arka ˈarka suffix
…dodawany do rzeczownika, tworzący inny rzeczownik rodzaju żeńskiego oznaczający pojazd do przewozu materiału wyrażonego przez pierwotny rzeczownik er
…dodawany do tematu czasownika lub rzeczownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący wykonawcą (wykonawczynią) tej czynności (o osobach) er
…dodawany do tematu czasownika, tworzący rzeczownik rodzaju żeńskiego, będący narzędziem przeznaczonym do tej czynności (o przedmiotach) er

arz aʃ suffix
dodawany do tematu czasownika (rzadziej rzeczownika) tworzy rzeczownik rodzaju męskiego oznaczający wykonawcę czynności lub zawodu er

by bɨ suffix
…używany do tworzenia trybu przypuszczającego ould

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ suffix
przyrostek tworzący wyrazy wskazujące, że to, co nazywa pierwszy człon złożenia, jest centrum jakiegoś systemu poglądów centrism

czyńca suffix
…dodawany do rzeczowników, używany do tworzenia rzeczowników rodzaju męskoosobowego oznaczających wykonawcę, twórcę, sprawcę czegoś maker

dram suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczający sztukę dramatyczną drama

ek ɛk suffix
tworzy zdrobnienia rzeczowników rodzaju męskiego t e

fagia ˈfaɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z odżywianiem się, zjadaniem, pochłanianiem, pożeraniem phagy

filia ˈfʲilʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających upodobania, zamiłowania, skłonności do czegoś philia

fobia ˈfɔbʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych oznaczających nieuzasadniony lęk przed czymś lub przed kimś albo wstręt do czegoś lub kogoś phobia

gamia suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z małżeństwem lub określonym systemem rozmnażania się gamy

graf suffix
oznaczający przedmiot związany z pisaniem, opisywaniem grapher

grafia suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z pisaniem, zapisem, ilustracją graphy

gram suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z literą, pismem, zapisem, ilustracją gram

izm ism̥ suffix
-izm, -yzm → przyrostek tworzący rzeczowniki abstrakcyjne, zwykle blm, oznaczające doktryny polityczne lub społeczne, kierunki artystyczne, pojęcia naukowe, a także niektóre inne wyrazy mające sugerować związek z takimi rzeczownikami ism

lit lʲit suffix
związany z kamieniem lithos

log lɔk suffix
ostatni człon wyrazów złożonych tworzący rzeczowniki określające osoby zajmujące się badaniem, nauką logist

logia ˈlɔɟja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z nauką logy

naście ˈnaɕʨ̑ɛ suffix
tworzący liczebniki główne od 11 do 19 włącznie teen

nim suffix
… wskazująca, że słowo jest nazwą nym

ość ɔɕʨ̑ suffix
…tworzący rzeczownik od przymiotnika, oznaczający cechę opisywaną przez ten przymiotnik bądź z nim związaną ness

skop skɔp suffix
ostatni człon wyrazów złożonych będących nazwami przyrządów służących do obserwacji i badania scope

terapia tɛˈrapʲja suffix
(medycyna, medyczny) ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze sposobem leczenia therapy

tomia ˈtɔ̃mʲja suffix
ostatni człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z cięciem, operacją chirurgiczną tomy

;
średnik ;

A & R man n
(środowiskowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dyrektor artystyczno-repertuarowy w wytwórniach muzycznych A & R man

A-dur ˈa‿dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami); A major

AA a‿ˈː acronym
= (biochemia, biochemiczny) kwas arachidonowy AA
= Anonimowi Alkoholicy; AA

ABS a‿bɛ‿ˈːs acronym
(motoryzacja) układ przeciwpoślizgowy; ABS

ABT acronym
= (angielski) Abdominal, Buttocks, Thighs → brzuch, uda, pośladki (rodzaj ćwiczeń fizycznych ujędrniających mięśnie brzucha, ud i pośladków) ABT

ACTH acronym
= (angielski) adrenocorticotropic hormone → (biologia, biologiczny) hormon adrenokortykotropowy, kortykotropina; ACTH

AD acronym
rok Pański AD

AIDS ɛjts n
(medycyna, medyczny) nabyty zespół niewydolności immunologicznej; AIDS

ARPA n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morski radarowy system antykolizyjny ARPA

AWS a‿vu‿ˈɛs acronym
= Akcja Wyborcza Solidarność EAS

Aar pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech; Ahr

Aare pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Szwajcarii, lewy dopływ Renu; Aar

Aaron aˈːrɔ̃n pn
(biblijny) postać biblijna, brat Mojżesza; Aaron
obcojęzyczne imię męskie pochodzenia semickiego; Aaron

Abadan aˈbadãn pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w Iranie; Abadan

Abakan aˈbakãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone nad rzeką Abakan (1.2), stolica Chakasji; Abakan

Abaza pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej w Republice Chakasji, położone w śródgórskiej kotlinie w górnym biegu rzeki Abakan; Abaza

Abchaz ˈapxas n
mieszkaniec Abchazji Abkhaz Abkhazian

Abchazja apˈxazʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) formalnie republika autonomiczna wchodząca w skład Gruzji; Abkhazia

Abdon ˈabdɔ̃n pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Abdon

Abel ˈabɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Abel

Abelard aˈbɛlart pn
imię męskie; Abelard

Aberdeen pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Szkocji (Wielka Brytania); Aberdeen

Abidżan abʲˈiʤ̑ãn ˈabʲiʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) miasto, siedziba rządu Wybrzeża Kości Słoniowej; Abidjan

Abigail pn
imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Abigail

Abisynia ˌabʲiˈsɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (dawniej, dawny) Etiopia; Abyssinia

Abisyńczyk ˌabʲiˈsɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Abisynii Abyssinian

Abraham abˈraxãm pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta i patriarcha narodu izraelskiego; Abraham
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Abraham Abe

Abram ˈabrãm pn
imię męskie Abram

Abruzja abˈruzʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w centralnych Włoszech nad Morzem Adriatyckim; Abruzzo

Absalom pn
(biblijny) postać biblijna, syn króla Dawida; Absalom

Abu Zabi ˈabu ˈzabʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Zjednoczonych Emiratów Arabskich; Abu Dhabi

Abudża aˈbuʤ̑a pn
(geografia, geograficzny) stolica Nigerii; Abuja

Abwehra abˈvɛra pn
(historia, historyczny, historycznie) niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej; Abwehr

Acapulco pn
(geografia, geograficzny) Acapulco de Juárez, miasto w Meksyku; Acapulco

Achaj ˈaxaj n
mieszkaniec Achai Achaean

Achaja aˈxaja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Grecji; Achaea

Achalciche pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Gruzji, stolica i największe miasto regionu Samcche-Dżawachetia; Akhaltsikhe

Achilles aˈçilːɛs pn
(mitologia grecka) heros i bohater wojny trojańskiej, syn Peleusa i Tetydy; Achilles

Achitofel ˌaçiˈtɔfɛl pn
imię biblijne, doradca króla Dawida, przyłączył się do jego zbuntowanego syna Absaloma; Ahitophel

Achtuba pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, lewa odnoga dolnej Wołgi, od której oddziela się nad Wołgogradem; uchodzi do Morza Kaspijskiego; Akhtuba

Ad-Dauha ad‿ˈːawxa pn
(geografia, geograficzny) stolica Kataru; Doha

Ada ˈada pn
imię żeńskie; Ada

Adalbert aˈdalbɛrt pn
imię męskie; Adalbert

Adam ˈadãm pn
imię męskie; Adam

Adamawa ˌadãˈmava pn
(geografia, geograficzny) wyżyna w Afryce; Adamawa

Adamstown pn
(geografia, geograficzny) stolica Pitcairnu; Adamstown

Addis Abeba ˈaddʲis aˈbɛba pn
(geografia, geograficzny) stolica Etiopii; Addis Abeba

Adela aˈdɛla pn
imię żeńskie; Adela

Adelajda ˌadɛˈlajda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Australii; Adelaide
imię żeńskie pochodzenia niemieckiego; Adelaide

Aden pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Jemenie, nad Zatoką Adeńską; Aden

Adolf ˈadɔlf pn
imię męskie; Adolf Adolph

Adonis aˈdɔ̃ɲis pn
(mitologia grecka) urodziwa postać mitologiczna, ukochany Afrodyty; Adonis

Adria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech w Wenecji Euganejskiej, między dolnym Padem i Adygą, w starożytności ważny port morski; Adria

Adrian ˈadrʲjãn pn
imię męskie; Adrian

Adriana aˈdrʲjãna pn
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Adriana

Adrianna aˈdrʲjãnːa pn
imię żeńskie; Adriana

Adriatyk aˈdrʲjatɨk pn
(zobacz) Morze Adriatyckie Adriatic

Adygeja pn
autonomiczna republika w składzie Federacji Rosyjskiej, leżąca na południu jej europejskiej części; stolicą jest Majkop Adygea

Adygejsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Adygei; Adygeysk

Adżar n
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Adżarii Adjarian

Adżaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym; Adjara

Afganistan ˌavɡãˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej ze stolicą w Kabulu; Afghanistan

Afganka avˈɡãŋka n
obywatelka Afganistanu Afghan

Afgańczyk avˈɡãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Afganistanu Afghan

Afroamerykanin ˌafrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) czarnoskóry Amerykanin pochodzenia subsaharyjskiego Afro-American African-American

Afrodyta ˌafrɔˈdɨta pn
(mitologia grecka) bogini miłości; Aphrodite

Afrodyzja ˌafrɔˈdɨzʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty; Aphrodisias

Afryka ˈafrɨka pn
(geografia, geograficzny) trzeci pod względem wielkości kontynent na Ziemi; Africa

Afryka Południowa n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region Afryki obejmujący południową część kontynentu; South Africa

Afryka Północna ˈafrɨka puwˈnɔʦ̑na n
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący północną część kontynentu; North Africa Northern Africa

Afryka Wschodnia n
(geografia, geograficzny) region Afryki obejmujący wschodnią część kontynentu; East Africa Eastern Africa

Afrykanin ˌafrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Afryki African

Aga ˈaɡa pn
(zdrobniale) poufała forma imienia Agnieszka Nessie

Agadir pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Maroku, port nad Ocean Atlantyckim; Agadir

Agapit pn
imię męskie; Agapetus

Agata aˈɡata pn
imię żeńskie; Agatha

Agesilaos pn
historyczne greckie imię męskie Agesilaus

Aggeusz pn
(biblijny) Księga Aggeusza; Haggai
imię męskie pochodzenia biblijnego; Haggai

Aginskoje pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim; Aginskoe

Aglaja aɡˈlaja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 47; Aglaja
(mitologia grecka) córka Mantineosa, żona Abasa, matka Akrizjosa i Projtosa Aglaea
(mitologia grecka) jedna z Charyt; Aglaea
(mitologia grecka) jedna z nimf, matka Nireusa Aglaea
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie Aglaia

Agnieszka aɟˈɲɛʃka pn
imię żeńskie; Agnes

Agryz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w Tatarstanie, na brzegu rzeki Iż; Agryz

Ahura Mazda aˈxura ˈmazda pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ormuzd, Bóg stworzyciel, najwyższe bóstwo w mazdaizmie i zaratusztrianizmie Ahura Mazda

Ahwaz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, port nad rzeką Karun, ośrodek administracyjny ostanu Chuzestan; Ahvaz

Aimée n
francuskie imię żeńskie Aimee Amy

Aj pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne kananejskie miasto-państwo, położone w środkowym Izraelu; Ai
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, w Baszkirii i obwodzie czelabińskim; Ay
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów; Ay

Ajschylos ajsˈxɨlɔs pn
(historia, historyczny, historycznie) (literacko) starożytny dramatopisarz grecki; Aeschylus

Akadia aˈkadʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej; Acadia

Akra ˈakra pn
(geografia, geograficzny) stolica Ghany; Accra

Akwileja ˌakfʲiˈlɛja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Aquileia

Akwin pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lacjum; Aquino

Akwitania ˌakfʲiˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji ze stolicą w Bordeaux; Aquitaine

Akwizgran aˈkfʲizɡrãn pn
(geografia, geograficzny) niemieckie miasto na prawach powiatu w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią; Aachen

Al-Falludża pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Iraku; Fallujah

Al-Hilla pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, nad rzeką Szatt al-Hilla; Hillah

Al-Quds pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabska nazwa Jerozolimy al-Quds

Al-Ujun pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nieoficjalna stolica Sahary Zachodniej; El Aaiún

Alabama ˌalaˈbãma pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Alabama

Aladyn aˈladɨ̃n pn
imię bohatera jednej z opowieści „Baśni z tysiąca i jednej nocy”; Aladdin

Alan ˈalãn pn
imię męskie; Alan

Alaska aˈlaska pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Alaska

Alaskanin n
mieszkaniec Alaski Alaskan

Albania alˈbãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy, ze stolicą w Tiranie; Albania

Albańczyk alˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości albańskiej, obywatel Albanii, mieszkaniec Albanii Albanian

Albert ˈalbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Albert

Alberta alˈbɛrta pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Alberta

Albin ˈalbʲĩn pn
imię męskie; Albin

Alcybiades pn
(historia, historyczny, historycznie) ateński strateg; Alcibiades
imię męskie Alcibiades

Aldebaran ˌaldɛˈbarãn pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd podwójnych, czerwonych olbrzymów i najjaśniejszych gwiazd na niebie; Aldebaran

Aldona alˈdɔ̃na pn
imię żeńskie; Aldona

Alej pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, lewy dopływ Obu, przepływa przez Kraj Ałtajski; Aley River

Alejsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, centrum administracyjne rejonu alejskiego; Aleysk

Aleksander ˌalɛˈksãndɛr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Alexander

Aleksandra ˌalɛˈksãndra pn
imię żeńskie; Alexandra
(mitologia grecka) (zobacz) Kasandra Alexandra

Aleksandria ˌalɛˈksãndrʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie leżące nad brzegiem Morza Śródziemnego; Alexandria

Aleksja aˈlɛksʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Alessia

Aleksy aˈlɛksɨ pn
imię męskie; Alexis

Alençon pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w Normandii; Alençon

Aleppo pn
(geografia, geograficzny) muhafaza ze stolicą w Aleppo (1.1) Aleppo
(geografia, geograficzny) największe miasto Syrii, położone w północno-zachodniej części kraju, około 50 km na południe od granicy z Turcją, w połowie drogi między Eufratem a wybrzeżem Morza Śródziemnego; Aleppo

Aleuta n
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec obszaru Aleutów, Komandorów i zachodniej części Alaski Aleut

Aleuty pn
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na północy Oceanu Spokojnego, Aleutian Islands

Alfons ˈalfɔ̃w̃s pn
imię męskie; Alphonsus Alfonso

Alfred ˈalfrɛt pn
imię męskie; Alfred

Alghero pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina na Sardynii, w prowincji Sassari; Alghero

Algier ˈalʲɟɛr pn
(geografia, geograficzny) stolica Algierii; Algiers

Algierczyk alʲˈɟɛrʧ̑ɨk n
obywatel Algierii Algerian

Algieria alʲˈɟɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w północnej Afryce ze stolicą w Algierze; Algeria

Alicante pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-wschodniej Hiszpanii; Alicante Alacant

Alicja aˈlʲiʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Alice

Alina aˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Aline

Alkantara pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Alcántara

Alkione alʲˈcɔ̃nɛ pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w Plejadach; jedna z gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; jedna z gwiazd pojedynczych; Alcyone
(mitologia grecka) jedna z Plejad; córka Atlasa i Plejone; przeniesiona na firmament jako gwiazda Alkione (1.4); Alcyone
(mitologia grecka) królewna z Magnezji; córka Eola i żona Keyksa, zamieniona w zimorodka; Alcyone

Allah ˈalːax pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w islamie; Allah

Allegheny ˌælᵻˈɡeɪni pn
(geografia, geograficzny) główny grzbiet górski w Pensylwanii w północnej części gór (1.2) Allegheny Allegheny Mountain
(geografia, geograficzny) główny grzbiet górski w Wirginii Zachodniej w południowej części gór (1.2) Allegheny Allegheny Mountain
(geografia, geograficzny) nazwa kilku amerykańskich gmin i miasteczek na obszarze stanów Pensylwania, Kentucky i Kalifornia Allegheny Allegheny Township
(geografia, geograficzny) nazwa kilku hrabstw w amerykańskich stanach: Pensylwania, Karolina Północna i Wirginia Allegheny Allegheny County
(geografia, geograficzny) pasma górskie w zachodniej części Appalachów Południowych Allegany Alleghany Alleghenies Allegheny Allegheny Mountains
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez amerykańskie stany Pensylwania i Nowy Jork Allegheny Allegheny River
(geografia, geograficzny) wyżyna położona w zachodniej części Appalachów Południowych Allegheny Allegheny Plateau

Alpuhara pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) górzysta kraina w południowej Hiszpanii, stanowiąca część Andaluzji, odizolowana pasmami górskimi od reszty Półwyspu Iberyjskiego; Alpujarras

Alpy ˈalpɨ pn
(geografia, geograficzny) najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia; Alps

Alpy Apuańskie pn
(geografia, geograficzny) mały łańcuch górski w Toskanii, we Włoszech, część Apeninów; Apuan Alps

Alpy Bawarskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w łańcuchu Północnych Alp Wapiennych; Bavarian Alps

Alpy Berchtesgadeńskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Salzburskich, w Północnych Alpach Wapiennych; Berchtesgaden Alps

Alpy Berneńskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii; Bernese Alps

Alpy Centralne pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Wschodnich; Central Eastern Alps

Alpy Glarneńskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Alp Zachodnich w Szwajcarii, w kantonach Glarus, Gryzonia, Sankt Gallen i Uri; Glarus Alps

Alpy Lepontyńskie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Zachodnich na terenie Szwajcarii oraz we Włoszech; Lepontine Alps

Alpy Pennińskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Alp Zachodnich leżące na pograniczu Włoch i Szwajcarii; Pennine Alps

Alpy Retyckie pn
(geografia, geograficzny) część Alp Centralnych, położona na styku granic Szwajcarii, Włoch, Liechtensteinu i Austrii ; Rhaetian Alps

Alpy Urneńskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie należące do Alp Berneńskich, części Alp Zachodnich; Uri Alps

Alpy Wschodnie pn
(geografia, geograficzny) wschodnia część Alp, położona na terenie Austrii, Niemiec, Włoch, Słowenii, Szwajcarii i Liechtensteinu; Eastern Alps

Alwernia alˈvɛrʲɲa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce; Alwernia

Alzacja alˈzaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) kraina historyczna Francji, położony w północno-wschodniej części kraju nad Renem; Alsace

Amalia ãˈmalʲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 284, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1889 r.; Amalia
imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Amalia

Amanda ãˈmãnda pn
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Amanda

Amazonia ˌãmaˈzɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) dorzecze Amazonki i tropikalny las tego dorzecza; Amazonia

Amazonka ˌãmaˈzɔ̃nka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Południowej; Amazon Amazon River

Ambroży ãmˈbrɔʒɨ pn
imię męskie; Ambrose

Amelia ãˈmɛlʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Amelia

American Staffordshire terrier n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy terierów w typie bull; American Staffordshire terrier

Ameryka ãˈmɛrɨka pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; America
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) Stany Zjednoczone Ameryki America

Ameryka Południowa ãˈmɛrɨka ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) kontynent na półkuli zachodniej; South America

Ameryka Północna ãˈmɛrɨka puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) kontynent położony na półkulach: północnej i zachodniej; North America

Ameryka Łacińska ãˈmɛrɨka waˈʨ̑ĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) kraje Ameryki Południowej i Środkowej, w których używa się języka hiszpańskiego, portugalskiego lub francuskiego; Latin America

Ameryka Środkowa ãˈmɛrɨka ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) obszar, formalnie zaliczany do Ameryki Północnej, położony na połączeniu obu Ameryk, który obejmuje również wyspy mórz śródlądowych: Morza Karaibskiego i Zatoki Meksykańskiej; Central America

Amerykanin ˌãmɛrɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Ameryki – kontynentu American

Amiens pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji, nad Sommą; ośrodek administracyjny regionu Pikardia i departamentu Somma; Amiens

Amman ˈãmːãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Jordanii; Amman
(geografia, geograficzny) rzeka w Walii przepływająca przez Ammanford Amman

Amorgos pn
(geografia, geograficzny) miejscowość, stolica wyspy (1.1) Amorgos
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Egejskim, w archipelagu Cyklady, położona na wschód od Naksos; Amorgos

Amsterdam ãmˈstɛrdãm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Holandii; Amsterdam

Amu-daria ˌãmu‿ˈdarʲja pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji Środkowej, powstaje z połączenia rzek Wachsz i Pandż, uchodzi do Jeziora Aralskiego; Amu Darya

Amur ˈãmur pn
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodniej Azji; Amur River Amur

An-Nadżaf pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iraku, w pobliżu rzeki Eufrat; Najaf

Anaklet pn
historyczne imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego Anacletus

Ananiasz ãˈnãɲaʃ pn
imię męskie; Ananias

Ananke ãˈnãŋkɛ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza; Ananke
(mitologia grecka) bogini i uosobienie konieczności, bezwzględnego przymusu, nieuchronności i siły zniewalającej do podporządkowania się wyrokowi przeznaczenia, utożsamiana z rzymską Necessitas; Ananke

Anapa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym; Anapa

Anastazja ˌãnaˈstazʲja pn
imię żeńskie; Anastasia

Anastazy ˌãnaˈstazɨ pn
imię męskie; Anastasius

Anatol ãˈnatɔl pn
imię męskie; Anatoly

Anatolia ˌãnaˈtɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i region współczesnej Turcji obejmujący półwysep Azji Mniejszej; Anatolia

Andaluzja ˌãndaˈluzʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina w południowej Hiszpanii Andalusia

Andegawenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Francji, w dorzeczu dolnej Loary; Anjou

Andegaweńczyk n
mieszkaniec Andegawenii Angevin

Andiżan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, przy granicy z Kirgistanem, siedziba administracyjna wilajetu; Andijan

Andora ãnˈdɔra pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielkie państwo w Europie między Francją a Hiszpanią; Andorra

Andrea ãnˈdrɛa n
imię żeńskie w kilku językach; Andrea

Andromeda ˌãndrɔ̃ˈmɛda pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Andromeda
imię żeńskie; Andromeda
(mitologia grecka) królewna etiopska, córka Cefeusza i Kasjopei oraz żona Perseusza, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Andromedy (1.3); Andromeda

Andrzej ˈãnḍʒɛj pn
imię męskie; Andrew

Andy ˈãndɨ pn
(geografia, geograficzny) góry w Ameryce Południowej; Andes

Aneta ãˈnɛta pn
polskie imię żeńskie; Annette

Angarsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie irkuckim, nad Angarą; Angarsk

Angelika ˌãŋɡɛˈlʲika pn
imię żeńskie; Angelica

Angers pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji leżące w Kraju Loary; Angers

Angielka ãŋʲˈɟɛlka n
kobieta narodowości angielskiej Englishwoman

Angl n
(historia, historyczny, historycznie) członek plemienia germańskiego zamieszkującego od V do VI wieku Brytanię; Angle

Anglia ˈãŋɡlʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Wielkiej Brytanii; (potocznie, potoczny) utożsamiana ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej; England Britain the UK

Anglia Wschodnia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna we wschodniej Anglii, obejmująca hrabstwa Norfolk i Suffolk; East Anglia

Anglik ˈãŋɡlʲik n
mężczyzna narodowości angielskiej Englishman

Angola ãŋˈɡɔla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Angola

Angria pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, środkowa część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Ostfalią a Westfalią; Angria

Anguilla pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Morzu Karaibskim; Anguilla

Ania ˈãɲa pn
(zdrobniale) poufała forma imienia Anna Annie

Aniela ãˈɲɛla pn
imię żeńskie; Angela

Anioł ˈãɲɔw pn
imię męskie; Angel

Anioł Pański ˈãɲɔw ˈpãj̃sʲci pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa maryjna przypominająca o Zwiastowaniu Najświętszej Maryi Pannie; Angelus

Anioł Stróż ˈãɲɔw ˈstruʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń chrześcijańskich indywidualnie przydzielony anioł czuwający nad człowiekiem od chwili jego narodzin; guardian angel

Anita ãˈɲita pn
polskie imię żeńskie przypuszczalnie pochodzenia hiszpańskiego; Anita

Aniuj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; prawy dopływ Kołymy, powstająca z połączenia Małego i Wielkiego Aniuja; Anyuy

Ankara ãŋˈkara pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Turcji; Ankara
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1457; Ankara

Ankona pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech; Ancona

Anna ˈãnːa pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 265; Anna
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie; Ann Anna Anne

Antananarywa ˌãntãnãnaˈrɨva pn
(geografia, geograficzny) stolica Madagaskaru; Antananarivo

Antares ãnˈtarɛs pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Skorpiona; Antares

Antarktyda ˌãntarkˈtɨda pn
(geografia, geograficzny) kontynent, na którym znajduje się biegun południowy; Antarctica

Antarktyda Zachodnia pn
(geografia, geograficzny) zachodnia część kontynentu Antarktydy; Lesser Antarctica West Antarctica

Antarktyka ãnˈtarktɨka pn
(geografia, geograficzny) rejon globu ziemskiego od bieguna południowego do 60° szerokości geograficznej południowej, obejmujący Antarktydę, jej lądolód oraz otaczające je wody; Antarctic

Antarktyka Zachodnia pn
(geografia, geograficzny) część świata znajdująca się na półkuli południowej obejmująca Antarktydę Zachodnią, część Oceanu Południowego i położone na nim wyspy West Antarctica

Antek ˈãntɛk pn
(zdrobniale) Antoni Tony

Anteros pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości odwzajemnionej lub miłości nieodwzajemnionej i zemsty za miłość odrzuconą; Anteros

Antigua pn
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Karaibach, w archipelagu Małych Antyli, należąca do Wysp Nawietrznych; Antigua

Antigua i Barbuda ˌãntʲiˈɡu<sup>w</sup>a ˌi‿barˈbuda pn
(geografia, geograficzny) wyspiarskie państwo na Morzu Karaibskim ze stolicą w Saint John's; Antigua and Barbuda

Antioch ˈãntʲjɔx pn
historyczne imię męskie; Antiochus

Antiochia pn
(geografia, geograficzny) starożytne i współczesne miasto w południowej Turcji, nad Morzem Śródziemnym; Antakya
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa szeregu miast na świecie; Antioch Antiochia

Antoni ãnˈtɔ̃ɲi pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Anthony Antony Tony

Antonia ãnˈtɔ̃ɲja pn
imię żeńskie; Antonia

Antonin pn
imię męskie Antoninus

Antonina ˌãntɔ̃ˈɲĩna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Antonia

Antoniusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Antonius

Antwerpia ãntˈfɛrpʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Antwerp

Antyle Holenderskie ãnˈtɨlɛ ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) holenderskie terytorium autonomiczne; Netherlands Antilles

Anubis ãˈnubʲis pn
(mitologia egipska) bóg zmarłych, nekropolii i balsamistów; Anubis
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1912; Anubis

Anżero-Sudżeńsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim; Anzhero-Sudzhensk

Aosta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, stolica najmniejszego włoskiego regionu Doliny Aosty; Aosta

Apatyty pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie murmańskim; Apatity

Apeliotes ˌapɛˈlʲjɔtɛs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru wschodniego; Apeliotes

Apeniny ˌapɛ̃ˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski we Włoszech; Apennine Mountains Appenines

Apia ˈapʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Samoa; Apia

Apollo aˈpɔlːɔ pn
(mitologia grecka) bóg sztuki (muzyki, poezji), światła i wróżbiarstwa, przewodnik muz; Apollo
(rzadki, rzadko używany) imię męskie pochodzenia greckiego; jedno z imion mitologicznych; Apollo
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1862, odkryta w 1932 r.; Apollo

Apoloniusz ˌapɔˈlɔ̃ɲuʃ pn
imię męskie; Apollonius

Appalachy ˌapːaˈlaxɨ pn
(geografia, geograficzny) system górski we wschodniej części Ameryki Północnej, w USA i Kanadzie; Appalachian Mountains

Apulia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna i region administracyjny w południowych Włoszech; Apulia

Arab ˈarap n
mężczyzna wywodzący się z jednego z ponad dwudziestu krajów świata arabskiego; mężczyzna, którego językiem ojczystym jest arabski; Arab

Arabela ˌaraˈbɛla pn
imię żeńskie; Arabella

Arabia aˈrabʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina zazwyczaj utożsamiana z Półwyspem Arabskim, lecz początkowo obejmująca obszar Azji leżący na południowy zachód od Mezopotamii, obejmując poza półwyspem również część Lewantu; Arabia

Arabia Saudyjska aˈrabʲja sawˈdɨjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim ze stolicą w Rijadzie; Saudi Arabia

Arabka aˈrapka n
kobieta pochodzenia arabskiego, wywodząca się z jednego z krajów świata arabskiego Arab

Arad pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Rumunii, w regionie Kriszana; Arad

Aragonia ˌaraˈɡɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny w północnej Hiszpanii Aragon

Aragończyk n
mieszkaniec Aragonii Aragonese

Aragwi pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Gruzji, lewy dopływ Kury; Aragvi

Arak pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, u podnóża gór Zagros; Arak

Araks pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Turcji, Armenii, Iranie i Azerbejdżanie, prawostronny dopływ Kury; Aras

Aramejczyk ˌarãˈmɛjʧ̑ɨk n
członek ludów semickich żyjących na pustyniach na zachód od Mezopotamii w II tysiącleciu p.n.e.; Aramean

Ararat aˈrarat pn
(geografia, geograficzny) górski masyw wulkaniczny w Turcji; Ararat

Arbela arˈbɛla pn
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w Iraku; Arbil

Archangielsk arˈxãŋʲɟɛlsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części europejskiej Rosji; Arkhangelsk

Archimedes ˌarçĩˈmɛdɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki matematyk; Archimedes

Ardeny pn
(geografia, geograficzny) silnie zalesione góry w południowo-wschodniej Belgii, Francji i Luksemburgu; Ardennes Ardennes Forest

Ares ˈarɛs pn
(mitologia grecka) bóg wojny; Ares

Argentyna ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Argentina

Argolida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Peloponezu, z historycznym centrum w Argos; Argolis

Argonauta n
(mitologia grecka) każdy z uczestników wyprawy po złote runo pod wodzą Jazona na statku Argo; Argonaut

Argos pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie, w Argolidzie, w okresie klasycznym niezależna polis; Argos

Argowia pn
(geografia, geograficzny) kanton w północnej Szwajcarii Aargau

Aria ˈarʲja n
(antropologia, antropologiczny) zwykle w lm: członek starożytnych koczowniczych plemion pasterskich mówiących dialektami indoeuropejskimi, które w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwały Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Iranu i Indii; Aryan

Ariadna arʲˈjadna pn
imię żeńskie; Ariadne

Ariel ˈarʲjɛl pn
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Ariel
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana; Ariel
(biblijny) stara nazwa Jerozolimy; obecnie miasto w Izraelu Ariel

Arizona ˌarʲiˈzɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Arizona

Arka Przymierza pn
(biblijny) skrzynia, w której przechowywano tablice z tekstem Dekalogu; Ark of the Covenant Ark of the Testimony

Arkadiusz arˈkadʲjuʃ pn
imię męskie; Arcadius

Arkadyjczyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Arkadii Arcadian

Arkansas arˈkãw̃zas ˈarkãw̃sɔ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Arkansas

Arktur ˈarktur pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wolarza, jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie; Arcturus

Arktyka ˈarktɨka pn
(geografia, geograficzny) najbliżej na północ wysunięty obszar Ziemi otaczający biegun północny; Arctic

Armagedon ˌarmaˈɡɛdɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce, w którym przy końcu świata odbędzie się bitwa między narodami Armageddon

Armawir pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem; Armavir

Armenia arˈmɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Armenia

Armeńczyk arˈmɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Armenii Armenian

Armia Czerwona pn
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) nazwa sił zbrojnych Rosji sowieckiej i ZSRR od 1918 do 1946; Red Army

Armia Krajowa ˈarmʲja kraˈjɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konspiracyjne siły zbrojne polskiego państwa podziemnego w okresie drugiej wojny światowej Home Army

Armida arˈmʲida pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) w poemacie Jerozolima wyzwolona piękna czarodziejka i uwodzicielka bohaterów; Armida

Armoryka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na terenie starożytnej Galii, obejmująca tereny między Loarą i Sekwaną; Armorica Aremorica

Arseniusz arˈsɛ̃ɲuʃ pn
imię męskie; Arsenius

Artakserkses pn
historyczne perskie imię męskie Artaxerxes

Artemida ˌartɛ̃ˈmʲida pn
(mitologia grecka) bogini łowów i przyrody (m.in. świata roślinnego i zwierzęcego, gór, lasów, gajów, bagien, źródeł leczniczych), łączona z Selene, Hekate i Persefoną oraz utożsamiana z rzymską Dianą; Artemis

Artemis arˈtɛ̃mʲis pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 105; Artemis

Artezja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (rzadki, rzadko używany) Artois, kraina historyczna w północnej Francji, z głównym ośrodkiem w Arras; Artois

Artiom pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, położone niedaleko Władywostoku; Artyom

Artur ˈartur pn
imię męskie; Arthur

Aruba aˈruba pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Holandii w Ameryce Środkowej; Aruba

Arwad pn
(geografia, geograficzny) syryjskie miasto na wyspie nad Morzem Śródziemnym, w czasach starożytnych jedno z macierzystych osiedli i portów fenickich; Arwad

Aryjczyk aˈrɨjʧ̑ɨk n
(etnografia, etnograficzny) osoba należąca do grupy etnicznej, której członkowie posługują się jednym z języków indoeuropejskich lub której członkowie byli azjatyckimi przodkami dzisiejszych społeczności posługujących się jednym z języków indoeuropejskich Aryan
(historia, historyczny, historycznie) w hitleryzmie: przedstawiciel najwyższej rasy, bez żydowskich przodków Aryan

Arystoteles ˌarɨstɔˈtɛlɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) filozof grecki, Aristotle

Arzamas pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji w obwodzie niżnonowogrodzkim; Arzamas

As-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z czterema bemolami) A-flat major

Asam pn
(geografia, geograficzny) stan w północno-wschodnich Indiach ze stolicą w Dispur; Assam

Asbiest pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, położone na Uralu; Asbest

Asklepios asˈklɛpʲjɔs pn
(mitologia grecka) bóg sztuki lekarskiej przedstawiany jako dojrzały, brodaty mężczyzna w długiej szacie, trzymający w ręce laskę owiniętą wężem, utożsamiany z rzymskim Eskulapem; syn Apollina i Koronis, córki Flegiasa; ojciec Higiei, Panacei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona; Asclepius

Assam ˈasːãm pn
(geografia, geograficzny) prowincja w północno-wschodnich Indiach; Assam

Asteria aˈstɛrʲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 658, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1908 r.; Asteria
(mitologia grecka) córka Teukrosa, syna Telamona Asteria
(mitologia grecka) jedna z córek Danaosa Asteria
(mitologia grecka) jedna z córek giganta Alkyoneusa Asteria
(mitologia grecka) matka Hekate; żona tytana Persesa oraz siostra Leto; córka Kojosa i Fojbe; jedna z tytanid drugiego pokolenia; Asteria
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Asteria

Astrachań aˈstraxãɲ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części europejskiej Rosji, położone nad Wołgą, stolica obwodu; Astrakhan

Astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1154; Astronomia

Asturia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina geograficzna położona w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską, w średniowieczu niezależne królestwo Asturia

Asyria aˈsɨrʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii; Assyria

Asyryjczyk ˌasɨˈrɨjʧ̑ɨk n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel semickiego narodu zamieszkującego północny Irak, Iran, południową Turcję i Syrię; Assyrian

Asyż ˈasɨʃ pn
(geografia, geograficzny) miasto w regionie Umbria, we Włoszech; Assisi

Aszchabad aʃˈxabat pn
(geografia, geograficzny) stolica Turkmenistanu; Ashgabat Ashkhabad

Aszkelon pn
(geografia, geograficzny) miasto w Izraelu; Ashkelon

Atanazy pn
imię męskie; Athanasius

Atena aˈtɛ̃na pn
(mitologia grecka) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej i rękodzieła (m.in. tkactwa, hafciarstwa, przędzalnictwa), utożsamiana z rzymską Minerwą; córka Zeusa i Metydy; opiekunka Aten; jedna z olimpijczyków; Athena

Ateny aˈtɛ̃nɨ pn
(geografia, geograficzny) stolica współczesnej Grecji; Athens

Atlanta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i jednocześnie najludniejsze miasto amerykańskiego stanu Georgia; Atlanta

Atlantyda ˌatlãnˈtɨda pn
(mitologia, mitologiczny) mityczna wyspa całkowicie zniszczona przez trzęsienie ziemi, leżąca według Platona na Oceanie Atlantyckim naprzeciw Słupów Heraklesa; Atlantis

Atlantyk aˈtlãntɨk pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) (zobacz) Ocean Atlantycki Atlantic

Atlas ˈatlas n
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w północno-zachodniej Afryce; Atlas Mountains

Atrek pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodnim Iranie i południowo-zachodnim Turkmenistanie; Atrek

Attyka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w środkowej Grecji leżąca na Półwyspie Attyckim z Atenami jako głównym ośrodkiem; Attica

Augiasz pn
(mitologia grecka) legendarny król Elidy na Peloponezie, jeden z Argonautów, syn Heliosa; Augeas

Augsburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, historyczna stolica Szwabii; Augsburg

August ˈawɡust pn
imię męskie; August

Aura ˈawra pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1488; Aura
(mitologia grecka) nimfa frygijska szybka jak wiatr, łowczyni z orszaku Artemidy; Aura

Auschwitz pn
(historia, historyczny, historycznie) = KL Auschwitz, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na przedmieściu Oświęcimia Auschwitz

Auster ˈawstɛr pn
(mitologia rzymska) bóg wiatru południowego, utożsamiany z greckim Notosem; Auster Notus

Austerlitz pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Sławków w Czechach Austerlitz

Austin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej części Stanów Zjednoczonych, stolica stanu Teksas; Austin

Australia awˈstralʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo obejmujące prawie cały kontynent australijski; Australia
(geografia, geograficzny) najmniejszy kontynent na Ziemi; Australia

Austria ˈawstrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Austria

Austriak ˈawstrʲjak n
mieszkaniec lub obywatel Austrii Austrian

Austro-Węgry ˌawstrɔ‿ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo w Europie od 1867 do 1918 r. pod panowaniem Habsburgów, ze stolicami w Wiedniu i Budapeszcie; Austria-Hungary

Autonomia Palestyńska ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja ˌpalɛˈstɨ̃j̃ska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (potocznie, potoczny) tymczasowa struktura administracyjna zarządzająca obszarem Strefy Gazy i częścią Zachodniego Brzegu; Palestinian Authority

Autun pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii; Autun

Awentyn pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz; Aventine Aventine Hill

Awinion aˈvʲĩɲɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Francji nad Rodanem; Avignon

Azerbejdżan ˌazɛrˈbɛjʤ̑ãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Baku; Azerbaijan

Azerbejdżanin ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãɲĩn n
mieszkaniec lub obywatel Azerbejdżanu Azerbaijani

Azja ˈazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi; Asia

Azja Mniejsza ˈazʲja ˈmʲɲɛ̇jʃa pn
(geografia, geograficzny) półwysep w zachodniej Azji, tworzący pomost lądowy łączący ten kontynent z Europą; Asia Minor

Azja Południowo-Wschodnia n
(geografia, geograficzny) region Azji składający się z Półwyspu Indochińskiego i Archipelagu Malajskiego z wyspami filipińskimi, obejmujący Birmę, Tajlandię, Kambodżę, Laos, Wietnam, Malezję, Singapur, Indonezję, Timor Wschodni, Brunei i Filipiny; Southeast Asia Southeastern Asia

Azja Środkowa n
(geografia, geograficzny) region Azji wyróżniany w geografii historycznej i politycznej; Central Asia

Azjata aˈzʲjata n
mieszkaniec kontynentu azjatyckiego Asian

Azor ˈazɔr pn
miejscowość w Izraelu, w dystrykcie Tel Awiwu; Azor

Azory aˈzɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, region autonomiczny Portugalii; Azores

Ałapajewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu, położone nad rzeką Nejwą; Alapayevsk

Ałatau Kuźniecki pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na terytorium Rosji, w Syberii Południowej, pomiędzy rzekami Tomem a Białym Ijusem; Kuznetsk Alatau

Ałtaj ˈawtaj pn
(geografia, geograficzny) azjatyckie pasmo górskie; Altai

B-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z dwoma bemolami) B-flat major

BIOS bʲjɔs acronym
(informatyka, informatyczny) zestaw podstawowych procedur pośredniczących między systemem operacyjnym a sprzętem komputera zapisany w jego pamięci stałej; BIOS

BIZ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) bezpośrednie inwestycje zagraniczne FDI

BJJ acronym
= brazylijskie jiu-jitsu BJJ

BJRM ˌbɛ‿jɔt‿ɛr‿ˈɛ̃m acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Była Jugosłowiańska Republika Macedonii FYROM

BWA bɛ‿vu‿ˈa acronym
= (sztuka) Biuro Wystaw Artystycznych; office of art exhibition

Bab al-Mandab pn
(geografia, geograficzny) cieśnina między Afryką a Półwyspem Arabskim, ważny punkt żeglugowy na trasie Europa – Daleki Wschód; Bab-el-Mandeb

Baba Jaga ˈbaba ˈjaɡa n
(literacko) postać baśniowa wyobrażana jako brzydka starucha; uosobienie zła Baba Yaga

Babilon baˈbʲilɔ̃n pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto położone w Mezopotamii, dawna stolica Babilonii, obecnie teren Iraku; Babylon

Babilonia ˌbabʲiˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku; Babylonia

Babol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w ostanie Mazandaran; Babol

Bachmut pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim; Bakhmut

Bachus ˈbaxus pn
(mitologia rzymska) (zobacz) [[Dionizos, Bakchos, Liber, Liber Pater]] Bacchus

Badenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Niemiec, począwszy od średniowiecza margrabstwo, księstwo a wreszcie wielkie księstwo; Baden

Badenia-Wirtembergia ˌbadɛ̃ɲa‿vʲirtɛ̃mˈbɛrʲɟja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w południowej części Niemiec Baden-Württemberg

Bagdad ˈbaɡdat pn
(geografia, geograficzny) stolica Iraku; Baghdad Bagdad

Baghlan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-wschodnim Afganistanie; Baghlan

Bahamy baˈxãmɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo wyspiarskie w Ameryce Północnej; the Bahamas
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim; Bahama Islands

Bahrajn ˈbaxrajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Manamie; Bahrain

Baje pn
(geografia, geograficzny) miasto nad Zatoką Neapolitańską w Kampanii, słynne uzdrowisko już w czasach starożytnych; Baiae

Bajkał ˈbajkaw pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Azji, najstarsze i najgłębsze na świecie; Baikal

Bajkonur pn
(geografia, geograficzny) dawny radziecki kosmodrom na terenie Kazachstanu; Baikonur

Bajonna pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Francji; Bayonne

Bakczysaraj pn
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie; Bakhchisaray Bakhchysarai

Bali pn
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Małych Wysp Sundajskich; Bali

Baliwat Guernsey pn
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) dependencja korony brytyjskiej na Wyspach Normandzkich, obejmująca Guernsey i pobliskie wyspy Bailiwick of Guernsey

Baltimore pn
(geografia, geograficzny) największe miasto stanu Maryland w USA; Baltimore

Bamberg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Bawarii; Bamberg

Bamian pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Afganistanie, w górach Hindukusz; Bamyan

Bandar Seri Begawan ˈbʌndərˈsɛribəˈgɑwən pn
(geografia, geograficzny) stolica Brunei; Bandar Seri Begawan

Bandżul ˈbãn͇ʤ̑ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Gambii; Banjul

Bangalur n
(geografia, geograficzny) Bangaluru, miasto w południowych Indiach (oficjalna nazwa do 2006 roku); Bangalore

Bangkok ˈbãŋkːɔk pn
(geografia, geograficzny) stolica Tajlandii; Bangkok

Bangladesz bãŋɡˈladɛʃ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Dhace; Bangladesh

Banglijczyk n
obywatel Bangladeszu Bangladeshi

Barabasz baˈrabaʃ pn
(biblijny) imię męskie; Barabbas

Barack pn
anglosaskie imię męskie Barack

Baran ˈbarãn pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pierwszy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 marca do 19 (20) kwietnia; Aries
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Aries

Baranek Boży baˈrãnɛɡ ˈbɔʒɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześc. symboliczny tytuł Jezusa Chrystusa, nawiązujący do jego ofiary na krzyżu i starotestamentowych proroctw; Lamb of God

Baranówka pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim, siedziba władz rejonu baranowskiego; Baranivka

Barbados barˈbadɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Barbados

Barbara barˈbara pn
imię żeńskie; Barbara
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 234; Barbara

Barbuda pn
(geografia, geograficzny) wyspa położona na Morzu Karaibskim, zaliczająca się do Wysp Nawietrznych, wchodząca w skład państwa Antigua i Barbuda; Barbuda

Barcelona ˌbarʦ̑ɛˈlɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Katalonii; Barcelona
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 945; Barcelona

Bari bari pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica Apulii; Bari

Barnaba barˈnaba pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia aramejskiego; Barnaby Barnabas

Barnauł pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, nad Obem; Barnaul

Barszczowice pn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie pustomyckim; Borshchovychi

Bartek ˈbartɛk pn
(zdrobniale) poufała forma męskiego imienia Bartosz Bart Barty
(zdrobniale) poufała forma męskiego imienia Bartłomiej Bart Barty

Bartłomiej bartˈwɔ̃mʲjɛ̇j pn
imię męskie; Bartholomew

Basen Akwitański pn
(geografia, geograficzny) nizina w południowo-zachodniej Francji, położona na północ od Pirenejów, a na zachód od Masywu Centralnego; Aquitaine Basin

Basen Paryski pn
(geografia, geograficzny) rozległa nizinna kraina w północnej części Francji; Paris Basin

Basia ˈbaɕa pn
(zdrobniale) od: Barbara Babs Barb Barbie

Basieńka pn
(zdrobniale) od: Barbara Babs Barb Barbie

Basilicata pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech z ośrodkiem administracyjnym w Potenzy; Basilicata

Bask bask n
członek narodu zamieszkującego tereny na granicy Hiszpanii i Francji nad Zatoką Biskajską; Basque

Basra pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, położone nad rzeką Szatt al-Arab; Basra

Basseterre ˌbasːɛˈtɛrːɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Saint Kitts i Nevis; Basseterre

Bastia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) główne miasto handlowe i przemysłowe na Korsyce we Francji; Bastia

Baszan pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Palestynie, równina na wschód od rowu Jordanu; Bashan

Baszkir n
członek narodu Baszkirów Bashkir

Baszkiria pn
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej; Bashkiria

Baszkortostan pn
(geografia, geograficzny) autonomiczna republika, wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej; Bashkortostan

Bawaria baˈvarʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj związkowy w południowej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Monachium; Bavaria

Bawarka baˈvarka n
mieszkanka Bawarii Bavarian

Bazylea ˌbazɨˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Basel Basle

Bazyli baˈzɨlʲi pn
imię męskie; Basil

Bazylisa pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Vasilisa

Bałakława pn
(geografia, geograficzny) miejscowość na Krymie, niegdyś samodzielne miasto, obecnie część Sewastopola; Balaklava

Bałaszow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie saratowskim, położone nad rzeką Chopior; Balashov

Bałaszycha pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, położone na wschód od Moskwy; Balashikha

Bałkany bawˈkãnɨ pn
(geografia, geograficzny) region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego; Balkans

Bałt bawt n
(etnografia, etnograficzny) członek narodu lub dawnego plemienia, posługującego się jednym z języków bałtyckich; Balt

Bałtyka bawˈtɨka pn
(geologia, geologiczny) kraton stanowiący do końca ordowiku samodzielny kontynent; Baltica

Baśka pn
(zdrobniale) od: Barbara Babs Barb Barbie

Beatrycze ˌbɛaˈtrɨʧ̑ɛ pn
polskie imię żeńskie pochodzenia włoskiego; Beatrice

Beduin bɛˈdu<sup>j</sup>ĩn n
(etnografia, etnograficzny) członek koczowniczych lub półkoczowniczych plemion krajów arabskich; Bedouin

Bejrut ˈbɛjrut pn
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Libanu; Beirut

Bekaa pn
(geografia, geograficzny) żyzna dolina w Libanie, 30 km na wschód od Bejrutu; Beqaa

Belebej pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkortostanu, w azjatyckiej części Rosji; Belebey

Belfast ˈbɛlfast pn
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii Północnej, Belfast

Belfort pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Francji, w regionie Burgundia-Franche-Comté; Belfort

Belg bɛlk n
obywatel Belgii Belgian

Belgia ˈbɛlʲɟja n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Zachodniej ze stolicą w Brukseli; Belgium

Belgijka bɛlʲˈɟijka n
obywatelka Belgii Belgian

Belgrad ˈbɛlɡrat pn
stolica Serbii; Belgrade

Belize bɛˈlʲizɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w Belmopanie; Belize

Bellona bɛlˈːɔ̃na pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 28; Bellona
(mitologia rzymska) bogini wojny, utożsamiana z grecką Enyo; Bellona

Bendery pn
(geografia, geograficzny) miasto w Naddniestrzu, separatystycznej części Mołdawii, port nad Dniestrem; Bender

Benedykt bɛ̃ˈnɛdɨkt pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Benedict

Beneluks pn
(geografia, geograficzny) region w Europie Zachodniej, składający się z trzech sąsiadujących ze sobą monarchii: Belgii, Holandii i Luksemburga; Benelux

Benewent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, w prowincji Benewent (1.2); Benevento

Bengal pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską; Bengal
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości i gmin w USA Bengal

Beniamin bɛ̃ˈɲjãmʲĩn pn
polskie imię męskie hebrajskiego pochodzenia; Benjamin

Benin ˈbɛ̃ɲĩn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Benin

Beocja bɛˈɔʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Grecji; Boeotia
(geografia, geograficzny) nomos w środkowej Grecji Boeotia

Berber ˈbɛrbɛr n
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec północnej Afryki i Sahary pochodzenia chamito-semickiego; Berber

Berberia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraje Maghrebu, zamieszkiwane przez ludność berberyjską; Barbary

Berdyczów bɛrˈdɨʧ̑uf pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim; Berdychiv

Berenika ˌbɛrɛ̃ˈɲika pn
spolszczone imię żeńskie pochodzenia greckiego; Berenice

Beresteczko pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie horochowskim, nad Styrem; Berestechko

Berezyna pn
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi w obwodzie mińskim; Byerazino
(geografia, geograficzny) rzeka na Białorusi, prawy dopływ Dniepru; Berezina
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Białorusi, prawy dopływ Niemna; Berezina

Bereźne pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie rówieńskim, siedziba rejonu berezieńskiego, położone nad rzeką Słuczą; Berezne

Bereżce pn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie krzemienieckim; Velyki Berezhtsi

Bergamo pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w regionie Lombardia; Bergamo

Berhomet pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie wyżnickim obwodu czerniowieckiego; Berehomet

Berlin ˈbɛrlʲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Niemiec; Berlin

Berlin Zachodni ˈbɛrlʲĩn zaˈxɔdʲɲi n
(historia, historyczny, historycznie) enklawa na obszarze NRD istniejąca w latach 1949–1990, położona w zachodniej części Berlina; West Berlin

Bermudczyk n
mieszkaniec Bermudów Bermudian

Bermudy bɛrˈmudɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii na Bermudach (1.2); Bermuda

Bernadeta pn
(oficjalnie) (urzędowy) imię żeńskie; Bernadette

Bernard ˈbɛrnart pn
imię męskie; Bernard

Berno ˈbɛrnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Szwajcarii; Bern

Besarabia n
(geografia, geograficzny) kraina położona między Dniestrem a Prutem, obecnie podzielona między Mołdawię i Ukrainę; Bessarabia

Beskid pn
(geografia, geograficzny) szczyt w Tatrach Zachodnich Beskid

Beskidy pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach zewnętrznych; Beskids

Betesda pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy; Bethesda

Betlejem bɛˈtlɛjɛ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Palestyny; Bethlehem

Bełz pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie sokalskim, nad Sołokiją i Rzeczycą, do 1951 roku znajdowało się w granicach Polski; Belz

Bhutan ˈbutãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Thimphu; Bhutan

Bi-Pi ˈbʲi‿pʲi pn
(środowiskowy) (harcerski) Robert Baden-Powell, twórca skautingu B-P

Biafra pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1967–1970 w Afryce, na wybrzeżu obecnej Nigerii; Biafra

Białorusin ˌbʲjawɔˈruɕĩn n
osoba narodowości białoruskiej, obywatel Białorusi, mieszkaniec Białorusi Belarusian

Białoruś bʲjaˈwɔruɕ n
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Belarus Belorussia

Biały ˈbʲjawɨ n
(historia, historyczny, historycznie) człowiek walczący z bolszewikami podczas rewolucji w Rosji i wojnie domowej; White

Biały Dom pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siedziba prezydenta Stanów Zjednoczonych w Waszyngtonie; White House

Biały Drin pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodnim Kosowie i północnej Albanii, w zlewisku Morza Adriatyckiego; White Drin

Biały Men pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, w Bawarii, w Górnej Frankonii, północny i prawy dopływ Menu; White Main

Bibiana bʲiˈbʲjãna pn
(geografia, geograficzny) miejscowość we Włoszech, w regionie Piemont, w prowincji Turyn; Bibiana
imię żeńskie; Viviana Vivien Vivienne

Biblia ˈbʲiblʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór ksiąg, spisanych pierwotnie po hebrajsku, aramejsku i grecku, uznawany przez żydów i chrześcijan za natchnione przez Boga; Bible Book

Biebrza pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Narwi; Biebrza

Bielsko-Biała ˌbʲjɛlskɔ‿ˈbʲjawa pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce; Bielsko-Biala

Bieriezniki n
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, na lewym brzegu Kamy; Berezniki

Biesiedź pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji i na Białorusi, lewy dopływ Soży; Besed

Biełaja pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w Baszkirii, lewy dopływ Kamy w dorzeczu Wołgi; Belaya River

Biełgorod pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w w europejskiej części Rosji, nad rzeką Doniec, stolica obwodu biełgorodzkiego; Belgorod

Biełogorsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie amurskim, nad Tomem; Belogorsk

Biełorieck pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Republice Baszkirii, w Rosji; Beloretsk

Biełowo pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim; Belovo

Bieżanice pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie pskowskim, siedziba administracyjna rejonu bieżanickiego; Bezhanitsy

Birma ˈbʲirma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Burma

Birmingham pn
(geografia, geograficzny) miasto w Anglii, siedziba władz hrabstwa West Midlands; Birmingham

Birobidżan pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone na Dalekim Wschodzie, między rzekami Birą i Bidżanem; Birobidzhan

Bitynia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Mniejszej, prowincja rzymska; Bithynia

Bizancjum bʲiˈzãnʦ̑ʲjũm pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł; Byzantium
termin stosowany przez nowożytnych historyków na określenie cesarstwa bizantyńskiego/cesarstwa bizantyjskiego Byzantine Empire

Bizantyjczyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Bizancjum (cesarstwa bizantyjskiego) Byzantine

Bizerta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Tunezji, port nad Morzem Śródziemnym; Bizerte

Bliski Wschód ˈblʲisʲci ˈfsxut pn
(geografia, geograficzny) obszar na styku Europy, Afryki i południowo-zachodniej Azji; Middle East Near East

Bliźnięta blʲiʑˈɲɛ̃nta pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) trzeci znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) maja do 20 (21) czerwca; Gemini
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Gemini

Bochum pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec; Bochum

Bodo pn
(etnografia, etnograficzny) grupa etniczna zamieszkująca stan Asam w Indiach, posługująca się językiem bodo z tybeto-birmańskiej rodziny językowej; Bodo Bodo people

Bogarodzica n
(staropolski) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Mother of God

Bogarodzicielka pn
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Mother of God

Bogota bɔˈɡɔta pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kolumbii; Bogota

Bogumił bɔˈɡũmʲiw pn
imię męskie; Bogomile

Bogurodzica n
(staropolski) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Mother of God

Boh pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie mająca źródła na Podolu, uchodząca do Morza Czarnego; Boh Southern Bug Southern Buh

Bohemia bɔˈxɛ̃mʲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 371; Bohemia

Boko Haram pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nigeryjska islamistyczna sekta bojówkarska domagająca się wprowadzenia szariatu; Boko Haram

Bolechowce pn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie drohobyckim obwodu lwowskiego; Bolekhivtsi

Bolesław bɔˈlɛswaf pn
polskie imię męskie pochodzenia staropolskiego; Boleslas

Boliwia bɔˈlʲivʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej części Ameryki Południowej, ze stolicą w Sucre; Bolivia

Bolonia bɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto położone między Padem a Apeninami w północnych Włoszech; Bologna

Bolton pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Wielkiej Brytanii, w Anglii; Bolton

Bonawentura ˌbɔ̃navɛ̃nˈtura pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Bonaventure

Bonifacy ˌbɔ̃ɲiˈfaʦ̑ɨ pn
imię męskie; Boniface

Bordżomi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uzdrowiskowe w Gruzji, w regionie Samcche-Dżawachetia; Borjomi

Boreasz bɔˈrɛaʃ pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru północnego, utożsamiany z rzymskim Akwilonem; Boreas

Borki Wielkie pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie tarnopolskim obwodu tarnopolskiego; Velyki Birky

Borneo bɔrˈnɛɔ pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Archipelagu Malajskim; Borneo

Bornholm ˈbɔrn̥xɔlm pn
(geografia, geograficzny) duńska wyspa w południowo-zachodniej części Bałtyku; Bornholm

Borodzianka pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu borodziańskiego w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Zdwiż; Borodianka

Borowicze pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie nowogrodzkim, położone nad rzeką Mstą; Borovichi

Borszczów pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba administracyjna rejonu borszczowskiego; Borshchiv

Borys ˈbɔrɨs pn
polskie imię męskie pochodzenia protobułgarskiego; Boris

Borysoglebsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w obwodzie woroneskim; Borisoglebsk

Boryspol pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim; Boryspil

Borysław pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie drohobyckim, nad rzeką Tyśmienicą; Boryslav

Bosfor ˈbɔsfɔr pn
(geografia, geograficzny) cieśnina łącząca Morze Czarne z morzem Marmara, oddzielająca Europę od Azji; Bosphorus

Bosra pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Syrii; Bosra

Boston ˈbɔstɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Boston

Boszniak ˈbɔʃʲɲak n
przedstawiciel narodu południowosłowiańskiego, zamieszkującego Bośnię i Hercegowinę, utożsamiany z wyznaniem muzułmańskim; Bosniac Bosniak

Botnia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (dawniej, dawny) kraina historyczna położona nad Zatoką Botnicką, niegdyś w całości pod panowaniem szwedzkim, obecnie podzielona między Szwecję i Finlandię Bothnia

Botnik Południowy pn
(geografia, geograficzny) południowa część Zatoki Botnickiej na Bałtyku; Bothnian Sea

Botnik Północny pn
(geografia, geograficzny) północny basen Zatoki Botnickiej, oddzielony od Botnika Południowego cieśniną Kvarken Północny; Bay of Bothnia Bothnian Bay

Botswana bɔtsˈfãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Botswana

Bołgrad pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie odeskim, siedziba administracyjna rejonu bołgradzkiego, położone na północno-wschodnim brzegu jeziora Jałpuh; Bolhrad

Bołszowce pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim; Bilshivtsi

Bośnia ˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w południowej Europie; Bosnia

Bośnia i Hercegowina ˈbɔɕɲa ˌi‿xɛrʦ̑ɛɡɔˈvʲĩna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Bosnia and Herzegovina

Bośniak ˈbɔɕɲak n
(potocznie, potoczny) bośniacki muzułmanin mieszkający w Bośni i Hercegowinie Bosniac Bosniak
mieszkaniec Bośni, obywatel Bośni i Hercegowiny Bosnian

Boża Rodzicielka pn
(teologia, teologiczny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Mother of God

Boże Ciało ˈbɔʒɛ ˈʨ̑awɔ n
(potocznie, potoczny) w Kościele katolickim Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej; Corpus Christi

Boże Narodzenie ˈbɔʒɛ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa; Christmas Xmas

Boży Grób pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pozostałości grobu Jezusa Chrystusa w Jerozolimie zamienione w kaplicę Holy Sepulchre

Brabancja Flamandzka braˈbãnʦ̑ʲja flãˈmãnʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii, we Flandrii; Flemish Brabant

Brabancja Północna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja na południu Holandii ze stolicą w ’s-Hertogenbosch; North Brabant

Brabancja Walońska braˈbant͡sja vaˈlɔ̃ɲska pn
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii, w Walonii; Walloon Brabant

Brabantczyk n
mieszkaniec Brabancji Brabantian

Bracław pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie niemirowskim, na prawym brzegu rzeki Boh; Bratslav

Brahma ˈbraxma pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) w hinduizmie najwyżej wyniesiona pobożna żywa istota, która wraz z Wisznu i Śiwą tworzy Trójcę; Brahma

Brahmaputra ˌbraxmaˈputra pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Chinach, Indiach i Bangladeszu; Brahmaputra

Brandenburgia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północno-wschodniej części Republiki Federalnej Niemiec ze stolicą w Poczdamie; Brandenburg

Braszów pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Rumunii, w okręgu Braszów; Brașov

Brasília pn
(geografia, geograficzny) stolica Brazylii; Brasília

Bratysława ˌbratɨˈswava pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Słowacji; Bratislava

Brazylia braˈzɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Brazil

Brazylijczyk ˌbrazɨˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Brazylii Brazilian

Breda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii; Breda

Bregencja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Austrii, nad Jeziorem Bodeńskim, stolica kraju związkowego Przedarulania, siedziba powiatu; Bregenz

Brenner pn
(geografia, geograficzny) jedna z najważniejszych alpejskich przełęczy na granicy Austrii i Włoch; Brenner Pass

Brest pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, w regionie Bretania; Brest

Bretania brɛˈtãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji; Brittany

Bretończyk n
mieszkaniec Bretanii Breton

Brian pn
imię męskie pochodzenia celtyckiego; Brian

Briańsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, nad Desną, stolica obwodu briańskiego Bryansk

Bridgetown pn
(geografia, geograficzny) stolica Barbadosu; Bridgetown

Bristol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Anglii; Bristol

Brno brnɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 2889; Brno
(geografia, geograficzny) miasto w Czechach; Brno

Bronisław brɔ̃ˈɲiswaf pn
polskie imię męskie pochodzenia słowiańskiego; Branislav

Brugia pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, ośrodek administracyjny prowincji Flandria Zachodnia; Bruges

Bruksela bruˈksɛla pn
(geografia, geograficzny) stolica Belgii; Brussels

Brunei brũˈnɛji pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Brunei

Brunon ˈbrũnɔ̃n pn
imię męskie; Bruno

Brunszwik n
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia; Brunswick Braunschweig

Brutus pn
rzadkie imię męskie; Brutus

Brygida brɨˈɟida pn
imię żeńskie; Bridget

Brytania pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) prowincja rzymska obejmująca dzisiejszą Wielką Brytanię, krainę zamieszkiwaną przez Brytów Britain
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na Wielką Brytanię lub całe Imperium Brytyjskie Britain
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne określenie Wysp Brytyjskich Britannia
(symbolicznie) postać kobiety symbolizująca Wielką Brytanię Britannia

Brytyjczyk brɨˈtɨjʧ̑ɨk n
obywatel Wielkiej Brytanii Brit Briton

Brytyjskie Wyspy Dziewicze brɨˈtɨjsʲcɛ ˈvɨspɨ ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Środkowej, w basenie Morza Karaibskiego; British Virgin Islands

Bryzgowia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodnich Niemczech, między Renem a Schwarzwaldem; Breisgau

Brześć pn
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, przy granicy z Polską; Brest

Bród Kamienny pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie baranowskim obwodu żytomierskiego; Kamianyi Brid

Bucefał pn
(historia, historyczny, historycznie) koń Aleksandra Wielkiego; Bucephalas Bucephalus

Buchara n
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie nad rzeką Zarafszan, stolica wilajetu bucharskiego; Bukhara

Buczacz pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, nad rzeką Strypą, siedziba rejonu buczackiego; Buchach

Budapeszt buˈdapɛʃt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) (urzędowy) stolica Węgier; Budapest

Budzanów pn
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasto, w rejonie trembowelskim obwodu tarnopolskiego Ukrainy, położona nad rzeką Seret; Budaniv

Budziak pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna będąca częścią Besarabii, podzielona między Ukrainę a Mołdawię, rozciągająca się wzdłuż wybrzeża Morza Czarnego między Prutem , Dniestrem i dolnym Dunajem; Budjak

Budziszyn buˈʥ̑iʃɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech; Bautzen

Buenos Aires pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Argentyny; Buenos Aires

Bug buk pn
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez terytorium Polski, Ukrainy i Białorusi; Bug Western Bug

Bugulma pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie; Bugulma

Bukareszt buˈkarɛʃt pn
(geografia, geograficzny) stolica Rumunii; Bucharest

Bukowina pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona pomiędzy Karpatami Wschodnimi a środkowym Dniestrem, obecnie podzielona między Ukrainę a Rumunię; Bukovina

Burbonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona na terenie obecnych departamentów Aller i Cher; Bourbonnais

Bureja pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, dopływ Amuru; Bureya

Burgenland pn
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej wysunięty na wschód kraj związkowy Austrii; Burgenland

Burgundczyk n
mieszkaniec Burgundii Burgundian

Buriat n
mieszkaniec Buriacji Buryat Buryatian

Burkina Faso burʲˈcĩna ˈfasɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce; Burkina Faso Burkina

Bursztyn pn
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, położone nad rzeką Gniłą Lipą; Burshtyn

Burundi buˈrũndʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Burundi

Busza pn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie jampolskim, obwodu winnickiego, przy ujściu rzeki Buszy do Morachwy; Busha

Buszehr pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, nad Zatoką Perską; Bushehr

Butla pn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie turczańskim; Bitlia

Bułgar ˈbuwɡar n
człowiek narodowości bułgarskiej, obywatel Bułgarii, mieszkaniec Bułgarii Bulgarian

Bułgaria buwˈɡarʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Sofii; Bulgaria

Byblos pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowym Libanie na wybrzeżu Morza Śródziemnego, centrum administracyjne dystryktu Dżubajl; Byblos

Byk bɨk pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) drugi znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) kwietnia do 20 (21) maja Taurus
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią i zimą; Taurus

Bystrzyca pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rumunii, położone w północno-wschodnim Siedmiogrodzie; Bistrița

Była Jugosłowiańska Republika Macedonii ˈbɨwa ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃j̃ska rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa Republiki Macedonii używana przez ONZ Former Yugoslav Republic of Macedonia

Bóbrka pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, na Podolu, nad Ługiem, w obwodzie lwowskim, w rejonie przemyślańskim; Bibrka

Bóg buk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej; God

Bóg Ojciec pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: pierwsza osoba Trójcy Świętej; God the Father

Błagojewgrad pn
(geografia, geograficzny) miasto i uzdrowisko w południowo-zachodniej Bułgarii; Blagoevgrad

Błagowieszczeńsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad Amurem; Blagoveshchensk

C-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych) C major

CD sʲi‿ˈdʲi ʦ̑ɛ‿ˈdɛ acronym
= (angielski) compact disc → płyta kompaktowa CD

CJK acronym
= (wulgarnie, wulgaryzm) co jest, kurwa WTF

CNC acronym
= (maszynoznawstwo) skomputeryzowane sterowanie numeryczne; CNC
= (maszynoznawstwo) pracujący z wykorzystaniem skomputeryzowanego sterowania numerycznego CNC

COBOL ˈkɔbɔl acronym
(informatyka, informatyczny) język programowania, stworzony pod koniec lat 50. XX wieku, przeznaczony do zastosowań przemysłowo-handlowych; COBOL

CV n
(urzędowy) (biurowość, biurowy) życiorys (zawodowy) CV

Cambrai pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Hauts-de-France; Cambrai

Cambridge pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto uniwersyteckie w Wielkiej Brytanii, w Anglii Wschodniej; Cambridge

Canberra pn
(geografia, geograficzny) stolica Australii; Canberra

Cannes pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji na Lazurowym Wybrzeżu; Cannes

Cardiff ˈkardʲif pn
(geografia, geograficzny) miasto i stolica Walii; Cardiff

Carmen ˈkarmɛ̃n pn
imię żeńskie; Carmen

Casablanca pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Maroka; Casablanca

Cchinwali pn
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto i de facto stolica nieuznawanego państwa Osetii Południowej, de iure zaś miasto w Gruzji; Tskhinvali

Cecora pn
(geografia, geograficzny) miejscowość w Rumunii, w okręgu Jassy; Țuțora

Cecylia ʦ̑ɛˈʦ̑ɨlʲja pn
imię żeńskie; Cecilia Cecily

Cecyliusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Cecil

Cefeusz ʦ̑ɛˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) król Etiopii, syn Belosa oraz mąż Kasjopei i ojciec Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Cefeusza (2.1); Cepheus
(mitologia grecka) król Tegei, syn Aleosa; jeden z Argonautów; Cepheus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; Cepheus

Cejlon ˈʦ̑ɛjlɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim; Ceylon

Celebes pn
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa na Oceanie Spokojnym wchodząca w skład Archipelagu Malajskiego; Sulawesi

Celestyn pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Celestine

Celia pn
imię żeńskie; Celia

Celina ʦ̑ɛˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Celia

Celius pn
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu wzgórz, na których wznosił się starożytny Rzym, położone między Eskwilinem a Awentynem; Caelian Hill

Celt ʦ̑ɛlt n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy Celt

Centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Centaurus

Cerber ˈʦ̑ɛrbɛr pn
(mitologia grecka) trzygłowy pies o wężowym ogonie, strzegący bram Hadesu; Cerberus

Ceres ˈʦ̑ɛrɛs pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 1, z pasa głównego planetoid, do 2006 r. zaliczana do planetoid, odkryta w 1801 r.; Ceres
(mitologia rzymska) bogini urodzaju i wegetacji, utożsamiana z grecką Demeter; Ceres

Ces-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku ces (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami) C-flat major

Cesarstwo Rzymskie ʦ̑ɛˈsarstfɔ ˈʒɨ̃msʲcɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego; Roman Empire

Ceuta pn
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące eksklawą Maroka, Ceuta

Cezar n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nazwa filmowej nagrody przyznawanej corocznie przez Francuską Akademię Sztuki i Techniki Filmowej César Award
(historia, historyczny, historycznie) przydomek rodowy Juliusza Cezara Caesar
(kulinaria) rodzaj sałatki przyrządzonej głównie z sałaty rzymskiej, grzanek i parmezanu Caesar salad

Cezarea pn
(geografia, geograficzny) nazwa szeregu miast i miejscowości na terenie historycznego Imperium Rzymskiego; Caesarea Cæsarea

Cezarea Filipowa pn
(geografia, geograficzny) starożytne miasto w Palestynie, w Galilei; Caesarea Philippi

Cezary ʦ̑ɛˈzarɨ pn
imię męskie; Caesar

ChRL xa‿ɛr‿ˈɛl acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Chińska Republika Ludowa PRC

ChWDP ˌxa‿vu‿dɛ‿ˈpɛ acronym
= (wulgarnie, wulgaryzm) chuj w dupę policji; A.C.A.B. FTP

Chabarowsk xaˈbarɔfsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, na Dalekim Wschodzie, stolica Kraju Chabarowskiego; Khabarovsk

Chalcedon pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Bitynii, na terenie dzisiejszego Stambułu; Chalcedon

Chaldejczyk n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek starożytnego ludu semickiego; Chaldean

Cham xãm pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, syn Noego; Ham

Chamor pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Hamor

Chanka pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jezioro przepływowe w dalekowschodniej części Azji, położone na pograniczu Rosji i Chin, na północ od Władywostoku; Lake Khanka

Chanty-Mansyjsk ˈxãntɨ ˈmãw̃sɨjsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry; Khanty-Mansiysk

Chanuka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) ośmiodniowe święto, upamiętniające zwycięstwo Machabeuszy nad Seleucydami oraz oczyszczenie i ponowne poświęcenie świątyni w Jerozolimie po jej sprofanowaniu poprzez umieszczenie tam bóstw greckich; Hanukkah Chanukah

Charków ˈxarkuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej części Ukrainy; Kharkiv Kharkov

Charon ˈxarɔ̃n pn
(mitologia, mitologiczny) przewoźnik dusz zmarłych występujący w mitologii greckiej i etruskiej; Charon
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona; Charon

Chartum ˈxartũm pn
(geografia, geograficzny) stolica Sudanu; Khartoum

Chazar ˈxazar n
członek lud koczowniczego pochodzenia tureckiego Khazar

Cheops pn
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów; Khufu

Cheronea ˌxɛrɔ̃ˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Chaeronea

Cheroneja ˌxɛrɔ̃ˈnɛja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Chaeronea

Chersoń pn
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, nad Dnieprem, stolica obwodu chersońskiego; Kherson

Chetyta n
(starożytność) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię; Hittite

Chewsuretia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna i geograficzna położona w północno-wschodniej Gruzji; Khevsureti

Chiang Mai pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Tajlandii; Chiang Mai
(geografia, geograficzny) prowincja w Tajlandii; Chiang Mai province

Chicago pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; Chicago

Chile ˈʧ̑ʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Chile

Chimera çĩˈmɛra pn
(mitologia grecka) fantastyczny stwór z mitologii greckiej, zwykle opisywany jako ziejący ogniem potwór z głową lwa, tułowiem kozy i ogonem węża; Chimera

Chiny ˈçĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; China

Chittyta n
(starożytność) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię; Hittite

Chiwa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto nad rzeką Amu-darią w wilajecie chorezmijskim Uzbekistanu w Azji Środkowej; Khiva

Chińczyk ˈçĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Chin Chinese
osoba narodowości chińskiej; Chinese

Chińska Republika Ludowa ˈçĩj̃ska rɛˈpublʲika luˈdɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Chin; People's Republic of China

Chlebiczyn Leśny pn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie w rejonie kołomyjskim obwodu iwanofrankiwskiego; Lisnyi Khlibychyn

Chloe pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Chloe

Chloris pn
(mitologia grecka) bogini kwiatów, utożsamiana z rzymską Florą; jedna z nimf; Chloris
(mitologia grecka) królewna tebańska, córka Amfiona i Niobe; Chloris

Chociebuż xɔˈʨ̑ɛbuʃ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnich Niemczech; Cottbus

Chocim pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, w obwodzie czerniowieckim, położone nad Dniestrem; Khotyn

Chodaczków Wielki pn
(geografia, geograficzny)wieś na Ukrainie, w rejonie kozowskim obwodu tarnopolskiego; Velykyi Khodachkiv

Chodorów pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w rejonie żydaczowskim obwódu lwowski; Khodoriv

Chodżent pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Tadżykistanie, stolica wilajetu sogdyjskiego, położone nad Syr-darią; Khujand

Choj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Azerbejdżan Zachodni; Khoy

Chopin pn
nazwisko męskie pochodzenia francuskiego Chopin
nazwisko polskiego kompozytora romantycznego; Chopin
nazwisko żeńskie pochodzenia francuskiego Chopin
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 3784, znajdująca się w głównym pasie asteroid Chopin

Chorezm pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina nad dolną Amu-darią, obejmująca obszar dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu; Khwarezm

Chorog pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, położone u ujścia rzeki Ghunt do rzeki Pandż; Khorugh

Chorostków pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim; Khorostkiv

Chorwacja xɔrˈvaʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej części Europy ze stolicą w Zagrzebiu; Croatia

Chorwat ˈxɔrvat n
człowiek narodowości chorwackiej, obywatel Chorwacji, mieszkaniec Chorwacji Croatian Croat

Chołmogory pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Rosji europejskiej; Kholmogory

Chronos pn
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, bóg czasu; Chronos

Chrysler pn
(motoryzacja) marka samochodu Chrysler

Chrystus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł, przydomek Jezusa z Nazaretu; Christ

Chryzostom xrɨˈzɔstɔ̃m pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Chrysostom

Chust pn
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy; Khust

Chyrów pn
(geografia, geograficzny) miasto w rejonie starosamborskim obwodu lwowskiego Ukrainy, położone nad Strwiążem; Khyriv

Cieśnina Beringa pn
(geografia, geograficzny) cieśnina między Azją a Ameryką Północną, łącząca Morze Czukockie z Morzem Beringa; Bering Strait

Cieśnina Kaletańska pn
(geografia, geograficzny) cieśnina stanowiąca najwęższa część kanału La Manche, po obu jej stronach znajdują się miasta Dover i Calais; Strait of Dover

Cis-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z siedmioma krzyżykami) C-sharp major

Colargol kɔˈlarɡɔl pn
imię misia z animowanej bajki; Barnaby

Colmar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est; Colmar

Columbus pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Ohio; Columbus

Compiègne pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, miejsce podpisania zawieszeń broni w dwóch wojnach światowych; Compiègne

Connecticut kəˈnɛtikət n
stan USA we wschodniej części Ameryki Północnej, położony na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego; Connecticut

Cudnów pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica rejonu na Ukrainie, w obwodzie żytomierskim na północy kraju, położone na skalistych brzegach rzeki Teterew; Chudniv

Cygan ˈʦ̑ɨɡãn n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna narodowości cygańskiej (romskiej); Gypsy

Cyklady pn
(geografia, geograficzny) archipelag znajdujący się w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, u południowo-wschodnich wybrzeży Grecji; Cyclades

Cylicja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna kraina w południowo-wschodniej Azji Mniejszej nad Morzem Śródziemnym; Cilicia

Cypr ʦ̑ɨpr̥ pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa położona we wschodniej części Morza Śródziemnego; Cyprus
(geografia, geograficzny) europejskie państwo na wyspie Cypr (1.1), ze stolicą w Nikozji; Cyprus

Cypryjczyk ʦ̑ɨˈprɨjʧ̑ɨk n
obywatel Cypru (Republiki Cypryjskiej) Cypriot

Cyrena pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w północnej Libii, w prowincji Cyrenajka; współcześnie stanowisko archeologiczne; Cyrene

Cyrenajka ˌʦ̑ɨrɛ̃ˈnajka pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego; Cyrenaica

Cyrene pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 133 z pasa głównego asteroid; Cyrene

Cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów na niebie południowym; Circinus Compasses

Czad ʧ̑at pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Ndżamenie; Chad

Czapajewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, nad rzeką Czapajewką dopływem Wołgi; Chapayevsk

Czara pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim, czytyjskim i Jakucji; lewy dopływ Olokmy; Chara

Czarna Afryka ˈʧ̑arna ˈːfrɨka n
(geografia, geograficzny) część Afryki na południe od Sahary, zamieszkiwana w większości przez ludność czarnoskórą Black Africa

Czarnobyl pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, rejonie iwankowskim; Chernobyl
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) katastrofa w elektrowni jądrowej w Czarnobylu (1.1) w 1986 r. Chernobyl

Czarnogóra ˌʧ̑arnɔˈɡura n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Podgoricy; Montenegro

Czarnogórzanin ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãɲĩn n
obywatel Czarnogóry Montenegrin

Czarnogórzanka ˌʧ̑arnɔɡuˈʒãŋka n
mieszkanka Czarnogóry Montenegrin

Czarny ˈʧ̑arnɨ n
(eufemistycznie) (pogardliwie) czarnoskóry, Murzyn Black

Czarny Drin pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Macedonii i północno-wschodniej Albanii, wypływająca jako niewielka rzeka z północnego brzegu Jeziora Ochrydzkiego; Black Drin

Czartorysk pn
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim, nad rzeką Styr; Staryi Chortoryisk

Czeboksary pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone na prawym brzegu Wołgi, stolica Republiki Czuwaskiej; Cheboksary

Czech ʧ̑ɛx n
człowiek narodowości czeskiej, obywatel Czech (Republiki Czeskiej), mieszkaniec Czech; Czech
obywatel Czech (krainy historycznej Czechy) Bohemian

Czechosłowacja ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo istniejące w latach 1918–1938 i 1945–1992, w Europie Środkowej; Czechoslovakia

Czechy ˈʧ̑ɛxɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Czechach (1.1); Bohemia
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Pradze; Czechia Czech Republic

Czeczelnik pn
(geografia, geograficzny) rejonowe osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim nad Sawranką; Chechelnik

Czeczenia ʧ̑ɛˈʧ̑ɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) republika na Kaukazie wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej; Chechnya

Czehryń pn
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe w centralnej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, nad rzeką Taśminą; Chyhyryn

Czejen n
członek plemienia Czejenów; Cheyenne

Czelabińsk ʧ̑ɛˈlabʲĩj̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na południowym Uralu, stolica obwodu czelabińskiego; Chelyabinsk

Czeremchowo pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie irkuckim; Cheremkhovo

Czerkiesk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad Kubaniem, stolica Karaczajo-Czerkiesji; Cherkessk

Czernelica pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim; Chernelytsia

Czerniachowsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji; Chernyakhovsk

Czernilawa pn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w rejonie jaworowskim obwodu lwowskiego; Chernyliava

Czerniowce ʧ̑ɛrʲˈɲɔfʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Chernivtsi

Czerski pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w Jakucji, ośrodek administracyjny ułusu niżniekołymskiego; Chersky

Czerwonogród pn
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone na Ukrainie, w rejonie sokalskim obwodu lwowskiego; Chervonohrad

Czerwony Krzyż ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈkʃɨʃ pn
(potocznie, potoczny) potoczne określenie organizacji humanitarnej Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża lub każdego ze stowarzyszeń krajowych tej organizacji; Red Cross

Czerwony Men pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, w Bawarii, w Górnej Frankonii, źródłowy dopływ Menu; Red Main

Czeski Raj pn
(geografia, geograficzny) region turystyczny w północno-zachodnich Czechach ; Bohemian Paradise

Czetwertnia pn
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, w rejonie maniewickim; Chetvertnia

Czo Oju pn
(geografia, geograficzny) szczyt w Himalajach; Cho Oyu

Czomolungma pn
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach Chomolungma

Czop ʧ̑ɔp pn
(geografia, geograficzny) miasto na Zakarpaciu na Ukrainie; Chop

Czortków pn
(geografia, geograficzny) miasto wydzielone z rejonu na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, siedziba rejonu czortkowskiego, położone nad Seretem; Chortkiv

Czortowiec pn
(geografia, geograficzny) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie horodeńskim; Chortovets

Czukocki Okręg Autonomiczny ʧ̑uˈkɔʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
(geografia, geograficzny) jeden z czterech okręgów autonomicznych wchodzących w skład Federacji Rosyjskiej, leżący na północnym wschodzie kontynentu azjatyckiego, na półwyspie Czukotka; Chukotka Autonomous Okrug

Czusowoj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji, w Kraju Permskim, na Uralu, nad Czusową; Chusovoy

Czułym pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, prawy dopływ Obu; Chulym

Czysty Poniedziałek ˈʧ̑ɨstɨ ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa prawosławnego święta greckiego, pierwszy dzień postu przed Wielkanocą; Clean Monday

Czyta pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, nad rzekami Czytą (1.2) i Ingodą, w południowej Syberii, w Kraju Zabajkalskim; Chita

D-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami) D major

DDA dɛ‿dɛ‿ˈa acronym
= (psychologia, psychologiczny) Dorosłe Dzieci Alkoholików; ACA ACoA

DDR acronym
(informatyka, informatyczny) rodzaj układów pamięci operacyjnej o podwójnej prędkości przesyłu DDR

DHCP n
(informatyka, informatyczny) protokół dynamicznego konfigurowania hostów; protokół komunikacyjny umożliwiający hostom uzyskanie od serwera na bieżąco danych konfiguracyjnych takich jak: adres IP, adres IP bramy sieciowej, adres serwera DNS, maska podsieci; DHCP

DJ ˈdʲiʤ̑ɛj acronym
osoba grająca muzykę na dyskotekach, najczęściej przy pomocy gramofonów; DJ

DMT acronym
(chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) dimetylotryptamina; DMT
(chemia, chemiczny) deoksymetylotestosteron DMT

DNA dɛ‿ɛ̃n‿ˈa acronym
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas deoksyrybonukleinowy, kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych; DNA

DNS acronym
(informatyka, informatyczny) (angielski) domain name system → system nazw domenowych; system, który pozwala na zamianę tekstowych adresów internetowych na adresy IP; DNS

DPK acronym
(medycyna, medyczny) dobra praktyka kliniczna; GCP
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Partia Kosowa; DPK
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczna Partia Kurdystanu; KDP

DRL acronym
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Demokratyczny Ruch Lewicy; DLM
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Doniecka Republika Ludowa; DNR DPR

DVD dʲi‿vʲi‿ˈdʲi acronym
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → (potocznie, potoczny) urządzenie służące do odtwarzania lub nagrywania DVD (1.1) DVD
= (angielski) Digital Versatile Disc lub Digital Video Disc → cyfrowy dysk ogólnego przeznaczenia; DVD

DW acronym
= (informatyka, informatyczny) do wiadomości (pole adresowe w poczcie elektronicznej) CC

Dafne ˈdafnɛ pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitów greckich, nimfa, która adorowana przez Apolla zamieniła się w drzewo laurowe; Daphne

Dagda ˈdaɡda pn
(mitologia celtycka) główne bóstwo celtyckie występujące w mitologii iryjskiej Dagda

Dagestan daˈɡɛstãn n
(geografia, geograficzny) republika autonomiczna wchodząca w skład Rosji; Dagestan Daghestan

Dagestanka n
(etnografia, etnograficzny) obywatelka Dagestanu Dagestani

Dagestańczyk n
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Dagestanu Dagestani

Dak n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu pochodzenia trackiego zajmującego tereny starożytnej Dacji; Dacian

Dakar ˈdakar pn
(geografia, geograficzny) stolica Senegalu; Dakar

Dakota pn
(etnografia, etnograficzny) północnoamerykańskie plemię indiańskie Dakota
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa miast, gmin i hrabstw w Stanach Zjednoczonych Dakota
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej Dakota

Dakota Południowa daˈkɔta ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) stan w środkowo-północnej części Stanów Zjednoczonych; South Dakota

Dakota Północna daˈkɔta puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) stan na północy Stanów Zjednoczonych; North Dakota

Daleki Wschód daˈlɛci ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia obszaru wschodniej Azji, ciągnącego się wzdłuż wybrzeży Pacyfiku; Far East

Dalmacja dalˈmaʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na wschodnim wybrzeżu Adriatyku, na obszarze dzisiejszej Chorwacji, Bośni i Hercegowiny oraz Czarnogóry; Dalmatia

Damaszek dãˈmaʃɛk pn
(geografia, geograficzny) stolica Syrii; Damascus

Damian ˈdãmʲjãn pn
imię męskie; Damian Damien Damon

Danaida ˌdãnaˈ<sup>j</sup>ida pn
(mitologia grecka) każda z pięćdziesięciu królewien z Argos, córek Danaosa; za zamordowanie (z wyjątkiem jednej) swych mężów zostały skazane w Tartarze na napełnianie dziurawej beczki wodą noszoną w sitach albo dziurawych dzbanach; Danaid

Dania ˈdãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Kopenhadze; Denmark

Daniel ˈdãɲɛl pn
imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Daniel

Daniela pn
imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Daniela

Dar es Salaam ˈdar ˈɛs ːaˈlaãm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Tanzanii, dawna stolica i siedziba władz; Dar es Salaam

Dardanele ˌdardãˈnɛlɛ n
(geografia, geograficzny) cieśnina między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą; Dardanelles

Dardżyling pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach, w stanie Bengal Zachodni w Himalajach; Darjeeling

Dariusz ˈdarʲjuʃ pn
imię męskie pochodzenia staroperskiego; Darius

Darkiejmy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) Oziorsk (historyczna nazwa miasta w Prusach Wschodnich, obecnie egzonim wariantowy); Ozyorsk

Darmstadt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Hesji; Darmstadt

Darwin pn
(geografia, geograficzny) miasto w Australii, stolica Terytorium Północnego Darwin
angielskie nazwisko Darwin

Daszoguz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Turkmenistanie przy granicy z Uzbekistanem; Daşoguz

Dawid ˈdavʲit pn
imię męskie; David

Debora pn
(biblijny) starotestamentowa prorokini pochodząca z plemienia Naftalego; Deborah
imię żeńskie pochodzenia semickiego; Debora Deborah Debra

Deimos dɛˈ<sup>j</sup>ĩmɔs pn
(astronomia, astronomiczny) mniejszy i dalszy z dwóch księżyców Marsa; Deimos

Dejmos pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie trwogi, towarzysz Aresa na polu bitwy; Deimos

Dekalog dɛˈkalɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie i judaizmie: dziesięć przykazań Bożych; Ten Commandments decalogue

Delatyn pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w obwodzie iwanofrankiwskim rejonie nadwórniańskim Ukrainy, niedaleko Nadwórnej u wschodniego przedproża Gorganów; Deliatyn

Delfin ˈdɛlfʲĩn pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór na niebie w pobliżu równika; Dolphin

Delfina pn
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Delphine Delfina

Delft pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa; Delft

Demawend pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, w ostanie Teheran; Damavand

Demeter dɛ̃ˈmɛtɛr pn
(mitologia grecka) bogini ziemi uprawnej, urodzaju, zboża i rolnictwa, utożsamiana z rzymską Ceres; Demeter

Demidówka pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie rówieńskim; Demydivka

Demokratyczna Republika Konga ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈkɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Democratic Republic of the Congo

Demokratyczna Republika Wysp Świętego Tomasza i Książęcej ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na rɛˈpublʲika ˈvɨspʲ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑ɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Wysp Świętego Tomasza i Książęcej – państwa w Afryce Democratic Republic of São Tomé and Príncipe

Derażnia pn
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie chmielnickim; Derazhnia

Derbent pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Dagestanie, najdalej na południe wysunięte miasto Rosji, położone pomiędzy Morzem Kaspijskim a Kaukazem; Derbent

Des-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku des (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami) D-flat major

Desna pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, najdłuższy, lewostronny dopływ Dniepru o długości 1130 km; Desna

Detroit pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Michigan; Detroit
(geografia, geograficzny) rzeka na granicy Kanady i Stanów Zjednoczonych; Detroit
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miast i gmin w Stanach Zjednoczonych; Detroit

Dezful pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnim Iranie, w ostanie Chuzestan; Dezful

Diana ˈdʲjãna pn
(mitologia rzymska) bogini łowów i przyrody (m.in. świata roślinnego i zwierzęcego, gór, lasów, gajów, źródeł leczniczych), utożsamiana z grecką Artemidą; Diana
imię żeńskie; Diana

Diego pn
hiszpańskie imię męskie Diego

Dijon pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina we Francji, w regionie Burgundia, którego jest historyczną stolicą; Dijon

Dike ˈdʲikɛ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 99; Dike
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwości, utożsamiana z rzymską Justycją; jedna z Hor; Dike

Diogenes dʲjɔˈɡɛ̃nɛs pn
greckie imię męskie; Diogenes

Dionizos dʲjɔ̇̃ˈɲizɔs pn
(mitologia grecka) bóg latorośli winnej, wina, mistycznego szału, ekstazy, wesołości, sił witalnych natury i form scenicznych, utożsamiany z rzymskim Liberem; Dionysus

Disneyland pn
(turystyka, turystyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wspólna nazwa kilku parków rozrywki tematycznie związanych z produkcjami The Walt Disney Company; Disneyland

Diwali pn
hinduistyczne święto światła obchodzone ku czci bogini Lakszmi; Diwali

Dmitrow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim; Dmitrov

Dniepr dʲɲɛpr̥ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie dniepropetrowskim na Ukrainie Dnipro
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka uchodząca do Morza Czarnego, przepływająca przez Rosję, Białoruś i Ukrainię; Dnieper Dnieper River

Dniepropetrowsk pn
(geografia, geograficzny) Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim odpowiadający nazwie miasta w latach 1991-2016); Dnipropetrovsk

Dniepropietrowsk pn
(geografia, geograficzny) Dniepr, miasto na Ukrainie (polski egzonim w latach 1926-1991); Dnepropetrovsk

Dniestr dʲɲɛstr̥ pn
(geografia, geograficzny) rzeka wypływająca z Karpat Wschodnich, uchodząca do Morza Czarnego, a przepływająca przez Ukrainę i Mołdawię; Dniester Dnister river

Dobrudża pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna między Morzem Czarnym a dolnym odcinkiem Dunaju; Dobruja

Dodekanez pn
(geografia, geograficzny) grecki archipelag w południowej części Morza Egejskiego, u wybrzeży Turcji; Dodecanese

Doha pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Kataru (egzonim wariantowy wg. KSNG) Doha

Dokuczajewsk pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie w obwodzie donieckim; Dokuchaievsk

Dolina Aosty dɔˈlʲĩna ːˈɔstɨ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i autonomiczny region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech; Aosta Valley

Dolina Róż pn
(geografia, geograficzny) dolina w środkowej Bułgarii, w okolicach miasta Kazanłyk; Rose Valley

Dolna Austria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w północnej Austrii; Lower Austria

Dolna Bawaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja we wschodniej Bawarii ze stolicą w Landshut; Lower Bavaria

Dolna Frankonia pn
(geografia, geograficzny) okręg i rejencja w północno-zachodniej Bawarii; Lower Franconia

Dolna Kraina pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna położona w Słowenii, część Krainy; Lower Carniola

Dolna Saksonia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w północno-zachodnich Niemczech, ze stolicą w Hanowerze; Lower Saxon Lower Saxony

Dolne Łużyce ˈdɔlnɛ wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) część Łużyc należąca obecnie do Brandenburgii; Lower Lusatia

Dolny Śląsk pn
(geografia, geograficzny) część Śląska położona w południowo-zachodniej Polsce oraz w północnej części Czech; Lower Silesia

Dolomity pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północno-wschodniej części Włoch; Dolomites

Dominik dɔ̃ˈmʲĩɲik pn
imię męskie; Dominic Dominick

Dominika ˌdɔ̃mʲĩˈɲika pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie Dominika (1.2), ze stolicą w Roseau; Dominica
imię żeńskie; Dominica

Dominikana ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãna pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Dominican Republic

Don dɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-zachodniej Rosji uchodząca do Morza Azowskiego; Don River

Donald ˈdɔ̃nalt pn
imię męskie; Donald

Donat pn
imię męskie; Donatus

Doniec pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji i na Ukrainie, prawy dopływ Donu; Donets

Donieck ˈdɔ̃ɲɛʦ̑k pn
(geografia, geograficzny) miasto na wschodzie Ukrainy; Donetsk

Donna pn
anglosaskie imię żeńskie Donna

Dorota dɔˈrɔta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Dorothy

Dorothea pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 339 z pasa głównego asteroid; Dorothea

Douglas pn
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, na wschodnim wybrzeżu wyspy Man, stolica Wyspy Man rozumianej jako angielskie terytorium zależne; Douglas

Drawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech, południowej Austrii, wschodniej Słowenii i północnej Chorwacji, stanowi część granicy chorwacko-węgierskiej, prawy dopływ Dunaju ; Drava Drave

Drezno ˈdrɛznɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnich Niemczech; Dresden

Droga Mleczna ˈdrɔɡa ˈmlɛʧ̑na pn
(astronomia, astronomiczny) pas ze skupiskiem gwiazd widoczny na nocnym niebie Milky Way
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. Układ Słoneczny; Milky Way

Drohobycz drɔˈxɔbɨʧ̑ pn
miasto na Ukrainie; Drohobych

Dubaj ˈdubaj pn
(geografia, geograficzny) jeden z siedmiu emiratów tworzących Zjednoczone Emiraty Arabskie; Dubai
(geografia, geograficzny) stolica emiratu (1.1); Dubai

Dublin ˈdublʲĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Irlandii; Dublin

Dubrownik duˈbrɔvʲɲik pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto na południu Chorwacji, nad Adriatykiem; Dubrovnik

Duch Święty ˈduç ˈɕfʲjɛ̃ntɨ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: trzecia osoba Trójcy Świętej; Holy Spirit Holy Ghost

Dudinka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, ośrodek administracyjny dawnego Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Okręgu Autonomicznego, w Kraju Krasnojarskim, nad Dudinką (1.2) i Jenisejem; Dudinka

Duisburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Niemiec, w Zagłębiu Ruhry; Duisburg

Duma pn
(geografia, geograficzny) miasto w Palestynie, na Zachodnim Brzegu Jordanu Douma Duma
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Syrii, na północny wschód od Damaszku; Douma
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba niższa parlamentu Rosji i Federacji Rosyjskiej; Duma

Dunaj ˈdũnaj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Danube

Dunajów pn
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasteczko, na Ukrainie w obwodzie lwowskim; Dunaiv

Dunkierka dũŋʲˈcɛrka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji; Dunkirk

Duszanbe duˈʃãnbɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Tadżykistanu; Dushanbe

Duńczyk ˈdũj̃n͇ʧ̑ɨk n
człowiek narodowości duńskiej, obywatel Danii, mieszkaniec Danii Dane

Dwina pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Rosji, uchodząca do Morza Białego; Northern Dvina

Dyja Morawska pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Austrii i Czechach, wraz z Dyją Niemiecką tworzy Dyję; Moravian Thaya

Dyneburg pn
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w południowo-wschodniej części kraju, nad Dźwiną; Daugavpils

Dziadek Mróz ˈʥ̑adɛk ˈmrus n
postać z rosyjskiego folkloru, odpowiednik świętego mikołaja, w Polsce popularny w czasach PRL; Ded Moroz

Dzieciątko n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Chrystus jako dziecko Baby Jesus

Dzielnica Łacińska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) uniwersytecka dzielnica Paryża; Latin Quarter

Dzierżyńsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej Rosji, w obwodzie niżnonowogrodzkim, port śródlądowy nad Oką; Dzerzhinsk

Dziewica Maryja pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Virgin Mary

Dzień Matki n
święto obchodzone w maju jako wyraz szacunku dla wszystkich matek; Mother's Day

Dzień Pański n
(peryfrastyczny) niedziela Lord's Day

Dzień Zakochanych ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˌzakɔˈxãnɨx n
święto zakochanych obchodzone 14 lutego (w dniu św. Walentego, patrona zakochanych) głównie w Ameryce Północnej, Australii i Europie Zachodniej Saint Valentine's Day Valentine's Day

Dzień Świętej Łucji n
święto światła związane z przesileniem zimowym, obchodzone 13 grudnia (w dniu św. Łucji, patronki światła) głównie w Szwecji; Saint Lucy’s Day

Dziki Zachód ˈʥ̑ici ˈzaxut n
(historia, historyczny, historycznie) zachodnia część Stanów Zjednoczonych w okresie wzmożonego osadnictwa w XIX w.; Wild West

Dzukia pn
(geografia, geograficzny) jeden z regionów etnograficznych Litwy w południowej części kraju a także na Białorusi i w niewielkiej części w Polsce, znajdują się tutaj największe miasta litewskie jak Wilno czy Kowno; Dzūkija

Dzwoneczek pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) bohaterka filmów, książek i komiksów związanych z Piotrusiem Panem Tinker Bell

Dąbrowica pn
(geografia, geograficzny) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie rówieńskim; Dubrovytsia

Dżakarta ʤ̑aˈkarta pn
(geografia, geograficzny) stolica Indonezji; Jakarta

Dżalalabad pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Afganistanie, nad rzeką Kabul; Jalalabad

Dżamila ʤ̑ãˈmʲila pn
imię żeńskie pochodzenia arabskiego Jamila

Dżanin ˈʤ̑ãɲĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto położone na północy Zachodniego Brzegu na terenie Autonomii Palestyńskiej; Jenin

Dżawachetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Gruzji, od zachodu ograniczona rzeką Kurą oraz z innych stron Górami Szawszeckimi i Samsarskimi Javakheti

Dżibuti ʤ̑ʲiˈbutʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Djibouti
(geografia, geograficzny) stolica Dżibuti (1.1); Djibouti

Dżudda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Arabii Saudyjskiej, w prowincji Mekka, nad Morzem Czerwonym; Jeddah

Dżyzak pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, stolica wilajetu dżyzackiego; Jizzakh

E-dur ˈɛ‿dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z czterema krzyżykami) E major

E-mail pn
(informatyka, informatyczny) protokół internetowy przesyłania korespondencji; E-mail

EAN acronym
(handel, handlowy) rodzaj kodu towarowego; standard oznaczania towarów numeracją oraz odpowiadającym mu kodem kreskowym; EAN

EAWG ˌɛ‿a‿vu‿ˈɟɛ acronym
= Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza EAEC EurAsEC Eurasec

EBC ɛ‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Centralny ECB

EBOR ˈɛbɔr acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju; EBRD

EBOiR ɛbɔˈir acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju; EBRD

EDGE n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj transmisji radiowej o prędkości 300–400 Kb/s EDGE

EFTA acronym
(skrót, skrótowiec, skrótowo) (ekonomia, ekonomiczny) = European Free Trade Association → Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu EFTA

EKUZ acronym
= (administracja) Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego; EHIC

EPENG acronym
Europejski program energetyczny na rzecz naprawy gospodarczej EEPR

EPROM acronym
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) kasowalna i programowalna pamięć komputerowa, pracująca w trybie tylko do odczytu; EPROM

ESBC ˌɛ‿ːz‿bɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejski System Banków Centralnych; ESCB

ETPC ˌɛ‿tɛ‿pɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
= Europejski Trybunał Praw Człowieka ECtHR

EWG ɛ‿vu‿ˈɟɛ acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Euroazjatycka Wspólnota Gospodarcza EAEC EurAsEC Eurasec
= (ekonomia, ekonomiczny) Europejska Wspólnota Gospodarcza EEC

EZT ɛ‿zɛt‿ˈːɛ acronym
= elektryczny zespół trakcyjny; EMU

Ebro ˈɛbrɔ pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Hiszpanii; Ebro
(geografia, geograficzny) miasto w USA w stanie Floryda Ebro

Edam pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Holandii, w prowincji Holandia Północna; Edam

Edeltruda ˌɛdɛlˈtruda pn
rzadkie imię żeńskie pochodzenia staro-wysoko-niemieckiego; Audrey

Eden pn
(biblijny) raj, ogród rajski; Eden

Edfu pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie na zachodnim brzegu Nilu; Edfu

Edirne ɛˈdʲirnɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Turcji Edirne

Edmund ˈɛdmũnt pn
imię męskie; Edmund

Edom ˈɛdɔ̃m pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie na południe od Morza Martwego; Edom

Edward ˈɛdvart pn
imię męskie; Edward

Edynburg ɛˈdɨ̃nburk pn
(geografia, geograficzny) stolica Szkocji, Edinburgh

Edyta ɛˈdɨta pn
polskie imię żeńskie; Edith

Efialtes ɛˈfʲjaltɛs pn
dawne greckie imię męskie; Ephialtes

Efraim pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) biblijne imię męskie Ephraim
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) nazwa jednego z dawnych plemion Izraela Ephraim
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jeden z regionów Izraela w środkowej części tego kraju Ephraim

Egina ɛˈɟĩna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina (dimos) w Grecji obejmująca wyspy Eginę (1.1) i Moni Aegina
(geografia, geograficzny) greckie miasto portowe, stolica wyspy Eginy (1.1) Aegina
(geografia, geograficzny) wyspa grecka na Morzu Egejskim, w archipelagu Wysp Argosarońskich; Aegina
(mitologia grecka) nimfa z mitów greckich, córka boga Asoposa uprowadzona przez Zeusa Aegina

Egipt ˈɛɟipt pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce i częściowo w Azji, ze stolicą w Kairze; Egypt

Eklezjastes pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) Księga Koheleta Ecclesiastes
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta; Ecclesiastes

Ekwador ɛˈkfadɔr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Quito; Ecuador

Ekwadorczyk ˌɛkfaˈdɔrʧ̑ɨk n
obywatel Ekwadoru Ecuadorian Ecuadorean

Ela pn
(geografia, geograficzny) dolina na Szefeli w Judei; Ella Valley Valley of Elah
biblijne imię męskie; Elah

Elam pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne państwo i kraina położone na terenach obecnego południowo-zachodniego Iranu Elam

Elba ˈɛlba pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Tyrreńskim, położona między Półwyspem Apenińskim a Korsyką; Elba

Elburs pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie na Wyżynie Irańskiej w północnym Iranie; Alborz Alburz

Eleonora ˌɛlɛɔ̃ˈnɔra pn
imię żeńskie; Eleanor Elinor

Eliasz ˈɛlʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Elias

Elida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) górzysta kraina historyczna w zachodniej części Półwyspu Peloponeskiego, z głównymi ośrodkami w Elidzie (1.2) i Olimpii Eleia

Elista pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone na południu jej europejskiej części, stolica Republiki Kałmucji; Elista

Elohim pn
(biblijny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, starotestamentalne imię Boga; Elohim

Elred pn
imię męskie Aelred

Elsynor pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Helsingør Elsinore Helsingør

Elżbieta ɛlʒˈbʲjɛta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Elizabeth Elisabet

Emanuel ˌɛ̃mãˈnu<sup>w</sup>ɛl pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Emanuel Emmanuel Immanuel

Emerencjana pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego Emerentiana

Emilcin pn
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce, położona w gminie Opole Lubelskie, w powiecie opolskim, w województwie lubelskim; Emilcin

Emilczyn pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego w obwodzie żytomierskim Ukrainy, siedziba władz rejonu emilczyńskiego; Yemilchyne

Emilia ɛ̃ˈmʲilʲja pn
imię żeńskie; Emily Emalee Emelia Emilee Emilia Emmy

Emilia-Romania ˌɛ̃mʲilʲja‿rɔ̃ˈmãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w północnych Włoszech; Emilia-Romagna

Emir ˈɛ̃mʲir n
imię męskie pochodzenia arabskiego Emir

Emma ˈɛ̃mːa pn
imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Emma

Emmanuel pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Emanuel Emmanuel Immanuel

Endymion ɛ̃nˈdɨ̃mʲjɔ̃n pn
(mitologia grecka) król Elidy, piękny młodzieniec, ukochany Selene, ukarany nieprzerwanym snem i obdarzony wieczną młodością; Endymion

Eneasz pn
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) syn Anchizesa, bohater wojny trojańskiej, jego dalecy potomkowie Romulus i Remus mieli założyć Rzym; Aeneas Eneas

Engelbert ɛ̃ŋˈɡɛlbɛrt pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Engelbert

Enki pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg sumeryjski; Ea Enki

Eolia ɛˈɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północno-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej; Aeolis
(mitologia grecka) córka Amytaona; Aeolia
(mitologia grecka) skalista wyspa pływająca po morzu i otoczona wałem ze spiżu, identyfikowana ze Stromboli lub Lipari; siedziba władcy wiatrów, Eola; Aeolia

Eos ˈɛɔs pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zorzy porannej, brzasku oraz świtu, utożsamiana z rzymską Aurorą; Eos
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 221; Eos

Epir pn
(geografia, geograficzny) górzysta kraina położona w północno-zachodniej części Grecji i południowej Albanii, nad Morzem Jońskim; Epirus

Epir Północny pn
(geografia, geograficzny) północna część Epiru położona w w południowej Albanii, na południe od linii Korcza-Himara Northern Epirus

Erasmus ɛˈrasmus pn
europejski program wymiany studentów i wykładowców uczelni wyższych; Erasmus Programme

Erato ɛˈratɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 62, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1860 r.; Erato
(mitologia grecka) driada i wieszczka z Arkadii; kapłanka Pana; Erato
(mitologia grecka) muza poezji miłosnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Erato

Ereb ˈɛrɛp pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie ciemności świata podziemnego; Erebus Erebos
(mitologia grecka) najciemniejsza część podziemnego świata zmarłych – Hadesu; Erebus

Eris ˈɛrʲis pn
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 136199; Eris
(mitologia grecka) bogini i uosobienie niezgody, kłótni, sporu i rywalizacji oraz towarzyszka Aresa na polu bitwy, utożsamiana z rzymską Dyskordią; Eris

Ermentruda pn
rzadkie, historyczne imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Ermintrude

Eros ˈɛrɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie miłości oraz namiętności cielesnej, utożsamiany z rzymskim Kupidynem (Amorem); Eros
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 433; Eros

Erwin ˈɛrvʲĩn pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Irvin Irwin Erwin

Erydan ɛˈrɨdãn pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy i nieba południowego; zawiera jasną gwiazdę – Achernara; w Polsce widoczny częściowo zimą; góruje o północy w listopadzie; jedna z największych konstelacji; Eridanus

Eryk ˈɛrɨk pn
imię męskie; Eric Erick Erik

Eryka ɛˈrɨka pn
imię żeńskie Erika

Erytrea ˌɛrɨˈtrɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Asmarze; Eritrea

Erywań ɛˈrɨvãɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Armenii; Yerevan

Erzurum pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodniej Turcji; Erzurum

Es-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z trzema bemolami) E-flat major

Eskwilin pn
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie; Esquiline

Estera ɛˈstɛra pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Esther

Estonia ɛˈstɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Estonia

Estremadura pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna ze wspólnot autonomicznych w Hiszpanii ze stolicą w Mérida; Extremadura
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i dawna prowincja w zachodniej części Portugalii; Estremadura

Estuary English n
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana wymowy języka angielskiego używana współcześnie głównie w południowo-wschodniej Anglii; Estuary English

Eter ˈɛtɛr pn
(mitologia grecka) bóg jasnego światła, uosobienie wyższych rejonów niebieskich; górne powietrze; Aether

Etiopia ɛˈtʲjɔpʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Ethiopia

Etna pn
(geografia, geograficzny) czynny wulkan położony na Sycylii, we Włoszech; Etna

Etolia ɛˈtɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji Aetolia

Etruria ɛˈtrurʲja pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w środkowej Italii nad Morzem Tyrreńskim, zasiedlona przez Etrusków w I tys. p.n.e., podbita przez Rzymian w III w. p.n.e.; Etruria

Etrusk ˈɛtrusk pn
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e. Etruscan

Eubeja pn
(geografia, geograficzny) przybrzeżna wyspa grecka w zachodniej części Morza Egejskiego; Euboea

Eufemia ɛwˈfɛ̃mʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Euphemia

Eufrat ˈɛwfrat pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Azji, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak; Euphrates

Euklides ɛwˈklʲidɛs pn
grecki matematyk; Euclid

Eupatoria pn
(geografia, geograficzny) miasto na Krymie, port nad Morzem Czarnym; Yevpatoria

Eurazja ɛwˈrazʲja n
(geografia, geograficzny) największy kontynent na Ziemi, podzielony umownie na Europę i Azję; Eurasia

Euroamerykanin ˈɛwrɔãmɛrɨˈkãɲĩn n
(eufemistycznie) (etnografia, etnograficzny) białoskóry Amerykanin pochodzenia europejskiego Euramerican Euro-American

Europa ɛwˈrɔpa pn
(geografia, geograficzny) część świata położona na półkuli północnej, stanowiąca razem z Azją kontynent zwany Eurazją; Europe Europa
(mitologia grecka) królewna tyryjska i królowa kreteńska, córka Agenora i kochanka Zeusa oraz matka Minosa, Radamantysa i Sarpedona; Europa
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza; Europa
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 52; Europa

Europa Południowa n
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na południe od Europy Środkowej Southern Europe South Europe

Europa Północna n
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na północ od Europy Środkowej North Europe Northern Europe

Europa Wschodnia n
(geografia, geograficzny) różnie definiowany region znajdujący się na wschód od Europy Środkowej, graniczący z Azją; Eastern Europe

Europa Zachodnia ɛwˈrɔpa zaˈxɔdʲɲa n
(geografia, geograficzny) nazwa stosowana dla określenia państw zachodniej części Europy, ze względu na ich przynależność geograficzną, historyczną i kulturową; Western Europe

Europa Środkowa ɛwˈrɔpa ɕrɔtˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) region w centralnej Europie; Central Europe

Europa Środkowo-Wschodnia ɛwˈrɔpa ˌɕrɔtkɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Europy, obejmujący kraje dawnego bloku socjalistycznego; CEE CEEC Central and Eastern Europe East-Central Europe

Europejczyk ˌɛwrɔˈpɛjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Europy European

Europejka ˌɛwrɔˈpɛjka n
mieszkanka Europy European

Europol ɛwˈrɔpɔl pn
Europejski Urząd Policji, agencja policyjna z siedzibą w Hadze; Europol

Euros ˈɛwrɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru południowo-wschodniego, utożsamiany z rzymskim Wulturnusem; Euros Eurus

Euterpe ɛwˈtɛrpɛ pn
(mitologia grecka) muza poezji lirycznej i gry na aulosie, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Euterpe

Eutyches pn
historyczne imię męskie pochodzenia greckiego Eutyches

Euzebiusz ɛwˈzɛbʲjuʃ pn
imię męskie; Eusebius

Ewa ˈɛva pn
(biblijny) biblijne imię pierwszej kobiety oraz protoplastki rodu ludzkiego; Eve Eva
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Eve Eva

Ewaryst pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Evaristus

Ewelina ˌɛvɛˈlʲĩna pn
imię żeńskie pochodzenia celtyckiego; Evelyn

Ezaw pn
biblijne imię męskie Esau

Ezdrasz ˈɛzdraʃ pn
imię męskie; Ezra Esdras

Ezechiel ɛˈzɛçjɛl pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Ezekiel

Ezop ˈɛzɔp pn
(historia, historyczny, historycznie) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) grecki bajkopisarz urodzony w VI w. p.n.e., pochodzący z miasta Mistra w Azji Mniejszej; Aesop

F-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z jednym bemolem) F major

FSB ɛf‿ɛz‿ˈbɛ acronym
= Federalna Służba Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej FSB

Fabian ˈfabʲjãn pn
imię męskie; Fabian

Facebook pn
(informatyka, informatyczny) internetowy serwis społecznościowy; Facebook

Falkland pn
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości – w Szkocji, USA i Kanadzie Falkland
(geografia, geograficzny) toponim, składnik nazwy dwóch wysp Falkland Wschodni i Falkland Zachodni Falkland

Falklandy falkˈlãndɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) brytyjskie terytorium zależne w Ameryce Południowej obejmujący archipelag (1.1); Falkland Islands Falkland

Famagusta pn
(geografia, geograficzny) miasto na Cyprze w tureckiej części wyspy; Famagusta

Fastów pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, w obwodzie kijowskim; Fastiv

Fatima faˈtʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto w Portugalii Fatima
arabskie imię żeńskie Fatimah

Fawoniusz faˈvɔ̃ɲuʃ pn
(mitologia rzymska) bóg i uosobienie wiatru zachodniego, utożsamiany z greckim Zefirem; Favonius

Federacja Bośni i Hercegowiny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z dwóch części składowych tworzących Bośnię i Hercegowinę, zamieszkana w większości przez Boszniaków i Chorwatów; Federation of Bosnia and Herzegovina

Federacja Rosyjska ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja rɔˈsɨjska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rosji, państwa w Europie i Azji Russian Federation

Federacyjna Republika Brazylii ˌfɛdɛraˈʦ̑ɨjna rɛˈpublʲika braˈzɨlʲji pn
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Brazylii, państwa w Ameryce Południowej Federative Republic of Brazil

Federalna Republika Nigerii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Nigerii Federal Republic of Nigeria

Feliks ˈfɛlʲiks pn
imię męskie; Felix

Felsztyn pn
(geografia, geograficzny) wieś, a dawniej miasto, na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie starosamborskim; Skelivka

Fenicja fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina wschodniego wybrzeża Morza Śródziemnego, obejmująca tereny dzisiejszego Libanu i zachodniej części Syrii; Phoenicia

Fenicjanin ˌfɛ̃ɲiˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Fenicji Phoenician

Feniks ˈfɛ̃ɲiks pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Phoenix

Fennoskandia pn
(geografia, geograficzny) rozległy półwysep w Europie Północnej składający się z trzech części: Międzymorza Fińsko-Karelskiego oraz z odgałęziających się od niej dwóch półwyspów: Skandynawskiego i Kolskiego; Fennoscandia

Fergana pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu fergańskiego; Fergana

Ferrara pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech, w regionie Emilia-Romania; Ferrara

Fez fɛs pn
(geografia, geograficzny) miasto w Maroku; Fes Fez

Fidżi ˈfʲiʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Fiji

Fidżyjczyk fʲiˈʤ̑ɨjʧ̑ɨk n
obywatel Fidżi Fijian

Fiesole pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina we Włoszech, w prowincji Florencja Fiesole
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w prowincji Florencja; Fiesole

Filadelfia ˌfʲilaˈdɛlfʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto na północno-wschodnim wybrzeżu USA, w stanie Pensylwania; Philadelphia

Filemon fʲiˈlɛ̃mɔ̃n pn
imię męskie; Philemon

Filip ˈfʲilʲip pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Philip

Filipiny ˌfʲilʲiˈpʲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Philippines

Filipińczyk ˌfʲilʲiˈpʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Filipin Filipino

Filistea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na obszarze Palestyny, zamieszkana przez Filistynów Philistia

Filistyn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Filistei; Philistine

Filoktet fʲiˈlɔktɛt pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, król Tesalii, łucznik, spadkobierca łuku Heraklesa i zabójca Parysa; Philoctetes

Fin fʲĩn n
człowiek narodowości fińskiej, obywatel Finlandii, mieszkaniec Finlandii Finn

Finlandia fʲĩnˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Helsinkach; Finland

Fionia pn
(geografia, geograficzny) wyspa Danii, położona między Półwyspem Jutlandzkim a Zelandią; Funen

Fis-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z sześcioma krzyżykami) F-sharp major

Flandria ˈflãndrʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii Flanders
(geografia, geograficzny) (administracja) region Belgii; Flanders

Flandria Wschodnia ˈflãndrʲja ˈfsxɔdʲɲa pn
(geografia, geograficzny) prowincja w Belgii; East Flanders

Flandria Zachodnia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w zachodniej Belgii, nad Morzem Północnym; West Flanders

Flora ˈflɔra pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 8; Flora
(mitologia rzymska) bogini wiosny, kwiatów, roślinności w stadium kwitnienia i wszystkiego co rozkwita, utożsamiana z grecką nimfą Chloris; Flora
imię żeńskie; Flora

Florencja flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Florence

Florencjusz pn
imię męskie; Florence

Florentyna n
imię żeńskie Florentina

Florentynka pn
obywatelka Republiki Florenckiej Florentine

Florentyńczyk n
obywatel Republiki Florenckiej Florentine

Floryda flɔˈrɨda n
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Florida

Fobos ˈfɔbɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie strachu, towarzysz Aresa na polu bitwy; Phobos
(astronomia, astronomiczny) większy i bliższy z dwóch księżyców Marsa; Phobos

Focjusz ˈfɔʦ̑ʲjuʃ pn
imię męskie pochodzenia greckiego Photios

Fokida pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielka kraina w środkowej Grecji, na terenie której znajdowały się słynne z wyroczni Delfy i góra Parnas; Phocis

Fotis ˈfɔtʲis pn
imię męskie pochodzenia greckiego, współczesna forma imienia Focjusz Fotis

Franciszek frãɲˈʨ̑iʃɛk pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Francis

Franciszka frãɲˈʨ̑iʃka pn
imię żeńskie; Francesca Frances

Francja ˈfrãnʦ̑ʲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Europie, ze stolicą w Paryżu; France

Francuz ˈfrãnʦ̑us n
człowiek narodowości francuskiej, obywatel Francji, mieszkaniec Francji Frenchman

Francuzka frãnˈʦ̑uska n
kobieta lub dziewczyna narodowości francuskiej, obywatelka Francji Frenchwoman

Frankfurt pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Frankfurt nad Menem Frankfurt

Frankfurt nad Menem pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Frankfurt

Freja ˈfrɛja pn
nordycka bogini z rodu wanów asgardskich, bóstwo wegetacji, miłości, płodności, magii i wojny; Freya
skandynawskie i germańskie imię żeńskie o pochodzeniu staronordyckim Freya

Fryburg pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad rzeką Sarine, stolica kantonu Fryburg (1.2); Fribourg

Frygia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej ze stolicą w Gordionie, niezależne królestwo a później prowincja rzymska; Phrygia

Frygijczyk n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Frygii Phrygian

Frygijka n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkanka Frygii Phrygian

Fryzja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodniej Europie, położona wzdłuż wybrzeży Morza Północnego, obecnie w granicach Niemiec, Danii i Holandii; Friesland

Fryzja Wschodnia pn
(geografia, geograficzny) nadmorski region w północno-wschodnich Niemczech, w kraju związkowym Dolna Saksonia, stanowi środkowy odcinek Fryzji; East Frisia Eastern Friesland

Fudżi ˈfuʤ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) wulkan i zarazem najwyższy szczyt Japonii leżący na wyspie Honsiu; Fuji

Fulda pn
(geografia, geograficzny) (administracja)miasto powiatowe w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, położone nad rzeką Fuldą (1.2); Fulda

G-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem) G major

G8 acronym
forum polityczno-gospodarcze zrzeszające osiem najbardziej wpływowych państw świata, tj. Wielką Brytanię, Francję, Niemcy, Włochy, Japonię, Stany Zjednoczone, Kanadę i Rosję; G8

GHB acronym
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas γ-hydroksymasłowy, składnik tzw. pigułki gwałtu; GHB

GMO ɟɛ‿ɛ̃m‿ˈɔ acronym
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) organizm zmodyfikowany genetycznie; GMO

GOP ɡɔp acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) (geografia, geograficzny) Górnośląski Okręg Przemysłowy Uppper Silesian Industrial Region

Gabon ˈɡabɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Gabon
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) Estuaire de Gabon, wspólne estuarium rzek Komo i Ebe w Gabonie (1.1) Gabon Estuary Gabon River

Gabriel ˈɡabrʲjɛl pn
imię męskie; Gabriel

Gad ɡat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii jeden z synów Jakuba; Gad

Gagauz n
(etnografia, etnograficzny) członek narodu zamieszkującego Gagauzję Gagauz

Gagra pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, u stóp Kaukazu; Gagra

Gaja ˈɡaja pn
(mitologia grecka) kosmologiczna grecka bogini, personifikacja matki-ziemi; Gaia

Galacja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w centralnej Azji Mniejszej; Galatia

Galaktyka ɡaˈlaktɨka pn
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna z poprzeczką, w której znajduje się m.in. Układ Słoneczny Galaxy

Galaktyka Andromedy ɡaˈlaktɨka ˌãndrɔ̃ˈmɛdɨ pn
(astronomia, astronomiczny) galaktyka spiralna w gwiazdozbiorze Andromedy oznaczona jako M31; Andromeda Galaxy

Galapagos pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jedna z prowincji w Ekwadorze; Galapagos Galápagos
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym, na zachód od wybrzeża Ameryki Południowej; Galapagos Galápagos

Galata n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Galacji; Galatian

Galia ˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Europie Zachodniej zamieszkiwana przez plemiona celtyckie Gaul

Galicia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region autonomiczny i kraina historyczna w płn.-zach. Hiszpanii Galicia

Galicja ɡaˈlʲiʦ̑ʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim; Galicia

Galilea ˌɡalʲiˈlɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Palestyny i północnego Izraela, pomiędzy Morzem Śródziemnym a rzeką Jordan; Galilee
(geografia, geograficzny) gmina w Hiszpanii, w prowincji La Rioja; Galilea

Gambia ˈɡãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; the Gambia

Gandawa ɡãnˈdava pn
(geografia, geograficzny) miasto w Belgii; Ghent

Gandhi ˈɡaːn.d̪ʱi pn
jeden z twórców współczesnej państwowości indyjskiej i propagator pacyfizmu jako środka walki politycznej; Gandhi

Ganges ˈɡãŋɡɛs pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Indiach; Ganges

Ganimedes ˌɡãɲĩˈmɛdɛs pn
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, ukochany boga Zeusa; królewicz trojański; podczaszy na Olimpie; syn Trosa i Kalliroe; Ganymede
(astronomia, astronomiczny) największy księżyc Jowisza; największy księżyc w Układzie Słonecznym; jeden z księżyców galileuszowych; Ganymede

Gargantua pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię olbrzyma z fantastyczno-satyrycznej epopei powieściowej François Rabelais; gigantyczny, rubaszny żarłok i opój o dobrotliwym usposobieniu; Gargantua

Garo n
(etnografia, etnograficzny) lud zamieszkujący stan Meghalaya w Indiach oraz przygraniczne obszary Bangladeszu; Garo

Garuda pn
(mitologia, mitologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduistyczne i buddyjskie bóstwo przedstawiane w postaci orła, zwykle o ludzkim ciele w złotych lub czerwonych barwach; Garuda

Gaskonia pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji; Gascony

Gaskończyk n
mężczyzna z Gaskonii Gascon

Gatczyna pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w środkowej części obwodu leningradzkiego; Gatchina

Gay pn
anglosaskie imię męskie Gay
anglosaskie nazwisko Gay
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości w USA Gay

Gaza ˈɡaza pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Gaza Gaza City

Gazańczyk n
obywatel Gazy lub Strefy Gazy Gazan

Gdańsk ɡdãj̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce; Gdańsk Gdansk

Gdow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus, na północ od Pskowa; Gdov

Geldria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) największa prowincja Holandii, jej stolicą jest Arnhem; Gelderland

Gemma ˈɡɛ̃mːa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Gemma

Genewa ɡɛ̃ˈnɛva pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Geneva

Genezaret pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie; Lake of Gennesaret
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Tyberiadzkim Gennesaret

Geniczesk pn
(geografia, geograficzny) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim, na brzegu Morza Azowskiego; Henichesk

Genowefa ˌɡɛ̃nɔˈvɛfa pn
imię żeńskie; Genevieve

Genua ɡɛ̃ˈnu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, stolica regionu Liguria; Genoa

George Town n
(geografia, geograficzny) stolica Kajmanów, brytyjskiego terytorium zamorskiego, położona na wyspie Wielki Kajman George Town

Georgia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w południowo-wschodniej części USA, ze stolicą w Atlancie; Georgia

Georgia Południowa pn
(geografia, geograficzny) brytyjska wyspa na południowym Atlantyku, stanowiąca część zamorskiego terytorium Georgia Południowa i Sandwich Południowy South Georgia

Georgina pn
imię żeńskie; Georgina

Germanin n
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia indoeuropejskiego zamieszkującego w średniowieczu tereny północnej i środkowo-północnej Europy; German

Gertruda ɡɛrˈtruda pn
imię żeńskie; Gertrude

Gerwazy ɡɛrˈvazɨ pn
imię męskie; Gervase Jarvis

Ges-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku ges (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami) G-flat major

Ghana ˈɡãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Ghana

Gibraltar ɟiˈbraltar pn
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południowym wybrzeżu Półwyspu Iberyjskiego Gibraltar

Gilead pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region w starożytnej Palestynie, pomiędzy rzekami Arnon i Jarmuk; Gilead
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Gilead

Gioconda pn
(sztuka) kobieta sportretowana na słynnym obrazie Leonarda da Vinci Mona Lisa

Giza pn
(geografia, geograficzny) miasto w Egipcie; Giza

Giżycko ɟiˈʒɨʦ̑kɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto powiatowe w województwie warmińsko-mazurskim; Gizycko

Glarus pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii, w Alpach Glarneńskich; Glarus

Gliwice ɡlʲiˈvʲiʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Polsce; Gliwice

Goa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodnim wybrzeżu Półwyspu Indyjskiego, nad Morzem Arabskim; Goa

Godfryd ˈɡɔdvrɨt pn
imię męskie; Godfrey

Godzilla ɡɔˈʥ̑ilːa pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gigantyczny, fantastyczny potwór z japońskiej serii komiksów i filmów; Godzilla

Godzina czytań n
jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin; Office of Readings

Godzina dla Ziemi n
ekologiczna akcja wygaszania świateł, obchodzona jako święto w ostatnią sobotę marca; Earth Hour

Golan pn
(geografia, geograficzny) płaskowyż położony na granicy Izraela, Syrii i Libanu; Golan

Golem ˈɡɔlɛ̃m pn
(folklor) legendarna istota z gliny znana z tradycji judaistycznej Golem

Golgota pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus; Golgotha

Gomora pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego; Gomorrah

Gondwana ɡɔ̃ndˈvãna pn
(geologia, geologiczny) jeden z superkontynentów powstałych w wyniku rozpadu Pangei; Gondwana

Gorce pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w południowej Polsce, w Beskidach Zachodnich; Gorce Mountains

Gorgonia pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Gorgonia

Gori pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Wewnętrzna Kartlia; Gori

Gorycja pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Friuli-Wenecja Julijska, w prowincji Gorycja (1.2); Gorizia

Gouda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej części Holandii; Gouda

Gołąb ˈɡɔwɔ̃mp pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Columba

Grampiany pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Szkocji; Grampian Mountains Grampians

Graz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria, położone nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich; Graz

Grecja ˈɡrɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie, ze stolicą w Atenach; Greece

Greenwich pn
dzielnica Londynu z obserwatorium astronomicznym, którego położenie wyznacza przebieg południka zerowego; Greenwich

Grek ɡrɛk n
człowiek narodowości greckiej, obywatel Grecji, mieszkaniec Grecji Greek

Grenada ɡrɛ̃ˈnada pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Grenada

Grenadyny pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp karaibskich położonych między wyspami Saint Vincent i Grenadą; Grenadines

Grenlandia ɡrɛ̃nˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) ogromna arktyczna wyspa na północnym Atlantyku; Greenland

Grenoble pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość w południowo-wschodniej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Grenoble

Greta ˈɡrɛta n
imię żeńskie; Greta

Grodno ˈɡrɔdnɔ n
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Białorusi; Grodno

Gruzin ˈɡruʑĩn n
osoba narodowości gruzińskiej lub obywatel Gruzji Georgian

Gruzja ˈɡruzʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na Kaukazie, ze stolicą w Tbilisi; Georgia

Gryfita n
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel dynastii panującej na Pomorzu Zachodnim; Griffin

Gryzonia ɡrɨˈzɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) jeden z dwudziestu sześciu szwajcarskich kantonów; Grisons Graubünden

Grzegorz ˈɡʒɛɡɔʃ pn
imię męskie; Gregory

Grzymałów pn
(geografia, geograficzny) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie tarnopolskim, w rejonie husiatyńskim, nad rzeką Gniłą; Hrymailiv

Grób Pański pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pozostałości grobu Jezusa Chrystusa w Jerozolimie zamienione w kaplicę Holy Sepulchre

Guam ˈɡu<sup>w</sup>ãm pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Guam

Gudauta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego; Gudauta

Gudermes pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w Czeczenii; Gudermes

Gudźarat pn
(geografia, geograficzny) stan w Indiach, leżący w północno-zachodniej części kraju; Gujarat

Guernsey pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie; Guernsey

Gujana ɡuˈjãna pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Georgetown; Guyana

Gujana Francuska ɡuˈjãna frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) francuskie terytorium zależne o statusie departamentu zamorskiego, położone w północno-wschodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Atlantyckim; French Guiana

Guria pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji Guria

Gusiew pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji; Gusev

Gwadelupa ˌɡvadɛˈlupa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) departament zamorski Francji w archipelagu Małych Antyli; Guadeloupe

Gwardiejsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, położone na prawym brzegu Pregoły; Gvardeysk

Gwatemala ˌɡvatɛ̃ˈmala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Ameryce Środkowej; Guatemala

Gwiazda Poranna ˈɡvʲjazda pɔˈrãnːa pn
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem przed wschodem Słońca morning star Morning Star

Gwiazda Wieczorna ˈɡvʲjazda vʲjɛˈʧ̑ɔrna pn
(astronomia, astronomiczny) Wenus widoczna nad horyzontem po zachodzie Słońca Evening Star

Gwinea ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Guinea
(geografia, geograficzny) region w Afryce Zachodniej; Guinea

Gwinea Bissau ɡvʲĩˈnɛa ˈbʲisːaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej Afryce ze stolicą w Bissau; Guinea-Bissau

Gwinea Równikowa ɡvʲĩˈnɛa ˌruvʲɲiˈkɔva pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Equatorial Guinea

Góra Oliwna pn
(geografia, geograficzny) wzniesienie nieopodal starego miasta Jerozolimy w Judei; Mount of Olives

Góra Stołowa ˈɡura stɔˈwɔva pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Mensa
(geografia, geograficzny) jeden ze szczytów górskich w Górach Przylądkowych; Table Mountain

Górna Angara pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Buriacji, wpadająca do jeziora Bajkał; Upper Angara

Górna Austria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w zachodniej Austrii ze stolicą w Linzu; Upper Austria

Górna Bawaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg i rejencja w południowej Bawarii ze stolicą w Monachium; Upper Bavaria

Górna Frankonia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) okręg oraz rejencja w kraju związkowym Bawaria; Upper Franconia

Górna Kraina pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy; Upper Carniola

Górne Łużyce ˈɡurnɛ wuˈʒɨʦ̑ɛ n
(geografia, geograficzny) część Łużyc należąca obecnie do Saksonii; Upper Lusatia

Górny Śląsk pn
(geografia, geograficzny) część Śląska należąca obecnie do Polski i Czech; Upper Silesia

Górski Karabach ˈɡursʲci kaˈrabax pn
(geografia, geograficzny) terytorium w Azji, na obszarze Kaukazu, będące przedmiotem sporu między Armenią i Azerbejdżanem; Nagorno-Karabakh

Góry Abakańskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Federacji Rosyjskiej, w południowej Syberii w Chakasji, położone na granicy Ałtaju i Sajanu Zachodniego; Abakan Range

Góry Albańskie pn
(geografia, geograficzny) pas wzniesień w Kampanii Rzymskiej, na południowy wschód od Rzymu; Alban Hills

Góry Banackie pn
(geografia, geograficzny) grupa górska w Karpatach Południowych w rumuńskiej części Banatu; Banat Mountains

Góry Baskijskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Hiszpanii, pomiędzy Górami Kantabryjskimi na zachodzie i Pirenejami na wschodzie; Basque Mountains

Góry Kaledońskie pn
(geografia, geograficzny) stare pasmo górskie w północnej Szkocji; Northwest Highlands

Góry Kambryjskie pn
(geografia, geograficzny) stary, silnie zniszczony masyw górski położony w środkowej Walii; Cambrian Mountains

Góry Kantabryjskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej części Hiszpanii na Półwyspie Iberyjskim, położone na północnym skraju Mesety Iberyjskiej, usytuowane równolegle do wybrzeża Zatoki Biskajskiej; Cantabrian Mountains

Góry Katalońskie pn
(geografia, geograficzny) góry w północno-wschodniej Hiszpanii rozciągające się wzdłuż brzegu Morza Śródziemnego, od Pirenejów do doliny rzeki Ebro; Catalan Mediterranean System

Góry Pennińskie pn
(geografia, geograficzny) niskie góry w północnej części Anglii o przebiegu południkowym; Pennines

Góry Połabskie pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski rozciągający się w północno-zachodnich Czechach, w kraju usteckim i południowo-wschodnich Niemczech (Saksonia); Elbe Sandstone Mountains

Góry Rodniańskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnej Rumunii, na granicy Marmaroszu i Siedmiogrodu; Rodna Mountains

Góry Skaliste ˈɡurɨ skaˈlʲistɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w Ameryce Północnej; Rocky Mountains Rockies

Góry Skandynawskie pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w zachodniej i północnej części Półwyspu Skandynawskiego, ciągnący się wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, na terytorium Norwegii, Szwecji i częściowo Finlandii; Scandinavian Mountains

Góry Sybińskie pn
(geografia, geograficzny) góry w środkowej Rumunii na zachód od rzeki Aluty, część Karpat Południowych; Cindrel Mountains

Göteborg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Szwecji, położone nad cieśniną Kattegat; Gothenburg

Głuchoniemcy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ n
(historia, historyczny, historycznie) historyczna i etnograficzna zbiorcza nazwa niemieckojęzycznych osadników w Karpatach polskich, między Wisłoką (lub Dunajcem) a Sanem; Walddeutsche

Głuchy ˈɡwuxɨ adj
(środowiskowy) identyfikujący się ze społecznością, kulturą osób głuchych Deaf

Głuchy ˈɡwuxɨ n
człowiek Głuchy (1.1) Deaf

Głuchów pn
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie sumskim na Ukrainie, nad rzeką Esmań; Hlukhiv

H xa symbol
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) siódmy od C dźwięk w szeregu diatonicznym każdej oktawy; B

H-dur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja durowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z pięcioma krzyżykami) B major

HIV çif acronym
(medycyna, medyczny) wirus wywołujący AIDS; HIV

HPV acronym
(medycyna, medyczny) wirus brodawczaka ludzkiego HPV

HTML ˌxa‿tɛ‿ɛ̃m‿ˈɛl acronym
= (informatyka, informatyczny) hipertekstowy język znaczników (język opisu stron internetowych); HTML

Habakuk pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Habakkuk Habacuc

Hadar pn
(astronomia, astronomiczny) druga co do jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Centaura; Hadar

Hades ˈxadɛs pn
(mitologia grecka) bóg zmarłych i świata pozagrobowego, utożsamiany z rzymskim Plutonem; Hades

Hadziacz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie połtawskim, nad rzeką Psioł; Hadiach

Haga ˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Holandii; The Hague

Hagåtña pn
(geografia, geograficzny) stolica Guamu, amerykańskiego terytorium zależnego położonego na Pacyfiku; Agana

Haiti xaˈ<sup>j</sup>itʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej w archipelagu Antyli; Haiti
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Antyli; Hispaniola

Hajfa pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe na północy Izraela; Haifa

Hajfong pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Wietnamu, w delcie Rzeki Czerwonej, nad Zatoką Tonkińską; Haiphong

Hajmos pn
(geografia, geograficzny) (mitologia grecka) łańcuch górski na północy Tracji, według mitu o tyfonomachii, zabarwiony czerwono krwią broczącego Tyfona, współcześnie identyfikowany ze Starą Płaniną Haemus

Halicz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukraine, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Dniestrem; Halych

Halloween n
święto duchów obchodzone 31 października (w wigilię Wszystkich Świętych) w krajach anglosaskich; Halloween

Haloze pn
(geografia, geograficzny) region Słowenii Haloze

Hama pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Syrii; Hama

Hamadan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie; Hamadan

Hamburg ˈxãmburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Hamburg

Hamilkar xãˈmʲilkar pn
punickie imię męskie; Hamilcar

Hamlet ˈxãmlɛt pn
(literacko) tytułowy bohater dramatu Szekspira; Hamlet
rzadkie imię męskie Hamlet
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa gminy w USA, w hrabstwie Renville, w stanie Dakota Północna Hamlet
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości w USA Hamlet

Hamza pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) podziemny ciek wodny w Brazylii odwadniający Basen Amazonki; Hamza
(potocznie, potoczny) (geografia, geograficzny) miasto w południowym Iraku, w prowincji Al-Kadisijja; Hamza

Han xãn pn
(historia, historyczny, historycznie) druga dynastia cesarska Chin, po dynastii Qin i przed Epoką Trzech Królestw Han

Hana ˈxãna pn
(geografia, geograficzny) region etniczny w środkowych Morawach w Czechach Hanakia Haná region

Hanak n
mieszkaniec Hany Hanakian

Hannonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i średniowieczne hrabstwo, położone w południowych Niderlandach, jej stołecznym miastem jest Mons; Hainaut Hainault Heynowes

Hanoi ˈxãnɔj pn
(geografia, geograficzny) stolica Wietnamu; Hanoi

Haralampiusz pn
rzadkie imię męskie pochodzenia greckiego; Charalambos

Harare xaˈrarɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Zimbabwe; Harare

Harbin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chinach, położone w Mandżurii; Harbin

Harlem pn
(administracja) (geografia, geograficzny) dzielnica Manhattanu w Nowym Jorku, stanowiąca duże skupisko Afroamerykanów; Harlem

Hatifnat xaˈtʲifnat n
(literacko) istoty o niewielkiej, podłużnej posturze i dłoniastych wyrostkach; pochodzą z książkowego świata Muminków, wykreowanego przez Tove Jansson; Hattifattener

Hawaje xaˈvajɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Oceanie Spokojnym; Hawaii

Hawana xaˈvãna pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe, stolica Kuby; Havana

Hawela pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, prawy dopływ Łaby; Havel

Heartland pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wg teorii geopolitycznej Johna Mackindera najważniejszy strategicznie rejon świata, znajdujący się gdzieś w centralnej Eurazji; Heartland

Hebe ˈxɛbɛ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 6; Hebe
(mitologia grecka) bogini i uosobienie młodości oraz szafarka ambrozji i nektaru na Olimpie, utożsamiana z rzymską Juwentas; Hebe

Hebrydy pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim ciągnący się wzdłuż północno-zachodnich wybrzeży Szkocji; Hebrides Western Isles

Hefajstos xɛˈfajstɔs pn
(mitologia grecka) bóg ognia, wulkanów, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z rzymskim Wulkanem; Hephaestus

Hekate xɛˈkatɛ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 100; Hekate
(mitologia grecka) bogini czarów, magii, nekromancji, widm i rozdroży (miejsc sprzyjających czarom); Hecate Hekate

Helena xɛˈlɛ̃na pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna; Helene
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 101, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1868 r.; Helena
(mitologia grecka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) królowa spartańska i najpiękniejsza kobieta na świecie; córka Zeusa i Ledy, siostra Polideukesa (Polluksa), Kastora i Klitajmestry oraz żona Menelaosa i ukochana Parysa; Helen

Helenos pn
(mitologia grecka) wieszczek i królewicz trojański, syn Priama; Helenus

Helios ˈxɛlʲjɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie słońca, przedstawiany jako piękny mężczyzna w promienistej aureoli albo koronie z promieni słonecznych, przemierzający dzienne niebo złotym czterokonnym rydwanem, utożsamiany z rzymskim Solem; świadek przysiąg i czynów; źródło światła; syn Hyperiona i Tei; brat Selene i Eos; jedno z bóstw solarnych; jeden z tytanów drugiego pokolenia; Helios

Hell’s Kitchen pn
(geografia, geograficzny) dzielnica Manhattanu w Nowym Jorku; Hell’s Kitchen

Helsinki xɛlˈsʲĩnʲci pn
(geografia, geograficzny) stolica Finlandii; Helsinki

Helwidiusz pn
imię męskie Helvidius

Hemera xɛ̃ˈmɛra pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie dnia; Hemera

Henryk ˈxɛ̃nrɨk pn
imię męskie Henry Harry

Henryka xɛ̃nˈrɨka pn
imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Henrietta

Hera ˈxɛra pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 103; Hera
(mitologia grecka) bogini małżeństw, wierności małżeńskiej, kobiet zamężnych i wdów, utożsamiana z rzymską Junoną; Hera

Heraklion pn
(geografia, geograficzny) miasto na Krecie; Heraklion Iraklion

Herat pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Afganistanie, w prowincji Herat; Herat

Herceg-Bośnia xɛrʦ̑ɛɡˈbɔɕɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie na Półwyspie Bałkańskim ze stolicą w Sarajewie; Herzeg-Bosnia

Hercegowińczyk n
mieszkaniec Hercegowiny Herzegovinian

Herkulanum pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone u stóp Wezuwiusza Ercolano

Hermes ˈxɛrmɛs pn
(mitologia grecka) bóg dróg, podróżnych, wędrowców, kupców, złodziei, pasterzy i wynalazców, utożsamiany z rzymskim Merkurym; posłaniec bogów i psychopomp; syn Zeusa i Mai; jeden z olimpijczyków; Hermes
(astronomia, astronomiczny) planetoida podwójna o numerze katalogowym 69230, odkryta w 1937 r.; Hermes

Hermon pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) najwyższy szczyt łańcucha górskiego Antylibanu; Hermon

Herod ˈxɛrɔt pn
historyczne i biblijne imię męskie pochodzenia greckiego Herod

Herszel pn
imię męskie pochodzenia semickiego Herschel

Hesja Nadreńska pn
(geografia, geograficzny) kraina w Niemczech, na zachodnim brzegu Renu, przed 1945 rokiem stanowiła część Hesji, obecnie w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat; Rhenish Hesse Rhine-Hesse

Hestia ˈxɛstʲja pn
(mitologia grecka) bogini ogniska domowego oraz świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z rzymską Westą, symbol domu i rodziny; Hestia
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 46; Hestia

Hetyta n
(starożytność) członek starożytnego ludu indoeuropejskiego zamieszkującego Anatolię; Hittite

Hezjod ˈxɛzʲjɔt pn
(literacko) grecki epik; Hesiod

Hiacynt ˈçjaʦ̑ɨ̃nt pn
(mitologia grecka) piękny młodzieniec, królewicz spartański, ukochany Apollina i Zefira, syn Amyklasa (lub Ojbalosa) i Diomede; Hyacinth

Hiada ˈçjada pn
(mitologia grecka) każda z siedmiu nimf, córek Atlasa, które zostały przeniesione na firmament jako otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka, zwana Hiadami; Hyad

Hiady ˈçjadɨ pn
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; Hyades

Hidżaz pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej części Półwyspu Arabskiego, nad Morzem Czerwonym, z głównymi ośrodkami w Mekce, Medynie i Dżuddzie; Hejaz

Hieronim çjɛˈrɔ̃ɲĩm pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Jerome Hieronymus

Higieja çiˈɟɛ̇ja pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie zdrowia; Hygeia Hygieia

Hilaria çiˈlarʲja pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Hilary Hillary

Hildegarda ˌçildɛˈɡarda pn
imię żeńskie; Hildegarde

Himalaje ˌçĩmaˈlajɛ n
(geografia, geograficzny) łańcuch górski położony w południowej Azji, najwyższy na Ziemi; Himalayas

Himalia çĩˈmalʲja pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza; Himalia
(mitologia grecka) nimfa z wyspy Rodos, jedna z kochanek Zeusa; Himalia

Hims pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Syrii w dolinie rzeki Orontes; Homs

Hindukusz çĩnˈdukuʃ pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w środkowej części Azji leżące w północno-zachodnim Pakistanie oraz środkowym i wschodnim Afganistanie; Hindu Kush

Hindus ˈçĩndus n
obywatel Indii Indian

Hinduska çĩnˈduska n
obywatelka Indii Indian

Hindustan çĩnˈdustãn pn
inna nazwa Indii wywodząca się z języka perskiego Hindustan

Hiob çjɔp pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna; Job
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Job

Hippona pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północno-wschodniej Algierii, niedaleko obecnego miasta Annaba; Hippo

Hiroszima ˌçirɔˈʃʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii, na wyspie Honsiu; Hiroshima

Hisar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Tadżykistanie; Hisor

Hiszpan ˈçiʃpãn n
człowiek narodowości hiszpańskiej, obywatel Hiszpanii, mieszkaniec Hiszpanii Spaniard

Hiszpania çiʃˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie położone na Półwyspie Iberyjskim ze stolicą w Madrycie; Spain

Hniezdyczna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie zbaraskim obwodu tarnopolskiego; Hnizdychne

Hnizdyczów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie żydaczowskim obwodu lwowskiego; Hnizdychiv

Hnyła pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, w rejonie turczańskim; Karpatske

Hokkaido n
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, druga pod względem wielkości wyspa Japonii; Hokkaido

Holandia xɔˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Królestwa Niderlandów; Holland
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Holland Netherlands

Holandia Południowa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii, ze stolicą w Hadze, położona wzdłuż wybrzeża Morza Północnego; South Holland

Holender xɔˈlɛ̃ndɛr n
człowiek narodowości holenderskiej, obywatel Holandii, mieszkaniec Holandii Dutchman

Holenderka ˌxɔlɛ̃nˈdɛrka n
kobieta lub dziewczyna narodowości holenderskiej, obywatelka Holandii, mieszkanka Holandii Dutchwoman

Holsztyn pn
(geografia, geograficzny) kraina położona u nasady Półwyspu Jutlandzkiego, obecnie w całości w Niemczech; Holstein

Homer ˈxɔ̃mɛr pn
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny grecki epik, pieśniarz i poeta, autor „Iliady” i „Odysei”; Homer
anglosaskie imię męskie pochodzenia greckiego Homer

Honduras xɔ̃nˈduras pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Honduras

Hongkong ˈxɔ̃ŋkːɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalny region administracyjny w Chinach nad Morzem Południowochińskim; Hong Kong

Honolulu ˌxɔ̃nɔˈlulu pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Hawaje; Honolulu

Honoriusz pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Honorius

Honsiu ˈxɔ̃w̃ɕu pn
(geografia, geograficzny) największa wyspa Japonii; Honshū

Horacy xɔˈraʦ̑ɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Horace Horatio

Horeb pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczna biblijna góra, na której Jahwe powołał Mojżesza i objawił się Eliaszowi, utożsamiana niekiedy z górą Synaj; Horeb

Horochów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, w obwodzie wołyńskim, siedziba administracyjna rejonu horochowskiego; Horokhiv

Horus ˈxɔrus pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg nieba, opiekun monarchii egipskiej; Horus

Hoszcza pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, stolica rejonu w obwodzie rówieńskim; Hoshcha

Hoszów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie dolińskim; Hoshiv

Houston pn
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto stanu Teksas, w Stanach Zjednoczonych; Houston

Hołodomor pn
(historia, historyczny, historycznie) klęska głodu w latach 1932–1933 w ZSRR, na terenie dzisiejszej Ukrainy wschodniej i centralnej; Holodomor

Hołowno pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie w rejonie lubomelskim obwodu wołyńskiego; Holovne

Hryców pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w rejonie szepetowskim obwodu chmielnickiego; Hrytsiv

Hubert ˈxubɛrt pn
imię męskie; Hubert

Hucuł ˈxuʦ̑uw n
(etnografia, etnograficzny) góral zamieszkujący Karpaty Wschodnie (tereny południowo-zachodniej Ukrainy); Hutsul

Hugo ˈxuɡɔ pn
imię męskie; Hugo

Humań pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie; Uman

Hun n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek koczowniczego ludu, który ok. 370 r. najechał Europę; Hun

Hurghada pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Egipcie na wybrzeżu Morza Czerwonego; Hurghada

Hydra ˈxɨdra pn
(astronomia, astronomiczny) największy pod względem powierzchni gwiazdozbiór na niebie; Hydra
(astronomia, astronomiczny) naturalny satelita Plutona; Hydra
(mitologia grecka) wielogłowy wąż wodny, spłodzony przez Tyfona i Echidnę; Hydra

Hyperion xɨˈpɛrʲjɔ̃n pn
(mitologia grecka) jeden z tytanów; Hyperion
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna; Hyperion

Hypnos ˈxɨpnɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie snu utożsamiany z rzymskim Somnusem; Hypnos
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 14827; Hypnos

IAAF acronym
= (sport, sportowy) (przestarzałe, przestarzały) International Amateur Athletics Federation → Międzynarodowa Amatorska Federacja Lekkiej Atletyki IAAF
= (sport, sportowy) International Association of Athletics Federations → Międzynarodowe Stowarzyszenie Federacji Lekkoatletycznych IAAF

IBM n
(informatyka, informatyczny) (ekonomia, ekonomiczny) nazwa koncernu informatycznego i marki produktów; IBM

III Rzesza pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933-1945; Third Reich

IKEA acronym
szwedzka firma produkująca meble i artykuły dekoracyjne; IKEA

IRC n
(informatyka, informatyczny) protokół internetowy umożliwiający rozmowę z innymi użytkownikami połączonymi z wybranym bezpośrednio lub grupowo na kanałach; IRC

ISIS n
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Państwo Islamskie ISIS

Ibiza iˈbʲiza pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica wyspy (1.1) Ibiza
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, w archipelagu Balearów; Ibiza

Ibrahim pn
imię męskie pochodzenia arabsko-tureckiego; Ibrahim

Ida ˈida pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Ida

Ieper pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Belgii, w Zachodniej Flandrii; Ypres

Igor ˈiɡɔr pn
imię męskie; Igor

Ilam pn
(geografia, geograficzny) tamilska nazwa Sri Lanki Eelam
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) państwo, o którego utworzenie walczyła organizacja Tamilskie Tygrysy; Tamil Eelam

Ildefons ilˈdɛfɔ̃w̃s pn
imię męskie; Ildefonsus Ildephonsus

Ilek pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w północno-zachodnim Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Uralu; Ilek River

Iliki iˈlʲici pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Beocji, w centralnej Grecji Lake Yliki

Illinois pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA położony na środkowym zachodzie kraju, ze stolicą w Springfield; Illinois

Ilnik pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie turczańskim obwodu lwowskiego nad Stryjem; Ilnyk

Imeretia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodniej Gruzji Imereti

Imperium Rzymskie pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo obejmujące obszary basenu Morza Śródziemnego Roman Empire

Indiana ĩnˈdʲjãna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych ze stolicą w Indianapolis; Indiana

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn n
czerwonoskóry, rdzenny mieszkaniec obu Ameryk, zaliczany do rasy żółtej; Indian

Indianin ĩnˈdʲjä̃ɲĩn pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Indus

Indie ˈĩndʲjɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; India

Indie Zachodnie pn
(historia, historyczny, historycznie) Karaiby; West Indies

Indochiny Francuskie pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna kolonia francuska w południowo-wschodniej Azji; French Indochina

Indonezja ˌĩndɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w południowo-wschodniej Azji ze stolicą w Dżakarcie; Indonesia

Indonezyjczyk ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Indonezji Indonesian

Indonezyjka ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjka n
obywatelka Indonezji Indonesian

Inflanty ĩnˈflãntɨ n
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad Dźwiną i Zatoką Ryską; Livonia

Innsbruck pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Austrii, stolica kraju związkowego Tyrol, położone w dolinie rzeki Inn; Innsbruck

Instrucz pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie kaliningradzkim, łącząc się z Węgorapą tworzy Pregołę; Instruch

Interior ĩnˈtɛrʲjɔr pn
miejscowość w stanie Dakota Południowa, w hrabstwie Jackson Interior

Internet ĩnˈtɛrnɛt pn
(informatyka, informatyczny) międzynarodowa sieć komputerowa; Internet

Io ˈi<sup>j</sup>ɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 85; Io
(mitologia grecka) kapłanka Hery w Argos, córka Inachosa, jedna z kochanek Zeusa; Io
(mitologia polinezyjska) w wierzeniach Maorysów z Nowej Zelandii Istota Najwyższa; Io
(astronomia, astronomiczny) trzeci co do wielkości księżyc Jowisza; Io

Iowa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Iowa
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, dopływ Missisipi; Iowa River

Ipuć pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie mohylewskim Białorusi oraz smoleńskim i briańskim Rosji, dopływ Soży; Iput

Irak ˈirak pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji ze stolicą w Bagdadzie; Iraq Irak

Irakijczyk ˌiraˈcijʧ̑ɨk n
obywatel Iraku Iraqi

Irakijka ˌiraˈcijka n
obywatelka Iraku Iraqi

Iran ˈirãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Iran

Irańczyk iˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Iranu Iranian

Irbil pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku; Erbil

Irena iˈrɛ̃na pn
imię żeńskie; Irene

Ireneusz ˌirɛ̃ˈnɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Irenaeus Irenæus

Iris ˈirʲis pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 7; Iris
(mitologia grecka) bogini i uosobienie tęczy, posłanka bogów do ludzi; Iris

Irkuck pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, na Syberii, położone nad rzeką Irkut; Irkutsk

Irlandczyk irˈlãnṭʧ̑ɨk n
osoba narodowości irlandzkiej, obywatel Irlandii; (także, też) mieszkaniec Irlandii Północnej Irishman Irish mick

Irlandia irˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Ireland Republic of Ireland

Irlandia Północna irˈlãndʲja puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część składowa Wielkiej Brytanii; Northern Ireland

Irlandka irˈlãntka n
kobieta narodowości irlandzkiej, obywatelka Irlandii; (także, też) mieszkanka Irlandii Północnej Irishwoman

Irpień pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w obwodzie kijowskim, położone nad rzeką Irpienią (2.1) ; Irpin

Irszawa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w obwodzie zakarpackim Ukrainy, położone u południowych stoków Karpat, nad rzeczką Irszawką; Irshava

Irtysz pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, północno-wschodnim Kazachstanie i zachodnich Chinach, lewy dopływ Obu; Irtysh

Iryda iˈrɨda pn
imię żeńskie; Iris

Iryjczyk n
(etnografia, etnograficzny) mieszkaniec Irlandii pochodzenia celtyckiego Irishman

Iryjka n
(etnografia, etnograficzny) mieszkanka Irlandii pochodzenia celtyckiego Irishwoman

Isa ˈisa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) imię Jezusa Chrystusa w islamie Isa

Isfahan isˈfaxãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Iranie, położone w oazie na Wyżynie Irańskiej, u stóp łańcucha górskiego Zagros; Isfahan

Islamska Republika Mauretańska isˈlãmska rɛˈpublʲika ˌmawrɛˈtãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauretanii Islamic Republic of Mauritania

Islamska Republika Pakistanu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Pakistanu jako państwa Islamic Republic of Pakistan

Islandczyk isˈlãnṭʧ̑ɨk n
człowiek narodowości islandzkiej, obywatel Islandii, mieszkaniec Islandii Icelander

Islandia isˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, ze stolicą w Reykjaviku, obejmujące Islandię (1.1) i otaczające ją mniejsze wyspy; Iceland

Iszym pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnym Kazachstanie i w Rosji zauralskiej, lewy dopływ Irtysza; Ishim

Iszymbaj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Baszkirii, w Rosji, ośrodek administracyjny rejonu iszymbajskiego; Ishimbay

Itaka iˈtaka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu; Ithaca Ithaka

Iwanków pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim nad rzeką Teterew, siedziba władz rejonu iwankowskiego; Ivankiv

Iwano-Frankiwsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na zachodniej Ukrainie, na przedgórzu Karpat, stolica obwodu iwanofrankiwskiego; Ivano-Frankivsk

Iwanowo pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w Rosji, położone na północny wschód od Moskwy; Ivanovo

Iwdel pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie swierdłowskim, położone u podnóża Uralu Północnego; Ivdel

Iwona iˈvɔ̃na pn
imię żeńskie; Yvonne

Iworyjczyk ˌivɔˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Wybrzeża Kości Słoniowej Ivorian

Izaak iˈzaːk pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów; Isaac
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Isaac

Izajasz iˈzajaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Isaiah
(biblijny) postać biblijna, jeden z proroków starotestamentowych; metonimicznie również jego dzieło; Isaiah

Izak n
imię męskie pochodzenia hebrajskiego Izaak

Izmir pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w zachodniej Turcji nad Zatoką Izmirską; İzmir

Izrael izˈraɛl pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego, zamieszkałe w większości przez Żydów; Israel
(historia, historyczny, historycznie) naród żydowski Israel
hebrajskie imię męskie; Israel

Izraelczyk ˌizraˈɛlʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec współczesnego państwa Izrael Israeli

Izraelita ˌizraɛˈlʲita n
przedstawiciel narodu żydowskiego w epoce Starego Testamentu; Israelite

Izyda iˈzɨda pn
(mitologia egipska) staroegipska bogini płodności; Isis
imię żeńskie; Isis

Izydor iˈzɨdɔr pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Isidore

Iżewsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Federacji Rosyjskiej, stolica Udmurcji, położone nad rzeką Iż, dopływem Kamy; Izhevsk

JE ˈjɛɡɔ ˌɛksʦ̑ɛˈlɛ̃nʦ̑ʲja acronym
= Jego Ekscelencja HE

Jabłonica pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, podlegająca radzie miejskiej Jaremcza; Yablunytsia

Jabłonów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie kosowskim obwodu iwanofrankiwskiego Ukrainy, na Pokuciu; Yabluniv

Jacek ˈjaʦ̑ɛk pn
imię męskie; Hyacinthe

Jack Russell terrier pn
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grypy terierów pochodząca z Wielkiej Brytanii i ukształtowana w Australii; Jack Russell terrier

Jagielnica pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś, a dawniej miasteczko na Ukrainie, położone w rejonie czortkowskim obwodu tarnopolskiego; Jagielnica

Jagodzin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie kijowskim; Yahotyn

Jahwe ˈjaxfɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w judaizmie i chrześcijaństwie, sakralne imię Boga; Yahweh Yahveh

Jakub ˈjakup pn
(biblijny) postać biblijna, jeden z izraelskich patriarchów; Jacob
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; James Jacob Jake Jack

Jakucja jaˈkuʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) republika wchodząca w skład Federacji Rosyjskiej, położona we wschodniej Syberii, największa pod względem powierzchni, (ponad 3 miliony km²), jednostka administracyjno-terytorialna na świecie; Yakutia

Jakuck ˈjakuʦ̑k pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w północno-wschodniej Syberii, stolica Jakucji; Yakutsk

Jakób pn
(historia, historyczny, historycznie) Jakub Jacob

Jama ˈjãma pn
(mitologia wedyjska) bóg śmierci i zmarłych, strażnik kierunku południowego; Yama

Jamajka jãˈmajka n
mieszkanka Jamajki (1.1-2), obywatelka Jamajki Jamaican

Jamajka jãˈmajka pn
(geografia, geograficzny) państwo położone na tej wyspie (1.1) Jamaica
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Karaibskim; Jamaica

Jamalsko-Nieniecki Okręg Autonomiczny jãˈmalskɔ ɲɛ̇̃ˈɲɛʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
(geografia, geograficzny) okręg autonomiczny na północy Federacji Rosyjskiej, administracyjnie będący częścią Obwodu tiumeńskiego; Yamalo-Nenets Autonomous Okrug

Jamestown pn
(geografia, geograficzny) miasto na Wyspie Świętej Heleny, stolica brytyjskiego terytorium zamorskiego; Jamestown

Jamnica pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie w rejonie tyśmienickim obwodu iwanofrankiwskiego; Yamnytsia

Jamusukro ˌjãmuˈsukrɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Wybrzeża Kości Słoniowej; Yamoussoukro

Jan jãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; John Jack

Jan Kowalski n
ktoś typowy, przeciętny, anonimowy obywatel John Doe

Jan Mayen ˈjãn ˈmajɛ̃n pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) (geografia, geograficzny) wyspa w Arktyce, należąca do Norwegii; Jan Mayen

Jangcy pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) najdłuższa rzeka Chin i Azji; Yangtze Yangzi

Janikulum pn
(geografia, geograficzny) wzgórze w obrębie Rzymu, na prawym brzegu Tybru, jako znajdujące się poza starożytnymi murami nie jest zaliczane do historycznych siedmiu wzgórz; Janiculum

Japonia jaˈpɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Japan

Japończyk jaˈpɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
osoba narodowości japońskiej, obywatel, mieszkaniec Japonii Japanese

Jaremcze pn
(geografia, geograficzny) (administracja) ukraińskie miasto na prawach rejonu, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad rzeką Prut; Yaremche

Jasina pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na Ukrainie, położona w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego nad Czarną Cisą; Yasinia

Jasionów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie brodzkim obwodu lwowskiego; Yaseniv

Jasna Polana pn
(geografia, geograficzny) rodzinny majątek rodu Tołstojów, muzeum pamięci Lwa Tołstoja; Yasnaya Polyana

Jastrzębie-Zdrój ˌjasṭʃɛ̃mˈbʲjɛ‿zdruj pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce; Jastrzebie Zdroj

Jaszczurka jaʃˈʧ̑urka pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Lacerta

Java n
(informatyka, informatyczny) popularny, obiektowy język programowania; Java

Jawa ˈjava pn
(geografia, geograficzny) wyspa z Dżakartą (stolicą Indonezji); Java

Jawajczyk n
mieszkaniec Jawy Javanese

Jazd pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie; Yazd

Jaćwież ˈjäʨ̑fʲjɛʃ pn
kraina Jaćwingów położona w okresie średniowiecza między rzekami takimi jak: Biebrza, Niemen, Szeszupa oraz obszarami pomiędzy jeziorami Mamry i Śniardwy a rzeką Łęg; Yotvingia

Jałta ˈjawta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto leżące w południowej części Półwyspu Krymskiego, na brzegu Morza Czarnego; Yalta

Jaś jäɕ pn
(zdrobniale) Jan Johnny

Jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Monoceros

Jegorjewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, położone na południowy wschód od Moskwy; Yegoryevsk

Jehowa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) imię Boga Biblii. Jedna z form oddania hebrajskiego zapisu imienia Bożego יהוה nazywanego tetragramem. Imię to występuje w niektórych przekładach Biblii na język polski. Z posługiwania się tą formą najbardziej znani są świadkowie Jehowy. Jehovah

Jejsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Azowskim; Yeysk

Jekaterynburg pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji położone u stóp Uralu, nad rzeką Iset, stolica obwodu swierdłowskiego; Yekaterinburg

Jelec pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie lipieckim; Yelets

Jemen ˈjɛ̃mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Sanie; Yemen

Jena pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, w kraju związkowym Turyngia, nad rzeką Soławą; Jena

Jenisej jɛ̇̃ˈɲisɛj pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; Yenisei Yenisey Yenissei

Jenisejsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnojarskim, nad Jenisejem; Yeniseysk

Jeremiasz jɛˈrɛ̃mʲjaʃ pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Jeremiah Jeremy

Jerozolima ˌjɛrɔˈzɔlʲĩma pn
(geografia, geograficzny) miasto o prawnie niewyjaśnionym statusie z większą częścią w Izraelu i wschodnią częścią na Terytoriach Palestyńskich, ośrodek kultu religijnego chrześcijan, żydów i muzułmanów; Jerusalem

Jersey pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Europie; Jersey

Jeruzalem jɛˈruzalɛ̃m pn
(podniośle) (geografia, geograficzny) Jerozolima; Jerusalem
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny synonim nieba, miejsca przebywania z Bogiem w przyszłym życiu; Jerusalem

Jerycho jɛˈrɨxɔ pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Judei, we wschodniej części Palestyny, znajdujące się pod administracją Autonomii Palestyńskiej; Jericho

Jerzy ˈjɛʒɨ pn
imię męskie; George

Jessentuki pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu; Yessentuki

Jessica pn
polskie imię żeńskie zapożyczone z języka angielskiego Jessica

Jezioro Aralskie jɛ̇ˈʑɔrɔ aˈralsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) zanikające, bezodpływowe, słone jezioro w Kazachstanie i Uzbekistanie; Aral Sea

Jezioro Bodeńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro (a właściwie zespół dwóch jezior i odcinka Renu) u podnóża Alp, na pograniczu Niemiec, Austrii i Szwajcarii; Lake Constance

Jezioro Chantajskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim; Lake Khantayskoye

Jezioro Czerwone pn
(geografia, geograficzny) jezioro osuwiskowe w Rumunii, we wschodnich Karpatach Red Lake

Jezioro Czterech Kantonów pn
(geografia, geograficzny) jezioro w środkowej części Szwajcarii, nad jego brzegami wznosi się miasto Lucerna; Lake Lucerne

Jezioro Genewskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro w Szwajcarii i Francji, nad jego brzegami znajduje się miasto Genewa; Lake Geneva

Jezioro Kubieńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro w europejskiej części Rosji, w obwodzie wołogodzkim, na północ od Wołogdy; Lake Kubenskoye

Jezioro Szkoderskie pn
(geografia, geograficzny) największe na Półwyspie Bałkańskim jezioro, położone na granicy Albanii i Czarnogóry; Lake Skadar

Jezioro Trazymeńskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro tektoniczne w środkowych Włoszech, w Umbrii; Lake Trasimeno

Jezioro Tyberiadzkie pn
(geografia, geograficzny) największe jezioro słodkowodne Izraela, położone na północy kraju w Galilei; Lake Tiberias

Jezioro Zuryskie pn
(geografia, geograficzny) jezioro polodowcowe w Szwajcarii, położone w północno-wschodniej części kraju; Lake Zurich

Jezu Chryste interjection
(potocznie, potoczny) wyraża zdziwienie lub przerażenie Jesus Christ

Jezupol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim, w rejonie tyśmienickim, w międzyrzeczu rzek Dniestr i Bystrzyca; Yezupil

Jezus ˈjɛzus n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) centralna postać chrześcijaństwa; Jesus

Jezus Chrystus ˈjɛzus ˈxrɨstus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie imię Syna Bożego; Jesus Christ

Jełgawa pn
(geografia, geograficzny) miasto na Łotwie, w środkowej części kraju; Jelgava

Joachim jɔˈaçĩm pn
imię męskie; Joachim

Joanna jɔˈãnːa pn
imię żeńskie; Joanna Joanne

Joel ˈjɔɛl pn
(biblijny) Księga Joela; Joel
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Joel

Jogła pn
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w rejonie borowickim, w obwodzie nowogrodzkim Yegla

Jokasta jɔˈkasta pn
(astronomia, astronomiczny) księżyc Jowisza; Iocaste
(mitologia grecka) królowa Teb, córka Menojkeusa i żona Lajosa, matka, potem żona Edypa; Jocasta

Jokohama ˌjɔkɔˈxãma n
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w środkowej części wyspy Honsiu w regionie Kantō; Yokohama

Jolanta jɔˈlãnta pn
polskie imię żeńskie; Yolanda

Jonasz ˈjɔ̃naʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Jonas

Jonatan jɔ̃ˈnatãn pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Jonathan

Jordan ˈjɔrdãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, wypływa z Libanu, przepływa przez Jezioro Tyberiadzkie i uchodzi do Morza Martwego; Jordan

Jordania jɔrˈdãɲa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji, na Bliskim Wschodzie ze stolicą w Ammanie; Jordan

Jordańczyk jɔrˈdãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Jordanii Jordanian

Joruba pn
(etnografia, etnograficzny) jeden z ludów zamieszkujących zachodnią Afrykę, głównie Nigerię, Togo i Benin; Yoruba

Joszkar-Oła pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Mari El; Yoshkar-Ola

Jowisz ˈjɔvʲiʃ pn
(mitologia rzymska) bóg światłości, pogodnego nieba, piorunów, błyskawic i nienaruszalności przysięgi, utożsamiany z greckim Zeusem; syn Saturna i Ops; mąż Junony; wraz z Junoną i Minerwą tworzył triadę kapitolińską; obok Marsa i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; najwyższy bóg panteonu rzymskiego; Jupiter
(astronomia, astronomiczny) piąta według oddalenia od Słońca i największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; czwarty (po Słońcu, Księżycu i Wenus) najjaśniejszy obiekt na niebie; Jupiter

Jozafat pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Jehosaphat Jehoshaphat

Jozue jɔˈzu<sup>w</sup>ɛ pn
rzadkie imię męskie pochodzenia semickiego; Joshua Jehoshua

Juda ˈjuda pn
imię męskie pochodzenia semickiego; imię biblijne; Judah
(administracja) (historia, historyczny, historycznie) starożytne państwo na Bliskim Wschodzie; Judah
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Judea, nazwa krainy; Judah

Judasz pn
(biblijny) (zobacz) Judasz Iskariota; Judas

Judea juˈdɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska; Judea

Judejczyk n
mieszkaniec Judei Judean

Judyta juˈdɨta pn
imię żeńskie; Judith

Jugosławia ˌjuɡɔˈswavʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) nieistniejące państwo w Europie Południowej na Półwyspie Bałkańskim; Yugoslavia

Jugosłowianin ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Jugosławii Yugoslavian

Jukon ˈjukɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Yukon

Julian ˈjulʲjãn pn
imię męskie; Julian

Julianna juˈlʲjãnːa pn
imię żeńskie; Juliana

Juliusz ˈjulʲjuʃ pn
imię męskie; Julius

Justyn pn
imię męskie; Justin

Justyna juˈstɨ̃na pn
imię żeńskie; Justine Justina

Jutlandia pn
(geografia, geograficzny) półwysep położony w Danii (większość) i Niemczech, oblany morzami Bałtyckim i Północnym i mający nasadę w okolicach Hamburga; Jutland

Jutrznia ˈjuṭʃʲɲa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa poranna stanowiąca pierwszą część Liturgii godzin; Lauds

Józef ˈjuzɛf pn
imię męskie; Joseph

Józefina ˌjuzɛˈfʲĩna pn
imię żeńskie od imienia męskiego Józef; Josephine

KE ka‿ˈɛ acronym
= Komisja Europejska EC

KKK ka‿ka‿ˈka acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Katechizm Kościoła Katolickiego; CCC

KM ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ ‿ka‿ˈɛ̃m acronym
(fizyka, fizyczny) koń mechaniczny (jednostka) hp

KNF acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Komisja Nadzoru Finansowego; PFSA Polish financial supervision authority

KRLD ˌka‿ɛr‿ɛl‿ˈdɛ acronym
= Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna DPRK

Kaaba pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamska świątynia i sanktuarium w Mekce; Caaba Kaaba

Kabowerdeńczyk n
(rzadki, rzadko używany) mieszkaniec Wysp Zielonego Przylądka Cape Verdean Capeverdean

Kabul ˈkabul pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Afganistanu; Kabul

Kabylia kaˈbɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w północno-zachodniej Algierii Kabylia Kabylie

Kachetia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna we wschodniej Gruzji ze stolicą w Telawi; Kakheti

Kachowka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Ukrainy, w obwodzie chersońskim; Kakhovka

Kacper ˈkaʦ̑pɛr pn
imię męskie; Casper Jasper

Kaczkowo kaʧ̑ˈkɔvɔ pn
(geografia, geograficzny) nazwa kilku wsi w Polsce; Kaczkowo

Kaczor Donald ˈkaʧ̑ɔr ˈdɔ̃nalt pn
bohater filmów animowanych; Donald Duck

Kadyks ˈkadɨks pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Cádiz

Kafarnaum pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w północnym Izraelu, nad Jeziorem Galilejskim; Capernaum

Kaffa pn
(etnografia, etnograficzny) lud zamieszkujący południową Etiopię Kaffa
(geografia, geograficzny) (administracja) dawna prowincja administracyjna Etiopii Kaffa
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w południowej Etiopii Kaffa
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne królestwo w Afryce istniejące od XIV do XIX w. Kaffa

Kain pn
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców; Cain

Kair ˈka<sup>j</sup>ir pn
(geografia, geograficzny) stolica Egiptu; Cairo

Kairos pn
(mitologia grecka) pogański bożek szczęśliwej chwili, zbiegu okoliczności; Caerus Kaerus

Kajenna kaˈjɛ̃nːa pn
(geografia, geograficzny) stolica Gujany Francuskiej; Cayenne

Kajmany kajˈmãnɨ pn
(geografia, geograficzny) wyspy w Ameryce Środkowej; Cayman Islands

Kajrakkum pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Tadżykistanie, w wilajecie sogdyjskim; Qayraqqum

Kajros pn
(mitologia grecka) pogański bożek szczęśliwej chwili, zbiegu okoliczności; Caerus Kaerus

Kaka ˈkaka pn
(mitologia rzymska) postać mitologiczna, siostra Kakusa, wnuczka Hefajstosa; Caca

Kaledonia ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją; Caledonia

Kaledończyk n
mieszkaniec Kaledonii w czasach starożytnych i we wczesnym średniowieczu; Caledonian

Kali pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduska bogini Kali

Kalifornia ˌkalʲiˈfɔrʲɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych; California

Kalifornijczyk n
mieszkaniec Kalifornii, stanu w Stanach Zjednoczonych Californian

Kalikst ˈkalʲikst pn
rzadkie imię męskie pochodzenia greckiego; Calixte

Kalinów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w rejonie samborskim obwodu lwowskiego; Kalyniv

Kalinów Nowy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie w rejonie samborskim obwodu lwowskiego; Novyi Kalyniv

Kalinówka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie winnickim; Kalynivka

Kaliopa kaˈlʲjɔpa pn
(mitologia grecka) muza poezji epicznej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Calliope

Kalkuta kalˈkuta pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Indiach (egzonim wariantowy wg KSNG); Calcutta Kolkata

Kalmar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Szwecji, nad Cieśniną Kalmarską; Kalmar

Kalwaria pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) niewielkie wzniesienie w Jerozolimie, na którym miał umrzeć Jezus; Calvary

Kambodża kãmˈbɔʤ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Południowo-Wschodniej ze stolicą w Phnom Penh; Cambodia

Kambodżanin ˌkãmbɔˈʤ̑ãɲĩn n
mieszkaniec Kambodży, obywatel Kambodży Cambodian

Kamczatka kãmˈʧ̑atka pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-wschodniej części Azji; Kamchatka

Kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Chamaeleon

Kamerun kãˈmɛrũn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Cameroon

Kamieniec Podolski pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie chmielnickim nad Smotryczem; Kamianets-Podilskyi

Kamień Koszyrski pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie wołyńskim; Kamin-Kashyrskyi

Kamieńsk Szachtyński pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim, nad Dońcem; Kamensk-Shakhtinsky

Kamieńsk Uralski pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, u wschodniego podnóża Uralu; Kamensk-Uralsky

Kamila kãˈmʲila pn
imię żeńskie; Camilla Camille

Kamionka Bużańska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Ukrainie, położone w obwodzie lwowskim, siedziba rejonu kamioneckiego; Kamianka-Buzka

Kamionka Dnieprowska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie w obwodzie zaporoskim; Kamianka-Dniprovska

Kampania kãmˈpãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w południowych Włoszech; Campania

Kampinos pn
(geografia, geograficzny) wieś i gmina w centralnej Polsce; Kampinos

Kanaan pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ziemia obiecana patriarsze Abrahamowi i jego potomstwu; Canaan
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego; Canaan
(biblijny) imię biblijne Canaan

Kanada kãˈnada pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Północnej; Canada

Kanadyjczyk ˌkãnaˈdɨjʧ̑ɨk n
obywatel Kanady Canadian

Kanał Manchesterski n
(geografia, geograficzny) kanał żeglugowy łączący Manchester z Zatoką Liverpoolską; Manchester Ship Canal

Kanał Panamski ˈkãnaw pãˈnãmsʲci n
(geografia, geograficzny) sztuczny kanał wodny łączący Ocean Atlantycki z Oceanem Spokojnym; Panama Canal

Kanał Sueski ˈkãnaw suˈ<sup>w</sup>ɛsʲci n
(geografia, geograficzny) położony w Egipcie kanał głębokowodny dla statków morskich, łączący Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym; Suez Canal

Kandahar pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Afganistanie, położone nad rzeką Helmand; Kandahar Qandahar

Kandake pn
imię żeńskie Candace

Kandałaksza pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej części Rosji, w obwodzie murmańskim, port nad zatoką Kandałaksza (1.1); Kandalaksha

Kane pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z kraterów meteorytowych na Księżycu Kane

Kaniów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, położone w obwodzie czerkaskim, nad Zbiornikiem Kaniowskim na Dnieprze; Kaniv

Kanossa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Włoszech, w regionie Emilia-Romania; Canossa

Kansas ˈkãw̃zas pn
(geografia, geograficzny) stan w środkowej części USA Kansas

Kantabria n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnej Hiszpanii, nad brzegiem Zatoki Biskajskiej Cantabria

Kanty pn
(historia, historyczny, historycznie) przydomek św. Jana z Kęt Cantius

Kapadocja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w tureckiej Anatolii; Cappadocia

Kapitol kaˈpʲitɔl pn
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) siedziba Kongresu Stanów Zjednoczonych; Capitol
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) wzgórze w Rzymie; Capitoline Capitoline Hill

Kaplica Sykstyńska pn
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) zabytkowa watykańska kaplica z freskami Michała Anioła; Sistine Chapel

Kapsztad ˈkapʃtat pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Republice Południowej Afryki; Cape Town

Kapua pn
(geografia, geograficzny) miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Kampania, położona na południe od Rzymu nad rzeką Volturno; Capua

Kara-daria pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Kirgistanie i Uzbekistanie, po połączeniu z Narynem tworzy Syr-darię; Kara Darya

Kara-kum pn
(geografia, geograficzny) piaszczysta pustynia w Turkmenistanie, na Nizinie Turańskiej; Karakum

Karaczi kaˈraʧ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Pakistanu, położone w południowej części kraju; Karachi

Karadż pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, po południowej stronie gór Elburs; Karaj

Karaiby ˌkaraˈ<sup>j</sup>ibɨ pn
(geografia, geograficzny) rejon pomiędzy kontynentami Ameryk; Caribbean

Karakałpacja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczna republika w granicach Uzbekistanu, położona w zachodniej części kraju i mająca stolicę w Nukusie; Karakalpakstan

Karakorum ˌkaraˈkɔrũm pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Indii, Pakistanu i Chin, drugi po Himalajach pod względem wysokości na Ziemi; Karakoram

Karantania pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z pierwszych państw słowiańskich w historii, założone na terenach dzisiejszej Austrii i Słowenii; Carantania

Karbala pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej części Iraku, w pobliżu Eufratu; Karbala

Karel n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec z ugrofińskiego ludu zamieszkującego Karelię, krainę na pograniczu Finlandii i Rosji; Karelian

Karelia kaˈrɛlʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Europie, na obszarze między Morzem Bałtyckim a Morzem Białym, na pograniczu Rosji i Finlandii; Karelia

Kargopol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego, na lewym brzegu rzeki Onegi; Kargopol

Karia n
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina na południowo-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej; Caria

Karim ˈkarʲĩm pn
imię męskie pochodzenia arabskiego Karim

Karkonosze ˌkarkɔ̃ˈnɔʃɛ pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Sudetach; Giant Mountains

Karmel ˈkarmɛl pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w północnym Izraelu; Carmel

Karol ˈkarɔl pn
imię męskie; Charles Carl

Karolina ˌkarɔˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Caroline Carol

Karpaty karˈpatɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w środkowej Europie; Carpathians Carpathian Mountains

Karpaty Południowe pn
(geografia, geograficzny) część Karpat położona na terenie Rumunii, rozciągająca się od przełęczy Predeal na wschodzie, po przełom Żelaznej Bramy na zachodzie; Southern Carpathians

Karszy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Uzbekistanie, nad Kaszka-darią, ośrodek administracyjny wilajetu kaszkadaryjskiego; Qarshi

Kartagina pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo położone na północnym wybrzeżu Afryki, w pobliżu dzisiejszego Tunisu Carthage

Kartagińczyk ˌkartaˈɟĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Kartaginy Carthaginian

Kartlia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczna kraina we wschodniej Gruzji; Kartli

Karyntia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca na obszarze obecnej Austrii i Słowenii Carinthia

Kasandra kaˈsãndra pn
(mitologia grecka) wieszczka (m.in. przepowiedziała upadek Troi) i królewna trojańska, córka Priama i Hekuby; Cassandra
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Cassandra

Kasia ˈkaɕa pn
(zdrobniale) Katarzyna Cathy

Kasieńka pn
(zdrobniale) poufała forma żeńskiego imienia Katarzyna Cathy

Kasjopea ˌkasʲjɔˈpɛa pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 5 jasnych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie litery W; Cassiopeia
(mitologia grecka) królowa Etiopii, żona Cefeusza i matka Andromedy, po śmierci przeniesiona na firmament jako gwiazdozbiór Kasjopei (1.2); Cassiopeia

Kassandra pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 114, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1871 r.; Kassandra

Kastor ˈkastɔr pn
(mitologia grecka) ubóstwiony heros, patron żeglarzy i żołnierzy, syn Tyndareosa (lub Zeusa) i Ledy, przeniesiony (wraz z bratem Polideukesem) na firmament jako gwiazdozbiór Bliźniąt; Castor
(mitologia rzymska) (1.1); Castor
imię męskie; Castor
(astronomia, astronomiczny) druga najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Bliźniąt; Castor

Kastylia n
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w środkowej Hiszpanii; Castile

Kastylijczyk n
mieszkaniec Kastylii Castilian

Kaszan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie w ostanie Isfahan; Kashan

Kaszgar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, na zachodnim skraju Kotliny Kaszgarskiej, nad rzeką Kaszgar (1.2); Kashgar

Kaszmir ˈkaʃmʲir pn
(geografia, geograficzny) region na subkontynencie indyjskim Kashmir

Kaszub ˈkaʃup n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel Słowian z północy Polski; Kashube Kashubian

Kaszuby pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnej Polsce; Cassubia Kashubia

Kaszyn pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie twerskim; Kashin

Katalonia ˌkataˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) wspólnota autonomiczna w Hiszpanii; Catalonia

Katania pn
(geografia, geograficzny) miasto i port we Włoszech, w regionie Sycylia, w prowincji Katania, u podnóża Etny; Catania

Katar ˈkatar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, położone we wschodniej części Półwyspu Arabskiego; Qatar

Katarczyk kaˈtarʧ̑ɨk n
obywatel Kataru Qatari

Katarzyna ˌkataˈʒɨ̃na pn
imię żeńskie; Catherine Kathleen Katniss

Katarzynka pn
poufała forma żeńskiego imienia Katarzyna Cathy

Katmandu katˈmãndu pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Nepalu Kathmandu

Katowice ˌkatɔˈvʲiʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica województwa śląskiego; Katowice

Kaukaz ˈkawkas pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region na pograniczu Europy i Azji; Caucasus
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w zachodniej Azji; Caucasus Mountains Caucasus

Kawsko pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, w rejonie stryjskim obwodu lwowskiego; Kavske

Kazachstan kaˈzaxstãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na pograniczu Europy i Azji, ze stolicą w Astanie; Kazakhstan

Kazań ˈkazãɲ pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Tatarstanu; Kazan

Kazwin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie; Qazvin

Kaććh pn
(geografia, geograficzny) okręg administracyjny w indyjskim stanie Gudźarat; Kutch district
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodnich Indiach oddzielając region Kaććh (1.1) od półwyspu Kathijawar; Gulf of Kutch

Kałacz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto rejonowe położone w obwodzie woroneskim; Kalach

Kałacz nad Donem pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim; Kalach-na-Donu Kalach-on-the-Don

Kaługa pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, położone nad Oką, na południowy zachód od Moskwy, stolica obwodu kałuskiego; Kaluga

Kałusz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim; Kalush

Kaśka ˈkaɕka pn
(zdrobniale) od: Katarzyna Cathy

Keiko pn
japońskie imię żeńskie; Keiko

Kemerowo pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji; Kemerovo

Kemosz pn
(mitologia, mitologiczny) bóstwo moabickie, bóg wojny; Chemosh

Kenia ˈkɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Kenya

Kenijczyk kɛ̃ˈɲijʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Kenii Kenyan

Kent kɛ̃nt pn
(geografia, geograficzny) nazwa wielu hrabstw, miejscowości, gmin oraz innych toponimów w krajach anglojęzycznych; Kent

Kercz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodzie Półwyspu Krymskiego, nad Cieśniną Kerczeńską; Kerch

Kerman pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie, stolica ostanu o tej samej nazwie; Kerman

Kermanszah pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Iranie, stolica ostanu; Kermanshah

Keszm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, na wyspie Keszm; Qeshm

Kicia ˈciʨ̑a pn
zwyczajowe imię nadawane kotkom (samicom kota) Pussy Pussy cat

Kiernica pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego; Kernytsia

Kigali ciˈɡalʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Rwandy; Kigali

Kijów ˈcijuf pn
(geografia, geograficzny) miasto nad Dnieprem, stolica Ukrainy; Kiev Kyiv

Kikuju n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec z plemienia (1.1) Kikuyu
(etnografia, etnograficzny) kobieta lub dziewczyna z plemienia (1.1) Kikuyu

Kikuju pn
(etnografia, etnograficzny) jedna z grup etnicznych zamieszkujących Kenię; Kikuyu

Kil cil pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Carina

Kilimandżaro ˌcilʲĩmãn͇ˈʤ̑arɔ pn
(geografia, geograficzny) najwyższa góra Afryki położona w Tanzanii niedaleko granicy z Kenią; Kilimanjaro

Kilonia pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn; Kiel

Kineszma pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie iwanowskim, nad Wołgą; Kineshma

Kingisepp pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługa; Kingisepp

Kinszasa cĩw̃ˈʃasa pn
(geografia, geograficzny) stolica Demokratycznej Republiki Konga; Kinshasa

Kioto pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna stolica Japonii; Kioto Kyoto

Kirenga pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; prawy dopływ Leny; Kirenga

Kirenia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Cyprze, nad Morzem Śródziemnym; Kyrenia

Kirgistan cirʲˈɟistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Kyrgyzstan

Kiribati ˌcirʲiˈbatʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo na Oceanie Spokojnym; Kiribati

Kirkuk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, w Kurdystanie; Kirkuk

Kiszyniów ciˈʃɨ̃ɲuf pn
(geografia, geograficzny) stolica Mołdawii; Chisinau

Kiusiu ˈcüɕu pn
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, trzecia pod względem wielkości wyspa Japonii; Kyushu

Kizieł pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w Kraju Permskim, na Uralu; Kizel

Klarysa klaˈrɨsa pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Clarissa

Klaudia ˈklawdʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Claudia

Klaudiusz ˈklawdʲjuʃ pn
imię męskie; Claude Claud Claudius

Klemens ˈklɛ̃mɛ̃w̃s pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Clement Clemens

Klementyna ˌklɛ̃mɛ̃nˈtɨ̃na pn
imię żeńskie; Clementina Clementine

Kleopatra ˌklɛɔˈpatra pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 216, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1880 r.; Kleopatra
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Kleopatra

Klet pn
(zdrobniale) Anaklet (hipokorystyk) Cletus
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Cletus

Klin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim; Klin

Klio ˈklʲi<sup>j</sup>ɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 84, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1865 r.; Klio
(mitologia grecka) jedna z nereid, córka Nereusa i Doris Clio
(mitologia grecka) muza historii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Clio

Klińce pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie briańskim, położone nad Turosną; Klintsy

Klondike n
(geografia, geograficzny) rzeka w Kanadzie; Klondike
(geografia, geograficzny) region otaczający rzekę Klondike (1.1) Klondike

Klotylda klɔˈtɨlda pn
imię żeńskie; Clotilde

Knihynicze pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, a dawniej miasteczko, położona w rejonie rohatyńskim obwodu iwanofrankiwskiego; Kniahynychi

Knin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji; Knin

Kobdo ˈkɔbdɔ pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Mongolii; Hovd Khobdo Khovd Kobdo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Mongolii; Khovd River

Koblencja pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Niemiec, u ujścia Mozeli do Renu; Koblenz

Kobuleti pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Gruzji, w Adżarii, nad Morzem Czarnym; Kobuleti

Kobyłecka Polana pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego Ukrainy; Kobyletska Poliana

Kocyt ˈkɔʦ̑ɨt pn
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu; rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych; Cocytos Cocytus Kokytos

Kodori pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Gruzji uchodząca do Morza Czarnego; Kodori

Kohelet pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny żydowski pisarz, autor Księgi Koheleta; Koheleth Qoheleth

Kokand pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w wilajecie fergańskim, we wschodnim Uzbekistanie, w południowo-zachodniej części Kotliny Fergańskiej; Kokand

Kokomo pn
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Indiana; Kokomo

Kokytos kɔˈkɨtɔs pn
(mitologia grecka) jedna z rzek Hadesu, rzeka lamentu, nad której brzegami błądzą dusze nie pogrzebanych jeszcze zmarłych; Cocytos Cocytus Kokytos

Kolchida pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na wschodnim wybrzeżu Morza Czarnego, na terenie obecnej Gruzji; Colchis

Koldynga pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Kolding, miasto w Danii, w południowej Jutlandii; Kolding

Kolombo kɔˈlɔ̃mbɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki; Colombo

Kolonia kɔˈlɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodnich Niemczech, położone nad Renem; Cologne

Kolorado pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych; Colorado

Kolumb ˈkɔlũmp pn
(historia, historyczny, historycznie) spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba Columbus

Kolumba pn
imię żeńskie Columba Columbine

Kolumbia kɔˈlũmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej; Colombia

Kolumbia Brytyjska kɔˈlũmbʲja brɨˈtɨjska pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; British Columbia

Kolumbijczyk ˌkɔlũmˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Kolumbii Colombian

Kom pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Iranie, w ostanie Kom; Qom

Komisja Europejska kɔ̃ˈmʲisʲja ˌɛwrɔˈpɛjska n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organ wykonawczy Unii Europejskiej; European Commission

Komodo pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Indonezji, w archipelagu Małe Wyspy Sundajskie, pomiędzy większymi wyspami Sumbawa i Flores; Komodo

Komory kɔ̃ˈmɔrɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Comoros

Kompas ˈkɔ̃mpas pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Pyxis

Kompleta n
jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin; Compline

Komsomolsk nad Amurem pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Chabarowskim, położone na lewym brzegu Amuru; Komsomolsk-on-Amur

Konakry kɔ̃ˈnakrɨ pn
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei; Conakry

Konfederacja Szwajcarska pn
(oficjalnie) (administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Szwajcarii jako państwa; Swiss Confederation

Konfucjusz pn
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) chiński filozof; Confucius

Kongo ˈkɔ̃ŋɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (etnografia, etnograficzny) jedno z plemion zamieszkujących dorzecze rzeki Kongo (1.2); Kongo
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Afryce; Congo
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Republic of the Congo Congo

Konrad ˈkɔ̃nrat pn
imię męskie; Conrad

Konstantynopol ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃ˈnɔpɔl pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Stambułu; Constantinople

Konstantynówka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na wschodniej Ukrainie, położone w obwodzie donieckim; Kostiantynivka

Kooperacyjna Republika Gujany pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gujany Co-operative Republic of Guyana

Kopciuszek pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przydomek głównej bohaterki popularnej baśni; Cinderella

Kopenhaga ˌkɔpɛ̃nˈxaɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Danii; Copenhagen

Kopernik kɔˈpɛrʲɲik pn
nazwisko męskie Copernicus

Koran ˈkɔrãn pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga islamu; Qur'an Koran Quran

Kordoba kɔrˈdɔba n
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Hiszpanii, w regionie Andaluzja; Cordova

Kordyliery ˌkɔrdɨˈlʲjɛrɨ n
(geografia, geograficzny) rozległy obszar wyżynno-górski w zachodniej części Ameryki Północnej; American cordillera

Korea kɔˈrɛa pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawne zjednoczone państwo w Azji, obecnie Korea Północna i Korea Południowa oraz (potocznie, potoczny) Półwysep Koreański; Korea
(potocznie, potoczny) Korea Północna lub Korea Południowa Korea

Korea Południowa kɔˈrɛa ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; South Korea

Korea Północna kɔˈrɛa puwˈnɔʦ̑na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; North Korea

Koreańska Republika Ludowo-Demokratyczna ˌkɔrɛˈãj̃ska rɛˈpublʲika ˌludɔvɔ‿dɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Północnej; Democratic People's Republic of Korea

Korkino pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, na Uralu; Korkino

Kornel ˈkɔrnɛl pn
imię męskie; Cornelius

Kornwalia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona na Półwyspie Kornwalijskim; Cornwall

Kornwalijczyk n
mieszkaniec Kornwalii Cornishman

Kornwalijka n
mieszkanka Kornwalii Cornishwoman

Korona Południowa kɔˈrɔ̃na ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów znajdujący się na południowej półkuli nieba; Corona Australis Corona Austrina

Korona Północna kɔˈrɔ̃na puwˈnɔʦ̑na pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Corona Borealis

Korsyka kɔrˈsɨka pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Morzu Śródziemnym, część Francji; Corse Corsica

Korsykanin n
mieszkaniec Korsyki Corsican

Korynt pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na półwyspie Peloponez; Corinth
(historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo Corinth

Koryntia pn
(administracja) nomos ze stolicą w Koryncie; Corinthia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina tworzona przez ziemie leżące wokół Koryntu Corinthia

Koryntianin n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Koryntu Corinthian

Kos kɔs pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa w archipelagu Dodekanez; Kos

Kosma ˈkɔsma pn
imię męskie pochodzenia greckiego; Cosmas Kosmas

Kosowe Pole pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowym Kosowie, położone na południowy zachód od Prisztiny, w kotlinie Kosowe Pole (1.2); Kosovo Polje

Kosowo kɔˈsɔvɔ pn
(geografia, geograficzny) częściowo uznawane państwo w Europie ze stolicą w Prisztinie; Kosovo

Kosowo i Metohija pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa dawnej serbskiej prowincji (obecnie niezależne państwo Kosowo, nieuznawane przez Serbię); Kosovo and Metohija

Kostaryka ˌkɔstaˈrɨka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Costa Rica

Kostarykanin ˌkɔstarɨˈkãɲĩn n
obywatel Kostaryki Costa Rican

Kotonu kɔˈtɔ̃nu pn
(geografia, geograficzny) miasto w Beninie; Cotonou

Kotor pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowo-zachodniej części Czarnogóry; Kotor

Koulun pn
(geografia, geograficzny) (administracja) obszar miejski w Hongkongu; Kowloon

Kowno pn
drugie najważniejsze miasto Litwy, położone w środkowej Litwie u zbiegu Niemna i Wilii; Kaunas

Kowrow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim, nad Klaźmą; Kovrov

Kozak ˈkɔzak n
(historia, historyczny, historycznie) członek wspólnoty zamieszkującej stepy na południowych pograniczach dawnej Rzeczpospolitej i Rosji; Cossack

Kozielsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kałuskim Rosji; Kozelsk

Koziorożec ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziesiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 grudnia do 20 stycznia; Capricorn Capricornus
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Capricorn Capricornus

Kołodziejówka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś na Ukrainie, położona w rejonie podwołoczyskim obwodu tarnopolskiego; Kolodiivka

Kołomna pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad Oką, przy ujściu rzeki Moskwy; Kolomna

Kołomyja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe na zachodniej Ukrainie, położone w obwodzie iwanofrankiwskim nad Prutem; Kolomyia

Kołyma pn
(geografia, geograficzny) rzeka na wschodzie Federacji Rosyjskiej w Jakucji; Kolyma

Kościół ˈkɔɕʨ̑uw pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska wspólnota religijna w danym miejscu, np. mieście, kraju; także wspólnota wszystkich wyznawców danej religii church
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna instytucja społeczna obejmująca wspólnotę wiernych danej religii, zwykle chrześcijańskiej, przeważnie hierarchiczna; church

Kościół katolicki ˈkɔɕʨ̑uw ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, tradycji katolickiej mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych, na którego czele stoi papież; Catholic Church

Kośi ˈkɔɕi pn
(geografia, geograficzny) strefa w regionie Purwańćal, w Nepalu; Kosi Kosi Zone

Kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
region historyczno-etnograficzny Słowenii; Carniola

Kraina Wielkich Jezior pn
(geografia, geograficzny) region w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych Great Lakes Region

Kraj Basków ˈkraj ˈbaskuf pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna na pograniczu Francji i Hiszpanii, zamieszkiwana przez Basków; Basque Country
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, część Kraju Basków (1.1); Basque Country

Kraj Krasnodarski pn
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnodarze Krasnodarsk Krai

Kraj Krasnojarski ˈkraj ˌkrasnɔˈjarsʲci pn
(geografia, geograficzny) kraj (jednostka administracyjna) w Federacji Rosyjskiej ze stolicą w Krasnojarsku, Kraj Krasnojarski rozciąga się od gór środkowej Azji aż do Oceanu Arktycznego na obszarze ponad 2 miliony km²; Krasnoyarsk Krai

Kraj Permski ˈkraj ˈpɛrm̥sʲci pn
(geografia, geograficzny) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej położona na Uralu, ze stolicą w Permie, jedna z dziewięciu jednostek administracyjnych Federacji posiadająca status kraju; Perm Krai

Kraj Sudetów ˈkraj suˈdɛtuf pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzno-historyczna w Czechach, sudeckoniemieckie pogranicze Czech zamieszkiwane do 1946 roku przez Niemców sudeckich; Sudetenland

Kraków ˈkrakuf pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, w województwie małopolskim, dawna stolica Polski; Cracow Krakow

Krasnodar pn
(geografia, geograficzny) miasto europejskiej części Rosji, port nad rzeką Kubań, siedziba administracyjna Kraju Krasnodarskiego; Krasnodar

Krasnojarsk krasˈnɔjarsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na Syberii, stolica Kraju Krasnojarskiego; Krasnoyarsk

Krasnokamsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, nad Kamą; Krasnokamsk

Krasnoturjinsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim, na Uralu; Krasnoturyinsk

Kreta ˈkrɛta pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Śródziemnym; Crete

Kreteńczyk krɛˈtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Krety Cretan

Krokos ˈkrɔkɔs pn
(mitologia grecka) młodzieniec nieszczęśliwie zakochany w Smilaks i zamieniony w szafran; Krokus

Kronos pn
(mitologia grecka) bóstwo pogańskie, jeden z tytanów; Cronus

Kronsztad pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, port morski położony na wyspie Kotlin w Zatoce Fińskiej; Kronstadt

Kropotkin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, nad Kubaniem; Kropotkin

Kruk kruk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Corvus

Krym krɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) półwysep na południu Ukrainy, połączony z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim; Crimea

Kryspin ˈkrɨspʲĩn pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Crispin

Krystyna krɨˈstɨ̃na pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Christina Chris Christie

Krystynopol pn
(geografia, geograficzny) Czerwonogród (egzonim wariantowy); Chervonohrad

Kryszna ˈkrɨʃna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg w hinduizmie, ósmy awatar Wisznu; Krishna

Krzysztof ˈkʃɨʃtɔf pn
imię męskie; Christopher Kristopher

Krzyżak ˈkʃɨʒak pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rycerz Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (zakonu krzyżackiego) Teutonic Knight

Królestwo Belgii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Belgii Kingdom of Belgium

Królestwo Bhutanu kruˈlɛstfɔ buˈtãnu pn
pełna, oficjalna nazwa państwa Bhutan Kingdom of Bhutan

Królestwo Danii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa państwa duńskiego, tworzonego przez Danię właściwą, Grenlandię oraz Wyspy Owcze; Kingdom of Denmark

Królestwo Hiszpanii pn
(urzędowy) oficjalna nazwa Hiszpanii Kingdom of Spain

Ksawery ksaˈvɛrɨ pn
imię męskie; Xavier

Kserkses pn
(historia, historyczny, historycznie) staroperskie imię męskie kilku starożytnych mezopotamskich i lewantyńskich władców Xerxes

Księstwo Andory pn
(geografia, geograficzny) (oficjalnie) (urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Andory jako państwa Principality of Andorra

Księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jedyny naturalny satelita Ziemi, drugi po Słońcu najjaśniejszy obiekt na niebie; Moon

Ktezyfon pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto na północno-wschodnim brzegu Tygrysu, u ujścia rzeki Dijala, dawna zimowa stolica państw Partów i Seleucydów; Ctesiphon

Kuala Lumpur pn
(geografia, geograficzny) stolica Malezji; Kuala Lumpur

Kuba ˈkuba pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo leżące na Kubie (1.1) i sąsiednich wyspach; Cuba
(geografia, geograficzny) największa wyspa na Karaibach; Cuba
(zdrobniale) od Jakub Jake Jamie Jim Jimbo Jimmie
imię męskie Jake Jamie Jim Jimbo Jimmie

Kubalonka pn
(geografia, geograficzny) góra, przełęcz lub przysiółek w Beskidzie Śląskim; Kubalonka

Kubań pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w zachodniej części Przedkaukazia; Kuban

Kubuś pn
(zdrobniale) Jakub Jake Jamie Jim Jimbo Jimmy
(zdrobniale) Kuba Jake Jamie Jim Jimbo Jimmy

Kubuś Puchatek ˈkubuɕ puˈxatɛk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać misia z książek i filmów stworzona przez Alana Alexandra Milne'a; Winnie the Pooh Winnie-the-Pooh

Kudymkar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Rosji europejskiej, w Kraju Permskim; Kudymkar

Kujawy kuˈjavɨ n
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej Polsce; Kuyavia

Kulab pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Tadżykistanie; Kulob

Kumbria pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-zachodniej Anglii; Cumberland Cumbria

Kunduz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Afganistanie, nad rzeką Kunduz, położone w północno-wschodniej części kraju; Kunduz

Kunegunda pn
rzadkie imię żeńskie pochodzenia germańskiego Cunigunde

Kungur pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim, siedziba administracyjna rejonu kungurskiego; Kungur

Kura pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Turcję, Gruzję i Azerbejdżan, uchodzi małą deltą do Morza Kaspijskiego; Kura

Kurd kurt n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu zamieszkującego głównie Kurdystan Kurd

Kurdystan pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) górzysta kraina w południowo-zachodniej Azji zamieszkana przez Kurdów; Kurdistan

Kurejka pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Jeniseju; Kureika

Kurgan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe, we wschodniej części Rosji, nad Tobołem; Kurgan

Kurlandia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem; Courland

Kursk pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej części Rosji, stolica obwodu kurskiego, miejsce wielkiej bitwy pancernej w 1943 roku; Kursk

Kurytyba pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Brazylii, położone w południowo-wschodniej części kraju, w stanie Parana; Curitiba

Kusz kuʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, wnuk Noego, najstarszy syn Chama; Cush
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postać biblijna, Beniaminita wymieniony w tytule psalmu 7. Cush
(historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt; Kush kingdom of Kush

Kuwejt ˈkuvɛjt pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Kuwait
(geografia, geograficzny) stolica Kuwejtu (1.1); Kuwait

Kwintus pn
łacińskie imię męskie; Quintus

Kwirynał pn
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) pałac prezydenta Włoch znajdujący się na Kwirynale (1.1) Quirinal Palace
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) najwyższe z siedmiu wzgórz Rzymu; Quirinal Quirinal Hill

Kynuria pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina na wschodnim brzegu Peloponezu między Argolidą a Lakonią Cynuria Kynouria

Kyrene pn
(mitologia grecka) waleczna nimfa tesalska, kochanka Apolla; Cyrene

Kyzył pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w geograficznym środku Azji, stolica Republiki Tuwy; Kyzyl

Kłuszyno pn
(geografia, geograficzny) wieś w Rosji, w obwodzie smoleńskim, miejsce bitwy w 1610 roku; Klushino

LA acronym
= (biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas linolowy LA

LAN party n
impreza, której głównym elementem jest wspólna gra, poprzez sieć lokalną, na przyniesionych przez uczestników komputerach; LAN party

LGBT acronym
= lesbijki, geje, osoby biseksualne i transgenderyczne – jako całość; LGBT

LNG acronym
= skroplony gaz ziemny; LNG

LSD ɛl‿ɛz‿ˈdɛ ɛl‿ɛz‿ˈdʲi acronym
organiczny związek chemiczny, psychodelik o silnym działaniu halucynogennym; LSD acid

La Manche pn
(geografia, geograficzny) kanał morski oddzielający Wielką Brytanię od Francji; English Channel

Lacedemończyk ˌlaʦ̑ɛdɛ̃ˈmɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk pn
mieszkaniec Lacedemonu – Sparty Lacedaemonian

Lachesis pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 120, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid; Lachesis
(mitologia, mitologiczny) bogini przeznaczenia z mitologii greckiej, przydzielająca los i strzegąca nici żywota, jedna z trzech Mojr; Lachesis

Lacjum ˈlaʦ̑ʲjũm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Rzymie; Lazio

Laguna Wenecka pn
(geografia, geograficzny) laguna na Morzu Adriatyckim, w zachodniej części Zatoki Weneckiej; Venetian Lagoon

Lahaur pn
(geografia, geograficzny) miasto we wschodnim Pakistanie, stolica prowincji Pendżab; Lahore

Lajstrygon lajˈstrɨɡɔ̃n pn
(mitologia grecka) członek plemienia ludożerczych olbrzymich ludzi zamieszkujących mityczną Telepylę; Laestrygonian

Lakonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na południowym wschodzie Peloponezu, z największym ośrodkiem w Sparcie, graniczyła od zachodu z Mesenią, od północy zaś z Arkadią Laconia

Lambro ˈlãmbrɔ pn
rzeka w Lombardii, w północnych Włoszech Lambro

Lamia ˈlãmʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji; Lamia Lamía

Laon pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Francji; Laon

Laos ˈlaɔs pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Laos

Laponia laˈpɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) region Europy obejmujący północne tereny Norwegii, Szwecji, Finlandii oraz Półwysep Kolski w Rosji; Lapland

Larnaka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-wschodnim wybrzeżu Cypru; Larnaca

Las Bawarski pn
(geografia, geograficzny) zalesiony region niskich gór w w Bawarii, w Niemczech; Bavarian Forest

Las Bregencki pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie, część Północnych Alp Wapiennych, od zachodu graniczy z Renem, od wschodu z Alpami Algawskimi; Bregenz Forest Mountains

Las Vegas pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nevada, w hrabstwie Clark; Las Vegas
(geografia, geograficzny) niewielkie miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Meksyk, w hrabstwie San Miguel; Las Vegas

Laszczyzna n
(geografia, geograficzny) region etniczny w Morawach i na Śląsku w Czechach Lachia

Latakia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii; Latakia

Lateran pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) zespół pałacowo-kościelny w Rzymie; Lateran

Latona laˈtɔ̃na pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 639; Latona
(mitologia rzymska) (zobacz) Leto Latona

Laura ˈlawra pn
imię żeńskie; Laura

Laurazja lawˈrazʲja pn
(geologia, geologiczny) superkontynent powstały w wyniku rozpadu Pangei; Laurasia

Laurenty pn
imię męskie Laurence

Lazurowe Wybrzeże ˌlazuˈrɔvɛ vɨˈbʒɛʒɛ pn
(geografia, geograficzny) region turystyczny w Prowansji, na odcinku wybrzeża Morza Śródziemnego we Francji od Cassis po granicę z Włochami; French Riviera

Lazyka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna i królestwa istniejącego w zachodniej części współczesnej Gruzji; Lazica

Lecco pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Lombardia; Lecco

Leda ˈlɛda pn
(mitologia grecka) królewna etolska i królowa spartańska, żona Tyndareosa i kochanka Zeusa oraz matka Kastora, Polideukesa, Heleny i Klitajmestry; Leda
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza; Leda
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 38; Leda

Legia Cudzoziemska ˈlɛɟja ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mska pn
francuska jednostka wojskowa składająca się głównie z cudzoziemców; Foreign Legion

Lejda pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa u wybrzeża Morza Północnego; Leiden

Leningrad lɛ̃ˈɲĩŋɡrat pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa Petersburga w latach 1924–1991 Leningrad

Lenińsk Kuźniecki pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji nad rzeką Inią, w obwodzie kemerowskim; Leninsk-Kuznetsky

Lenkoran pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Azerbejdżanie, na Nizinie Lenkorańskiej, port nad Morzem Kaspijskim; Lankaran

Leonard lɛˈɔ̃nart pn
imię męskie; Leonard

Leopold lɛˈɔpɔlt pn
imię męskie pochodzenia germańskiego; Leopold

Lesbos pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prefektura grecka (nomos) na Lesbos (1.1); Lesbos
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim; Lesbos

Lesotho lɛˈsɔtɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Lesotho

Lesozawodzk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim nad rzeką Ussuri; Lesozavodsk

Leto ˈlɛtɔ pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 68; Leto
(mitologia grecka) matka Apollina i Artemidy; Leto

Lew lɛf pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) piąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 lipca do 22 (23) sierpnia; Leo Lion
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą i wiosną; Leo Lion

Lewant ˈlɛvãnt pn
(książkowy) (geografia, geograficzny) określenie krajów leżących na wschodnim, azjatyckim wybrzeżu Morza Śródziemnego (Syria, Jordania, Liban, Izrael oraz Autonomia Palestyńska); Levant

Lewi pn
(biblijny) postać biblijna, protoplasta lewitów; Levi

Leńsk lɛ̃j̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji; Lensk

Lhasa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Chinach, stolica Tybetańskiego Regionu Autonomicznego; Lhasa

Liban ˈlʲibãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w zachodniej Azji; Lebanon

Libańczyk lʲiˈbãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Libanu Lebanese

Liberia lʲiˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Liberia

Libia ˈlʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Libya

Libijczyk lʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Libii Libyan

Lidia ˈlʲidʲja pn
imię żeńskie; Lydia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina i państwo w zachodniej Azji Mniejszej; Lydia

Liechtenstein ˈlixtɛnʂtajn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo w Europie między Szwajcarią a Austrią; Liechtenstein

Liguria lʲiˈɡurʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w zachodnich Włoszech; Liguria

Liguryjczyk n
mieszkaniec Ligurii Ligurian

Likaonia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Azji Mniejszej; Lycaonia

Lilongwe pn
(geografia, geograficzny) stolica Malawi; Lilongwe

Limassol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) drugie co do wielkości miasto Cypru, położone na południowym wybrzeżu wyspy nad Morzem Śródziemnym; Limassol

Limpopo pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodniej części RPA ze stolicą w Polokwane; Limpopo
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Afryce, wypływająca z Witwatersrandu w RPA, przepływająca przez Botswanę, Zimbabwe i Mozambik, a uchodząca do Oceaniu Indyjskiego w Zatoce Delagoa; Limpopo

Lina ˈlʲĩna pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Lina

Linus ˈlʲĩnus pn
historyczne, łacińskie imię męskie; Linus

Linux n
(informatyka, informatyczny) każdy system operacyjny z rodziny systemów zapoczątkowanej w latach 90. XX w. przez Linusa Torvaldsa i opartych na stworzonym przez niego jądrze; Linux

Linz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Austrii, siedziba kraju związkowego Górna Austria; Linz

Lipieck pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad rzeką Woroneż; Lipetsk

Lipsk lʲipsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, w Saksonii; Leipzig

Lisek ˈlʲisɛk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Vulpecula

Liturgia godzin pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kościelny) codzienna modlitwa liturgiczna Kościoła katolickiego; Liturgy of the Hours

Litwa ˈlʲitfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Lithuania

Litwa Mniejsza pn
(geografia, geograficzny) litewski region etnograficzny, znajdujący się w większości na terenie Rosji a częściowo także i w obecnej Litwie i Polsce; Lithuania Minor

Liverpool pn
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii; Liverpool

Lizbona lʲizˈbɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Portugalii, miasto położone przy ujściu Tagu do Oceanu Atlantyckiego; Lisbon

Lobamba lɔˈbãmba pn
(geografia, geograficzny) tradycyjna stolica Suazi; Lobamba

Lokryda pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnej Grecji, zamieszkana przez Lokrów, rozdzielona przez Dorydę i Fokidę na trzy odrębne części; Locris

Lombardia lɔ̃mˈbardʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region w północnych Włoszech ze stolicą w Mediolanie; Lombardy

Londyn ˈlɔ̃ndɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) stolica Wielkiej Brytanii; London

Longyearbyen pn
(geografia, geograficzny) stolica Svalbardu, Longyearbyen

Loreto pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech nad Adriatykiem; Loreto

Los Angeles pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Kalifornia; Los Angeles

Lotar pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Lothair Lothar

Lotaryngia Belgijska pn
(geografia, geograficzny) kraina w Belgii, położona na południowym krańcu prowincji Luksemburg Belgian Lorraine

Lotofag lɔˈtɔfak pn
(mitologia, mitologiczny) członek mitycznego ludu z „Odysei”, żywiącego się lotosami; Lotus-eater

Lozanna lɔˈzãnːa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii; Lausanne

Lubeka pn
(geografia, geograficzny) miasto hanzeatyckie, w północnych Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn; Lübeck

Lubiercy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Rosji, w obwodzie moskiewskim; Lyubertsy

Lucerna luˈʦ̑ɛrna pn
(geografia, geograficzny) kanton w Szwajcarii, którego stolicą jest Lucerna (1.1); Lucerne
(geografia, geograficzny) miasto w Szwajcarii nad Jeziorem Czterech Kantonów; Lucerne

Lucjusz ˈluʦ̑ʲjuʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Lucius

Luizjana pn
(geografia, geograficzny) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki; Louisiana

Lukka pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Toskania, w prowincji Lukka; Lucca

Luksemburg luˈksɛ̃mburk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Luxembourg
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Luksemburga (1.1); Luxembourg

Luksor pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Egipcie, na prawym brzegu Nilu; Luxor

Luna ˈlũna pn
(mitologia rzymska) bogini księżyca, utożsamiana z grecką Selene; Luna
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie Luna

Luneta lũˈnɛta pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Telescopium

Lutacjusz pn
łacińskie imię męskie Lutatius

Lutnia ˈlutʲɲa pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Wegę; zawiera mgławicę planetarną – Pierścień; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu; Lyra

Luzon pn
(geografia, geograficzny) największa wyspa w archipelagu Filipiny, leżąca w jego północnej części; Luzon

Lwów lvuf pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Lvov

MAEA ˌɛ̃m‿a‿ɛ‿ˈa acronym
= Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej; IAEA

MFW ɛ̃m‿ɛv‿ˈːu acronym
= Międzynarodowy Fundusz Walutowy IMF

MG acronym
= Mistrz Gry GM game master

MILF mʲilf n
(wulgarnie, wulgaryzm) atrakcyjna kobieta około czterdziestki MILF

MOM acronym
= (spożywczy) mięso oddzielane mechanicznie MSM

MOP acronym
Międzynarodowa Organizacja Pracy ILO

MOR n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) połączenie muzyki pop z klasycznym rockiem MOR

MP3 ɛ̃m‿pɛ‿ˈṭʃɨ pn
(informatyka, informatyczny) jeden z formatów kompresji dźwięku; MP3

MSK acronym
= (astronautyka, astronautyczny) Międzynarodowa Stacja Kosmiczna; ISS

MSZ ɛ̃m‿ɛz‿ˈːɛt acronym
= slang internetowy moim skromnym zdaniem IMHO IMO

Maastricht n
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Holandii; Maastricht

Macedonia ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Macedonia

Macedończyk ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) człowiek narodowości macedońskiej, obywatel Republiki Macedonii, mieszkaniec Republiki Macedonii; Macedonian

Macerata pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowych Włoszech; Macerata

Machabeusz n
(historia, historyczny, historycznie) przydomek Judy Hasmoneusza; Maccabee Maccabeus

Machaczkała ˌmaxaʧ̑ˈkawa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Kaspijskim, stolica Dagestanu; Makhachkala

Maciej ˈmaʨ̑ɛ̇j n
polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Matthias

Maciuś ˈmaʨ̑üɕ n
(zdrobniale) od Maciej Matt

Madagaskar ˌmadaˈɡaskar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Madagascar

Madera maˈdɛra pn
(geografia, geograficzny) portugalski archipelag na Oceanie Atlantyckim na zachód od Maroka; Madeira

Madonna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu Madonna

Madryt ˈmadrɨt pn
(geografia, geograficzny) stolica Hiszpanii; Madrid

Magadan maˈɡadãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej nad Morzem Ochockim, stolica obwodu magadańskiego; Magadan

Magda ˈmaɡda pn
imię żeńskie pochodzenia hebrajskiego; Maggie Maud

Magdala pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto nad Jeziorem Galilejskim w Palestynie; Magdala

Magdalena ˌmaɡdaˈlɛ̃na pn
imię żeńskie; Madalyn Madelaine Madelyn Madlyn Madoline Magdalene

Magdeburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, leżąca nad Łabą stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt; Magdeburg

Maghreb n
(geografia, geograficzny) region północno-zachodniej Afryki od Atlantyku po granicę z Egiptem; Maghreb

Magnezja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji Magnesia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto w Jonii; Magnesia
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto w Lydii; Magnesia

Magnus ˈmaɡnus pn
imię męskie; Magnus

Mahomet maˈxɔ̃mɛt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) arabski prorok, twórca islamu; Muhammad

Maj maj n
(etnografia, etnograficzny) członek plemienia środkowoamerykańskiego Maya; Mayan

Maja ˈmaja pn
imię żeńskie; Maya

Majkop pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej, stolica Adygei; Maykop

Majorka pn
(geografia, geograficzny) największa wyspa archipelagu Balearów na Morzu Śródziemnym; Majorca

Majotta maˈjɔtːa n
(geografia, geograficzny) wyspa francuska na Oceanie Indyjskim; Mayotte

Makaronezja pn
(geografia, geograficzny) zbiorcza nazwa wulkanicznych wysp położonych na północno-wschodnim Atlantyku u wybrzeży Europy i Afryki; Macaronesia

Makarska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Chorwacji nad Morzem Adriatyckim; Makarska

Makau ˈmakaw pn
(geografia, geograficzny) specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej; Macau

Maksymin pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego Maximinus

Malabar pn
(geografia, geograficzny) kraina na zachodnim wybrzeżu Indii Malabar

Malabo maˈlabɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Gwinei Równikowej; Malabo

Malachiasz pn
(biblijny) imię męskie; Malachi

Malaje maˈlajɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) dawne posiadłości brytyjskie na Półwyspie Malajskim; Malaya

Malarz ˈmalaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Pictor

Malawi maˈlavʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Malawi

Malcheusz pn
(biblijny) imię męskie pochodzenia biblijnego; Malchus

Malchos pn
(biblijny) imię męskie pochodzenia biblijnego; Malchus

Malchus pn
(biblijny) imię męskie pochodzenia biblijnego; Malchus

Male ˈmalɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Malediwów; Malé

Malediwy ˌmalɛˈdʲivɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo i archipelag na Oceanie Indyjskim; Maldives

Malezja maˈlɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Malaysia

Mali ˈmalʲi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Bamako; Mali

Malmö pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Szwecji i port morski położony nad cieśniną Öresund; Malmö

Malta ˈmalta pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Malta

Maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Malty Maltese

Malwiny malˈvʲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) archipelag na południowym Atlantyku, dawne argentyńskie terytorium; Malvinas

Mama pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji, w obwodzie irkuckim; lewy dopływ Witimu; Mama River

Mamonowo pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodu kaliningradzkiego w Rosji; Mamonovo

Mamoudzou pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Majotty, francuskiego departamentu zamorskiego; Mamoudzou

Man pn
(geografia, geograficzny) miasto na Wybrzeżu Kości Słoniowej; Man
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Brytyjskich, na Morzu Irlandzkim; Isle of Man

Manaslu pn
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik, ósmy pod względem wysokości szczyt Ziemi; Manaslu

Manchester pn
(geografia, geograficzny) miasto w Wielkiej Brytanii, ważny ośrodek przemysłowy; Manchester

Mandżuria mãn͇ˈʤ̑urʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina na północnym wschodzie Chin; Manchuria

Manhattan pn
(geografia, geograficzny) najmniejszy, a zarazem najgęściej zaludniony okręg Nowego Jorku, położony na wyspie o tej samej nazwie; Manhattan

Manila mãˈɲila pn
(geografia, geograficzny) stolica Filipin; Manila

Manitoba ˌmãɲiˈtɔba pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Manitoba

Mannheim pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia; Mannheim

Mantua pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Mantua; Mantua

Maputo maˈputɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Mozambiku; Maputo

Maraton pn
miejscowość w Grecji, w Attyce, miejsce słynnego zwycięstwa Greków nad Persami w 490 roku p.n.e. Marathon

Marcel pn
imię męskie; Marcel

Marche pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie; Marche
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii March of Ancona

Marchia pn
(rzadki, rzadko używany) (geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech ze stolicą w Ankonie; Marche
(rzadki, rzadko używany) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii March of Ancona

Marchia Ankonitańska pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii; March of Ancona

Marchia Ankony pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii; March of Ancona

Marchia Ankońska pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Italii; March of Ancona

Marcin ˈmarʲʨ̑ĩn pn
imię męskie; Martin

Marek ˈmarɛk pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Mark

Maria ˈmarʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Mary Maria

Mariany Północne marʲˈjãnɨ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne USA na Oceanii; Northern Mariana Islands

Maribor pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Słowenii, położone na północnym wschodzie kraju, nad Drawą; Maribor

Marica pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Półwyspie Bałkańskim, w Bułgarii, w Grecji i w Turcji, uchodzi do Morza Egejskiego; Maritsa

Marion pn
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkudziesięciu miejscowości w USA Marion

Marneuli pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Gruzji, w regionie Dolna Kartlia; Marneuli

Maroko maˈrɔkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce Północnej; Morocco

Marrakesz marˈːakɛʃ pn
(geografia, geograficzny) duże miasto na południu Maroka; Marrakech Marrakesh

Mars mars pn
(mitologia rzymska) bóg wojny, utożsamiany z greckim Aresem; protoplasta Rzymian; obok Jowisza i Kwiryna narodowe bóstwo rzymskie; ojciec Romulusa i Remusa; mąż Nerio i kochanek Rei Sylwii; Mars
(astronomia, astronomiczny) czwarta według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet górnych i planet wewnętrznych; piąty (po Słońcu, Księżycu, Wenus i Jowiszu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Mars

Marsjanin marˈsʲjä̃ɲĩn n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Marsa Martian

Marsylia marˈsɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w południowej części Francji; Marseilles

Martyna pn
imię żeńskie; Martina

Maryja maˈrɨja pn
(teologia, teologiczny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) Matka Boża; Blessed Virgin Mary Virgin Mary

Maryja Panna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu; Virgin Mary

Maskat ˈmaskat pn
(geografia, geograficzny) stolica Omanu; Muscat

Massachusetts pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jeden ze stanów USA, położony w północno-wschodniej części, na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego, ze stolicą w Bostonie; Massachusetts

Mateusz maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Matthew Matt

Matka Boska ˈmatka ˈbɔska pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu Mother of God Our Lady

Matka Boża pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maria z Nazaretu; Mother of God

Matka Najświętsza pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maryja Holy Mother of God

Matka Przenajświętsza pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) Maryja Holy Mother of God

Matterhorn pn
(geografia, geograficzny) szczyt w Alpach Zachodnich, na granicy Szwajcarii i Włoch; Matterhorn

Matuzal n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Methuselah

Matuzalem n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Methuselah

Matylda maˈtɨlda pn
imię żeńskie; Matilda Mathilda

Maur mawr n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mieszkaniec starożytnego królestwa Mauretanii, znajdującego się w północno-zachodniej Afryce, obejmującego dzisiejsze tereny Maroka i północno-zachodniej Algierii; przodek współczesnych Berberów; Moor

Mauretania ˌmawrɛˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Nawakszut; Mauritania

Mauritius mawˈrʲitʲjus pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Indyjskim; Mauritius

Maurycy mawˈrɨʦ̑ɨ pn
imię męskie; Maurice

Mazar-i Szarif pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Afganistanie; Mazar-i-Sharif

Mazowsze maˈzɔfʃɛ n
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski; Masovia

Mazury pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Polsce; Masuria

Mała Niedźwiedzica ˈmawa ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Małym Wozem; Ursa Minor

Małgorzata ˌmawɡɔˈʒata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Margaret Margareth

Małgośka n
poufała forma imienia Małgorzata Daisy Maggie Marge Meg Peg Peggy

Małkinia mawʲˈcĩɲa pn
(geografia, geograficzny) wieś w Polsce; Malkinia

Małopolska ˌmawɔˈpɔlska pn
(geografia, geograficzny) kraina na południu Polski; Lesser Poland

Mały Jenisej pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, jedna ze źródłowych rzek Jeniseju; Little Yenisei river

Mały Lew ˈmawɨ ˈlɛf pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Leo Minor

Mały Pies ˈmawɨ ˈpʲjɛs pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Canis Minor

Mały Uzeń pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka we wschodniej Rosji przeduralskiej i w północno-zachodnim Kazachstanie; Maly Uzen River

Mały Zab pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Iranu i Iraku, lewy dopływ Tygrysu; Little Zab

Mccheta pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Mccheta-Mtianetia; Mtskheta

Mccheta-Mtianetia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny w północnej Gruzji, ze stolicą w Mcchecie; Mtskheta-Mtianeti

Meander pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) kręta rzeka w zachodniej Turcji, przepływająca przez Frygię, Karię i Jonię; Maeander Meander

Med n
mieszkaniec Medii, członek plemienia Medów; Mede

Medea mɛˈdɛa pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 212, okrążająca Słońce w głównym pasie asteroid; Medea
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, księżniczka kolchidzka i czarodziejka, żona Jazona, dzieciobójczyni; Medea

Media ˈmɛdʲja pn
jedna z historycznych krain na terenie dzisiejszego Iranu oraz dawne państwo na jej terenie; Media

Mediolan mɛˈdʲjɔlãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Włoszech będące stolicą Lombardii; Milan

Medyna mɛˈdɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto w Arabii Saudyjskiej; Medina Madinah

Medziugorie pn
(geografia, geograficzny) wieś i ośrodek kultu religijnego w Bośni i Hercegowinie, w południowej części Hercegowiny; Medjugorje Međugorje

Megara n
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w północnej części Przesmyku Korynckiego, w czasach klasycznych niezależna polis; Megara

Megrelia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej Gruzji, nad Morzem Czarnym; Samegrelo

Megrelia-Górna Swanetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji; Samegrelo-Zemo Svaneti

Meklemburgia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, położona nad Bałtykiem, pomiędzy rzekami Łabą a Recknitz; Mecklenburg

Mekong ˈmɛkɔ̃ŋk pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w południowo-wschodniej Azji; Mekong

Meksyk ˈmɛksɨk pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; Mexico
(geografia, geograficzny) stolica Meksyku (1.1); Mexico City

Melanezja ˌmɛlãˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) zachodnia część Oceanii; Melanesia

Melanezyjczyk n
(etnografia, etnograficzny) rdzenny mieszkaniec Melanezji Melanesian

Melar pn
(geografia, geograficzny) jezioro położone w środkowej Szwecji, na zachód od Sztokholmu; Lake Malar

Melbourne pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w Australii, stolica stanu Victoria; Melbourne

Melchizedek pn
(biblijny) biblijne imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Melchizedek

Melilla mɛˈlʲila pn
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto będące enklawą na terytorium Maroka, Melilla

Melpomena ˌmɛlpɔ̃ˈmɛ̃na pn
(mitologia grecka) muza tragedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Melpomene

Memfis ˈmɛ̃w̃fʲis pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu; Memphis

Men mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowych Niemczech; Main

Merkurianin ˌmɛrkurʲˈjä̃ɲĩn n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Merkurego Mercurian

Merkury mɛrˈkurɨ pn
(mitologia rzymska) bóg handlu, zysku, kupiectwa, złodziei oraz celników, utożsamiany z greckim Hermesem; Mercury
(astronomia, astronomiczny) pierwsza według oddalenia od Słońca i najmniejsza planeta Układu Słonecznego, widoczna gołym okiem; Mercury

Meschetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowo-zachodniej części Gruzji; Meskheti

Mesenia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina na południowo-wschodnim Peloponezie, z historycznym ośrodkiem w Mesini Messenia

Mesjasz pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijaństwo Chrystus (jeden z tytułów Jezusa) Messiah

Mesyna pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, położone w północno-wschodniej części Sycylii, nad Cieśniną Mesyńską; Messina

Meszhed ˈmɛʃxɛt pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnim Iranie, drugie co do wielkości miasto tego kraju; Mashhad

Metis ˈmɛtʲis pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Jowisza; Metis
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 9; Metis
(mitologia grecka) bogini i uosobienie roztropności (w pozytywnym znaczeniu) i przewrotności (w negatywnym znaczeniu); Metis

Metuszelach n
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) postać biblijna, najstarszy człowiek wymieniony w Starym Testamencie; Methuselah

Metys ˈmɛtɨs n
(antropologia, antropologiczny) mieszaniec żółtej rasy człowieka z rasą białą, zwłaszcza potomek Indianki i białego mężczyzny albo białej kobiety i Indianina; mestizo

Mezeń pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego; Mezen

Mezopotamia ˌmɛzɔpɔˈtãmʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina na Bliskim Wschodzie leżąca w dorzeczu rzek: Tygrysu i Eufratu; Mesopotamia

Miami pn
(geografia, geograficzny) duże miasto na Florydzie; Miami

Miasto Wiatrów ˈmʲjastɔ ˈvʲjatruf pn
(peryfrastyczny) (potocznie, potoczny) Chicago Windy City

Michał ˈmʲixaw pn
imię męskie; Michael Mike

Michigan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan Stanów Zjednoczonych Ameryki, leżący na Środkowym Zachodzie, w regionie Wielkich Jezior; Michigan

Mike majk pn
anglosaskie imię męskie Mike

Mikołaj mʲiˈkɔwaj pn
imię męskie; Nicholas Nick Nicolas Nikolas Claus

Mikronezja ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (potocznie, potoczny) państwo na Oceanie Spokojnym, część Mikronezji (1.2); Micronesia
(geografia, geograficzny) środkowa część Oceanii, na Oceanie Spokojnym; Micronesia

Mikroskop mʲiˈkrɔskɔp pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Microscopium

Mineralne Wody pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Stawropolskim, na przedgórzu Wielkiego Kaukazu; Mineralnye Vody

Minerwa mʲĩˈnɛrva pn
(mitologia rzymska) bogini mądrości, wojny sprawiedliwej, rękodzieła i sztuki oraz nauczycieli i szkół, utożsamiana z grecką Ateną; Minerva

Minnesota ˌmʲĩnːɛˈsɔta pn
stan w USA; Minnesota

Minorka pn
(geografia, geograficzny) wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym, druga co do wielkości w archipelagu Balearów; Minorca

Minos ˈmʲĩnɔs pn
(mitologia grecka) król i prawodawca Krety; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Radamantysa i Sarpedona; mąż Pazyfae oraz ojciec Ariadny i Fedry; Minos
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 6239, odkryta w 1989 r.; Minos

Minotaur pn
(mitologia grecka) potwór o ludzkim ciele i głowie byka, syn Pazyfae i byka przysłanego przez Posejdona Minosowi; Minotaur

Miranda mʲiˈrãnda pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Urana; Miranda
imię żeńskie; Miranda

Miriam ˈmʲirʲjãm pn
imię żeńskie; Miriam

Mirny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto zamknięte w północnej Rosji, na terenie obwodu archangielskiego; Mirny

Missisipi ˌmʲisʲiˈsʲipʲi n
(geografia, geograficzny) rzeka w USA; Mississippi River

Missouri pn
(administracja) (geografia, geograficzny) jeden ze stanów w Stanach Zjednoczonych; Missouri MO
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej, prawy dopływ Missisipi; Missouri River Missouri

Mistra pn
(geografia, geograficzny) ufortyfikowane miasto bizantyjskie w Grecji; Mystras

Mistrzostwa Świata mʲiˈsṭʃɔstfa ˈɕfʲjata n
(sport, sportowy) rozgrywki służące wyłonieniu najlepszego zawodnika lub drużyny na świecie w danej dyscyplinie World Championship

Mitra ˈmʲitra pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo solarne czczone w kulturze indyjskiej, perskiej, greckiej i rzymskiej; patron szczerości, przyjaźni, władców, wojowników; Mitra

Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔva ːˈɡɛ̃nʦ̑ʲja ɛ̃ˈnɛrʲɟji ˌatɔ̃ˈmɔvɛj pn
organizacja międzynarodowa pracująca na rzecz bezpiecznego i pokojowego wykorzystania energii jądrowej; International Atomic Energy Agency

Międzynarodowy Dzień Kobiet ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈkɔbʲjɛt n
coroczne święto obchodzone 8 marca jako wyraz szacunku dla kobiet; International Women's Day

Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ ˈrux ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˈkʃɨʒa ˌi‿ʧ̑ɛrvɔ̃ˈnɛɡɔ ˌpuwʲcɕɛ̃w̃ˈʒɨʦ̑a pn
międzynarodowa organizacja humanitarna; International Red Cross and Red Crescent Movement

Mińsk mʲĩj̃sk pn
(geografia, geograficzny) stolica Białorusi; Minsk

Miśnia ˈmʲiɕɲa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Saksonii; Meissen

Mjanmańczyk n
obywatel Mjanmy Burmese

Mnemosyne pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 57; Mnemosyne
(mitologia grecka) bogini i uosobienie pamięci, matka muz, jedna z tytanid; Mnemosyne

Moab pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w starożytnym Lewancie po wschodniej stronie Morza Martwego; Moab
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych Ameryki; Moab
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Moab

Moabita n
(etnografia, etnograficzny) (biblijny) mieszkaniec starożytnego Moabu Moabite

Modena mɔˈdɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Włoszech, w regionie Emilia-Romania; Modena

Modlitwa Pańska pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) modlitwa, której Chrystus nauczył apostołów; Lord's Prayer

Modlitwa w ciągu dnia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin; Little Hour

Mogadiszu ˌmɔɡaˈdʲiʃu pn
(geografia, geograficzny) stolica Somalii; Mogadishu

Moguncja mɔˈɡũnʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech nad Renem; Mainz

Mohylew pn
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, siedziba administracyjna rejonu mohylewskiego; Mogilev

Mojżesz ˈmɔjʒɛʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) starotestamentowy prorok, wódz narodu izraelskiego; Moses
imię męskie; Moses

Molier n
spolszczona wersja przydomka XVII-wiecznego francuskiego komediopisarza Jeana Baptiste'a Poquelina; Molière

Moliza pn
(geografia, geograficzny) (rzadki, rzadko używany) Molise, region administracyjny we Włoszech Molise

Moluki pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp we wschodniej części Archipelagu Malajskiego, wchodząca w skład Indonezji; Maluku Islands Moluccas
(geografia, geograficzny) prowincja w Indonezji obejmująca południową część archipelagu Moluki (1.1); Moluccas

Monachium mɔ̃ˈnaçjũm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica Bawarii; Munich

Monako mɔ̃ˈnakɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) małe państwo na południu Europy, nad Morzem Śródziemnym; Monaco

Mongolia mɔ̃ŋˈɡɔlʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji Środkowej; Mongolia

Mongoł ˈmɔ̃ŋɡɔw n
obywatel Mongolii, członek nacji mongolskiej Mongol Mongolian

Monika mɔ̃ˈɲika pn
imię żeńskie; Monica

Montana pn
(geografia, geograficzny) (administracja) obwód administracyjny w Bułgarii Montana
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Helena; Montana
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii Montana

Montpellier pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południu Francji, w regionie Oksytania; Montpellier

Montreal mɔ̃nˈtrɛal pn
(geografia, geograficzny) miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec; Montreal

Montserrat pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Ameryce Środkowej, w archipelagu Małych Antyli; Montserrat

Moorea pn
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna wchodząca w skład Polinezji Francuskiej; Mo'orea

Morawa Południowa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii, łącząc się z Morawą Zachodnią w środkowej Serbii, tworzy Morawę; Bulgarian Morava South Morava

Morawa Zachodnia pn
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, łącząc się z Morawą Południową tworzy Morawę; West Morava

Morfeusz mɔrˈfɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie marzeń sennych o ludzkich kształtach; Morpheus

Morze Adriatyckie ˈmɔʒɛ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) basen morski pomiędzy Półwyspem Apeniński a Półwyspem Bałkańskim, północne odgałęzienie Morza Śródziemnego; Adriatic Sea

Morze Alborańskie pn
(geografia, geograficzny) akwen w zachodniej części Morza Śródziemnego, oddzielający północne wybrzeże Afryki od południowego wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego; Alboran Sea

Morze Arabskie ˈmɔʒɛ aˈrapsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) otwarte morze w północnej części Oceanu Indyjskiego; Arabian Sea

Morze Archipelagowe pn
(geografia, geograficzny) akwen morski między wybrzeżem Finlandii i Wyspami Alandzkimi, część Morza Bałtyckiego; Archipelago Sea

Morze Arktyczne ˈmɔʒɛ arkˈtɨʧ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Arktyczny Arctic Sea

Morze Azowskie ˈmɔʒɛ aˈzɔfsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) część Morza Czarnego znajdująca się u wybrzeży Ukrainy oraz Rosji; Sea of Azov

Morze Baffina pn
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce leżące pomiędzy Grenlandią na wschodzie, Ziemią Baffina na zachodzie, Wyspą Ellesmere’a na północy Baffin Bay

Morze Balearskie pn
(geografia, geograficzny) morze w północno-zachodniej części Morza Śródziemnego, położone między wybrzeżem Półwyspu Iberyjskiego a Balearami; Balearic Sea

Morze Barentsa ˈmɔʒɛ baˈrɛ̃ntsa pn
(geografia, geograficzny) morze w Oceanie Arktycznym; Barents Sea

Morze Bałtyckie ˈmɔʒɛ bawˈtɨʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze, położone na szelfie kontynentalnym w północnej Europie; Baltic Sea

Morze Beringa pn
(geografia, geograficzny) obszar wodny położony w północnej części Oceanu Spokojnego, wyznaczany przez Aleuty, Alaskę i wschodnią Syberię; Bering Sea

Morze Białe ˈmɔʒɛ ˈbʲjawɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Półwyspem Kolskim a wybrzeżem północnej Rosji; White Sea

Morze Celtyckie pn
(geografia, geograficzny) morze otwarte w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, pomiędzy Irlandią a Półwyspem Kornwalijskim; Celtic Sea

Morze Czarne ˈmɔʒɛ ˈʧ̑arnɛ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowe morze na granicy Azji i Europy; Black Sea

Morze Czerwone ˈmɔʒɛ ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Afryką, a Półwyspem Arabskim; Red Sea

Morze Czukockie pn
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego leżąca za północnym kołem podbiegunowym, pomiędzy wybrzeżem Alaski a Syberią; Chukcha Sea

Morze Egejskie ˈmɔʒɛ ːˈɡɛjsʲcɛ n
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego; Aegean Sea

Morze Galilejskie pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Jezioro Tyberiadzkie; Sea of Galilee

Morze Grenlandzkie pn
(geografia, geograficzny) morze w Arktyce pomiędzy Grenlandią na zachodzie, Islandią na południu, a Spitsbergenem i Wyspą Niedźwiedzią na wschodzie; Greenland Sea

Morze Hebrydzkie pn
(geografia, geograficzny) część Oceanu Atlantyckiego, znajdująca się u wybrzeży zachodniej Szkocji; Sea of the Hebrides

Morze Irlandzkie ˈmɔʒɛ irˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze śródlądowe między Irlandią i Wielką Brytanią; Irish Sea

Morze Japońskie pn
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Spokojnego, położone między Japonią, Koreą i Rosją; Sea of Japan

Morze Jońskie ˈmɔʒɛ ˈjɔ̇̃j̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między południowo-zachodnią częścią Półwyspu Bałkańskiego a południowo-wschodnim wybrzeżem Półwyspu Apenińskiego; Ionian Sea

Morze Karaibskie ˈmɔʒɛ ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze położone na północ od Ameryki Południowej, część Oceanu Atlantyckiego; Caribbean Sea

Morze Karskie pn
(geografia, geograficzny) część Oceanu Arktycznego u północnych wybrzeży Azji, między wyspami Nowej Ziemi i archipelagami Ziemi Franciszka Józefa i Ziemi Północnej; Kara Sea

Morze Kaspijskie ˈmɔʒɛ kasˈpʲijsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) bezodpływowe słone jezioro w Azji i Europie; Caspian Sea

Morze Koralowe ˈmɔʒɛ ˌkɔraˈlɔvɛ pn
(geografia, geograficzny) morze na Oceanie Spokojnym; Coral Sea

Morze Kreteńskie pn
(geografia, geograficzny) morze w południowej części Morza Egejskiego, na północ od Krety; Sea of Crete

Morze Liguryjskie pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego położona między Ligurią, Korsyką a Toskanią; Ligurian Sea

Morze Martwe ˈmɔʒɛ ˈmartfɛ pn
(geografia, geograficzny) słone jezioro znajdujące się na pograniczu Izraela, Autonomii Palestyńskiej i Jordanii; Dead Sea

Morze Mirtejskie pn
(geografia, geograficzny) morze w południowo-zachodniej części Morza Egejskiego, między archipelagiem Cykladów a półwyspem Peloponez; Mirtoan Sea Myrtoan Sea

Morze Norweskie ˈmɔʒɛ nɔrˈvɛsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne położone na północny zachód od wybrzeży Norwegii, część Oceanu Atlantyckiego; Norwegian Sea

Morze Ochockie ˈmɔʒɛ ɔˈxɔʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) morze w północno-zachodniej części Oceanu Spokojnego; Sea of Okhotsk

Morze Peczorskie pn
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone na południe od Nowej Ziemi; Pechora Sea

Morze Południowochińskie ˈmɔʒɛ ˌpɔwudʲɲɔvɔˈçĩj̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przybrzeżne w zachodniej części Oceanu Spokojnego; South China Sea

Morze Północne ˈmɔʒɛ puwˈnɔʦ̑nɛ pn
(geografia, geograficzny) morze przy północnych brzegach Europy, część Oceanu Atlantyckiego; North Sea

Morze Szkockie pn
(geografia, geograficzny) morze u zachodnich wybrzeży Szkocji i północnych wybrzeży Irlandii; Inner Seas off the West Coast of Scotland

Morze Trackie pn
(geografia, geograficzny) morze w północnej części Morza Egejskiego, położone między wyspami Lemnos i Imroz a wybrzeżem Tracji; Thracian Sea

Morze Tyrreńskie ˈmɔʒɛ tɨrˈːɛ̃j̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) część Morza Śródziemnego pomiędzy Korsyką, Sardynią, Sycylią a Półwyspem Apenińskim; Tyrrhenian Sea

Morze Wattowe pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) część Morza Północnego obejmująca przybrzeżne wody Zatoki Niemieckiej, położona między kontynentem a łańcuchem Wysp Fryzyjskich; Wadden Sea

Morze Wschodniosyberyjskie pn
(geografia, geograficzny) morze Oceanu Arktycznego, położone u wybrzeży wschodniej Syberii, pomiędzy Wyspami Nowosyberyjskimi a Wyspą Wrangla; East Siberian Sea

Morze Łaptiewów pn
(geografia, geograficzny) morze stanowiące część Oceanu Arktycznego, położone u północnych wybrzeży Azji, pomiędzy półwyspem Tajmyr a archipelagiem Wysp Nowosyberyjskich; Laptev Sea

Morze Śródziemne ˈmɔʒɛ ɕrudʲˈʑɛ̃mnɛ pn
(geografia, geograficzny) śródlądowe morze położone między Europą, Afryką i Azją, część Oceanu Atlantyckiego; Mediterranean Sea Mediterranean

Morze Żółte ˈmɔʒɛ ˈʒuwtɛ pn
(geografia, geograficzny) odnoga Oceanu Spokojnego między Koreą a wybrzeżem chińskim; Yellow Sea

Moskwa ˈmɔskfa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w europejskiej części Rosji, lewy dopływ Oki; Moskva
(geografia, geograficzny) stolica Rosji; Moscow

Mostar ˈmɔstar pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hercegowinie, stolica regionu: Mostar

Mosul pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iraku, nad Tygrysem; Mosul

Mount Everest pn
(geografia, geograficzny) najwyższy szczyt Ziemi, ośmiotysięcznik położony w Himalajach; Mount Everest

Mowgli pn
(literacko) literackie imię męskie bohatera serii powieści Rudyarda Kiplinga pt. „Księga dżungli”; Mowgli

Moza ˈmɔza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Europie; Meuse

Mozambik mɔˈzãmbʲik pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Mozambique

Mozela pn
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Francję, Niemcy i Luksemburg, lewy dopływ Renu; Moselle

Mołdawia mɔwˈdavʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Wschodniej ze stolicą w Kiszyniowie; Moldova

Mołdawianin ˌmɔwdaˈvʲjä̃ɲĩn n
obywatel Mołdawii Moldovan Moldavian

Mt maˈtɛ<sup>w</sup>uʃ ɛ̃m‿ˈtɛ ˌɛvãŋˈɡɛlʲja ˈvɛdwuc ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˌmatɛˈ<sup>w</sup>uʃa abbreviation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Ewangelia według świętego Mateusza, Ewangelia Mateusza, Mateusz Matthew

Mucha ˈmuxa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Musca

Muminek mũˈmʲĩnɛk pn
(literacko) fikcyjne białe stworzenie, z rodziny trolli; Moomintroll

Muntenia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii; Muntenia

Murcja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nadmorska wspólnota autonomiczna, prowincja i region w Hiszpanii Murcia

Murmańsk ˈmurmãj̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica obwodu murmańskiego; Murmansk

Murom pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie włodzimierskim, nad Oką; Murom

Murzyn ˈmuʒɨ̃n n
człowiek czarnoskóry black Negro

Mustafa pn
tureckie imię męskie pochodzenia arabskiego Mustafa

Myanmar pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (zobacz) Mjanma Myanmar

Mykeny mɨˈkɛ̃nɨ pn
(starożytność) starożytna grecka polis w północno-wschodniej części Peloponezu; Mycenae

Myszka Miki ˈmɨʃka ˈmʲici pn
nazwa jednego z głównych bohaterów animowanych bajek Walta Disneya Mickey Mouse

Myzja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w północno-zachodniej Azji Mniejszej nad Propontydą, graniczyła od wschodu z Frygią a od południa z Lidią; Mysia

Młoda Polska pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) polska odmiana modernizmu w literaturze, muzyce i sztuce na przełomie XIX i XX wieku; Young Poland

MŚ ɛ̃m‿ˈɛɕ acronym
= Mistrzostwa Świata WC

MŚP acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) małe i średnie przedsiębiorstwa; SME

NATO ˈnatɔ acronym
Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego; NATO

NBA acronym
(sport, sportowy) amerykańsko-kanadyjska liga koszykarska; NBA

NLPZ acronym
= (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny; NSAID NSAIA NSAIM

NN ɛ̃n‿ˈɛ̃n acronym
osoba o niezidentyfikowanej tożsamości Joan Doe John Doe

NNKT ˌɛ̃n‿ɛ̃ŋ‿ka‿ˈtɛ acronym
= niezbędny nienasycony kwas tłuszczowy / niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe; EFA

NOL acronym
= niezidentyfikowany obiekt latający UFO

NPC ɛ̃n‿pɛ‿ˈʦ̑ɛ acronym
(informatyka, informatyczny) problem NP-zupełny; NPC
(medycyna, medyczny) choroba Niemanna-Picka typu C; NPC

NRD ɛ̃n‿ɛr‿ˈdɛ acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna GDR

NWW ɛ̃n‿vu‿ˈvu acronym
= (matematyka, matematyczny) najmniejsza wspólna wielokrotność LCM

Nabatea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, zamieszkana przez Nabatejczyków Nabataea Nabatea Nabatene

Nabatejczyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Nabatei; Nabataean Nabatean

Nabierieżnyje Czełny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w europejskiej części Rosji, w Tatarstanie, położone nad Kamą; Naberezhnye Chelny

Nablus ˈnablus pn
(geografia, geograficzny) miasto w Autonomii Palestyńskiej; Nablus

Nabuchodonozor ˌnabuxɔdɔ̃ˈnɔzɔr pn
(starożytność) (biblijny) biblijny odpowiednik akadyjskiego imienia Nabu-kudurrī-uṣur; Nebuchadnezzar

Nachodka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Nadmorskim, nad Morzem Japońskim; Nakhodka

Naddniestrzańska Republika Mołdawska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pełna, oficjalna nazwa Naddniestrza; PMR Pridnestrovian Moldavian Republic

Naddniestrze nadˈdʲɲɛsṭʃɛ pn
(geografia, geograficzny) region autonomiczny Mołdawii; Transnistria Pridnestrovie Trans-Dniester Transdniestria

Nadia ˈnadʲja pn
imię żeńskie pochodzenia rosyjskiego; Nadia

Nadrenia Północna-Westfalia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy Niemiec, leżący w ich zachodniej części; North Rhine-Westphalia

Nadrenia-Palatynat ˌnadrɛ̃ɲa‿palaˈtɨ̃nat pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy Republiki Federalnej Niemiec; Rhineland-Palatinate

Nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja pn
imię żeńskie; Hope

Nagoja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) japońskie miasto w południowej części wyspy Honsiu; Nagoya

Nahum pn
(biblijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) biblijne imię męskie; Nahum

Nairobi ˌna<sup>j</sup>iˈrɔbʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Kenii; Nairobi

Najświętsza Maryja Panna pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (peryfrastyczny) (zobacz) Maria z Nazaretu; Blessed Virgin Mary

Najświętszy Sakrament n
(kościelny) sakrament eucharystii Blessed Sacrament

Nalczyk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, stolica Republiki Kabardyjsko-Bałkarskiej; Nalchik

Namangan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w Kotlinie Fergańskiej, siedziba administracyjna wilajetu namangańskiego; Namangan

Namibia nãˈmʲibʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Namibia

Namibijczyk ˌnãmʲiˈbʲijʧ̑ɨk n
obywatel Namibii Namibian

Namur pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Belgii, stolica Walonii; Namur
(geografia, geograficzny) (administracja) belgijski region z ośrodkiem administracyjnym w Namurze (1.1); Namur

Nanga Parbat pn
(geografia, geograficzny) ośmiotysięcznik na zachodnim skraju Himalajów, na obszarze Kaszmiru w północno-wschodnim Pakistanie, dziewiąty co do wysokości szczyt świata; Nanga Parbat

Nanning pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowych Chinach, ośrodek administracyjny regionu autonomicznego Kuangsi; Nanning

Nantes pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą, historyczna stolica Bretanii; Nantes

Napoleon ˌnapɔˈlɛɔ̃n pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie; Napoleon
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Napoleon Bonaparte, cesarz Francuzów Napoleon

Narew ˈnarɛf pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północno-wschodniej Polsce, prawy dopływ Wisły; Narew

Narjan-Mar ˈnarʲjãn ˈmar pn
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, stolica Nienieckiego Okręgu Autonomicznego; Naryan-Mar

Narodzenie Pańskie pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone 25 i 26 grudnia, w którym wspomina się narodzenie Jezusa Chrystusa Nativity of Our Lord Nativity of the Lord

Narwa pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą (1.2); Narva

Natalia naˈtalʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Natalie

Natalis pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego Natalis

Natanael ˌnatãˈnaɛl pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Nathanael Nathaniel

Natangia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Prusach, obejmująca w ziemie między Łyną a Pregołą, zamieszkana przez plemię Natangów; Natangia

Natasza naˈtaʃa pn
imię żeńskie; Natasha

Nauplion pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Grecji, we wschodniej części Peloponezu; Nafplio

Nauru naˈ<sup>w</sup>uru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii na wyspie Nauru (1.1); Nauru

Nawakszut naˈvakʃut pn
(geografia, geograficzny) stolica Mauretanii; Nouakchott

Nazaret naˈzarɛt pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Izraelu; Nazareth

Nazrań pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Inguszetii; Nazran

Ndżamena n͇ʤ̑ãˈmɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) stolica Czadu; N'Djamena

Ne ɛ̃n‿ˈɛ ˈcɕɛ̃ŋɡa ˌnɛxɛ̃ˈmʲjaʃa abbreviation
= Księga Nehemiasza Ne Neh

Neapol nɛˈapɔl pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Włoszech; Naples

Nebraska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan USA ze stolicą w Lincoln i największym miastem Omaha Nebraska

Nefretete pn
imię żeńskie Nefertiti

Neftali pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Naphtali

Negew pn
(geografia, geograficzny) wyżynna pustynia na południu Izraela; Negev

Nehemiasz pn
(biblijny) imię męskie Nehemiah

Nemezys nɛ̃ˈmɛzɨs pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie sprawiedliwej odpłaty (zemsty), gniewu i kary bogów za bluźnierstwo i pychę ludzi przekraczających wyznaczone im granice; strażniczka równowagi świata; Nemesis

Neos Kosmos n
nazwa jednej z dzielnic Aten ((dosłownie) Nowy Świat) Neos Kosmos

Nepal ˈnɛpal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Nepal

Nepalczyk nɛˈpalʧ̑ɨk n
obywatel Nepalu Nepalese

Neptun ˈnɛptũn pn
(mitologia rzymska) bóg morza, rybaków i żeglarzy, utożsamiany z greckim Posejdonem; mąż Salacji; Neptune
(astronomia, astronomiczny) ósma według oddalenia od Słońca (najdalsza) planeta Układu Słonecznego, odkryta 1846, niewidzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Neptune

Nercza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Zabajkalskim, lewy dopływ Szyłki; Nercha

Neretwa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Bośni i Hercegowinie i Chorwacji, uchodząca do Adriatyku; Neretva

Neustria pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, północno-zachodnia część państwa Franków, położona na północ od doliny Loary; Neustrasia Neustria

Nevada pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w zachodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą Carson City; Nevada

Nevers pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w Burgundii, nad Loarą; Nevers

Newel pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim, położone nad jeziorem Newel; Nevel

Nibylandia pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) baśniowa kraina zamieszkała przez Piotrusia Pana Neverland

Nicea ɲiˈʦ̑ɛa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawne miasto w średniowiecznej Bitynii, współcześnie İznik w Turcji Nicaea
(geografia, geograficzny) portowe miasto w południowo-wschodniej Francji nad Morzem Śródziemnym; Nice

Niedziela Palmowa ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla palˈmɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ostatnia niedziela przed Wielkanocą rozpoczynająca Wielki Tydzień; Palm Sunday

Nieftiejugansk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone w Rosji, stolica Chanty-Mansyjskiego Okręgu Autonomicznego – Jugry; Nefteyugansk

Nieman pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim; Neman

Niemcy ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Germany
naród niemiecki German

Niemcy Wschodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ ˈfsxɔdʲɲɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Niemiecka Republika Demokratyczna (1949-1990) East Germany

Niemcy Zachodnie ˈɲɛ̃mʦ̑ɨ zaˈxɔdʲɲɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Federalna Niemiec (1949-1990); West Germany

Niemen ˈɲɛ̃mɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) rzeka płynąca przez Białoruś, Litwę i Rosję; Neman

Niemiec ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ n
człowiek narodowości niemieckiej German

Niemiecka Republika Demokratyczna ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑na pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne niemieckie państwo socjalistyczne w Europie Środkowej ze stolicą w Berlinie; German Democratic Republic

Nieniecki Okręg Autonomiczny ɲɛ̇̃ˈɲɛʦ̑ʲci ˈɔkrɛ̃ŋk ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ pn
(geografia, geograficzny) okręg autonomiczny na północy Federacji Rosyjskiej, administracyjnie będący częścią obwodu archangielskiego; Nenets Autonomous Okrug

Niepokalane Poczęcie pn
(teologia, teologiczny) katolicki dogmat ogłoszony 8 grudnia 1854; Immaculate Conception

Nieriungri pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji; Neryungri

Niestierow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim w Rosji; Nesterov

Nieszpory n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z godzin kanonicznych w Liturgii godzin; Vespers

Niger ˈɲiɡɛr pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Niamey; Niger

Nigeria ɲiˈɡɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Abudży; Nigeria

Nikaragua ˌɲikaraˈɡu<sup>w</sup>a pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; Nicaragua

Nikołajewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-zachodniej Rosji w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą; Nikolayevsk

Nikołajewsk nad Amurem pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Chabarowskim, port nad Amurem; Nikolayevsk-on-Amur

Nil ɲil pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek na Ziemi, w środkowej i północno-wschodniej Afryce, przecinająca wszystkie strefy klimatyczne kontynentu; Nile
imię męskie pochodzenia greckiego; Nilus

Nina ˈɲĩna pn
imię żeńskie; Nina

Niniwa pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) dawne miasto w północnej Mezopotamii, nad wschodnim, lewym brzegiem Tygrysu, jedna ze stolic starożytnej Asyrii, współcześnie stanowisko archeologiczne; Nineveh

Nippon pn
(dawniej, dawny) (rzadki, rzadko używany) Japonia Nippon

Niszawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Serbii i Bułgarii mająca źródła w Starej Płaninie i uchodząca do Morawy Południowej; Nishava

Niue ˈɲu<sup>w</sup>ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na wyspie Niue (1.1) ze stolicą w Alofi; Niue
(geografia, geograficzny) polinezyjska wyspa w Oceanii Niue

Nix ɲiks pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Plutona Nix

Nizina Flandryjska pn
(geografia, geograficzny) nizina nad Morzem Północnym, położona w Belgii, Holandii i północnej Francji, część Niziny Środkowoeuropejskiej Plain of Flanders

Nizina Padańska ɲiˈʑĩna paˈdãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) nizina w północnych Włoszech; Po Valley

Niżne Tatry pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, na terenie Słowacji; Low Tatra Low Tatras

Niżniaja Sałda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie swierdłowskim; Nizhnyaya Salda

Niżniekamsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, nad Kamą; Nizhnekamsk

Niżniewartowsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto wydzielone i port nad Obem położone w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie tiumeńskim; Nizhnevartovsk

Niżny Nowogród pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w Rosji, nad Wołgą, u ujścia Oki, stolica Nadwołżańskiego Okręgu Federalnego; Nizhny Novgorod

Niżny Tagił pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie swierdłowskim, nad Tagiłem; Nizhny Tagil

Noe ˈnɔɛ pn
(biblijny) postać starotestamentowa, budowniczy arki w czasach potopu; Noah
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Noah

Norbert ˈnɔrbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia starogermańskiego; Norbert

Norfolk ˈnɔrfɔlk pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Norfolk Island

Norma ˈnɔrma pn
imię żeńskie; Norma

Nortumbria nɔrˈtũmbrʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne królestwo anglosaskie Northumbria

Norweg ˈnɔrvɛk n
człowiek narodowości norweskiej, obywatel Norwegii, mieszkaniec Norwegii Norwegian Norseman

Norwegia nɔrˈvɛɟja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Oslo; Norway

Norylsk ˈnɔrɨlsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Kraju Krasnojarskim Federacji Rosyjskiej, leżące poza kołem podbiegunowym; Norilsk

Norymberga ˌnɔrɨ̃mˈbɛrɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, położone we Frankonii; Nuremberg

Nosferatu n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię jednego z legendarnych wampirów, postaci literackiej i filmowej Nosferatu

Notos ˈnɔtɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wiatru południowego, utożsamiany z rzymskim Austerem; Notos Notus

Nouruz pn
irańskie święto nowego roku i wiosny obchodzone w dzień równonocy wiosennej; Nowruz

Nowa Fundlandia ˈnɔva fũnˈdlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) duża wyspa na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej, która stanowi część kanadyjskiej prowincji Nowa Fundlandia i Labrador; Newfoundland

Nowa Fundlandia i Labrador ˈnɔva fũnˈdlãndʲja ˌi‿laˈbradɔr pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Newfoundland and Labrador

Nowa Gwinea ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) wyspa Oceanii; New Guinea

Nowa Holandia ˈnɔva xɔˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Australia (w XVII w.) New Holland
(geografia, geograficzny) sztuczna wyspa w Petersburgu; New Holland Island
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawna kolonia holenderska w Ameryce Północnej u ujścia rzeki Hudson, na terenie obecnego Nowego Jorku; New Netherland

Nowa Kaledonia ˈnɔva ˌkalɛˈdɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Francji ze stolicą w Numei, położone w Oceanii; New Caledonia

Nowa Marchia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna, wyodrębniona w wyniku zdobycia przez Marchię Brandenburską części ziemi lubuskiej oraz pogranicza Pomorza i Wielkopolski; Neumark New March

Nowa Południowa Walia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Australii; New South Wales

Nowa Szkocja ˈnɔva ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
(administracja) (geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Nova Scotia

Nowa Zelandia ˈnɔva zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; New Zealand

Nowe Delhi ˈnɔvɛ ˈdɛlʲi pn
(geografia, geograficzny) stolica Indii; New Delhi

Nowogródek pn
(geografia, geograficzny) miasto na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim; Navahrudak

Nowokuźnieck pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim, nad Tomem; Novokuznetsk

Noworosja n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna nad brzegami Morza Czarnego, ciągnąca się od Dniestru po Doniec, wyłoniła się jako nowa gubernia stworzona z ziem zabranych przez Rosję Turcji w XVIII w.; Novorossiya

Noworosyjsk pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Kraju Krasnodarskim, w Rosji, nad Morzem Czarnym; Novorossiysk

Nowosybirsk ˌnɔvɔˈsɨbʲirsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji położone na środkowej Syberii, nad Obem; Novosibirsk

Nowy Aton pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone na wybrzeżu Morza Czarnego; New Athos

Nowy Brunszwik ˈnɔvɨ ˈbrũw̃ʃfʲik pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; New Brunswick

Nowy Jork ˈnɔvɨ ˈjɔrk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) największe miasto Stanów Zjednoczonych; New York New York City
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na północnym wschodzie Stanów Zjednoczonych; New York New York State State of New York

Nowy Meksyk ˈnɔvɨ ˈmɛksɨk pn
(administracja) (geografia, geograficzny) stan na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych; New Mexico

Nowy Orlean ˈnɔvɨ ɔrˈlɛãn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych; New Orleans

Nowy Rok ˈnɔvɨ ˈrɔk n
święto obchodzone pierwszego stycznia w kalendarzu gregoriańskim New Year New Year's Day

Nowy Sad pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Serbii; Novi Sad

Nowy Testament ˈnɔvɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) część Biblii złożona z 27 ksiąg opisujących wydarzenia z życia Jezusa i pierwotnego Kościoła; the New Testament New Testament

Nubia ˈnubʲja pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie; Nubia

Nukus pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodnim Uzbekistanie, na prawym brzegu Amu-darii, na zachodnim skraju pustyni Kyzył-kum; Nukus

Numea pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Nowej Kaledonii, terytorium zależnego Francji; Nouméa

Numidia nũˈmʲidʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) historyczne królestwo Berberów w północnej Afryce, obejmujące tereny dzisiejszej Algierii i części Tunezji; Numidia

Nunavut pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Nunavut

Nuristan nuˈrʲistãn pn
(geografia, geograficzny) kraina w północno-wschodnim Afganistanie, przy granicy z Pakistanem; Nuristan

Nuuk pn
(geografia, geograficzny) stolica Grenlandii; Nuuk

Nyks nɨks pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie nocy; Nyx

OB acronym
= (medycyna, medyczny) odczyn Biernackiego ((rzadki, rzadko używany) opad Biernackiego); ESR

OBWE acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie; OSCE

OCR n
(informatyka, informatyczny) proces zamieniający tekst zawarty w obrazie w jego cyfrową reprezentację, optyczne rozpoznawanie pisma; OCR

OIOM acronym
= (medycyna, medyczny) oddział intensywnej opieki medycznej CCU ICU ITU

OK ɔ‿ˈkɛj adj
(potocznie, potoczny) w porządku, dobry OK

OK ɔ‿ˈkɛj adv
(potocznie, potoczny) w porządku, dobrze OK

OK ɔ‿ˈkɛj interjection
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę OK

ONP acronym
= (matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) odwrotna notacja polska; RPN

ONZ ɔ‿ɛ̃n‿ˈzɛt acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Organizacja Narodów Zjednoczonych UN UNO

OZE acronym
= odnawialne źródło energii; RES

Oakland n
(geografia, geograficzny) miasto leżące w północnej części Kalifornii; Oakland

Obłok Oorta ˈɔbwɔk ɔˈːrta pn
(astronomia, astronomiczny) hipotetyczny obłok pyłu i małych ciał niebieskich obiegający Słońce w odległości większej niż 30 j.a.; Oort cloud

Ocean Arktyczny ɔˈʦ̑ɛãn arkˈtɨʧ̑nɨ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi; Arctic Ocean

Ocean Atlantycki ɔˈʦ̑ɛãn ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi położony pomiędzy Amerykami a Europą i Afryką; Atlantic Ocean Atlantic

Ocean Indyjski ɔˈʦ̑ɛãn ĩnˈdɨjsʲci pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) trzeci co do wielkości ocean Ziemi; Indian Ocean

Ocean Południowy ɔˈʦ̑ɛãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jeden z oceanów Ziemi; Antarctic Ocean Southern Ocean South Polar Ocean

Ocean Spokojny ɔˈʦ̑ɛãn spɔˈkɔjnɨ pn
(oficjalnie) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) największy oraz najgłębszy ocean na Ziemi; Pacific Ocean

Oceania ˌɔʦ̑ɛˈãɲja n
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Pacyfiku, uznawanych czasem za osobny kontynent; Oceania

Ochryda ɔxˈrɨda pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Macedonii Ohrid

Oczamczyra pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Czarnym, położone na wybrzeżu Abchazji; Ochamchire

Odessa pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie, położone nad Morzem Czarnym; Odessa

Odoryk pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Odoric

Odra ˈɔdra pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Czechach, Polsce i Niemczech; Oder

Odyseja ˌɔdɨˈsɛja pn
(literacko) starożytny epos grecki przypisywany Homerowi; Odyssey

Ofelia ɔˈfɛlʲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Ophelia
(astronomia, astronomiczny) księżyc Urana; Ophelia

Ohio n
(geografia, geograficzny) rzeka w USA przepływająca przez Ohio (1.1); Ohio

Ohio pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w środkowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych ze stolicą w Columbus; Ohio

Ojcze nasz ˈɔjʧ̑ɛ ˈnaʃ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Ojcze nasz”; Lord's Prayer Our Father

Ojmiakon pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w rosyjskiej Jakucji, w ułusie ojmiakońskim nad Indygirką; Oymyakon

Okeanos ˌɔkɛˈãnɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie wielkiej rzeki (wielkiego morza, oceanu) otaczającej świat, najstarszy z tytanów; Oceanus

Oklahoma pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w Stanach Zjednoczonych Ameryki leżący w środku południowej części kraju; Oklahoma

Oksford ˈɔksfɔrt pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Anglii, stolica hrabstwa Oxfordshire; Oxford

Oksytania pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca obszary, gdzie używano języka oksytańskiego; Occitania

Oktant ˈɔktãnt pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Octans

Oktawia pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Octavia

Oktiabrskij pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Baszkortostanie, położone u podnóża Gór Ilmeńskich; Oktyabrsky

Olaf ˈɔlaf pn
imię męskie; Olaf

Olimp ˈɔlʲĩmp pn
(geografia, geograficzny) masyw górski Grecji z najwyższym szczytem Mitikas; Olympus

Olimpia ɔˈlʲĩmpʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim; Olympia
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Olympia

Oliwia ɔˈlʲivʲja pn
imię żeńskie; Olivia

Oltenia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w południowej Rumunii; Oltenia

Olympia ɔˈlʲĩmpʲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 582, z pasa głównego asteroid; Olympia
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Washington; Olympia

Oman ˈɔ̃mãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, ze stolicą w Maskacie; Oman

Omsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w azjatyckiej części Rosji, przy ujściu Omu do Irtysza; Omsk

Onega pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w północnej Rosji, w obwodzie archangielskim, położone u ujścia Onegi (1.3) do Zatoki Oneskiej; Onega

Ontario ɔ̃nˈtarʲjɔ pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Ontario
(geografia, geograficzny) jezioro w Ameryce Północnej, na granicy Stanów Zjednoczonych i Kanady; Ontario Lake Ontario

Oran ˈɔrãn pn
miasto w Algierii; Oran

Orchomenos ˌɔrxɔ̃ˈmɛ̃nɔs pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dawne greckie miasto, współcześnie wieś w Arkadii; Orchomenus
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) greckie miasto w zachodniej Beocji; Orchomenus

Oregon ɔˈrɛɡɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na zachodzie Stanów Zjednoczonych; Oregon

Orenburg pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, nad rzeką Ural, na granicy dwóch kontynentów: Europy i Azji; Orenburg

Organizacja Narodów Zjednoczonych ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja naˈrɔduv ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɨx pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, której celem jest zapewnienie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka; United Nations

Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja trakˈtatu ˌpuwnɔʦ̑nɔatlãntɨʦ̑ʲˈcɛɡɔ pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja polityczno-wojskowa, obejmująca kraje Europy i Ameryki Północnej; North Atlantic Treaty Organisation North Atlantic Treaty Organization

Orient ˈɔrʲjɛ̃nt n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) kraje wschodnie, w odniesieniu do Azji i północno-wschodniej Afryki Orient

Orion ˈɔrʲjɔ̃n pn
(mitologia grecka) olbrzym i myśliwy beocki; kochanek Eos, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Oriona (2.1); Orion
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy; Orion

Orionidy pn
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów związany z kometą Halleya, którego radiant znajduje się na pograniczu konstelacji Oriona i Bliźniąt, obserwowany rokrocznie około 21 października; Orionids

Orkady pn
(geografia, geograficzny) archipelag na północ od wybrzeży Szkocji, na granicy Morza Północnego i otwartego Oceanu Atlantyckiego; Orkney Orkney Islands

Orlean pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Francji, nad Loarą; Orleans

Ormianin ɔrˈmʲjä̃ɲĩn pn
osoba narodowości ormiańskiej Armenian

Ormuz ˈɔrmus pn
(geografia, geograficzny) cieśnina Oceanu Indyjskiego pomiędzy Zatoką Perską od zachodu a Zatoką Omańską od wschodu, której północne wybrzeże należy do Iranu, a południowe do Zjednoczonych Emiratów Arabskich i Omanu Strait of Hormuz
(geografia, geograficzny) wyspa w Iranie, w ostanie Hormozgan, w cieśninie Ormuz (1.1) Hormuz Island

Orontes pn
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej Azji, przepływająca przez Liban, Syrię i Turcję; Asi Orontes

Orzeł ˈɔʒɛw pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba równikowego; zawiera jasną gwiazdę – Altaira; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w lipcu; Aquila

Osaka ɔˈsaka pn
(geografia, geograficzny) miasto w Japonii leżące w południowo-zachodniej części wyspy Honsiu, w regionie Kinki; Osaka

Osetia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna na północnym Kaukazie, na pograniczu gruzińsko-rosyjskim, zamieszkana przez Osetyjczyków; Ossetia

Osetia Południowa ɔˈsɛtʲja ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(geografia, geograficzny) część Gruzji, która ogłosiła niepodległość; South Ossetia

Osetyjczyk n
mieszkaniec Osetii Ossetian

Osijek pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Chorwacji, w historycznej krainie Slawonii, nad rzeką Drawą; Osijek

Osinniki pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na Syberii w azjatyckiej części Federacji Rosyjskiej, w obwodzie kemerowskim; Osinniki

Oslo ˈɔslɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Norwegii; Oslo

Ostaszków pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim; Ostashkov

Ostenda pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Belgii, na wybrzeżu Morza Północnego, w prowincji Flandria Zachodnia; Ostend

Ostfalia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Niemczech, wschodnia część wczesnośredniowiecznego księstwa Saksonii, położona między Leine a Soławą i Łabą Eastphalia

Ostia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne rzymskie miasto portowe u ujścia Tybru; Ostia

Ostrzyhom pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnych Węgrzech, nad Dunajem; Esztergom

Otis pn
imię męskie pochodzenia greckiego Otis
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkunastu miejscowości w Kanadzie i USA Otis

Otmar pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Othmar

Ottawa ɔtˈːava pn
(geografia, geograficzny) stolica Kanady; Ottawa

Owernia ɔˈvɛrʲɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region w środkowej Francji; Auvergne

Owidiusz pn
(starożytność) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) starożytny poeta rzymski; Ovid

Ozeasz pn
(biblijny) Księga Ozeasza; Hosea
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia hebrajskiego; Hosea

Oziorsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie kaliningradzkim, w Rosji; Ozyorsk

Ozurgeti pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, stolica regionu Guria; Ozurgeti

Ozyrys ɔˈzɨrɨs pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg śmierci i odrodzonego życia, wielki sędzia zmarłych; Osiris

Ołoniec pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Rosji, na terenie Republiki Karelii; Olonets

Ołtarz ˈɔwtaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Ara

PAL pal acronym
= (elektronika, elektroniczny) liniowa zmiana faz (jeden ze standardów nadawania koloru w analogowym sygnale telewizyjnym); PAL

PCI acronym
= (angielski) Peripheral Component Interconnect → magistrala komunikacyjna służąca do przyłączania kart rozszerzeń do płyty głównej PCI

PDF pɛ‿dɛ‿ˈːf acronym
(informatyka, informatyczny) format dokumentu przenośnego; PDF

PEG n
(chemia, chemiczny) glikol polietylenowy PEG

PI pɛ‿ˈi acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Państwo Islamskie IS ISIL ISIS

PJM pɛ‿jɔt‿ˈɛ̃m acronym
= Polski Język Migowy Polish sign language

PK pɛ‿ˈka acronym
= Politechnika Krakowska CUT

PKB pɛ‿ka‿ˈbɛ acronym
= produkt krajowy brutto; GDP GNP

PMS pɛ‿ɛ̃m‿ˈɛs pʲi‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
= (medycyna, medyczny) ZNP, zespół napięcia przedmiesiączkowego PMS

PNA acronym
= pocztowy numer adresowy ZIP

PNN acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła niewydolność nerek CKD

PO pɛ‿ˈɔ acronym
= (administracja) program operacyjny OP

POChP ˌpɛ‿ɔ‿xa‿ˈpɛ acronym
= (medycyna, medyczny) przewlekła obturacyjna choroba płuc; COAD COLD COPD

PP pɛ‿ˈpɛ acronym
= (chemia, chemiczny) polipropylen; PP
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Partia Piratów; PP
= (ekonomia, ekonomiczny) przedsiębiorstwo państwowe; GOC SOE
= (medycyna, medyczny) pierwsza pomoc; FA
= (medycyna, medyczny) przeciwpelagryczny; PP

PRL pɛ‿ːr‿ˈɛl acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Polska Rzeczpospolita Ludowa; PRP
= (biologia, biologiczny) prolaktyna; PRL

PTFE acronym
= (chemia, chemiczny) politetrafluoroetylen PTFE

PWSZ acronym
(szkolnictwo, szkolny) Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa Higher Vocational State School

PZŻ pɛ‿zɛd‿ˈʒɛt acronym
= Polski Związek Żeglarski; PYA

Pachomiusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia greckiego Pachomius

Pacyfik paˈʦ̑ɨfʲik pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Ocean Spokojny Pacific

Pad pat pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnych Włoszech; Po

Padma pn
(geografia, geograficzny) główna rzeka Bangladeszu Padma River

Padwa ˈpadva pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech; Padua

Paflagonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w północnej części Azji Mniejszej nad południowym brzegiem Morza Czarnego między Bitynią na zachodzie a Pontem na wschodzie; Paphlagonia

Pafos pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru; Paphos

Paisley pn
(geografia, geograficzny) miasto w Szkocji, w zespole miejskim Glasgow; Paisley

Pakistan paˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Pakistan

Pakistańczyk ˌpaciˈstãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Pakistanu Pakistani Paki

Palatyn pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) jedno z siedmiu rzymskich wzgórz; Palatine Palatine Hill

Palatynat pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w zachodnich Niemczech na zachód od Renu; Palatinate

Palatynat Reński pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna, (zobacz) Palatynat Rhineland Palatinate

Palau ˈpalaw pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z wyspiarskich państw położonych w Oceanii; Palau

Palermo paˈlɛrmɔ pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech w regionie Sycylia; Palermo

Palestyna ˌpalɛˈstɨ̃na pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego; Palestine

Palestyńczyk ˌpalɛˈstɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Palestyny Palestinian

Palmyra pn
(geografia, geograficzny) miasto w Syrii, w północnej części Pustyni Syryjskiej; Palmyra

Pamfilia pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Mniejszej i późniejsza prowincja rzymska; Pamphylia

Pamir pn
(geografia, geograficzny) rozległy region górski w Azji Środkowej stanowiący węzeł orograficzny, od którego rozchodzą się pasma Hindukusz, Karakorum, Kunlun i inne; Pamir Pamir Mountains Pamirs
(geografia, geograficzny) rzeka we wschodnim Tadżykistanie i w północno-zachodnim Afganistanie; Pamir Pamir River

Pan pãn pn
(mitologia grecka) bóg pasterzy, przedstawiany jako człowiek z koźlimi nogami i rogami; Pan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg w religii monoteistycznej, zwłaszcza w chrześcijaństwie Lord
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna; Pan
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4450; Pan

Pan Bóg nierychliwy, ale sprawiedliwy ˈpãn‿buc ˌɲɛrɨxˈlʲivɨ ˈalɛ ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ proverb
sprawiedliwość boska czasami jest powolna, ale jest zapewniona God stays long, but strikes at last

Pan Jezus pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Jezus Chrystus Lord Jesus

Panacea ˌpãnaˈʦ̑ɛa pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie leczenia za pomocą panaceum; córka Asklepiosa i Epione oraz siostra Higiei, Iaso, Ajgle, Akeso, Podalejriosa i Machaona; Panacea

Panama pãˈnãma pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej; Panama

Pandora n
(mitologia grecka) pierwsza kobieta na Ziemi, zesłana przez Zeusa jako kara dla ludzi, otworzywszy swój prezent ślubny otrzymany od bogów, uwolnić miała wszelkie nieszczęścia nękające odtąd ludzkość; Pandora

Pani n
oficjalna pisana forma grzecznościowa pani Miss

Pani personalPronoun
druga osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński, oficjalna pisana forma grzecznościowa pani jako odpowiednik Ty Madame Miss you

Panna ˈpãnːa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) szósty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 (24) sierpnia do 22 września; Virgo
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny wiosną; Virgo

Panonia pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) prowincja rzymska położona między Sawą a Dunajem; Pannonia

Pantokrator ˌpãntɔˈkratɔr pn
(geografia, geograficzny) góra w Grecji, najwyższy szczyt na wyspie Korfu; Mount Pantocrator

Papua-Nowa Gwinea paˈpu<sup>w</sup>a ˈnɔva ɡvʲĩˈnɛa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii ze stolicą w Port Moresby; Papua New Guinea

Paragwaj paˈraɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Paraguay

Parlament Europejski parˈlãmɛ̃nt ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jednoizbowy parlament reprezentujący obywateli Unii Europejskiej; European Parliament

Parys ˈparɨs pn
(mitologia grecka) królewicz trojański, syn Priama i Hekuby, sędzia w sporze o jabłko niezgody, ukochany Heleny; Paris
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3317; Paris

Paryż ˈparɨʃ pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto Francji, położone nad Sekwaną, w północnej części kraju; Paris

Pas Kuipera ˈpas ˌku<sup>j</sup>iˈpɛra pn
(astronomia, astronomiczny) zbiór drobnych ciał niebieskich krążących poza orbitą Neptuna w odległości od około 30 do 50 j.a. od Słońca, większości po orbicie o małej inklinacji; Kuiper belt

Pascha ˈpasxa pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowskie święto obchodzone w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni Księżyca na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej; w Izraelu trwa 7 dni, a w diasporze – 8 dni; Passover
Wielkanoc we wschodnich Kościołach chrześcijańskich; Pasch

Paschalis pn
imię męskie; Paschal

Paschazjusz pn
imię męskie; Paschasius

Paschazy pn
imię męskie; Paschasius

Pastwiska pn
(geografia, geograficzny) nazwa części Cieszyna i kilku polskich wsi; Pastwiska

Pasztun ˈpaʃtũn n
(etnografia, etnograficzny) członek głównej grupy etnicznej Afganistanu i Pakistanu Pashtun

Patagonia ˌpataˈɡɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej części Ameryki Południowej; Patagonia

Pati ˈpatʲi n
(zdrobniale) Patrycja Pat Patty

Patrycja paˈtrɨʦ̑ʲja pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Patricia

Patryk ˈpatrɨk pn
imię męskie; Patrick

Paulina pawˈlʲĩna pn
imię żeńskie; Pauline Paulina

Paw paf pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Pavo

Paweł ˈpavɛw pn
imię męskie; Paul

Pawłowskij Posad pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim, nad rzeką Klaźmą; Pavlovsky Posad

Pałana pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Kraju Kamczackim w Rosji, położone w zachodniej części Półwyspu Kamczackiego, nad prawym brzegiem rzeki Pałany (1.2); Palana

Państwa Centralne ˈpãj̃stfa ʦ̑ɛ̃nˈtralnɛ n
(historia, historyczny, historycznie) podczas pierwszej wojny światowej: Niemcy, Austro-Węgry, Turcja i Bułgaria; Central Powers

Państwo Islamskie pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) quasi-państwowy byt militarny i polityczny powołany w 2014 r. przez salaficką organizację terrorystyczną jako samozwańczy kalifat na terytorium Iraku i Syrii; Islamic State

Państwo Kościelne pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) państwo istniejące w środkowej Italii w latach 755-1870; States of the Church

Państwo Watykańskie pn
(geografia, geograficzny) miasto-państwo w Europie Południowej; Vatican City State

Państwo Środka n
(książkowy) (peryfrastyczny) Chiny Middle Kingdom

Pegaz ˈpɛɡas pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Enifa; w Polsce widoczny jesienią; góruje o północy we wrześniu; Pegasus
(mitologia grecka) koń skrzydlaty; emblemat natchnienia poetyckiego; Pegasus

Pejpus pn
(geografia, geograficzny) jezioro na granicy między Estonią i Rosją; Lake Peipus

Pekin ˈpɛcĩn pn
(geografia, geograficzny) stolica Chin; Beijing Peking

Peloponez ˌpɛlɔˈpɔ̃nɛs pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Grecji między Morzem Jońskim a Morzem Egejskim; Peloponnese

Pelops ˈpɛlɔps pn
(mitologia, mitologiczny) postać z mitologii greckiej, syn Tantala złożony przez niego w ofierze bogom; Pelops

PenDrive n
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą; USB flash drive USB key data stick flash drive jump drive pen drive

Pendżab pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Azji; Punjab
(geografia, geograficzny) prowincja w Pakistanie; Punjab
(geografia, geograficzny) stan w północno-zachodnich Indiach; Punjab

Pendżabczyk pɛ̃n͇ˈʤ̑apʧ̑ɨk n
człowiek pochodzenia indoeuropejskiego, mieszkaniec Pakistanu i terenów indyjskiego stanu Pendżab Punjabi

Pensylwania ˌpɛ̃w̃sɨlˈvãɲja pn
(geografia, geograficzny) stan w USA; Pennsylvania PA

Pentateuch pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę Pentateuch

Penżyna pn
(geografia, geograficzny) rzeka w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Kamczackim; Penzhina

Peresław Zaleski pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim; Pereslavl-Zalessky

Perm pɛrm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Federacji Rosyjskiej na Uralu, stolica Kraju Permskiego; Perm

Perpignan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji na wybrzeżu Morza Śródziemnego, ośrodek administracyjny departamentu Pireneje Wschodnie; Perpignan

Pers pɛrs n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Persji (dzisiejszego Iranu) Persian

Persefona pn
(mitologia grecka) bogini grecka, małżonka Hadesa, władczyni świata podziemnego i opiekunka dusz zmarłych; Persephone

Perseidy pn
(astronomia, astronomiczny) rój meteorów obserwowany rokrocznie 10 sierpnia w gwiazdozbiorze Perseusza; Perseids

Persepolis pn
(geografia, geograficzny) (starożytność) miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e.; Persepolis

Perseusz pɛrˈsɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) heros argolidzki i pogromca Meduzy, syn Zeusa i Danae oraz mąż Andromedy, po śmierci przeniesiony na firmament jako gwiazdozbiór Perseusza (2.1); Perseus
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny latem, jesienią i zimą; Perseus

Persja ˈpɛrsʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) dawna nazwa Iranu; Persia

Peru ˈpɛru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Limie; Peru
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilku miejscowości i gmin w USA Peru

Peterhof pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Rosji, w rejonie pietrodworeckim Petersburga, położone nad Zatoką Fińską; Petergof

Petersburg pɛˈtɛrzburk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w delcie Newy nad Zatoką Fińską; Saint Petersburg

Petronela pn
polskie imię żeńskie; Petronilla

Petroniusz pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego; Petronius

Pewek pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Czukockim Okręgu Autonomicznym; Pevek

Piast pn
(historia, historyczny, historycznie) imię legendarnego założyciela dynastii piastowskiej Piast

Piatigorsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w Kraju Stawropolskim, na Przedkaukaziu; Pyatigorsk

Picunda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Abchazji, położone nad Morzem Czarnym, przy ujściu rzeki Bzyp; Pitsunda

Piec pʲjɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Fornax

Piemont ˈpʲjɛ̃mɔ̃nt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w północno-zachodnich Włoszech, ze stolicą w Turynie; Piedmont

Pieniny pn
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji; Pieniny

Pierwszy Maja ˈpʲjɛrfʃɨ ˈmaja n
(potocznie, potoczny) (zobacz) Święto Pracy May Day

Pietropawłowsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kazachstanie, położone nad Iszymem; Petropavl

Pietropawłowsk Kamczacki ˌpʲjɛtrɔˈpavwɔfsk ːãmˈʧ̑aʦ̑ʲci pn
(geografia, geograficzny) miasto w Federacji Rosyjskiej na półwyspie Kamczatka, stolica Kraju Kamczackiego; Petropavlovsk-Kamchatsky

Pietrowsk Zabajkalski pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Zabajkalskim; Petrovsk-Zabaykalsky

Pietrozawodsk ˌpʲjɛtrɔˈzavɔtsk pn
(geografia, geograficzny) miasto na północnym zachodzie Federacji Rosyjskiej, stolica Republiki Karelii; Petrozavodsk

Pietrzak pn
nazwisko męskie Pietrzak

Pilica pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, lewy dopływ Wisły; Pilica

Piotr pʲjɔtr̥ pn
imię męskie; Peter

Piotra ˈpʲjɔtra pn
rzadkie polskie imię żeńskie pochodzenia łacińsko-greckiego; Petra

Piotruś Pan pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) baśniowa postać z filmów, książek i komiksów głównie produkcji Disneya Peter Pan

Pireneje ˌpʲirɛ̃ˈnɛjɛ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski w południowo-zachodniej Europie; Pyrenees

Pireus ˈpʲirɛws pn
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji; Piraeus

Pismo ˈpʲismɔ n
(skrót, skrótowiec, skrótowo) Pismo Święte, Biblia Scripture Good Book Holy Scripture Holy Writ

Pismo Święte n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Biblia Holy Scripture

Pitagoras ˌpʲitaˈɡɔras pn
(filozofia, filozoficzny) (matematyka, matematyczny) grecki matematyk i filozof; Pythagoras

Pittsburgh pn
(geografia, geograficzny) duże miasto w USA, w stanie Pensylwania, stolica hrabstwa Allegheny; Pittsburgh

Pius pʲjus pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Pius

Piza pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, w Toskanii, stolica prowincji Piza; Pisa

Pizydia pʲiˈzɨdʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji Pisidia

Pięcioksiąg pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔ̇cɕɔ̃ŋk pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiór pięciu świętych ksiąg judaizmu składających się na Torę Pentateuch

Pięćdziesiątnica n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów Pentecost
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w judaizmie: święto obchodzone 6 dnia miesiąca siwan, upamiętniające nadanie Tory Pentecost

Pińsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port rzeczny na Białorusi, na Polesiu, nad rzeką Piną, u jej ujścia do Prypeci Pinsk

Pjongjang ˈpʲjɔ̃ŋʲɟjãŋk pn
(geografia, geograficzny) stolica Korei Północnej; Pyongyang

Platforma Obywatelska platˈfɔrma ˌɔbɨvaˈtɛlska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich partii politycznych; Citizens Platform Civic Platform

Platon ˈplatɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) grecki filozof; Plato

Plejada plɛˈjada pn
(mitologia grecka) każda z siedmiu nimf, córek Atlasa, które zostały przeniesione na firmament jako otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka, zwana Plejadami; Pleiad

Plejady plɛˈjadɨ pn
(astronomia, astronomiczny) otwarta gromada gwiazd w gwiazdozbiorze Byka; Pleiades

Pliniusz pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Pliny

Pluton ˈplutɔ̃n pn
(mitologia rzymska) bóg świata zmarłych, utożsamiany z greckim Hadesem; Pluto
(astronomia, astronomiczny) planeta karłowata o numerze katalogowym 134340, należąca do Pasa Kuipera, do 2006 r. zaliczana do planet Układu Słonecznego; Pluto

PoE n
(informatyka, informatyczny) technologia przesyłu energii elektrycznej do urządzeń peryferyjnych będących elementami sieci, za pomocą skrętki ethernet; PoE

Poczdam ˈpɔʤ̑dãm pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech, stolica landu Brandenburgia; Potsdam

Podgorica ˌpɔdɡɔˈrʲiʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) stolica Czarnogóry; Podgorica

Podkarpacie n
(geografia, geograficzny) region fizyczno-geograficzny w Europie; Subcarpathia

Podlasie pɔdˈlaɕɛ n
(geografia, geograficzny) kraina na wschodzie Polski; Podlachia

Podolsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie moskiewskim; Podolsk

Podrawie pn
(geografia, geograficzny) kraina rozciągająca się nad rzeką Drawą, położona w Chorwacji i Słowenii Podravina

Pola Flegrejskie pn
(geografia, geograficzny) niewielka kraina położona na południe od Neapolu będąca kalderą superwulkanu; Phlegraean Fields

Polaczek pɔˈlaʧ̑ɛk n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (pogardliwie) Polak Polack

Polak ˈpɔlak n
obywatel Polski Pole Polish

Pole Marsowe pn
(geografia, geograficzny) miejsce w starożytnym Rzymie, pierwotnie niezabudowane i poza murami miejskimi, w zakolu Tybru, na zachód od Kapitolu, poświęcone Marsowi, wykorzystywane do zebrań publicznych; Campus Martius

Polessk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji w obwodzie kaliningradzkim nad Zalewem Kurońskim; Polessk

Polihymnia ˌpɔlʲiˈxɨ̃mʲɲja pn
(mitologia grecka) muza poezji sakralnej i hymnicznej oraz pantomimy, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Polyhymnia

Polinezja ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) część Oceanii; Polynesia

Polinezja Francuska ˌpɔlʲĩˈnɛzʲja frãnˈʦ̑uska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; French Polynesia

Polinezyjczyk n
mieszkaniec Polinezji Polynesian

Polka ˈpɔlka n
obywatelka Polski, przedstawicielka narodu polskiego Pole

Polluks ˈpɔlːuks pn
(mitologia rzymska) (zobacz) Polideukes; Pollux
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Bliźniąt; Pollux

Polska ˈpɔlska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie Środkowej ze stolicą w Warszawie; Poland

Polska Rzeczpospolita Ludowa ˈpɔlska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita luˈdɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952–1989; People's Republic of Poland

Pomorzanin ˌpɔ̃mɔˈʒãɲĩn n
(historia, historyczny, historycznie) członek lechickiego plemienia zamieszkującego w średniowieczu Pomorze; Pomeranian

Pomorze pɔ̃ˈmɔʒɛ pn
(geografia, geograficzny) region w północnej części Polski i Niemiec nad Morzem Bałtyckim; Pomerania

Pompa ˈpɔ̃mpa pn
(astronomia, astronomiczny) nazwa jednego gwiazdozbiorów; Antlia

Pompeje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna polis, późniejsze miasto i współczesne muzeum na jego ruinach, u stóp Wezuwiusza, we włoskiej Kampanii; Pompeii

Poncjusz pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego Pontius

Pont pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej części Azji Mniejszej, nad Morzem Czarnym, w starożytności niezależne królestwo, następnie prowincja rzymska; Pontus

Port of Spain pn
(geografia, geograficzny) stolica Trynidadu i Tobago Port of Spain

Portoryko ˌpɔrtɔˈrɨkɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej ze stolicą w San Juan, stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi Ameryki, położone na wyspie Portoryko (1.1) i kilku sąsiednich; Puerto Rico

Portugalczyk ˌpɔrtuˈɡalʧ̑ɨk n
człowiek narodowości portugalskiej, obywatel Portugalii, mieszkaniec Portugalii Portuguese

Portugalia ˌpɔrtuˈɡalʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, w zachodniej części Półwyspu Iberyjskiego; Portugal

Posejdon pɔˈsɛjdɔ̃n pn
(mitologia grecka) bóg mórz, trzęsień ziemi, żeglarzy, rybaków i koni, utożsamiany z rzymskim Neptunem; Poseidon

Poti pn
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto w Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia; Poti

Potomak pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w USA przepływająca przez Waszyngton; Potomac

Poznań ˈpɔznãɲ pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica Wielkopolski; Poznań Poznan

Południe pɔˈwudʲɲɛ n
(potocznie, potoczny) nazwa państwa „Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki” istniejącego w latach 1860-1865 the South

Południowoafrykańczyk ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Republiki Południowej Afryki South African

Praga ˈpraɡa pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Czech; Prague

Praia pn
stolica Republiki Zielonego Przylądka; Praia

Prawdinsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad rzeką Łyną; Pravdinsk

Prawo i Sprawiedliwość ˈpravɔ ˌi‿spravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z czeskich narodowo-konserwatywnych partii politycznych; Law and Justice
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa jednej z polskich konserwatywno-chadeckich partii politycznych; Law and Justice

Prealpy pn
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa części łańcucha górskiego Alp; Alpine foothills Prealps

Prealpy Styryjskie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie we wschodniej Austrii, a także w niewielkim stopniu w Słowenii i na Węgrzech Styrian Prealps

Prekmurje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) niewielki region historyczny w dzisiejszej Słowenii; Prekmurje

Pribałtika pn
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) określenie krajów nadbałtyckich wywodzące się z języka rosyjskiego Pribaltica

Primorsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji; Primorsk

Prisztina pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica i największe miasto Kosowa, położone w północno-wschodniej części kraju; Pristina

Procjon pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Małego Psa; Procyon
(mitologia grecka) pies Oriona przeniesiony na firmament jako gwiazda Procjon (1.2) Procyon

Prokopjewsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie kemerowskim, nad Abą; Prokopyevsk

Prokula pn
imię żeńskie Procula

Prometeusz pn
(mitologia grecka) tytan, opiekun ludzi, dla których to wykradł bogom olimpijskim ogień; Prometheus
(astronomia, astronomiczny) księżyc Saturna; Prometheus

Prot pn
imię męskie; Protus

Prowincja Autonomiczna Wojwodiny pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wojwodiny, autonomicznego okręgu w północnej Serbii; Autonomous Province of Vojvodina

Prusy ˈprusɨ n
(historia, historyczny, historycznie) państwo położone w Europie Środkowo-Wschodniej Prussia

Przedni Ren pn
(geografia, geograficzny) jedno z dwóch źródłowych ramion Renu Anterior Rhine

Przeworsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w województwie podkarpackim; Przeworsk

Przykarpacie pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie Circumcarpathia

Przylądek Dobrej Nadziei pʃɨˈlɔ̃ndɛɡ ˈdɔbrɛj naˈʥ̑ɛ̇ji pn
(geografia, geograficzny) przylądek w RPA; Cape of Good Hope

Psków pskuf pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone nad jeziorem Pejpus; Pskov

Psy Gończe ˈpsɨ ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Canes Venatici

Ptah ptax pn
(mitologia egipska) staroegipski bóg stwórca; Ptah

Ptak Rajski ˈptak ˈrajsʲci pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów południowego nieba; Apus

Puchar ˈpuxar pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Crater

Pula pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, największe na półwyspie Istria, położone na południowym skraju półwyspu nad Morzem Adriatyckim; Pula

Punijczyk pũˈɲijʧ̑ɨk n
w starożytnym Rzymie: mieszkaniec Kartaginy, Kartagińczyk Punic

Purim n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) radosne święto żydowskie upamiętniające ocalenie Żydów perskich, przypominające karnawał i wiążące się z obdarowywaniem się prezentami, zabawami, piciem alkoholu itp.; Purim

Pusan ˈpusãn pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Korei Południowej; Busan

Puszkin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, administracyjnie część Sankt Petersburga; Pushkin

Putin pn
rosyjskie nazwisko męskie Putin
rosyjskie nazwisko żeńskie Putin

Putrajaya pn
(geografia, geograficzny) miasto w Malezji; Putrajaya

Périgord pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna w południowo-zachodniej Francji, w północnej Akwitanii, na terenie współczesnego departamentu Dordogne, częściowo także Lotu i Garonny; Périgord

Północ ˈpuwnɔʦ̑ n
(potocznie, potoczny) Stany Zjednoczone Ameryki podczas wojny secesyjnej North

Półwysep Antarktyczny pn
(geografia, geograficzny) półwysep Antarktydy, położony w Antarktyce Zachodniej, na południe od Ameryki Południowej; Antarctic Peninsula

Półwysep Apeniński puwˈvɨsɛp ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep południowoeuropejski otoczony przez akweny Morza Śródziemnego; Apennine Peninsula Italian Peninsula

Półwysep Arabski puwˈvɨsɛp aˈrapsʲci n
(geografia, geograficzny) największy półwysep świata położony w Azji Południowo-Zachodniej, między Morzem Czerwonym, Morzem Arabskim i Zatoką Perską; Arabian Peninsula

Półwysep Bałkański puwˈvɨsɛb ːawˈkãj̃sʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep w południowo-wschodniej części Europy; Balkan Peninsula

Półwysep Czukocki pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji, w syberyjskiej części Rosji, nad Morzem Czukockim; Chukchi Peninsula

Półwysep Indyjski puwˈvɨsɛp ĩnˈdɨjsʲci pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Azji Południowej; Indian Peninsula

Półwysep Kolski pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji; Kola Peninsula

Półwysep Krymski pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Krym Crimean peninsula

Półwysep Kurlandzki pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północnej części Kurlandii na Łotwie; Courland Peninsula

Półwysep Oneski pn
(geografia, geograficzny) półwysep w północno-zachodniej Rosji, rozdzielający zatoki Oneską i Dwińską; Onega Peninsula

Półwysep Przylądkowy pn
(geografia, geograficzny) skalisty półwysep na południu Afryki otoczony wodami Atlantyku; Cape Peninsula

Półwysep Skandynawski pn
(geografia, geograficzny) półwysep w Europie Północnej; Scandinavian Peninsula

Półwysep Tamański pn
(geografia, geograficzny) półwysep na południu Rosyjskiej, położony na wschód od Krymu, od którego jest oddzielony Cieśniną Kerczeńską; Taman Peninsula

Qomolangma pn
(geografia, geograficzny) Mount Everest Qomolangma

Quebec n
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Quebec

Queensland pn
(geografia, geograficzny) stan w Australii Queensland

Québec n
miasto w Kanadzie, w prowincji Quebec Quebec City Quebec

RAF raf acronym
= (wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) Królewskie Siły Powietrzne Wielkiej Brytanii RAF

RAM rãm acronym
(informatyka, informatyczny) pamięć o dostępie swobodnym, pamięć, do której urządzenie może zapisywać dane i je odczytywać; RAM

RFID n
(elektronika, elektroniczny) technika identyfikacji za pomocą fal radiowych; RFID

RFN ɛr‿ɛf‿ˈɛ̃n acronym
= Republika Federalna Niemiec FRG

RGT acronym
= (technologia, technika, techniczny) radioizotopowy generator termoelektryczny; RTG

RLS acronym
= (angielski) restless legs syndrome → zespół niespokojnych nóg RLS

RNA ɛr‿ɛ̃n‿ˈa n
(biochemia, biochemiczny) kwas rybonukleinowy; RNA

RODO acronym
= (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozporządzenie o ochronie danych osobowych; GDPR

RPN acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Ruch Państw Niezaangażowanych; NAM

RZS acronym
(medycyna, medyczny) reumatoidalne zapalenie stawów RA

Rachela raˈxɛla pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Rachel

Racza-Leczchumi i Dolna Swanetia pn
(administracja) (geografia, geograficzny) region administracyjny północno-zachodniej Gruzji; Racha-Lechkhumi and Kvemo Svaneti

Radamantys ˌradãˈmãntɨs pn
(mitologia grecka) król mniejszych wysp na Morzu Egejskim; sędzia zmarłych w Hadesie; syn Zeusa i Europy oraz brat Minosa i Sarpedona; Rhadamanthus

Rafael pn
(sztuka) spolszczone imię włoskiego malarza i architekta Raffaella Santiego; Raphael

Rafał ˈrafaw pn
imię męskie; Raphael Ralph

Rajmund ˈrajmũnt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Raymond

Rak rak pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) czwarty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 (22) czerwca do 22 lipca; Cancer
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny zimą; Cancer

Ramzes pn
(historia, historyczny, historycznie) imię kilkunastu faraonów; Ramesses Ramses

Raszt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnym Iranie, w pobliżu ujścia rzeki Safidrud do Morza Kaspijskiego; Rasht

Ratyzbona pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Niemczech, w Bawarii, leżące nad Dunajem; Ratisbon Regensburg

Raz ras pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Iranie, w ostanie Chorasan Północny; stolica gminy miejskiej Raz

Rea pn
(astronomia, astronomiczny) drugi co do wielkości księżyc Saturna; Rhea
(mitologia grecka) w mitologii greckiej bóstwo pogańskie, tytanida, bogini płodności; Rhea
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych Rea
(mitologia rzymska) w mitologii rzymskiej jedna z westalek, matka Romulusa i Remusa; Rhea Rea

Realpolitik ˌrɛalpɔlʲiˈtʲik n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka oparta na kalkulacji siły i narodowych interesów, odrzucająca czynniki moralne i etyczne jako zakłócające realistyczne podejście do danej sprawy; realpolitik

Rebeka rɛˈbɛka pn
polskie imię żeńskie pochodzenia semickiego; Rebecca

Regina rɛˈɟĩna pn
imię żeńskie; Regena Regina

Reims pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej części Francji w regionie administracyjnym Grand Est, w departamencie Marna; Reims

Remigiusz rɛ̃ˈmʲiɟuʃ pn
imię męskie pochodzenia łacińskiego; Remy

Ren rɛ̃n pn
(geografia, geograficzny) jedna z najdłuższych rzek w Europie przepływająca przez Niemcy oraz Szwajcarię; rzeka graniczna między Szwajcarią a Liechtensteinem; Rhine

Renata rɛ̃ˈnata pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Renata

Rennes pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość i gmina we Francji, w regionie Bretania; Rennes

Republika Albanii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Albanii jako państwa; Albanian Republic

Republika Austrii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Austrii; Republic of Austria

Republika Białorusi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Białorusi; Republic of Belarus

Republika Bułgarii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Bułgarii; Republic of Bulgaria

Republika Chińska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Tajwanu jako państwa Republic of China

Republika Chorwacji pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Chorwacji; Republic of Croatia

Republika Czeska rɛˈpublʲika ˈʧ̑ɛska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) (zobacz) Czechy (państwo) Czech Republic

Republika Dominikańska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Dominikany jako państwa; Dominican Republic

Republika Estońska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Estonii; Republic of Estonia

Republika Federalna Niemiec rɛˈpublʲika ˌfɛdɛˈralna ˈɲɛ̃mʲjɛʦ̑ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Berlinie, a wcześniej w Bonn; Federal Republic of Germany

Republika Francuska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Francji jako państwa; French Republic

Republika Gambii rɛˈpublʲika ˈɡãmbʲji pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Gambii jako państwa Republic of the Gambia

Republika Ghany pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ghany Republic of Ghana

Republika Iraku pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Iraku jako państwa Republic of Iraq

Republika Karelii pn
(geografia, geograficzny) (administracja) oficjalna nazwa Karelii jako jednostki administracyjnej Federacji Rosyjskiej Republic of Karelia

Republika Kenii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Kenii jako państwa Republic of Kenya

Republika Komi rɛˈpublʲika ˈkɔ̃mʲi pn
(geografia, geograficzny) republika w północno zachodniej części Federacjii Rosyjskiej, około jednej czwartej populacji Republiki stanowi rdzenny naród Komi; Komi Republic

Republika Korei rɛˈpublʲika kɔˈrɛji pn
(geografia, geograficzny) oficjalna nazwa Korei Południowej; Republic of Korea

Republika Liberii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Liberii Republic of Liberia

Republika Macedonii rɛˈpublʲika ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃ɲji pn
(oficjalnie) nazwa państwa Macedonii Republic of Macedonia

Republika Malty pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Malty jako państwa; Republic of Malta

Republika Mauritiusu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Mauritiusu jako państwa Republic of Mauritius

Republika Namibii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Namibii Republic of Namibia

Republika Portugalska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portugalii jako państwa; Portuguese Republic

Republika Południowej Afryki rɛˈpublʲika ˌpɔwudʲˈɲɔvɛj ˈafrɨci pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; South Africa Republic of South Africa

Republika Rwandy pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Rwandy Republic of Rwanda

Republika Serbii pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Serbii jako państwa; Republic of Serbia

Republika Singapuru pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Singapuru jako państwa Republic of Singapore

Republika Sudanu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Sudanu, państwa w Afryce Republic of the Sudan

Republika Słowacka rɛˈpublʲika swɔˈvaʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej, graniczące z Polską, Ukrainą, Węgrami, Austrią i Czechami; Slovak Republic

Republika Trynidadu i Tobago pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Trynidadu i Tobago Republic of Trinidad and Tobago

Republika Ugandy pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Ugandy Republic of Uganda

Republika Wenecka rɛˈpublʲika vɛ̃ˈnɛʦ̑ka pn
(historia, historyczny, historycznie) dawne państwo włoskie ze stolicą w Wenecji; Venetian Republic

Republika Włoska pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nazwa oficjalna Włoch Italian Republic

Republika Zielonego Przylądka rɛˈpublʲika ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pʃɨˈlɔ̃ntka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Cape Verde

Republika Środkowoafrykańska rɛˈpublʲika ˌɕrɔtkɔvɔafrɨˈkãj̃ska pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce, w środkowej części tego kontynentu, ze stolicą w Bangi; Central African Republic

Rewda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Federacji Rosyjskiej, w obwodzie swierdłowskim; Revda

Reńskie Góry Łupkowe pn
(geografia, geograficzny) pasmo niewysokich gór w zachodniej części Niemiec nad środkowym Renem oraz na terenie Luksemburga, Belgii i Francji; Rhenish Massif

Riazań pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji nad Oką, stolica obwodu riazańskiego; Ryazan

Rijad ˈrʲijat pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Arabii Saudyjskiej; Riyadh

Rijeka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Chorwacji, nad Zatoką Rijecką Morza Adriatyckiego; Rijeka

Rimland ˈrʲĩmlãnt pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wg teorii geopolitycznej Nicholasa Spykmana najważniejszy strategicznie rejon świata, znajdujący się na obrzeżach Eurazji; Rimland

Riwiera Albańska pn
(geografia, geograficzny) obszar w południowej Albanii, w obwodzie Wlora, usytuowany wzdłuż wybrzeża Morza Jońskiego; Albanian Riviera

Rjukan pn
(geografia, geograficzny) miasto w Norwegii, w okręgu Telemark, w dolinie rzeki Måna; Rjukan

Robert ˈrɔbɛrt pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Robert

Roberta rɔˈbɛrta pn
polskie imię żeńskie pochodzenia germańskiego; Roberta

Roch rɔx pn
imię męskie; Roch Rock Rocky

Rodan ˈrɔdãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Francji; Rhone

Rodezja rɔˈdɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Zimbabwe, w latach 1965-1979; Rhodesia

Rodezyjczyk ˌrɔdɛˈzɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Rodezji, Rodezji Północnej lub Rodezji Południowej Rhodesian

Rodopy pn
(geografia, geograficzny) jedno z pasm górskich fałdowania hercyńskiego w południowej części Półwyspu Bałkańskiego, na pograniczu Bułgarii i Grecji; także region geograficzny; Rhodope Rhodopes

Rodos ˈrɔdɔs pn
(geografia, geograficzny) grecka wyspa na Morzu Egejskim; Rhodes

Roger n
imię męskie Roger

Rohingja pn
indoaryjski lud muzułmański zamieszkujący północną część stanu Arakan w Mjanma; Rohingya

Roksana rɔˈksãna pn
polskie imię żeńskie pochodzenia perskiego; Roxana

Roland ˈrɔlãnt pn
polskie imię męskie pochodzenia starofrancuskiego; Roland

Rom rɔ̃m n
(etnografia, etnograficzny) członek romskiej grupy etnicznej; Rom Roma Romani

Roma ˈrɔ̃ma pn
(geografia, geograficzny) nazwa kilku miast w różnych państwach świata Roma
(mitologia rzymska) bogini Rzymu i tradycyjne uosobienie państwa rzymskiego; Roma
imię żeńskie; Roma

Romandia pn
(geografia, geograficzny) zachodnia, francuskojęzyczna część Szwajcarii; Romandy

Romania pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w północnych Włoszech, razem z Emilią tworząca region administracyjny Emilia-Romania, jej najważniejszym ośrodkiem jest Rawenna; Romagna

Romeo pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię bohatera dramatu Szekspira Romeo

Rosja ˈrɔsʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie i Azji ze stolicą w Moskwie; Russia

Rosjanin rɔˈsʲjä̃ɲĩn n
człowiek narodowości rosyjskiej, obywatel Rosji, mieszkaniec Rosji; Russian

Rosjanka rɔˈsʲjãŋka n
obywatelka Rosji Russian

Rostock pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie w północno-wschodnich Niemczech; Rostock

Rostów pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie jarosławskim; Rostov

Rostów nad Donem pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, nad rzeką Don, niedaleko jej ujścia do Morza Azowskiego; Rostov-on-Don

Rosław pn
(geografia, geograficzny) miasto w obwodzie smoleńskim Federacji Rosyjskiej; Roslavl

Rotterdam pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Holandii, w prowincji Holandia Południowa; Rotterdam

Rożawa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) region w północnej i północno-wschodniej Syrii; Rojava

Rubcowsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Ałtajskim, położone nad rzeką Alej, stolica rejonu rubcowskiego; Rubtsovsk

Rudolf ˈrudɔlf pn
imię męskie; Rudolph

Rufa ˈrufa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Puppis

Rufus ˈrufus pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Rufus

Rumun ˈrũmũn n
człowiek narodowości rumuńskiej, obywatel Rumunii, mieszkaniec Rumunii Romanian Rumanian

Rumunia rũˈmũɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj europejski nad Morzem Czarnym, ze stolicą w Bukareszcie; Romania

Rustawi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej Gruzji, położone nad rzeką Kurą; Rustavi

Rwanda ˈrvãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowo-wschodniej Afryce ze stolicą w Kigali; Rwanda

Ryba Latająca ˈrɨba ˌlataˈjɔ̃nʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Volans

Ryba Południowa ˈrɨba ˌpɔwudʲˈɲɔva pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Piscis Austrinus

Rybińsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, port nad Wołgą; Rybinsk

Ryby ˈrɨbɨ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dwunasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 20 (21) lutego do 20 marca; Pisces
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba północnego, w Polsce widoczny jesienią; Pisces

Ryga ˈrɨɡa pn
(geografia, geograficzny) stolica Łotwy; Riga

Rylec ˈrɨlɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Caelum

Ryszard ˈrɨʃart pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego; Richard

Ryś rɨɕ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Lynx

Rzeczpospolita Polska ˌʒɛʧ̑pɔˈspɔlʲita ˈpɔlska pn
oficjalna nazwa państwa polskiego; Republic of Poland

Rzeka Świętego Wawrzyńca ˈʒɛka ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ vavˈʒɨ̃j̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Ameryce Północnej; Saint Lawrence River

Rzeka Żółta pn
(geografia, geograficzny) Huang He, rzeka w północnych Chinach, Yellow River

Rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Sculptor

Rzym ʒɨ̃m pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Włoch; Rome
(historia, historyczny, historycznie) Cesarstwo Rzymskie; Rome
(przenośnie, przenośnia) papież; najwyższe władze Kościoła katolickiego Rome
(historia, historyczny, historycznie) starożytna cywilizacja rzymska; Rome

Rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
(starożytność) obywatel starożytnego państwa rzymskiego Roman

Róg Afryki ˈruk ˈafrɨci n
(geografia, geograficzny) inna nazwa Półwyspu Somalijskiego Horn of Africa

Róża ˈruʒa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Rosa

Rżew pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Rosji, w obwodzie twerskim, nad Wołgą; Rzhev

SBL acronym
= (kolejnictwo) samoczynna blokada liniowa; ABS

SI acronym
(informatyka, informatyczny) = sztuczna inteligencja AI

SM acronym
= (medycyna, medyczny) stwardnienie rozsiane; MS

SMS ɛs‿ɛ̃m‿ˈɛs acronym
(telekomunikacja) krótka wiadomość tekstowa wysyłana z telefonu komórkowego SMS text
(telekomunikacja) usługa wysyłania SMS-ów (1.1); text text messaging texting

SMS-ować v
pisać i wysyłać SMS SMS

SO-DIMM acronym
(informatyka, informatyczny) = (angielski) Small Outline Dual In-line Memory Module → małogabarytowy moduł pamięci z obustronnymi złączami; mniejszy rodzaj pamięci DIMM, stosowany głównie w notebookach, netbookach oraz w niektórych drukarkach biurowych; SO-DIMM

SOR sɔr acronym
= (medycyna, medyczny) szpitalny oddział ratunkowy; A&E ED

ST ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ tɛçˈɲikuf acronym
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) = Stary Testament OT

SZBD acronym
= (informatyka, informatyczny) system zarządzania bazą danych DBMS

Sabaudczyk n
mieszkaniec Sabaudii Savoyard

Sabrina saˈbrʲĩna pn
imię żeńskie; Sabrina

Sadok pn
polskie imię męskie Zadok Zadoq

Sadzawka Owcza pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) nazwa antycznej sadzawki zlokalizowanej w północnej części starej Jerozolimy; pool of Bethesda

Safakis saˈfacis pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe we wschodniej Tunezji Sfax

Sagarmatha pn
(geografia, geograficzny) Mount Everest Sagarmatha

Sahara saˈxara pn
(geografia, geograficzny) pustynia w północnej Afryce; Sahara

Sahara Zachodnia saˈxara zaˈxɔdʲɲa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium u wybrzeży Oceanu Atlantyckiego, graniczące z Marokiem, Algierią oraz Mauretanią i znajdujące się pod kontrolą Maroka, jednakże przez wiele rządów uznane za samodzielne państwo; Western Sahara

Saint Helier pn
(geografia, geograficzny) stolica Jersey, Saint Helier

Saint Kitts i Nevis pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Ameryce Północnej; Saint Kitts and Nevis

Saint Lucia pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Środkowej na wyspie (1.2) o tej samej nazwie; Saint Lucia
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Wysp Zawietrznych; Saint Lucia

Saint Peter Port pn
(geografia, geograficzny) stolica Guernsey; Saint Peter Port

Saint Vincent pn
(geografia, geograficzny) największa z wysp należących do karaibskiego państwa Saint Vincent i Grenadyny; Saint Vincent

Saint Vincent i Grenadyny pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej; Saint Vincent and the Grenadines

Saint-Denis pn
(geografia, geograficzny) stolica i największe miasto francuskiej wyspy Reunion; Saint-Denis

Saipan pn
(administracja) okręg administracyjny Marianów Północnych obejmujący wyspy: Saipan (1.1), Maigo Fahang, Mañagaha i Aguijan; Saipan
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Marianów Północnych, w zachodniej części Oceanu Spokojnego; Saipan

Sajgon pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowym Wietnamie (od roku 1976 nazywane Ho Chi Minh); Saigon

Saksonia saˈksɔ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) kraj związkowy w Niemczech; Saxony

Saksonia-Anhalt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraj związkowy w Niemczech, ze stolicą w Magdeburgu; Saxony-Anhalt

Salamanka pn
(geografia, geograficzny) miasto w zachodniej Hiszpanii, nad rzeką Tormes, stolica prowincji Salamanka (1.2); Salamanca

Salechard pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone nad Obem; Salekhard

Salomea ˌsalɔ̃ˈmɛa pn
imię żeńskie; Salomea

Salomon saˈlɔ̃mɔ̃n pn
(biblijny) prorok biblijny i król Izraela słynący z mądrości; Solomon
imię męskie pochodzenia semickiego; Solomon

Salomończyk ˌsalɔ̃ˈmɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Wysp Salomona Solomon Islander

Saloniki ˌsalɔ̃ˈɲici pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Grecji; Thessaloniki Salonica

Salsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w europejskiej części Rosji; Salsk

Salwador salˈvadɔr pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Środkowej; El Salvador

Salwadorczyk ˌsalvaˈdɔrʧ̑ɨk n
obywatel Salwadoru Salvadoran Salvadorian

Salzburg pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodniej Austrii, stolica kraju związkowego Salzburg (1.2); Salzburg

Samanta sãˈmãnta pn
imię żeńskie; Samantha

Samar n
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Filipin, w zachodniej części wyspy Samar (1.1); Samar
(geografia, geograficzny) kibuc położony w Dystrykcie Południowym, w Izraelu; Samar
(geografia, geograficzny) wyspa na Filipinach, w archipelagu Visayas; Samar

Samar pn
arabskie imię męskie Samar

Samaria sãˈmarʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) kraina historyczna na obszarze Izraela i Autonomii Palestyńskiej, między Galileą a Judeą; Samaria
(historia, historyczny, historycznie) ruiny starożytnego miasta położonego w Samarii (1.1); Samaria

Samarkanda pn
(geografia, geograficzny) miasto w Uzbekistanie; Samarkand

Samarytanin n
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek małej semickiej grupy etniczno-religijnej żyjącej w Izraelu i Autonomii Palestyńskiej i wyznającej samarytanizm, potomek mieszkańców starożytnej Samarii oraz imigrantów z Mezopotamii; Samaritan

Samoa sãˈmɔa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo w Oceanii ze stolicą w Apia; Samoa

Samoa Amerykańskie sãˈmɔa ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii; American Samoa

Samoańczyk ˌsãmɔˈãj̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel Samoa Samoan

Samuel sãˈmu<sup>w</sup>ɛl pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Samuel

San sãn pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowo-wschodniej Polsce, prawobrzeżny dopływ Wisły; San

San Francisco pn
(geografia, geograficzny) miasto w USA, w stanie Kalifornia; San Francisco
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Kolorado San Francisco
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Nowy Meksyk San Francisco
(geografia, geograficzny) miejscowość w USA, w stanie Teksas San Francisco

San Marino ˈsãn maˈrʲĩnɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; San Marino

San Remo pn
(geografia, geograficzny) miasto i ośrodek turystyczny we Włoszech; San Remo Sanremo

Sandra ˈsãndra pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 1760; Sandra
imię żeńskie; Sandra

Sandżak pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na pograniczu Serbii i Czarnogóry; Sanjak

Sanmaryńczyk ˌsãnmaˈrɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
obywatel San Marino person from San Marino

Santa Cruz de Tenerife pn
(geografia, geograficzny) hiszpańskie miasto, największe na Teneryfie; Santa Cruz de Tenerife

Santa Fe pn
(geografia, geograficzny) miasto w Argentynie Santa Fe Santa Fe de la Vera Cruz
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Nowy Meksyk Santa Fe

Santiago sãnˈtʲjaɡɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Chile; Santiago Santiago de Chile

Saqaliba pn
(historia, historyczny, historycznie) od X/XI w. zbiorcza nazwa najemników, urzędników i niewolników arabskich o różnym pochodzeniu etnicznym głównie Germanów, Słowian, Normanów, Franków i Hiszpanów z północy, którzy trafili do wschodnich regionów Andaluzji – Almeria, Denia oraz na Baleary Saqaliba

Sara ˈsara pn
imię żeńskie; Sarah

Sarajewo ˌsaraˈjɛvɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Bośni i Hercegowiny; Sarajevo

Sarapuł pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Udmurcji, położone nad Kamą; Sarapul

Sarańsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką Insar, stolica Republiki Mordowii; Saransk

Sardynia sarˈdɨ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) duża włoska wyspa na Morzu Śródziemnym; Sardinia Sardegne

Sardyńczyk sarˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Sardynii lub osoba płci męskiej pochodząca z Sardynii Sardinian

Sarepta saˈrɛpta pn
starożytny miasto fenickie w obecnym Libanie, w pobliżu współczesnej wsi Sarafand; Sarepta

Saskatchewan pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Saskatchewan

Satledź pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka płynąca przez Chiny, Indie oraz Pakistan, lewy dopływ Indusu; Sutlej

Saturn ˈsaturn pn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i zasiewów przedstawiany jako starzec trzymający w ręce sierp albo kosę, utożsamiany z greckim Kronosem; legendarny władca Italii; mąż Ops; Saturn
(astronomia, astronomiczny) szósta według oddalenia od Słońca i druga największa planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Saturn
seria amerykańskich rakiet nośnych; Saturn

Saul sawl pn
imię męskie; Saul
(biblijny) postać biblijna, król Izraela Saul

Sawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Europie, prawy dopływ Dunaju; Sava

Schwyz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Szwajcarii; Schwyz

Scylla ˈsʦ̑ɨlːa pn
(mitologia grecka) potwór morski o kobiecej postaci i wężowych splotach, czyhający na marynarzy w Cieśninie Mesyńskiej; Scylla

Scypion pn
historyczne imię męskie pochodzenia łacińskiego; Scipio

Scyta ˈsʦ̑ɨta n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy; Scythian

Scytia ˈsʦ̑ɨtʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna obejmująca część Ukrainy; Scythia

Seattle pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w stanie Waszyngton, w Stanach Zjednoczonych; Seattle

Sedan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miejscowość we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Ardeny; Sedan

Segowia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Hiszpanii, w regionie Kastylia i León; Segovia

Sejm sɛjm pn
jedna z izb polskiego parlamentu; Sejm

Sekstant ˈsɛkstãnt pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Sextans

Sekwana sɛˈkfãna pn
(geografia, geograficzny) rzeka w północnej Francji, przepływająca przez Paryż; Seine

Selene sɛˈlɛ̃nɛ pn
(mitologia grecka) bogini i uosobienie księżyca, utożsamiana z rzymską Luną; Selene

Selenita ˌsɛlɛ̃ˈɲita n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Księżyca Lunarian

Seleucja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) toponim, nazwa szeregu starożytnych miast na świecie; Seleucia

Selinunt pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne greckie miasto założone w południowo-zachodniej części Sycylii, zniszczone w 408 r. p.n.e. przez Kartagińczyków; Selinunte

Semita sɛ̃ˈmʲita n
(etnografia, etnograficzny) członek jednego ze spokrewnionych etnicznie ludów zamieszkujących Azję południowo-zachodnią (Bliski Wschód) i północną Afrykę, tj. Arabów, Aramejczyków, Babilończyków, Kartagińczyków, Etiopczyków, Hebrajczyków i Fenicjan Semite Shemite

Senegal sɛ̃ˈnɛɡal pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w zachodniej części Afryce, ze stolicą w Dakarze; Senegal

Septuaginta pn
(historia, historyczny, historycznie) (biblijny) pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na koine; Septuagint

Septymiusz pn
imię męskie Septimius

Serafin pn
imię męskie; Seraphim

Serb sɛrp n
człowiek narodowości serbskiej, mieszkaniec Serbii Serb

Serbia ˈsɛrbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraj w Europie, powstał po rozpadzie Serbii i Czarnogóry; Serbia

Serbia i Czarnogóra ˈsɛrbʲja ˌi‿ʧ̑arnɔˈɡura pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dawne państwo w Europie; Serbia and Montenegro

Serena sɛˈrɛ̃na pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Serena

Seret pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Ukrainie i w Rumunii, lewy dopływ Dunaju; Siret Sireth

Sergiusz ˈsɛrʲɟuʃ pn
imię męskie; Sergius

Seszelczyk sɛˈʃɛlʧ̑ɨk n
obywatel Seszeli Seychellois

Seszele sɛˈʃɛlɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) afrykańskie wyspiarskie państwo na Oceanie Indyjskim; Seychelles
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim; Seychelles

Set pn
(biblijny) postać biblijna, syn prarodziców; Seth
(mitologia egipska) demoniczne bóstwo egipskie, pan pustyń i chaosu; Set Seth

Seul ˈsɛ<sup>w</sup>ul pn
(geografia, geograficzny) stolica Korei Południowej; Seoul

Sewastopol pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Półwyspu Krymskiego; Sevastopol

Sewilla sɛˈvʲilːa pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, stolica Andaluzji; Seville

Sfederowane Stany Mikronezji ˌsfɛdɛrɔˈvãnɛ ˈstãnɨ ˌmʲikrɔ̃ˈnɛzʲji pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Federated States of Micronesia

Sfinks n
(mitologia, mitologiczny) stwór z głową niewieścią i tułowiem lwa żyjący pod Tebami; Sphinx

Side n
(geografia, geograficzny) miasto w południowo-zachodniej Turcji, w prowincji Antalya; Side

Siebież pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie pskowskim; Sebezh

Siedmiorzecze pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Azji Środkowej nad granicą chińską, obecnie należący w większości do Kazachstanu, częściowo do Kirgistanu i Chin; Zhetysu

Sielce pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wieś w Rosji, w obwodzie riazańskim, nad Oką, miejsce w którym w 1943 sformowano 1 Dywizję Piechoty; Seltsy

Siena ˈsʲjɛ̃na pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech; Siena

Siergiejewicz pn
syn Siergieja (rosyjskie imię odojcowskie) Sergeyevich

Siergijew Posad pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie moskiewskim; Sergiyev Posad

Sierpuchow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie moskiewskim, nad Oką; Serpukhov

Sierra Leone ˈsʲjɛrːa lɛˈɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą we Freetown; Sierra Leone

Sieć ɕɛ̇ʨ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Reticulum

SignWriting n
system zapisu języka migowego; SignWriting

Sikoku pn
(geografia, geograficzny) wyspa nad Oceanem Spokojnym, najmniejsza z wysp japońskich; Shikoku

Singapur sʲĩŋˈɡapur pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) miasto-państwo w Azji; Singapore

Siwa ˈɕiva pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) bogini słowiańska Siva Živa

Skamander pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Troadzie wypływająca z góry Idy, opływająca mityczną Troję; Scamander

Skandynaw skãnˈdɨ̃naf pn
mieszkaniec Skandynawii Scandinavian

Skandynawia ˌskãndɨ̃ˈnavʲja n
(geografia, geograficzny) region północnej Europy obejmujący kraje Danię, Norwegię i Szwecję; Scandinavia

Skania pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna leżąca na najdalej wysuniętym na południe końcu Półwyspu Skandynawskiego, nad cieśniną Sund, obecnie w Szwecji; Scania

Skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) ósmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 października do 21 listopada; Scorpio Scorpius
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny częściowo latem, nisko nad horyzontem; Scorpio Scorpius

Skype pn
(informatyka, informatyczny) komunikator internetowy; Skype

Slawonia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna we wschodniej Chorwacji, położona w międzyrzeczu Sawy i Drawy; Slavonia

Smilaks ˈsmʲilaks pn
(mitologia grecka) nimfa zamieniona w kolcorośl, ukochana Krokosa; Smilax

Smok smɔk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Draco

Smoleńsk ˈsmɔlɛ̃j̃sk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w zachodniej Rosji, położone nad Dnieprem; Smolensk

Soczi ˈsɔʧ̑ʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone w Kraju Krasnodarskim, nad Morzem Czarnym; Sochi

Sodoma sɔˈdɔ̃ma pn
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) biblijne miasto kananejskie w pobliżu Morza Martwego; Sodom

Sofia ˈsɔfʲja pn
(geografia, geograficzny) stolica Bułgarii; Sofia

Sofoniasz pn
(biblijny) imię męskie; Zephaniah

Sogdiana pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w Azji Środkowej leżąca nad rzeką Zarafszan, między rzekami Amu-darią i Syr-darią, na północ od Margiany i Baktrii, a na wschód od Fergany; Sogdia

Sokotra n
(geografia, geograficzny) jemeńska wyspa na Oceanie Indyjskim w pobliżu Półwyspu Somalijskiego; Socotra

Sokrates sɔˈkratɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) starożytny, grecki filozof; Socrates

Sol pn
(mitologia rzymska) bóg słońca, utożsamiany z greckim Heliosem; Sol
(mitologia germańska) bogini słońca; Sól

Solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (potocznie, potoczny) Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”; Solidarity

Solon ˈsɔlɔ̃n pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.; Solon

Somalia sɔ̃ˈmalʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Mogadiszu; Somalia

Somalijczyk ˌsɔ̃maˈlʲijʧ̑ɨk n
obywatel Somalii Somali Somalian

Somaliland ˌsɔ̃maˈlʲilãnt pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieuznawana republika we wschodniej Afryce; Somaliland

Sorbona pn
(geografia, geograficzny) zespół budynków w Dzielnicy Łacińskiej Paryża, dawniej siedziba Uniwersytetu Paryskiego; Sorbonne

Sosnowy Bór pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie leningradzkim; Sosnovy Bor

Sowieck pn
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży do Niemna; Sovetsk Tilsit

Sowiecka Gawań pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Chabarowskim; Sovetskaya Gavan

Sowieta sɔˈvʲjɛta n
mieszkaniec Związku Radzieckiego Soviet

Soława pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Turyngii, w Niemczech, lewy dopływ Łaby; Saale

Soława Frankońska pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Dolnej Frankonii, w Niemczech, prawy dopływ Menu; Franconian Saale

Sparta ˈsparta pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto-państwo w południowej Grecji; Sparta
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Grecji, na Peloponezie Sparta

Springfield pn
(geografia, geograficzny) miasto w Stanach Zjednoczonych, stolica stanu Illinois; Springfield
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa kilkudziesięciu miast i miejscowości w Stanach Zjednoczonych i innych państwach; Springfield

Srem pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna położona między Dunajem a Sawą, podzielona obecnie między Serbię i Chorwację Syrmia

Sri Dźajawardanapura Kotte ˈsrʲi ˌʥ̑äjavardãnaˈpura ˈkɔtːɛ pn
(geografia, geograficzny) stolica Sri Lanki; Sri Jayawardenepura Kotte Sri Jayewardenepura Kotte

Sri Lanka ˈsrʲi ˈlãnka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji na wyspie Cejlon; Sri Lanka

Stambuł ˈstãmbuw pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Turcji, leżące nad Bosforem, na dwóch kontynentach; Istanbul

Stany Zjednoczone ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; United States

Stany Zjednoczone Ameryki ˈstãnɨ ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ãˈmɛrɨci pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Północnej ze stolicą w Waszyngtonie; United States of America

Stara Hercegowina pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w zachodniej części Czarnogóry; Old Herzegovina

Stara Saksonia pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-zachodnich Niemczech, pokrywająca się w dużej mierze z obecną Dolną Saksonią, gdzie mieściły się we wczesnym średniowieczu siedziby plemienia Sasów a później księstwo Saksonii; Old Saxony

Stary Testament ˈstarɨ tɛˈstãmɛ̃nt pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część Biblii, w skład której wchodzą księgi przejęte z judaizmu, napisane przed naszą erą; Old Testament

Stary Świat pn
(geografia, geograficzny) wspólna nazwa dla Europy, Azji i Afryki; Old World

Stawropol pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, stolica Kraju Stawropolskiego; Stavropol

Stawros ˈstavrɔs pn
greckie imię męskie Stavros

Stawrula stavˈrula pn
greckie imię kobiece, żeńska forma imienia Stawros Stavroula

Stefan ˈstɛfãn pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Stephen

Stefania stɛˈfãɲja pn
imię żeńskie; Stephanie

Stela ˈstɛla pn
polskie imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Stella

Stella ˈstɛlːa pn
imię żeńskie; Stella

Stepanakert ˌstɛpãˈnakɛrt pn
(geografia, geograficzny) miasto w Azji, stolica Górskiego Karabachu; Stepanakert

Sterlitamak pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, położone w Baszkortostanie; Sterlitamak

Stolica Apostolska stɔˈlʲiʦ̑a ˌːpɔˈstɔlska n
siedziba papieża, Watykan Holy See

Stralsund pn
(geografia, geograficzny) (administracja) nadbałtyckie miasto powiatowe i hanzeatyckie w niemieckim kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie; ; Stralsund

Strasburg pn
(geografia, geograficzny) miasto we Francji, stolica Alzacji; Strasburg

Strefa Gazy ˈstrɛfa ˈɡazɨ pn
część Autonomii Palestyńskiej na wybrzeżu śródziemnomorskim; Gaza Strip

Strzała ˈsṭʃawa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Sagitta

Strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) dziewiąty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 22 listopada do 21 grudnia; Sagittarius
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny latem, nisko nad horyzontem; Sagittarius

Stuttgart pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Niemczech, stolica i największe miasto kraju związkowego Badenia-Wirtembergia; Stuttgart

Styria pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w środkowej Europie, podzielona między Austrię i Słowenię; Styria

Styryjczyk stɨˈrɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Styrii Styrian

Suazi pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Swaziland

Sudan ˈsudãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; Sudan

Sudan Południowy ˈsudãn ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w północno-wschodniej Afryce; South Sudan

Sudety suˈdɛtɨ pn
(geografia, geograficzny) łańcuch górski na pograniczu Polski i Czech, rozciągającym się pomiędzy Doliną Łaby a Bramą Morawską; Sudeten Sudetes

Sulejman pn
(rzadki, rzadko używany) imię męskie Suleiman

Sumatra sũˈmatra pn
(geografia, geograficzny) indonezyjska wyspa w archipelagu Wielkich Wysp Sundajskich; Sumatra

Sumer ˈsũmɛr n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina leżąca w południowej Mezopotamii; Sumer

Surami pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w środkowej Gruzji, w regionie Wewnętrzna Kartlia; Surami

Surgut pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Chanty-Mansyjskim Okręgu Autonomicznym – Jugrze; Surgut

Surinam suˈrʲĩnãm pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Paramaribo; Suriname Surinam

Surja pn
(mitologia wedyjska) solarne bóstwo wedyjskie, personifikacja słońca występujące również w późniejszych tekstach mitologii indyjskiej; Surya

Suza pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie, w ostanie Chuzestan; Shush

Suzdal pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, położone w obwodzie włodzimierskim; Suzdal

Svalbard ˈsfalbart pn
(geografia, geograficzny) archipelag arktyczny, prowincja Norwegii; Svalbard

Swanetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina w północno-zachodniej Gruzji; Svaneti

Swobodny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie amurskim, nad Zeją; Svobodny

Syberia sɨˈbɛrʲja pn
(geografia, geograficzny) azjatycka część Rosji; Siberia

Sychem pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (biblijny) starożytne miasto w środkowej Palestynie, przejściowo stolica Samarii; Shechem
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych Shechem

Sycylia sɨˈʦ̑ɨlʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) wyspa na Morzu Śródziemnym i autonomiczny region administracyjny we Włoszech; Sicily

Sycylijczyk ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Sycylii, osoba pochodząca z Sycylii sicilian

Sydney pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Australii; Sydney

Sydon ˈsɨdɔ̃n n
(geografia, geograficzny) trzecie pod względem wielkości miasto Libanu, położone na wybrzeżu Morza Śródziemnego; Sidon

Syjam ˈsɨjãm pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) dawna nazwa Tajlandii Siam

Syjon pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) figuratywne określenie całej Jerozolimy Zion
(geografia, geograficzny) jedno ze wzgórz Jerozolimy; Zion

Sykstus ˈsɨkstus pn
imię męskie pochodzenia łacińsko-greckiego; Sixtus

Sylas pn
(rzadki, rzadko używany) polskie imię męskie pochodzenia grecko-łacińskiego; Silas

Sylwan pn
(mitologia rzymska) bóg rolnictwa i opiekun majątku domowego; Silvanus

Sylwester sɨlˈvɛstɛr pn
imię męskie; Sylvester

Sylwia ˈsɨlvʲja pn
imię żeńskie; Sylvia Silvia

Symferopol ˌsɨ̃w̃fɛˈrɔpɔl pn
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, stolica Republiki Autonomicznej Krymu; Simferopol

Synopa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Turcji, port nad Morzem Czarnym; Sinop

Syr-daria pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie, powstaje z połączenia rzek Naryn i Kara-daria; Syr Darya

Syrach pn
(biblijny) autor starotestamentalnej Księgi Syracydesa Sirach

Syrakuzy pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, położone na wschodnim wybrzeżu Sycylii; Syracuse

Syrdaria pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodnim Uzbekistanie, w wilajecie syrdaryjskim; Sirdaryo

Syria ˈsɨrʲja pn
(geografia, geograficzny) kraj w Azji; Syria

Syrinks ˈsɨrʲĩŋks pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 3360; Syrinx
(mitologia grecka) najada albo hamadriada, albo oreada z Arkadii zamieniona w trzcinę, ukochana Pana; Syrinx

Syriusz ˈsɨrʲjuʃ pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda na nocnym niebie, znajdująca się w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa; Dog Star Sirius

Syryjczyk sɨˈrɨjʧ̑ɨk n
obywatel Syrii Syrian

Syryjska Republika Arabska sɨˈrɨjska rɛˈpublʲika ːˈrapska n
oficjalna nazwa Syrii Syrian Arab Republic

Sywasz pn
(geografia, geograficzny) rozbudowany zespół płytkich słonowodnych zatok na północno-wschodnim wybrzeżu Krymu; Syvash

Syzyf pn
(mitologia grecka) król Koryntu, który próbując oszukać śmierć sprzeciwił się woli bogów, za co został skazany na wieczną i bezużyteczną pracę - wtaczanie głazu na szczyt góry, który to głaz zawsze wymykał mu się z rąk, tuż przed osiągnięciem wierzchołka; Sisyphus

Szachty pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Rosji, w obwodzie rostowskim; Shakhty

Szadrinsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, położone w obwodzie kurgańskim nad Isetem Shadrinsk

Szafszawan pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Maroku znane z niebieskich fasad domów; Chefchaouen

Szafuza pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Szwajcarii, nad Renem, przy granicy z Niemcami, stolica kantonu Szafuza (1.2); Schaffhausen

Szampania ʃãmˈpãɲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północno-wschodniej Francji; Champagne

Szanghaj pn
(geografia, geograficzny) największe miasto w Chinach, nad rzeką Jangcy; Shanghai

Szaniawski pn
nazwisko męskie; Szaniawski

Szardara pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Kazachstanie; Shardara

Szczecin ˈʃʧ̑ɛʨ̑ĩn pn
(geografia, geograficzny) miasto w Polsce, stolica województwa zachodniopomorskiego; Szczecin

Szczyt XV pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) Mount Everest Peak XV

Szechina pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widoczna obecność Boga w świecie, jego immanencja występująca w wierzeniach judaistycznych, czasem personifikowana i rozumiana jako boski pierwiastek żeński lub jedno z wielu imion Boga; shekinah

Szekspir pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) spolszczone nazwisko angielskiego dramaturga Williama Shakespeare'a; Shakespeare

Szekspirowski possessiveAdjective
należący do Szekspira Shakespearean Shakespearian

Szerpa n
(etnografia, etnograficzny) członek tybetańskiego ludu zamieszkującego Himalaje w Indiach i Nepalu; Sherpa

Szetlandy pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Atlantyckim, położony na północny wschód od wybrzeży Szkocji; Shetland

Sziraz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Iranie u podnóża gór Zagros, ośrodek administracyjny ostanu Fars i dawna stolica Persji; Shiraz

Szkocja ˈʃkɔʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) część Wielkiej Brytanii, dawniej niepodległe państwo; Scotland

Szkodra pn
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Albanii; Shkodra Shkodër

Szkop n
(pogardliwie) Niemiec; Kraut

Szkot ʃkɔt n
mieszkaniec Szkocji Scot Scotsman

Szkotka ˈʃkɔtka n
mieszkanka Szkocji Scotswoman

Szlezwik-Holsztyn pn
(geografia, geograficzny) (administracja) najbardziej na północ wysunięty kraj związkowy Niemiec ze stolicą w Kilonii; Schleswig-Holstein

Szlisselburg pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, leżące u ujścia Newy, naprzeciw Petersburga; Shlisselburg

Sztokholm ˈʃtɔkxɔlm pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Szwecji; Stockholm

Szuja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) rosyjskie miasto położone na wschód od Moskwy, w obwodzie iwanowskim; Shuya

Szwab ʃfap n
mieszkaniec Szwabii; Swabian

Szwabia ˈʃfabʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) historyczna i etniczna kraina Niemiec, obecnie położona głównie na terenie Badenii-Wirtembergii, ale także części Bawarii oraz Szwajcarii i Francji; Swabia

Szwajcar ˈʃfajʦ̑ar n
obywatel Szwajcarii Swiss Helvetian

Szwajcaria ʃfajˈʦ̑arʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie ze stolicą w Bernie; Switzerland

Szwajcaria Meklemburska pn
(geografia, geograficzny) kraina w środkowej części Meklemburgi-Pomorza Przedniego, cenna ze względu na swoją przyrodę Mecklenburg Switzerland

Szwecja ˈʃfɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie, położone w środkowej części Półwyspu Skandynawskiego; Sweden

Szwed ʃfɛt n
człowiek narodowości szwedzkiej, obywatel Szwecji, mieszkaniec Szwecji Swede

Szymon ˈʃɨ̃mɔ̃n pn
imię męskie Simon

Szyłka pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Syberii, płynąca przez Kraj Zabajkalski w Rosji; Shilka

Sąd Ostateczny ˈsɔ̃nt ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie, judaizmie i islamie: moment, w którym Bóg dokona ostatecznego sądu nad ludźmi i określi, którzy z nich zostaną zbawieni, a którzy potępieni; Doomsday The Last Judgement

Sławiańsk nad Kubaniem pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, położone nad odnogą Kubania; Slavyansk-na-Kubani

Słowacja swɔˈvaʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie Środkowej; Slovakia

Słowak ˈswɔvak n
człowiek narodowości słowackiej, obywatel Słowacji, mieszkaniec Słowacji; Slovak

Słowenia swɔˈvɛ̃ɲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w południowej Europie ze stolicą w Lublanie; Slovenia

Słoweniec swɔˈvɛ̃ɲɛʦ̑ n
człowiek narodowości słoweńskiej, obywatel Słowenii, mieszkaniec Słowenii Slovene Slovenian

Słowianin swɔˈvʲjä̃ɲĩn n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel jednego z ludów lub narodów indoeuropejskich, zamieszkujących wschodnią i południowo-wschodnią część Europy; Slav

Słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ pn
(astronomia, astronomiczny) centralne ciało niebieskie Układu Słonecznego; najbliższa Ziemi gwiazda; najjaśniejszy obiekt na niebie; Sun

Słupsk swupsk n
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Polsce; Slupsk

T-shirt t‿ʃʲirt n
(krawiectwo) koszulka z krótkim rękawem T-shirt

TAWS acronym
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) = (angielski) Terrain Awareness and Warning System → system ostrzegania przed zbyt niskim lotem TAWS

TEFL acronym
(edukacja, edukacyjny) nauczanie języka angielskiego jako języka obcego; TEFL

TJ acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Towarzystwo Jezusowe (jezuici) SJ

TSR acronym
= (psychologia, psychologiczny) terapia skoncentrowana na rozwiązaniach; SFBT

TV acronym
= telewizja, telewizyjny TV

Tabor pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) góra w Galilei na północy Izraela; Tabor
(geografia, geograficzny) jeden z grzbietów górskich w Pieninach; Tabor
(geografia, geograficzny) nazwa cieków wodnych w Izraelu i Polsce Tabor
(geografia, geograficzny) toponim, nazwa miast, miejscowości, gmin lub ich części w Polsce i innych krajach Tabor

Tadeusz taˈdɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Thaddaeus Thaddeus

Tadź Mahal pn
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) mauzoleum w indyjskim mieście Agra, wzniesione przez Szahdżahana, władcę z dynastii Wielkich Mogołów, dla zmarłej żony Mumtaz Mahal; Taj Mahal

Tadżyk ˈtaʤ̑ɨk n
obywatel Tadżykistanu Tajik

Tadżykistan ˌtaʤ̑ɨˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Tajikistan

Tag tak pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Półwyspie Iberyjskim; Tagus

Taganrog pn
(geografia, geograficzny) (administracja) portowe miasto nad Morzem Azowskim w Rosji, w obwodzie rostowskim; Taganrog

Tahitańczyk n
mieszkaniec wyspy Tahiti Tahitian

Tahiti pn
(geografia, geograficzny) wyspa na południowym Pacyfiku, należąca do Polinezji Francuskiej; Tahiti

Taj n
członek ludu azjatyckiego, przedstawiciel narodowości tajskiej, zamieszkującej głównie Tajlandię Thai

Tajlandczyk tajˈlãnṭʧ̑ɨk n
obywatel Tajlandii Thai

Tajlandia tajˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Thailand

Tajpej ˈtajpɛj pn
(geografia, geograficzny) stolica Tajwanu; Taipei

Tajwan ˈtajvãn n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Republika Chińska, państwo na wyspie Tajwan (1.1), przez Chińską Republikę Ludową uznawane za zbuntowaną prowincję; Taiwan
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Spokojnym; Taiwan

Tales ˈtalɛs pn
(historia, historyczny, historycznie) filozof i uczony starożytnej Grecji z przełomu VII i VI w. p.n.e.; Thales

Talia ˈtalʲja pn
(mitologia grecka) muza komedii, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Thalia

Talos ˈtalɔs pn
(mitologia grecka) postać mitologiczna, niezwykle zdolny uczeń Dedala, którego ten z zazdrości strącił ze szczytu wzgórza akropolu; Talos
(mitologia grecka) postać mitologiczna, olbrzym z brązu, strzegący Krety przed piratami i obcymi; Talos

Talus ˈtalus pn
(mitologia grecka) postać mitologiczna, niezwykle zdolny uczeń Dedala, którego ten z zazdrości strącił ze szczytu wzgórza akropolu; Talos
(mitologia grecka) postać mitologiczna, olbrzym z brązu, strzegący Krety przed piratami i obcymi; Talos

Tamara tãˈmara pn
imię żeńskie pochodzenia semickiego; Tamara

Tambow pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w środku europejskiej części Rosji, położone nad rzeką Cną; Tambov

Tamil n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel narodu drawidyjskiego, posługującego się językiem tamilskim i zamieszkującego indyjski stan Tamil Nadu i północno-wschodnią część Sri Lanki Tamil

Tamiza tãˈmʲiza pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej Anglii; Thames

Tanatos tãˈnatɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie śmierci utożsamiany z rzymską Mors; Thanatos

Tanganika pn
(geografia, geograficzny) (administracja) planowana prowincja w Demokratycznej Republice Konga; Tanganyika
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kontynentalna część Tanzanii, była kolonia Cesarstwa Niemieckiego, a między 1961 a 1964 niepodległe państwo; Tanganyika
(geografia, geograficzny) jezioro w Afryce Wschodniej w strefie ryftu wschodnioafrykańskiego; Tanganyika

Tangier ˈtãŋʲɟɛr pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnim Maroku w Zatoce Tangerskiej, port nad Cieśniną Gibraltarską; Tangier

Tangut ˈtãŋɡut n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel koczowniczego plemienia pochodzenia tybetańskiego Tangut

Tantal ˈtãntal pn
(mitologia grecka) syn Zeusa i Pluto, ojciec Niobe i Pelopsa, władca góry Sipylos w Lidii; Tantalus

Tanzania tãw̃ˈzãɲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo we wschodniej Afryce ze stolicą w Dodoma; Tanzania

Tarcza ˈtarʧ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Scutum

Tarcza Sobieskiego pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Scutum Sobieski

Tarent pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina w regionie Apulia, w prowincji Tarent, w południowych Włoszech; Taranto

Tarnopol pn
(geografia, geograficzny) miasto na Ukrainie; Ternopil

Tarragona pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Hiszpanii nad Morzem Śródziemnym, w południowej Katalonii; Tarragona

Tars pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w południowej Azji Mniejszej, obecnie tureckie Tarsus; Tarsus

Tartar pn
(biblijny) piekło Tartarus
(mitologia, mitologiczny) najniższa część krainy podziemia; Tartarus
(mitologia, mitologiczny) bóstwo personifikujące otchłanie podziemi, syn Gai i Etera; Tartarus

Tartus pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe w północno-zachodniej Syrii; Tartus

Tarym pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodnich Chinach, w bezodpływowej Kotlinie Kaszgarskiej; Tarim River

Tasmania tasˈmãɲja pn
(geografia, geograficzny) wyspa u wybrzeża Australii; Tasmania

Taszkent ˈtaʃkɛ̃nt pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stolica Uzbekistanu; Tashkent

Tatar n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna lub chłopiec narodowości tatarskiej; Tatar

Tatry ˈtatrɨ pn
(geografia, geograficzny) góry w Polsce i Słowacji; Tatra Tatra Mountains Tatras

Tatry Wysokie pn
(geografia, geograficzny) pasmo górskie w Karpatach; High Tatra Mountains High Tatras

Tauryda pn
(książkowy) (geografia, geograficzny) Krym Taurica Tauris

Tb tɛ‿ˈbɛ ˈcɕɛ̃ŋɡa tɔˈbʲjaʃa abbreviation
= Księga Tobiasza Tb Tob

Tbilisi ˌtbʲiˈlʲisʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Gruzji; Tbilisi

Tebriz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie; Tabriz

Teby pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto w Górnym Egipcie, położone nad Nilem; Thebes
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, w Beocji; Thebes

Tedżen pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowym Turkmenistanie, w wilajecie achalskim; Tejen

Teheran tɛˈxɛrãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Iranu; Tehran Teheran

Teksas ˈtɛksas pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Texas

Teksańczyk n
mieszkaniec Teksasu Texan

Tel Awiw pn
(geografia, geograficzny) właściwie Tel Awiw-Jafa, miasto w Izraelu nad Morzem Śródziemnym; Tel Aviv

Telawi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we wschodniej Gruzji, stolica regionu Kachetia; Telavi

Temida tɛ̃ˈmʲida pn
(mitologia grecka) bogini prawa i praworządności przedstawiana jako kobieta z opaską na oczach, wagą i mieczem w dłoni; córka Uranosa i Gai; druga żona Zeusa; matka hor i Mojr; siostra Fojbe, Hyperiona, Japeta, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Mnemosyne, Okeanosa, Rei, Tei i Tetydy oraz cyklopów niebiańskich i hekatonchejrów; jedna z tytanid; Themis

Teneryfa pn
(geografia, geograficzny) hiszpańska wyspa w archipelagu Wysp Kanaryjskich; Tenerife

Tennessee pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych; Tennessee

Teodor tɛˈɔdɔr pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Theodore

Teodoryk pn
rzadkie polskie imię męskie; Derek

Teofania ˌtɛɔˈfãɲja pn
imię żeńskie pochodzenia greckiego; Tiffany

Teofil tɛˈɔfʲil pn
polskie imię męskie pochodzenia greckiego; Theophilus

Teresa tɛˈrɛsa pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Teresa Theresa

Termez pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-wschodniej części Uzbekistanu, port na prawym brzegu Amu-darii; Termez

Termopile ˌtɛrmɔˈpʲilɛ pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji; Thermopylae

Terpsychora ˌtɛrpsɨˈxɔra pn
(mitologia grecka) muza tańca i pieśni chóralnej, jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Terpsichore

Tertulian pn
imię męskie; Tertullian

Teruel pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w Hiszpanii, w Aragonii ze stolicą w Teruel (1.1); Teruel
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii, w Aragonii; Teruel

Terytoria Północno-Zachodnie ˌtɛrɨˈtɔrʲja ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲɛ pn
(geografia, geograficzny) jedno z trzech terytoriów kanadyjskich; Northwest Territories

Terytorium Wyspy Bożego Narodzenia pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Wyspy Bożego Narodzenia, australijskiego terytorium zależnego Territory of Christmas Island

Tesalia tɛˈsalʲja pn
(historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w Grecji; Thessaly

Tetyda tɛˈtɨda pn
(geologia, geologiczny) praocean rozdzielający Europę i Afrykę; Tethys
(mitologia grecka) bogini i uosobienie żeńskiej płodności morza; córka Uranosa i Gai; żona Okeanosa i matka okeanid; siostra Fojbe, Hyperiona, Japeta, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Mnemosyne, Okeanosa, Rei, Tei i Temidy oraz cyklopów niebiańskich i hekatonchejrów; jedna z tytanid; Tethys
(mitologia grecka) nimfa; córka Nereusa i żona Peleusa; matka Achillesa; jedna z nereid; Thetis

Teuton n
(etnografia, etnograficzny) (historia, historyczny, historycznie) członek starożytnego plemienia wywodzącego się z Półwyspu Jutlandzkiego Teuton

Tezeusz tɛˈzɛ<sup>w</sup>uʃ pn
(mitologia grecka) heros ateński i pogromca Minotaura, syn Egeusza (albo Posejdona) i Ajtry; Theseus

Thimphu pn
(geografia, geograficzny) stolica Bhutanu Thimphu

Thorshavn pn
(geografia, geograficzny) stolica Wysp Owczych; Tórshavn

Timbuktu pn
(geografia, geograficzny) miasto w Mali, nad rzeką Niger; Timbuktu

Timor ˈtʲĩmɔr pn
(geografia, geograficzny) wyspa w południowo-wschodniej Azji; Timor

Timor Wschodni ˈtʲĩmɔr ˈfsxɔdʲɲi pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; East Timor

Timorczyk tʲĩˈmɔrʧ̑ɨk n
obywatel Timoru Wschodniego East Timorese

Timorka tʲĩˈmɔrka n
obywatelka Timoru Wschodniego East Timorese

Tipasa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja wchodząca w skład Algierii, leży w północnej części kraju, nad Morzem Śródziemnym Tipaza
(geografia, geograficzny) miasto w północnej Algierii nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji Tipasa (1.2); Tipaza

Tirsa pn
(geografia, geograficzny) (biblijny) miasto w Samarii, stanowisko archeologiczne; Tirzah

Tiumeń pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w syberyjskiej części Rosji, położone nad rzeką Turą; Tyumen

Tobago pn
(geografia, geograficzny) karaibska wyspa na Atlantyku u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej, na północny wschód od Trynidadu z którym tworzy jedno państwo Trynidad i Tobago; Tobago

Tobiasz ˈtɔbʲjaʃ pn
imię męskie; Tobias Tobit

Tobolsk pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze 13125 z pasa głównego asteroid; Tobolsk
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, w obwodzie tiumeńskim, u ujścia rzeki Toboł do Irtysza; Tobolsk

Tobruk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Libii nad Morzem Śródziemnym; Tobruk Tubruq

Togijczyk tɔˈɟijʧ̑ɨk n
obywatel Togo Togolese

Togliatti pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, port nad Wołgą; Tolyatti

Togo ˈtɔɡɔ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Lomé; Togo

Tokaj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto powiatowe w północno-wschodnich Węgrzech; Tokaj

Tokio ˈtɔcɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Japonii; Tokyo

Toledo pn
(geografia, geograficzny) miasto w środkowej Hiszpanii; Toledo

Tomasz ˈtɔ̃maʃ pn
imię męskie; Thomas

Tomek ˈtɔ̃mɛk pn
(zdrobniale) Tomasz Tom Tommy

Tomsk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe położone w syberyjskiej części Rosji, nad rzeką Tom; Tomsk

Tonga ˈtɔ̃ŋɡa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Oceanii; Tonga

Tongijczyk tɔ̃ŋʲˈɟijʧ̑ɨk n
obywatel Tonga Tongan

Tongijka tɔ̃ŋʲˈɟijka n
obywatelka Tonga Tongan

Tonia ˈtɔ̃ɲa pn
poufała forma żeńskiego imienia Antonina Tonia

Tora ˈtɔra pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta księga judaizmu składająca się z pięciu ksiąg; Torah

Toronto tɔˈrɔ̃ntɔ pn
(geografia, geograficzny) największe miasto Kanady, stolica prowincji Ontario Toronto

Torżok pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie twerskim, nad Twercą; Torzhok

Toskania tɔˈskãɲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) kraina historyczna i region administracyjny w środkowych Włoszech; Tuscany

Tours pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Turenii; Tours

Trajan pn
historyczne, łacińskie imię męskie Trajan

Transeufratea pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytny kraj na Bliskim Wschodzie, zależny od Babilonii Trans-Euphrates

Trewir pn
(geografia, geograficzny) miasto na prawach powiatu w zachodnich Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia-Palatynat, port nad Mozelą; Trier

Triduum Paschalne n
(kościelny) w liturgii chrześcijańskiej dni od Wielkiego Czwartku do Niedzieli Wielkanocnej włącznie; Easter Triduum Paschal Triduum

Triest pn
(geografia, geograficzny) portowe miasto w północno-wschodnich Włoszech, nad Morzem Adriatyckim, stolica regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska i prowincji Triest; Trieste

Tripoli trʲiˈpɔlʲi pn
(geografia, geograficzny) miasto w Libii Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto w Grecji, na Peloponezie; Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto w Libanie Tripoli

Tristan ˈtrʲistãn pn
(mitologia celtycka) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) imię bohatera tragicznej, niespełnionej miłości; Tristan

Troada n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytna kraina w Azji Mniejszej, pomiędzy Morzem Egejskim a Hellespontem i rzeką Ajespos, obecnie jest to półwysep Biga; Troad Troas

Troick pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad Ujem w dorzeczu Obu; Troitsk

Troja ˈtrɔja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej; Troy

Troyes pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Francji, położone nad Sekwaną, w regionie Grand Est, historyczna stolica Szampanii; Troyes

Trybunał Konstytucyjny n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) polski sąd, którego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności z konstytucją ustaw oraz aktów prawnych niższej rangi niż ustawa; Constitutional Tribunal constitutional court

Trydent pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i gmina w północnych Włoszech; Trent
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północnych Włoszech; Trentino

Trynidad pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Małych Antylach, na Oceanie Atlantyckim, u północno-wschodnich wybrzeży Ameryki Południowej; Trinidad

Trynidad i Tobago trɨ̃ˈɲidat ˌi‿tɔˈbaɡɔ pn
(geografia, geograficzny) państwo w archipelagu Małych Antyli, położone u wybrzeży Ameryki Południowej; Trinidad and Tobago

Trypolis trɨˈpɔlʲis pn
(geografia, geograficzny) miasto, stolica Libii; Tripoli
(geografia, geograficzny) miasto w północnym Libanie nad Morzem Śródziemnym; Tripoli

Trzeci Rzym ˈṭʃɛʨ̑i ˈʒɨ̃m n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) inne określenie Moskwy; Third Rome

Trzeci Świat ˈṭʃɛʨ̑i ˈɕfʲjat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) XX wiek grupa państw nienależąca ani do bloku kapitalistycznego (pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych), ani do komunistycznego (ZSRR) Third World
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kraje słabo rozwinięte gospodarczo, przeważnie byłe kolonie; Third World

Trzej Królowie ˈṭʃɛj kruˈlɔvʲjɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postaci z biblijnej opowieści, które podążając za Gwiazdą Betlejemską przybyły do nowonarodzonego Chrystusa z darami; Biblical Magi Magi Three Kings Three Wise Men

Trzy Biskupstwa pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna leżąca w większości na terenie obecnego regionu Grand Est, wyodrębniona w 1552 roku wraz z przejęciem przez króla francuskiego biskupstw Metzu, Toulu i Verdun wraz z miastami cesarskimi i fragmentem księstwa Luksemburga; Three Bishoprics

Trójca Święta ˈtrujʦ̑a ˈɕfʲjɛ̃nta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w doktrynie chrześcijańskiej: trzy postacie (Bóg Ojciec, Syn Boży i Duch Święty), pod którymi przejawia się jeden Bóg; Trinity

Trójkąt ˈtrujkɔ̃nt pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Triangulum

Trójkąt Południowy ˈtrujkɔ̃nt ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Triangulum Australe

Trójmiasto trujˈmʲjastɔ n
(geografia, geograficzny) (administracja) zespół miejski, który tworzą następujące miasta: Gdańsk, Gdynia, Sopot; Tricity

Trójmorze pn
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) międzynarodowa inicjatywa gospodarczo-polityczna krajów wschodniej Europy; Three Seas Initiative

Trójporozumienie ˌtrujpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
(historia, historyczny, historycznie) nazwa szeregu porozumień pomiędzy Francją, Rosją i Wielką Brytanią z przełomu XIX i XX w; Triple Entente

Trójprzymierze ˌtrujpʃɨ̃ˈmʲjɛʒɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) sojusz pomiędzy Niemcami, Austro-Węgrami i Włochami z 1888 r.; Triple Alliance

Tuapse pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Krasnodarskim, port nad Morzem Czarnym; Tuapse

Tuareg tuˈ<sup>w</sup>arɛk n
(etnografia, etnograficzny) nomada, członek ludu berberyjskiego zamieszkującego obszary Sahary, głównie w Algierii, Libii, Mali, Nigrze i Burkina Faso Tuareg

Tukan ˈtukãn pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Tucana

Tulcza pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rumunii, w Dobrudży; Tulcea

Tulon pn
(geografia, geograficzny) miasto i gmina we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var; Toulon

Tuluza tuˈluza pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowej Francji, położone nad Garonną; Toulouse

Tunezja tũˈnɛzʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Tunisia

Tunezyjczyk ˌtũnɛˈzɨjʧ̑ɨk n
obywatel Tunezji Tunisian

Tunis ˈtũɲis pn
(geografia, geograficzny) stolica Tunezji; Tunis

Turcja ˈturʦ̑ʲja pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) państwo na pograniczu Europy i Azji; Turkey

Turecka Republika Cypru Północnego tuˈrɛʦ̑ka rɛˈpublʲika ˈʦ̑ɨpru ˌpuwnɔʦ̑ˈnɛɡɔ pn
państwo w północnej części Cypru, nieuznawane przez społeczność międzynarodową; Turkish Republic of Northern Cyprus

Turek ˈturɛk n
osoba narodowości tureckiej lub obywatel Turcji Turk Turkish

Turfan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnich Chinach, w regionie autonomicznym Sinciang, w Kotlinie Turfańskiej; Turfan Turpan

Turgowia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) niemieckojęzyczny kanton w północno-wschodniej Szwajcarii; Thurgau

Turkmen ˈturkmɛ̃n n
obywatel Turkmenistanu Turkmen

Turkmenbaszy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe nad Morzem Kaspijskim, w zachodnim Turkmenistanie w wilajecie balkańskim; Türkmenbaşy

Turkmenistan ˌturkmɛ̃ˈɲistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Azji Środkowej; Turkmenistan

Turks i Caicos pn
(geografia, geograficzny) terytorium zależne Wielkiej Brytanii w Ameryce Środkowej, na Oceanie Atlantyckim; Turks and Caicos Islands

Turyn ˈturɨ̃n pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodnich Włoszech nad rzeką Pad; stolica Piemontu; Turin

Turyngia tuˈrɨ̃ŋʲɟja pn
(administracja) (geografia, geograficzny) kraj związkowy w Republice Federalnej Niemiec ze stolicą w Erfurcie; Thuringia

Tuszetia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w północno-wschodniej Gruzji; Tusheti

Tutanchamon pn
(historia, historyczny, historycznie) jeden z faraonów; Tutankhamon Tutankhamun

Tuvalu tuˈvalu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyspiarskie państwo ze stolicą w Vaiaku, położone w Oceanii, na południe od równika; Tuvalu

Tuła pn
(geografia, geograficzny) miasto w europejskiej części Rosji, nad Upą, stolica obwodu tulskiego; Tula

Twer pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w europejskiej części Rosji, nad Wołgą, przy ujściu Twercy; Tver

Tyber ˈtɨbɛr pn
(geografia, geograficzny) rzeka we Włoszech przepływająca przez Rzym; Tiber

Tyberiada pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Izraelu, w Dystrykcie Północnym, nad Jeziorem Tyberiadzkim; Tiberias

Tybet ˈtɨbɛt pn
(geografia, geograficzny) region historyczno-geograficzny położony na Wyżynie Tybetańskiej; Tibet
kraj na Wyżynie Tybetańskiej Tibet

Tybetańczyk ˌtɨbɛˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tybetu, Tybetańskiego Regionu Autonomicznego Tibetan

Tyche ˈtɨxɛ pn
(astronomia, astronomiczny) jedna z hipotetycznych planet w Układzie Słonecznym; Tyche
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 258; Tyche
(mitologia grecka) bogini i uosobienie przypadku, ślepego losu, szczęścia (pomyślności, powodzenia) i nieszczęścia oraz opiekunka miast, utożsamiana z rzymską Fortuną; Tyche

Tyfon pn
(mitologia grecka) potwór z mitów greckich, pół człowiek, pół zwierzę o ogromnym wzroście i sile; Typhon

Tygrys ˈtɨɡrɨs pn
(geografia, geograficzny) rzeka na Bliskim Wschodzie, przepływa przez Turcję, Syrię i Irak; Tigris

Tylny Ren pn
(geografia, geograficzny) jedno z dwóch źródłowych ramion Renu Posterior Rhine

Tylża pn
(geografia, geograficzny) miasto położone w obwodzie kaliningradzkim, u ujścia Tylży (1.2) do Niemna (egzonim wariantowy wg KSNG); Tilsit

Tymoteusz ˌtɨ̃mɔˈtɛ<sup>w</sup>uʃ pn
imię męskie; Timothy

Tyr tɨr pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i port w południowym Libanie, na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w starożytności miasto fenickie; Tyre

Tyraspol pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na terenie Mołdawii, na lewym brzegu Dniestru, stolica samozwańczej republiki Naddniestrza; Tiraspol

Tyrol pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy; Tyrol

Tyrolczyk n
mieszkaniec Tyrolu Tyrolean

Tyrteusz pn
(historia, historyczny, historycznie) starożytny poeta grecki, którego Ateńczycy wysłali w VII w. p.n.e. zamiast wojsk na pomoc Spartanom przeciw Meseńczykom, aby pieśniami natchnął Spartan do walki; Tyrtaeus

Tytan ˈtɨtãn pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z księżyców Saturna; Titan

Tytus ˈtɨtus pn
imię męskie; Titus

TŻ acronym
(slangowo) (często internetowy) towarzysz życia SO

UE u‿ˈɛ acronym
= (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (geografia, geograficzny) (ekonomia, ekonomiczny) Unia Europejska EU

UEFA acronym
= (angielski) Union of European Football Associations → Unia Europejskich Związków Piłkarskich UEFA

UFO ˈufɔ acronym
= (angielski) unidentified flying object → NOL, niezidentyfikowany obiekt latający UFO

UGW u‿ɟɛ‿ˈvu acronym
= (ekonomia, ekonomiczny) Unia Gospodarcza i Walutowa; EMU

UKF u‿ka‿ˈɛf acronym
(technologia, technika, techniczny) = ultrakrótkie fale; VHF

UMK acronym
= (edukacja, edukacyjny) Uniwersytet Mikołaja Kopernika; NCU

UNESCO acronym
= (angielski) United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization → Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury UNESCO

UNICEF acronym
= (angielski) United Nations International Children’s (Emergency) Fund → Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci lub w innym tłumaczeniu Fundusz Narodów Zjednoczonych Pomocy Dzieciom UNICEF

UPS u‿pɛ‿ˈːs acronym
(informatyka, informatyczny) zasilacz mogący utrzymywać prawidłowe parametry pracy urządzenia elektronicznego, np. komputera po zaniku lub gwałtownym skoku napięcia w sieci zasilającej UPS

USA u‿ɛs‿ˈa acronym
= (angielski) United States of America → Stany Zjednoczone Ameryki; USA U.S.A.

USB u‿ɛz‿ˈbɛ acronym
= (informatyka, informatyczny) (angielski) Universal Serial Bus (uniwersalna magistrala szeregowa); rodzaj portu komunikacyjnego w urządzeniach komputerowych; USB

Udine pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto we Włoszech, w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska; Udine

Uetersen pn
(geografia, geograficzny) miasto w Niemczech; Uetersen

Uganda uˈɡãnda pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w środkowej Afryce ze stolicą w Kampali; Uganda

Ugarit pn
(starożytność) (geografia, geograficzny) starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, leżące nad Morzem Śródziemnym, na terenie obecnej Syrii; Ugarit

Uglicz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej części Rosji, w obwodzie jarosławskim, nad Wołgą; Uglich

Uj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Rosji zauralskiej i Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu; Uy River

Ujgur ˈujɡur n
członek ludu tureckiego żyjącego głównie w północno-zachodnich Chinach Uyghur

Ukajali pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Ameryce Południowej, w dorzeczu Amazonki; Ucayali

Ukraina ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩna n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie ze stolicą w Kijowie; Ukraine

Ukraina Słobodzka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczno-geograficzna na pograniczu północno-wschodniej Ukrainy i południowo-zachodniej Rosji; Sloboda Ukraine

Ukrainiec ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩɲɛʦ̑ n
człowiek narodowości ukraińskiej, obywatel Ukrainy, mieszkaniec Ukrainy Ukrainian

Układ Słoneczny ˈukwat swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ pn
(astronomia, astronomiczny) układ planetarny złożony ze Słońca, jako centralnego ciała niebieskiego, i ośmiu planet: Merkurego, Wenus, Ziemi, Marsa, Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna oraz z pięciu planet karłowatych, tysięcy planetoid, księżyców, komet, meteoroidów i materii międzyplanetarnej; Solar System

Uljanowsk pn
(geografia, geograficzny) miasto obwodowe w południowo-zachodniej części Rosji nad Wołgą; Ulyanovsk

Ulm pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w południowych Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia; Ulm

Ulster pn
(geografia, geograficzny) jedna z prowincji Irlandii znajdująca się w jej północno-wschodniej części; Ulster

Umbria ˈũmbrʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) region administracyjny w środkowych Włoszech; Umbria

Unia Europejska ˈũɲja ˌɛwrɔˈpɛjska pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja zrzeszająca 28 państw europejskich; European Union

Unix n
(informatyka, informatyczny) jeden z systemów operacyjnych zapoczątkowany pod koniec lat 60. XX w. przez Bell Labs; Unix

Uppsala pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwecji, w prowincji historycznej Uppland; Uppsala

Ur ur pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) starożytne miasto w południowej Mezopotamii; Ur

Ural ˈural pn
(geografia, geograficzny) góry w Rosji; Urals Ural Mountains
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji i Kazachstanie; Ural

Uran ˈurãn pn
(astronomia, astronomiczny) siódma według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, odkryta 1781, widzialna gołym okiem; jedna z planet jowiszowych, planet górnych i planet zewnętrznych; Uranus

Urania uˈrãɲja pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 30, z pasa głównego planetoid, odkryta w 1854 r.; Urania
(mitologia grecka) muza astronomii (łącznie z astrologią), jedna z towarzyszek Apolla; córka Zeusa i Mnemosyne; Urania
(mitologia grecka) przydomek Afrodyty Urania
(mitologia grecka) jedna z okeanid Urania

Uranos uˈrãnɔs pn
(mitologia grecka) bóg i uosobienie nieba; syn i mąż Gai, ojciec tytanów (Hyperiona, Japetosa, Kojosa, Kriosa, Kronosa, Okeanosa), tytanid (Fojbe, Mnemosyne, Rei, Tei, Temidy, Tetydy), hekatonchejrów, cyklopów niebiańskich, Erynii, gigantów i nimf jesionowych; Uranus

Urban ˈurbãn pn
imię męskie; Urban

Urengoj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, położone na północno-zachodniej Syberii; Urengoy

Urgencz pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w południowo-środkowym Uzbekistanie, w dolinie Amu-darii; Urgench

Uriasz pn
(biblijny) imię męskie Uriah

Urlyk pn
polskie imię męskie pochodzenia germańskiego Ulric

Urmia pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Iranie; Urmia

Urszula urˈʃula pn
imię żeńskie; Ursula

Urugwaj uˈruɡvaj pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej; Uruguay

Ussuryjsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Nadmorskim, na Dalekim Wschodzie; Ussuriysk

Ust-Ilimsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w azjatyckiej części Rosji, w obwodzie irkuckim, nad Angarą, w pobliżu ujścia Ilimu; Ust-Ilimsk

Ust-Ordyński pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie irkuckim; Ust-Ordynsky

Ust-Ługa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle w Rosji, w obwodzie leningradzkim, nad rzeką Ługą w pobliżu jej ujścia do Zatoki Fińskiej; Ust-Luga

Utah pn
(geografia, geograficzny) (administracja) gmina w USA, w stanie Indiana Utah
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w USA ze stolicą w Salt Lake City; Utah
(geografia, geograficzny) jezioro w Wielkiej Kotlinie w USA; Utah

Uws-nur pn
(geografia, geograficzny) bezodpływowe, słone jezioro na pograniczu Mongolii i Rosji Uvs

Uzbek ˈuzbɛk n
(przestarzałe, przestarzały) obywatel Uzbekistanu Uzbek
członek narodu Uzbeków Uzbek

Uzbekistan ˌuzbɛˈcistãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; Uzbekistan

Uznam pn
(geografia, geograficzny) wyspa przybrzeżna na Bałtyku zamykająca od północnego zachodu Zalew Szczeciński, podzielona między Polskę a Niemcy Usedom

Uzłowaja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie tulskim; Uzlovaya

Ułan Ude pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w azjatyckiej części Rosji, stolica Buriacji; Ulan-Ude

Uż pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na Ukrainie, płynąca przez Polesie, prawy dopływ Prypeci; Uzh
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w dorzeczu Dunaju, przepływająca przez Ukrainę i Słowację, uchodzi do Laborca; Uzh

VGA fawʲ‿ɟɛ‿ˈa acronym
(informatyka, informatyczny) standard komputerowych kart graficznych; VGA

VHF faw‿xa‿ˈɛf n
fale ultrakrótkie, UKF VHF

VIP vʲip acronym
ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub biznesu; VIP

VLAN acronym
(informatyka, informatyczny) wirtualna sieć lokalna VLAN

Vancouver pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Kanadzie Vancouver
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w USA w stanie Waszyngton Vancouver
(geografia, geograficzny) wyspa w Kanadzie na Oceanie Spokojnym Vancouver Island

Vanuatu pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielki kraj wyspiarski w Oceanii; Vanuatu

Vicenza pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska; Vicenza
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie Wenecja Euganejska; Vicenza

Vichy pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy; Vichy

Victoria pn
(geografia, geograficzny) stolica Seszeli; Victoria

W v abbreviation
= (gramatyka) wołacz voc.
= (meteorologia, meteorologiczny) wyż H
= (termin karciany) walet J Kn

WC vu‿ˈʦ̑ɛ n
ubikacja WC shitter toilet

WF acronym
= (edukacja, edukacyjny) wychowanie fizyczne; PE

WNP vu‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
= Wspólnota Niepodległych Państw; CIS

WOS vɔs acronym
= (szkolnictwo, szkolny) wiedza o społeczeństwie personal and social education

WPZiB ˌvu‿pɛ‿zɛt‿i‿ˈbɛ acronym
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa CFSP

WTF vu‿tɛ‿ˈːf acronym
= (matematyka, matematyczny) wielkie twierdzenie Fermata; FLT

WWW acronym
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) ogólnoświatowa sieć usług elektronicznych udostępniająca dokumenty przy pomocy łącz; WWW

WZK vu‿zɛt‿ˈka acronym
= woda zasilająca kocioł BFW

Wacław ˈvaʦ̑waf pn
imię męskie pochodzenia czeskiego; Wenceslas

Waga ˈvaɡa pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) siódmy znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 23 września do 22 października; Libra
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór nieba południowego, w Polsce widoczny wiosną i latem; Libra

Wagria pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna w północnych Niemczech, we wschodniej części Holsztynu, ograniczona od zachodu murem saskim (Limes saxonicus) od południa biegiem rzeki Trawny z pozostałych zaś stron Bałtykiem; Wagria

Wahid ˈvaçit pn
imię męskie pochodzenia arabskiego Waheed

Walcerz ˈvalʦ̑ɛʃ n
(staropolski) imię męskie Walter

Walencja vaˈlɛ̃nʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto w Hiszpanii; Valencia

Walenty vaˈlɛ̃ntɨ pn
imię męskie; Valentin

Walhalla n
(mitologia, mitologiczny) w mitologii nordyckiej raj, który czeka wojowników poległych w boju Valhalla

Walia ˈvalʲja pn
(geografia, geograficzny) jeden z czterech historycznych krajów Wielkiej Brytanii; Wales

Walijczyk vaˈlʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Walii Welshman

Walijka n
mieszkanka Walii Welshwoman

Walonia pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczna w południowej Belgii Walloon Wallonia

Walonka n
mieszkanka Walonii Walloon

Wardar pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Republice Macedonii i regionie Macedonia północnej Grecji; Vardar

Warkocz Bereniki ˈvarkɔʤ̑ ˌbɛrɛ̃ˈɲici pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; Coma Berenices Berenice's Hair

Warna pn
(geografia, geograficzny) miasto w Bułgarii, port nad Morzem Czarnym, stolica obwodu Warna; Varna

Warszawa varˈʃava pn
(geografia, geograficzny) stolica Polski, największe polskie miasto; Warsaw

Wasza Wysokość n
zwrot grzecznościowy w stosunku do osoby z rodziny królewskiej lub książęcej Your Highness Your Majesty

Waszyngton vaˈʃɨ̃ŋktɔ̃n pn
(geografia, geograficzny) stan w Stanach Zjednoczonych; Washington
(geografia, geograficzny) stolica Stanów Zjednoczonych; Washington

Watykan vaˈtɨkãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie; Vatican Vatican City
(geografia, geograficzny) wzgórze w Rzymie; Vatican Hill

Wałach n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do grupy etnograficznej ludności polskiej, zamieszkującej obszar Śląska Cieszyńskiego, w okolicy Cieszyna i Skoczowa; Vlach

Wałdaj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie nowogrodzkim; Valday

Wega ˈvɛɡa pn
(astronomia, astronomiczny) najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Lutni; jedna z najjaśniejszych gwiazd na niebie; Vega

Weimar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Turyngia; Weimar

Weje pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) starożytne miasto etruskie, przeciwnik Rzymu, zdobyte przez niego w 396 roku p.n.e.; Veii

Wellington pn
(geografia, geograficzny) stolica Nowej Zelandii; Wellington

Wenecja vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja pn
(geografia, geograficzny) miasto we Włoszech, wcześniej również państwo; Venice

Wenecja Euganejska vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲja ˌɛwɡãˈnɛjska pn
(geografia, geograficzny) region we Włoszech; Veneto

Wenecja Julijska pn
(geografia, geograficzny) kraina nad północnym Adriatykiem, podzielona obecnie między Włochy, Chorwację i Słowenię, pokrywała się w dużym stopniu z Pobrzeżem Austriackim Julian March Julian Venetia

Wenecja Trydencka pn
(geografia, geograficzny) kraina w obecnych Włoszech, której obszar pokrywa się z regionem Trydent-Górna Adyga Tridentine Venetia

Wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
(geografia, geograficzny) mieszkaniec Wenecji Euganejskiej Venetian
(historia, historyczny, historycznie) obywatel Rzeczpospolitej / Republiki Weneckiej Venetian

Wenezuela ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛla pn
(geografia, geograficzny) państwo w Ameryce Południowej ze stolicą w Caracas; Venezuela

Wenezuelczyk ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlʧ̑ɨk n
obywatel lub mieszkaniec Wenezueli Venezuelan

Wengen pn
(geografia, geograficzny) wieś w Szwajcarii, w kantonie Berno, w Alpach Berneńskich; znana miejscowość turystyczna i alpejski ośrodek sportów zimowych; Wengen

Wenus ˈvɛ̃nus pn
(astronomia, astronomiczny) druga według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, znana w starożytności, widzialna gołym okiem; jedna z planet ziemiopodobnych, planet dolnych i planet wewnętrznych; trzeci (po Słońcu i Księżycu) najjaśniejszy obiekt na niebie; Venus
(mitologia rzymska) bogini piękna i miłości, utożsamiana z grecką Afrodytą; Venus

Wenusjanin ˌvɛ̃nuˈsʲjä̃ɲĩn n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec Wenus Venusian

Werona pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-wschodnich Włoszech, w regionie administracyjnym Wenecja Euganejska; Verona
(geografia, geograficzny) (administracja) włoska prowincja ze stolicą w Weronie (1.1) Verona

Weronika ˌvɛrɔ̃ˈɲika pn
polskie imię żeńskie pochodzenia greckiego; Veronica

Wesołych Świąt vɛˈsɔwɨç ˈɕfʲjɔ̃nt interjection
…używana do życzenia komuś miłych świąt Bożego Narodzenia Merry Christmas
…używana do życzenia komuś miłych świąt Wielkiejnocy Happy Easter

Westa ˈvɛsta pn
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 4; Vesta
(mitologia rzymska) bogini ogniska domowego, świętego i wiecznego ognia, utożsamiana z grecką Hestią; Vesta

Westerplatte ˌvɛstɛrˈplatːɛ pn
(geografia, geograficzny) półwysep (dawniej wyspa) w Gdańsku, stanowiący symbol początku II wojny światowej Westerplatte

Westfalia vɛˈstfalʲja pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina w zachodnich Niemczech; Westphalia

Westminster pn
(geografia, geograficzny) położona centralnie dzielnica Londynu, w której mieszczą się główne budynki rządowe; Westminster

Wewnętrzna Kartlia pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) jednostka administracyjna w środkowej Gruzji, ze stolicą w Gori; Shida Kartli

Wewnętrzna Kraina pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna w Słowenii, część Krainy; Inner Carniola

Wezera pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Niemczech, powstała z połączenia rzek Werry i Fuldy, uchodzi do Morza Północnego; Weser

Wezuwiusz vɛˈzuvʲjuʃ pn
(geografia, geograficzny) wulkan we Włoszech; Vesuvius

Wełtawa vɛwˈtava pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Czechach, lewobrzeżny dopływ Łaby; Vltava

Wiara ˈvʲjara pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie; Faith

Wiatka pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) Kirow – miasto w Rosji, nazwa oficjalna w latach 1374-1457 i 1780-1934; Vyatka
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, prawy dopływ Kamy; Vyatka

Wiczuga pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji w obwodzie iwanowskim, położone na wschód od Iwanowa; Vichuga

Widyń pn
(geografia, geograficzny) miasto w północno-zachodniej Bułgarii, nad Dunajem, stolica obwodu Widyń; Vidin

Wieczernik pn
(biblijny) miejsce ostatniej wieczerzy Cenacle

Wiedeń ˈvʲjɛdɛ̃ɲ pn
(geografia, geograficzny) stolica Austrii; Vienna

Wielka Brytania ˈvʲjɛlka brɨˈtãɲja pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Great Britain United Kingdom
(geografia, geograficzny) wyspa między Oceanem Atlantyckim a Morzem Północnym; Great Britain

Wielka Morawa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w środkowej Serbii, prawy dopływ Dunaju, powstaje z połączenia Morawy Zachodniej i Morawy Południowej; Great Morava

Wielka Niedźwiedzica ˈvʲjɛlka ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; w Polsce widoczny cały rok; konstelacja, której 7 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie woza z dyszlem, zwany Wielkim Wozem; jedna z największych konstelacji; Ursa Major

Wielka Nizina Węgierska pn
(geografia, geograficzny) nizina stanowiąca część Kotliny Panońskiej, zajmująca jej część na wschód od doliny Dunaju; Great Hungarian Plain

Wielka Sobota n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sobota Wielkiego Tygodnia, obchodzona przez chrześcijan na pamiątkę złożenia Jezusa Chrystusa do grobu i jego zstąpienia do piekieł; Holy Saturday

Wielka Zatoka Australijska pn
(geografia, geograficzny) szeroko otwarta zatoka Oceanu Indyjskiego u południowych wybrzeży Australii; Great Australian Bight

Wielkanoc vʲjɛlˈkãnɔʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto upamiętniające zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa; Easter Passover

Wielki Aniuj pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w azjatyckiej części Rosji; łącząc się z Małym Aniujem tworzy Aniuj; Bolshoy Anyuy

Wielki Czwartek n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czwartek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę ostatniej wieczerzy; Maundy Thursday Holy Thursday

Wielki Kanion pn
(geografia, geograficzny) (zobacz) Wielki Kanion Kolorado Grand Canyon

Wielki Pies ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɛs pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Canis Major

Wielki Piątek ˈvʲjɛlʲci ˈpʲjɔ̃ntɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) piątek Wielkiego Tygodnia, obchodzony przez chrześcijan na pamiątkę męki i śmierci Jezusa Chrystusa; Good Friday

Wielki Post ˈvʲjɛlʲci ˈpɔst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: czas pokuty przygotowujący do przeżycia świąt Wielkanocy, w którym obowiązuje zakaz urządzania hucznych zabaw, obejmujący czterdzieści dni od Środy Popielcowej do Wielkiej Soboty włącznie; Lent

Wielki Tydzień ˈvʲjɛlʲci ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa; Holy Week

Wielki Wybuch ˈvʲjɛlʲci ˈvɨbux pn
(astronomia, astronomiczny) model powstania Wszechświata; Big Bang

Wielki Wóz pn
(astronomia, astronomiczny) asteryzm składający się z siedmiu najjaśniejszych gwiazd gwiazdozbioru Wielkiej Niedźwiedzicy; Big Dipper Charles' Wain Plough Wain

Wielki Zab pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka na terenie Turcji i Iraku, lewy dopływ rzeki Tygrys; Great Zab

Wielkie Antyle ˈvʲjɛlʲcɛ ãnˈtɨlɛ pn
(geografia, geograficzny) część Antyli, archipelag na Oceanie Atlantyckim, w skład którego wchodzą Kuba, Haiti, Jamajka i Portoryko wraz z mniejszymi wyspami leżącymi u ich wybrzeży; Greater Antilles

Wielkie Jeziora Północnoamerykańskie pn
(geografia, geograficzny) grupa pięciu jezior w Ameryce Północnej na pograniczu Kanady i USA; Great Lakes

Wielkie Równiny ˈvʲjɛlʲcɛ ruvʲˈɲĩnɨ pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w Ameryce Północnej, na wschód od Gór Skalistych, z charakterystyczną dla niej prerią; Great Plains

Wielkopolska ˌvʲjɛlkɔˈpɔlska n
(geografia, geograficzny) kraina w środkowo-zachodniej Polsce; Greater Poland

Wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór równikowy; Cetus

Wientian ˈvʲjɛ̃ntʲjãn pn
(geografia, geograficzny) stolica Laosu; Vientiane

Wieprz pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Polsce, prawy dopływ Wisły; Wieprz

Wierchniaja Sałda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w obwodzie swierdłowskim Federacji Rosyjskiej; Verkhnyaya Salda

Wierszyna pn
(geografia, geograficzny) wieś na Syberii założona przez Polaków; Vershina

Wiesbaden pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto i uzdrowisko w środkowych Niemczech, stolica kraju związkowego Hesja; Wiesbaden

Wietnam ˈvʲjɛtnãm pn
(geografia, geograficzny) państwo w Azji; Vietnam Viet Nam

Wigilia vʲiˈɟilʲja pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dzień poprzedzający święto Bożego Narodzenia; Christmas Eve

Wigilia Paschalna n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (zobacz) Wielka Sobota Easter Eve

Wikipedia ˌvʲiciˈpɛdʲja pn
(informatyka, informatyczny) internetowa encyklopedia, którą każdy może edytować; projekt Fundacji Wikimedia Wikipedia

Wikisłownik ˌvʲiciˈswɔvʲɲik pn
(neologizm) wolny internetowy wielojęzyczny słownik, który każdy może edytować; Wiktionary

Wikiźródła ˌvʲiciʑˈrudwa pn
wolne internetowe repozytorium tekstów źródłowych, które każdy może redagować; projekt Fundacji Wikimedia; Wikisource

Wiktor ˈvʲiktɔr pn
imię męskie; Victor

Wiktoria vʲikˈtɔrʲja pn
(mitologia rzymska) bogini i uosobienie zwycięstwa, utożsamiana z grecką Nike; Victoria
imię żeńskie pochodzenia łacińskiego; Victoria

Wilczy Szaniec ˈvʲilʧ̑ɨ ˈʃãɲɛʦ̑ pn
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem; Wolf's Lair

Wileńszczyzna ˌvʲilɛ̃j̃ˈʃʧ̑ɨzna pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) region wokół Wilna, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa wileńskiego; Vilnius region

Wilhelm ˈvʲilxɛlm pn
imię męskie; William

Wilk vʲilk pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Lupus

Wilno ˈvʲilnɔ pn
(geografia, geograficzny) stolica Litwy; Vilnius

Wiminał pn
(geografia, geograficzny) jedno z siedmiu klasycznych wzgórz rzymskich, położone w środkowo-wschodniej części miasta pomiędzy wzgórzami Kwirynał i Eskwilin; Viminal Hill

Wincenty vʲĩnˈʦ̑ɛ̃ntɨ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Vincent

Windawa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto portowe na Łotwie, położone nad Morzem Bałtyckim w zachodniej części Kurlandii, u ujścia rzeki Windawy (1.2); Ventspils

Windhuk ˈvʲĩntxuk pn
(geografia, geograficzny) stolica Namibii; Windhoek

Winicjusz vʲĩˈɲiʦ̑ʲjuʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia łacińskiego; Vinicius

Winona pn
amerykańskie imię żeńskie Winona

Wirakocza pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) ajmarski i aztecki bóg stworzyciel; Viracocha Wiracocha

Wisconsin pn
(geografia, geograficzny) (administracja) stan w północnej części Stanów Zjednoczonych; Wisconsin state of Wisconsin
(geografia, geograficzny) rzeka w Stanach Zjednoczonych, dopływ Missisipi; Wisconsin Wisconsin river

Wisznu ˈvʲiʃnu pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu Vishnu

Wisła ˈvʲiswa pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w Polsce; Vistula
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) nazwa kilku polskich klubów sportowych Wisla

Wit vʲit pn
imię męskie; Vitus

Witebsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w północno-wschodniej części Białorusi, nad rzeką Dźwiną; Vitebsk

Wizygot n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) członek ludu germańskiego, zachodniego odłamu Gotów; Visigoth

Wniebowzięcie vɲebovʑeɲtɕe pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie upamiętniające wzięcie Matki Boskiej do nieba; Assumption

Wodnik ˈvɔdʲɲik pn
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) jedenasty znak zodiaku, w którym Słońce znajduje się od 21 stycznia do 19 (20) lutego; Aquarius
(astronomia, astronomiczny) zodiakalny gwiazdozbiór równikowy, w Polsce widoczny częściowo latem i jesienią; Aquarius

Wojciech ˈvɔjʨ̑ɛx n
imię męskie; Adalbert

Wojwodina pn
(geografia, geograficzny) (administracja) autonomiczny okręg w północnej Serbii ze stolicą w Nowym Sadzie; Vojvodina

Wolarz ˈvɔlaʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Boötes

Wolne Miasto Gdańsk ˈvɔlnɛ ˈmʲjastɔ ˈɡdãj̃sk pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo istniejące w latach 1807–1814 pod protektoratem Francji, obejmujące miasto Gdańsk i okolice; Free City of Danzig
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo pod kontrolą Ligi Narodów, istniejące w latach 1920–1939, obejmujące miasto Gdańsk i okolice; Free City of Danzig

Wolsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, siedziba władz rejonu wolskiego w obwodzie saratowskim, położone na prawym brzegu Wołgi; Volsk

Wolta n
(geografia, geograficzny) rzeka w zachodniej części Afryki; Volta River

Wolta Czarna pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w zachodniej Afryce, uchodzi do Wolty Białej w Ghanie; Black Volta

Workuta vɔrˈkuta pn
(geografia, geograficzny) miasto na północy Federacji Rosyjskiej, w Republice Komi; Vorkuta

Woroneż pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, nad rzeką o tej samej nazwie; Voronezh

Wołga ˈvɔwɡa pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego; Volga

Wołgograd vɔwˈɡɔɡrat pn
(geografia, geograficzny) miasto w Rosji, położone nad Wołgą; Volgograd

Wołoch n
(etnografia, etnograficzny) mężczyzna należący do jednej z grup etnicznych zamieszkujących pierwotnie Półwysep Bałkański, posługujących się językami wschodnioromańskimi; Vlach

Wołogda vɔˈwɔɡda pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto obwodowe w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej; Vologda

Wołoszczyzna pn
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna na Morawach; Wallachia
(geografia, geograficzny) kraina historyczno-geograficzna w Rumunii; Wallachia
(historia, historyczny, historycznie) państwo na Nizinie Wołoskiej istniejące od początku XIV w. do 1861 roku; Wallachia

Wołyń ˈvɔwɨ̃ɲ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) kraina historyczna na obszarze dziesiejszej zachodniej Ukrainy; Volhynia Volyn Volynia

Wołżski pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie wołgogradzkim, położone nad Wołgą; Volzhsky

Woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Auriga

Wschodnie Wybrzeże pn
(geografia, geograficzny) wybrzeże nad Atlantykiem w Stanach Zjednoczonych East Coast

Wschód fsxut n
kraje postkomunistyczne we wschodniej, środkowej i południowej Europie the East
kraje południowej i wschodniej Azji (np. Indie, Chiny, Japonia) the East

Wspólnota Bahamów pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Bahamów jako państwa Commonwealth of The Bahamas

Wspólnota Dominiki pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Dominiki jako państwa Commonwealth of Dominica

Wspólnota Niepodległych Państw fspulˈnɔta ˌɲɛpɔˈdlɛɡwɨx ˈpãj̃stf pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja międzynarodowa, zrzeszająca większość republik byłego ZSRR; Commonwealth of Independent States

Wspólnota Portoryka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Portoryka jako państwa Commonwealth of Puerto Rico

Wszechmogący n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Bóg Allmighty Almighty

Wszystkich Świętych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto chrześcijańskie ku czci wszystkich świętych, obchodzone 1 listopada, a także dzień, w którym zwyczajowo odwiedza się groby bliskich zmarłych; All Saints' Day

Wuj Sam n
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) personifikacja rządu Stanów Zjednoczonych Ameryki; Uncle Sam

Wulgata pn
łacińskie tłumaczenie Biblii, dokonane przez św. Hieronima w IV w.; Vulgata

Wulkan ˈvulkãn pn
(mitologia rzymska) bóg ognia, kowalstwa, metali i metalurgii, utożsamiany z greckim Hefajstosem; Vulcan

Wulturnus pn
(mitologia rzymska) bóg wiatru południowo-wschodniego, utożsamiany z greckim Eurosem; Eurus Vulturnus

Wybrzeże Kości Słoniowej vɨˈbʒɛʒɛ ˈkɔɕʨ̑i swɔ̃ˈɲɔvɛj pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce; Ivory Coast Côte d'Ivoire

Wyspa Bożego Narodzenia ˈvɨspa bɔˈʒɛɡɔ ˌnarɔˈʣ̑ɛ̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa w Oceanii; Christmas Island

Wyspa Króla Jerzego pn
(geografia, geograficzny) wyspa w archipelagu Szetlandów Południowych; King George Island

Wyspa Książęca ˈvɨspa cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce; Príncipe

Wyspa Księcia Edwarda ˈvɨspa ˈcɕɛ̇̃ɲʨ̑a ɛdˈvarda pn
(geografia, geograficzny) jedna z dziesięciu prowincji kanadyjskich; Prince Edward Island

Wyspa Man ˈvɨspa ˈmãn pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne od Korony brytyjskiej (dependencja Korony brytyjskiej); jedna z wysp wchodząca w skład archipelagu Wysp Brytyjskich, położona na Morzu Irlandzkim; Isle of Man

Wyspa Wielkanocna pn
(geografia, geograficzny) chilijska wyspa położona na południowym Pacyfiku, znana z występujących tam figur moai; Easter Island

Wyspa Wniebowstąpienia ˈvɨspa ˌvʲɲɛbɔfstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲa pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Atlantyckim; Ascension Island

Wyspa Świętego Tomasza ˈvɨspa ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa pn
(geografia, geograficzny) jedna z wysp w Zatoce Gwinejskiej w Afryce; São Tomé Island

Wyspa Świętej Heleny ˈvɨspa ˈɕfʲjɛ̃ntɛj xɛˈlɛ̃nɨ pn
(geografia, geograficzny) wyspa wulkaniczna na Oceanie Atlantyckim Saint Helena

Wyspy Alandzkie ˈvɨspɨ aˈlãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Morzu Bałtyckim, terytorium autonomiczne Finlandii; Åland Islands

Wyspy Brytyjskie ˈvɨspɨ brɨˈtɨjsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp na północno-wschodnim Atlantyku, położona na zachód od kontynentalnej Europy; British Isles

Wyspy Cooka ˈvɨspɨ ˈkuka pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Oceanii, terytorium zależne Nowej Zelandii; Cook Islands

Wyspy Eolskie ˈvɨspɨ ɛˈɔlsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) dawna nazwa Wysp Liparyjskich Aeolian Islands

Wyspy Kanaryjskie ˈvɨspɨ ˌkãnaˈrɨjsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) archipelag położony na Oceanie Atlantyckim u wybrzeży Maroka i Sahary Zachodniej; Canary Islands
(geografia, geograficzny) terytorium autonomiczne Hiszpanii obejmujące Wyspy Kanaryjskie (1.1) Canary Islands

Wyspy Karkanna ˈvɨspɨ karˈkãnːa pn
(geografia, geograficzny) grupa dziewięciu wysp w Zatoce Kabiskiej, 25 kilometrów od Safakisu; Kerkennah Islands

Wyspy Keelinga ˈvɨspɨ ciˈlʲĩŋɡa pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim; Keeling Islands

Wyspy Kokosowe ˈvɨspɨ ˌkɔkɔˈsɔvɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium zależne Australii na obszarze Wysp Kokosowych (1.2), Cocos Islands Cocos Keeling Islands
(geografia, geograficzny) grupa wysp na Oceanie Indyjskim na południowy zachód od Sumatry Cocos Islands Cocos Keeling Islands
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Indyjskim zaliczany do archipelagu Andamanów, należący do Birmy Coco Islands

Wyspy Kurylskie pn
(geografia, geograficzny) archipelag na Oceanie Spokojnym położony między Hokkaido a Kamczatką; Kuril Islands Kurile Islands

Wyspy Marshalla ˈvɨspɨ marˈʃala pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo na Oceanie Spokojnym ze stolicą w Majuro; Marshall Islands

Wyspy Normandzkie ˈvɨspɨ nɔrˈmãnʦ̑ʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) grupa wysp w kanale La Manche; Channel Islands

Wyspy Owcze ˈvɨspɨ ˈɔfʧ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) terytorium autonomiczne Danii położone w archipelagu Wyspy Owcze (1.1) Faroe Islands
(geografia, geograficzny) archipelag wysp na Morzu Norweskim; Faroe Islands Faroes

Wyspy Salomona ˈvɨspɨ ˌsalɔ̃ˈmɔ̃na pn
(geografia, geograficzny) państwo w Oceanii; Solomon Islands

Wyspy Świętego Tomasza i Książęca ˈvɨspɨ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ tɔ̃ˈmaʃa ˌi‿cɕɔ̃w̃ˈʒɛ̃nʦ̑a pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw wyspiarskich w Afryce; São Tomé and Príncipe

Wyszni Wołoczok pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego; Vyshny Volochyok

Wysznij Wołoczok pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto położone w zachodniej Rosji na terenie obwodu twerskiego, centrum administracyjne rejonu wyszniewołockiego; Vyshny Volochyok

Wyżyna Tybetańska pn
(geografia, geograficzny) rozległa wyżyna w Azji Środkowej; Tibetan Plateau

Wyżyna Śląska pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna w południowej Polsce; Silesian Upland

Wąż vɔ̃w̃ʃ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Serpens

Wąż Wodny ˈvɔ̃w̃ʒ ˈvɔdnɨ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Hydrus

Węgielnica ˌvɛ̃ŋʲɟɛlʲˈɲiʦ̑a pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Norma

Węgier ˈvɛ̃ŋʲɟɛr n
człowiek narodowości węgierskiej, obywatel Węgier, mieszkaniec Węgier Hungarian

Węgierka vɛ̃ŋʲˈɟɛrka n
osoba płci żeńskiej narodowości węgierskiej, obywatelka Węgier, mieszkanka Węgier Hungarian

Węgorapa pn
(geografia, geograficzny) rzeka przepływająca przez terytorium Polski i Rosji (obwód kaliningradzki) , wypływa z jeziora Mamry, wraz z Instruczą tworzy Pregołę; Angrapa

Węgry ˈvɛ̃ŋɡrɨ pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Hungary

Wężownik vɛ̃w̃ˈʒɔvʲɲik pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Ophiuchus

Władykaukaz pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej części Rosji, w północnym Kaukazie, położone nad rzeką Terek, stolica Republiki Północnej Osetii-Alanii; Vladikavkaz

Władywostok ˌvwadɨˈvɔstɔk pn
(geografia, geograficzny) miasto portowe w Rosji nad Morzem Japońskim; Vladivostok

Włoch vwɔx n
człowiek narodowości włoskiej, obywatel Włoch, mieszkaniec Włoch Italian

Włochy ˈvwɔxɨ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Europie, położone na Półwyspie Apenińskim, obejmujące także Sycylię i Sardynię; Italy

Yggdrasil pn
(mitologia, mitologiczny) gigantyczne drzewo Odyna z mitologii nordyckiej: Yggdrasil

York pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północnej Anglii; York

ZEA zɛt‿ɛ‿ˈa ˈzɛa acronym
= (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Zjednoczone Emiraty Arabskie; UAE

ZNP zɛt‿ɛ̃n‿ˈpɛ acronym
= (medycyna, medyczny) zespół napięcia przedmiesiączkowego; PMS

ZSRR ˌzɛt‿ɛs‿ɛr‿ˈɛr acronym
= (historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich USSR

ZUM acronym
= (medycyna, medyczny) zakażenie układu moczowego; UTI

Zabulon pn
imię męskie pochodzenia biblijnego; Zebulun Zabulon Zebulon

Zachariasz zaˈxarʲjaʃ pn
polskie imię męskie pochodzenia semickiego; Zachariah Zechariah Zacharias

Zacheusz pn
rzadkie polskie imię męskie pochodzenia semickiego; jedno z imion biblijnych; Zacchaeus

Zachodni Brzeg zaˈxɔdʲɲi ˈbʒɛk pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) część Palestyny administrowana przez Izrael; West Bank Cisjordan

Zachodnie Wybrzeże pn
(geografia, geograficzny) wybrzeże nad Pacyfikiem w Stanach Zjednoczonych West Coast

Zachód ˈzaxut n
(potocznie, potoczny) cywilizacja zachodnia, kraje Europy Zachodniej i Środkowej, Ameryki Południowej, Stany Zjednoczone, Australia i Nowa Zelandia the West

Zadar pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Chorwacji, nad Morzem Adriatyckim; Zadar

Zaduszki n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim dzień poświęcony pamięci wszystkich zmarłych, przypadający na 2 listopada (po dniu Wszystkich Świętych); All Souls' Day

Zagrzeb ˈzaɡʒɛp pn
(geografia, geograficzny) stolica Chorwacji; Zagreb

Zagłębie Ruhry pn
(geografia, geograficzny) region przemysłowy w Niemczech, nad rzeką Ruhrą; Ruhr Area

Zair ˈza<sup>j</sup>ir pn
(historia, historyczny, historycznie) Demokratyczna Republika Konga Zaire

Zając ˈzajɔ̃nʦ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Lepus

Zakarpacie ˌzakarˈpaʨ̑ɛ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) region historyczny w dzisiejszej zachodniej Ukrainie, na pograniczu z Polską, Słowacją, Węgrami i Rumunią; Carpathian Ruthenia Transcarpathia

Zakaukazie pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) nazwa stosowana w odniesieniu do trzech państw położonych na południe od głównego pasma Kaukazu (tj. Wielkiego Kaukazu): Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii; Transcaucasia

Zakopane ˌzakɔˈpãnɛ pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowej Polsce u podnóża Tatr; Zakopane

Zalew Szczeciński pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zalew Morza Bałtyckiego, leżący w jego południowej części, podzielony na część polską i niemiecką, od północy ograniczony wyspami Rugią i Wolinem; Szczecin Lagoon

Zalew Wiślany pn
(geografia, geograficzny) zalew Morza Bałtyckiego, odcięty przez Mierzeję Wiślaną od Zatoki Gdańskiej; Vistula Lagoon

Zambezi zãmˈbɛzʲi pn
(geografia, geograficzny) rzeka w południowej części Afryki; Zambezi

Zambia ˈzãmbʲja pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jedno z państw w Afryce; Zambia

Zandżan pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w północno-zachodnim Iranie, nad rzeką Zandżan; Zanjan

Zanzibar pn
(geografia, geograficzny) wyspa na Oceanie Indyjskim, u wybrzeży Afryki; Zanzibar

Zaratusztra ˌzaraˈtuʃtra pn
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) twórca zaratusztrianizmu; Zoroaster

Zatoka Adeńska pn
(geografia, geograficzny) obszar wodny na Oceanie Indyjskim między Jemenem na południowym brzegu Półwyspu Arabskiego, a Somalią; Gulf of Aden

Zatoka Algierska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego; na jej brzegu rozciąga się miasto Algier Bay of Algiers

Zatoka Ambrakijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na Morzu Jońskim u północno-zachodnich wybrzeży Grecji; Ambracian Gulf Gulf of Actium Gulf of Arta

Zatoka Amurska pn
(geografia, geograficzny) jedna z zatok, na które dzieli się rosyjska Zatoka Piotra Wielkiego, stanowi jej północno-zachodnią część; Amur Bay

Zatoka Anabarska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Anabar; Anabar Bay

Zatoka Anadyrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, położona na południe od Półwyspu Czukockiego; Gulf of Anadyr

Zatoka Arabacka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Azowskiego przylegająca do Półwyspu Kerczeńskiego oraz Mierzei Arabackiej; Bay of Arabat

Zatoka Arabska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego, położona na zachód od egipskiej Aleksandrii Arab's Gulf

Zatoka Argolidzka pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka na Morzu Egejskim u wschodniego wybrzeża Peloponezu w Grecji; Argolic Gulf Gulf of Argolis Gulf of Nafplio

Zatoka Bahrajnu pn
(geografia, geograficzny) zatoka wyróżniana w ramach Zatoki Perskiej, pomiędzy Bahrajnem, Katarem i Arabią Saudyjską; Gulf of Bahrain

Zatoka Bajdaracka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona na zachód od półwyspu Jamał; Baydarata Bay Baydaratskaya Bay

Zatoka Bakijska pn
(geografia, geograficzny) naturalna przystań portu w Baku, znajdująca się na południowym brzegu Półwyspu Apszerońskiego w Azerbejdżanie; Bay of Baku

Zatoka Bengalska zaˈtɔka bɛ̃ŋˈɡalska n
(geografia, geograficzny) zatoka nad Oceanem Indyjskim; Bay of Bengal

Zatoka Biskajska zaˈtɔka bʲiˈskajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona pomiędzy północnym wybrzeżem Półwyspu Pirenejskiego a południowo-zachodnim wybrzeżem Francji; Bay of Biscay

Zatoka Botnicka zaˈtɔka bɔtʲˈɲiʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Bałtyckiego, między Szwecją a Finlandią; Gulf of Bothnia

Zatoka Burgaska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona nad wybrzeżem Bułgarii, nieopodal miasta Burgas Burgas Bay Gulf of Burgas

Zatoka Chajpudyrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Peczorskiego, położona u wschodniego wybrzeża Półwyspu Jugorskiego; Khaypudyr Bay Khaypudyrskaya Bay

Zatoka Chatańska pn
(geografia, geograficzny) estuarium rzeki Chatanga na południowo-zachodnim wybrzeżu Morza Łaptiewów; Khatanga Bay Khatanga Gulf

Zatoka Czauńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Wschodniosyberyjskiego u północnych wybrzeży Azji; Chaun Bay Chaunskaya Bay

Zatoka Czoska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Barentsa, u wybrzeży Rosji, ograniczona od zachodu półwyspem Kanin; Chosha Bay

Zatoka Dublińska pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Irlandzkiego, położona u wschodniego wybrzeża Irlandii; Dublin Bay

Zatoka Dwińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej Rosji, położona u ujścia Dwiny, część Morza Białego; Dvina Bay

Zatoka Eubejska Południowa pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od stałego lądu Grecji; South Euboean Gulf

Zatoka Eubejska Północna pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, oddzielająca wyspę Eubeę od lądu stałego Grecji, na południowym wschodzie łączy się przez wąską cieśninę Ewripos z Zatoką Eubejską Południową; North Euboean Gulf

Zatoka Falerońska pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka będąca częścią Zatoki Sarońskiej, w starożytności znajdował się nad nią jeden z portów Aten - Faleron; Phalerum Bay

Zatoka Fińska zaˈtɔka ˈfʲĩj̃ska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego między Estonią, Rosją i Finlandią; Gulf of Finland

Zatoka Flensburska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo–zachodniej części Morza Bałtyckiego, stanowiąca część granicy pomiędzy Danią a Niemcami; Flensborg Fjord Flensburg Firth

Zatoka Florydzka pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona między południowym wybrzeżem półwyspu Floryda i archipelagiem Florida Keys Florida Bay

Zatoka Gaecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska, położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, stanowiąca Morza Tyrreńskiego; Gulf of Gaeta

Zatoka Genueńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na północnym skraju Morza Liguryjskiego; Gulf of Genoa

Zatoka Giżygińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa; Gizhigin Bay

Zatoka Greifswaldzka pn
(geografia, geograficzny) płytka zatoka Morza Bałtyckiego, w jego południowo-zachodniej części, u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie; Bay of Greifswald

Zatoka Guantanamo zaˈtɔka ˌɡu<sup>w</sup>ãntãˈnãmɔ pn
(geografia, geograficzny) zatoka w prowincji Guantanamo na południowym wschodzie Kuby, częściowo znajdująca się pod administracją USA; Guantanamo Bay

Zatoka Gwinejska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u zachodniego wybrzeża Afryki, między przylądkami Palmas i Lopez; Gulf of Guinea

Zatoka Gydańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, wcinająca się w Półwysep Gydański Khalmyer Bay

Zatoka Helgolandzka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Północnego, południowa część Zatoki Niemieckiej, położona u ujścia rzeki Elby Helgoland Bight Heligoland Bight

Zatoka Heraklejska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północnego brzegu wyspy Krety, na północny-wschód od miasta Heraklion Gulf of Heraklion

Zatoka Hudsona pn
(geografia, geograficzny) zatoka w Ameryce Północnej, głęboko wcinająca się w kontynent, oblewa północne wybrzeża Kanady; Hudson Bay

Zatoka Jahorłycka pn
(geografia, geograficzny) płytka zatoka w północnej części Morza Czarnego, u wybrzeży Ukrainy; Yahorlyk Bay

Zatoka Jenisejska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, u ujścia rzeki Jenisej; Yenisei Gulf

Zatoka Kabiska zaˈtɔka kaˈbʲiska pn
(geografia, geograficzny) inna nazwa Małej Syrty, tunezyjskiej zatoki Gulf of Gabes

Zatoka Kadyksu pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, która rozciąga się na zachód od Cieśniny Gibraltarskiej aż po Przylądek Świętego Wincentego w Portugalii; Gulf of Cádiz

Zatoka Kalamicka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona u zachodniego brzegu Półwyspu Krymskiego; Gulf of Kalamita

Zatoka Kalifornijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku; Gulf of California

Zatoka Kambajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego u wybrzeży Indii, wcina się między półwysep Kathijawar i Indyjski; Gulf of Cambay Gulf of Khambhat

Zatoka Karagińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Beringa, w azjatyckiej części Rosji, leżąca u północno-wschodniego wybrzeża Kamczatki; Karaginsky Gulf

Zatoka Karkinicka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego położona na północny zachód od Krymu; Karkinit Bay

Zatoka Katańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Jońskim, po wschodniej stronie Sycylii Gulf of Catania

Zatoka Kilońska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona u wybrzeży niemieckiego kraju związkowego Szlezwik-Holsztyn; Bay of Kiel Kiel Bay

Zatoka Kiparysyjska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, oblewająca zachodnie wybrzeża Peloponezu; Gulf of Arcadia Gulf of Kyparissia

Zatoka Kolska pn
(geografia, geograficzny) przypominająca fiord zatoka Morza Barentsa, u północnych brzegów należącego do Rosji Półwyspu Kolskiego; Kola Bay Murmansk Fjord

Zatoka Koryncka pn
(geografia, geograficzny) głęboka, wąska zatoka, wschodnia odnoga Morza Jońskiego, od którego oddziela ją na zachodzie Zatoka Patraska; Corinthian Gulf Gulf of Corinth

Zatoka Kotorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w południowej części Morza Adriatyckiego w Czarnogórze i w niewielkim stopniu w Chorwacji; Bay of Kotor

Zatoka Kołymska pn
(geografia, geograficzny) największa z zatok Morza Wschodniosyberyjskiego, położona u ujścia rzeki Kołymy Kolyma Gulf

Zatoka Lakońska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego,wcinająca się w południowo-wschodnią część półwyspu Peloponez; Laconian Gulf

Zatoka Larnaki pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona u południowo-wschodnicg wybrzeży Cypru, na wschód od miasta Larnaka Larnaca Bay

Zatoka Liaotuńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodnich Chin na Morzu Żółtym; Liaodong Bay

Zatoka Liverpoolska pn
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Morza Irlandzkiego, u zachodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii; Liverpool Bay

Zatoka Liverpulska pn
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Morza Irlandzkiego, u zachodnich wybrzeży Wielkiej Brytanii Liverpool Bay

Zatoka Lubecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, część Zatoki Meklemburskiej; Bay of Lübeck

Zatoka Lwia pn
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Śródziemnego, znajdująca się u południowych wybrzeży Francji; Gulf of Lion

Zatoka Malijska pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka położona u wybrzeży Grecji, wcinająca się w ląd i zamykająca z jednej strony przesmyk nieopodal Termopili Maliac Gulf Malian Gulf

Zatoka Meklemburska pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska w południowo-zachodniej części Morza Bałtyckiego, położona u brzegów niemieckiego kraju związkowego Meklemburgia-Pomorze Przednie; Bay of Mecklenburg

Zatoka Meksykańska zaˈtɔka ˌmɛksɨˈkãj̃ska n
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Ameryki Północnej; Gulf of Mexico

Zatoka Merabelska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Kreteńskiego, położona u północno-wschodniego wybrzeża Krety Mirabello Bay

Zatoka Meseńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży południowej Grecji, stanowiąca część Morza Jońskiego, wcinająca się w południowo-zachodnią część Peloponezu; Messenian Gulf

Zatoka Mezeńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego, położona u wybrzeży północno-zachodniej Rosji, u zachodniej nasady półwyspu Kanin; Mezen Bay

Zatoka Nagajewa pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Ochockiego, nieopodal miasta Madagan, część Zatoki Taujskiej Nagaev Bay Nagayev Bay

Zatoka Narewska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, stanowiąca część Zatoki Fińskiej; Gulf of Narva Narva Bay

Zatoka Neapolitańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona na południowo-zachodnim wybrzeżu Włoch, w regionie Kampania; Bay of Naples Gulf of Naples

Zatoka Newska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego będąca najdalej wysuniętą na wschód częścią Zatoki Fińskiej; Gulf of Kronstadt Neva Bay

Zatoka Niemiecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka morska położona u wybrzeży Niemiec, Danii i Holandii German Bay German Bight

Zatoka Obska pn
(geografia, geograficzny) wydłużona zatoka syberyjska stanowiąca ujście rzeki Ob do Morza Karskiego; Gulf of Ob

Zatoka Odeska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-zachodniej części Morza Czarnego, położona nieopodal miasta Odessa Gulf of Odessa

Zatoka Oleniocka pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Łaptiewów, położona u ujścia rzeki Oleniok, na zachód od delty Leny Olenyok Gulf

Zatoka Oneska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Białego w północno-zachodniej Rosji; Onega Bay

Zatoka Orfańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona po wschodniej stronie Półwyspu Chalcydyckiego Strymonian Gulf Strymonic Gulf

Zatoka Pagasyjska pn
(geografia, geograficzny) okrągła zatoka Morza Egejskiego położona u wschodnich wybrzeży Grecji, w Magnezji; Pagasetic Gulf

Zatoka Parnawska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego, położona przy południowo-zachodnim wybrzeżu Estonii Pärnu Bay

Zatoka Patraska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Jońskiego, położona u zachodniego wybrzeża Grecji; Gulf of Patras

Zatoka Pegaza pn
(geografia, geograficzny) zatoka na wschodnim wybrzeżu Wyspy Południowej w Nowej Zelandii; Pegasus Bay

Zatoka Penżyńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, w azjatyckiej części Rosji, drugorzędna zatoka Zatoki Szelichowa; Penzhina Bay

Zatoka Perska zaˈtɔka ˈpɛrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Arabskiego między Półwyspem Arabskim a Iranem; Persian Gulf the Gulf

Zatoka Petalijska pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) zatoka Morza Egejskiego, rozciągająca się między wschodnim wybrzeżem Attyki a południowym końcem wyspy Eubea Petalioi Gulf

Zatoka Piasińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Piasiny Pyasino Gulf

Zatoka Piotra Wielkiego pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Japońskiego u azjatyckich wybrzeży Rosji, dzieli się na na dwie mniejsze zatoki; Peter the Great Gulf

Zatoka Pomorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w jego południowo-zachodniej części u wybrzeży Polski i Niemiec; Bay of Pomerania Pomeranian Bay

Zatoka Ryska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego pomiędzy Łotwą a Estonią; Gulf of Riga Bay of Riga Gulf of Livonia

Zatoka Sachalińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona między kontynentalną Rosją a północnym końcem wyspy Sachalin Sakhalin Gulf

Zatoka Sarońska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Egejskiego, położona między Attyką, Argolidą a Przesmykiem Korynckim; Saronic Gulf

Zatoka Sewastopolska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego pełniąca funkcję portu miasta Sewastopola Sevastopol Bay

Zatoka Sueska zaˈtɔka suˈ<sup>w</sup>ɛska pn
(geografia, geograficzny) zatoka na północno-zachodnim końcu Morza Czerwonego należąca do Egiptu; Gulf of Suez

Zatoka Szelichowa pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona w jego północnej części, na zachód od Kamczatki; Shelikhov Gulf

Zatoka Taganroska pn
(geografia, geograficzny) największa zatoka Morza Azowskiego, położona u wybrzeży Rosji i Ukrainy; Taganrog Bay

Zatoka Tajlandzka zaˈtɔka tajˈlãnʦ̑ka pn
(geografia, geograficzny) rozległa, płytka zatoka zachodniej części Oceanu Spokojnego, w południowo-zachodniej części Morza Południowochińskiego; Gulf of Thailand

Zatoka Tajmyrska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karskiego, położona u ujścia rzeki Tajmyry Taymyr Gulf

Zatoka Tallińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Bałtyckiego w Estonii, w południowej części Zatoki Fińskiej; Tallinn Bay

Zatoka Tamańska pn
(geografia, geograficzny) płytka zatoka położona na wschodnim wybrzeżu Cieśniny Kerczeńskiej Taman Bay

Zatoka Tangerska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Śródziemnego, w Cieśninie Gibraltarskiej u północnych wybrzeży Maroka; nad zatoką położone jest miasto Tanger; Bay of Tangier

Zatoka Tarencka pn
(geografia, geograficzny) zatoka położona na Morzu Śródziemnym u wybrzeży Włoch, między Półwyspem Salentyńskim i Półwyspem Kalabryjskim; Gulf of Taranto

Zatoka Taujska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od miasta Magadan Taui Bay

Zatoka Tazowska pn
(geografia, geograficzny) zatoka we wschodniej części Zatoki Obskiej, utworzona przez estuarium rzeki Taz; Taz Estuary

Zatoka Tendrowska pn
(geografia, geograficzny) płytka zatoka Morza Czarnego, położona u brzegów Ukrainy Gulf of Tendra Tendra Bay

Zatoka Teodozyjska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, położona u południowo-wschodnich brzegów półwyspu Krym; Feodosia Gulf

Zatoka Termajska pn
(geografia, geograficzny) zatoka u wybrzeży północno-wschodniej Grecji, stanowiąca część Morza Egejskiego; Thermaic Gulf

Zatoka Tokijska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w Japonii, na południowo-wschodnim wybrzeżu wyspy Honsiu; Tokyo Bay

Zatoka Tonkińska pn
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Morza Południowochińskiego, od zachodu ograniczona wybrzeżem Wietnamu, od północy i wschodu wybrzeżem Chin; Gulf of Tonkin

Zatoka Triesteńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, stanowiąca część Zatoki Weneckiej; Gulf of Trieste

Zatoka Tugurska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Ochockiego, położona na południe od Wysp Szantarskich Tugur Bay Tugursky Bay

Zatoka Udzka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Ochockiego, na zachód od Wysp Szantarskich; Uda Bay Uda Gulf

Zatoka Ussuryjska pn
(geografia, geograficzny) zatoka stanowiąca północno-wschodnią część Zatoki Piotra Wielkiego; Ussuri Bay

Zatoka Walencka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w zachodniej części Morza Śródziemnego, położona u wschodnich wybrzeży Hiszpanii; Gulf of Valencia

Zatoka Warneńska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Czarnego, leżąca przy wybrzeżu bułgarskim, nieopodal miasta Warna; Gulf of Varna

Zatoka Wenecka pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północnej części Morza Adriatyckiego, u wybrzeży Włoch, Słowenii i Chorwacji; Gulf of Venice

Zatoka Wielorybia pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego u wybrzeży Namibii; Walvis Bay
(geografia, geograficzny) zatoka w obrębie Lodowca Szelfowego Rossa na północ od Wyspy Roosevelta, u wybrzeży Antarktydy; Bay of Whales

Zatoka Wismarska pn
(geografia, geograficzny) zatoka będąca częścią Zatoki Meklemburskiej znajdująca się w jej południowej części; Bay of Wismar Wismar Bay

Zatoka Wlorska pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Adriatyckiego u zachodnich wybrzeży Półwyspu Bałkańskiego, w południowej części Albanii Bay of Vlorë

Zatoka Wschodniokoreańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Półwyspu Koreańskiego, u wschodnich wybrzeży Korei Północnej, stanowi część Morza Japońskiego; East Korea Bay

Zatoka Wszystkich Świętych pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, u brzegów stanu Bahia, w Brazylii; Bay of All Saints

Zatoka Wyborska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Bałtyckiego, w pobliżu wschodniego krańca Zatoki Fińskiej, u wybrzeży Rosji; Vyborg Bay

Zatoka Zachodniokoreańska pn
(geografia, geograficzny) zatoka w północno-wschodniej części Morza Żółtego, u wybrzeży Korei i Chin; Korea Bay

Zatoka Świętego Pawła pn
(geografia, geograficzny) niewielka zatoka Morza Śródziemnego, położona u północnych wybrzeży wyspy Malty Saint Paul’s Bay

Zatoka Świętego Wawrzyńca pn
(geografia, geograficzny) zatoka oraz estuarium położone u wschodnich wybrzeży Kanady, do której uchodzi Rzeka Świętego Wawrzyńca; Saint-Lawrence Gulf

Zatoka Świętej Heleny pn
(geografia, geograficzny) zatoka Oceanu Atlantyckiego, położona u zachodnich wybrzeży Południowej Afryki Saint Helena Bay

Zatoka Świń pn
(geografia, geograficzny) zatoka Morza Karaibskiego w środkowo-zachodniej części południowego wybrzeża Kuby; Bay of Pigs

Zbawiciel zbaˈvʲiʨ̑ɛl pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie Chrystus (jeden z tytułów Jezusa) Savior Saviour

Zbiornik Narewski pn
(geografia, geograficzny) zbiornik retencyjny na rzece Narwa na granicy pomiędzy Estonią a Rosją; Narva Reservoir

Zegar ˈzɛɡar pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Horologium Clock

Zeja pn
(geografia, geograficzny) rzeka w Rosji, lewy dopływ Amuru; Zeya

Zelandia zɛˈlãndʲja pn
(geografia, geograficzny) (administracja) prowincja Holandii; Zeeland Zealand
(geografia, geograficzny) wyspa Danii; Zealand Sealand

Zenon ˈzɛ̃nɔ̃n pn
imię męskie; Zeno

Zesłanie Ducha Świętego pn
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: święto obchodzone pięćdziesiąt dni po Wielkanocy, w którym wspomina się zstąpienie Ducha Świętego na Maryję i Apostołów Pentecost

Zeus ˈzɛus pn
(mitologia grecka) bóg pogodnego i pochmurnego nieba oraz piorunów i błyskawic, pan Olimpu, utożsamiany z rzymskim Jowiszem, najwyższe bóstwo greckiego panteonu; Zeus
(astronomia, astronomiczny) planetoida o numerze katalogowym 5731; Zeus

Zgierz zʲɟɛʃ pn
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce; Zgierz

Zielenogorsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w rejonie kurortowym Petersburga, nad Zatoką Fińską; Zelenogorsk

Zielenogradsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto rejonowe w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim; Zelenogradsk

Ziemia ˈʑɛ̃mʲja pn
(astronomia, astronomiczny) trzecia według oddalenia od Słońca planeta Układu Słonecznego, w starożytności i średniowieczu uważana za centralne ciało wszechświata, do czasów Kopernika uważana za nieruchomą; Earth

Ziemia Królowej Maud pn
(geografia, geograficzny) część Antarktydy, do której rości prawo Norwegia; Queen Maud Land

Ziemia Święta pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsca w Palestynie opisane w Nowym Testamencie, gdzie urodził się, żył i umarł Jezus Chrystus; Holy Land

Ziemianin ʑɛ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Ziemi Earthling Terran

Zimbabwe zʲĩmˈbabvɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Afryce ze stolicą w Harare; Zimbabwe

Zjednoczone Emiraty Arabskie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ ˌɛ̃mʲiˈratɨ aˈrapsʲcɛ pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo w Azji; United Arab Emirates

Zjednoczone Królestwo ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ pn
(geografia, geograficzny) skrócona forma od Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej United Kingdom

Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɔ̃nɛ kruˈlɛstfɔ ˈvʲjɛlʲcɛ̇j brɨˈtãɲji ˌː‿ːrˈlãndʲji puwˈnɔʦ̑nɛj pn
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (oficjalnie) nazwa państwa leżącego w Europie Zachodniej składającego się z Anglii, Walii, Szkocji i Irlandii Północnej; United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

Zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej powrót Jezusa Chrystusa do życia po trzech dniach w grobie; Resurrection

Znamiensk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu wiejskiego w obwodzie kaliningradzkim w Rosji, położone nad prawym brzegiem Pregoły w miejscu, gdzie wpada do niej Łyna; Znamensk

Zofia ˈzɔfʲja pn
imię żeńskie; Sophia

Zoja pn
(rzadki, rzadko używany) imię żeńskie pochodzenia greckiego; Zoe Zoë

Zug pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w środkowej Szwajcarii, nad jeziorem Zug (1.3), na północny wschód od Lucerny; Zug

Zugdidi pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w zachodniej Gruzji, w regionie Megrelia-Górna Swanetia; Zugdidi

Zurych pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Szwajcarii; Zurich Zürich

Zuzanna zuˈzãnːa pn
imię żeńskie; Susan Susanne

Zwiastowanie ˌzvʲjastɔˈvãɲɛ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie powiadomienie Marii przez archanioła Gabriela o tym, że będzie matką Jezusa Chrystusa Annunciation

Związek Australijski pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oficjalna nazwa Australii jako państwa Commonwealth of Australia

Związek Radziecki ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo komunistyczne w Europie i Azji, które istniało w latach 1922-1991; Soviet Union

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨx rɛˈpublʲik raˈʥ̑ɛʦ̑ʲcix pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nieistniejące obecnie federacyjne państwo, które w XX w. obejmowało wschodnią Europę i północną Azję; Union of Soviet Socialist Republics

Zyrianka pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji, położone na południu Niziny Kołymskiej; Zyryanka

Złatoust pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie czelabińskim, nad rzeką Aj; Zlatoust

Złota Ryba ˈzwɔta ˈrɨba pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Dorado

Złoty Róg pn
(geografia, geograficzny) zatoka u brzegów Wyspy Rosyjskiej, w pobliżu Władywostoku; Golden Horn Bay

a a conjunction
…objaśnień that
…przeciwstawności but
…uzupełniania and
…wynikania which

a kysz a‿ˈkɨʃ interjection
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) uciekaj, zmykaj (w stosunku do człowieka lub innej istoty żywej) get out of here

a posteriori adj
(logika, logiczny) o poznaniu, teorii: wywiedzione indukcyjnie z obserwacji faktów; a posteriori

a priori adv
uprzedzając fakty; a priori

a także a‿ˈtaɡʒɛ
spójnik używany do łączenia zdań lub jego części odnoszących się do tych samych przedmiotów, osób lub faktów and as well as

a- a prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na zaprzeczenie lub brak jakiejś cechy a-

a-moll ˈa‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku a (w zapisie nutowym bez znaków przykluczowych); a minor

aalen n
(geologia, geologiczny) najniższe piętro jury środkowej; aalenian
(geologia, geologiczny) najstarszy wiek jury środkowej; aalenian

aba n
arabski szeroki luźny płaszcz bez rękawów aba

abaja aˈbaja n
wierzchnie okrycie noszone w krajach muzułmańskich; abaya aba

abaka aˈbaka n
lekkie, wytrzymałe włókno z pochew liściowych banana manilskiego wykorzystywane do sporządzania lin, zwłaszcza w żeglarstwie; Manila hemp abaca

abakawir ˌabaˈkavʲir n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy; ABC abacavir

abakus aˈbakus n
przyrząd do liczenia w postaci deski z rowkami na poszczególne rodzaje jednostek liczbowych, używany przez starożytnych Greków i Rzymian, także w zachodniej Europie do XVIII w.; pierwowzór liczydeł; abacus
(architektura, architektoniczny) kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny; abacus

abalienacja ˌabalʲjɛ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności; abalienatio

abalone ˌabaˈlɔ̃nɛ n
rodzaj logicznej gry planszowej; abalone

abandon aˈbãndɔ̃n n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (morski) zrzeczenie się na rzecz ubezpieczyciela praw do statku, który stracił swoją wartość handlową; abandonment

abandonware n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, który nie jest dłużej wspierany ani reklamowany, uważany za porzucony przez jego twórców; abandonware

abarognozja n
(medycyna, medyczny) brak odczuwania ciężaru przedmiotów trzymanych w ręku abarognosis

abasiofilia ˌabasʲiɔˈfʲilʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie preferencji seksualnych polegające na odczuwaniu pociągu seksualnego do osób z dysfunkcjami narządów ruchu; abasiophilia

abatacept ˌabaˈtaʦ̑ɛpt n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek biologiczny o działaniu immunosupresyjnym, rekombinowane rozpuszczalne białko fuzyjne; abatacept

abaton aˈbatɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w Starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu abaton
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny lub podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani abaton

abazja aˈbazʲja n
(medycyna, medyczny) utrata możliwości chodzenia, przeważnie na skutek schorzeń systemu nerwowego; abasia

abazyński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do północno-zachodniej (abchasko-adygejskiej) grupy języków kaukaskich; Abaza

abażur aˈbaʒur n
osłona na lampę, tłumiąca jej zbyt jaskrawe światło lampshade

abbrewiator ˌabrɛˈvʲjatɔr n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sekretarz lub notariusz w kancelarii papieskiej abbreviator

abcyksymab ˌapʦ̑ɨˈksɨ̃map n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwpłytkowy będący fragmentem Fab przeciwciała monoklonalnego przeciw receptorowi GPIIb/IIIa na powierzchni ludzkich płytek krwi abciximab

abderyta ˌabdɛˈrɨta n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa Abderite

abdest ˈabdɛst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nazwa rytualnych obmywań u muzułmanów, bez których nie wolno odprawiać zwykłych pięciu modlitw dziennych; wudu

abdukcja abˈdukʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) odchylenie kończyny od osi ciała; abduction

abduktor abˈduktɔr n
(anatomia, anatomiczny) mięsień odciągający kończynę od ciała; abductor

abdykacja ˌabdɨˈkaʦ̑ʲja n
zrzeczenie się władzy, rezygnacja monarchy z tronu; ; (zobacz) też abdykacja w Encyklopedii staropolskiej abdication

abdykować ˌabdɨˈkɔvaʨ̑ v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zrzekać się władzy monarszej; dokonywać abdykacji abdicate

abdżad ˈabʤ̑at n
(językoznawstwo, językoznawczy) ogólna nazwa pism alfabetycznych stosowanych do zapisu niektórych języków, posiadających lub stosujących tylko znaki na oznaczenie spółgłosek; abjad

abecadlarz ˌabɛˈʦ̑adlaʃ n
(przestarzałe, przestarzały) skorowidz index

abecedariusz ˌabɛʦ̑ɛˈdarʲjuʃ n
skorowidz index

abelizaur ˌabɛˈlʲizawr n
(paleontologia, paleontologiczny) rodzaj dinozaura żyjącego w późnej kredzie w Ameryce Południowej (Argentyna); Abelisaurus

abelsonit ˌabɛlˈsɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał organiczny odkryty w 1975 roku; abelsonite

abernathyit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki, uwodniony minerał zawierający tlenki uranu abernathyite

aberracja ˌabɛrˈraʦ̑ʲja ˌabɛrˈːaʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) pozorne odchylenie ciał niebieskich od ich rzeczywistego położenia wywołane ruchem Ziemi po orbicie albo jej obrotem aberration
(erudycyjny) odchylenie od normalnego stanu; nieprawidłowość aberration
(optyka, optyczny) wada soczewek powodująca nieostrość, zabarwienie bądź zniekształcenie obrazu; wada odwzorowywania obrazu przez układy optyczne aberration

abertam aˈbɛrtãm n
(kulinaria) rodzaj sera wytwarzanego z mleka owczego w Czechach; abertam

abetalipoproteinemia ˌabɛtalʲipɔprɔtɛ<sup>j</sup>ĩˈnɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) choroba genetyczna, dziedziczona autosomalnie recesywnie, spowodowana niedoborem apoB; Bassen-Kornzweig syndrome abetalipoproteinemia

abietyna ˌabʲjɛˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) substancja żywiczna otrzymywana z drzew iglastych głównie z jodły abietin

abietynowy ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) odnoszący się do abietyny, związany z abietyną abietic

abiotyczny ˌabʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
nieożywiony abiotic

abisyński ˌabʲiˈsɨ̃j̃sʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Abisynią ((współcześnie) Etiopia) Abyssinian

abituria ˌabʲiˈturʲja n
(przestarzałe, przestarzały) szkolne świadectwo dojrzałości, matura matriculation

abiturient ˌabʲiˈturʲjɛ̃nt n
uczeń kończący szkołę, najczęściej średnią, przystępujący do matury; graduate

abkracer n
(regionalizm śląski) (dawniej, dawny) żelazna wycieraczka do butów door scraper shoe scraper

ablacja abˈlaʦ̑ʲja n
(geologia, geologiczny) niszczenie powierzchni lądu albo lodowca wskutek działania czynników zewnętrznych ablation
(astronautyka, astronautyczny) niszczenie materiału powierzchniowego w komorze zapłonowej statku kosmicznego podczas jego wejścia w atmosferę ablation
(astronautyka, astronautyczny) sposób chłodzenia powierzchni statków kosmicznych, umożliwiający im przekraczanie bariery cieplnej w czasie powrotu na Ziemię ablation
(astronomia, astronomiczny) niszczenie warstw powierzchniowych meteorytu podczas przejścia przez atmosferę ablation
(geologia, geologiczny) ablacja deszczowa: spłukiwanie zwietrzeliny skalnej przez spływające po stoku wody opadowe ablation
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie (całkowite lub częściowe) jakiegoś organu, tkanek lub ciała obcego ablation

ablatyw abˈlatɨf n
(gramatyka) przypadek gramatyczny wyrażający odchodzenie i oddzielanie się od czegoś, a w łacinie spełniający także inne role, m.in. narzędnika i miejscownika; ablative case

ablatywny adj
(gramatyka) związany z przypadekiem gramatycznym ablatywem ablative

ablena abˈlɛ̃na n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny belonowatych; flat needlefish

ablucja abˈluʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne obmycie; ablution

ablutomania ˌablutɔ̃ˈmãɲja n
(medycyna, medyczny) chorobliwie częste mycie rąk; ablutomania

abnegacja ˌabnɛˈɡaʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) wyrzeczenie się, rezygnacja z korzyści dla dobra innych abnegation

abnegat abˈnɛɡat n
człowiek niedbający o swój wygląd i własne wygody, zaniedbany abnegate

abolicja ˌabɔˈlʲiʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawowy, powszechny akt łaski, polegający na zakazie wszczęcia lub nakazie umorzenia postępowania karnego w stosunku do pewnych rodzajów przestępstw lub kategorii przestępców; abolition

abolicjonizm ˌabɔlʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa; abolitionism

abominacja ˌabɔ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(książkowy) obrzydzenie, wstręt, odraza abomination

abonament ˌabɔ̃ˈnãmɛ̃nt n
regularna odgórna opłata za otrzymywanie książek lub czasopism subscription
regularna opłata za korzystanie z usługi (np. internetu); fee

abonent aˈbɔ̃nɛ̃nt n
osoba płacąca stałą opłatę, abonament subscriber

aboralny ˌabɔˈralnɨ adj
(biologia, biologiczny) przeciwgębowy, leżący po przeciwnej stronie ciała w stosunku do oralnego aboral

aborcja aˈbɔrʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg przerwania ciąży; wywołanie poronienia; abortion

abordaż aˈbɔrdaʃ n
(morski) (historia, historyczny, historycznie) sposób walki morskiej polegający na zetknięciu się dwóch okrętów i prowadzeniu walki wręcz na ich pokładach w celu zdobycia wrogiego okrętu lub jego późniejszego zatopienia; boarding

aborygen ˌabɔˈrɨɡɛ̃n n
(książkowy) pierwotny mieszkaniec jakiegoś obszaru lub kraju aborigine

aborygeński adj
związany z Aborygenami, dotyczący Aborygenów aboriginal Aboriginal
związany z pierwotnymi mieszkańcami danego miejsca aboriginal

abrahamiczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama Abrahamitic Abrahamitical

abrahamizm n
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) monoteizm abrahamiczny Abrahamism

abrahamowy ˌabraxãˈmɔvɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się od Abrahama Abrahamitic Abrahamitical

abrewiacja ˌabrɛˈvʲjaʦ̑ʲja n
(książkowy) (termin specjalistyczny) skrót wyrazu lub grupy wyrazów w piśmie, szczególnie w odniesieniu do dawnych rękopisów abbreviation

abrewiatura ˌabrɛvʲjaˈtura n
(książkowy) system skrótów najczęściej używanych wyrażeń, stosowany w starożytności i średniowieczu; abbreviation

abrewiologia ˌabrɛvʲjɔˈlɔɟja n
nauka o skróceniach językowych abbreviology

abriktozaur ˌabrʲikˈtɔzawr n
(paleontologia, paleontologiczny) dwunożny, roślinożerny dinozaur z rodziny heterodontozaurów, ornitopod wyglądem przypominający heterodontozaura abrictosaurus

absces ˈapsʦ̑ɛs n
(medycyna, medyczny) ropień abscess

absencja apˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
nieobecność w danym miejscu, zwłaszcza w pracy absence absenteeism

absolucja ˌapsɔˈluʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) uwolnienie, wyrok sądowy uwalniający oskarżonego absolution
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rozgrzeszenie, zdjęcie klątwy kościelnej, odpuszczenie grzechów; absolution

absolut apˈsɔlut n
to, co istniało samo przez się, absolutny duch, Bóg; absolute

absolutnie ˌapsɔˈlutʲɲɛ adv
całkowicie, niezależnie od niczego absolutely

absolutny ˌapsɔˈlutnɨ adj
całkowity, zupełny, bezwzględny absolute
(filozofia, filozoficzny) istniejący obiektywnie absolute
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oparty na zasadach absolutyzmu lub rządzący według tych zasad absolute
niekwestionowany absolute

absolutorium ˌapsɔluˈtɔrʲjũm n
(oficjalnie) zwolnienie od odpowiedzialności exoneration

absolutyzm ˌapsɔˈlutɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchia nieograniczona; absolutism

absolwent apˈsɔlvɛ̃nt n
osoba, która ukończyła szkołę, uczelnię, kurs; graduate

absolwować ˌapsɔlˈvɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać absolucji, rozgrzeszenia absolve

absorbat apˈsɔrbat n
(chemia, chemiczny) składnik gazowy pochłaniany przez absorbent podczas absorpcji absorbate

absorbent apˈsɔrbɛ̃nt n
(chemia, chemiczny) substancja, która pochłania wgłębnie (absorbuje) inną (absorbat) absorbent

absorber apˈsɔrbɛr n
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do pochłaniania niektórych składników mieszaniny gazowej przez ciecz. absorber absorption apparatus

absorbować ˌapsɔrˈbɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie absorb imbibe
pochłaniać, zaprzątać całkowicie czyjąś myśl, uwagę, czas; zajmować kogoś absorb engross

absorpcja apˈsɔrpʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) proces wnikania cząstek do wnętrza innej substancji tworzącej dowolną fazę ciągłą; absorption
proces pochłaniania energii fali przez ciało; absorption

abstrahować ˌapstraˈxɔvaʨ̑ v
(filozofia, filozoficzny) dokonywać wyodrębnienia w jakimś zagadnieniu, zjawisku lub przedmiocie, jego różnych cech lub określać relacje między nimi w celu stworzenia pojęcia ogólnego abstract
(książkowy) celowo i świadomie pomijać w rozważaniach jakąś cechę lub aspekt, żeby ułatwić analizę; nie uwzględniać czegoś abstract

abstrakcjonistyczny ˌapstrakʦ̑ʲjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(sztuka) związany z abstrakcjonizmem abstractionist

abstrakcjonizm ˌapstrakˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce XX wieku, w którym charakterystyczne jest wyeliminowanie wszelkich bezpośrednich odniesień do form lub przedmiotów obserwowanych w naturze; abstractionism

abstrakcyjny ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
nie mający związku z rzeczywistością abstract

abstrakt ˈapstrakt n
(filozofia, filozoficzny) pojęcie ogólne utworzone w wyniku abstrahowania, niemające odpowiednika w konkretnym rzeczywistym przedmiocie abstract
(książkowy) zwięzły wyciąg z tekstu naukowego lub dokumentu, publikowany najczęściej w języku angielskim abstract

abstynencja ˌapstɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) powstrzymywanie się głównie przed piciem alkoholu; abstinence teetotalism

abstynent apsˈtɨ̃nɛ̃nt n
osoba nie pijąca napojów alkoholowych teetotaller teetotaler
osoba wstrzemięźliwa, powściągliwa, powstrzymująca się od czegoś abstainer

absurd ˈapsurt n
nonsens, coś bez logicznego uzasadnienia absurdity

absurdalnie ˌapsurˈdalʲɲɛ adv
w sposób absurdalny absurdly

absurdalność n
cecha tego, co jest absurdalne, niedorzeczność absurdity ridiculousness

absurdalny ˌapsurˈdalnɨ adj
nie podlegający logicznemu wyjaśnieniu absurd

absynt ˈapsɨ̃nt n
alkoholowy napój wysokoprocentowy, otrzymywany w procesie destylacji z różnego rodzaju ziół, przede wszystkim z kwiatów i liści piołunu; absinth absinthe

absyntowy adj
związany z absyntem; zawierający absynt absinthian

absztyfikant ˌapʃtɨˈfʲikãnt n
(książkowy) (żartobliwie) osoba starająca się o względy kobiety; konkurent, zalotnik wooer

abulia aˈbulʲja n
chorobliwe osłabienie lub brak woli w podejmowaniu decyzji abulia

abuliczny adj
(psychologia, psychologiczny) związany z abulią, dotyczący abulii abulic

abuzywny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) naruszający zasady współżycia społecznego, stanowiący nadużycie, zawierający zakazane zapisy abusive

acefalia ˌaʦ̑ɛˈfalʲja n
(medycyna, medyczny) letalna wada wrodzona płodu o charakterze malformacji, polegająca na niewykształceniu głowy lub wykształceniu jej w formie zredukowanej; acephaly

acenaften ˌaʦ̑ɛ̃ˈnaftɛ̃n n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny acenaphthene

acenokumarol n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek przeciwzakrzepowy będący pochodną kumaryny, antagonista witaminy K; acenocoumarol

acerola ˌaʦ̑ɛˈrɔla n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Malpighia glabra L., malpigia granatolistna acerola

acerra n
mały, przenośny ołtarzyk, ustawiany przed zmarłym, na którym palono perfumy, używany też jako przenośny ołtarz w czasie uroczystości pogrzebowych; acerra
skrzynka z brązu lub marmuru, służąca w starożytnym Rzymie do przechowywania kadzidła do ofiar; acerra

acetal aˈʦ̑ɛtal n
(chemia, chemiczny) związek organiczny otrzymywany w wyniku działania alkoholu na aldehyd lub keton, wykorzystywany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym oraz w syntezie organicznej; acetal

acetaldehyd n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów; acetaldehyde

acetalowy ˌaʦ̑ɛtaˈlɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) związany z acetalem, odnoszący się do acetali acetalic

acetamid ˌaʦ̑ɛˈtãmʲit n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C2H5NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych; acetamide ethanamide

acetanilid ˌaʦ̑ɛtãˈɲilʲit n
(chemia, chemiczny) związek organiczny o wzorze sumarycznym C8H9NO, pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników; acetanil acetanilid acetanilide antifebrin

acetofenon ˌaʦ̑ɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C8H8O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik; acetophenone phenyl methyl ketone phenylethanone

aceton aˈʦ̑ɛtɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy przedstawiciel grupy ketonów o wzorze C3H6O, bezbarwna, łatwopalna i toksyczna ciecz o ostrym zapachu, wykorzystywany w syntezie chemicznej i jako rozpuszczalnik; acetone dimethyl ketone dimethylformaldehyde propanone

acetonemia n
(medycyna, medyczny) gromadzenie się we krwi ciał acetonowych, świadczące o nieprawidłowej przemianie materii acetonemia

acetyl n
(chemia, chemiczny) rodzaj grupy funkcyjnej typu acylowego wywodzącej się z kwasu octowego; acetyl

acetylen ˌaʦ̑ɛˈtɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) etyn acetylene

ach ax interjection
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych, takich jak m.in.: zachwyt, zaskoczenie, przestrach, irytacja, podziw, zdziwienie, pragnienie ah oh

achajski aˈxajsʲci adj
(odrzeczownikowy) Achaja, Achaj, Achajczyk, Achajka Achaean

achondryt aˈxɔ̃ndrɨt n
(geologia, geologiczny) (astronomia, astronomiczny) meteoryt kamienny składający się głównie z piroksenów i plagioklazów achondrite

achromat axˈrɔ̃mat n
(optyka, optyczny) (fotografia) (fizyka, fizyczny) układ optyczny, zestaw dwóch soczewek zrobionych z gatunków szkła o różnej dyspersji połączonych razem; achromat achromatic lens

achromatopsja n
(medycyna, medyczny) duża lub całkowita niemożność rozpoznawania barw; achromatopsia

achy i ochy ˈaxɨ i‿ˈɔxɨ idiom
(potocznie, potoczny) przesadne zachwyty oohing and ahhing

acid house n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce house, charakteryzujący się hipnotycznym rytmem linii basowej; acid house

acid jazz n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce popularnej, łączący jazz, blues i soul z funkowym rytmem; acid jazz acid-jazz

acid rock n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w muzyce rockowej, zawierający elementy psychodeliczne; acid rock

acid trance n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w tanecznej muzyce trance, z aranżacją stopniowo wprowadzającą napięcie; acid trance

acidic folk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek w muzyce folkowej, zawierający elementy psychodeliczne acidic folk

acro-joga n
(sport, sportowy) rodzaj treningu, który łączy elementy jogi, masażu tajskiego i akrobatyki acro-yoga acroyoga

acykliczny adj
(matematyka, matematyczny) nieposiadający cykli acyclic
niecykliczny acyclic

ad us. ext. acronym
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (łacina) = ad usum externum → do użytku zewnętrznego ad us. ext.

ad us. int. acronym
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (łacina) = ad usum internum → do użytku wewnętrznego ad us. int.

adadżio aˈdaʤ̑ʲjɔ n
(choreografia, choreograficzny) liryczny taniec dwojga solistów, przechodzenie z pozy do pozy oraz podnoszenie tancerki przez partnera; adage

adaks n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Addax Laurillard, rodzaj ssaka parzystokopytnego z podrodziny antylopowców; addax

adamaszek ˌadãˈmaʃɛk n
(włókiennictwo) wzorzysta tkanina dwustronna, z jednej strony matowa, z drugiej błyszcząca; ; (zobacz) też adamaszek w Encyklopedii staropolskiej damask

adamsyt aˈdãmsɨt n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów; DM adamsite diphenylaminechlorarsine

adaptabilność n
(biologia, biologiczny) zdolność do fizjologicznego reagowania przystosowawczego komórek, tkanek, narządów organizmu na zmiany warunków jego środowiska; adaptive behavior

adaptacja ˌadapˈtaʦ̑ʲja n
przystosowanie do nowego sposobu użytkowania, przeróbka adaptation

adaptacyjny adj
taki, który potrafi się zmieniać, dostosowywać do wymagań albo do otoczenia adaptive

adapter aˈdaptɛr n
główka odtwarzająca w gramofonie elektrycznym, zastępująca membranę – wkładka gramofonowa record player

adaptować ˌadapˈtɔvaʨ̑ v
dostosować/dostosowywać do innego użytku adapt

addendum adˈːɛ̃ndũm n
załączniki do pisma urzędowego (np. do umowy, podania) addendum

adduktor n
(anatomia, anatomiczny) mięsień przywodzący kończynę do osi ciała; adductor

addycja n
(biologia, biologiczny) mutacja polegająca na wstawieniu jednej lub większej liczby zasad addition

addytywny adj
związany z dodawaniem, powstający przez dodawanie additive

adekwatność ˌadɛˈkfatnɔɕʨ̑ n
odpowiedniość adequacy

adekwatny ˌadɛˈkfatnɨ adj
dokładnie czemuś odpowiadający adequate appropriate proportional suitable proportionate

adenina n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, składnik nukleotydów tworzących kwasy nukleinowe; adenine

adenoid ˌadɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek gardłowy adenoids

adenotomia n
(medycyna, medyczny) chirurgiczny zabieg laryngologiczny polegający na usunięciu lub ścięciu przerośniętego migdałka gardłowego; adenoidectomy

adenozynotrójfosforan n
(biochemia, biochemiczny) nukleotyd adeninowy zbudowany z trzech reszt kwasu ortofosforowego, reszty adeninowej i rybozy; adenosine triphosphate

adept ˈadɛpt n
osoba, która się kształci, szczególnie osoba zdobywająca wiedzę praktyczną student

adhan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny)muzułmańskie wezwanie do modlitwy, wygłaszane m.in. przez muezina z minaretu; adhan

adhezja n
(fizyka, fizyczny) przyciąganie się wzajemne cząsteczek stykających się powierzchni różnych ciał; adhesion

adho mukha svanasana n
jedna z asan; pozycja, w której ciało jest zgięte wpół i pochylone do przodu, wyprostowane nogi i ramiona oparte są podłodze adho mukha shvanasana

adiabatyczny adj
(fizyka, fizyczny) taki, który przebiega bez wymiany ciepła z otoczeniem adiabatic

adios interjection
(potocznie, potoczny) do widzenia, do zobaczenia adios

adipocyt ˌadʲiˈpɔʦ̑ɨt n
(biologia, biologiczny) komórka syntetyzująca i magazynująca trójglicerydy (tłuszcze proste) adipocyte fat cell lipocyte

admin ˈadmʲĩn n
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) (zobacz) administrator admin

administracja ˌadmʲĩɲiˈstraʦ̑ʲja n
kierownictwo jakiejś instytucji, przedsiębiorstwa itp. management
system organów państwowych i samorządowych, służący sprawowaniu władzy wykonawczej w państwie; administration
zarządzanie czymś, administrowanie administration management

administracyjny ˌadmʲĩɲistraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z administracją i administrowaniem administrative

administrator ˌadmʲĩɲiˈstratɔr n
osoba zarządzająca czymś administrator

administrować ˌadmʲĩɲiˈstrɔvaʨ̑ v
sprawować zarząd, kierować jakąś wyodrębnioną dziedziną działalności administer

admiracja n
(książkowy) (dawniej, dawny) przejaw podziwu i uwielbienia dla kogoś lub czegoś admiration

admiralicja ˌadmʲiraˈlʲiʦ̑ʲja n
budynek mieszący admiralicję (1.1) admiralty admiralship
korpus admirałów admiralty admiralship
władze naczelne marynarki wojennej admiralty admiralship

admirał adˈmʲiraw n
(marynarka) najwyższy stopień (dowódca) w marynarce wojennej, równoważny stopniowi generała broni w armii lądowej, naczelny wódz floty; admiral
(marynarka) oficer mający stopień admirała (1.1) admiral
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rusałka admirał, motyl z rodziny rusałkowatych admiral

admirować v
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) podziwiać kogoś, uwielbiać go admire

admitancja n
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna będąca odwrotnością impedancji, całkowita przewodność elektryczna w obwodach prądu przemiennego; admittance

adnotacja ˌadnɔˈtaʦ̑ʲja n
uwaga, dopisek, przypisek, notatka annotation
(informatyka, informatyczny) w Javie: metadane dodawane na poziomie kodu źródłowego do klas, metod, zmiennych, pakietów i parametrów annotation

adopcja aˈdɔpʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawne uznanie obcego dziecka za własne; adoption

adopcjanizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd teologiczny według którego Jezus nie był naturalnym Synem Bożym a został usynowiony dopiero po narodzinach lub pi chrzcie w Jordanie albo tuż przed śmiercią; adoptionism

adopcyjny adj
związany z adopcją, dotyczący adopcji adoptive

adoptować ˌadɔpˈtɔvaʨ̑ v
dokonywać / dokonać adopcji adopt

adorator ˌadɔˈratɔr n
mężczyzna zabiegający o względy kobiety womaniser

adorować ˌadɔˈrɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oddawać cześć Bogu lub obiektom kultu religijnego worship
uwielbiać kogoś, zachwycać się kimś, otaczać go uwielbieniem adore

adrenalina ˌadrɛ̃naˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon wydzielany w sytuacjach zagrożenia i stresu; adrenaline epinephrine

adres ˈadrɛs n
informacje o tym, gdzie znajduje się jakiś budynek lub gdzie ktoś mieszka address

adresarka ˌadrɛˈsarka n
(technologia, technika, techniczny) maszyna do drukowania adresów na masowych przesyłkach; addressograph

adresat aˈdrɛsat n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba, do której ktoś wysyła list, przesyłkę itp. addressee
osoba, do której ktoś kieruje słowa, dla której jest przeznaczony jakiś utwór, odezwa itp. audience

adresować ˌadrɛˈsɔvaʨ̑ v
umieszczać adres na liście, przesyłkę address
odnosić się, zwracać się do określonej osoby lub grupy address

adresówka ˌadrɛˈsufka n
mały identyfikator z imieniem zwierzęcia domowego (psa, kota, rzadziej fretki), adresem zamieszkania i/lub numerem telefonu jego opiekuna doczepiany do obroży zwierzęcia dog ID tag dog tag pet ID tag pet tag

adret n
(geografia, geograficzny) stok góry lub wzgórza będący bardziej nasłoneczniony w stosunku do przeciwnego stoku tego samego wzniesienia bądź pasma górskiego; adret

adsorpcja atˈsɔrpʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) gromadzenie się substancji rozpuszczonych w cieczy lub obecnych w gazie na powierzchni ciała stałego lub cieczy; adsorption

adware n
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie rozpowszechniane za darmo, którego producent otrzymuje wynagrodzenie za wyświetlanie reklam zlecanych przez sponsorów; adware
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które w natrętny sposób wyświetla niepożądane przez odbiorcę reklamy; adware

adwent ˈadvɛ̃nt n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim okres około czterech tygodni (dawniej czterdziestu dni) przed Bożym Narodzeniem, przygotowujący do uroczystości Narodzenia Pańskiego, symbolizujący oczekiwanie na przyjście Mesjasza; ; (zobacz) też adwent w Encyklopedii staropolskiej Advent Christmas season

adwentysta ˌadvɛ̃nˈtɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek protestanckiego Kościoła chrześcijańskiego, głoszącego bliskie ponowne przyjście Chrystusa, chrzest tylko dorosłych, sobotę jako dzień święty Adventist

adwentyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański ruch podkreślający zbliżające się powtórne przyjście Chrystusa na Ziemię; adventism

adwersarz adˈvɛrsaʃ n
(przestarzałe, przestarzały) oponent, rywal adversary oponent

adwokacki adj
związany z adwokatem lub adwokaturą attorney

adwokat adˈvɔkat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik udzielający porad i prowadzący sprawy klientów w sądzie; lawyer attorney barrister

adwokat Boga adˈvɔkad ˈbɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: duchowny, który podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego ma za zadanie przedstawić cechy świadczące o tym, że dana osoba powinna być błogosławionym lub kanonizowanym God's advocate

adwokat diabła adˈvɔkad ˈdʲjabwa n
(kościelny) (potocznie, potoczny) duchowny, który w Kościele katolickim podczas procesu beatyfikacyjnego lub kanonizacyjnego, ma za zadanie wyszukiwać przyczyn przeciw wyniesieniu na ołtarze devil's advocate

adygejski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język adygejski; Adyghe

adyton aˈdɨtɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ukryta przestrzeń w sanktuarium greckim (np. w świątyni, gaju, grocie), dostępna tylko dla kapłanów i osób wybranych, które przeszły obrzęd oczyszczenia, gdzie przechowywane były świętości: posąg bóstwa, przedmioty kultu i dary dla niego, czasem mieściła się tam także wyrocznia; adyton

adźiwika n
(filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) jeden z nurtów filozoficzno-religijnych w Indiach głoszący determinizm, ascetyzm i swoisty ateizm Ajivika

adżarski adj
związany z Adżarią lub Adżarami Adjaran Adjarian

adżyka n
(kulinaria) pasta z czerwonej papryki z dodatkiem soli, czosnku, ziół oraz orzecha włoskiego, pochodząca z kuchni kaukaskiej; adjika adzhika ajika

aeracja ˌaɛˈraʦ̑ʲja n
napowietrzanie; aeration aerification

aerator ˌaɛˈratɔr n
ręczne lub automatyczne urządzenie ogrodnicze do napowietrzania gleby, którego główną częścią jest wał z kolcami lub kawałkami blachy tnącymi darń podczas obracania się; aerator
urządzenie do napowietrzania wody aerator

aero- aˈɛrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z powietrzem, ruchem w powietrzu, lotnictwem aero-

aerobik ˌaɛˈrɔbʲik n
forma ćwiczeń wykonywana w rytm muzyki; aerobics

aerobiologia ˌaɛrɔbʲjɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem cząsteczek biologicznych znajdujących się w powietrzu atmosferycznym; aerobiology

aerodrom ˌaɛˈrɔdrɔ̃m n
(przestarzałe, przestarzały) lotnisko, szczególnie trawiaste aerodrome

aerodynamiczny ˌaɛrɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z aerodynamiką aerodynamic aerodynamical

aerodynamika ˌaɛrɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki zajmujący się ruchem gazów; aerodynamics

aerofagia ˌaɛrɔˈfaɟja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie czynnościowe przewodu pokarmowego polegające na nadmiernym połykaniu powietrza podczas jedzenia; aerophagia

aerofiniszer ˌaɛrɔfʲĩˈɲiʃɛr n
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie stosowane do skracania dobiegu samolotu i jego wyhamowania, wykorzystywany głównie na pokładach lotniskowców; aerofinisher

aerofobia ˌaɛrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed powietrzem (np. przeciągi, wiatr) lub przed ruchem w powietrzu (np. podróż samolotem) aerophobia

aerograf n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie malarskie rozpylające farbę za pomocą sprężonego powietrza; airbrush aerograph air-brush

aerografit n
(technologia, technika, techniczny) syntetyczna piana zbudowana z siatki pustych węglowych nanorurek, jeden z najlżejszych na świecie materiałów; aerographite

aeroklub n
organizacja, której członkami są piloci sportowi, skoczkowie spadochronowi, lotniarze, paralotniarze, modelarze lotniczy oraz miłośnicy lotnictwa aero club flying club

aerologia ˌaɛrɔˈlɔɟja n
(meteorologia, meteorologiczny) nauka zajmująca się badaniem górnych warstw atmosfery; aerology

aerologiczny adj
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aerologią aerologic

aeromechaniczny adj
(fizyka, fizyczny) związany z aeromechaniką, dotyczący aeromechaniki aeromechanic

aerometr ˌaɛˈrɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do pomiaru gęstości gazu aerometer

aerometria n
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się pomiarami gazów, w szczególności powietrza aerometry

aeronautyka ˌaɛrɔ̃ˈnawtɨka n
(książkowy) lotnictwo aeronautics

aeronomia ˌaɛrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka badająca właściwości fizyczne i chemiczne górnych warstw atmosfery; aeronomy

aeronomiczny adj
(meteorologia, meteorologiczny) związany z aeronomią aeronomic

aerostat ˌaɛˈrɔstat n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny lżejszy od powietrza; aerostat

aerotropizm n
(biologia, biologiczny) wzrost organizmu w kierunku źródła tlenu lub w przeciwną stronę aerotropism

aerożel ˌaɛˈrɔʒɛl n
materiał będący rodzajem sztywnej piany o wyjątkowo małej gęstości aerogel

afatyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z afazją; cierpiący na afazję aphasic

afazja aˈfazʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenia mowy lub rozumienia mowy na skutek uszkodzenia mózgu; aphasia

afekcja aˈfɛkʦ̑ʲja n
(dawniej, dawny) afekt, skłonność ku komu lub czemu affection

afekt ˈafɛkt n
namiętność, silne uczucie passion
wszelkie poruszenie lub wzruszenie umysłu emotion

afektacja ˌafɛkˈtaʦ̑ʲja n
przesada w okazywaniu uczuć, egzaltacja; wyrażanie uczuć (poprzez zachowywanie się, wypowiadanie się) w sposób przesadny, sztuczny, afektowany affectation

afektowanie ˌafɛktɔˈvãɲɛ adv
(książkowy) w afektowany sposób gushingly

afektowany ˌafɛktɔˈvãnɨ adj
przesadny, sztuczny gushing gushy la-di-da

afektować ˌafɛkˈtɔvaʨ̑ v
zachowywać się w sposób nienaturalny attitudinize

afera aˈfɛra n
wydarzenie, które wywołało skandal; affair

afera rozporkowa aˈfɛra ˌrɔspɔrˈkɔva n
(publikatory) (potocznie, potoczny) określenie wydarzeń związanych z zarzutami molestowania seksualnego przez osoby publiczne i z dochodzeniem w tej sprawie zippergate

afereza ˌafɛˈrɛza n
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik głoski lub głosek w wyrazie; apheresis

aferzysta ˌafɛˈʒɨsta n
człowiek biorący udział w aferach kryminalnych schemer

affidavit n
dobrowolne, urzędowe, pisemne oświadczenie pod przysięgą affidavit

afgański avˈɡãj̃sʲci adj
odnoszący się do Afgańczyków lub Afganistan u Afghan Afghani

afiks ˈafʲiks n
(gramatyka) morfem będący częścią składową wyrazu, różny od rdzenia, zrostek; affix

afiliacja ˌafʲiˈlʲjaʦ̑ʲja n
przyjęcie osoby lub organizacji do działającego już stowarzyszenia affiliation

afirmacja ˌafʲirˈmaʦ̑ʲja n
potwierdzenie, utwierdzenie, akceptacja affirmation

afisz ˈafʲiʃ n
(poligrafia) plakat informujący o jakiejś imprezie publicznej lub akcji, nawołujący do czegoś; ; (zobacz) też afisz w Encyklopedii staropolskiej poster

afonia aˈfɔ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie polegające na braku głosu; aphonia

aforystyczny adj
dotyczący aforyzmów, związany z aforyzmami aphoristic aphoristical

aforyzm aˈfɔrɨsm̥ n
zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy; aphorism

afro ˈafrɔ n
rodzaj fryzury w formie kuli z napuszonych, drobno skręconych loczków; afro 'fro

afro- ˈafrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Afryką Afro-

afroamerykański adj
dotyczący Afroamerykanów, czarnoskórych mieszkańców Stanów Zjednoczonych Afro-American African American

afrobeat afˈrɔbʲit n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny, powstały w Afryce w połowie lat 60. XX wieku, łączący afrykańskie rytmy z funkiem i jazzem; afrobeat

afrodyzjak ˌafrɔˈdɨzʲjak n
(medycyna, medyczny) środek (roślina, lek itp.) pobudzający popęd seksualny, wzmagający potencję lub doznania erotyczne; aphrodisiac

afrodyzjakalny adj
(medycyna, medyczny) związany z afrodyzjakiem; mający działanie afrodyzjaku; pobudzający aphrodisiac

afrykanerski ˌafrɨkãˈnɛrsʲci n
język z grupy germańskich, używany w południowej Afryce; Afrikaans

afrykata n
(językoznawstwo, językoznawczy) spółgłoska zwarto-szczelinowa; affricate

afrykański ˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
związany z Afryką, dotyczący Afryki, zamieszkujący Afrykę African

aga ˈaɡa n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oficer w stopniu aga (1.2) agha
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) stopień oficerski w sułtańskiej Turcji; agha
tytuł grzecznościowy w krajach muzułmańskich (pan) agha
(zoologia, zoologiczny) gatunek płaza z rodziny ropuchowatych (Rhinella marina); cane toad giant neotropical toad marine toad

agal ˈaɡal n
krążek ze sznurka, służący do utrzymania na głowie kefiji; agal

agamia n
(biologia, biologiczny) rozmnażanie bezpłciowe agamogenesis

agapant aˈɡapãnt n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych; agapanthus

agape aˈɡapɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezwarunkowa miłość Boga do człowieka; agape

agar n
żywiczne drewno różnych gatunków drzew z rodzaju Aquilaria; agar agarwood oodh

agardyt aˈɡardɨt n
rodzaj minerału; agardite

agat ˈaɡat n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana chalcedonu; kamień półszlachetny o charakterystycznych paskach układających się koncentrycznie; agate

agawa aˈɡava n
(botanika, botaniczny) Agave L., rodzaj roślin o długich, mięsistych, kolczastych, tworzących rozetę liściach; agave

agawa amerykańska aˈɡava ˌãmɛrɨˈkãj̃ska n
(botanika, botaniczny) gatunek roślin zielnych należących do rodziny agawowatych; agave Americana

agencja aˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
firma świadcząca różne usługi agency

agenda aˈɡɛ̃nda n
filia urzędu lub instytucji branch
terminarz agenda
ustalony plan jakiegoś spotkania agenda

agent ˈaɡɛ̃nt n
pracownik wywiadu agent
tajny pracownik policji lub służb specjalnych agent
przedstawiciel jakiejś firmy agent

aggiornamento n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) polityka Kościoła rzymskokatolickiego polegająca na unowocześnieniu i modernizacji doktryn oraz instytucji kościelnych, będąca jednym z dążeń II Soboru Watykańskiego; aggiornamento

agitacja ˌaɟiˈtaʦ̑ʲja n
działalność prowadząca do zjednania zwolenników dla pewnej sprawy, idei, poglądów; propagowanie haseł albo ideologii; agitation

agitator ˌaɟiˈtatɔr n
osoba prowadząca agitację agitator

aglet n
(technologia, technika, techniczny) skuwka na końcu sznurowadła aglet

aglomeracja n
(urbanistyka, urbanistyczny) zespół miasto i osiedli, skupionych na względnie małym obszarze, zazwyczaj wokół dużego miasta lub ośrodka przemysłowego; agglomeration
nagromadzenie, skupienie czegoś; (także, też) to, co zostało zgromadzone agglomeration

aglutynacyjny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który tworzy wyrazy pochodne przez zlepianie słów, a nie na drodze odmiany agglutinative

aglutynina ˌaɡlutɨ̃ˈɲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) przeciwciało biorące udział w zlepianiu aglutynogenów podczas aglutynacji; agglutinin

agnat ˈaɡnat n
(dawniej, dawny) krewny w linii męskiej agnate

agnostycyzm ˌaɡnɔˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd negujący całkowicie lub częściowo możliwość poznania bytu; agnosticism

agnostyczny ˌaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z agnostycyzmem lub agnostykami agnostic

agnostyk aˈɡnɔstɨk n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik agnostycyzmu agnostic

agogo aˈɡɔɡɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny pochodzenia afrykańskiego zbudowany co najmniej z dwóch dzwonków połączonych zakrzywionym uchwytem; agogo bell

agon ˈaɡɔ̃n n
zawody sportowe, muzyczne oraz turnieje poetów w starożytnej Grecji agon

agonia aˈɡɔ̃ɲja n
stan bezpośrednio poprzedzający zgon; agony

agonista ˌaɡɔ̃ˈɲista n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) czynnik współdziałający, o podobnym działaniu do czegoś; agonist

agonistyka n
w starożytnej Grecji: współzawodnictwo w agonach agonistics

agora aˈɡɔra n
(historia, historyczny, historycznie) podejmujące najważniejsze decyzje zgromadzenie zwoływane w greckich państwach-miastach agora

agorafobia ˌaɡɔraˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem samemu w miejscach publicznych; agoraphobia

agrafa aˈɡrafa n
termin odnoszący się do słów Jezusa, niezapisanych w Nowym Testamencie; agrapha

agrafka aˈɡrafka n
rodzaj zapinki wykonanej z drutu, której jeden koniec zahacza się o zagięcie znajdujące się na drugim końcu; safety pin

agramatyzm n
(językoznawstwo, językoznawczy) (medycyna, medyczny) rodzaj afazji, niezdolność do prawidłowego łączenia wyrazów w zdania; agrammatism

agrarny aˈɡrarnɨ adj
rolniczy, rolny agrarian

agrarystyczny adj
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z agraryzmem agrarian

agregat aˈɡrɛɡat n
(technologia, technika, techniczny) zespół różnych maszyn połączonych ze sobą na stałe w celu wykonywania określonej pracy, stanowiących przez to jedno nowe urządzenie robocze aggregate

agresja aˈɡrɛsʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrojny najazd jednego państwa na inne; aggression
(psychologia, psychologiczny) zachowanie, którego celem jest wyładowanie gniewu, wyrządzenie szkody; aggression

agresor aˈɡrɛsɔr n
ktoś, kto dopuszcza się agresji aggressor
państwo działające lub posługujące się metodami agresji aggressor

agrest ˈaɡrɛst n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Ribes uva-crispa, krzew owocowy z gatunku porzeczka agrest, wydający kwaskowate, zielonkawe owoce typu jagody; gooseberry bush plant
(spożywczy) owoc agrestu (1.1) gooseberry

agresywnie adv
w sposób agresywny aggressively

agresywność n
cecha tego, co agresywne; cecha tych, którzy są agresywni aggressiveness

agresywny ˌaɡrɛˈsɨvnɨ adj
zachowujący się wrogo, napastliwie aggressive aggro

agrobiologia n
nauka o ogólnych prawach biologicznych stanowiących podstawę uprawy roślin i hodowli zwierząt; agrobiology

agrobiologiczny adj
(rolnictwo, rolniczy) (biologia, biologiczny) związany z agrobiologią lub agrobiologami agrobiological agrobiologic

agrobiotechnologia n
nauka o zastosowaniu biotechnologii w rolnictwie agrobiotechnology

agrochemia n
(chemia, chemiczny) dział chemii powiązany z rolnictwem, bada działanie substancji na środowisko naturalne, szukając sposobów na zwiększenie plonów i poprawę jakości produktów rolnych; agrochemistry

agrochemiczny adj
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) związany z agrochemią agrochemical

agrofizyczny adj
(rolnictwo, rolniczy) dotyczący agrofizyki agrophysical

agrofizyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka z pogranicza agronomii i fizyki, której obiektem badawczym jest ekosystem ukształtowany poprzez działalność człowieka, badany i opisywany metodami nauk ścisłych – w szczególności fizyki; agricultural physics agrophysics

agroklimatologia n
dział klimatologii badający oddziaływanie warunków klimatycznych na uprawę roślin; agroclimatology

agrometeorologia n
dział meteorologii badający wpływ zjawisk meteorologicznych na uprawę roślin, produkcję rolniczą i leśną oraz vice versa; agrometeorology

agrometr n
linijka z podziałką, służąca do obliczania powierzchni według planu agrometer

agronom aˈɡrɔ̃nɔ̃m n
specjalista zajmujący się agronomią; agronomist

agronomia ˌaɡrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(rolnictwo, rolniczy) teoretyczna i praktyczna wiedza o rolnictwie i zarządzaniu produkcją żywności roślinnej; agronomy agricultural science

agroturystyka ˌaɡrɔtuˈrɨstɨka n
(rolnictwo, rolniczy) (turystyka, turystyczny) wypoczynek spędzany w chłopskim gospodarstwie, może być połączony z pracą w gospodarstwie; agriturism

agulski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język agulski; Aghul

aguti aˈɡutʲi n
(zoologia, zoologiczny) Dasyprocta, roślinożerny gryzoń południowoamerykański, introdukowany również w Indiach; agouti

aha ˈaxa interjection
…wyrażenie potwierdzenia/zrozumienia aha
…wyrażenie przypomnienia aha

ahinsa aˈçĩw̃sa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zasada moralna hinduizmu, buddyzmu i dźinizmu, nakazująca poszanowanie wszelkiego życia, odrzucająca zabijanie i zadawanie obrażeń fizycznych wszelkim istotom żywym – ludziom, zwierzętom, a w dźinizmie także roślinom i Ziemi; ahimsa ahinsa

ahistoryczny adj
pokazujący wydarzenia historyczne bez kontekstu, bez działania czynników historycznych ahistorical unhistorical

ahoj aˈxɔj interjection
pozdrowienie, zawołanie, okrzyk mający zwrócić uwagę; słowo używane zwykle wśród marynarzy i żeglarzy ahoy

aikido ajˈcidɔ n
japońska sztuka samoobrony; aikido

airbag ˈɛrbak n
(motoryzacja) poduszka powietrzna airbag

ais n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o półton; A-sharp

ais-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku ais (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) a-sharp minor

aisis ˈajsʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a podwyższony o cały ton; A double sharp

aj aj interjection
…oznajmiający ból lub zaskoczenie ouch

ajatollah ˌajaˈtɔlːax n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wysoki tytuł znawcy teologii i prawa w szyizmie imamickim; ayatollah

ajmak n
(administracja) jednostka administracyjna w Górnym Ałtaju, w Buriato-Mongolii i w Mongolii; aimag

ajoen n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny występujący w czosnku, bezwonny produkt rozpadu alliiny ajoene

ajran n
(spożywczy) (kulinaria) turecki i ałtajski napój sporządzany z jogurtu, wody i soli; airan

ajurweda ˌajurˈvɛda n
(medycyna, medyczny) (starożytność) system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności Ayurveda

ajurwedyjski ˌajurvɛˈdɨjsʲci adj
związany z ajurwedą – medycyną indyjską Ayurvedic ayurvedic

ajwar n
(kulinaria) bałkańska pasta przyrządzana z papryki, bakłażanów i pomidorów; ajvar

akacja aˈkaʦ̑ʲja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) tropikalne drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) acacia

akademia ˌakaˈdɛ̃mʲja n
(historia, historyczny, historycznie) szkoła filozoficzna założona przez Platona, mieszcząca się w parku Akademosa; Academy
instytucja, towarzystwo naukowe academy
szkoła wyższa; academy drama school

akademicki ˌakadɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
(szkolnictwo, szkolny) dotyczący uczelni wyższej, studiów i studentów academic academical
zgodny z określonymi, utartymi wzorami academic academical
taki, który jest teoretyczny; nie jest praktyczny theoretical theoretic

akademik ˌakaˈdɛ̃mʲik n
(szkolnictwo, szkolny) dom akademicki; hall of residence dorm dormitory

akadiański ˌakaˈdʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Akadii Acadian

akadyjski adj
dotyczący Akadu lub/i państwa akadyjskiego Akkadian

akadyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.; Akkadian

akalkulia ˌakalˈkulʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie zdolności procesów liczenia; acalculia

akant ˈakãnt n
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w formie stylizowanych liści, gałązek i kwiatów akantu (1.1); acanthus
(botanika, botaniczny) Acanthus L., rodzaj roślin, bylin lub krzewów, z rodziny akantowatych; . acanthus

akantyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, jednoskośna odmiana argentytu ; acanthite

akapit aˈkapʲit n
fragment tekstu rozpoczynający się od nowego wiersza; paragraph

akatyst aˈkatɨst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj hymnu liturgicznego ku czci Chrystusa lub świętych, spotykany zwłaszcza w wielkopostnej tradycji chrześcijaństwa wschodniego, śpiewany na stojąco podczas szczególnych nabożeństw; akathist

akceleracja n
przyspieszenie acceleration

akceleracyjny adj
związany z przyspieszeniem lub przyspieszaniem, akceleracją; służący do przyspieszania accelerative

akcent ˈakʦ̑ɛ̃nt n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżnienie za pomocą środków fonetycznych niektórych sylab w obrębie wyrazu; stress accent

akcentować ˌakʦ̑ɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
(językoznawstwo, językoznawczy) wyróżniać sylabę w wyrazie lub wyraz w zdaniu accent
podkreślać jakieś cechy, kłaść na coś nacisk accent

akceptacja ˌakʦ̑ɛpˈtaʦ̑ʲja n
wyrażenie zgody acceptance acceptation

akceptant n
(ekonomia, ekonomiczny) osoba przyjmująca na siebie zobowiązanie zapłacenia w określonym terminie i miejscu wymienionej w wekslu sumy; acceptor accepter

akceptor n
(chemia, chemiczny) cząsteczka, pojedynczy atom lub jon, który przyjmuje elektron, proton, grupę funkcyjną lub określony jon od innych cząsteczek w trakcie reakcji chemicznej; acceptor

akceptowalny ˌakʦ̑ɛptɔˈvalnɨ adj
możliwy do zaakceptowania, do przyjęcia acceptable

akceptować ˌakʦ̑ɛpˈtɔvaʨ̑ v
aprobować coś accept

akcesorium n
(urzędowy) (handel, handlowy) drobny przedmiot stanowiący dodatkowe wyposażenie accessory accoutrement

akcja ˈakʦ̑ʲja n
(sport, sportowy) działania ofensywne, atak action
działanie zorganizowane action
przebieg zdarzeń powiązanych następstwem chronologicznym, lub więzią przyczynowo-skutkową; action
papier wartościowy wystawiany posiadaczowi części kapitału spółki akcyjnej (często w lm); share stock

akcja na okaziciela ˈakʦ̑ʲja ˌna‿ɔkaʑiˈʨ̑ɛla n
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj akcji, na której nie ma oznaczonego właściciela - przeciwieństwo akcji imiennej; bearer share

akcjonariat pracowniczy ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjat ˌpraʦ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) forma własności, w której właścicielami większości akcji są pracownicy; employee share ownership

akcjonariusz ˌakʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) właściciel akcji spółki akcyjnej; shareholder

akcyza akˈʦ̑ɨza n
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pośredniego nakładanego na niektóre towary celem ograniczenia ich konsumpcji; excise tax

akita n
(kynologia, kynologiczny) każda z dwóch ras psów: akita inu i akita amerykańska; Akita
pies którejś z ras (1.1) akita

aklamacja ˌaklãˈmaʦ̑ʲja n
jednogłośny wybór, uznanie czegoś acclamation acclaim

aklina n
(geografia, geograficzny) linia łącząca na mapie miejsca, gdzie odchylenie igły magnetycznej równe jest zeru; aclinic line

akmeizm n
(literacko) przeciwstawiający się symbolizmowi modernistyczny kierunek w poezji i literaturze rosyjskiej przypadający na początek XX wieku; Acmeism

akolita ˌakɔˈlʲita n
(kościelny) osoba, której udzielono posługi akolitatu; acolyte

akomodacja ˌakɔ̃mɔˈdaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) dostosowanie się układu optycznego oka do ostrego widzenia accommodation
dostosowanie warunków oferty zakwaterowania adjustment
przystosowanie sposobów katechizacji misyjnej do warunków życia ludności nauczanej adjustment

akompaniament ˌakɔ̃mpãˈɲãmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalne tło głównej partii; accompaniment

akompaniator ˌakɔ̃mpãˈɲatɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca akompaniamentu accompanist

akompaniować ˌakɔ̃mpãˈɲɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalnie towarzyszyć głównej partii, wykonywać jej tło accompany

akonto aˈkɔ̃ntɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) zadatek na spłatę z tytułu należności advance

akord ˈakɔrt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) równoczesne współbrzmienie co najmniej trzech dźwięków; chord

akordeon ˌakɔrˈdɛɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego z grupy aerofonów; accordion

akordeonista ˌakɔrdɛɔ̃ˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mężczyzna, chłopiec grający na akordeonie accordionist

akredytacja n
oficjalna zgoda potrzebna dziennikarzom lub dyplomatom do wykonywania swoich zadań w danym miejscu accreditation

akredytować v
udzielać akredytacji accredit

akrobata ˌakrɔˈbata n
człowiek wykonujący akrobacje, zwykle w cyrku lub sporcie acrobat

akrobatyczny adj
związany z akrobatyką, dotyczący akrobatyki acrobatic

akrofobia ˌakrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk wysokości; acrophobia

akrolit aˈkrɔlʲit n
(sztuka) (starożytność) w starożytnej Grecji: posąg wykonany z dwóch materiałów; acrolith

akromegalia n
(medycyna, medyczny) choroba spowodowana nadmiernym wydzielaniem hormonu wzrostu, występuje u osób dorosłych i powoduje przerost kości i rozrost tkanek miękkich; acromegaly

akropol aˈkrɔpɔl n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu acropolis

aksamit aˈksãmʲit n
(włókiennictwo) tkanina bawełniana z krótką okrywą włosową z jedwabnych, wełnianych lub bawełnianych nici; velvet

aksamitka ˌaksãˈmʲitka n
(botanika, botaniczny) Tagetes, kwitnąca roślina ozdobna; marigold tagetes

aksamitny ˌaksãˈmʲitnɨ adj
wykonany z aksamitu velvet
(przenośnie, przenośnia) gładki, miękki, delikatny velvety

aksjologiczny adj
(filozofia, filozoficzny) związany z aksjologią, dotyczący aksjologii axiological

aksjomat akˈsʲjɔ̃mat n
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) element aksjomatyki, czyli tak wybranego zestawu twierdzeń, że na ich bazie daje się wyprowadzić wszystkie pozostałe twierdzenia danej teorii matematycznej; axiom

aksjomatyczny ˌaksʲjɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
oparty na aksjomatach axiomatic

aksolotl aˈksɔlɔtl̥ n
(zoologia, zoologiczny) forma larwalna niektórych płazów zdolna do rozmnażania płciowego axolotl

akson ˈaksɔ̃n n
(biologia, biologiczny) nitkowate przedłużenie komórki nerwowej; axon

aksonometria ˌaksɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja n
rodzaj rzutu równoległego, odwzorowanie przestrzeni na płaszczyznę z wykorzystaniem prostokątnego układu osi axonometry

aksonometryczny adj
(matematyka, matematyczny) (geometria) związany z aksonometrią, dotyczący aksonometrii axonometric

aksynit aˈksɨ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; axinite

akt akt n
(sztuka) (fotografia) zdjęcie lub obraz nagiej modelki lub modela; nude
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) część sztuki teatralnej; act
czyn, działanie act
(urzędowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędowy lub prawny dokument document

akt urodzenia ˈakt ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲa n
akt stanu cywilnego stwierdzający fakt narodzin dziecka; birth certificate

aktomiozyna n
(biochemia, biochemiczny) powstający w wyniku skurczu mięśnia kompleks dwóch białek: aktyny i miozyny; actomyosin

aktor akˈtɔʒɨ ˈaktɔr n
osoba, która gra rolę w teatrze lub w filmie; actor performer

aktorka akˈtɔrka n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) kobieta, która w teatrze lub na filmie udaje jakąś postać, bohatera actress

aktualizacja ˌaktu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
czynienie czegoś aktualnym, uwspółcześnienie, modernizacja update

aktualizowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: aktualizować updating

aktualizować v
czynić aktualnym update

aktualny ˌaktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący teraźniejszości current

aktuariusz n
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista z zakresu matematyki finansowej, obliczania ryzyka oraz wyceny projektów finansowych; actuary

aktyn ˈaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) radioaktywny pierwiastek chemiczny o symbolu Ac i liczbie atomowej 89; actinium

aktynometr ˌaktɨ̃ˈnɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd służący do dokładnego mierzenia promieniowania słonecznego actinometer

aktynometryczny adj
(fizyka, fizyczny) związany z aktynometrią lub aktynometrem, dotyczący aktynometrii lub aktynometru actinometric

aktywa n
(księgowość) kontrolowane przez jednostkę gospodarczą zasoby majątkowe o wiarygodnie określonej wartości, które użyte spowodują wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych; assets

aktywista ˌaktɨˈvʲista n
bardzo aktywny członek organizacji walczący w imię określonych praw lub przekonań activist

aktywizm n
czynna postawa; bycie aktywnym activism
(filozofia, filozoficzny) przekonanie myślicielskie o pierwszeństwie aktywności i zmiany nad stałością activism

aktywność akˈtɨvnɔɕʨ̑ n
działanie, przejawianie inicjatywy, branie udziału activity

aktywny akˈtɨvnɨ adj
biorący w czymś żywy udział, przejawiający inicjatywę; czynny; działający active
(chemia, chemiczny) zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją active

aktywować ˌaktɨˈvɔvaʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się aktywne activate enable

aktówka akˈtufka n
płaska torba na dokumenty briefcase

akulturacja ˌakultuˈraʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) przyjęcie przez osobę lub grupę kultury innej grupy acculturation

akumulacja n
(książkowy) gromadzenie lub nagromadzenie się czegoś accumulation

akumulacyjny adj
związany z akumulacją, gromadzeniem accumulative

akumulator ˌakũmuˈlatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do magazynowania energii (elektrycznej, mechanicznej lub cieplnej) battery accumulator

akumulatorek ˌakũmulaˈtɔrɛk n
(technologia, technika, techniczny) bateria, którą można ponownie naładować rechargeable battery

akupresura ˌakuprɛˈsura n
(medycyna, medyczny) wywodząca się z Chin tradycyjna metoda leczenia polegająca na naciskaniu, masowaniu i opukiwaniu ciała; acupressure

akupunktura ˌakupũŋkˈtura n
(medycyna, medyczny) sztuka leczenia polegająca na wbijaniu igieł w określone miejsca na ciele człowieka; acupuncture

akurat aˈkurat adv
wskazanie chwili, w której ma lub miało miejsce zdarzenie lub że chwilę wcześniej się zakończyło at this very moment just

akurat aˈkurat interjection
zaprzeczenie, protest wobec zastanego stanu lub wcześniejszej wypowiedzi a likely story nothing of the kind tell me another

akurat aˈkurat particle
podkreślenie dokładności informacji; właśnie tak / tyle / … exactly just precisely
podkreślenie, wskazanie obiektu lub obiektów wyróżnionych spośród innych exactly just precisely

akuratność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest akuratne; cecha tych, którzy są akuratni accuracy

akustyczny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) używający niezelektryfikowanych, tradycyjnych instrumentów unplugged
odnoszący się do zjawisk dźwiękowych acoustic

akustyka n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki, nauka o dźwięku i rozchodzeniu się fal sprężystych w różnych ośrodkach acoustics
(fizyka, fizyczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) warunki wnętrza decydujące o rozchodzeniu się w nim dźwięków acoustics

akuszeria ˌakuˈʃɛrʲja n
(dawniej, dawny) określenie położnictwa midwifery obstetrics

akuszerka ˌakuˈʃɛrka n
(przestarzałe, przestarzały) położna; midwife accoucheuse

akwakultura ˌakfakulˈtura n
forma gospodarki ludzkiej, mająca na celu zwiększenie pozyskiwania żywności (rzadziej innych produktów) ze środowiska wodnego; aquaculture

akwamaryn ˌakfãˈmarɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) przezroczysty minerał o niebieskawozielonej barwie, odmiana berylu; aquamarine

akwamaryna ˌakfãmaˈrɨ̃na n
barwa niebieskawozielona aquamarine

akwarela ˌakfaˈrɛla n
(sztuka) rozpuszczalna w wodzie farba stosowana w malarstwie watercolor watercolour

akwarelista n
(sztuka) malarz malujący obrazy farbami akwarelowymi watercolourist

akwarium aˈkfarʲjũm n
duży, przezroczysty, prostopadłościenny zbiornik na wodę aquarium tank
hodowla ryb urządzona w akwarium (1.1) aquarium fish tank

akwedukt aˈkfɛdukt n
kanał wodociągowy, rurociąg podziemny lub nadziemny, doprowadzający wodę z odległych źródeł na ogół do miast przy wykorzystaniu siły ciążenia ziemskiego; aqueduct

akwizycja n
(handel, handlowy) pozyskiwanie klientów, zbieranie zamówień w imieniu danej firmy acquisition

akworyna n
(biochemia, biochemiczny) u meduz: enzym katalizujący utlenianie w obecności wapnia; aequorin

ala ˈala n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) starożytny oddział piechoty lub później jazdy Rzymu i Mezopotamii; ala
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) straż przyboczna króla Macedonii ala

alabaster ˌalaˈbastɛr n
(mineralogia, mineralogiczny) zbita, drobnoziarnista odmiana gipsu, delikatnie zabarwiona lub biała; alabaster

alanina n
(biologia, biologiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z dwudziestu podstawowych aminokwasów białkowych; alanine

alarm ˈalarm n
sygnał dźwiękowy lub świetlny ostrzegający przed niebezpieczeństwem alarm

alarmować v
wywoływać niepokój alarm
zawiadamiać o niebezpieczeństwie lub sytuacji wymagającej szybkiego działania alert

alarmowy adj
dający sygnał o grożącym niebezpieczeństwie alarm warning

alaskański adj
związany z Alaską, pochodzący z Alaski Alaskan

alaski aˈlasʲci adj
związany z Alaską, pochodzący z Alaski Alaskan

alaskijski adj
związany z Alaską, pochodzący z Alaski Alaskan

alawita ˌalaˈvʲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca prądu religijnego na obrzeżach islamu; Alawite

alba ˈalba n
długa biała szata liturgiczna księży katolickich; alb

albarello ˌalbaˈrɛlːɔ n
zazwyczaj zdobione ceramiczne naczynie używane przez aptekarzy albarello

albatros alˈbatrɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) żyjący w koloniach, żywotny ptak oceaniczny o masywnym dziobie; albatross

albański alˈbãj̃sʲci adj
związany z Albanią, dotyczący Albanii Albanian

albedo alˈbɛdɔ n
(fizyka, fizyczny) liczba charakteryzująca stosunek natężenia światła odbitego do natężenia światła padającego; albedo
biała część skórki w owocach cytrusowych albedo

albertozaur ˌalbɛrˈtɔzawr n
(paleontologia, paleontologiczny) rodzaj teropoda z rodziny tyranozaurów; albertosaurus

albigens n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel heretyckiego ruchu w średniowiecznej Francji; Albigensian

albigeński adj
związany z albigensami, dotyczący albigensów Albigensian

albigeński possessiveAdjective
należący do albigensów, będący ich własnością Albigensian

albinos alˈbʲĩnɔs n
człowiek dotknięty albinizmem (niedoborem pigmentu w skórze) albino

albit ˈalbʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, glinokrzemian sodowy; albite

albo ˈalbɔ conjunction
…łączący dwa zdania równorzędne, oraz dwie części zdania, wskazujący, że tylko jedna część jest prawdziwa; or

album ˈalbũm n
zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp. album

alchemia alˈxɛ̃mʲja n
średniowieczna chemia, której zadaniem było odkrycie sposobu na przemianę metali nieszlachetnych w złoto alchemy

alchemiczny adj
dotyczący alchemii alchemical

alchemik alˈxɛ̃mʲik n
osoba zajmująca się alchemią w średniowieczu alchemist

alcista alʲˈʨ̑ista n
chłopiec lub mężczyzna śpiewający altem alto singer countertenor

alczyk ˈalʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alle alle, mały morski ptak z rodziny alk; Little Auk

aldehyd alˈdɛxɨt n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny posiadający grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową (C=O) połączoną z jednym (-CHO) lub dwoma (CH2O) atomami wodoru, aktywny chemicznie, ma silne właściwości redukujące; aldehyde

aldehyd octowy n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy aldehydów; acetaldehyde

aldehyd salicylowy n
(chemia, chemiczny) związek organiczny wykorzystywany w przemyśle perfumeryjnym i w syntezie chemicznej; 2-hydroxybenzaldehyde o-hydroxybenzaldehyde salicylaldehyde salicylic aldehyde

aldosteron ˌaldɔˈstɛrɔ̃n n
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) hormon sterydowy wytwarzany przez warstwę kłębkowatą kory nadnerczy, należący do grupy mineralokortykoidów aldosterone

ale ɛjl ˈalɛ conjunction
…służący do łączenia zdań wtedy, gdy jedno z nich jest przeciwieństwem drugiego, gdy sytuacja z jednego z nich zachodzi pomimo sytuacji ze zdania drugiego but however

alef ˈalɛf n
pierwsza litera alfabetów semickich: m.in. fenickiego, aramejskiego, arabskiego (ا), hebrajskiego (א), syryjskiego (ܐ); aleph

alegat aˈlɛɡat n
(przestarzałe, przestarzały) dokument, załącznik; addendum

alegoreza ˌalɛɡɔˈrɛza n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dwustopniowy sposób interpretacji znaków polegający na odczytywaniu najpierw znaczenia dosłownego, a później głębszego; allegorizing

alegoria ˌalɛˈɡɔrʲja n
(literacko) (sztuka) nawiązanie do czegoś/kogoś, przywołanie przekazane nie wprost, ale metaforycznie, za pomocą wypowiedzi zaszyfrowanej w przypowieści; allegory

alegorycznie ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
przenośnie, w sposób alegoryczny allegorically

alegoryczny ˌalɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
(literacko) (sztuka) taki, który ma poza znaczeniem dosłownym stały umowny sens przenośny allegoric allegorical

aleja aˈlɛja n
droga wysadzana po obu stronach drzewami lub krzewami; avenue

alejka aˈlɛjka n
wąska uliczka spacerowa path

aleksandretta obrożna n
(ornitologia, ornitologiczny) Psittacula krameri, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujący m.in. w środkowej Afryce i na Półwyspie Indyjskim; ring-necked parakeet rose-ringed parakeet

aleksandryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, rzadka, przezroczysta odmiana chryzoberylu; alexandrite

aleksytymia n
(psychologia, psychologiczny) niezdolność do rozumienia lub identyfikowania emocji oraz ich nazywania i wyrażania; alexithymia

alergen aˈlɛrɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) antygen (czynnik) zewnątrzpochodny, który wywołuje reakcję alergiczną; allergen

alergia aˈlɛrʲɟja n
(medycyna, medyczny) uczulenie, nadmierna reakcja organizmu na jakiś czynnik; allergy

alergiczny ˌalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z alergią allergic

alergik aˈlɛrʲɟik n
osoba uczulona na działanie alergenów allergy sufferer

alergolog ˌalɛrˈɡɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób alergicznych allergist

alergologia ˌalɛrɡɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się badaniem, leczeniem i zapobieganiem alergii; allergology

alergologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z alergologią, dotyczący alergologii allergological

aleucki adj
związany z Aleutami (Wyspami Aleuckimi) lub Aleutami (ludźmi) Aleut

ależ ˈalɛʃ interjection
wykrzyknik stosowany dla wyrażenia protestu, braku zgody why

ależ ˈalɛʃ particle
podkreślenie kontrastu z wcześniejszą wypowiedzią but
wyraz zdumienia, zaskoczenia but

alfa ˈalfa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa pierwszej litery alfabetu greckiego, α; alpha

alfabet alˈfabɛt n
zbiór wszystkich liter ułożony w ogólnie przyjętym porządku; alphabet ABC

alfabet Morse'a n
(marynarka) (telekomunikacja) kod, w którym znakom odpowiadają sygnały świetlne lub kombinacje kropek i kresek Morse code

alfabetycznie ˌalfabɛˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób alfabetyczny, zgodnie z kolejnością liter w alfabecie alphabetically

alfabetyczny ˌalfabɛˈtɨʧ̑nɨ adj
odnoszący się do alfabetu, związany z alfabetem alphabetic
ułożony w kolejności zgodnej z układem liter w alfabecie alphabetical

alfanumeryczny adj
(informatyka, informatyczny) zawierający lub wykorzystujący litery i cyfry alphanumeric

alfons ˈalfɔ̃w̃s n
(potocznie, potoczny) (pospolicie) mężczyzna żyjący z cudzej prostytucji, zabierający prostytutce część jej dochodu w zamian za ochronę pimp

algebra alˈɡɛbra n
jeden z działów matematyki; algebra

algebraiczny adj
dotyczący algebry algebraic

algierski alʲˈɟɛrsʲci adj
odnoszący się do państwa Algieria Algerian

algofobia ˌalɡɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) nieuzasadniony lęk przed bólem; algophobia

algolagnia ˌalɡɔˈlaɟɲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na osiąganiu satysfakcji poprzez zadawanie bólu i cierpienia sobie lub innej osobie; algolagnia

algologiczny adj
(botanika, botaniczny) związany z algologią algological

algometria ˌalɡɔ̃ˈmɛtrʲja n
(medycyna, medyczny) pomiar wrażliwości na ból algometry

algonkiński adj
związany z Algonkinami, dotyczący Algonkinów Algonquian

algorytm algɔˈrɨtmɨ alˈɡɔrɨtm̥ n
sposób postępowania w określonej sytuacji, przepis; algorithm

algorytmiczny adj
związany z algorytmami, algorytmiką, dotyczący algorytmów, algorytmiki algorithmic

alians ˈalʲjãw̃s n
przymierze między państwami alliance

alias ˈalʲjas conjunction
inaczej (zwany), znany jako alias

alibi aˈlʲibʲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezbity dowód czyjejś nieobecności w miejscu przestępstwa w czasie jego popełnienia; alibi

aligator ˌalʲiˈɡatɔr n
(herpetologia, herpetologiczny) wodny, drapieżny gad z rodziny Alligatoridae, o szerokim pysku, mylony często z krokodylem; alligator

alikwot n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przydźwięk współbrzmiący z tonem zasadniczym aliquot

alimenty ˌalʲĩˈmɛ̃ntɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) regularne, obligatoryjne świadczenia, na ogół pieniężne, na rzecz osób fizycznych, do których zobowiązywane są na drodze prawnej inne osoby fizyczne; alimony maintenance

aliteracja ˌalʲitɛˈraʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) powtórzenie jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers; alliteration

alizaryna ˌalʲizaˈrɨ̃na n
(chemia, chemiczny) cenny, czerwony barwnik zaprawowy stosowany w analizie chemicznej; alizarin

alka ˈalka n
(ornitologia, ornitologiczny) Alca torda, ptak morski gnieżdżący się na wybrzeżach Atlantyku; razorbill

alkaliczność ˌalkaˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
(chemia, chemiczny) (biochemia, biochemiczny) (zobacz) zasadowość alkalinity

alkaliczny adj
(chemia, chemiczny) dotyczący alkaliów alkaline

alkalizowanie ˌalkalʲizɔˈvãɲɛ n
(chemia, chemiczny) proces zmieniania odczynu na bardziej zasadowy; dodawanie zasady alkalinisation alkalinization alkalisation alkalization

alkalizować ˌalkalʲiˈzɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) dodawać zasady, zmieniać odczyn na zasadowy alkalize

alkaloid ˌalkaˈlɔ<sup>j</sup>it n
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot; alkaloid

alkan ˈalkãn n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne; alkane

alken ˈalkɛ̃n n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla; alkene

alkierz ˈalʲcɛʃ n
(architektura, architektoniczny) wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem; bower

alkin ˈalʲcĩn n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla; alkyne

alkohol alˈkɔxɔl n
(chemia, chemiczny) grupa związków chemicznych, pochodnych węglowodoru, w których cząsteczce jeden lub kilka atomów wodoru zastąpiono grupą hydroksylową (-OH); alcohol
(handel, handlowy) (spożywczy) każdy napój, który zawiera minimum 0,5% alkoholu etylowego; alcohol liquor

alkohol salicylowy n
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych; 2-hydroxybenzyl alcohol o-hydroxybenzyl alcohol salicyl alcohol salicylic alcohol saligenin

alkoholik ˌalkɔˈxɔlʲik n
osoba, która cierpi na alkoholizm alcoholic drinker

alkoholiza n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna podwójnej wymiany, zachodząca między alkoholem a innym związkiem organicznym, najczęściej estrem alcoholysis

alkoholizm ˌalkɔˈxɔlʲism̥ n
(medycyna, medyczny) nałóg alkoholowy, choroba polegająca na odczuwaniu potrzeby picia napojów alkoholowych; alcoholism

alkoholowe zapalenie wątroby n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy wywołany przewlekłym nadużywaniem alkoholu, prowadzącym do zmian zapalno-martwiczych w wątrobie; alcoholic hepatitis

alkoholowy ˌalkɔxɔˈlɔvɨ adj
zawierający alkohol; związany z alkoholem alcoholic

alkomat n
urządzenie służące do określania ilościowej zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu; breathalyzer

alkowa alˈkɔva n
(przestarzałe, przestarzały) (architektura, architektoniczny) wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna ; ; (zobacz) też alkowa w Encyklopedii staropolskiej alcove

all inclusive adj
(turystyka, turystyczny) (ekonomia, ekonomiczny) o usłudze turystycznej, która ma wszystko wliczone w podaną cenę – posiłki, wycieczki, atrakcje itp.; all-inclusive

alladynki n
luźne, bufiaste spodnie z obniżonym krokiem i ściągaczami u nogawek aladdin pants

allel ˈalːɛl n
(biologia, biologiczny) jedna z wersji genu w określonym miejscu chromosomu powodująca zmienność cechy; allele

alleluja ˌalːɛˈluja interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w liturgii judaistycznej i chrześcijańskiej: okrzyk radości i triumfu zaczynający lub kończący psalmy i pieśni, szczególnie wielkanocne; wezwanie do złożenia hołdu Bogu; ; (zobacz) też aleluja w Encyklopedii staropolskiej hallelujah alleluia

allopurinol ˌalːɔpuˈrʲĩnɔl n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) lek, inhibitor oksydazy ksantynowej; allopurinol

almanach alˈmãnax n
rodzaj publikacji; almanac

almandyn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, granat o czerwonym kolorze, także z odcieniem niebieskawym, wykorzystywany w jubilerstwie, o składzie chemicznym: Fe3Al2(SiO4)3 almandine

almukantarat n
mały okrąg na sklepieniu niebieskim łączący punkty o tej samej wysokości nad horyzontem; almucantar

aloes aˈlɔɛs n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych; aloe

alofon aˈlɔfɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) wariant fonemu, inaczej: alofony to głoski reprezentujące ten sam fonem allophone

alogizm n
brak logiki w czymś alogism

alokacja ˌalɔˈkaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) rozdzielenie środków produkcyjnych lub pieniędzy na różne cele, inne niż dotychczasowe allocation
planowe rozdysponowanie czegoś; allocation

alokucja n
uroczysta przemowa; allocution

alopatyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z alopatią allopathic

alotropia ˌalɔˈtrɔpʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) zjawisko występowania, w tym samym stanie skupienia, różnych odmian tego samego pierwiastka chemicznego różniących się właściwościami fizycznymi i chemicznymi; allotropy

aloza aˈlɔza n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Alosa alosa, planktonożerna ryba na tarło wędrująca z mórz lub Atlantyku do rzek; shad allis shad

alpaka alˈpaka n
(zoologia, zoologiczny) Vicugna pacos, południowoamerykański, udomowiony gatunek lamy; alpaca
wełna z lamy (1.1) alpaca

alpejski alˈpɛjsʲci adj
związany z Alpami, dotyczący Alp alpine

alpensztok n
(turystyka, turystyczny) żerdź o długości od 1,5 do ponad 2,5 metra, zaopatrzona z jednej strony w grot, używana przez turystów wędrujących po górach; alpenstock

alpinista ˌalpʲĩˈɲista n
osoba uprawiająca alpinizm; alpinist

alpinistyka n
(sport, sportowy) (dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska alpinism
(sport, sportowy) szerzej: wspinaczka wysokogórska mountaineering
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu mountaineering

alpinizm alˈpʲĩɲism̥ n
(dosłownie) uprawiana w Alpach wspinaczka górska alpinism
wspinaczka górska z użyciem specjalistycznego sprzętu mountaineering

alrauna alˈrawna n
(botanika, botaniczny) przypominający człowieka korzeń mandragory, któremu przypisywano właściwości magiczne; mandrake root

alt alt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niski głos żeński, męski lub chłopięcy; alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) instrument grający w skali altu (1.2) alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) linia melodyczna (głos, partia utworu) między sopranem a tenorem alto
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) osoba z takim głosem alto

altana alˈtãna n
lekki, niewielki ogrodowy budynek; gazebo

altanka alˈtãnka n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) mały, letni domek, zwłaszcza na ogrodzie działkowym summerhouse
(zdrobniale) od: altana small gazebo

alternator ˌaltɛrˈnatɔr n
(motoryzacja) prądnica prądu przemiennego; alternator

alternatywny adj
taki, który daje możność wyboru jednej z dwóch wykluczających się możliwości alternative
taki, który przeciwstawia się temu, co tradycyjne i oficjalnie uznawane alternative

altowiolinista ˌaltɔvʲjɔlʲĩˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek grający na altówce violist

altowiolista ˌaltɔvʲjɔˈlʲista n
muzyk, który gra na altówce violist

altowiolistka ˌaltɔvʲjɔˈlʲistka n
kobieta, która gra na altówce violist

altruista ˌaltruˈ<sup>j</sup>ista n
osoba bezinteresownie służąca innym, poświęcająca się ich sprawom altruist

altruistycznie adv
w sposób altruistyczny altruistically

altruistyczny ˌaltru<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
właściwy altruizmowi lub altruiście – osobie pomagającej, myślącej o innych; przeciwny wobec egoizmu altruistic

altruizm alˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
bezinteresowna chęć służenia innym ludziom, poświęcenia się ich sprawom; altruism

altówka alˈtufka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy instrument muzyczny; viola

aluzja aˈluzʲja n
wzmianka mająca wywołać skojarzenie z czymś, o czym się nie chce lub o czym nie można powiedzieć wprost allusion hint

aluzyjny adj
związany z aluzją; zawierający aluzje lub posługujący się aluzjami; będący aluzją allusive

alzacki alˈzaʦ̑ʲci adj
związany z Alzacją Alsatian

amant ˈãmãnt n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) lub (ironicznie) kochanek lub adorator lover
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aktor specjalizujący się w rolach kochanków, uwodzicieli love interest

amarylis ˌãmaˈrɨlʲis n
(botanika, botaniczny) Amaryllis L., monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych; amaryllis

amator ãˈmatɔr n
miłośnik, ktoś oddany czemuś amateur
osoba, która oddaje się czemuś hobbistycznie, niezawodowo amateur

amazonit ˌãmaˈzɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał w kolorze zielonym, występujący głównie w skałach magmowych, używany w jubilerstwie jako kamień ozdobny; amazonite

amazonomachia ˌãmazɔ̃nɔ̃ˈmaçja n
(mitologia grecka) walka Amazonek z Grekami; Amazonomachy

amazoński ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) związany z Amazonią Amazonian

ambasada ˌãmbaˈsada n
stała instytucja (misja dyplomatyczna) o najwyższej randze, utrzymywana przez państwo w innym kraju lub przy organizacji międzynarodowej; embassy
wydzielony budynek lub teren, gdzie mieści się ambasada (1.1) embassy
gwara więzienna brzuch, żołądek embassy

ambasador ˌãmbaˈsadɔr n
przedstawiciel dyplomatyczny państwa lub organizacji międzynarodowej ambassador

ambi- ˈãmbʲi
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dwoistość tego, co jest nazwane drugim członem ambi-

ambicja ãmˈbʲiʦ̑ʲja n
pragnienie osiągnięcia czegoś trudnego ambition

ambigram ãmˈbʲiɡrãm n
grafika utworzona kaligraficznie lub obrazowo w taki sposób, że po obróceniu całości o 180° można odczytać ten sam tekst; ambigram

ambitendencja n
(psychologia, psychologiczny) skłonność do występowania sprzecznych lub przeciwstawnych zachowań, sprzeczność dążeń; ambitendency

ambitny ãmˈbʲitnɨ adj
charakteryzujący się ambicją; taki, który w swoim działaniu kieruje się ambicją ambitious

ambiwalencja ˌãmbʲivaˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
współistnienie sprzecznych uczuć, postaw lub opinii ambivalence

ambiwalentny ˌãmbʲivaˈlɛ̃ntnɨ adj
charakteryzujący się sprzecznymi uczuciami, postawami lub opiniami ambivalent

amblygonit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy fosforanów, kruchy, przezroczysty, trudno rozpuszcza się w kwasach; amblygonite

ambona ãmˈbɔ̃na n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; ; (zobacz) też ambona w Encyklopedii staropolskiej pulpit
(łowiectwo, łowiecki) obiekt w kształcie wieżyczki, służący do polowań na zwierzynę; shooting stand

ambrazura ˌãmbraˈzura n
otwór strzelniczy w miejscu umocnionym, obwarowanym lub opancerzonym; embrasure

ambrotypia ˌãmbrɔˈtɨpʲja n
jedna z dawniejszych, stosowanych od 1852 roku, pozytywowych technik fotograficznych, pozwalająca uzyskać jeden unikatowy obraz ambrotype

ambrozja ãmˈbrɔzʲja n
(botanika, botaniczny) Ambrosia L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych; ragweed
(mitologia grecka) pokarm bogów zapewniający im nieśmiertelność; ambrosia

ambrozjański possessiveAdjective
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący życia i twórczości Ambrożego z Mediolanu, charakterystyczny, typowy dla Ambrożego z Mediolanu lub jego twórczości, taki jak u Ambrożego z Mediolanu Ambrosian

ambulans ãmˈbulãw̃s n
środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych; ambulance

ambulatoryjny ˌãmbulatɔˈrɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) wykonywany w ambulatorium lub dla ambulatorium przeznaczony outpatient ambulatory out-patient

ameba ãˈmɛba n
(biologia, biologiczny) pierwotniak posiadający zmienny kształt, poruszający się poprzez wysuwanie nibynóżek; amoeba

amen ˈãmɛ̃n interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) …używany na zakończenie modlitwy amen

ameryk ãˈmɛrɨk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Am i liczbie atomowej 95; americium

amerykanizacja ˌãmɛrɨkãɲiˈzaʦ̑ʲja n
wprowadzanie lub naśladowanie stylu życia, zwyczajów panujących w Stanach Zjednoczonych; Americanization Americanisation

amerykanizm ˌãmɛrɨˈkãɲism̥ n
cechy charakterystyczne dla kultury Stanów Zjednoczonych Ameryki Americanism

amerykanizować v
narzucać kulturę amerykańską, przeprowadzać amerykanizację Americanize Americanise

amerykański ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Ameryki (kontynentu) American
dotyczący Stanów Zjednoczonych Ameryki American US

amerykański pitbulterier n
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o muskularnym ciele i silnym, zaciętym charakterze teriera; American pit bull terrier

ametryn ãˈmɛtrɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) dwubarwna, fioletowo-żółta odmiana kwarcu, będąca jednocześnie ametystem i cytrynem ametrine

ametyst ãˈmɛtɨst n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, kamień półszlachetny, fioletowa lub purpurowa, przezroczysta odmiana krzemionki SiO2; amethyst

ametystowy ˌãmɛtɨˈstɔvɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący ametystu, wykonany z ametystu, związany z ametystem, ozdobiony ametystem amethyst
mający kolor fioletowy, taki jak kolor ametystu amethyst

amfetamina ˌãw̃fɛtãˈmʲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o silnym działaniu psychotropowym i pobudzającym ośrodkowy układ nerwowy; amphetamine

amfi- ˈãw̃fʲi prefix
obustronnie; obu rodzajów, obu-; wokół, naokoło amphi-

amfibia ãw̃ˈfʲibʲja n
pojazd lądowo-wodny, stosowany głównie przez wojsko lub służby ratownicze amphibian

amfibolit n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna barwy ciemnozielonej lub ciemnoszarej, masywna i bardzo zwięzła; amphibolite

amfibrachiczny adj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z amfibrachem, dotyczący amfibrachu amphibrachic

amfipatyczność ˌãw̃fʲipaˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(chemia, chemiczny) właściwość związku chemicznego wynikająca z budowy polarnej, tj. zdolność utrzymywania się na granicy wodnej i lipidowej dzięki obecności w jego cząsteczce bieguna hydrofilowego oraz hydrofobowego amphipathicity

amfiteatr ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; (zobacz) też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej amphitheater amphitheatre

amfora ãw̃ˈfɔra n
wysokie, smukłe naczynie gliniane o wydłużonym brzuścu z dwoma umieszczonymi symetrycznie po bokach uchwytami; amphora

amforyczny adj
(medycyna, medyczny) przypominający dźwięk powstający podczas dmuchania w szyjkę szklanej butelki, wskazujący na istnienie jamy w płucach amphoric

amharski ãmˈxarsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język semicki będący językiem oficjalnym Etiopii Amharic

amidol ãˈmʲidɔl n
(chemia, chemiczny) nietrwała substancja krystaliczna stosowana w wywoływaczach fotograficznych; amidol

aminoacylowanie n
(chemia, chemiczny) reakcja przyłączenia grupy aminoacylowej do cząsteczki związku chemicznego aminoacylation

aminokwas ˌãmʲĩˈnɔkfas n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, materiał budulcowy białek; amino acid

aminokwas egzogenny ˌãmʲĩˈnɔkfas ˌɛɡzɔˈɡɛ̃nːɨ n
aminokwas, który nie może być syntetyzowany w organizmie ludzkim i musi być dostarczany w pożywieniu indispensable amino acid

amisz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty protestanckiej w USA, wywodząca się ze Szwajcarii; Amish

amlodypina ˌãmlɔdɨˈpʲĩna n
lek z grupy blokerów kanału wapniowego; amlodipine

amnestia ãmˈnɛstʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) darowanie lub złagodzenie kar dla niektórych skazanych; amnesty

amnezja ãmˈnɛzʲja n
(medycyna, medyczny) zanik pamięci amnesia

amok ˈãmɔk n
(psychologia, psychologiczny) stan niekontrolowanej agresji; amok

amon n
(chemia, chemiczny) jon utworzony przez połączenie atomu azotu z czterema atomami wodoru; ammonium

amoniak ãˈmɔ̃ɲak n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, związek azotu z wodorem, bezbarwny gaz o ostrym zapachu; ammonia

amonit ãˈmɔ̃ɲit n
(paleontologia, paleontologiczny) kopalny głowonóg z podgromady Ammonoidea, amonitowatych o płaskiej spiralnej skorupie o średnicy od 1 cm do 3 m, żyjący w okresie od dewonu do kredy; amonito

amoralizm ˌãmɔˈralʲism̥ n
pogląd odrzucający normy moralne i etyczne amoralism moral nihilism

amoralnie adv
w sposób amoralny amorally

amoralny adj
niewidzący różnicy między dobrem a złem amoral

amorficzny ˌãmɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
bezkształtny, niemający określonej budowy amorphous

amorfizm n
(książkowy) bezpostaciowość, brak właściwej formy amorphism

amortyzacja n
(ekonomia, ekonomiczny) stopniowa utrata wartości środków trwałych wskutek ich zużywania się oraz koszt związany ze stopniowym zużywaniem się środków trwałych depreciation
(technologia, technika, techniczny) łagodzenie uderzeń, wstrząsów w maszynach, pojazdach za pomocą specjalnych urządzeń shock-absorption

amortyzator ˌãmɔrtɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do łagodzenia skutków wstrząsów, uderzeń, drgań, natężenia dźwięku w pojazdach lub maszynach; damper shock absorber shocks

amorycki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język amorycki; Amorite

amper ˈãmpɛr n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) podstawowa jednostka natężenia prądu elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem A; ampere

amperogodzina ãmˈpɛrɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(elektryczność) jednostka pojemności elektrycznej, równa ilości energii jaką w ciągu godziny przenosi prąd elektryczny o natężeniu 1 ampera; ampere-hour

amperomierz ˌãmpɛˈrɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru natężenia prądu elektrycznego; ammeter

amplituda ˌãmplʲiˈtuda n
(fizyka, fizyczny) największe wychylenie cechy, funkcji, charakterystyki okresowo zmiennej; amplitude

amputacja ˌãmpuˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne lub wypadkowe usunięcie części lub całego narządu, zwykle kończyny; amputation

amputować ˌãmpuˈtɔvaʨ̑ v
dokonywać amputacji amputate

ampułka ãmˈpuwka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) szklany hermetycznie zamknięty pojemnik z jednorazową dawką leku; ampoule ampule ampulla
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mały dzbanek do podawania wina i wody kapłanowi; ; (zobacz) też ampułka w Encyklopedii staropolskiej ampoule ampule ampulla
(historia, historyczny, historycznie) szklane naczynie na leki i substancje zapachowe ampoule ampule ampulla

amulet ãˈmulɛt n
przedmiot, który ma w magiczny sposób chronić swojego właściciela przed czarami, nieszczęściami lub złem; amulet

amunicja ˌãmũˈɲiʦ̑ʲja n
(potocznie, potoczny) naboje do broni palnej ammunition munition

amuzja ãˈmuzʲja n
(medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania i do odtwarzania melodii spowodowana uszkodzeniem mózgu; amusia

anabioza n
(biologia, biologiczny) odwracalny stan pozornej śmierci, krańcowego obniżenia aktywności życiowej organizmu; anabiosis suspended animation

anachoreta ˌãnaxɔˈrɛta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek pędzący życie w odosobnieniu, w ascezie, oddający się modlitwie i rozmyślaniom anachoret anachorete anachorite anchoret anchorite

anachoretka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta żyjąca w odosobnieniu z powodów religijnych anchoress anchoritess anchress

anachroniczny adj
niezgodny z duchem czasu lub obecnym stanem wiedzy anachronistic anachronic anachronical

anachronizm ˌãnaxˈrɔ̃ɲism̥ n
błąd chronologiczny, polegający na umiejscawianiu w dziele przedmiotu, zjawiska, zachowania itp., które miało miejsce w innym czasie: po lub przed; anachronism

anadromiczny adj
(ichtiologia, ichtiologiczny) taki, który odbywa wędrówkę w górę rzeki anadromous

anafilaksja ˌãnafʲiˈlaksʲja n
(medycyna, medyczny) rodzaj ogólnoustrojowej reakcji alergicznej typu natychmiastowego, która ma miejsce po ekspozycji na alergen; anaphylaxis

anaforeza n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu ujemnie naładowanych cząstek w kierunku anody anaphoresis

anaglif ãˈnaɡlʲif n
jeden z typów rysunku lub fotografii stereoskopowej, dający złudzenie trójwymiaru podczas oglądania za pomocą specjalnych, najczęściej czerwono-niebieskich, okularów; anaglyph

anagram ãˈnaɡrãm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zespół wyrazów, powstały przez zmianę kolejności liter innego wyrazu lub zespołu wyrazów; anagram

anakonda ˌãnaˈkɔ̃nda n
(herpetologia, herpetologiczny) ziemnowodny wąż zamieszkujący lasy tropikalne, największy dusiciel; anaconda

anakreontyk ˌãnakrɛˈɔ̃ntɨk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o tematyce biesiadnej, wesołej lub rubasznej; anacreontic

analcym n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy zeolitów, Na[AlSi2O6] x H2O; analcime

analfabeta ˌãnalfaˈbɛta n
(edukacja, edukacyjny) człowiek dorosły nieumiejący czytać ani pisać, czyli nieznający alfabetu illiterate

analfabetyzm funkcjonalny n
niezdolność rozumienia sensu tekstów pisanych występujących w codziennym otoczeniu, nieumiejętność pojmowania i wypełniania dokumentów oraz formularzy a także wykonywania prostych obliczeń arytmetycznych functional illiteracy

analgetyczny ˌãnalɡɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) zmniejszający ból analgesic

analit ãˈnalʲit n
(chemia, chemiczny) składnik próbki, który podlega oznaczaniu analyte

analityczny ˌãnalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z analizą analytic
dający się rozłożyć na składowe analytic

analityk ˌãnaˈlʲitɨk n
specjalista zajmujący się analizą danych i wysuwaniem prognoz w obrębie konkretnej dziedziny wiedzy analyst

analiza ˌãnaˈlʲiza n
badanie danych cech, części, elementów, struktury jakiegoś przedmiotu, pojęcia, zjawiska; analysis

analizować ˌãnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
przeprowadzać proces analizy analyze analyse

analny ãˈnalnɨ adj
(książkowy) odbytniczy, odbytowy anal

analogia ˌãnaˈlɔɟja n
podobieństwo danych rzeczy, sytuacji, zjawisk pod jakichś względem; analogy

analogicznie adv
w sposób analogiczny analogically

analogiczny ˌãnalɔˈɟiʧ̑nɨ adj
podobny do czegoś analogous analogical

analogowy adj
(technologia, technika, techniczny) wykorzystujący technikę analogową analog

anamneza ˌãnãmˈnɛza n
(medycyna, medyczny) wywiad lekarski na temat m.in. historii choroby, anamnesis

ananas ãˈnãnas n
(botanika, botaniczny) Ananas Mill., rodzaj roślin z rodziny bromeliowatych; ananas pineapple
(kulinaria) owocostan rośliny z rodzaju (1.1) pineapple

ananim ãˈnãɲĩm n
rodzaj pseudonimu; nazwisko autora zapisane w szyku odwróconym; ananym

anaplazmoza n
(medycyna, medyczny) choroba wywołana przez bakterie Anaplasma przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes, które namnażają się w granulocytach human granulocytic ehrlichiosis

anarchia ãˈnarçja n
(potocznie, potoczny) chaos organizacyjny w instytucji, organizacji lub społeczności anarchy disorder
forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy; anarchy

anarchista ˌãnarˈçista n
zwolennik anarchizmu anarchist

anarchistyczny ˌãnarçiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z anarchizmem anarchistic

anarchizm ãˈnarçism̥ n
ruch społeczny i ideologia głosząca likwidację państwa oraz postulująca nieograniczoną wolność za nadrzędną wartość; anarchism

anarchoindywidualizm n
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna forma indywidualizmu, doktryna społeczno-polityczna występująca przeciwko państwu, społeczeństwu, narodowi i rodzinie jako źródłom przymusu i zniewolenia jednostki; anarcho-individualism individualist anarchism

anarchopacyfizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nurt anarchizmu całkowicie odrzucający używanie przemocy, niezależnie od jej formy i celów anarchist pacifism anarcho-pacifism pacifist anarchism

anataz n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu; anatase

anatema n
(kościelny) klątwa kościelna, wyklęcie, wykluczenie ze społeczności; potępienie poglądów heretyckich ; anathema

anatidaefobia n
(żartobliwie) lęk przed byciem obserwowanym przez kaczkę anatidaephobia

anatman ãˈnatmãn n
buddyjska doktryna (godzona na różne sposoby z reinkarnacją), zgodnie z którą nie istnieje trwała dusza (atman), ani w ogóle nic trwałego; anatta

anatolian ˌãnaˈtɔlʲjãn n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy molosów; Anatolian shepherd dog

anatolijski ˌãnatɔˈlʲijsʲci adj
(przymiotnik) od Anatolia Anatolian

anatomia ˌãnaˈtɔ̃mʲja n
(biologia, biologiczny) nauka o anatomii (1.1); anatomy
(biologia, biologiczny) budowa organizmów żywych anatomy

anatomiczny ˌãnatɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z anatomią, dotyczący anatomii anatomic anatomical

anch n
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) egipski hieroglif symbolizujący życie; ankh

anchois ãw̃ʃuˈ<sup>w</sup>a n
(kulinaria) określenie przetworów z solonych sardeli europejskiej, zwykle w postaci fileta, koreczka lub pasty anchovy

andaluzyjski ˌãndaluˈzɨjsʲci adj
związany z Andaluzją, wywodzący się z Andaluzji Andalusian

andaluzyt ˌãndaˈluzɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał należący do grupy krzemianów; andalusite

andezyt n
(geologia, geologiczny) obojętna skała magmowa wylewna lub subwulkaniczna; andesite

andorski ãnˈdɔrsʲci adj
odnoszący się do Andory (państwa) Andorran

andoryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zawiera antymon, ołów, srebro i siarkę; andorite

andradyt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, odmiana granatu; andradite

andragogika ˌãndraˈɡɔɟika n
(edukacja, edukacyjny) dział pedagogiki zajmujący się kształceniem dorosłych; andragogy

andro- ˈãndrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem, zwłaszcza z mężczyzną lub z cechami męskimi andro-

androcentryzm n
stawianie pierwiastka męskiego w centrum uwagi; androcentrism

androfobia n
(psychologia, psychologiczny) irracjonalny, chorobliwy lęk przed mężczyznami androphobia

androgen ãnˈdrɔɡɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon płciowy o działaniu maskulinizującym, fizjologicznie występujący u mężczyzn i w małych stężeniach u kobiet androgen

androgyne n
(seksuologia, seksuologiczny) osoba o cechach płciowych mężczyzny i kobiety androgyne

androgyniczny ˌãndrɔɡɨ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) posiadający cechy zarówno męskie, jak i żeńskie androgynous epicene

android ãnˈdrɔ<sup>j</sup>it n
robot mający postać człowieka; android

androlog ãnˈdrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista andrologii andrologist

andrologia ˌãndrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalność medyczna zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób męskiego układu płciowego; andrology

androsteron n
(biochemia, biochemiczny) męski hormon płciowy androsterone

andrzejki ãnˈḍʒɛjci n
wieczór 29 listopada, w wigilię dnia św. Andrzeja Saint Andrew's Day

andyjski ãnˈdɨjsʲci adj
związany z Andami, dotyczący Andów Andean

anegdota ˌãnɛɡˈdɔta n
krótkie, zabawne opowiadanie o prawdziwym wydarzeniu z czyjegoś życia anecdote

anegdotyczny ˌãnɛɡdɔˈtɨʧ̑nɨ adj
posiadający cechy anegdoty anecdotic

aneks kuchenny n
część pomieszczenia mieszkalnego, która pełni rolę kuchni kitchenette

aneksja ãˈnɛksʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarnięcie, włączenie siłą do swojego państwa terytorium innego państwa lub jego części; annexation

anektować ˌãnɛkˈtɔvaʨ̑ v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zagarniać terytorium innego państwa; dokonywać aneksji annex

anemiczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący anemii, właściwy anemii anemic anaemic

anemo- ãˈnɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z wiatrem anemo-

anemologia n
(meteorologia, meteorologiczny) nauka o wiatrach anemology

anemometr ˌãnɛ̃ˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru prędkości gazów anemometer

anemometria n
(meteorologia, meteorologiczny) pomiar kierunku i prędkości wiatru anemometry

anestetyk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do znieczulenia ogólnego lub miejscowego; anaesthetic anesthetic

anestezja ˌãnɛˈstɛzʲja n
(medycyna, medyczny) znieczulenie anesthesia

anestezjolog ˌãnɛstɛˈzʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) lekarz wykonujący i kontrolujący znieczulenie anaesthetist anesthesiologist anesthetist anaesthesist
(medycyna, medyczny) lekarz specjalizujący się w anestezjologii; anaesthetist anesthesiologist anesthetist anaesthesist

anestezjologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się przygotowaniem chorego do operacji, przeprowadzaniem i kontrolą znieczulenia; anesthesiology anaesthesiology

anewryzm ãˈnɛvrɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (dawniej, dawny) guzowate wypełnione krwią rozszerzenie tętnicy np. wskutek uszkodzenia jej ścianki aneurysm

angażować v
przyjmować do pracy employ engage
włączać do uczestnictwa devote engage involve
zajmować czymś, wymuszać uwagę occupy prepossess
przyjmować pracę launch out
włączać się w coś become involved come in plug into

angelologia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii angelology
(teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach; angelology

angeologia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religioznawstwie: nauka o duchach dobrych, dział demonologii angelology
(teologia, teologiczny) w teologii chrześcijańskiej: nauka o aniołach; angelology

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci adj
odnoszący się do Anglii; związany z Anglią, z Anglikami English

angielski ãŋʲˈɟɛlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany w Wielkiej Brytanii i wielu innych krajach; English

angina ãŋʲˈɟĩna n
(medycyna, medyczny) ostre zapalenie migdałków podniebiennych i błony śluzowej gardła; strep throat throat infection tonsilitis

angiografia ˌãŋʲɟɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) rentgenografia fragmentu układu krwionośnego; angiography

angiolog ãŋʲˈɟɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu naczyniowego i limfatycznego angiologist

angiologia ˌãŋʲɟɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka o naczyniach krwionośnych; angiology

angklung n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny indonezyjski instrument muzyczny, złożony z pewnej liczby bambusowych rurek przytwierdzonych do bambusowej ramy; angklung

anglezyt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał krystaliczny z grupy siarczanów, kruchy i przezroczysty; siarczan ołowiu PbSO4 anglesite

anglicyzm ãŋˈɡlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka angielskiego; anglicism

anglikanin ˌãŋɡlʲiˈkãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca anglikanizmu Anglican

anglikański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z anglikanizmem Anglican

anglofil n
(książkowy) miłośnik albo wielbiciel Anglii, Anglików lub angielskości Anglophile anglophile

anglofilski adj
związany z anglofilami lub anglofilią, dotyczący anglofilów lub anglofilii Anglophilic anglophilic

anglojęzyczny ˌãŋɡlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się językiem angielskim anglophone English-speaking
spisany, stworzony w języku angielskim English-language
taki, którego mieszkańcy posługują się językiem angielskim anglophone

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci adj
związany z krajami, gdzie mówi się po angielsku (zazwyczaj dotyczy Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii) Anglo-Saxon
związany z językiem anglosaskim (1.1) Anglo-Saxon

anglosaski ˌãŋɡlɔˈsasʲci n
poprzednik nowoczesnego języka angielskiego; Anglo-Saxon Old English

angstrem ˈãŋkstrɛ̃m n
(fizyka, fizyczny) jednostka długość równa jednej dziesięciomiliardowej części metra; angstrom

anhydryt ãnˈxɨdrɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarczan wapnia (CaSO4); anhydrite

ani ˈãɲi conjunction
…poprzedzający każde z połączonych zdań i wskazujący na przeczenie neither nor nor or
…poprzedzający każde z połączonych zdań przeczących neither nor nor or
…poprzedzający ostatnie z połączonych zdań przeczących neither nor nor or
…występujący przed ostatnim członem zdania przeczącego neither nor nor or
…występujący przed wszystkimi członami zdania przeczącego neither nor nor or

ani ˈãɲi particle
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje i wskazująca na przeczenie no not one
…wzmacniająca nacisk na słowo, przed którym występuje w zdaniu przeczącym no not one

ani mru-mru ˈãɲi ˈmru‿mru idiom
wykrzyknienie mające skłonić do zachowania ciszy lub tajemnicy mum's the word not a word

ani trochę ˈãɲi ˈtrɔxɛ adv
zupełnie nie, wcale nie; nawet nie odrobinę, nawet nie w całym stopniu not at all not in the slightest

anidulafungina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, antybiotyk stosowany w leczeniu grzybic; anidulafungin

anielski ãˈɲɛlsʲci adj
na wzór anioła angel angel 's angelic angelical
związany z aniołami angelic angelical angel angel 's

anihilacja n
zniszczenie, unicestwienie annihilation

anilina ˌãɲiˈlʲĩna n
(chemia, chemiczny) oleista ciecz trująca; aniline

animacja ˌãɲĩˈmaʦ̑ʲja n
rodzaj filmu, tworzonego techniką zdjęć poklatkowych, rejestrującego na pojedynczych klatkach filmu kolejne fazy ruchu; animation

animator ˌãɲĩˈmatɔr n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba, która wykonuje rysunki do filmu rysunkowego animator
człowiek zachęcający do jakiegoś działania, pobudzający działania, aktywny w danej dziedzinie i wzbudzający nią zainteresowanie środowiska animator

animista ˌãɲĩˈmʲista n
osoba wierząca w istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisująca duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom animist

animistyczny adj
związany z animizmem, właściwy animizmowi animistic

animizm ãˈɲĩmʲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zespół wierzeń zakładający istnienie świata materialnego i duchowego, współistnienie duszy z ciałem, przypisujący duszę wszystkim ludziom, roślinom, zwierzętom, minerałom i żywiołom; animism

animozja n
niechęć lub niesnaska wywołana urazą animosity

anion ˈãɲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) ujemnie naładowany jon; anion

anioł ˈãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota duchowa, nadprzyrodzona, pośrednik pomiędzy Bogiem a człowiekiem; angel
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) szlachetny, dobry człowiek angel

anizokoria n
(medycyna, medyczny) różna szerokość źrenic u tej samej osoby; anisocoria

anizotropowy adj
(fizyka, fizyczny) wykazujący różne właściwości zależnie od kierunku anisotropic

anizyk ãˈɲizɨk n
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek środkowego triasu, trwający 245,9 – 237 milionów lat temu; Anisian

ankieta ãŋʲˈcɛta n
(statystyka, statystyczny) zbieranie danych na jakiś temat za pomocą formularza survey poll

ankieter ãŋʲˈcɛtɛr n
osoba, która zbiera informacje za pomocą ankiety pollster

anksjolityk ˌãŋksʲjɔˈlʲitɨk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja psychotropowa stosowana przeciw lękom anxiolytic

annabergit ˌãnːaˈbɛrʲɟit n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady arsenianów; annabergite

annalista n
(historia, historyczny, historycznie) piszący annały annalist

anoda ãˈnɔda n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (elektryczność) elektroda przez którą ładunek ujemny opuszcza układ elektryczny lub, alternatywnie, przez którą do układu dostaje się ładunek dodatni; anode

anodowanie ˌãnɔdɔˈvãɲɛ n
(chemia, chemiczny) proces elektrolitycznego pokrywania przedmiotów metalowych ochronną warstewką tlenku metalu; Eloxal process anodic treatment anodizing

anodyzacja ˌãnɔdɨˈzaʦ̑ʲja n
(zobacz) anodowanie anodic treatment anodizing eloxal process

anomalia ˌãnɔ̃ˈmalʲja n
incydent nieprawidłowości, odchylenie od normy anomaly

anomalny adj
stanowiący anomalię, wyłamujący się od reguły anomalous

anonim ãˈnɔ̃ɲĩm n
list niezawierający podpisu lub informacji o nadawcy anonymous letter

anonimizacja ˌãnɔ̃ɲĩmʲiˈzaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) proces uniemożliwiający odkrycie tożsamości użytkownika sieci komputerowej anonymization

anonimowo adv
w sposób anonimowy, nie podając imienia, nazwiska anonymously

anonimowość ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest anonimowy; anonymity

anonimowy ˌãnɔ̃ɲĩˈmɔvɨ adj
nieznanego autorstwa anon anon. anonymous impersonal unnamed
z udziałem nieznanych osób anon anon. anonymous impersonal unnamed
o nieujawnionym nazwisku anonymous anon anon. impersonal unnamed
taki, który się nie wyróżnia faceless

anorak ãˈnɔrak n
(etnografia, etnograficzny) eskimoski skafander wkładany przez głowę, wykonany z futra, płótna lub skóry; anorak

anoreksja ˌãnɔˈrɛksʲja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na celowej utracie wagi wywołanej i podtrzymywanej przez chorego, połączonej z zaburzonym postrzeganiem własnego ciała i psychicznym wstrętem do jedzenia; anorexia

anorektyk ˌãnɔˈrɛktɨk n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na anoreksję anorexic

anorgazmia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie seksualne polegające na braku odczuwania orgazmu; anorgasmia

anormalnie ˌãnɔrˈmalʲɲɛ adv
w sposób anormalny abnormally

anortyt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy plagioklazów; anorthite

anosmia n
(medycyna, medyczny) utrata węchu, niezdolność wyczuwania zapachów; anosmia

anosognozja ˌãnɔsɔɡˈnɔzʲja n
(medycyna, medyczny) patologia występująca u osób, które nie są świadome swych własnych problemów kognitywnych; anosognosia

anta ˈãnta n
(architektura, architektoniczny) pilaster kończący ścianę, uformowany i zdobiony zgodnie z porządkiem architektonicznym danej epoki; anta

antaba ãnˈtaba n
(dawniej, dawny) ozdobny uchwyt na skrzyniach lub jako kołatka na drzwiach i bramach; handle
sztaba z metalu zamykająca bramę lub drzwi bolt

antagonista ˌãntaɡɔ̃ˈɲista n
przeciwnik; antagonist

antagonistyczny ˌãntaɡɔ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
wrogi, przeciwny antagonistic

antagonizm ˌãntaˈɡɔ̃ɲism̥ n
wzajemna wrogość, sprzeczność, przeciwstawność sił, zasad, osób antagonism

antarktyczny adj
(geografia, geograficzny) związany z Antarktyką antarctic Antarctic

antena ãnˈtɛ̃na n
urządzenie służące do zamiany fal elektromagnetycznych na sygnał elektryczny i odwrotnie; antenna aerial

anthotyro ˌãntxɔˈtɨrɔ n
(spożywczy) tradycyjny grecki ser, rodzaj koziego lub owczego twarogu z dodatkiem serwatki i mleka, wytwarzany w dwóch rodzajach: świeżej i lekko dojrzewającej anthotyros

antidotum ˌãntʲiˈdɔtũm n
(przenośnie, przenośnia) środek zaradczy antidote

antiguański adj
związany z Antiguą (wyspą na Karaibach) Antiguan

antiocheński adj
odnoszący się do Antiochii, związany z Antiochią Antiochene

antleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczanów, Cu3(OH)4SO4; antlerite

antofyllit n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; anthophyllite

antologia ˌãntɔˈlɔɟja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wybór (całości lub fragmentów) utworów literackich powiązanych wspólną cechą, np. ten sam autor, gatunek, krąg kulturowy; anthology

antologiczny adj
związany z antologią, stanowiący antologię anthological

antonim ãnˈtɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu przeciwnym do danego antonym

antonomazja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zastąpienie nazwy własnej osoby lub przedmiotu inną nazwą; antonomasia

antonówka ˌãntɔ̃ˈnufka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odmiana uprawna jabłoni domowej rosyjskiego pochodzenia Antonovka

antracyt ãnˈtraʦ̑ɨt n
(geologia, geologiczny) odmiana węgla kamiennego; anthracite

antrakologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina archeobotaniki zajmująca się badaniem węgli drzewnych, środowisk roślin drzewiastych i sposobów ich użytkowania przez człowieka anthracology

antropo- ãnˈtrɔpɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z człowiekiem anthropo-

antropocentryzm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, wedle którego człowiek to ośrodek świata, a wszystko w przyrodzie dzieje się ze względu na niego anthropocentrism homocentrism
interpretacja świata wyłącznie z punktu widzenia doświadczenia człowieka anthropocentrism homocentrism

antropofagia ˌãntrɔpɔˈfaɟja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) ludzki kanibalizm, ludożerstwo anthropophagy

antropofob n
osoba charakteryzująca się antropofobią — awersją lub lękiem przed ludźmi i stronieniem od nich anthropophobe

antropofobia ˌãntrɔpɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (u ludzi i zwierząt) niechęć lub chorobliwy lęk przed ludźmi; anthropophobia

antropogeneza n
pochodzenie człowieka jako gatunku, historia jego rozwoju anthropogenesis

antropogeniczny adj
zachodzący lub powstały w wyniku działalności gospodarczej człowieka anthropogenic

antropogeograficzny adj
(geografia, geograficzny) (antropologia, antropologiczny) związany z antropogeografią, dotyczący antropogeografii anthropogeographic anthropogeographical

antropolog ˌãntrɔˈpɔlɔk n
badacz rozwoju i zróżnicowania jednostek ludzkich, gatunku ludzkiego oraz ludzkich społeczności; anthropologist

antropologia ˌãntrɔpɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o człowieku; anthropology

antropologiczny ˌãntrɔpɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z antropologią, dotyczący antropologii anthropological anthropologic

antropometryczny adj
związany z antropometrią, dotyczący antropometrii anthropometric

antropomorfizm ˌãntrɔpɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
nadawanie cech ludzkich innym (niebędącymi ludźmi) istotom i zjawiskom; anthropomorphism

antropozoficzny adj
związany z antropozofią, dotyczący antropozofii anthroposophic

anty- ˈãntɨ
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: przeciwdziałający, występujący przeciw, przeciwny anti-

antyalkoholowy ˌãntɨalkɔxɔˈlɔvɨ adj
przeznaczony do walki z alkoholizmem, leczący alkoholików anti-alcoholic

antyamerykanizm n
niechęć lub pogarda do Stanów Zjednoczonych anti-Americanism

antyamerykański adj
wymierzony przeciwko Ameryce (jako części świata) i Amerykanom, niechętny wobec Ameryki i Amerykanów anti-American

antybakteryjny ˌãntɨbaktɛˈrɨjnɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) chroniący przed bakteriami, zapobiegający namnażaniu się bakterii antibacterial

antybiogram ˌãntɨˈbʲjɔɡrãm n
(medycyna, medyczny) test określający wpływ antybiotyków na bakterie; antibiogram microbial sensitivity test

antybiotyczny adj
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z antybiotykami antibiotic

antybiotyk ˌãntɨˈbʲjɔtɨk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) naturalny lub sztuczny lek unieszkodliwiający drobnoustroje; antibiotic

antybohater ˌãntɨbɔˈxatɛr n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjna postać posiadająca cechy negatywne, będące zaprzeczeniem cech bohatera antihero
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) postać nieposiadająca żadnych cech heroicznych, niewyróżniająca się niczym; antihero

antybolszewicki ˌãntɨbɔlʃɛˈvʲiʦ̑ʲci adj
nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików anti-Soviet

antychrześcijański ˌãntɨxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
skierowany przeciwko chrześcijaństwu antichristian Antichristian

antycyklon n
(meteorologia, meteorologiczny) wyż (atmosferyczny); anticyclone

antycypacja ˌãntɨʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
przewidywanie, zakładanie czegoś jeszcze nieistniejącego anticipation

antyczny ãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu ancient

antycząstka n
(fizyka, fizyczny) cząstka antymaterii antiparticle anti-particle

antydemokratyczny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzeciwiający się demokracji; naruszający jej zasady antidemocratic anti-democracy anti-democratic antidemocracy

antydepresant n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwdziałający objawom depresji; antidepressant AD

antydiuretyczny adj
(medycyna, medyczny) hamujący diurezę, nadmierne wydzielanie moczu antidiuretic

antydynastyczny adj
skierowany przeciwko dynastii, działający na szkodę dynastii antidynastic

antyelektrostatyczny adj
(fizyka, fizyczny) zapobiegający odkładaniu się elektryczności statycznej, zapobiegający elektryzowaniu się antistatic

antyestetyka n
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogląd sprzeciwiający się estetyzmowi anti-aesthetics

antyfaszystowski ˌãntɨfaʃɨˈstɔfsʲci adj
nastawiony na walkę z faszyzmem, zwalczający faszystów antifascist

antyfaszyzm ˌãntɨˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa przejawiająca się otwartym sprzeciwem wobec faszyzmu; anti-fascism

antyfeministyczny ˌãntɨfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
taki, który opiera się na antyfeminizmie antifeminist antifeministic

antyfeminizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stanowisko sprzeciwiające się ideom i ruchowi feministycznemu antifeminism

antyfeudalny adj
skierowany przeciwko feudalizmowi i ukształtowanym przez niego stosunkom społecznym antifeudal

antyfona n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Komplecie krótka pieśń maryjna śpiewana lub odmawiana na końcu godziny kanonicznej; antiphon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w Liturgii godzin werset odmawiany przed i po psalmie czy kantyku; antiphon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w liturgii mszy świętej jeden z wersetów śpiewanych lub odmawianych na wejście, na ofiarowanie i na komunię; antiphon

antyfutrzarski ˌãntɨfuˈṭʃarsʲci adj
skierowany przeciwko przemysłowi futrzarskiemu, wrogi produkcji i noszeniu naturalnych futer przez ludzi anti-fur antifur

antygen ãnˈtɨɡɛ̃n n
(medycyna, medyczny) substancja, której pojawienie się w organizmie powoduje jego reakcję odpornościową; antigen

antygoryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy serpentynów; antigorite

antyhumanitarny adj
przeciwny, wrogi zasadom humanitarnym antihumanitarian

antyizraelski ˌãntɨ<sup>j</sup>izraˈɛlsʲci adj
skierowany przeciwko Izraelowi, niechętny wobec Izraela anti-Israeli

antyjudaistyczny ˌãntɨjuda<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
skierowany przeciwko judaizmowi Anti-Judaist

antyk ˈãntɨk n
(potocznie, potoczny) przedmiot stary, zabytkowy antique

antykapitalistyczny adj
wrogi wobec kapitalizmu anti-capitalist anticapitalistic

antykatolicki ˌãntɨkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
wrogi katolicyzmowi, skierowany przeciwko katolicyzmowi anti-Catholic anticatholic

antyklerykalizm ˌãntɨklɛrɨˈkalʲism̥ n
ideologia społeczno-polityczna przeciwstawiająca się klerykalizmowi, krytyczna wobec autorytetu lub władzy kleru i duchowieństwa w przestrzeni publicznej (poza miejscami kultu); anti-clericalism

antyklerykalny ˌãntɨklɛrɨˈkalnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwstawiający się władzy kleru i jego udziałowi w życiu społeczno-politycznym anticlerical

antyklerykał n
przeciwnik klerykalizmu, zwolennik antyklerykalizmu anticlerical

antykoagulant ˌãntɨkɔaˈɡulãnt n
(medycyna, medyczny) środek zmniejszający krzepliwość krwi; anticoagulant

antykomunista ˌãntɨkɔ̃mũˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik komunizmu, osoba zwalczająca komunizm anticommunist

antykomunizm ˌãntɨkɔ̃ˈmũɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wroga postawa wobec komunizmu anti-communism

antykoncepcja ˌãntɨkɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) działania zapobiegające zapłodnieniu contraception

antykoncepcyjny ˌãntɨkɔ̃nʦ̑ɛpˈʦ̑ɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający zajściu w ciążę contraceptive

antykorozyjny ˌãntɨkɔrɔˈzɨjnɨ adj
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) zapobiegający korozji, zabezpieczający przed korozją anti-corrosion rust-inhibitive

antykryzysowy ˌãntɨkrɨzɨˈsɔvɨ adj
mający zapobiec kryzysowi, mający zlikwidować kryzys (np. gospodarczy, finansowy) anti-crisis

antykwa ãnˈtɨkfa n
(drukarstwo, drukarski) krój pisma drukarskiego o pionowym rysunku liter i zaokrąglonych brzegach; antiqua

antykwariusz ˌãntɨˈkfarʲjuʃ n
ktoś handlujący antykami, dziełami sztuki, starymi mapami, używanymi książkami antiquary

antylogia ˌãntɨˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zestawienie przeciwieństw antilogy

antylopa ˌãntɨˈlɔpa n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) nienaukowa nazwa dla grupy kilkunastu zwierząt z rodziny wołowatych i widłorogich zamieszkujący sawanny i stepy antelope

antymateria ˌãntɨ̃maˈtɛrʲja n
(fizyka, fizyczny) materia, która składa się z antycząstek, a w kontakcie ze zwykłą materią ulega anihilacji; antimatter

antymilitarystyczny ˌãntɨ̃mʲilʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
skierowany przeciwko militaryzmowi, przeciwny militaryzmowi; związany z antymilitaryzmem antimilitaristic

antymitotyczny adj
(biologia, biologiczny) hamujący mitozę antimitotic

antymon ãnˈtɨ̃mɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sb i liczbie atomowej 51; antimony

antymonit n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy siarczków, siarczek antymonu; antimonite stibnite

antymonopolowy adj
skierowany przeciwko istniejącym monopolom, mający nie dopuścić do skupienia większości rynku w jednym ręku antitrust

antymuzułmański ˌãntɨ̃muzuwˈmãj̃sʲci adj
skierowany przeciwko islamowi Anti-Muslim

antynarkotykowy adj
skierowany przeciwko spożyciu, wytwarzaniu i obrotowi narkotykami antidrug anti-drug

antynarodowy adj
wrogi narodowi; działający na szkodę na narodu antinational

antynatalista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik antynatalizmu antinatalist

antynatalizm n
(filozofia, filozoficzny) stanowisko przypisujące negatywną wartość narodzinom; antinatalism anti-natalism

antynaukowy adj
sprzeczny ze stanowiskiem nauki antiscientific
odrzucający metodę naukową antiscientific

antynomia n
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) sprzeczność, wykluczenie się dwóch twierdzeń, mimo, że osobno zdają się być prawdziwe; antinomy

antyoksydacyjny adj
taki, który przeciwdziała utlenianiu się pierwiastków i związków antioxidant

antypapież ˌãntɨˈpapʲjɛʃ n
(kościelny) osoba powołana na tron papieski nieprawnie, za pontyfikatu legalnego papieża lub w czasie, gdy urząd papieski był nieobsadzony; antipope

antypatia ˌãntɨˈpatʲja n
niechęć do kogoś antipathy

antypatyczny ˌãntɨpaˈtɨʧ̑nɨ adj
budzący odrazę, niechęć antipathetic

antyperspirant ˌãntɨpɛrˈspʲirãnt n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek zapobiegający nadmiernemu poceniu; antyperspirant

antypoda n
(przenośnie, przenośnia) człowiek o krańcowo różnym sposobie myślenia i odmiennych cechach charakteru w stosunku do innej porównywanej osoby antipode
mieszkaniec przeciwległych obszarów na kuli ziemskiej antipodean Antipodean antipodes Antipodes

antypowieść n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj powieści, który zrywa z tradycyjnymi regułami tego gatunku antinovel

antyrasizm n
ruch społeczny, postawa lub pogląd sprzeciwiający się rasizmowi antiracism

antyrewolucyjny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wrogi rewolucji; występujący przeciwko rewolucji antirevolutionary

antyrządowy ˌãntɨʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skierowany przeciwko rządowi anti-government

antysanitarny adj
sprzeczny z wymogami sanitarnymi insanitary unsanitary

antysemicki ˌãntɨsɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
wymierzony przeciwko Żydom, dyskryminujący Żydów anti-Semitic

antysemita ˌãntɨsɛ̃ˈmʲita n
osoba uprzedzona do Żydów, cechująca się niechęcią bądź nienawiścią do tego narodu; osoba, którą cechuje antysemityzm anti-Semite

antysemityzm ˌãntɨsɛ̃ˈmʲitɨsm̥ n
nienawiść, uprzedzenie i wrogość wobec narodu żydowskiego, związana z nietolerancją i rasizmem; antisemitism anti-Semitism

antyseptycznie ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób antyseptyczny; odkażająco, bakteriobójczo, antybakteryjnie antiseptically

antyseptyczny ˌãntɨsɛpˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) zapobiegający rozwojowi drobnoustrojów, bakterii wywołujących choroby antiseptic

antyseptyk ˌãntɨˈsɛptɨk n
(medycyna, medyczny) środek służący do niszczenia drobnoustrojów antiseptic

antystatyk n
substancja zmniejszająca (lub całkowicie neutralizująca) nagromadzony na jakiejś powierzchni ładunek elektryczny antistatic

antysyjonista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przeciwnik syjonizmu anti-Zionist

antysyjonistyczny ˌãntɨsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
wrogi w stosunku do syjonizmu; przeciwny założeniom syjonizmu anti-Zionist

antyteizm ˌãntɨˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
aktywna pozycja przeciwko teizmowi, niechęć lub walka przeciwko religiom teistycznym antitheism

antyterrorystyczny ˌãntɨtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
zwalczający terroryzm, prowadzący walkę z terrorystami anti-terrorist counterterrorist

antytetyczny ˌãntɨtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
przeciwstawnie różny antithetic

antyteza n
twierdzenie sprzeczne do innego sądu; coś przeciwnego antithesis

antytoksyczny ˌãntɨtɔˈksɨʧ̑nɨ adj
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) neutralizujący biologiczną aktywność toksyn chorobotwórczych antidotal antitoxic giftwidrig

antytotalitarny ˌãntɨtɔtalʲiˈtarnɨ adj
nastawiony na walkę z totalitaryzmem, potępiający totalitaryzm antitotalitarian

antytotalitaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) poglądy i postawa przeciwna totalitaryzmowi antitotalitarianism

antytradycjonalista n
(książkowy) przeciwnik tradycji, osoba sprzeciwiająca się tradycjonalizmowi antitraditionalist

antytradycjonalizm n
(książkowy) postawa przeciwna tradycjonalizmowi, sprzeciw wobec tradycji antitraditionalism

antytrynitariusz ˌãntɨtrɨ̃ɲiˈtarʲjuʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca antytrynitaryzmu antitrinitarian nontrinitarian

antytrynitarz ˌãntɨtrɨ̃ˈɲitaʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca antytrynitaryzmu antitrinitarian nontrinitarian

antywirusowy ˌãntɨvʲiruˈsɔvɨ adj
(informatyka, informatyczny) służący do wykrywania i pozbywania się szkodliwego oprogramowania antivirus

antywojenny ˌãntɨvɔˈjɛ̃nːɨ adj
potępiający wojnę, skierowany przeciwko wojnie anti-war antiwar

antywłamaniowy ˌãntɨvwãmãˈɲɔvɨ adj
zapobiegający włamaniu, chroniący przed włamaniem anti-burglary anti-theft

antyżydowski adj
skierowany przeciwko Żydom, działający na szkodę Żydów anti-Jewish

anulować ˌãnuˈlɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) anulować (1.1) jakąś czynność w programie komputerowym cancel
stwierdzać brak ważności, aktualności czegoś, unieważniać coś abate aside

anyż ˈãnɨʃ n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna pochodząca z wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego; anise aniseed

anyż gwiazdkowy ˈãnɨʒ ɡvʲjastˈkɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy Chinese star anise star anise star aniseed

anyż gwiaździsty ˈãnɨʒ ɡvʲjäʑˈʥ̑istɨ n
(botanika, botaniczny) (zobacz) badian właściwy Chinese star anise star anise star aniseed

aorta aˈɔrta n
(anatomia, anatomiczny) główna i największa tętnica człowieka; aorta

aortalny adj
(anatomia, anatomiczny) związany z aortą aortic aortal

aoryst aˈɔrɨst n
(gramatyka) czas gramatyczny, mający różne znaczenia w zależności od języka, np. w językach indoeuropejskich to czas przeszły, w językach ałtajskich – teraźniejszo-przyszły; aorist

aostański adj
związany z Aostą, dotyczący Aosty Aostan

aparat aˈparat n
urządzenie o określonej funkcjonalności, np. telefoniczny, fotograficzny apparatus
(medycyna, medyczny) grupa narządów organizmów żywych spełniających określone zadania apparatus
(medycyna, medyczny) przyrząd do korekcji wad apparatus

aparat fotograficzny aˈparat ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
(fotografia) urządzenie służące do robienia fotografii; camera

aparat kompaktowy aˈparat ˌkɔ̃mpakˈtɔvɨ n
(fotografia) aparat fotograficzny (analogowy lub cyfrowy) o małych gabarytach i prostej konstrukcji, wyposażony w niewymienny obiektyw (stałoogniskowy lub częściej zmiennoogniskowy); compact camera point-and-shoot camera

aparat rentgenowski aˈparat ˌrɛ̃ndɡɛ̃ˈnɔfsʲci n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do prześwietlania promieniowaniem rentgenowskim X-ray unit

aparat słuchowy n
przeznaczone dla osób niedosłyszących douszne urządzenie wzmacniające głośność dźwięków; deaf aid hearing aid

aparatczyk n
(pejoratywnie, pejoratywny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek aparatu partyjnego, urzędnik partyjny na kierowniczym stanowisku, zwłaszcza w partii komunistycznej apparatchik

aparatura ˌaparaˈtura n
zespół aparatów, przyrządów, urządzeń stanowiących pewną całość apparatus

apartament ˌaparˈtãmɛ̃nt n
(hotelarstwo) komfortowe pomieszczenie w hotelu, zawierające prócz przynajmniej jednej sypialni i łazienki także część dzienną, aneks kuchenny itp.; także: samodzielne mieszkanie wynajmowane na tych samych zasadach, co pokój w hotelu suite
wielopokojowe mieszkanie o wysokim standardzie apartment

aparycja ˌapaˈrɨʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) ukazanie się, pokazanie się appearance
(przestarzałe, przestarzały) wygląd zewnętrzny (powierzchowny) apparition appearance

apaszka a.ˈpaʃ.ka n
rodzaj chustki noszonej na szyi zarówno przez kobiety jak i mężczyzn, pierwotnie element stroju apasza (bandyty); neck kerchief scarf

apateista n
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) zwolennik apateizmu, człowiek obojętny na kwestię istnienia lub nieistnienia Boga apatheist

apateistyczny adj
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) (rzadki, rzadko używany) związany z apateizmem i/lub apateistami; obojętny na kwestie religijne apatheistic

apateizm n
(filozofia, filozoficzny) (neologizm) założenie, że Bóg i religia nie mają znaczenia dla ludzkiego życia; apatyczny stosunek do kwestii istnienia bądź nieistnienia Boga; apatheism

apatia aˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) stan obojętności i braku zainteresowania oraz braku aktywności; apathy

apatycznie adv
w sposób apatyczny apathetically lackadaisically listlessly

apatyczny ˌapaˈtɨʧ̑nɨ adj
obojętny na otoczenie; niewrażliwy na to, co się wokół dzieje apathetic

apatyt aˈpatɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; apatite

apelacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie się od decyzji sądu do wyższej instancji appeal

apelacyjny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z odwołaniami od wyroków appellate

apeniński ˌapɛ̃ˈɲĩj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) związany z Apeninami Apennine

apercepcja ˌapɛrˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(filozofia, filozoficzny) postrzeganie samego siebie, świadomość samego siebie, postrzeganie przez umysł jego własnych stanów; apperception

aperiodyczny adj
występujący, pojawiający się w zmiennych odstępach czasu aperiodic aperiodic

aperitif ˌapɛrʲiˈtʲif ˌapɛˈrʲitʲif n
(kulinaria) napój alkoholowy podawany przed posiłkiem dla pobudzenia apetytu aperitif

apertura ˌapɛrˈtura n
(optyka, optyczny) otwór ograniczający wiązkę światła; aperture

apetyczny ˌapɛˈtɨʧ̑nɨ adj
zachęcający do jedzenia appetizing toothsome

apetyt aˈpɛtɨt n
chęć jedzenia, łaknienie; appetite

aphanisis n
(seksuologia, seksuologiczny) lęk przed utratą własnej seksualności; aphanisis

aphelium n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najdalej od Słońca; aphelion

aplet n
(informatyka, informatyczny) niewielki program webowy działający po stronie klienta; applet

aplikacja ˌaplʲiˈkaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) konkretny ze względu na oferowaną użytkownikom funkcjonalność element oprogramowania użytkowego, które jest podkategorią oprogramowania; application
zastosowanie application

aplikator ˌaplʲiˈkatɔr n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd do podawania leku, kosmetyku lub innego środka applicator

aplikować ˌaplʲiˈkɔvaʨ̑ v
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podawać lub zalecać podawanie, stosowanie leku lub kosmetyku administer
(przenośnie, przenośnia) przekazywać, stosować, narzucać coś apply

apodyktyczny ˌapɔdɨkˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który narzuca swoje zdanie i nie uznaje sprzeciwu wobec niego authoritative bossy domineering

apogeum n
(astronomia, astronomiczny) punkt na orbicie eliptycznej ciała niebieskiego okrążającego Ziemię, znajdujący się najdalej od Ziemi apogee
moment szczytowy jakiegoś procesu, moment osiągnięcia wartości maksymalnej apogee

apograf aˈpɔɡraf n
(dawniej, dawny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) odręczna kopia tekstu apograph

apokaliptyczny adj
dotyczący apokalipsy, końca świata apocalyptic

apokryf aˈpɔkrɨf n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga religijna, którą Kościół Katolicki uważa za niezgodną ze swoją doktryną; apocrypha

apokryficzny ˌapɔkrɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
mający charakter apokryfu apocryphal

apolipoproteina ˌapɔlʲipɔprɔtɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko wchodzące w skład lipoprotein; apolipoprotein

apolityczny adj
niezwiązany z polityką apolitical

apolog aˈpɔlɔk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór prozą lub wierszem o charakterze dydaktyczno-moralizatorskim, często alegoryczny; apologue

apologeta ˌapɔlɔˈɡɛta n
osoba broniąca określonej idei, postawy apologist

apoplektyczny ˌapɔplɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
będący przejawem/następstwem apopleksji apoplectic

apoptoza ˌapɔˈptɔza n
(biologia, biologiczny) zaprogramowana śmierć komórki żywego organizmu; apoptosis

aporia aˈpɔrʲja n
(filozofia, filozoficzny) trudność w rozumowaniu logicznym, niemożliwa do przezwyciężenia lub rozwiązania, zawierająca sprzeczne albo przeciwstawne rozwiązania; aporia

aport n
rzekome, paranormalne zjawisko przenoszenia rzeczy przez duchy; apport

apostata ˌapɔˈstata n
osoba, która porzuciła swoją religię albo jej przekonania i zasady apostate

apostazja ˌapɔˈstazʲja n
porzucenie wiary religijnej; apostasy

apostolat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność apostolska, krzewienie wiary apostolate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność biskupia apostolate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa chrześcijań uczestnicząca w ewangelizacji apostolate

apostolski ˌapɔˈstɔlsʲci adj
dotyczący apostołów apostolic

apostolstwo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) propagowanie wiary chrześcijańskiej; apostolate

apostoł aˈpɔstɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z dwunastu najbliższych uczniów Jezusa Chrystusa powołanych przez niego w celu głoszenia jego nauk; apostle disciple

apostołowanie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) głoszenie wiary chrześcijańskiej apostolate evangelization

apostołować v
wypełniać obowiązki apostoła, głosić chrześcijaństwo evangelize

apostrof aˈpɔstrɔf n
znak podobny do przecinka stawiany w górnym indeksie; apostrophe

apostrofa n
figura retoryczna polegająca na bezpośrednim, a czasem nagłym, zwróceniu się do słuchaczy lub nawet do nieobecnych osób apostrophe

apoteoza ˌapɔtɛˈɔza n
wyidealizowanie, wybielenie, przypisywanie, nadawanie istocie bądź rzeczy przymiotów ją idealizujących; przedstawienie jakiejś idei, postaci, wydarzenia w sposób skrajnie subiektywny niepoświęcający żadnej uwagi jakimkolwiek wadom, postrzegający jedynie zalety; apotheosis

appalaski adj
dotyczący Appalachów Appalachian

appendektomia ˌapːɛ̃ndɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu wyrostka robaczkowego, zwykle z powodu jego ostrego zapalenia; appendectomy

aprecjacja ˌaprɛˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) wzrost wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut; appreciation

aprobować ˌaprɔˈbɔvaʨ̑ v
uznawać coś za słuszne, godne poparcia, pozwalać, zgadzać się approve

aprosdoketon n
(językoznawstwo, językoznawczy) dowolne zaskakujące użycie środków językowych aprosdoketon
(językoznawstwo, językoznawczy) figura stylistyczna polegająca na niespodziewanej podmianie słowa w znanym cytacie lub przysłowiu aprosdoketon

aprowizacja ˌaprɔvʲiˈzaʦ̑ʲja n
zaopatrzenie miasta w artykuły pierwszej potrzeby provisioning food supply victualling

apsik aˈpʲɕik interjection
…naśladujący dźwięk wydawany podczas kichania achoo atishoo

apsyda apˈsɨda n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; (zobacz) też absyda w Encyklopedii staropolskiej apse

apteczka apˈtɛʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) torba, skrzynka lub szafka z podręcznymi opatrunkami i lekarstwami; first aid kit

apteczka pierwszej pomocy apˈtɛʧ̑ka ˈpʲjɛrfʃɛj pɔ̃ˈmɔʦ̑ɨ n
pojemnik służący do przechowywania materiałów i środków przeznaczonych do udzielania pierwszej pomocy first aid kit

apteka apˈtɛka n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) miejsce, w którym sprzedaje się i przechowuje leki; pharmacy drugstore chemist's apothecary chemist's shop

aptekarski ˌaptɛˈkarsʲci adj
dotyczący aptekarstwa, aptekarzy apothecary pharmaceutical

aptekarz apˈtɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) osoba pracująca w aptece lub jej właściciel; pharmacist apothecary

apulski adj
związany z Apulią Apulian

aquafaba n
(kulinaria) zagęstnik spożywczy otrzymywany przy moczeniu ciecierzycy, stosowany w kuchni wegańskiej jako zamiennik białka jajek aquafaba

aquapark akˈfapark n
wodny park rozrywki z kompleksem basenów, zjeżdżalni itp.; aquapark

ara ˈara n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara, rodzaj ptaków z podrodziny papug neotropikalnych; Ara
(ornitologia, ornitologiczny) duża, kolorowa papuga z rodzaju ara (1.1); macaw
(ornitologia, ornitologiczny) nazwa niektórych papug z podrodziny papug neotropikalnych, nie należących do rodzaju ara (1.1); papugi te należą do następujących rodzajów: modroara, Diopsittaca, Cyanopsitta, Orthopsittaca, Primolius; macaw

ara błękitna n
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus leari, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus; Lear's macaw indigo macaw

ara czerwona ˈara ʧ̑ɛrˈvɔ̃na n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych; scarlet macaw

ara hiacyntowa n
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus hyacinthinus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Anodorhynchus; hyacinth macaw hyacinthine macaw

ara kasztanowoczelna ˈara ˌkaʃtãnɔvɔˈʧ̑ɛlna n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara severus lub Ara severa, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych; chestnut-fronted macaw severe macaw

ara marakana n
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius maracana, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius Illiger's macaw blue-winged macaw

ara modra ˈara ˈmɔdra n
(ornitologia, ornitologiczny) Cyanopsitta spixii, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, jedyny przedstawiciel rodzaju Cyanopsitta; Spix's macaw little blue macaw

ara niebieskogłowa ˈara ˌɲɛbʲjɛskɔˈɡwɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) Primolius couloni lub Propyrrhura couloni, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych, z rodzaju Primolius Coulon's macaw blue-headed macaw

ara oliwkowa ˈara ˌɔlʲifˈkɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara ambiguus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych; great green macaw

ara różowooka ˈara ˌruʒɔvɔˈːka n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara rubrogenys, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych; red-fronted macaw

ara szafirowa ˈara ˌʃafʲiˈrɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara glaucogularis, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych; blue-throated macaw

ara trójbarwna ˈara trujˈbarvna n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara tricolor, wymarły gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych; cuban macaw cuban red macaw hispaniolan macaw

ara turkusowa n
(ornitologia, ornitologiczny) Anodorhynchus glaucus, gatunek ptaka z rodziny papugowatych, z rodzaju Anodorhynchus; glaucous macaw

ara zielona ˈara ʑɛˈlɔ̃na n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara militaris, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych; military macaw

ara zielonoskrzydła ˈara ˌʑɛlɔ̃nɔˈskʃɨdwa n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara chloropterus, gatunek ptaka z podrodziny papug neotropikalnych; green-winged macaw red-and-green macaw

ara żółtoskrzydła ˈara ˌʒuwtɔˈskʃɨdwa n
(ornitologia, ornitologiczny) Ara macao, gatunek ptaka, z rodzaju ara, z podrodziny papug neotropikalnych; scarlet macaw

arab ˈarap n
(jeździectwo, jeździecki) koń czystej krwi arabskiej; Arabian Arabian horse

arabeska ˌaraˈbɛska n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ozdobny ornament roślinny wywodzący się z kultury arabskiej; arabesque
(choreografia, choreograficzny) poza w tańcu inspirowana motywami orientalnymi arabesque
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miniatura na fortepian; arabesque

arabista ˌaraˈbʲista n
specjalista w zakresie języka, historii i kultury Arabów; Arabist

arabistyka ˌaraˈbʲistɨka n
nauka o języku, kulturze i historii Arabów; Arab study
wydział / kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie (1.1) Arab study

arabizacja n
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud arabskiej kultury, obyczajów i języka Arabisation Arabization

arabizm aˈrabʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka arabskiego; Arabism

arabski aˈrapsʲci adj
dotyczący Arabów i terenów, które zamieszkują Arab Arabic Arabian

arabski aˈrapsʲci n
język Arabów, najpowszechniejszy język semicki będący językiem oficjalnym licznych krajów regionu bliskowschodniego i północnoafrykańskiego; Arabic

arabsko-muzułmański ˌarapskɔ‿muzuwˈmãj̃sʲci adj
dotyczący jednocześnie Arabów, kultury arabskiej i muzułmanów, islamu; dotyczący arabskich muzułmanów Muslim Arab

arachnofobia ˌaraxnɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed pająkami; arachnophobia

arachnologia ˌaraxnɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o pajęczakach; arachnology

arachnologiczny adj
związany z arachnologią, dotyczący arachnologii arachnologic

aragonit ˌaraˈɡɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady węglanów, polimorficzna odmiana węglanu wapnia; aragonite

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący Aragonii lub jej mieszkańców, związany z Aragonią, pochodzący z Aragonii Aragonese

aragoński ˌaraˈɡɔ̃j̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język aragoński; Aragonese

arak ˈarak n
(kulinaria) arabska (głównie libańska) wódka anyżowa; arak

arakowy ˌaraˈkɔvɨ adj
od: arak arrack

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci adj
związany z Aramejczykami, z dawną Syrią Aramaic

aramejski ˌarãˈmɛjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany na Bliskim Wschodzie od II tysiąclecia p.n.e. do czasów dzisiejszych; Aramaic

aranżacja n
zmiana stylistyki utworu muzycznego, bez naruszania jego podstawowej linii melodyjnej arrangement

aranżować v
organizować, urządzać arrange

araukański adj
związany z Araukanią, dotyczący Araukanii Araucanian

arbiter arˈbʲitɛr n
sędzia, osoba rozstrzygająca daną kwestię arbiter

arbitralny ˌarbʲiˈtralnɨ adj
narzucający swoje zdanie, nielubiący sprzeciwu arbitrary

arbitraż n
sąd rozjemczy, polubowne rozstrzygnięcie danej kwestii przez arbitrów arbitrage arbitration

arbitrażowy adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związany z arbitrażem, dotyczący arbitrażu arbitral

arbitrażysta ˌarbʲitraˈʒɨsta n
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot zajmujący się stosowaniem arbitrażu na rynku arbitrageur

arboretum ˌarbɔˈrɛtũm n
wyodrębniony obszar, na którym znajduje się kolekcja drzew i krzewów, utrzymywany w celu naukowo-badawczym (np. prace nad aklimatyzacją obcych gatunków), bądź ochrony rzadkich gatunków i odmian; arboretum

arborio n
(spożywczy) odmiana ryżu o zaokrąglonych ziarnach, używana m.in. do risotto Arborio rice

arbuz ˈarbus n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Citrullus Schrad., rodzaj roślin z rodziny dyniowatych; watermelon
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc arbuza (1.1), wielka kula w zielonej, twardej skórce i z czerwonym, wodnistym miąższem o słodkim smaku watermelon

archaiczny ˌarxaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
będący typowym dla dawnych czasów archaic

archaik arˈxa<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) najstarszy eon w dziejach Ziemi; Archean Archaean

archaizm n
(językoznawstwo, językoznawczy) forma językowa, która wyszła z użycia archaism archaicism

archanielski adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z archaniołem, dotyczący archanioła archangelic

archanioł arˈxãɲɔw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy byt duchowy stojący w hierarchii niebiańskiej wyżej niż chór aniołów; archangel

archeo- arˈxɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze starożytnością, prehistorią archaeo- archeo-

archeograficzny adj
związany z archeografią, dotyczący archeografii archaeographic

archeolog ˌarxɛˈɔlɔk n
naukowiec badający materialne pozostałości dawnych społeczeństw archaeologist archeologist

archeologia ˌarxɛɔˈlɔɟja n
nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie materialnych pozostałości działań ludzkich; archaeology archeology

archeozoologia ˌarxɛɔzɔːˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka pomocnicza archeologii, zajmująca się badaniem szczątków zwierząt odkrytych w czasie wykopalisk; zooarchaeology archaeozoology

archidiecezja n
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez arcybiskupa; archdiocese

archikatedra n
(kościelny) główny kościół archidiecezji archcathedral

archimandryta n
(kościelny) przełożony klasztoru w katolickich Kościołach wschodnich archimandrite
w okresie wczesnego chrześcijaństwa: opiekun klasztorów na terenie danej diecezji archimandrite

archipelag ˌarçiˈpɛlak n
(geografia, geograficzny) grupa wysp położonych blisko siebie; archipelago

architekt arˈçitɛkt n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury architect

architektoniczny ˌarçitɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(architektura, architektoniczny) związany z architekturą, tworzony dla/za pomocą architektury architectural

architektura ˌarçitɛkˈtura n
(architektura, architektoniczny) dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli; architecture

architraw arˈçitraf n
(architektura, architektoniczny) główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu; architrave

archiwalny adj
dotyczący archiwaliów, stanowiący archiwum archival

archiwista n
pracownik archiwum archivist

archiwizacja n
zbieranie i porządkowanie, katalogowanie materiałów archiwalnych filing

archiwolta ˌarçiˈvɔlta n
(architektura, architektoniczny) zdobione ornamentami, profilowane lico łuku, arkady zamykającej portal lub każdy inny łukowo u góry zakończony otwór w ścianie budowli, najczęściej bogato zdobione; archivolt voussure

archiwum arˈçivũm n
budynek lub pomieszczenie, w którym mieści się archiwum (1.1) archive
uporządkowany zbiór akt, dokumentów, nagrań dźwiękowych lub filmów mających znaczenie historyczne archive

arcybiskup ˌarʦ̑ɨˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezji), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa („ad personam”); archbishop

arcybiskupi adj
dotyczący arcybiskupa, związany z arcybiskupem archiepiscopal

arcybiskupstwo n
(administracja) biskupstwo pod jurysdykcją arcybiskupa; archbishopric
godność arcybiskupa, jego urząd archiepiscopate

arcydzieło ˌarʦ̑ɨˈʥ̑ɛwɔ n
(przenośnie, przenośnia) dobrze wykonana praca masterpiece masterwork
utwór artystyczny uważany przez większość za wybitny, ponadprzeciętny i ponadczasowy, wyróżniający się nieprzeciętnymi walorami literackimi, plastycznymi czy muzycznymi; masterpiece masterwork

arcykapłan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) najwyższy urząd w świątyni jerozolimskiej, przełożony kapłanów i lewitów; high priest
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższy kapłan w bliskowschodnich kultach pogańskich; high priest
(teologia, teologiczny) w chrześcijaństwie tytuł jedynego pośrednika między Bogiem a ludźmi przysługujący Chrystusowi high priest

arcyksiążę n
austriacki tytuł książęcy archduke
osoba nosząca tytuł (1.1) archduke

arczyński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język arczyński; Archi

areligijność n
obojętność wobec spraw religii irreligion irreligiousness irreligiosity

areografia n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się badaniami planety Mars areography geography of Mars

areszt ˈarɛʃt n
pozbawienie wolności; arrest

areszt domowy ˈarɛʒd ːɔ̃ˈmɔvɨ n
zakaz opuszczania własnego mieszkania lub wskazanej kwatery; house arrest

aresztować ˌarɛˈʃtɔvaʨ̑ v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zająć (zajmować) dobra dłużnika na polecenie sądu celem zabezpieczenia czyichś roszczeń confiscate distrain
pozbawić (pozbawiać) wolności osobę podejrzaną o popełnienie przestępstwa arrest

argentan arˈɡɛ̃ntãn n
srebrzystobiały stop zawierający 40-70% miedzi, 10-20% niklu i 5-40% cynku; German

argentopiryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, zbliżony wyglądem do sternbergitu; argentopyrite

argentyt n
minerał z grupy siarczków, siarczek srebra Ag2S; acanthite

argentyński ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Argentyny, wywodzący się z Argentyny Argentinian

argon ˈarɡɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ar i liczbie atomowej 18; argon

argotyzm arˈɡɔtɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz albo wyrażenie potoczne, pochodzące z gwary środowiskowej lub zawodowej argot argotism

argument arˈɡũmɛ̃nt n
fakt lub okoliczność przytaczane celem potwierdzenia lub obalenia tezy; argument point

argumentacja n
uzasadnianie za pomocą argumentów argumentation

aria ˈarʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń wykonywana solo w czasie opery lub oratorium; aria air

ariański arʲˈjä̃j̃sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z naukami lub osobą Ariusza, arianami lub arianizmem Arian

ariergarda n
(wojskowość, wojskowy) straż tylna rearguard

arizoński adj
związany z Arizoną; pochodzący z Arizony Arizonan

arka ˈarka n
(przestarzałe, przestarzały) duża, drewniana łódź; w domyśle: arka Noego ark

arka Noego ˈarka nɔˈɛɡɔ pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) arka, na której Noe z rodziną i zwierzętami został uratowany przez Boga z potopu; Noah's Ark

arkada arˈkada n
(architektura, architektoniczny) kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach; arcade

arkadyjski adj
odnoszący się do Arkadyjczyków lub Arkadii (krainy historycznej na Peloponezie) Arcadian
odnoszący się do arkadii Arcadian

arkebuz arˈkɛbus n
czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 10 do 12 milimetrów arquebus

arkoza n
(geologia, geologiczny) okruchowa skała osadowa, odmiana piaskowca bogata w skalenie; arkose

arktyczny arkˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z obszarami położonymi wokół bieguna północnego arctic

arkusik n
(zdrobniale) od: arkusz slip

arkusz ˈarkuʃ n
płaski, kwadratowy albo prostokątny fragment jakiegoś materiału, np. papieru, blachy itp. sheet

arkusz kalkulacyjny ˈarkuʃ ˌkalkulaˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy przedstawiający dane, głównie liczbowe, w postaci zestawu dużych, dwuwymiarowych tabel, pozwalający na automatyczną obróbkę tych danych oraz na ich prezentację w różny sposób; spreadsheet

arlekinada ˌarlɛcĩˈnada n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) krótka pantomima, której główną postacią jest arlekin harlequinade
figle błazeńskie, błaznowanie horseplay

armata arˈmata n
działo o długiej lufie; cannon

armatka śnieżna n
urządzenie do wytwarzania sztucznego śniegu; snow gun snow cannon

armator n
osoba fizyczna albo prawna eksploatująca statek shipowner

armatura ˌarmaˈtura n
pomocnicze wyposażenie pomieszczenia, maszyny, itp., umożliwiające jego właściwe wykorzystanie fittings fixture

armeński arˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Armenii Armenian

armia ˈarmʲja n
określenie ogółu sił zbrojnych danego państwa; army

armina arˈmʲĩna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, wysoko toksyczny insektycyd fosforoorganiczny, potencjalny bojowy środek trujący; armin armine arminum

arogancja ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲja n
pewność siebie połączona z lekceważeniem innych, odnoszenie się do kogoś z nonszalancją, wywyższanie się arrogance hauteur

arogancki ˌarɔˈɡãnʦ̑ʲci adj
(książkowy) taki, którego cechą jest arogancja arrogant
(książkowy) będący oznaką arogancji arrogant

aromat aˈrɔ̃mat n
zapach sprawiający przyjemność aroma

aromaterapeutyczny adj
związany z aromaterapią aromatherapeutic

aromaterapia aˈrɔ̃matɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) leczenie substancjami zapachowymi poprzez inhalacje lub przez ich kontakt ze skórą (wcieranie, kąpiel); aroma therapy

aromatyczny ˌarɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
mający silny, miły zapach aromatic fragrant redolent
o wyraźnym, bogatym smaku flavorous flavorsome flavory flavourful flavorful flavourous flavoursome

aronia aˈrɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) Aronia, krzew o małych, białych lub czerwonych kwiatach i drobnych, granatowych lub czerwonych owocach o słodko-cierpkim smaku; chokeberry

arotron wielki n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Arothron stellatus, gatunek morskiej ryby z rodziny rozdymkowatych; starry puffer starry toadfish stellate puffer

arpa ˈarpa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morski radarowy system antykolizyjny ARPA

arpeggio arˈpɛʤ̑ʲjɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wykonania akordu na instrumencie muzycznym polegający na zagraniu składowych dźwięków jeden po drugim, zaczynając od najniższego tonu; arpeggio

arras ˈarːas n
(sztuka) ozdobny dywan, gobelin z motywem figuratywnym zawieszany na ścianie; arras

arsen ˈarsɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu As i liczbie atomowej 33; arsenic

arsenał arˈsɛ̃naw n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; (zobacz) też arsenał w Encyklopedii staropolskiej arsenal

arsenian arˈsɛ̃ɲãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenowego; arsenate

arsenin arˈsɛ̃ɲĩn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu arsenawego arsenite

arsenopiryt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarkosoli, jego głównym składnikiem jest siarczek żelazowo-arsenowy, zwykle zawiera domieszki złota; arsenopyrite

arsenowodór ˌarsɛ̃nɔˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) trujący, nieorganiczny gaz, którego zapach przypomina czosnek; arsine

arsenowy adj
(chemia, chemiczny) dotyczący arsenu, zawierający arsen arsenical

arsonian arˈsɔ̃ɲãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsonowych arsonate

arsonin arˈsɔ̃ɲĩn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsonawych arsonite

arsynian arˈsɨ̃ɲãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsynowych arsinate

arsynin arˈsɨ̃ɲĩn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsynawych arsinite

artefakt arˈtɛfakt n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) struktura lub własność, która nie pojawiła się naturalnie w badanym zjawisku, ale jako rezultat oddziaływania zewnętrznego lub błędu pomiarowego; artifact
przedmiot wykonany ludzką ręką; artefact artifact

arteria arˈtɛrʲja n
(anatomia, anatomiczny) tętnica artery

arteriotomia n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na nacięciu tętnicy arteriotomy

arteterapia n
terapia przez sztukę art therapy

artezyjski adj
dotyczący wód podziemnych zdolnych do samoczynnego wypływu, oddzielonych od powierzchni gruntu stropem z warstwy nieprzepuszczalnej; artesian

artretyzm n
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) przewlekła choroba układu kostno-stawowego powodująca dolegliwości bólowe i zniekształcenia stawów oraz przyczyniająca się do niesprawności chorego arthrosis

artropatia n
(medycyna, medyczny) ogólne określenie zmian chorobowych w zakresie jednego lub więcej stawów; arthropathy

artykulacja n
ruchy narządów mowy podczas wymawianie głoski i samo wymawianie głoski articulation enunciation
sposób głoszenia poglądów lub opinii enunciation

artykuł arˈtɨkuw n
tekst publicystyczny, literacki lub naukowy zamieszczony w gazecie lub czasopiśmie article
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzajnik, przedimek article
część ustawy lub umowy stanowiąca zamkniętą całość article
rzecz, która jest przedmiotem handlu article
reguła religijna, dogmat article

artykułować ˌartɨkuˈwɔvaʨ̑ v
wymawiać głoski articulate

artykuły gospodarstwa domowego ˌartɨˈkuwɨ ˌɡɔspɔˈdarstfa ˌdɔ̃mɔˈvɛɡɔ n
urządzenia, sprzęty, narzędzia używane w domu, np. do gotowania, utrzymywania porządku home appliances white goods

artyleria ˌartɨˈlɛrʲja n
(wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa wyposażona w działa o dużym zasięgu, współcześnie także w niektóre rodzaje broni rakietowej; ; (zobacz) też artyleria w Encyklopedii staropolskiej artillery

artysta arˈtɨsta n
człowiek zajmujący się sztuką, tworzący ją artist street performer

artystycznie ˌartɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób artystyczny artistically

artystyczny ˌartɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z artyzmem, sztuką, twórczością artysty artistic

arumuński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z wschodnioromańskiej podgrupy języków romańskich; Aromanian

aryjski aˈrɨjsʲci adj
(etnografia, etnograficzny) należący do Ariów Aryan
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków Aryan

arystokracja ˌarɨstɔˈkraʦ̑ʲja n
najwyższy stan społeczny, do którego przynależy się ze względu na urodzenie; aristocracy

arystokrata ˌarɨstɔˈkrata n
osoba należąca do arystokracji aristocrat noble

arystokratyczny ˌarɨstɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z arystokracją aristocratic

arystotelesowski adj
(filozofia, filozoficzny) odnoszący się do Arystotelesa lub jego nauk Aristotelian

arystotelizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna filozoficzna Arystotelesa Aristotelianism

arytmetyczny ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od: arytmetyka arithmetic arithmetical

arytmetyka ˌarɨtˈmɛtɨka n
(matematyka, matematyczny) gałąź matematyki, zajmująca się własnościami liczb i związkami między liczbami; arithmetic arithmetics

arytmia aˈrɨtmʲja n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowy rytm pracy serca arrhythmia irregular heartbeat
brak lub zakłócony rytm (czegokolwiek) arrhythmy irregularity

as a ɛs as n
(termin karciany) najwyższa z kart w każdym z kolorów talii; ace
osoba przodująca w danej dziedzinie, przeważnie związanej z jakąś służbą ace
(potocznie, potoczny) osoba aseksualna ace
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a obniżony o półton; A-flat

as serwisowy ˈas ˌːɛrvʲiˈsɔvɨ n
(sport, sportowy) w tenisie, siatkówce: idealnie zagrany serwis, którego przeciwnik nie jest w stanie odebrać i po którym gracz zdobywa punkt ace

as-moll ˈas‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku as (w zapisie nutowym z siedmioma bemolami) a-flat minor

asafetyda ˌasafɛˈtɨda n
(kulinaria) indyjska substancja przyprawowa i lecznicza, gumożywica wydzielana z kłączy zapaliczki cuchnącej, Ferula assa-foetida L., zamiennik cebuli i czosnku; asafoetida stinking gum assafoetida

asamski adj
związany z Asamem Assamese

asamski n
język asamski; Assamese

asana aˈsãna n
postawa ciała w jodze; asana

asas ˈasas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk a obniżony o cały ton; A double flat

asceta asˈʦ̑ɛta n
(przenośnie, przenośnia) człowiek nie mający wielkich wymagań spartan
człowiek uprawiający ascezę ascetic

ascetyczny adj
pełen prostoty, oszczędny, surowy austere
właściwy ascezie, umartwianiu się, pełen wyrzeczeń ascetic

ascetyzm n
filozofia i praktyki ascetów asceticism

asceza asˈʦ̑ɛza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postawa polegająca na wyrzeczeniu się radości życia w celu uzyskania zbawienia w niebie lub oświecenia duchowego asceticism

asejsmiczny adj
(geologia, geologiczny) nie wykazujący żadnej aktywności sejsmicznej aseismic

aseksualizm ˌasɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) określenie osób nieodczuwających pożądania seksualnego; asexuality nonsexuality

asekuracja n
zabezpieczenie przed skutkami ryzykownych działań assecuration

asembler aˈsɛ̃mblɛr n
(informatyka, informatyczny) program tłumaczący kod języka asemblera na język maszynowy; assembler

aseptyczny adj
(medycyna, medyczny) pozbawiony drobnoustrojów chorobotwórczych aseptic

asertoryczny ˌasɛrtɔˈrɨʧ̑nɨ adj
stwierdzający, potwierdzający, twierdzący assertoric

asertywność ˌasɛrˈtɨvnɔɕʨ̑ n
(psychologia, psychologiczny) posiadanie własnego zdania, własnych uczuć i umiejętność ich wyrażania i egzekwowania z poszanowaniem praw innych ludzi; assertiveness

asertywny ˌasɛrˈtɨvnɨ adj
umiejący wyrażać własne opinie, krytyki i potrzeby assertive

asesor n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) W starożytnym Rzymie: członek ciała doradczego przy urzędnikach mających władzę sądowniczą assessor
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sądowy w I. Rzeczypospolitej assessor

asfalt ˈasfalt n
(technologia, technika, techniczny) półpłynny lub stały materiał pochodzenia naturalnego; asphalt

asfaltować v
pokrywać powierzchnię asfaltem asphalt

asfaltowy ˌasfalˈtɔvɨ adj
wykonany z asfaltu asphalt

asferyczny ˌasfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
niebędący odcinkiem sfery aspherical

askospora ˌaskɔˈspɔra n
(biologia, biologiczny) haploidalny zarodnik workowca; ascospore

asortyment ˌasɔrˈtɨ̃mɛ̃nt n
(handel, handlowy) wybór towarów lub usług, który jest proponowany klientom; assortment

aspartam asˈpartãm n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) syntetyczny, niskokaloryczny środek słodzący aspartame

aspekt ˈaspɛkt n
punkt widzenia, kontekst, w którym dana kwestia jest rozpatrywana aspect
(gramatyka) cecha czasownika określająca jego dokonanie lub niedokonanie; aspect

aspermia n
(medycyna, medyczny) brak spermy albo plemników w spermie; aspermia aspermatism

aspidistra ˌaspʲiˈdʲistra n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny liliowatych, pochodząca z Azji; potocznie nazywana żelaznym liściem; aspidistra

aspirant aˈspʲirãnt n
ktoś, kto się o coś ubiega, np. o stanowisko aspirant

aspirować v
starać się, ubiegać się o coś aspire

aspiryna ˌaspʲiˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) kwas acetylosalicylowy używany jako lek; pastylka lub płyn z tą substancją; aspirin

aspołeczny adj
obojętny dla spraw społecznych, który wyłącza się z życia społecznego antisocial asocial unsocial

assel ˈasːɛl n
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 299 – 294,6 milionów lat temu; Asselian

astat ˈastat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu At i liczbie atomowej 85; astatine

asteniczny adj
wątły, o słabej budowie ciała lub odporności asthenic

astenosfera ˌastɛ̃nɔˈsfɛra n
(geologia, geologiczny) warstwa płaszcza ziemskiego; asthenosphere

asteroida ˌastɛˈrɔjda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o małych rozmiarach (od kilku metrów do czasem ponad 1000 km), obiegające gwiazdę centralną (Słońce); asteroid planetoid

asterysk aˈstɛrɨsk n
(poligrafia) znak pisarski w kształcie gwiazdki (*), najczęściej pięcio- lub sześcioramiennej, umieszczany w przybliżeniu pomiędzy średnią i górną linią pisma, stosowany m.in. jako znak umowny, symbol odsyłacza do przypisu, wieloznacznik ogólny, separator tekstu oraz jako element ozdobny; asterisk

asteryzm aˈstɛrɨsm̥ n
(astronomia, astronomiczny) układ gwiazd tworzący na niebie pewien widoczny zbiór, niebędący gwiazdozbiorem; asterism
(mineralogia, mineralogiczny) efekt optyczny polegający na powstaniu promieni świetlnych na minerale wskutek jego specyficznych właściwości; asterism
znak ⁂; asterism

astma ˈastma n
(medycyna, medyczny) stan, w którym dominującym objawem jest ostra duszność powiązana ze świszczącym oddechem; asthma

astma sercowa ˈastma sɛrˈʦ̑ɔva n
(medycyna, medyczny) zaburzenie występujące w formie napadów duszności, związane z przebiegiem przewlekłej, lewokomorowej niewydolności serca; cardiac asthma

astmatyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z astmą, charakterystyczny dla astmy, dychawicy asthmatic

astmatyk aˈstmatɨk n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na astmę asthmatic

astrafobia ˌastraˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed błyskawicami astraphobia

astragal aˈstraɡal n
(anatomia, anatomiczny) kość od wewnętrznej strony stopy między wgłębieniem a kostką; astragalus

astro- ˈastrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ciałami niebieskimi astro-

astrofizyczny adj
dotyczący astrofizyki, związany z astrofizyką astrophysical

astrofizyk ˌastrɔˈfʲizɨk n
specjalista w zakresie astrofizyki astrophysicist

astrofizyka n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka o budowie, ewolucji, właściwościach chemicznych i fizycznych ciał niebieskich oraz materii rozproszonej w przestrzeni poza Ziemią; astrophysics

astrofotometr ˌastrɔfɔˈtɔ̃mɛtr̥ n
fotometr używany do pomiaru natężenia światła ciał niebieskich; astrophotometer

astrograf aˈstrɔɡraf n
luneta astronomiczna używana do fotografowania ciał niebieskich; astrograph

astrolabium ˌastrɔˈlabʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (historia, historyczny, historycznie) narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich astrolabe

astrolatria ˌastrɔˈlatrʲja n
kult ciał niebieskich uważanych za bóstwa, demony lub ich za siedziby; astrolatry

astrolog aˈstrɔlɔk n
człowiek zajmujący się astrologią, przepowiadający przyszłość z położenia ciał niebieskich astrologer astrologist

astrologiczny ˌastrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący astrologii, oparty na astrologii, związany z astrologią astrological astrologic

astrometryczny adj
(astronomia, astronomiczny) związany z astrometrią, dotyczący astrometrii astrometric

astronauta ˌastrɔ̃ˈnawta n
osoba zajmująca się lotami w kosmos i badaniem przestrzeni kosmicznej astronaut

astronautyka ˌastrɔ̃ˈnawtɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk zajmujący się lotami poza atmosferą Ziemi; astronautics

astronom aˈstrɔ̃nɔ̃m n
specjalista w zakresie astronomii; astronomer
miłośnik i znawca astronomii astronomer

astronomia ˌastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem kosmosu; astronomy

astronomiczny ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
(astronomia, astronomiczny) dotyczący astronomii, związany z astronomią astronomic astronomical
(przenośnie, przenośnia) niesamowicie duży, wielki astronomic astronomical

astrydyt aˈstrɨdɨt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciemnozielona odmiana jadeitu, bogata w chrom astridite

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Asturia Asturian

asturyjski ˌastuˈrɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodnioromański używany w kilku hiszpańskich prowincjach; Asturian

astygmatyczny ˌastɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z astygmatyzmem astigmatic

asygnata ˌasɨɡˈnata n
dokument kasowy potwierdzający operację gotówkową assignation

asymetryczny ˌasɨ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
niebędący symetrycznym, niemający symetrii asymmetric asymmetrical

asymilacja n
przystosowanie się do życia w obcej społeczności assimilation

asymptota ˌasɨ̃mpˈtɔta n
(matematyka, matematyczny) prosta, do której dąży dana krzywa lub wykres danej funkcji; asymptote

asyndeton ˌasɨ̃nˈdɛtɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na łączeniu wyrazów bez spójnika; asyndeton

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci adj
dotyczący Asyrii, związany z Asyrią, pochodzący z Asyrii Assyrian

asyryjski ˌasɨˈrɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) (starożytność) dialekt asyryjski języka akadyjskiego; Assyrian
(językoznawstwo, językoznawczy) język asyryjski; Assyrian

asystent n
osoba pomagająca specjaliście przy wykonywanej przez niego pracy assistant
stanowisko na wyższej uczelni lub w instytucie naukowym niższe od adiunkta; (także, też) osoba zajmująca to stanowisko attendant

asystolia ˌasɨˈstɔlʲja n
(medycyna, medyczny) brak czynności elektrycznej serca; asystole

asystować v
być obecnym, towarzyszyć przy czym accompany
pomagać przy czym assist

aszkenazyjski ˌaʃkɛ̃naˈzɨjsʲci adj
związany z Aszkenezyjczykami, dotyczący Aszkenazyjczyków Ashkenazi

at at ɛt n
znak graficzny @ at

atak ˈatak n
(medycyna, medyczny) nieprzewidziane pojawienie się objawów chorobowych attack seizure
(wojskowość, wojskowy) działanie zaczepne przeciw wrogowi attack assault crackdown lunge raid thrust

atak serca ˈatak ˈsɛrʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zawał serca (mięśnia sercowego); myocardial infarction heart attack AMI MI

atakować ˌataˈkɔvaʨ̑ v
prowadzić walkę zainicjowaną przez siebie attack
występować w sposób agresywny przeciw komuś lub czemuś attack

ataksyt n
(mineralogia, mineralogiczny) meteoryt żelazny o bardzo wysokiej zawartości niklu; ataxite

atanazjański adj
(literacko) (historia, historyczny, historycznie) związany z doktorem Kościoła Atanazym Wielkim Athanasian

atanor n
(ezoteryka) specjalny piec do celów alchemicznych; athanor

atawistyczny ˌatavʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
o cechach podobnych jak u odległych przodków atavistic reversionary

atawizm aˈtavʲism̥ n
występowanie cech pierwotnych, prymitywnych, spotykanych u dawnych przodków atavism reversion

ateista ˌatɛˈ<sup>j</sup>ista n
człowiek odrzucający wiarę w istnienie bogów atheist

ateistyczny ˌatɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z ateizmem lub ateistami, zgodny z ateizmem atheistic

ateizm aˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd w jednoznaczny sposób odrzucający wiarę w istnienie Boga lub bogów; atheism

atencja aˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) szacunek, respekt, poważanie okazywane komuś lub czemuś deference

atest ˈatɛst n
(technologia, technika, techniczny) wystawiany przez instytucję upoważnioną do oceny jakości wyrobów dokument potwierdzający zgodność wykonania produktu z normami attestation certificate

ateński aˈtɛ̃j̃sʲci adj
związany z Atenami, dotyczący Aten – miasta, metropolii lub starożytnej polis Athenian

atlant ˈatlãnt n
(architektura, architektoniczny) posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu; atlantes

atlantycki ˌatlãnˈtɨʦ̑ʲci adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Atlantyku Atlantic

atlas ˈatlas n
zbiór map, rycin, tabeli wydany w postaci książki lub albumu; atlas

atletyczny adj
dobrze zbudowany, rozwinięty fizycznie athletic broad-shouldered
odnoszący się do atletyki, związany z atletyką athletic

atmosfera ˌatmɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) powłoka gazowa otaczająca Ziemię lub inne ciało niebieskie; atmosphere
powietrze wypełniające jakieś pomieszczenie atmosphere
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary ciśnienia atmosphere
(przenośnie, przenośnia) klimat psychiczny w jakimś środowisku, miejscu, otoczeniu itd. atmosphere ambience

atmosferyczny ˌatmɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z atmosferą ziemską atmospheric atmospherical

atol ˈatɔl n
(geografia, geograficzny) typ płaskiej wyspy koralowej w kształcie pierścienia powstałej na skutek zapadnięcia się wulkanu otoczonego przez rafę koralową; atoll

atom ˈatɔ̃m n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) najmniejszy element materii, dla którego można jeszcze wyróżniać pierwiastki; atom

atomista ˌatɔ̃ˈmʲista n
(filozofia, filozoficzny) filozof będący zwolennikiem atomizmu – poglądu o istnieniu najmniejszych składników materii atomist
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz zajmujący się atomistyką – nauką o najmniejszych składnikach materii, która dała początek fizyce jądrowej atomist
pracownik przemysłu wykorzystującego energię jądrową atomist

atomowy ˌatɔ̃ˈmɔvɨ adj
charakterystyczny dla atomu, odnoszący się do atomu atomic
wykorzystujący energię powstającą przy rozszczepieniu jądra atomowego nuclear

atoniczny adj
(medycyna, medyczny) powiązany z atonią, obniżeniem lub brakiem napięcia mięśniowego atonic

atrakcja aˈtrakʦ̑ʲja n
(książkowy) coś wyjątkowo interesującego, dostarczającego przyjemności lub rozrywki attraction

atrakcyjność ˌatrakˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
wywoływanie pożądania sensualnego i seksualnego glamour sex appeal
wzbudzanie zainteresowania wyglądem, stylem, ogółem właściwości attractiveness

atrakcyjny ˌatrakˈʦ̑ɨjnɨ adj
o człowieku: przystojny (w odniesieniu do mężczyzny), ładny (o kobiecie) attractive

atrament aˈtrãmɛ̃nt n
roztwór wody i barwnika, zazwyczaj granatowego lub czarnego, używany do pisania lub drukowania; ink

atrament sympatyczny aˈtrãmɛ̃nt ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ n
atrament bezbarwny, niewidoczny po napisaniu, możliwy do odczytania dopiero po ogrzaniu lub zastosowaniu odpowiedniego odczynnika; invisible ink

atramentowy ˌatrãmɛ̃nˈtɔvɨ adj
dotyczący atramentu, związany z atramentem inky
granatowy kolor inky

atrapa aˈtrapa n
imitacja jakiegoś przedmiotu; mock-up mockup
osłona chłodnicy samochodowej grill radiator blind

atrium ˈatrʲjũm n
(architektura, architektoniczny) w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę atrium
(anatomia, anatomiczny) przedsionek serca atrium

atrofia aˈtrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zanik lub zmniejszenie się tkanek lub narządów; atrophy

atroficzny adj
(medycyna, medyczny) związany z atrofią, dotyczący atrofii atrophic

atropina n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy alkaloidów tropanowych o sumarycznym wzorze C17H23NO3, stosowana jako lek rozkurczowy i środek rozszerzający źrenice; atropine

atrybucja ˌatrɨˈbuʦ̑ʲja n
przypisywanie (czegoś komuś lub czemuś) attribution

atrybut aˈtrɨbut n
rzecz lub cecha typowa dla czegoś lub kogoś attribute

attaché n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najniższy stopień członka personelu dyplomatycznego; attaché

atto- ˈatːɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary trylion (10-18) razy mniejsze od podstawowych; atto-

attycki adj
związany z Attyką Attic

attyka atˈːɨka n
(architektura, architektoniczny) górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach; attic parapet

atut ˈatut n
(termin karciany) kolor ustalony jako najbardziej wartościowy, umożliwiający przebicie innych kolorów; karta tego koloru trump
cecha, umiejętność mogąca komuś przynieść pozytywne skutki trump card

atłas ˈatwas n
(włókiennictwo) gładka i delikatna tkanina, jednostronnie błyszcząca; satin

au aw interjection
…wyrażający ból ouch

audiencja awˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
oficjalne spotkanie z kimś na wysokim stanowisku audience

audio ˈawdʲjɔ adj
dźwiękowy audio
zapisujący, odtwarzający, przetwarzający, wzmacniający lub przesyłający dźwięk audio

audiobook n
książka mówiona; nagranie dźwiękowe zawierające tekst publikacji książkowej odczytany przez lektora; audiobook

audiogram awˈdʲjɔɡrãm n
(medycyna, medyczny) zapis wyniku badania słuchu za pomocą audiometru; audiogram

audiolog awˈdʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem zaburzeń słuchu audiologist

audiologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z audiologią, dotyczący audiologii audiologic

audiometr awˈdʲjɔ̃mɛtr̥ n
(medycyna, medyczny) urządzenie akustyczne służące do diagnostyki zaburzeń organicznych narządu słuchu; acoumeter audiometer

audiowizualny adj
dotyczący zarówno wrażeń słuchowych jak i wzrokowych audiovisual

audycja awˈdɨʦ̑ʲja n
program radiowy; broadcast
rodzaj wewnętrznego popisu w szkole muzycznej audition

audyt n
okresowa kontrola przedsiębiorstwa ukierunkowana na sprawdzenie dochodowości lub zgodności stosowanych procedur z założeniami; audit

audytorium ˌawdɨˈtɔrʲjũm n
ogół słuchaczy zgromadzonych na wykładzie, odczycie, koncercie audience
sala wykładowa, odczytowa; auditorium

augment ˈawɡmɛ̃nt n
(językoznawstwo, językoznawczy) samogłoska dodawana na początku czasownika, zaznaczająca formę czasu przeszłego augment

augur ˈawɡur n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: kapłan oficjalnie odczytujący ze znaków niebiańskich i lotu ptaków wolę bogów (tzw. auspicjum); augur

aukcja ˈawkʦ̑ʲja n
sprzedaż przedmiotów, podczas której kupujący licytują cenę, aukcję wygrywa osoba, która przedstawiła najwyższą ofertę; auction

aukcja holenderska ˈawkʦ̑ʲja ˌxɔlɛ̃nˈdɛrska n
aukcja, w której stopniowo obniża się cenę sprzedaży do momentu zgłoszenia pierwszej oferty kupna; Dutch auction

auksyna awˈksɨ̃na n
(botanika, botaniczny) hormon wzrostu wytwarzany w stożkach wzrostu; auxin

aula ˈawla n
duża sala wykładowa wykorzystywana również w celach reprezentacyjnych, na koncerty, pokazy aula hall

aulos ˈawlɔs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu muzycznego najczęściej składającego się z dwóch piszczałek z oddzielnymi stroikami, bardzo popularny w starożytnej Grecji; aulos

aura ˈawra n
(ezoteryka) hipotetyczne, niematerialne pole otaczające żywy organizm; air
nastrój panujący w określonym miejscu, czasie, momencie air
(medycyna, medyczny) zespół objawów przed wystąpieniem ataku padaczki aura
(meteorologia, meteorologiczny) zespół zjawisk atmosferycznych weather

aureola ˌawrɛˈɔla n
(przenośnie, przenośnia) sława pewnego rodzaju, która kogoś otacza halo
obwódka, zazwyczaj złotego koloru, na obrazach i rzeźbach o tematyce religijnej, otaczająca głowy świętych aureole halo nimbus
świetlista obwódka wokół jakiegoś przedmiotu aureole

aurypigment n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków, trójsiarczek arsenu; orpiment

auspicje awsˈpʲiʦ̑ʲjɛ n
w starożytnym Rzymie: wróżenie z lotu ptaków auspice

austenityzowanie n
(metaloznawstwo, metalurgia) rodzaj obróbki cieplnej stopów żelaza z węglem polegający na ogrzewaniu stopu w celu uzyskania struktury austenitu; austenitization

australijski pies pasterski ˌawstraˈlʲijsʲci ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do grupy psów pasterskich i zaganiających; Australian cattle dog

austriacki awstrʲˈjaʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Austrii lub Austriaków Austrian

austro-węgierski adj
związany z Austro-Węgrami, dotyczący Austro-Węgier Austro-Hungarian

austrofaszyzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) austriacka odmiana faszyzmu; austrofascism

aut awt n
(sport, sportowy) sytuacja w niektórych grach, gdy piłka wypadnie poza obręb boiska; obszar poza boiskiem; out

autarkia awˈtarʲca n
(ekonomia, ekonomiczny) gospodarcza samowystarczalność autarky autarchy

autarkiczny ˌawtarʲˈciʧ̑nɨ adj
gospodarczo samowystarczalny autarkic autarkical

autentycznie ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób autentyczny, prawdziwy, szczery, zgodny z rzeczywistością authentically

autentyczność ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co autentyczne, prawdziwe, pozbawione sztuczności, fałszu authenticity genuineness

autentyczny ˌawtɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
niebędący kopią, falsyfikatem ani przeróbką authentic genuine
taki, który jest prawdziwy, zgodny z rzeczywistością authentic genuine real

authoring n
(informatyka, informatyczny) tworzenie interfejsów płyt w formatach DVD, miniDVD, VCD, blu-ray pozwalających użytkownikowi na nawigację po zawartości płyty authoring

auto ˈawtɔ n
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w co najmniej 4 koła, poruszający się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów; car

auto- ˈawtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący automatu auto-
pierwszy człon wyrazów złożonych dotyczący wykonawcy czynności auto-

autobiografia ˌawtɔbʲjɔˈɡrafʲja n
własnoręcznie napisany swój życiorys; autobiography

autobiograficzny adj
mający charakter autobiografii, taki w którym autor nawiązuje do wydarzeń ze swego życia autobiographic autobiographical

autobracketing n
(fotografia) funkcja niektórych aparatów fotograficznych polegająca na wykonaniu kilku zdjęć tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia; autobracketing

autobus awˈtɔbus n
(motoryzacja) duży pojazd przeznaczony do przewozu osób w transporcie zbiorowym; bus coach

autobusowy ˌawtɔbuˈsɔvɨ adj
odnoszący się do autobusu, związany z autobusem bus

autochton n
rdzenny mieszkaniec jakiegoś terytorium autochthon

autodestrukcyjny adj
niszczący samego siebie self-destructive

autofocus n
(fotografia) system w aparacie fotograficznym lub kamerze odpowiedzialny za automatyczne nastawianie ostrości; autofocus

autograf awˈtɔɡraf n
własnoręczny podpis autograph signature

autohipnotyczny ˌawtɔçipnɔˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z autohipnozą autohypnotic

autohipnoza ˌawtɔçipˈnɔza n
hipnoza wywoływana na sobie samym autohypnosis selfhypnosis

autoimmunologiczny adj
(medycyna, medyczny) taki, w którym układ odpornościowy organizmu działa przeciwko własnym komórkom i tkankom autoimmune autoimmunologic

autokar awˈtɔkar n
(motoryzacja) autobus przeznaczony do długich podróży bus coach

autokefalia ˌawtɔkɛˈfalʲja n
niezależność krajowej prawosławnej organizacji kościelnej od zagranicznych władz duchownych; autocephaly

autokefaliczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwłaszcza w chrześcijaństwie: związany ze statusem autokefalii, mający status autokefalii autocephalous autocephalic

autoklaw awˈtɔklaf n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) hermetyczny, ogrzewany zbiornik służący do przeprowadzania różnych procesów chemicznych lub do wyjaławiania w podwyższonej temperaturze i przy zwiększonym ciśnieniu narzędzi chirurgicznych, środków spożywczych i farmaceutycznych; autoclave

autokracja ˌawtɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki lub wąskiej grupy, sprawowane poza kontrolą społeczną; autocracy

autokratyzm ˌawtɔˈkratɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system władzy sprawowanej poza kontrolą społeczną przez jednego człowieka lub wąską grupę; autocratism

autokreacja ˌawtɔkrɛˈaʦ̑ʲja n
budowanie / tworzenie swojego wizerunku autocreation

automat awˈtɔ̃mat n
(potocznie, potoczny) pistolet maszynowy automatic
(potocznie, potoczny) pralka automatyczna automatic
(środowiskowy) (motoryzacja) samochód z automatyczną skrzynią biegów automatic
maszyna wykonująca pracę bez udziału człowieka; automaton
maszyna, która wydaje towar po wrzuceniu pieniędzy vending mashine

automat sprzedający awˈtɔ̃mat ˌspʃɛdaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
automat z drobnymi artykułami do sprzedaży, takimi jak np. napoje, papierosy vending machine

automatyczna sekretarka n
(technologia, technika, techniczny) oprogramowanie lub urządzenie odbierające połączenia telefoniczne i nagrywające ich treści answering machine

automatycznie adv
(technologia, technika, techniczny) z udziałem automatu automatically mechanically
w sposób konsekwentny, jako naturalne lub regulaminowe następstwo as a matter of course
wynikając z odruchu lub przyzwyczajenia, bez udziału świadomości automatically mindlessly

automatyczny ˌawtɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
wykonywany przez maszyny, przebiegający bez bezpośredniego udziału człowieka automatic

automatyzm n
wykonywanie czynności nie używając do tego świadomości, bez analizy, bez myślenia automatism

automobilista ˌawtɔ̃mɔbʲiˈlʲista n
(dawniej, dawny) kierowca automobilist
(przestarzałe, przestarzały) człowiek uprawiający sporty samochodowe automobilist

autonomia ˌawtɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) częściowa niezależność; autonomy

autonomiczny ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z autonomią; taki, który ma autonomię autonomous autonomic

autonomista n
zwolennik idei autonomii politycznej, gospodarczej lub kulturalnej autonomist

autoportret ˌawtɔˈpɔrtrɛt n
portret artysty wykonany przez siebie samego; self-portrait

autopsja awˈtɔpsʲja n
sekcja zwłok; autopsy
własne doświadczenie experience

autor ˈawtɔr n
twórca, wynalazca, założyciel author architect

autoreferencja ˌawtɔrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) odnoszenie czegoś do samego siebie, porównywanie czegoś ze sobą, szukanie związków ze sobą self-reference

autorefleksja n
(psychologia, psychologiczny) refleksja nad samym sobą; introspekcja introspection self-reflection

autorka n
forma żeńska od: autor author authoress

autorstwo n
fakt bycia twórcą dzieła authorship

autorytarny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący autorytaryzmu authoritarian

autorytaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów opartych o bezwzględny posłuch obywateli authoritarianism

autorytatywnie ˌawtɔrɨtaˈtɨvʲɲɛ adv
od: autorytatywny authoritatively

autorytatywny ˌawtɔrɨtaˈtɨvnɨ adj
oparty na wiarygodnym autorytecie authoritarian

autorytet ˌawtɔˈrɨtɛt n
wpływ osobisty, powaga, prestiż authority
człowiek mający uznanie i wpływ na innych ludzi authority

autoryzacja n
zezwolenie twórcy na wykorzystanie swego dzieła authorization authorisation

autostop awˈtɔstɔp n
sposób podróżowania polegający na przemieszczaniu się zatrzymywanymi po drodze za zgodą kierowców pojazdami hitchhiking hitch-hiking

autostopowicz ˌawtɔstɔˈpɔvʲiʧ̑ n
ktoś, kto podróżuje autostopem hitchhiker hitch-hiker hitcher

autostrada ˌawtɔˈstrada n
(motoryzacja) droga kołowa przystosowana do szybkiego ruchu samochodowego, charakteryzująca się bezkolizyjnymi skrzyżowaniami oraz podzielona na pasy ruchu dla różnych szybkości i kierunków; motorway freeway expressway highway

autosugestia ˌawtɔsuˈɡɛstʲja n
(psychologia, psychologiczny) wmawianie czegoś sobie samemu; autosuggestion

autotomia n
(zoologia, zoologiczny) zdolność niektórych zwierząt do odrzucenia części własnego ciała, a następnie jego regeneracji; autotomy

autunit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady minerałów uranylu, Ca[PO4][UO2]2 • 8 -12H2O; autunite

autystyczny ˌawtɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z autyzmem, dotyczący autyzmu autistic

autyzm ˈawtɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie neuropsychiatryczne charakteryzujące się problemami w kontaktach międzyludzkich i brakiem relacji z rówieśnikami; autism autistic disorder

auł n
rodzaj osady wiejskiego typu na Kaukazie albo w Azji Środkowej aul

awangarda n
(wojskowość, wojskowy) część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły advance guard van vanguard
grupa ludzi wytyczających nowe drogi rozwoju danej dziedziny avant-garde vanguard new wave van

awangardowy ˌavãŋɡarˈdɔvɨ adj
(sztuka) związany z awangardą, charakteryzujący awangardę (kierunek w dwudziestowiecznej sztuce) vanguard

awansować v
przenosić / przenieść na wyższe stanowisko czy stopień promote brevet give promotion upgrade
uzyskiwać / uzyskać wyższe stanowisko lub stopień be promoted move up rise from

awantura ˌavãnˈtura n
gwałtowna kłótnia, zamieszanie brawl

awanturnik ˌavãnˈturʲɲik n
osoba skłonna do kłótni, awantur, często awanturująca się brawler rowdy fellow

awaria aˈvarʲja n
(technologia, technika, techniczny) uszkodzenie przedmiotu, urządzenia, systemu, sieci uniemożliwiające lub utrudniające ich użytkowanie break

awarski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język awarski; Avar

awaryjne lądowanie n
(lotnictwo, lotniczy) procedura przedwczesnego lądowania podejmowana ze względu na zaistnienie warunków zagrażających bezpieczeństwu pasażerów w razie dalszego lotu; emergency landing forced landing

awaryjny ˌavaˈrɨjnɨ adj
stworzony na wypadek awarii emergency

awatar aˈvatar n
(informatyka, informatyczny) personifikacja osoby w cyberprzestrzeni, reprezentacja uczestników światów wirtualnych avatar
(informatyka, informatyczny) w internecie: obrazek wyświetlany obok nazwy użytkownika avatar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie: zstąpienie boga, bóstwa lub jego wcielenie (inkarnacja) w doczesnej formie; cielesna manifestacja boga avatar

awenturyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów, odmiana kwarcu, SiO2; aventurine

awerroistyczny adj
(filozofia, filozoficzny) związany z awerroizmem Averroistic

awerroizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna popularna pod koniec XIII wieku, oparta na interpretacji myśli Arystotelesa dokonanych przez Awerroesa; Averroism

awers ˈavɛrs n
przednia strona monety, medalu, banknotu, pocztówki, kart do gry itp.; obverse

awersja aˈvɛrsʲja n
niechęć do kogoś lub czegoś aversion

awestyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) należący do rodziny języków indoeuropejskich język klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry (czyli Awesta); Avestan

awifauna n
(ornitologia, ornitologiczny) ogół gatunków ptaków zamieszkujących określony obszar geograficzny, biotop lub żyjących w określonym okresie geologicznym; avifauna

awionetka n
(lotnictwo, lotniczy) mały samolot pasażerski; light aircraft

awitaminoza ˌavʲitãmʲĩˈnɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany niedoborem jednej lub więcej witamin; avitaminosis

awokado ˌavɔˈkadɔ n
(spożywczy) (kulinaria) ciemnozielony owoc rośliny (1.2) o gruszkowatym kształcie, zielonkawożółtym miąższu, z dużą pestką avocado
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) avocado

axis mundi n
(filozofia, filozoficzny) starożytne pojęcie kosmogoniczne odwołujące się do idei istnienia centrum wszechświata, łączącego niebo i ziemię; axis mundi

azbest ˈazbɛst n
(mineralogia, mineralogiczny) każdy minerał krzemianowy tworzący włókna; asbestos

azerbejdżański ˌazɛrbɛjˈʤ̑ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Azerbejdżan Azerbaijani

azerski aˈzɛrsʲci adj
odnoszący się do Azerów lub Azerbejdżanu Azerbaijani

azjarcha n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan stojący na czele wszystkich świątyń, w których oddawano kult boski cezarom w Azji (rzymskiej prowincji w Anatolii) asiarch

azjatycki ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
dotyczący Azji, związany z Azją, pochodzący z Azji Asian Asiatic

azjatycki tygrys ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci ˈtɨɡrɨs idiom
(publikatory) dynamicznie rozwijające się państwo azjatyckie; Asian dragon Asian tiger

azoospermia ˌazɔːˈspɛrmʲja n
(medycyna, medyczny) brak plemników w nasieniu; azoospermia

azorski adj
związany z Azorami, leżący na Azorach Azorean

azot ˈazɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu N i liczbie atomowej 7; nitrogen azote

azotan aˈzɔtãn n
(chemia, chemiczny) sól kwasu azotowego (z grupą NO2 lub NO3) nitrate

azotowy ˌazɔˈtɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) związany z azotem; zawierający azot nitric azotic nitrogenous

azotyn amonu aˈzɔtɨ̃n ãˈmɔ̃nu n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól amonowa kwasu azotawego, białe ciało stałe; ammonium nitrite

aztecki asˈtɛʦ̑ʲci adj
związany z Aztekami, dotyczący Azteków, ich kultury, sztuki Aztec

azuryt aˈzurɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał – zasadowy węglan miedzi; azurite

azyl ˈazɨl n
miejsce ucieczki, bezpieczne schronienie; asylum
schronienie udzielane przez państwo osobie prześladowanej przez własny kraj ze względów politycznych; asylum

azylant aˈzɨlãnt n
ktoś, komu udzielono azylu asylee

azymut n
kąt zawarty między północną częścią południka odniesienia a danym kierunkiem poziomym; azimuth

azymutalny adj
związany z azymutem, dotyczący azymutu azimuthal

ałun ˈawũn n
(chemia, chemiczny) stosowany w garbarstwie i medycynie, rozpuszczalny w wodzie, krystaliczny siarczan metalu alum

ałunit n
(mineralogia, mineralogiczny) siarczan glinowo-potasowy KAl3 (SO4)2 (OH)6, stosowany do otrzymywania ałunu; alunite

aż aʃ conjunction
…wskazujący, do jakiego momentu czasu trwała wcześniej wspomniana czynność until

aż aʃ particle
…podkreślająca wielkość jakiejś cechy so

ażio n
(handel, handlowy) nadwyżka kursu dewiz, papierów wartościowych ponad ich wartość nominalną agio premium aggio

ażiotaż n
(ekonomia, ekonomiczny) sposób spekulacji na giełdzie oparty na różnicach kursów papierów wartościowych agiotage

ażur n
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) ozdobny układ otworów w dowolnym materiale openwork

ażurek n
(włókiennictwo) (zdrobniale) od: ażur hemstitch

ażurować v
(technologia, technika, techniczny) wykonywać w tworzywie układ otworów w celu dekoracyjnym pink out

ażurowy ˌaʒuˈrɔvɨ adj
taki, który posiada specjalne, regularne otwory, przepuszczając światło open-work openwork peek-a-boo peekaboo transparent transpicuous

b-learning n
(edukacja, edukacyjny) zintegrowana metoda kształcenia, łącząca tradycyjne metody nauki z aktywnościami prowadzonymi zdalnie za pomocą technologii komputerowej i Internetu (m-learningiem) b-learning

b-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku b (w zapisie nutowym z pięcioma bemolami) b-flat minor

ba ba interjection
wyrażenie nierealności planów, marzeń, itp. well
wyrażenie zakłopotania well

ba ba n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z odmian duszy w wierzeniach starożytnych Egipcjan; ba

ba ba particle
…zapowiadająca kontynuację i wzmocnienie poprzedniej wypowiedzi well

baba ˈbaba n
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) lub (pogardliwie) o kobiecie, żonie, partnerce życiowej hag

babcia ˈbapʲʨ̑a n
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki) grandma granny

babcia klozetowa ˈbapʲʨ̑a ˌklɔzɛˈtɔva idiom
kobieta, która sprząta, czyści oraz uzupełnia papier toaletowy w publicznych toaletach, często też pobiera opłatę; toilet granny

babie lato ˈbabʲjɛ ˈlatɔ n
nitki pajęczyny unoszone przez wiatr w pogodne dni wczesnej jesieni; gossamer
wczesnojesienne dni; Indian summer Martinmas summer St. Martin's summer

babilończyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec miasta Babilon Babylonian

babiloński ˌbabʲiˈlɔ̃j̃sʲci adj
związany z Babilonią, Babilonem Babylonian Babylonish

babka ˈbapka n
(botanika, botaniczny) Plantago, rodzaj roślin z rodziny babkowatych; plantago
rodzaj ciasta pound cake

babka z piasku ˈbapka ˈs‿pʲjasku n
bryła zlepionego piasku, robiona przez dzieci w piaskownicy lub na plaży mud pie sandcastle

babsko ˈbapskɔ n
(pogardliwie) (obraźliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta brzydka lub niesympatyczna hag

babunia baˈbũɲa n
(zdrobniale) babka (matka ojca lub matki) grandma

baby blues idiom
stan przypominający depresję poporodową, pojawiający się w 3-5 dniu po porodzie, po okresie euforii spowodowanej narodzinami dziecka baby blues postpartum blues

bach bax interjection
odgłos uderzenia doing

bachiczny adj
mający związek z Bachusem bacchic

bachor ˈbaxɔr n
(pejoratywnie, pejoratywny) dziecko, zwłaszcza niegrzeczne brat

backdoor n
(informatyka, informatyczny) luka w zabezpieczeniach, swoista furtka utworzona umyślnie w celu późniejszego wykorzystania backdoor

backpacker n
określenie turysty podróżującego po świecie z plecakiem jako jedynym bagażem, sypiającego w schroniskach i najczęściej odwiedzającego kraje, w których jest taniej backpacker

backstage n
(środowiskowy) kulisy pokazu mody backstage

backup n
(informatyka, informatyczny) kopia zapasowa danych sporządzona dla ich zabezpieczenia backup

badacz ˈbadaʧ̑ n
człowiek zajmujący się badaniami naukowymi researcher
odkrywca, podróżnik explorer

badanie baˈdãɲɛ n
poszukiwanie rozwiązania problemu naukowego research
sprawdzenie stanu zdrowia examination investigation
szczegółowa obserwacja i analiza examination

badawczy adj
związany z badaniem, mający na celu badanie, dociekanie, poznawanie exploratory investigative

badać ˈbadaʨ̑ v
przeprowadzać obserwację, analizę naukową czegoś (obiektu, pojęcia) test study
przyglądać się czemuś lub komuś uważnie observe watch
sprawdzać stan zdrowia pacjenta, poddawać pacjenta oględzinom lekarskim examine investigate

badian właściwy ˈbadʲjãn vwaɕˈʨ̑ivɨ n
(botanika, botaniczny) Illicium verum Hook. f., gatunek drzewa pochodzącego z południowo-wschodniej Azji i mającego znaczenie przede wszystkim jako przyprawa; Chinese star anise

badminton badˈmʲĩntɔ̃n n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu rakietkami plastikowej lotki na boisku przedzielonym rozpiętą na pewnej wysokości siatką; badminton

badmintonista n
gracz w badmintona badminton player

badyl ˈbadɨl n
łodyga rośliny, uschła i pozbawiona liści, sterczący patyk dry stalk

bagatelizować v
przedstawiać jako mało ważne belittle downplay play down understate
uważać za niezbyt ważne ignore sweep aside

bagaż ˈbaɡaʃ n
(przenośnie, przenośnia) doświadczenia, wspomnienia gromadzone w czasie życia baggage burden
zapakowane przedmioty zabierane w podróż luggage baggage

bagażnik baˈɡaʒʲɲik n
miejsce na bagaż wydzielone w rowerach, motocyklach, samochodach, autobusach i innych pojazdach trunk boot carrier roof rack

bagażnik dachowy n
(motoryzacja) metalowa konstrukcja na dachu samochodu służąca do mocowania i transportu rzeczy roof rack roofrack

bagażownia n
przechowalnia bagażu baggage room

bagażowy n
pomocnik wynajęty do przeniesienia bagażu, np. na dworcu lub w hotelu porter

bagietka baˈɟɛtka n
(chemia, chemiczny) szklany pręcik służący w laboratoriach głównie do mieszania; glass rod
(spożywczy) długa, cienka bułka; baguette

baglama baɡˈlãma n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezprogowy instrument strunowy pochodzący z Bliskiego Wschodu; baglama

bagnet ˈbaɡnɛt n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj noża zakładany na lufę karabinu umożliwiający użycie go do walki wręcz; bayonet

bagnisty adj
podobny do bagna boggish boggy quaggy quagmiry
pokryty bagnami fenny marshy sloughy swampy

bagno ˈbaɡnɔ n
(ekologia, ekologiczny) obszar podmokły, o stale utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, ze specyficzną roślinnością; swamp bog fen marsh marshland

bahaizm baˈxa<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia wywodząca się z babizmu, której celem jest utworzenie religii ogólnoświatowej, unifikującej religie monoteistyczne – babizm, judaizm, chrześcijaństwo i islam; Baha'i Baha'ism Bahai Bahaism

bahama yellow n
(książkowy) kolor żółtopomarańczowy bahama yellow

bahrański baxˈrãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Bahrajn Bahraini

bajeczny adj
(przenośnie, przenośnia) cechujący się niezwykłością fabulous
istniejący w bajce magical

bajgiel n
(gwara lwowska) (gwara warszawska) (regionalizm krakowski) żydowskie pieczywo w kształcie bułki z dziurką; słodkawy precel; bagel

bajka ˈbajka n
(literacko) krótki utwór literacki, zwykle wierszowany i żartobliwy, posługujący się alegorią i morałem; fable
(literacko) utwór o treści fantastycznej fairy tale

bajka dla grzecznych dzieci ˈbajka dla‿ˈɡʒɛʧ̑nɨh ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i n
nieprawdziwa, wymyślona historyjka dla naiwnych ludzi old wive's tale

bajkopisarz ˌbajkɔˈpʲisaʃ n
pisarz zajmujący się tworzeniem bajek fabulist

bajos ˈbajɔs n
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej; Bajocian

bajt bajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka pamięci komputerowej równa 8 bitom; byte

bak bak n
zarost na policzkach sideburns
zbiornik na paliwo w samochodzie, motocyklu; tank

bakarat baˈkarat n
(termin karciany) hazardowa gra w karty; baccarat

bakburta baɡˈburta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lewa burta statku patrząc z rufy na dziób port

bakelit baˈkɛlʲit n
(chemia, chemiczny) jedno z tworzyw sztucznych, odmiana fenoplastu; bakelite

bakelitowy ˌbakɛlʲiˈtɔvɨ adj
taki, który jest zrobiony z bakelitu, zawierający bakelit lub składający się z bakelitu bakelite

baklawa bakˈlava n
(kulinaria) rozpowszechniony w kuchni tureckiej, ormiańskiej, bułgarskiej i bałkańskiej deser z ciasta półfrancuskiego przełożonego warstwami pokrojonych orzechów (włoskich lub migdałów) z cukrem lub miodem, polewanego lukrem lub syropem i posypywanego zmiażdżonymi, niesolonymi orzeszkami pistacjowymi; baklava

bakszysz n
w krajach Bliskiego Wschodu i Afryki północnej: podarunek pieniężny, napiwek, jałmużna baksheesh

bakteria bakˈtɛrʲja n
(biologia, biologiczny) rodzaj mikroskopijnego organizmu jednokomórkowego; bacteria bacterium germ

bakteriemia ˌbaktɛrʲˈjɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zakażenie krwi bakteriami, stwierdzone ich wyizolowaniem; bacteraemia bacteremia

bakteriobójczy ˌbaktɛrʲjɔˈbujʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który powstrzymuje rozwój bakterii, niszczy je germicidal disinfectant

bakteriofag ˌbaktɛrʲˈjɔfak n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wirus atakujący bakterie; bacteriophage

bakteriolityczny adj
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) niszczący bakterie na drodze bakteriolizy bacteriolytic

bakteriolog ˌbaktɛrʲˈjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) mikrobiolog specjalizujący się w bakteriologii bacteriologist

bakteriologia ˌbaktɛrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) dziedzina mikrobiologii zajmująca się badaniem bakterii, ich budową, sposobem życia, właściwościami oraz ich znaczeniem dla człowieka, zwierząt i roślin; bacteriology

bakteriologiczny adj
związany z bakteriologią; dotyczący świata bakterii bacteriological

bakteriomocz n
(medycyna, medyczny) obecność bakterii w moczu; bacteriuria

bakteriostatyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z bakteriostazą; hamujący rozwój i namnażanie się bakterii bacteriostatic

bakteryjny ˌbaktɛˈrɨjnɨ adj
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z bakteriami lub powodowany przez bakterie bacterial

baktrian ˈbaktrʲjãn n
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd dwugarbny Bactrian camel

bakłażan bakˈwaʒãn n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina jednoroczna z gatunku psianka podłużna Solanum melongena L., o jadalnych owocach; aubergine eggplant

bakłażanowy ˌbakwaʒãˈnɔvɨ adj
mający kolor czarnofioletowy lub brunatnofioletowy, taki jak kolor owocu bakłażana aubergine eggplant

bal bal n
(choreografia, choreograficzny) uroczyste przyjęcie, na którym głównym elementem zabawy są tańce; ball
duży, wstępnie obrobiony pień balk

bal maskowy ˈbal maˈskɔvɨ n
zabawa, której uczestnicy są w przebraniach i maskach na twarzy masquerade

baldachim balˈdaçĩm n
osłona umocowana nad tronem, łożem lub rozpostarta na drążkach, wykonana z ozdobnej tkaniny baldachin canopy

balejaż baˈlɛjaʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sposób farbowania włosów polegający na nakładaniu pędzelkiem na wybrane cieniutkie pasma farby o różnych odcieniach; także fryzura powstała w wyniku tego zabiegu highlights

balerina ˌbalɛˈrʲĩna n
(potocznie, potoczny) damskie lekkie czółenko, wzorowane na baletkach, na płaskim obcasie lub bez obcasa, często obszyte elastyczną taśmą lub gumą ballerina
tancerka, solistka zespołu baletowego ballerina

baleron baˈlɛrɔ̃n n
(spożywczy) (kulinaria) rodzaj wędzonej lub gotowanej wędliny z peklowanej karkówki bez kości, w osłonce naturalnej lub sztucznej; gammon

balet ˈbalɛt n
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tanecznego widowiska teatralnego; ballet

baletka baˈlɛtka n
(choreografia, choreograficzny) (środowiskowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lekki pantofel przystosowany do tańca na palcach, stosowany w balecie ballet shoe

baletnica ˌbalɛtʲˈɲiʦ̑a n
kobieta, która tańczy w balecie ballerina

baletowy adj
(choreografia, choreograficzny) dotyczący baletu ballet

balia ˈbalʲja n
rodzaj płytkiej, dużej wanny do prania; wash-tub

balijski adj
związany z wyspą Bali Balinese

balijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język balijski; Balinese

balisa n
(kolejnictwo) nadajnik lub transponder w torze, między szynami, umożliwiający lokalizowanie pociągów balise

balista baˈlʲista n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna i średniowieczna machina oblężnicza; ballista

balistyczny ˌbalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
taki, który leci po krzywej balistycznej ballistic
związany z balistyką, dotyczący balistyki ballistic

balistyka n
nauka badająca ruch pocisków; ballistic

balkon ˈbalkɔ̃n n
wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą balcony

balkoning balˈkɔ̃ɲĩŋk n
skakanie do basenu z balkonu hotelowego balconing

balkoningowy ˌbalkɔ̃ɲĩŋˈɡɔvɨ adj
dotyczący balkoningu balconing

balneolog n
(medycyna, medyczny) lekarz zajmujący się balneologią, leczeniem wodami i kąpielami balneologist

balneologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z balneologią, dotyczący balneologii balneologic

balneoterapia ˌbalnɛɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) dział fizjoterapii zajmujący się metodami leczenia za pomocą kąpieli mineralnych; balneotherapy

balon ˈbalɔ̃n n
naczynie szklane do domowego wyrobu wina carboy
ozdobny przedmiot z gumy napełniany powietrzem; balloon

balony n
(slangowo) kobiece piersi boob

balsa ˈbalsa n
(botanika, botaniczny) Ochroma lagopus, drzewo rosnące w Ameryce Południowej i Środkowej; balsa
drewno balsy (1.1) balsa
tratwa bądź łódka z drewna (1.1) balsa

balsam ˈbalsãm n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (technologia, technika, techniczny) półpłynna mieszanina wydzielin roślinnych; balm balsam

balsamowanie ˌbalsãmɔˈvãɲɛ n
zabezpieczanie zwłok przed rozkładem embalming

balsamowiec właściwy n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Commiphora gileadensis, gatunek niewielkich drzew i krzewów z rodziny osoczynowatych; Arabian balsam tree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku (1.1) występujące głównie w Afryce Północnej i na Półwyspie Arabskim, w starożytności stosowany jako lekarstwo i perfumy balsam of Mecca

bambus ˈbãmbus n
(botanika, botaniczny) Bambusa Shreb., rodzaj wieloletnich roślin trawiastych o drewniejących łodygach, z rodziny wiechlinowatych; bamboo

bambusowy adj
dotyczący bambusa, zrobiony z bambusa, składający się z bambusa bamboo

banalność n
cecha tego, co banalne banality

banalny bãˈnalnɨ adj
zwyczajny, przeciętny, pozbawiony oryginalności banal

banan ˈbãnãn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny bananowatych; banana plantain

banał ˈbãnaw n
powiedzenie niemające głębszej treści, ogólnie znane banality
brak oryginalności w czymś banality

banda ˈbãnda n
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) kilkoro ludzi, których łączy np. podobieństwo, zainteresowania, przeżycia, żyjących podobnie crew pack
(przenośnie, przenośnia) duża i uciążliwa grupa ludzi bunch
ochronna bariera wzdłuż jezdni crash barrier
zorganizowana grupa przestępcza gang

bandana bãnˈdãna n
wzorzysta chustka noszona na szyi, twarzy lub na głowie; bandana bandanna kerchief

bandaż ˈbãndaʃ n
(medycyna, medyczny) długi pas tkaniny lub dzianiny stosowany do owijania na ciele z różnych powodów, np. mocowania opatrunku, ochrony dłoni w boksie itp.; bandage band

bandażować ˌbãndaˈʒɔvaʨ̑ v
zakładać bandaż, owijać bandażem bandage bind up band swathe

bandeau n
szeroka opaska przykrywająca biust i tworząca prosty dekolt, bez ramiączek, czasem marszczona w celu uwydatnienia biustu; także bluzka lub sukienka z takim dekoltem bandeau

bandera bãnˈdɛra n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) flaga określająca przynależność państwową statku wodnego; ensign

banderillero n
(etnografia, etnograficzny) uczestnik korridy wbijający w kark byka banderillę banderillero

banderowski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze Stepanem Banderą lub z jedną z powiązanych z nim organizacji (OUN-B, UPA); Banderite

bandura bãnˈdura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny przypominający lutnię z długą szyjką; bandura

bandurzysta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na bandurze bandurist

bandycki adj
związany z bandytą, dotyczący bandyty bandit criminal

bandyta bãnˈdɨta n
człowiek dopuszczający się ciężkich przestępstw, w tym napadów i morderstw bandit

bandytyzm n
dokonywanie ciężkich przestępstw, w tym zabójstw i rozbojów banditism banditry

bangladeski ˌbãŋɡlaˈdɛsʲci adj
związany z Bangladeszem, dotyczący Bangladeszu Bangladeshi

banian n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) figowiec bengalski banian

banjo ˈbãn͇ʤ̑ɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj gitary z okrągłym pudłem rezonansowym i długim gryfem; banjo

bank bãŋk n
(bankowość, bankowy) instytucja zajmująca się finansami, w szczególności udzielaniem kredytów, przechowywaniem oszczędności swoich klientów bank
(bankowość, bankowy) (architektura, architektoniczny) budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1) bank
(medycyna, medyczny) miejsce przechowywania organów, tkanek, płynów ustrojowych itp. przeznaczonych do późniejszych zabiegów bank
gry hazardowe zgromadzona kwota, przeznaczona na wygrane pool

bank krwi ˈbãŋk ˈːr̥fʲi n
(potocznie, potoczny) zakład opieki zdrowotnej zajmujący się krwiodawstwem i krwiolecznictwem blood bank

bank spermy ˈbãŋk ˈspɛrmɨ n
(potocznie, potoczny) instytucja lub część placówki medycznej zajmująca się gromadzeniem spermy; sperm bank

bankier n
właściciel lub dyrektor banku banker

bankiet ˈbãŋcɛt n
wystawne, uroczyste przyjęcie banquet

banknot ˈbãŋknɔt n
(bankowość, bankowy) kawałek papieru, z odpowiednim nadrukiem, emitowany przez bank, wart pewną kwotę; banknote bill bank note

bankomat bãŋˈkɔ̃mat n
urządzenie służące do wypłaty gotówki za pomocą karty płatniczej; automated teller machine cash machine cash dispenser

bankowiec n
pracownik banku banker

bankowy bãŋˈkɔvɨ adj
związany z bankami, dotyczący banków bank

bankructwo bãŋˈkruʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) upadłość osoby prawnej lub fizycznej ogłoszona przez sąd bankruptcy
utrata znaczenia i wpływów, ideowy, moralny upadek, klęska planów życiowych bankruptcy
niewypłacalność lub zawieszenie wypłat na rzecz wierzycieli insolvency

bankrut ˈbãŋkrut n
osoba lub firma, która ogłosiła niewypłacalność bankrupt

bankster ˈbãŋkstɛr n
(publikatory) (przenośnie, przenośnia) bankier-gangster, bankier postrzegany jako kryminalista, bezwzględnie wyłudzający pieniądze od obywateli, cynicznie bogacący się kosztem klientów w opresji bankster

banshee n
(folklor) w mitologii irlandzkiej zjawa w kobiecej postaci, najczęściej zwiastująca śmierć w rodzinie; banshee

banteng azjatycki n
(zoologia, zoologiczny) Bos javanicus gatunek ssaków z rodziny wołowatych, występujący w Azji Południowo-Wschodniej banteng
zwierzę z gatunku (1.1) banteng

bantu n
(etnografia, etnograficzny) grupa plemion afrykańskich zaliczanych do rasy czarnej, zamieszkujących stepy w środkowej i południowej Afryce; Bantu
(językoznawstwo, językoznawczy) rodzina języków afrykańskich, którymi posługują się plemiona (1.1) Bantu language

baptystyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z baptyzmem lub baptystami Baptist

baptyzm ˈbaptɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt wyznań chrześcijańskich należących do protestantyzmu; baptism

bar bar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ba i liczbie atomowej 56; barium
(gastronomia) lokal gastronomiczny, w którym spożywa się ciepłe posiłki lub pije alkohole; bar
(fizyka, fizyczny) jedna z jednostek ciśnienia; bar
(gastronomia) miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol bar

barak ˈbarak n
prowizoryczny budynek hut

baran ˈbarãn n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy ram tup
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) głupek, idiota blockhead moron

baranek baˈrãnɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, młody baran lamb
(potocznie, potoczny) łagodna, miła osoba lamb

baranina ˌbarãˈɲĩna n
(kulinaria) mięso otrzymywane z owcy lub barana; mutton

barbadoski ˌbarbaˈdɔsʲci adj
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Barbadosu jako państwa Barbadian

barbakan n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) zwykle okrągła, murowana budowla stanowiąca element średniowiecznego budownictwa obronnego, wysunięta przed linię murów i połączona z bramą miejską; barbican

barbarzyńca ˌbarbaˈʒɨ̃j̃nʦ̑a n
(potocznie, potoczny) określenie używane względem obcych, nieznanych ludzi i kultur barbarous

barbarzyński adj
cechujący się prymitywizmem lub okrucieństwem barbarian barbaric barbarous

barbarzyństwo n
brak cywilizacji barbarism barbarity

barbecue ˈbarbɛkʲju n
spotkanie towarzyskie na wolnym powietrzu, często z jedzeniem z grilla barbecue

barbeta barˈbɛta n
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) nieruchoma opancerzona niska cylindryczna osłona działa na okręcie; barbette

barbiton n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument strunowy, podobny do liry barbiton

barbituran n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny o właściwościach nasennych i przeciwdrgawkowych barbiturate

barczysty adj
szeroki w barkach broad-shouldered big-shouldered

bard bart n
u ludów celtyckich: średniowieczny poeta opiewający boje i bohaterów; bard

bardzo ˈbarʣ̑ɔ adv
bardziej, najbardziej wyraz pomocniczy, stosowany do tworzenia form stopnia wyższego i najwyższego niektórych przymiotników i przysłówków more most
służący do podkreślenia cechy przymiotnika, przysłówka lub czasownika szczególnie, dużo very

baretka baˈrɛtka n
wąski kawałek wstążki noszony na mundurze zamiast odznaczenia; medal ribbon ribbon bar service ribbon

bariatra barʲˈjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorobliwej otyłości bariatrician

bariatryczny adj
(medycyna, medyczny) związany z bariatrią, leczeniem otyłości bariatric

baribal baˈrʲibal n
(zoologia, zoologiczny) Ursus americanus północnoamerykański niedźwiedź leśny; black bear

barierka barʲˈjɛrka n
przegroda postawiona, aby uniemożliwić przejście w danym miejscu lub zabezpieczyć coś crash barrier

barista baˈrʲista n
osoba zawodowo zajmująca się doborem, parzeniem oraz serwowaniem kawy barista

baristka n
kobieta zawodowo zajmująca się doborem, parzeniem oraz serwowaniem kawy barista

bark bark n
(anatomia, anatomiczny) część ciała w miejscu połączenia ręki lub (u zwierząt) kończyny przedniej z tułowiem; shoulder
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; ostatni z nich ma omasztowanie skośne, pozostałe maszty niosą ożaglowanie rejowe; bark barque

barkarola ˌbarkaˈrɔla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) liryczna pieśń gondolierów w Wenecji; barcarolle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przypominający barkarolę (1.1) barcarolle

barkentyna ˌbarkɛ̃nˈtɨ̃na n
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; pierwszy z nich ma omasztowanie rejowe, pozostałe maszty niosą ożaglowanie skośne; barquentine barkentine

barkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z barkiem brachial shoulder

barman ˈbarmãn n
osoba, która obsługuje bufet w barze; bartender barman barkeeper

barograf n
(meteorologia, meteorologiczny) miernik ciśnienia atmosferycznego (barometr), zdolny do samoczynnego zapisywania wyników pomiarów barograph

barok ˈbarɔk n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku; Baroque

barokowy ˌbarɔˈkɔvɨ adj
(sztuka) związany z barokiem, dotyczący baroku baroque
(przenośnie, przenośnia) pełen przepychu, przesadnie ozdobny baroque

barologia n
(dawniej, dawny) (fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się masą i powiązaną z nią siłą ciążenia barology

barometr baˈrɔ̃mɛtr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) przyrząd do mierzenia ciśnienia atmosferycznego; barometer

baron ˈbarɔ̃n n
niski tytuł arystokratyczny; baron

baronet n
dziedziczny, nieszlachecki brytyjski tytuł honorowy; baronet
mężczyzna noszący tytuł (1.1) baronet

baronostwo n
godność barona barony
włości podległe baronowi barony
zbiorowość baronów baronage barony

baronowa n
żona barona baroness

baronowski adj
związany z osobą lub tytułem barona, baronostwem baronial

barszcz barʃʧ̑ n
(kulinaria) kwaśna zupa; borscht

barter ˈbartɛr n
(ekonomia, ekonomiczny) wymiana bezgotówkowa, czyli towar (bądź usługa) za towar; barter

barterowy adj
związany z barterem, handlem wymiennym, bezgotówkowym barter

barwena barˈvɛ̃na n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaskrawa ryba z Morza Śródziemnego; red mullet

barwinkowy ˌbarvʲĩŋˈkɔvɨ adj
mający kolor lawendowoniebieski, taki jak kolor kwiatu barwinka pospolitego periwinkle

barwić ˈbarvʲiʨ̑ v
nadawać barwę, zabarwiać color colour dye

barwnie ˈbarvʲɲɛ adv
(przenośnie, przenośnia) w sposób różnorodny, ciekawy gaily gorgeously vividly
kolorowo colorfully colourfully floridly

barwnik ˈbarvʲɲik n
substancja służąca do barwienia innych rzeczy dye

barwnik spożywczy ˈbarvʲɲik spɔˈʒɨfʧ̑ɨ n
(spożywczy) substancja służąca do barwienia żywności; colouring

barwny ˈbarvnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) wzbudzający ciekawość gay interesting vivid
o kolorze innym niż biały lub czarny chromatic color colour
posiadający wiele kolorów colourful colorful florid gaudy varicolored varicoloured

barykada ˌbarɨˈkada n
(wojskowość, wojskowy) doraźna zapora zbudowana w poprzek ulicy podczas walk w mieście; barricade roadblock

baryt ˈbarɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczanów; barite baryte

baryton baˈrɨtɔ̃n n
głos męski wyższy od tenoru, niższy od basu; baritone

baryłka n
jednostka objętości cieczy równa 143,12 litra barrelful
mała beczka barrel firkin keg

barć barʲʨ̑ n
(pszczelarstwo, pszczelarski) dziupla z gniazdem pszczół; wild beehive

bas bas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najniższy głos męski; bass
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara basowa; każdy instrument o niskich dźwiękach bass
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak o takim głosie bass

baseball n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której najistotniejszym elementem rozgrywki jest odbicie piłki drewnianym kijem; baseball

basen ˈbasɛ̃n n
forma skrócona od basen pływacki swimming pool pool
płaska miska z uchwytem umożliwiająca osobom obłożnie chorym wypróżnianie się w pozycji leżącej lub półleżącej bez opuszczania łóżka; bedpan
region wokół morza lub innego zbiornika wodnego basin
sztuczny zbiornik z wodą, służący do celów rekreacyjnych, higienicznych, technicznych lub rytualnych; pool

basetla baˈsɛtla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj smyczkowego instrumentu ludowego; basolia

baskijka n
beret baskijski; płaskie, okrągłe nakrycie głowy bez daszka txapela

baskijski baˈsʲcijsʲci adj
związany z Baskami, dotyczący Basków Basque

baskijski baˈsʲcijsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Basków; Basque

basset ˈbasːɛt n
(kynologia, kynologiczny) masywny pies myśliwski o zwisających uszach; basset basset hound

bastard ˈbastart n
(zoologia, zoologiczny) mieszaniec zwierzęcy, głównie międzygatunkowy, zwykle niepłodny lub z ograniczoną płodnością, np. muł; bastard

bastion ˈbastʲjɔ̃n n
(wojskowość, wojskowy) stosowany od XVI wieku element fortyfikacji w postaci pięciokątnej budowli ziemnej o wzmocnionych, murowanych ścianach; stanowisko artylerii flankującej dostęp do umocnień; bastion

bastonada n
(rzadki, rzadko używany) kara bicia kijami w pięty lub w plecy bastinado

baszkirski adj
związany z Baszkirami Bashkir

baszkirski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język baszkirski Bashkir

baszta ˈbaʃta n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje; wall tower

baszybuzuk n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) (kon. XVIII – pocz. XX w.) nieregularny, nieopłacany żołnierz turecki, muzułmański ochotnik, pochodzący często z bezpośredniego terenu walk; bashi-bazouk

baszłyk ˈbaʃwɨk n
nakrycie głowy w formie kaptura o długich patkach zawiązywanych dookoła szyi; bashlyk

bat bat n
(jednostka monetarna) waluta Tajlandii; baht
przyrząd do popędzania zwierząt i niewolników; whip

batalion baˈtalʲjɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Philomachus pugnax, ptak wędrowny, charakterystycznie rozkładający różnobarwne pióra w trakcie tokowania; ruff

batat n
(botanika, botaniczny) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych pochodząca z Ameryki Południowej i Środkowej; sweet potato

bateria baˈtɛrʲja n
(elektryczność) zespół elementów połączonych w jeden układ będący źródłem energii battery

batik ˈbatʲik n
(włókiennictwo) technika barwienia tkaniny polegająca na zanurzeniu jej w barwniku po uprzednim pokryciu woskiem (czasem zawiązaniu sznurkiem) miejsc, które mają pozostać niezabarwione; batik

batofobia ˌbatɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed głębokością bathophobia

baton ˈbatɔ̃n n
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej; Bathonian
niewielki podłużny kawałek czekolady, niekiedy z dodatkami; bar

batrachologia ˌbatraxɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o płazach; batrachology

batuta baˈtuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pałeczka dyrygenta służąca do wyznaczania taktu; baton

batymetria ˌbatɨ̃ˈmɛtrʲja n
dział hydrometrii zajmujący się pomiarami głębokości cieków i zbiorników wodnych; bathymetry

batymetryczny adj
związany z batymetrią, dotyczący batymetrii bathymetric

batyskaf baˈtɨskaf n
statek podwodny do badań na dużych głębokościach; bathyscaphe

batyst ˈbatɨst n
cienka, prawie przezroczysta tkanina lniana, bawełniana lub jedwabna, o splocie płóciennym cambric chambray

bawarka baˈvarka n
(spożywczy) (kulinaria) herbata z mlekiem; milk tea

bawarski baˈvarsʲci adj
pochodzący z Bawarii Bavarian

bawełna baˈvɛwna n
(włókiennictwo) rodzaj materiału (tkaniny, dzianiny) otrzymanego z bawełny (1.1-2), używanego do produkcji ubrań cotton
(włókiennictwo) włókno otrzymane z bawełny (1.1); cotton
(botanika, botaniczny) roślina uprawiana w Azji, Afryce, obu Amerykach i w Europie, z której wykonuje się materiał o tej samej nazwie; cotton

bawełniany ˌbavɛwʲˈɲãnɨ adj
wykonany z bawełny cotton

bawialnia baˈvʲjalʲɲa n
(przestarzałe, przestarzały) duży pokój przeznaczony do wspólnego przebywania w nim domowników oraz do przyjmowania gości, salon living room

bawić ˈbavʲiʨ̑ v
wprawiać w wesoły humor amuse
zajmować kogoś dostarczając mu rozrywki entertain amuse
spędzać czas na rozrywkach play
mieć uciechę, odczuwać radość z powodu komizmu jakiejś sytuacji play

bawić się w ciuciubabkę ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˌfʲ‿ʨ̑üʨ̑uˈbapkɛ v
zwodzić kogoś, stwarzać niejasne sytuacje, postępować nieszczerze play blind man's buff

bawić się w kotka i myszkę ˈbavʲiʨ̑‿ɕɛ ˈf‿kɔtka i‿ˈmɨʃkɛ v
zwodzić kogoś, stwarzać niejasne sytuacje, postępować nieszczerze play cat and mouse

bawół ˈbavuw n
(zoologia, zoologiczny) duże azjatyckie i afrykańskie ssaki podobne do bydła; buffalo

baza ˈbaza n
główny obiekt wojskowy, z którego prowadzone są działania base

baza danych n
(informatyka, informatyczny) zorganizowany zbiór informacji gromadzony, przetwarzany i przechowywany w danym programie komputerowym database data bank

bazalt ˈbazalt n
(geologia, geologiczny) magmowa skała wylewna, o przeważnie czarnej barwie; basalt

bazar ˈbazar n
teren, na którym można handlować; plac ze straganami bazaar

bazgrać ˈbazɡraʨ̑ v
(potocznie, potoczny) pisać niestarannie i niewyraźnie scrawl scribble doodle scrabble

bazgroły bazˈɡrɔwɨ n
nieczytelne lub niechlujne pismo scrawl

bazia ˈbaʑa n
(botanika, botaniczny) kwiatostan niektórych roślin drzewiastych w kształcie wiotkiego kłosa catkin ament pussy willow catkin

bazooka baˈzuka n
(potocznie, potoczny) granatnik przeciwpancerny bazooka
(wojskowość, wojskowy) amerykańska ręczna wyrzutnia niekierowanych przeciwpancernych pocisków rakietowych; bazooka

bazydiospora ˌbazɨdʲjɔˈspɔra n
(biologia, biologiczny) rodzaj zarodnika wytwarzany przez grzyby z gromady podstawczaków; basidiospore

bazylia baˈzɨlʲja n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju bazylia (1.1); basil

bazylia azjatycka n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.1), pochodząca z tropikalnej Azji (Półwysep Indyjski, Malezja), będąca jedną z najważniejszych roślin w symbolice hinduistycznej tulsi

bazylika baˈzɨlʲika n
(architektura, architektoniczny) typ kościoła wielonawowego, z nawą główną wyższą od naw bocznych, posiadającą okna ponad dachami naw bocznych (w odróżnieniu od kościoła halowego); basilica
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: duża sala w pałacu basilica
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: hala sądowa i targowa na forum basilica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościół, któremu nadano taki tytuł basilica
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany przez papieża niektórym kościołom basilica

bazyliszek n
rodzaj jaszczurek; basilisk
stwór występujący w legendach, przedstawiany jako kogut o żabich oczach i ogonie żmii, zabijający wzrokiem i oddechem basilisk

bać się ˈbaʨ̑‿ɕɛ v
martwić się, niepokoić się worry fear
odczuwać strach, bojaźń, lęk przed czymś lub przed kimś be afraid be scare

bałagan baˈwaɡãn n
stan braku porządku mess

bałaganiarz n
osoba łatwo robiąca bałagan messy person

bałamucić ˌbawãˈmuʨ̑iʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) próbować pozyskać czyjeś względy, flirtować, kokietować lead on

bałkanizacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces rozpadania się państw, w wyniku którego powstają nowe państwa, często wrogo wobec siebie nastawione Balkanisation Balkanization balkanization balkanisation

bałkański bawˈkãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Bałkanów, związany z Bałkanami Balkan
(geografia, geograficzny) związany z Bałkanami (pasmem górskim) Balkan

bałtycki bawˈtɨʦ̑ʲci adj
od Bałtyk Baltic

bałwan ˈbawvãn n
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) figura bożka pogańskiego idol
(łowiectwo, łowiecki) wypchany cietrzew lub udająca go makieta używane na wabia dummy
figura człowieka ulepiona ze śniegu; snowman
(książkowy) spieniona fala morska billow roller

bańka ˈbãɲka n
(potocznie, potoczny) bańka mydlana bubble
blaszane naczynie na płyny can churn container
szklane naczynko o kulistym kształcie przystawiane do skóry w celach leczniczych, stosowane w medycynie tradycyjnej cup cupping glass

bańka mydlana ˈbãɲka mɨˈdlãna n
pęcherzyk powietrza otoczony cienką błoną mydła rozpuszczonego w wodzie; soap bubble

baśniowy adj
z baśni, dotyczący baśni fabulous

baśń baɕɲ̊ n
(literacko) utwór o treści fantastycznej; fairy tale tale

bażant ˈbaʒãnt n
(ornitologia, ornitologiczny) (łowiectwo, łowiecki) Phasianus colchicus, gatunek ptaka żyjącego na polach; pheasant

bażant zwyczajny n
(ornitologia, ornitologiczny) Phasianus colchicus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych; common pheasant

be bɛ
w mowie skierowanej do dzieci: brzydki, zły, brudny yuck

beatyfikacja ˌbɛatɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie przez Kościół katolicki lub Cerkiew zmarłej osoby za błogosławioną i zezwolenie na jej lokalny kult; beatification

beatyfikować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś błogosławionym beatify

beckmannia bɛkˈmãɲja n
(botanika, botaniczny) pospolita trawa pastewna podmokłych łąk eurazjatyckich; sloughgrass

beczeć ˈbɛʧ̑ɛʨ̑ v
o owcy lub kozie: wydawać charakterystyczny przeciągły głos bleat baa

beczka ˈbɛʧ̑ka n
cylindryczne naczynie, tradycyjnie wykonywane z klepek drewnianych, spiętych metalowymi obręczami; barrel cask

beczkowy adj
pochodzący z beczki draught

bednarczyk bɛdˈnarʧ̑ɨk n
syn bednarza cooper son
uczeń (terminator) u bednarza; czeladnik bednarski cooper apprentice

bednarka bɛdˈnarka n
(budownictwo) taśma stalowa o przekroju spłaszczonego prostokąta, zwijana w kręgi; używana m.in. w instalacjach odgromowych lub jako zbrojenie w stropach Kleina band-iron hoop-iron
kobieta bednarz woman cooper

bednarnia bɛdˈnarʲɲa n
miejsce pracy bednarza, gdzie wytwarza się lub naprawia beczki ewentualnie inne naczynia z klepek cooper workshop coopery

bednarski bɛdˈnarsʲci adj
dotyczący bednarza lub bednarstwa cooper

bednarstwo bɛdˈnarstfɔ n
gałąź rzemiosła bądź przemysłu drzewnego związana z wytwarzaniem i naprawą drewnianych naczyń z klepek (beczek, balii, maselnic) cooperage

bednarz ˈbɛdnaʃ n
rzemieślnik wykonujący i naprawiający drewniane naczynia z klepek, trudniący się bednarstwem cooper

bednarzowa ˌbɛdnaˈʒɔva n
żona bednarza cooper wife

beeper n
(elektronika, elektroniczny) brzęczyk beeper

befsztyk ˈbɛfʃtɨk n
(kulinaria) gruby plaster mięsa wołowego, zwykle z polędwicy lub rostbefu, smażony lub grillowany beefsteak steak

befsztyk tatarski ˈbɛfʃtɨk taˈtarsʲci n
(spożywczy) (kulinaria) surowe mięso wołowe, drobno siekane lub mielone, przyprawione i podawane z cebulką, ogórkiem konserwowym i surowym jajkiem; steak tartare

begonia bɛˈɡɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) Begonia, roślina pochodzenia tropikalnego, hodowana jako roślina doniczkowa lub kwietnikowa ze względu na ozdobne liście i różnobarwne kwiaty; begonia

behawior n
(antropologia, antropologiczny) (biologia, biologiczny) zachowanie się, odpowiadanie na bodźce środowiska behavior

behawioralny ˌbɛxavʲjɔˈralnɨ adj
(psychologia, psychologiczny) związany z zachowaniem (behawiorem) behavioral

behawiorysta ˌbɛxavʲjɔˈrɨsta n
przedstawiciel lub zwolennik behawioryzmu behaviorist behaviourist

behawioryzm n
(psychologia, psychologiczny) podejście do psychologii skupiające się na obserwowalnym zachowaniu, negujące poznawalność umysłu i przeważnie zakładające, że zachowanie jest określane przez środowisko; behaviorism

bejca ˈbɛjʦ̑a n
(chemia, chemiczny) roztwór do barwienia drewna; wood stain

bejsbolówka n
sportowe nakrycie głowy, wykonane z miękkiego materiału, z twardym daszkiem, zazwyczaj z tyłu posiada regulowalne zapięcie baseball cap

bekas ˈbɛkas n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak zamieszkujący tereny podmokłe; snipe

bekasik bɛˈkaɕik n
(ornitologia, ornitologiczny) Lymnocryptes minimus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych; jack snipe

bekaśnica n
(ornitologia, ornitologiczny) Aramus guarauna, gatunek ptaka z rzędu żurawiowych; limpkin

bekerel n
(fizyka, fizyczny) jednostka miary aktywności promieniotwórczej w układzie SI; becquerel

bekon ˈbɛkɔ̃n n
(kulinaria) wędzonka z bekonu (1.1) bacon

beksa n
(potocznie, potoczny) ktoś skłonny do płaczu cry-baby

beletrystyczny adj
(literacko) związany z beletrystyką belletristic

belgijski bɛlʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do Belgii lub Belgów Belgian

belgradzki bɛlˈɡraʦ̑ʲci adj
związany z Belgradem (stolicą Serbii) Belgradian

belieber n
(środowiskowy) (neologizm) fan Justina Biebera belieber

belizeński ˌbɛlʲiˈzɛ̃j̃sʲci adj
związany z Belize, dotyczący Belize lub jego mieszkańców Belizean

belka ˈbɛlka n
(technologia, technika, techniczny) w wagach element łączący szalki i osadzony lub zawieszony punktowo beam
(technologia, technika, techniczny) zwykle poziomy element konstrukcyjny przenoszący obciążenie beam
długi, obrobiony pień drzewa bar

belladonna n
(botanika, botaniczny) pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna L.) belladonna

belona bɛˈlɔ̃na n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Belone belone, gatunek ryby morskiej o długim ciele; garfish

belweder bɛlˈvɛdɛr n
(architektura, architektoniczny) widokowy budynek ogrodowy położony na wzniesieniu; belvedere

bemol ˈbɛ̃mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny obniżający nutę o półton; flat

benedyktyn ˌbɛ̃nɛˈdɨktɨ̃n n
członek zakonu utworzonego przez świętego Benedykta z Nursji benedictine

benedyktyński adj
związany z benedyktynami, dotyczący benedyktynów Benedictine

benefaktor ˌbɛ̃nɛˈfaktɔr n
(dawniej, dawny) dobroczyńca, fundator benefactor

beneficjent n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba czerpiąca zyski, profity z czegoś beneficiary assignee gainer grantee

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci adj
związany z Bengalem, dotyczący Bengalu Bengali

bengalski bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
język bengalski (1.1) Bengali

benitoit ˌbɛ̃ɲiˈtɔ<sup>j</sup>it n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów pierścieniowych; benitoite

bentonit bɛ̃nˈtɔ̃ɲit n
(geologia, geologiczny) skała ilasta powstała w wyniku przeobrażenia szkliwa wulkanicznego lub utworów piroklastycznych; bentonite

benzen n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy arenów, najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny; benzene

benzokaina ˌbɛ̃w̃zɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
środek miejscowo znieczulający, słabo rozpuszczalny w wodzie; benzocaine

benzol ˈbɛ̃w̃zɔl n
uboczny produkt odgazowania węgla kamiennego, mieszanina benzenu, toluenu i ksylenu, oraz małych ilości tiofenu, pirydyny i fenolu; benzol

benzyna bɛ̃w̃ˈzɨ̃na n
paliwo stosowane do napędu samochodów, samolotów i niektórych innych urządzeń posiadających silnik spalinowy; gasoline petrol gas

berbelucha ˌbɛrbɛˈluxa n
(regionalizm białostocki) tanie wino stic soup
(regionalizm poznański) bimber, spirytus, wódka, denaturat tincture
tania, niesmaczna wódka, często z niepewnego źródła jage

berberys bɛrˈbɛrɨs n
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych berberis

berdysz ˈbɛrdɨʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu; bardiche

berek interjection
okrzyk używany po dotknięciu podczas zabawy w berka (1.1) tag, you're it

berek n
dziecięca gra ruchowa, w której jedna osoba musi dogonić i dotknąć dowolną z pozostałych osób tag dobby it tig tip you're it
osoba, która w danym momencie goni inne podczas zabawy w berka (1.1) it

beret ˈbɛrɛt n
(krawiectwo) płaskie, okrągłe nakrycie głowy, bez daszka, wykonane zazwyczaj z pilśni lub wełny; beret

bergamoński ˌbɛrɡãˈmɔ̃j̃sʲci adj
związany z Bergamo, dotyczący Bergamo Bergamask

bergsonizm n
(filozofia, filozoficzny) prąd filozoficzny i literacki krytykujący wartość poznania intelektualnego i podnoszący rangę intuicji; Bergsonism

beri-beri n
(medycyna, medyczny) awitaminoza, choroba wywoływana ostrym niedoborem witaminy B1; beriberi

berkel ˈbɛrkɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bk i liczbie atomowej 97; berkelium

bermudy n
męskie krótkie spodnie pod kolana, luźne, z lekkiej tkaniny, zwykle wzorzyste, noszone na plaży Bermuda shorts

bermudzki adj
dotyczący Bermudów Bermudian

bermyca bɛrˈmɨʦ̑a n
wysoka futrzana czapka; busby

berneńczyk bɛrˈnɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Berna Bernese

berneński bɛrˈnɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Berno Bernese

bernikla bɛrʲˈɲikla n
(ornitologia, ornitologiczny) zamieszkująca półkulę północną gęś o czarnym dziobie black goose

bernikla białolica bɛrʲˈɲikla ˌbʲjawɔˈlʲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) Branta leucopsis, gatunek z rodziny kaczkowatych; barnacle goose

bernikla obrożna bɛrʲˈɲikla ɔbˈrɔʒna n
(ornitologia, ornitologiczny) Branta bernicla, gatunek gniazdujący w arktycznej tundrze; brant goose

bernikla rdzawoszyja bɛrʲˈɲikla ˌrʣ̑avɔˈʃɨja n
(ornitologia, ornitologiczny) Branta ruficollis, gatunek z rodziny kaczkowatych, gnieżdżący się w syberyjskiej tundrze; red-breasted goose

beryl ˈbɛrɨl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Be i liczbie atomowej 4; beryllium

beryllonit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał; beryllonite

berło ˈbɛrwɔ n
ozdobna pałka będąca insygnium królewskim; scepter sceptre

besan n
(spożywczy) mąka z ciecierzycy, częsty składnik regionalnych kuchni na subkontynencie indyjskim; besan chickpea flour garbanzo bean flour gram flour

beskidzki adj
dotyczący Beskidów, związany z Beskidami, pochodzący z Beskidów Beskidian

bestia ˈbɛstʲja n
(przenośnie, przenośnia) zły człowiek, kanalia beast
dzikie, drapieżne zwierzę beast

bestialski bɛˈstʲjalsʲci adj
(pejoratywnie, pejoratywny) okrutny, niezwykle brutalny bestial

bestseler bɛstˈsɛlɛr n
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny best-seller bestseller

bestseller bɛˈstsɛlɛr n
dobrze sprzedająca się książka, utwór muzyczny (płyta), filmowy czy inny best-seller bestseller

beta-karoten ˌbɛta‿kaˈrɔtɛ̃n n
(biochemia, biochemiczny) prowitamina witaminy A, barwnik roślinny nadający niektórym owocom i warzywom pomarańczowy kolor; beta-carotene

beta-test n
(neologizm) jeden z końcowych etapów tworzenia produktu, na ogół oprogramowania, gry komputerowej, polegający na udostępnieniu jego niedokończonej wersji wybranej grupie użytkowników celem znalezienia błędów beta test beta-test

betaina n
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący jonem obojnaczym, w którym ładunek dodatni nie sąsiaduje z ładunkiem ujemnym i zlokalizowany jest na atomie oniowym niepołączonym z żadnym atomem wodoru; betaine
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący pochodną glicyny, występuje m.in. w burakach cukrowych, szpinaku czy pszenicy i stanowi produkt uboczny przemysłu cukrowniczego; betaine

betlejemita n
mieszkaniec Betlejem Bethlehemite

betlejka n
(regionalizm, regionalny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami crib

beton ˈbɛtɔ̃n n
(budownictwo) materiał budowlany, powstały ze zmieszania piasku, żwiru lub innego kruszywa z roztworem materiałów wiążących; concrete

beton partyjny ˈbɛtɔ̃n parˈtɨjnɨ n
(potocznie, potoczny) skrajnie zachowawcza frakcja partii hard hat party hard-liners

betoniarka ˌbɛtɔ̃ˈɲarka n
maszyna do wyrobu betonu concrete mixer

betonowy ˌbɛtɔ̃ˈnɔvɨ adj
wykonany z betonu concrete

bez bɛs n
(botanika, botaniczny) roślina krzewiasta z rodzaju Sambucus; elder elderberry sambucus

bez bɛs preposition
…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem without

bez ceregieli ˌbɛs‿ʦ̑ɛrɛˈɟɛlʲi idiom
bez konwencjonalnej grzeczności, ceremonii, zbędnych działań; bezpośrednio unceremoniously

bez cienia wątpliwości adv
bez wątpienia, na pewno, z pewnością beyond a shadow of a doubt

bez grosza przy duszy adj
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, bez środków do życia broke melted out penniless

bez głowy adv
(przenośnie, przenośnia) nierozsądnie, bez namysłu, rozwagi, w sposób nieprzemyślany headlessly

bez ogródek ˌbɛz‿ɔˈɡrudɛk adv
bez zbędnych słów, wprost, nazywając rzeczy po imieniu, szczerze straight from the shoulder

bez owijania w bawełnę adv
wprost, dosłownie, bezpośrednio bluntly straight

bez picu bɛs‿ˈpʲiʦ̑u idiom
naprawdę, serio no kidding

bez pracy nie ma kołaczy bɛs‿ˈpraʦ̑ɨ ˈɲɛ‿ma kɔˈwaʧ̑ɨ proverb
żeby coś osiągnąć, trzeba najpierw na to zapracować no pain, no gain

bez przerwy adv
cały czas, nieprzerwanie continuously

bez prądu bɛs‿ˈprɔ̃ndu idiom
(dosłownie) bez zasilania energią elektryczną unplugged
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (o wykonywaniu muzyki i sposobie jej rejestracji) akustyczny, akustycznie; unplugged

bez sensu bɛs‿ˈːɛ̃w̃su adj
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) bez widocznego sensu, logiki, celu, zalet meaningless senseless without rhyme or reason

bez sensu bɛs‿ˈːɛ̃w̃su adv
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) bez widocznego sensu, logiki, celu, zalet meaninglessly

bez serca adj
(przenośnie, przenośnia) nieczuły, bezwzględny, bezlitosny heartless heavy-handed heavyhanded

bez serca adv
(przenośnie, przenośnia) nieczule, bezwzględnie, bezlitośnie half-heartedly halfheartedly

bez wątpienia adv
nie mając wątpliwości doubtless doubtlessly indubitably no doubt no question undoubtedly

bez- bɛs bɛz prefix
…służący do tworzenia złożeń oznaczających brak czegoś -less non- un-

beza ˈbɛza n
(kulinaria) ciasto lub ciastko z białka ubitego z cukrem; meringue

bezalkoholowy ˌbɛzalkɔxɔˈlɔvɨ adj
niezawierający, pozbawiony alkoholu alcohol-free non-alcoholic

bezapelacyjnie adv
w sposób ostateczny, kategorycznie authoritatively decisively irrevocably

bezbarwny bɛzˈbarvnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie jest charakterystyczny, jest zwykły, przeciętny drab lacklustre
nie mający barwy colorless colourless

bezbiegunowy ˌbɛzbʲjɛɡũˈnɔvɨ adj
niemający biegunów non-polar nonpolar

bezbolesny adj
niepowodujący, niesprawiający bólu painless

bezbożnie adv
(przestarzałe, przestarzały) w sposób bezbożny impiously

bezbożnik bɛzˈbɔʒʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) dziś (potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) albo (obraźliwie) osoba negująca istnienie Boga atheist

bezbożny bɛzˈbɔʒnɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) negujący istnienie boga/Boga godless
(pejoratywnie, pejoratywny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niemiły Bogu, sprzeczny z przykazaniami Boga godless

bezbramkowy ˌbɛzbrãmˈkɔvɨ adj
(sport, sportowy) o meczu piłkarskim, o wyniku meczu piłkarskiego: zakończony remisem 0:0, zakończony bez strzelenia żadnej bramki goalless

bezbronny bɛzˈbrɔ̃nːɨ adj
nie mający broni i możliwości obrony, obronienia się defenceless

bezbrzeżnie adv
o obszarze bezgranicznie immensely

bezbłędność bɛzˈbwɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
brak błędów, cecha tego, co jest pozbawione błędów faultlessness

bezbłędny adj
wolny od błędu correct faultless

bezcelowy ˌbɛsʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
taki, który nie ma konkretnego celu, sensu pointless

bezcenny bɛsˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
mający ogromną wartość invaluable priceless

bezceremonialnie adv
w sposób bezceremonialny unceremoniously

bezchmurny bɛsˈxmurnɨ adj
charakteryzujący się brakiem chmur cloudless

bezcielesny adj
niemający ciała, nieistniejący fizycznie bodiless incorporeal

bezczelność bɛʃˈʧ̑ɛlnɔɕʨ̑ n
nieliczenie się z nikim i niczym, zbytnia pewność siebie impudence insolence

bezczelny bɛʃˈʧ̑ɛlnɨ adj
cechujący się bezczelnością, zbytnią pewnością siebie, zuchwałością impudent insolent bold-faced brazen uppish

bezcześcić v
znieważać coś, pozbawiać czci desecrate profane

bezczynnie adv
w sposób bezczynny idly inactively

bezczynność bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
brak aktywności idleness inaction

bezczynny bɛʃˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
(książkowy) nic nierobiący inactive

bezcłowy adj
nieobjęty cłem; o zerowej stawce celnej duty-free tax-free

bezdech ˈbɛzdɛx n
(medycyna, medyczny) chorobowy lub wywołany celowo zanik oddechu; apnoea

bezdeszczowy ˌbɛzdɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
charakteryzujący się brakiem deszczu rainless

bezdomność bɛzˈdɔ̃mnɔɕʨ̑ n
(socjologia, socjologiczny) problem społeczny, charakteryzujący się brakiem miejsca zamieszkania; homelessness

bezdomny bɛzˈdɔ̃mnɨ adj
taki, który nie ma domu homeless

bezduszny bɛzˈduʃnɨ adj
mający nieczuły i bezwzględny stosunek do otoczenia lub wyrażający taki stosunek heartless callous dull formal inanimate insensate

bezdymny adj
niewydzielający dymu smokeless

bezdyskusyjnie ˌbɛzdɨskuˈsɨjɲɛ adv
bezsprzecznie, zdecydowanie, niezaprzeczalnie indisputably unarguably

bezdzietność bɛʑˈʥ̑ɛtnɔɕʨ̑ n
nieposiadanie potomstwa; childlessness

bezdzietny bɛʑˈʥ̑ɛtnɨ adj
niemający dzieci, potomstwa childless child-free childfree

bezdźwięczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłoskach: taka przy wymawianiu, której nie drżą więzadła głosowe voiceless
nie dający się usłyszeć soundless
nie wydający dźwięku (głosu) voiceless soundless surd

bezgorączkowy ˌbɛzɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który objawia się bez gorączki afebrile

bezgranicznie adv
(książkowy) w sposób bezgraniczny, w najwyższym stopniu boundlessly immensely limitlessly unlimitedly

bezgraniczny ˌbɛzɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
taki, który nie ma granic; nie jest ograniczony czymś boundless immeasurable implicit infinite limitless

bezgrzeszny adj
(poetycki, poetycko) bez grzechu, wolny od grzechu, niewinny sinless

bezgwiezdny adj
nie mający gwiazd starless

bezimienny ˌbɛzʲĩˈmʲjɛ̃nːɨ adj
nie mający imienia czy nazwy nameless innominate anonymous unnamed

bezinteresowny ˌbɛzʲĩntɛrɛˈsɔvnɨ adj
taki, który nie oczekuje korzyści ze swoich szlachetnych działań, czynów, dobrych uczynków selfless altruistic unselfish

bezkarność n
uchodzenie przewinień bez kary, brak obaw przed ukaraniem impunity

bezkarny adj
taki, który uchodzi bez kary unpunished

bezkofeinowy ˌbɛskɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
niezawierający kofeiny decaffeinated caffeine-free decaf

bezkompromisowy ˌbɛskɔ̃mprɔ̃mʲiˈsɔvɨ adj
nieidący na kompromisy, nieuznający kompromisów intransigent uncompromising

bezkonfliktowy adj
nie wywołujący konfliktów, stroniący od agresji, przyjazny frictionless

bezkonkurencyjnie adv
w taki sposób, któremu nikt nie może dorównać matchlessly peerlessly

bezkrwawy adj
taki, który obywa się bez rozlewu krwi bloodless

bezkrytycznie ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób bezkrytyczny, bez słowa krytyki indiscriminately

bezkrytyczny ˌbɛskrɨˈtɨʧ̑nɨ adj
pozbawiony krytyki, całkowicie coś akceptujący bez słowa sprzeciwu uncritical

bezkręgowiec n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę nie mające szkieletu; invertebrate

bezksiężycowy adj
pozbawiony widoku księżyca, światła księżycowego moonless

bezkształtny bɛsˈkʃtawtnɨ adj
o niewyraźnym, nieregularnym kszatłcie formless shapeless unformed

bezlistny bɛzˈlʲistnɨ adj
taki, który nie ma liści leafless

bezlitosny ˌbɛzlʲiˈtɔsnɨ adj
okrutny; taki, który nie ma litości merciless ruthless

bezludny bɛzˈludnɨ adj
taki, gdzie nie ma ludzi; niezamieszkały przez ludzi, niebędący zaludnionym uninhabited

bezmiar ˈbɛzmʲjar n
niezmierzona, nieograniczona przestrzeń vastness

bezmierny adj
ogromny tak, że aż niemożliwy do zmierzenia immeasurable

bezmięsny bɛzˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
o dniu, tygodniu itp.: taki, w którym nie je się mięsa, nie prowadzi się sprzedaży mięsa meatless
o jedzeniu, diecie: niezawierający mięsa, pozbawiony mięsa meatless

bezmocz ˈbɛzmɔʧ̑ n
(medycyna, medyczny) brak wydalania lub wytwarzania moczu; anuria

bezmyślnie bɛzˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
w sposób bezmyślny, bez namysłu mindlessly

bezmyślny adj
taki, który nad niczym się nie zastanawia; (także, też) świadczący o takiej cesze thoughtless

beznadzieja ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇ja n
stan desperacji, utraty nadziei, rozpacz despair desperation

beznadziejnie ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jɲɛ adv
(potocznie, potoczny) bardzo źle, kiepsko hopelessly

beznadziejność ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co beznadziejne; stan beznadziei hopelessness

beznadziejny ˌbɛznaˈʥ̑ɛ̇jnɨ adj
pozbawiony wszelkiej nadziei hopeless
kiepski, bardzo słaby hopeless

beznamiętność ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto lub co jest beznamiętne; obojętność, apatia indifference emotionlessness impassiveness insensibility stoicism

beznamiętny ˌbɛznãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
pozbawiony emocji, emocjonalnego zaangażowania; obojętny, chłodny indifferent emotionless impassive insensible neutral stoic

bezobjawowy adj
(medycyna, medyczny) taki, który nie daje objawów asymptomatic

bezodpadowy adj
nie wytwarzający odpadów, nie powodujący powstawania odpadów waste-free wasteless

bezodpływowy adj
taki, który nie ma odpływu, nie uchodzi z niego żadna rzeka undrained

bezoki adj
niemający oczu eyeless

bezokienny adj
nie mający wcale okien windowless

bezokolicznik ˌbɛzɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(gramatyka) forma czasownika zazwyczaj (zależnie od języka) nieokreślająca czasu, rodzaju, liczby, osoby, trybu, strony ani aspektu; infinitive

bezoperacyjny adj
(medycyna, medyczny) taki, w którym nie wykonuje się operacji non-invasive

bezosobowo ˌbɛzɔsɔˈbɔvɔ adv
od: bezosobowy impersonally

bezosobowy ˌbɛzɔsɔˈbɔvɨ adj
taki, który nie jest skierowany do żadnej osoby impersonal

bezowocność n
cecha tego, co bezowocne bootlessness

bezowocny ˌbɛzɔˈvɔʦ̑nɨ adj
(książkowy) nieprzynoszący pomyślnych rezultatów fruitless bootless futile sleeveless vain

bezołowiowy adj
niezawierający ołowiu unleaded

bezpartyjny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nie należący do żadnego ze stronnictw albo partii politycznych non-partisan nonpartisan

bezpański adj
(książkowy) nienależący do nikogo, niemający właściciela stray

bezpaństwowy adj
nie mający przynależności państwowej; nie należący do żadnego z państw stateless

bezpestkowy ˌbɛspɛˈstkɔvɨ adj
nie zawierający pestek seedless

bezpieczeństwo ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
stan braku zagrożenia, obawy, powodów do strachu; bycie bezpiecznym safety

bezpiecznie bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób bezpieczny safely

bezpiecznik bɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲik n
podzespół chroniący przed nieprawidłowym działaniem urządzenia lub sieci (np. elektrycznej, gazowej); fuse

bezpieczny bɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
taki, który nie jest zagrożony, któremu nic nie grozi safe
taki, który nie stwarza zagrożenia safe

bezpieka n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) aparat bezpieczeństwa w PRL Bezpieka

bezpodstawnie ˌbɛspɔtˈstavʲɲɛ adv
w sposób bezpodstawny groundlessly

bezpodstawny ˌbɛspɔtˈstavnɨ adj
nieuzasadniony, niesłuszny, nie mający słusznych podstaw groundless unfounded unsubstantiated

bezpostaciowy adj
nie mający, nie przyjmujący żadnej postaci amorphous

bezpotomnie adv
(przestarzałe, przestarzały) (książkowy) nie mając potomstwa childlessly

bezpowrotnie adv
nieodwołalnie, nieodwracalnie irrevocably

bezpośredni ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲi adj
taki, który nie działa zgodnie z konwencjami lub konwenansami; jest szczery, naturalny explicit
taki, który nie ma pośredników ani ogniw pośrednich; taki, który trafia do kogoś lub czegoś wprost explicit

bezpośrednio ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ adv
w sposób bezpośredni directly

bezpośredniość ˌbɛspɔɕˈrɛdʲɲɔ̇ɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest bezpośredni directness straightforwardness

bezprawie n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) stan, w którym nie są ustanowione lub przestrzegane normy prawne anomie anomy illegality unlawfulness
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn bezprawny lawlessness anarchy

bezprawnie adv
w sposób bezprawny, niezgodnie z prawem illicitly unlawfully wrongfully

bezprawny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z przepisami prawa illegal unlawful illegitimate lawless malfeasant undue

bezprecedensowy adj
(książkowy) bez precedensu unprecedented

bezpretensjonalny adj
prosty, swobodny i naturalny unpretending unpretentious

bezprzewodowy adj
(technologia, technika, techniczny) taki, który obywa się bez przewodów elektrycznych wireless cordless

bezprzyczynowy adj
nie mający przyczyny causeless

bezpłatny bɛsˈpwatnɨ adj
taki, za który nie pobiera się opłaty free of charge gratuitous toll-free

bezpłciowy adj
(biologia, biologiczny) niewykazujący cech płciowych; bez udziału płci asexual
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) niemający charakteru insipid

bezpłetwiec n
(ornitologia, ornitologiczny) Anseranas semipalmata, gatunek ptaka z rzędu blaszkodziobych; magpie-goose

bezradność bɛzˈradnɔɕʨ̑ n
niemożność poradzenia sobie, zwłaszcza w trudnej sytuacji; helplessness

bezrobocie ˌbɛzrɔˈbɔʨ̑ɛ n
(ekonomia, ekonomiczny) stan, w którym część osób zdolnych do pracy i chcących ją podjąć nie może jej znaleźć; unemployment

bezrobotny ˌbɛzrɔˈbɔtnɨ adj
bez pracy, bez zajęcia unemployed jobless

bezrogi adj
(zoologia, zoologiczny) nie mający rogów hornless

bezrolny adj
nie posiadający własnej ziemi, gospodarstwa rolnego landless lotless

bezrybny adj
taki, w którym nie ma ryb fishless

bezrękawnik ˌbɛzrɛ̃ŋˈkavʲɲik n
(potocznie, potoczny) element stroju (kamizelka lub sukienka) bez rękawów, noszony na bluzkę lub sweter gilet pinafore singlet slipover tank top

bezręki bɛzˈrɛ̃ŋʲci adj
niemający rąk handless

bezsenność bɛsˈːɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) niemożność zaśnięcia; insomnia

bezsenny bɛsˈːɛ̃nːɨ adj
spędzony bez spania sleepless

bezsens ˈbɛsːɛ̃w̃s n
brak sensu, uzasadnienia w czymś absurdity nonsense senselessness

bezsensowność n
brak sensu czegoś nonsensicality nonsensicalness

bezsensowny ˌbɛsːɛ̃w̃ˈsɔvnɨ adj
taki, który jest pozbawiony sensu, uzasadnienia nonsensical absurd

bezsilnie adv
w sposób bezsilny effetely

bezsilność n
cecha tego, co bezsilne; cecha osoby bezsilnej powerlessness

bezsilny bɛɕˈːilnɨ adj
bez sił, niezdolny do walki infirm helpless toothless
taki, który nie potrafi z czymś się zmagać powerless helpless impotent

bezsoczewkowy adj
nie mający soczewek lensless

bezsporny adj
taki, który nie budzi wątpliwości incontestable incontrovertible indisputable unanswerable undisputed

bezsprzeczny adj
taki, który nie budzi sprzeciwu undisputed

bezspójnikowy adj
(gramatyka) nie zawierający spójnika asyndetic

bezstronnie adv
w sposób bezstronny, obiektywnie disinterestedly even-handedly evenhandedly impartially unbiasedly

bezstronność n
cecha tego, co jest bezstronne, kto jest bezstronny impartiality candor candour evenness

bezszeryfowy adj
(termin typograficzny) o krojach pisma: nie mający szeryfów, czyli ozdobnych zakończeń znaków sans serif sans-serif

bezszwowy adj
nie mający szwów, wykonany bez użycia szwów seamless

bezsłowny adj
wyrażony lub odbywający się bez użycia słów wordless

beztlenowy adj
taki, który nie zawiera tlenu oxygen-free
taki, który obywa się bez tlenu anaerobic

beztroska bɛsˈtrɔska n
brak trosk, zmartwień unconcern
nieprzejmowanie się niczym, brak dbałości o coś levity

beztroski bɛsˈtrɔsʲci adj
nie mający trosk, zmartwień carefree

beztrosko adv
w sposób beztroski carefreely

bezustannie adv
bez przerwy, ciągle, nieprzerwanie continuously ceaselessly continually incessantly unremittingly

bezustanny adj
taki, który trwa ciągle, bez przerwy incessant ceaseless perpetual

bezużyteczny ˌbɛzuʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
taki, z którego nie ma żadnego użytku useless

bezwartościowy ˌbɛzvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
nieposiadający żadnej wartości worthless

bezwarunkowo adv
bez względu na cokolwiek, bez stawiania warunków unconditionally imperatively no strings attached

bezwarunkowy ˌbɛzvarũŋˈkɔvɨ adj
nieograniczony warunkami, niezależny od żadnych warunków; całkowity, absolutny, zupełny unconditional absolute implicit unconditioned unquestioning

bezwiedny adj
wykonany bez udziału świadomości mechanical

bezwietrzny bɛzˈvʲjɛṭʃnɨ adj
charakteryzujący się brakiem wiatru windless

bezwodnik octowy bɛzˈvɔdʲɲik ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny; bezbarwna ciecz o ostrym zapachu octu; acetic anhydride

bezwodny adj
(chemia, chemiczny) niezawierający wody w swej strukturze krystalicznej anhydrous
pozbawiony wody, wilgoci arid anhydrous waterless

bezwonny bɛzˈvɔ̃nːɨ adj
niemający zapachu odorless odourless scentless

bezwstydnie adv
w sposób bezwstydny brazenly immodestly shamelessly

bezwstydny bɛsˈfstɨdnɨ adj
taki, który nie odczuwa wstydu; bez skrupułów shameless
taki, który świadczy o braku skromności shameless

bezwymiarowy adj
(fizyka, fizyczny) nie posiadający jednostki miary dimensionless
nie mający wymiarów dimensionless

bezwzględnie adv
w sposób całkowity, zupełnie absolutely
w sposób surowy, okrutny cruelly

bezwzględność n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: bezwzględny inexorability ruthlessness severity

bezwzględny bɛzˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
(matematyka, matematyczny) pozbawiony znaku, będący wynikiem wartości bezwzględnej absolute
(metrologia, metrologiczny) wyrażony w tych samych jednostkach, co mierzona wielkość absolute
niezależny od okoliczności, nieuwarunkowany implicit
ściśle wymagany, niedopuszczający wyjątków implicit
okrutny, pozbawiony współczucia cut-throat heartless ruthless

bezwładność bɛzˈvwadnɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) opór ciała materialnego przy przyspieszaniu inertia

bezzapachowo adv
(rzadki, rzadko używany) w sposób bezzapachowy flavourlessly

bezzapachowy ˌbɛzːapaˈxɔvɨ adj
taki, który nie ma zapachu odorless unscented fragrance-free odourless

bezzałogowy adj
(lotnictwo, lotniczy) (astronautyka, astronautyczny) taki, który nie ma załogi unmanned

bezzwłocznie bɛzˈːvwɔʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób bezzwłoczny, natychmiast forthright instantaneously instantly

bezzwłoczny adj
mający nastąpić natychmiast, bez zwłoki prompt

bezzębność bɛzˈːɛ̃mbnɔɕʨ̑ n
brak zębów toothlessness

bezzębny bɛzˈːɛ̃mbnɨ adj
taki, który nie ma zębów; pozbawiony zębów toothless

bezład n
stan braku ładu, porządku disjointedness welter

bezładnie adv
bez ładu; w bałaganie; bez organizacji confusedly in confusion

bezładny adj
pozbawiony ładu, porządku confused disorderly

bezśnieżny bɛɕˈːɲɛʒnɨ adj
charakteryzujący się brakiem śniegu snowless

bełkot ˈbɛwkɔt n
(potocznie, potoczny) wypowiedź nie mająca sensu, z której nic konkretnego nie wynika; mowa trawa, pustosłowie gibberish gobbledygook mumbo jumbo
niewyraźna mowa, bełkotanie stammer

bełkotać v
wypowiadać słowa w sposób bardzo niewyraźny, trudny do zrozumienia babble sputter

bełt bɛwt n
lotka, nasada strzały z piórami fletch
pocisk kuszy; bolt

beż bɛʃ n
kolor podobny do koloru kawy z mlekiem beige

beżowo bɛˈʒɔvɔ adv
(odprzymiotnikowy) → beżowy beige

beżowy bɛˈʒɔvɨ adj
mający kolor kawy z mlekiem lub piasku beige

biatlon n
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportu składająca się z biegu narciarskiego i strzelania; biathlon

biatlonista n
(sport, sportowy) sportowiec, który uprawia biatlon biathlete

biała herbata ˈbʲjawa xɛrˈbata n
herbata powstająca z młodych pączków i pochodząca z chińskich prowincji white tea

biała magia ˈbʲjawa ˈmaɟja n
(ezoteryka) magia niewykorzystująca sił zła, mająca na celu uzyskanie dobroczynnego skutku; white magic

biała rdza ˈbʲjawa ˈrʣ̑a n
(rolnictwo, rolniczy) Puccinia horiana, pasożytniczy grzyb, powodujący powstawanie na roślinach błyszczących, jasnych pęcherzyków z zarodnikami white rust

białaczka bʲjaˈwaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) nadmierne wytwarzanie białych krwinek; leukaemia

białawy bʲjaˈwavɨ adj
mający kolor podobny do białego; niezupełnie biały, prawie biały, jasny whitish

białko ˈbʲjawkɔ n
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) biała część oka (gałki ocznej), znajdująca się dookoła tęczówki white
(biochemia, biochemiczny) wielocząsteczkowy związek organiczny zbudowany z aminokwasów; protein
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) (kulinaria) płynna i przezroczysta substancja otaczająca żółtko ptasich jaj egg white

białko surowe ˈbʲjawkɔ suˈrɔvɛ n
(spożywczy) białko wchodzące w skład pasz, karm itp.; crude protein

białkomocz n
(medycyna, medyczny) obecność białka w moczu; proteinuria

biało-czarny ˌbʲjawɔ‿ˈʧ̑arnɨ adj
taki, który ma dwa kolory: biały i czarny black and white

białogłowy ˌbʲjawɔˈɡwɔvɨ adj
taki, który ma białą głowę white-headed

białokarpacki adj
dotyczący Białych Karpat, związany z Białymi Karpatami, pochodzący z Białych Karpat White Carpathian

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci adj
dotyczący Białorusi lub Białorusinów, charakterystyczny dla Białorusi lub Białorusinów Belarusian Belorussian Belarussian

białoruski ˌbʲjawɔˈrusʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język wschodniosłowiański używany na Białorusi; Belarusian Belarussian Belorussian

białorzytka ˌbʲjawɔˈʒɨtka n
(ornitologia, ornitologiczny) Oenanthe oenanthe, niewielki ptak wędrowny półkuli północnej zamieszkujący tereny otwarte, często kamieniste; wheatear

białoskórnictwo ˌbʲjawɔskurʲˈɲiʦ̑tfɔ n
dział garbarstwa zajmujący się wyprawianiem skór miękkich na rękawiczki i odzież tawing

białozór bʲjaˈwɔzur n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco rusticolus, zagrożony wyginięciem duży ptak drapieżny półkuli północnej; gyrfalcon

białość n
cecha tego co białe whiteness

biały ˈbʲjawɨ adj
mający bardzo jasną barwę przeciwstawną do czarnego, taką jak czysty śnieg, mleko itp. white

biały ˈbʲjawɨ n
człowiek rasy białej White

biały fosfor ˈbʲjawɨ ˈfɔsfɔr n
(chemia, chemiczny) silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych; white phosphorus

biały kruk ˈbʲjawɨ ˈkruk n
(przenośnie, przenośnia) bardzo rzadki egzemplarz książki, publikacji lub innej rzeczy rare book
(przenośnie, przenośnia) człowiek o nietypowych dla danego społeczeństwa poglądach, sposobie życia, upodobaniach as scarce as hen's teeth

biały ser ˈbʲjawɨ ˈsɛr n
(spożywczy) ser twarogowy, świeży, niedojrzewający farmer cheese

biały znak ˈbʲjawɨ ˈznak n
(informatyka, informatyczny) spacja, znak tabulacji, znak końca linii, lub dowolny inny znak niemający kształtu na ekranie white space whitespace whitespace character

biblijnie adv
właściwie dla Biblii biblically

biblijny bʲiˈblʲijnɨ adj
pochodzący z Biblii, związany z Biblią, charakterystyczny dla Biblii biblical

bibliofil bʲiˈblʲjɔfʲil n
miłośnik książek bibliophile book worm

bibliofilski adj
związany z bibliofilami, zbieraniem książek, przeznaczony dla bibliofili bibliophilic bibliophile

bibliograf n
(rzadki, rzadko używany) specjalista w dziedzinie bibliografii bibliographer

bibliografia ˌbʲiblʲjɔˈɡrafʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się teoretycznym i praktycznym badaniem oraz opisywaniem dokumentów pisanych; bibliology
wykaz odrębnych jednostek piśmienniczych, zestawiony z utworzonych według ustalonych zasad opisów bibliograficznych; bibliography

bibliolatra n
ten, kto popada w bibliolatrię bibliolater bibliolatrist

bibliolatria n
oddawanie zbytniej czci Biblii, kult Biblii bibliolatry

bibliologia ˌbʲiblʲjɔˈlɔɟja n
nauka o książce bibliology

bibliomania n
zamiłowanie albo obsesja posiadania i gromadzenia książek, zwłaszcza rzadkich czy cennych bibliomania

biblioteka ˌbʲiblʲjɔˈtɛka n
instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek; budynek tej instytucji; library
(informatyka, informatyczny) zbiór programów, procedur, elementów graficznych itp., które mogą być używane w innych programach; library
mebel do przechowywania książek bookcase

bibliotekarz ˌbʲiblʲjɔˈtɛkaʃ n
pracownik biblioteki; librarian

biblistyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) szereg dyscyplin naukowych zajmujących się badaniem Biblii; biblical study

bibuła n
rodzaj porowatego papieru o właściwościach chłonnych; blotting paper

bicie ˈbʲiʨ̑ɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzanie strun gitary dłonią, grając akordami beat heartbeat peal pound ring strike
(rzeczownik odczasownikowy) od: bić beat thrash whip
wytłaczanie monet lub medali coin coinage mint

bicykl ˈbʲiʦ̑ɨkl̥ n
(historia, historyczny, historycznie) dawny rower, zwykle o kołach różnej wielkości; penny-farthing

bicz bʲiʧ̑ n
kilka splecionych ze sobą rzemieni przymocowanych do drewnianej rękojeści whip

bidet ˈbʲidɛt n
urządzenie sanitarne służące do higieny intymnej; bidet

bidon ˈbʲidɔ̃n n
butelka na płyny konsumpcyjne zakładana na ramę rowerową; bike bicycle water bottle

bidul n
(potocznie, potoczny) dom dziecka orphanage

biec bʲjɛʦ̑ v
prowadzić w jakimś kierunku lead
szybko poruszać się na nogach w krokach, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi run trot

bieda ˈbʲjɛda n
stan braku środków do życia poverty

biedactwo n
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa poor thing

biedaczek n
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa poor beggar poor fellow

biedaczyna n
(potocznie, potoczny) ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa poor beggar poor fellow

biedaczysko n
ze współczuciem: osoba biedna lub nieszczęśliwa poor beggar poor fellow

biedak ˈbʲjɛdak n
osoba, której brakuje środków do życia poor
ze współczuciem o kimś poor

biednemu zawsze wiatr w oczy bʲjɛdˈnɛ̃mu ˈzafʃɛ ˈvʲjadr ˈv‿ɔʧ̑ɨ proverb
biednej osobie zawsze wszystko dzieje się na przekór it never rains but it pours

biedny ˈbʲjɛdnɨ adj
ze współczuciem o kimś; poszkodowany poor

biedny jak mysz kościelna ˈbʲjɛdnɨ ˈjak ˈmɨʃ kɔɕˈʨ̑ɛlna adj
bardzo biedny poor as a church mouse

biedronka bʲjɛˈdrɔ̃nka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) biedronka siedmiokropka, Coccinella septempunctata, biedronka (1.1) o czerwonych skrzydłach w siedem czarnych kropek; ladybird ladybug
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny Coccinellidae, biedronkowatych; lady beetle

bieg bʲjɛk n
(sport, sportowy) konkurencja sportowa, w której chodzi o jak najszybsze dobiegnięcie do mety run race
poruszanie się przez krótkie i szybkie podskoki run
postępowanie, rozwój zdarzenia lub procesu course
prąd wody, nurt course current

bieg płotkarski ˈbʲjɛk pwɔtˈkarsʲci n
(sport, sportowy) rodzaj biegów lekkoatletycznych, w którym zawodnicy pokonują równomiernie rozstawione płotki; hurdling hurdle race

biegacz ˈbʲjɛɡaʧ̑ n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca jedną z dyscyplin lekkoatletycznych – biegi runner

bieganie bʲjɛˈɡãɲɛ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa running

biegać ˈbʲjɛɡaʨ̑ v
przemieszczać się szybkimi krokami, podczas których następuje jednoczesne oderwanie obu nóg od ziemi, być w ruchu, uprawiać biegi run

biegle adv
z łatwością fluently proficiently

biegun ˈbʲjɛɡũn n
element takich przedmiotów jak koń na biegunach, lub fotel bujany, wygięty pręt na którym buja się dany przedmiot rocker
jeden z dwóch punktów na powierzchni obracającego się ciała niebieskiego, przez które przechodzi jego oś obrotu pole
miejsce z jakiegoś względu najdalsze lub posiadające najbardziej ekstremalne cechy; pole
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun elektryczny pole
(fizyka, fizyczny) (zobacz) biegun magnetyczny pole

biegun magnetyczny ˈbʲjɛɡũn ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ n
(fizyka, fizyczny) miejsce w materiale magnetycznym, w którym natężenie pola magnetycznego jest największe; magnetic pole
(geografia, geograficzny) miejsce, w którym linie ziemskiego pola magnetycznego tworzą z powierzchnią Ziemi kąt prosty; magnetic pole

biegunka bʲjɛˈɡũnka n
(medycyna, medyczny) częste wypróżnianie stolcem o rzadkiej konsystencji; diarrhea diarrhoea

biegunkowy adj
(medycyna, medyczny) związany z biegunką, dotyczący biegunki diarrheal

biegus rdzawy ˈbʲjɛɡus ˈrʣ̑avɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Calidris canutus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych; Red Knot

biegus zmienny ˈbʲjɛɡuz ˈːmʲjɛ̃nːɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bekasowatych; dunlin

biegłość ˈbʲjɛɡwɔɕʨ̑ n
doświadczenie w robieniu czegoś; nabyta wiedza umożliwiająca posiadanie praktycznej zdolności skill

biel bʲjɛl n
biały kolor; white

bielaczek bʲjɛˈlaʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus albellus, tracz bielaczek, gatunek z rodziny kaczkowatych; smew

bielik ˈbʲjɛlʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Haliaeetus albicilla, duży drapieżnik zamieszkujący północną Eurazję; Sea Eagle White-tailed Eagle

bielizna bʲjɛˈlʲizna n
odzież spodnia, np. majtki, biustonosz, podkoszulka underclothes underwear lingerie
wyroby z tkaniny, używane w domu linen

bielić v
malować wapnem rozpuszczonym w wodzie whitewash
pokrywać rzeczy metalowe cynową powłoką bleach

bieliźniarka ˌbʲjɛlʲiʑˈɲarka n
szafa na bieliznę linen chest

bielmo ˈbʲjɛlmɔ n
(botanika, botaniczny) rodzaj tkanki miękiszowa nasion roślin okrytonasiennych; endosperm

biennale bʲjɛ̃nˈːalɛ n
(książkowy) wydarzenie artystyczne (wystawa, festiwal) odbywające się co dwa lata lub trwające dwa lata biennale

bierki ˈbʲjɛrʲci n
gra polegająca na podnoszeniu uprzednio rozsypanych patyczków (bierek) tak, aby nie poruszyć innych; pick-a-stick pick-up hole pick-up sticks

bierne palenie ˈbʲjɛrnɛ paˈlɛ̃ɲɛ n
zjawisko polegające na mimowolnym wdychaniu szkodliwych dla zdrowia substancji wydzielących się podczas palenia tytoniu (najczęściej papierosów); environmental tobacco smoke passive smoking second-hand smoking secondhand smoke

biernik ˈbʲjɛrʲɲik n
(gramatyka) czwarty przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? co?; accusative accusative case

biernikowy ˌbʲjɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
(gramatyka) dotyczący biernika accusative

bierność ˈbʲjɛrnɔɕʨ̑ n
(chemia, chemiczny) niewchodzenie w reakcje chemiczne inactivity
brak inicjatywy passivity

bierny ˈbʲjɛrnɨ adj
(gramatyka) związany ze stroną bierną passive
niewykazujący inicjatywy passive

bierny palacz ˈbʲjɛrnɨ ˈpalaʧ̑ n
osoba narażana na bierne palenie secondhand smoker

bierwiono bʲjɛrˈvʲjɔ̃nɔ n
pień drzewa oczyszczony z gałęzi, czasem także z kory log
spory kawałek drewna przeznaczony na opał log

bierzmowanie ˌbʲjɛʒmɔˈvãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim i Cerkwi prawosławnej sakrament potwierdzenia dojrzałości chrześcijańskiej; confirmation

bierzmować bʲjɛʒˈmɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) udzielać sakramentu bierzmowania confirm

bies bʲjɛs n
zły duch, szatan, czart; bes bies

biesiada bʲjɛ̇ˈɕada n
wystawne przyjęcie, któremu często towarzyszą śpiewy lub tańce feast

biesiadnik n
(książkowy) uczestnik biesiady commensal

bieżnia ˈbʲjɛʒʲɲa n
(sport, sportowy) specjalny tor do uprawiania biegów lekkoatletycznych; running track

bieżnik ˈbʲjɛʒʲɲik n
(motoryzacja) zewnętrzna, ochronna warstwa opony z wgłębieniami na powierzchni, które poprawiają jej przyczepność; tread
podłużna serweta na ławę lub stół runner

bieżąca woda n
woda doprowadzana od ujęcia do użytkowników w sposób ciągły przez system rur running water tap water

bieżący bʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który właśnie, obecnie trwa current present

big-band n
zespół muzyczny, który wykonuje utwory jazzowe lub rozrywkowe big band

bigamia bʲiˈɡãmʲja n
pozostawanie w związku małżeńskim z dwiema osobami; bigamy

bigamiczny adj
związany z bigamią, dotyczący bigamii; będący bigamią bigamous

bigamista n
ten, kto popełnia bigamię tzn. ma dwie żony bigamist

bigoreksja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) męska odmiana anoreksji; zaburzenie polegające na obsesyjnej dbałości o masę mięśniową bazujące na przekonaniu, że nie jest się wystarczająco muskularnym/że nie ma się wystarczająco dużych mięśni; obsesja na punkcie umięśnionego ciała bigorexia muscle dysmorphia

bigot ˈbʲiɡɔt n
(książkowy) (pogardliwie) ktoś przesadnie religijny lub gorliwie manifestujący swą religijność bigot

bigoteria ˌbʲiɡɔˈtɛrʲja n
(książkowy) dewocja bigotry

bigoteryjny ˌbʲiɡɔtɛˈrɨjnɨ adj
właściwy bigotowi i bigoterii bigoted

bijatyka n
bójka z udziałem większej liczby osób brawl melee mix punch-up slugfest stew

bijekcja n
(matematyka, matematyczny) funkcja wzajemnie jednoznaczna; bijection

biker rock n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock związany z subkulturą motocyklową, którego teksty nawiązują do szaleńczej jazdy na motorach biker rock

bikini bʲiˈcĩɲi n
dwuczęściowy damski kostium plażowy; bikini

bikorn ˈbʲikɔrn n
dwurożny kapelusz; bicorne

bilans n
(księgowość) sprawozdanie finansowe balance
proporcje wpływów i wypływów balance

bilans tlenowy n
(chemia, chemiczny) wyrażona w procentach wagowych relacja pomiędzy ilością tlenu zawartą w materiale wybuchowym a ilością składników palnych, jak węgiel i wodór; oxygen balance

bilateralny ˌbʲilatɛˈralnɨ adj
dwustronny bilateral

bilbil n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny bilbili (Pycnonotidae); bulbul

bilbil arabski n
(ornitologia, ornitologiczny) Pycnonotus xanthopygos, gatunek ptaka z rodziny bilbili; white-spectacled bulbul

bilet ˈbʲilɛt n
dokument zezwalający na przejazd pociągiem, autobusem, samolotem itp., albo na wstęp do kina lub teatru ticket

bilet jednorazowy n
bilet w jedną stronę, jednorazowego użytku one way ticket single ticket

bileter bʲiˈlɛtɛr n
pracownik teatru, kina itp. kontrolujący bilety przy wejściu attendant

biletomat ˌbʲilɛˈtɔ̃mat n
automat służący do zakupu biletu; ticket vending machine

biliard ˈbʲilʲjart n
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 = 1015; quadrillion

bilion ˈbʲilʲjɔ̃n n
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 = 1012; trillion billion

bilirubina ˌbʲilʲiruˈbʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) barwnik organiczny, końcowy produkt degradacji hemu; bilirubin

billboard n
duża przydrożna tablica reklamowa billboard hoarding

bilokacja n
(ezoteryka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jednoczesne przebywanie w dwóch odległych od siebie miejscach; bilocation

bima n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) podwyższenie stawiane w centrum synagogi, z którego odczytywana jest Tora; bema bima bimah

bimber ˈbʲĩmbɛr n
mocny alkohol domowej roboty, zazwyczaj wytwarzany nielegalnie; moonshine

binarny adj
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) zapisany w dwójkowym systemie liczbowym binary
podwójny, złożony z dwóch części binary

bingo interjection
okrzyk zwycięstwa, wyrażający zadowolenie z czegoś bingo

bingo n
rodzaj gry hazardowej bingo

binominalny adj
mający dwa imiona albo dwie nazwy, złożony z dwóch imion lub nazw binomial

binturong bʲĩnˈturɔ̃ŋk n
(zoologia, zoologiczny) Arctictis binturong ssak leśny południowo-wschodniej Azji; binturong

bio- bʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z życiem, procesami życiowymi bio-

biochemia bʲjɔˈxɛ̃mʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka na pograniczu chemii organicznej i biologii zajmująca się substancjami organicznymi o znaczeniu biologicznym; biochemistry

biochemiczny adj
(biochemia, biochemiczny) związany z biochemią, rozumiany w zakresie biochemii biochemical

biocybernetyczny adj
odnoszący się do biocybernetyki, związany z biocybernetyką biocybernetic

biocybernetyka n
dział cybernetyki, badanie procesów sterowania w układach biologicznych; biocybernetics

biodegradowalny ˌbʲjɔdɛɡradɔˈvalnɨ adj
ulegający rozpadowi biologicznemu biodegradable

biodro ˈbʲjɔdrɔ n
(anatomia, anatomiczny) część ciała, którą stanowią: staw biodrowy, boczna część miednicy i górna zewnętrzna część uda hip

bioetyczny ˌbʲjɔɛˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z bioetyką lub bioetykami bioethical

biofilm n
(biologia, biologiczny) wielokomórkowa struktura bakterii (i innych organizmów) otoczona warstwą substancji organicznych i nieorganicznych, produkowanych przez te drobnoustroje, wykazująca adhezję do powierzchni biologicznych i abiotycznych; biofilm

biogenetyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z biogenezą, dotyczący biogenezy biogenetic

biogeografia ˌbʲjɔɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka o rozmieszczeniu na Ziemi żywych organizmów; biogeography

biogeograficzny adj
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) związany z biogeografią, dotyczący biogeografii biogeographic biogeographical

biograf ˈbʲjɔɡraf n
autor biografii; biographer

biografia bʲjɔˈɡrafʲja n
opis życia i działalności jakiejś osoby; biography

biograficzny ˌbʲjɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z biografią, dotyczący biografii biographical biographic

biolog ˈbʲjɔlɔk n
specjalista w zakresie biologii biologist
kobieta biolog (1.1) biologist

biologia bʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o życiu, rozwoju i ewolucji osobniczej; biology

biologicznie adv
w sposób dotyczący biologii, pod względem biologii biologically

biologiczny ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z biologią, dotyczący biologii biological bio

biomasa bʲjɔ̃ˈmasa n
masa materii zawartej w organizmach żywych (zwykle podawana na metr kwadratowy lub sześcienny) biomass
materia zawarta w organizmach żywych; biomass

biomedycyna ˌbʲjɔ̃mɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
dziedzina medycyny oparta na zasadach nauk biologicznych; biomedicine

biomedyczny ˌbʲjɔ̃mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z biomedycyną, dotyczący biomedycyny biomedical

biometryczny adj
związany z biometrią, dotyczący lub służący do pomiarów istot żywych, także do rozpoznawania cech lub tożsamości biometric

bioniczny bʲjɔ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z bioniką bionic

bionika n
(biologia, biologiczny) (technologia, technika, techniczny) nauka badająca możliwości wykorzystania w technice (głównie w automatyce, elektronice i mechanice) wiedzy o budowie i funkcjonowaniu żywych organizmów; bionics

biopaliwo n
paliwo otrzymywane z biomasy; biofuel

biopsja ˈbʲjɔpsʲja n
(medycyna, medyczny) rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego; biopsy

biopsyjny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący biopsji, związany z biopsją biopsic bioptic

bioróżnorodność ˌbʲjɔruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
zróżnicowanie życia na wszelkich poziomach jego organizacji; biodiversity

biosynteza n
(biologia, biologiczny) tworzenie związków organicznych przez organizm żywy biosynthesis

biotechnologia ˌbʲjɔtɛxnɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się wykorzystaniem organizmów żywych (drobnoustrojów) do produkcji przemysłowej; biotechnology

biotop n
(biologia, biologiczny) (ekologia, ekologiczny) charakterystyczne środowisko występowania, siedlisko ekologiczne gatunku biotope

biotopowy adj
odnoszący się do biotopu, mający związek z biotopem biotope

biotyczny bʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
(o relacjach ekologicznych) związany z organizmami żywymi, także będący wynikiem ich działania biotic

biotyna bʲjɔˈtɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) witamina B7, organiczny związek chemiczny rozpuszczalny w wodzie, odpowiedzialny za metabolizm tłuszczów i węglowodorów; biotin

birema n
(starożytność) (marynarka) (zobacz) diera bireme

birginiak bʲirʲˈɟĩɲak n
(ornitologia, ornitologiczny) Polysticta stelleri, pstrokaczka, kaczka srokata, gatunek kaczki edredonowej; Steller's eider

biseksualista ˌbʲisɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
(seksuologia, seksuologiczny) osoba odczuwająca pociąg seksualny do ludzi obydwu płci bisexual

biseksualizm ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) odczuwanie popędu płciowego do osobników obu płci; bisexuality

biseksualny ˌbʲisɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) odczuwający pociąg seksualny do osobników obu płci bisexual

biskajski adj
związany z Bizkaią, dotyczący Bizkai Biscayan

biskajski n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Bizkai Biscayan

biskup ˈbʲiskup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kościołach chrześcijańskich duchowny wysokiego szczebla, ze święceniami biskupimi, następca apostołów, najczęściej kieruje diecezją; bishop pontiff

biskupi bʲisˈkupʲi adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący biskupa, związany z biskupem episcopal episcopalian

biskupstwo n
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administracyjny okręg kościelny pod jurysdykcją biskupa bishopric

bistor ˈbʲistɔr n
(włókiennictwo) przędza syntetyczna produkcji polskiej o dużej puszystości; także tkanina, dzianina z tej przędzy; crimplene

bistro ˈbʲistrɔ n
(książkowy) niewielka restauracja, winiarnia, bar z zakąskami i napojami alkoholowymi; bistro

biszkopt ˈbʲiʃkɔpt n
lekkie, suche ciasto używane do wyrobów cukierniczych; sponge cake
ciastko z biszkoptu (1.1) biscuit

bit bʲit n
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) najmniejsza porcja informacji, liczba binarna, mogąca przyjąć wartości 0 lub 1 bit
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rytmiczne uderzenie odmierzające kolejne takty utworu beat

bita śmietana ˈbʲita ɕmʲjɛˈtãna n
(kulinaria) śmietana o wysokiej zawartości tłuszczu napowietrzona poprzez ubijanie, będąca dodatkiem do deserów, dekoracją napojów lub samodzielnym deserem; whipped cream

bitwa ˈbʲitfa n
(wojskowość, wojskowy) bezpośrednie starcie zbrojne wojsk skonfliktowanych stron; battle

biuletyn n
(drukarstwo, drukarski) małonakładowe wydawnictwo różnych instytucji, ugrupowań czy organizacji; bulletin

biuret n
(chemia, chemiczny) związek organiczny będący dimerem mocznika; biuret carbamylurea

biurko ˈbʲjurkɔ n
mebel, który służy do wygodnego pisania i czytania desk writing desk writing table

biuro ˈbʲjurɔ n
budynek lub pomieszczenie, w którym są wykonywane prace administracyjne, umysłowe, są zbierane i przetwarzane informacje; office

biuro matrymonialne ˈbʲjurɔ ˌmatrɨ̃mɔ̃ˈɲalnɛ n
forma działalności usługowej polegająca na pośredniczeniu w zawieraniu znajomości między osobami pragnącymi zawrzeć związek małżeński lonely hearts club marriage bureau

biuro nieruchomości n
(handel, handlowy) firma, której zadaniem jest pośredniczenie w kupnie lub sprzedaży nieruchomości estate agency

biuro podróży ˈbʲjurɔ pɔdˈruʒɨ n
instytucja organizująca wycieczki i pośrednicząca w sprzedaży biletów lotniczych, autobusowych itd. travel agency

biuro rzeczy znalezionych n
(turystyka, turystyczny) miejsce, w którym gromadzi się rzeczy znalezione, aby właściciele mogli je odzyskać lost and found lost luggage office lost property

biurokracja ˌbʲjurɔˈkraʦ̑ʲja n
(potocznie, potoczny) przesadna formalistyka w działalności urzędów, bezduszne przestrzeganie przepisów w załatwianiu spraw urzędowych i interesantów bureaucracy

biurokrata n
urzędnik ściśle przestrzegający i wymagający przestrzegania kwestii formalnych bureaucrat barnacle paper-pusher paper-shuffler pen pusher pencil pusher

biurokratyczny adj
związany z biurokracją, dotyczący biurokracji bureaucratic

biurowiec bʲjuˈrɔvʲjɛʦ̑ n
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym mieszczą się biura office block office building

biust bʲjust n
piersi kobiety breast
popiersie bust

biustonosz bʲjuˈstɔ̃nɔʃ n
(krawiectwo) część garderoby podtrzymująca kobiece piersi; bra brassiere

biwak ˈbʲivak n
obozowanie pod gołym niebem w namiotach bivouak camp

bizantyjski ˌbʲizãnˈtɨjsʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) od Bizancjum Byzantine byzantine

bizmut ˈbʲizmut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bi i liczbie atomowej 83; bismuth

biznes ˈbʲiznɛs n
interes, przedsięwzięcie przynoszące zysk business

biznesmen bʲizˈnɛsmɛ̃n n
osoba prowadząca własną firmę businessman

bizon ˈbʲizɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) największy stadny ssak Ameryki Północnej, zamieszkujący prerie i lasy; bison

bić bʲiʨ̑ v
uderzać kogoś, zadawać komuś ból beat hit
o sercu / pulsie normalna lub (częściej) wzmożona, czynność serca, odczuwalny puls beat hit
w grach zabierać przeciwnikowi kartę, pionka, itp. beat hit

bić brawo ˈbʲiʥ̑ ˈbravɔ v
klaskać applaud clasp

biżuteria ˌbʲiʒuˈtɛrʲja n
przedmioty wyrabiane z metali szlachetnych i kamieni szlachetnych (lub ich imitacji) służące do ozdoby stroju, ciała; jewelry jewellery jewel

blacha ˈblaxa n
cienki, płaski kawałek metalu; sheet sheet metal metal plate

blady ˈbladɨ adj
(przenośnie, przenośnia) banalny, niewyróżniający się, nudny insipid
mało wyrazisty indistinct
o barwie skóry ludzkiej pozbawiony rumieńca, opalenizny, mający jasną karnację pale pallid
o mało intensywnej barwie pale pallid

blady jak papier ˈbladɨ ˈjak ˈpapʲjɛr adj
bardzo blady white as paper

blady jak śmierć ˈbladɨ ˈjäc ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ adj
bardzo blady; śmiertelnie, trupio blady as pale as death

blamaż ˈblãmaʃ n
(książkowy) kompromitacja, ośmieszenie się discredit

blasfemia blasˈfɛ̃mʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) bluźnierstwo blasphemy

blask blask n
(książkowy) świetność, gloria glamour
jaskrawe światło brightness brilliance
światło odbite, poblask shine

blastula n
(biologia, biologiczny) wczesne stadium rozwojowe zarodka tkankowców w postaci pęcherzyka, którego ściana (blastoderma) jest zbudowana z jednej lub kilku warstw komórek otaczających jamę (blastocel) wypełnioną płynem blastula

blaszany blaˈʃãnɨ adj
taki, który został wykonany z blachy tin

blaszka ˈblaʃka n
(botanika, botaniczny) element owocnika grzyba budujący jeden z typów hymenoforu; gill
(botanika, botaniczny) główna, płaska cześć liścia, odpowiedzialna za pochłanianie światła i fotosyntezę lamina
niewielki kawałek blachy plate

blat blat n
górna część stołu lub innego przedmiotu używanego jako stół table top

blazonowanie ˌblazɔ̃nɔˈvãɲɛ n
opis herbu wykonany zgodnie z zasadami heraldyki blazon

blef blɛf n
(termin karciany) taktyka mająca na celu wprowadzenie w błąd innych uczestników gry; sugerowanie, że ma się mocniejsze karty niż w rzeczywistości bluff

blefować v
(termin karciany) udawać, że się ma lepsze karty niż w rzeczywistości bluff

blender ˈblɛ̃ndɛr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do miksowania (np. zup czy koktajli) w postaci szklanego naczynia z wirującymi wewnątrz nożykami lub rękojeści zakończonej nożykami, wkładanej do dowolnego naczynia; blender

blichtr blʲixtr̥ n
przepych, bogactwo, pozorna świetność, zewnętrzny polor, tani efekt glamour glitz

blindaż n
(wojskowość, wojskowy) drewniana, drewniano-ziemna później też blaszana lub betonowa osłona schronu, okopów albo innych fortyfikacji, chroniąca przed ostrzałem blindage

bliski ˈblʲisʲci adj
bezpośrednio spokrewniony close
taki, który prawie osiągnął jakiś stan close
zbliżony do czegoś, podobny close
taki, który jest w niewielkiej odległości near close

blisko ˈblʲiskɔ adv
w niewielkiej odległości near

bliskowschodni ˌblʲiskɔfˈsxɔdʲɲi adj
dotyczący Bliskiego Wschodu, dziejący się na Bliskim Wschodzie Middle Eastern

bliskoznaczny ˌblʲiskɔzˈnaʧ̑nɨ adj
(gramatyka) o podobnym znaczeniu synonymous

bliskość ˈblʲiskɔɕʨ̑ n
niewielkie oddalenie w przestrzeni, mały dystans między danymi obiektami closeness nearness proximity

blizna ˈblʲizna n
(medycyna, medyczny) ślad po ranie; scar

bliźni n
(biblijny) każdy człowiek neighbour

bliźniak ˈblʲiʑɲak n
każda z dwóch osób urodzonych w jednym porodzie twin

bliźniakowanie n
(metaloznawstwo, metalurgia) (krystalografia, krystalograficzny) odkształcenie plastyczne polegające na przesunięciu kolejnych warstw atomów w krysztale pod wpływem naprężeń ścinających, przy czym odkształcona część kryształu zostaje skręcona względem części nieodkształconej w taki sposób, że stanowią one odbicia lustrzane; deformation twinning twinning

bliźnięta syjamskie blʲiʑˈɲɛ̃nta sɨˈjãmsʲcɛ n
(medycyna, medyczny) bliźnięta jednojajowe z wadą rozwojową polegającą na złączeniu ich ciał; Siamese twins conjoined twins

blog blɔk n
(informatyka, informatyczny) dziennik (pamiętnik) dostępny w Internecie; blog

bloger ˈblɔɡɛr n
(informatyka, informatyczny) osoba prowadząca bloga blogger

blogers ˈblɔɡɛrs n
(informatyka, informatyczny) (zobacz) bloger blogger

blogować v
(informatyka, informatyczny) prowadzić blog blog

blok blɔk n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związek państw, partii politycznych bloc
duża, foremna bryła względnie twardego materiału, np. kamienia, betonu, lodu, chałwy block
(budownictwo) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krążek na którym lina zmienia kierunek przesuwając się w rowku; block
(sport, sportowy) w siatkówce obrona polegająca na podniesieniu rąk ponad siatkę przez jednego lub kilku graczy drużyny; block
(informatyka, informatyczny) wydzielona część kodu programu; block
(kolejnictwo) element blokady block
grupa pomieszczeń lub urządzeń pełniących określoną funkcję block
zeszyt, notes z kartkami większego formatu block pad

blok mieszkalny ˈblɔk mʲjɛˈʃkalnɨ n
budynek mieszkalny, często wielopiętrowy i wieloklatkowy; block of flats apartment building

blokhauz ˈblɔkxaws n
(wojskowość, wojskowy) schron lub budynek ufortyfikowany z przeznaczeniem na samodzielną obronę ze wszystkich stron; blockhouse

blond blɔ̃nt adj
o włosach jasny, płowy blond

blondyn ˈblɔ̃ndɨ̃n n
mężczyzna mający włosy koloru blond blond blonde

blondynka blɔ̃nˈdɨ̃nka n
kobieta o jasnym (blond) kolorze włosów na głowie blonde

blołdżob ˈblɔwʤ̑ɔp n
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oralna stymulacja penisa blowjob

blu-ray n
(informatyka, informatyczny) format zapisu optycznego wykorzystujący niebieski laser, uważany za następcę formatu DVD blu-ray

blue box n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) technika realizacji obrazu filmowego polegająca na zamianie niebieskiego tła na dowolny obraz (realizowany osobno), dająca iluzoryczny efekt połączenia obu obrazów; blue box

blue chip n
(ekonomia, ekonomiczny) spółka będąca w dobrej sytuacji finansowej, mająca dobre wyniki na giełdzie; także: akcje takiej spółki; blue chip

blue movie n
(eufemistycznie) film erotyczny blue movie

blue note n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzeci, piąty lub siódmy stopień skali bluesowej blue note

bluszcz bluʃʧ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina pnąca, którą można zobaczyć najczęściej na murach lub drzewach, której liście pozostają zielone w zimie; ivy

bluza ˈbluza n
(krawiectwo) jednoczęściowe ubranie na tułów; blouse sweatshirt

bluzka ˈbluska n
(krawiectwo) lekka, górna część damskiej garderoby zakładana przez głowę blouse sweatshirt

bluźnierstwo bluʑˈɲɛrstfɔ n
słowa uwłaczające czemuś, co jest uważane za święte blasphemy

bluźnić ˈbluʑɲiʨ̑ v
uwłaczać słowem czemuś co jest uznawane za święte blaspheme

boa ˈbɔa n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny dusicieli; boa

boazeria n
drewniana lub drewnopodobna okładzina ścienna boiserie

bobas ˈbɔbas n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko baby

bobasek n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko babe

bobowate n
(botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców; bean family legume pea

bobsleista ˌbɔpslɛˈ<sup>j</sup>ista n
(sport, sportowy) zawodnik, który jeździ na bobslejach bobsledder

bobslej ˈbɔpslɛj n
sanki sportowe wyposażone w kierownicę i hamulec; bobsleigh

bobsleje bɔpsˈlɛjɛ n
(sport, sportowy) zimowa dyscyplina sportowa polegająca na zjeżdżaniu bobslejami po sztucznym torze lodowym; bobsleigh

bocian ˈbɔʨ̑ãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodziny bocianów; stork
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) bocian biały stork
narzędzie tortur krępujące szyję, ręce i stopy; Scavenger's daughter stork

bocian białobrzuchy ˈbɔʨ̑ãn ˌbʲjawɔˈbʒuxɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia abdimii, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Abdim's Stork White-bellied Stork

bocian białoszyi ˈbɔʨ̑ãn ˌbʲjawɔˈʃɨji n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia episcopus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Bishop Stork Episcopos White-necked Stork Woolly-necked Stork

bocian biały ˈbɔʨ̑ãn ˈbʲjawɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia ciconia, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący m.in. w Polsce; white stork

bocian czarnodzioby ˈbɔʨ̑ãn ˌʧ̑arnɔˈʥ̑ɔbɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia boyciana, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Oriental Stork

bocian czarny ˈbɔʨ̑ãn ˈʧ̑arnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia nigra, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych występujący również w Polsce; black stork

bocian garbaty ˈbɔʨ̑ãŋ ɡarˈbatɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia stormi, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Storm's Stork

bocian sinodzioby ˈbɔʨ̑ãnʲ ˌɕĩnɔˈʥ̑ɔbɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ciconia maguari, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Maguari Stork

bocianica ˌbɔʨ̑ä̃ˈɲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) samica bociana stork

boczek ˈbɔʧ̑ɛk n
(spożywczy) mięso z boku świni poprzerastane słoniną; bacon

boczniak n
(mikologia, mikologiczny) (kulinaria) Pleurotus, grzyb rosnący na pniach; pleurotus

boczny ˈbɔʧ̑nɨ adj
znajdujący się, umiejscowiony na boku czegoś side

bod bɔt n
(informatyka, informatyczny) jednostka prędkości transmisji sygnału; baud

bodaj ˈbɔdaj particle
(przestarzałe, przestarzały) sygnalizuje że przedstawione oczekiwania są najmniejszymi dopuszczalnymi at least
wprowadza życzenie lub przekleństwo let may

bodajże bɔˈdajʒɛ particle
… wyrażająca wątpliwość co do prawdziwości przekazywanej informacji probably reportedly

bodhisattwa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek, który w buddyzmie mahajana dąży do stanu buddy, kieruje się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym; bodhisattva

bodhićitta n
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie aspiracja osiągnięcia oświecenia dla dobra wszystkich istot czujących, pragnienie uwolnienia wszystkich istot od cierpienia; bodhicitta

bodo n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy stanu Asam w Indiach; Bodo language

body ˈbɔdɨ n
jednoczęściowy strój dziecięcy, bez rękawów i nogawek body bodysuit
jednoczęściowy, obcisły strój kobiecy, zwykle bez rękawów i nogawek body bodysuit

bodziec ˈbɔʥ̑ɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) czynnik wywołujący pobudzenie receptorów, pochodzący ze środowiska zewnętrznego lub ze środowiska wewnętrznego; stimulus
(przenośnie, przenośnia) podnieta, zachęta incentive

boeuf Strogonow n
(kulinaria) potrawa z polędwicy wołowej krojonej w wąskie i krótkie paski, cebuli i przypraw, zagotowanych z mąką, przecierem pomidorowym; podawana zazwyczaj z kluseczkami francuskimi; Beef Stroganoff

bogactwo bɔˈɡaʦ̑tfɔ n
majątek, posiadane dobra o dużej wartości wealth
w lm: bogactwa → kosztowności, skarby treasure
wielka ilość, różnorodność richness

bogacz ˈbɔɡaʧ̑ n
osoba bardzo bogata richman

bogato adv
obfitując w coś copiously fatly generously profusely richly
w sposób świadczący o bogactwie richly lavishly sumptuously
znacznie korzystnie pod względem materialnym affluently prosperously wealthily

bogaty bɔˈɡatɨ adj
posiadający duży majątek lub osiągający wysokie dochody rich wealthy

bogini bɔˈɟĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóstwo rodzaju żeńskiego goddess

bohater bɔˈxatɛr n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) główna postać utworu character
człowiek, który wykazał się męstwem, odwagą, poświęceniem itp. hero

bohater dnia bɔˈxatɛr ˈdʲɲa n
osoba, na której na krótko koncentruje się uwaga otoczenia hero of the day

bohaterka ˌbɔxaˈtɛrka n
forma żeńska od: bohater; kobieta odważna heroine
forma żeńska od: bohater; postać utworu heroine
forma żeńska od: bohater; główna postać wydarzenia heroine

bohaterski ˌbɔxaˈtɛrsʲci adj
postępujący jak bohater heroic
związany z bohaterstwem, właściwy bohaterowi heroic

bohaterstwo ˌbɔxaˈtɛrstfɔ n
czyn, zachowanie wymagające odwagi, męstwa; postawa właściwa bohaterowi heroism

bohema bɔˈxɛ̃ma n
środowisko artystów prowadzących swobodny, ekscentryczny tryb życia; bohemianism

bohemistyczny ˌbɔxɛ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący bohemistyki, bohemistów bohemistic

bohemizm bɔˈxɛ̃mʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka czeskiego; bohemism

bohr bɔxr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Bh i liczbie atomowej 107; bohrium

boisko bɔˈ<sup>j</sup>iskɔ n
plac przeznaczony do gier sportowych pitch

boja ˈbɔja n
pływający znak nawigacyjny buoy

bojar n
(historia, historyczny, historycznie) w dawnej Bułgarii, Rosji i Rusi Kijowskiej członek klasy najbardziej znaczących w państwie feudałów; boyar

bojaźliwy ˌbɔjäʑˈlʲivɨ adj
skłonny do bojaźni, dający się łatwo wystraszyć fearful timid faint heart

bojaźń ˈbɔjäɕɲ̊ n
(książkowy) lęk, strach, obawa fear awe

bojkot ˈbɔjkɔt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zerwanie kontaktów (handlowych, ekonomicznych, stosunków dyplomatycznych, towarzyskich, zawodowych) w celu wywarcia nacisku; boycott

bojkotować v
zrywać stosunki z państwem, instytucją, organizacją lub osobą w celu wywarcia nacisku lub wyrażenia protestu boycott blackball

bojler ˈbɔjlɛr n
zbiornik do podgrzewania wody boiler

bojownik bɔ.ˈjɔ.vʲɲik n
ktoś walczący w imię idei fighter militant
(ichtiologia, ichtiologiczny) Betta, popularna ryba akwariowa; fighting fish

bojowy bɔˈjɔvɨ adj
(przenośnie, przenośnia) energiczny energetic
wojowniczy, waleczny, skłonny do boju combative militant
związany z walką battle combat fight

bojowy środek trujący bɔˈjɔvɨ ˈɕrɔdɛk truˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) podstawowy składnik broni chemicznej będący toksycznym związkiem chemicznym, którego właściwości pozwalają na zastosowanie militarne działając śmiertelnie lub szkodliwie na organizmy żywe; CWA chemical warfare agent

bok bɔk n
(matematyka, matematyczny) odcinek o końcach w dwóch sąsiednich wierzchołkach wielokąta side
lewa lub prawa strona człowieka, zwierzęcia, przedmiotu side

boki zrywać ˈbɔci ˈzrɨvaʨ̑ v
śmiać się bez opamiętania split one's sides

bokken n
(sport, sportowy) drewniany miecz do ćwiczeń; bokken

boks bɔks n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na biciu przeciwnika pięściami; boxing pugilism
(sport, sportowy) miejsce w sportach motorowych, gdzie zawodnik może stanąć i dokonać napraw pojazdu pit-stop
każda wydzielona część pomieszczenia box

bokser ˈbɔksɛr n
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający zawodowo boks (pięściarstwo) boxer
(kynologia, kynologiczny) rasa psów molosowatych w typie mastifa; boxer
(motoryzacja) silnik spalinowy o przeciwległych cylindrach boxer

bokserki bɔˈksɛrʲci n
męskie, luźne majtki z krótkimi nogawkami boxer shorts boxers

bolero bɔˈlɛrɔ n
(krawiectwo) krótka kamizelka bez rękawów i bez kołnierza; bolero
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyka do bolero (1.1) bolero
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójmiarowy hiszpański taniec ludowy; bolero

bolesny bɔˈlɛsnɨ adj
taki, który sprawia ból fizyczny painful acute
taki, który sprawia przykrość, żal, ból psychiczny painful afflicting

boleć ˈbɔlɛʨ̑ v
(medycyna, medyczny) być źródłem bólu hurt ache

boleń pospolity n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Leuciscus aspius, gatunek ryby z rodziny karpiowatych; asp

boleściwy ˌbɔlɛɕˈʨ̑ivɨ adj
pełen boleści dolorous dolourous mournful sorrowful woebegone

boleść n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) żal, wielkie zmartwienie dolor

boloński bɔˈlɔ̃j̃sʲci adj
wywodzący się z Bolonii, charakterystyczny dla Bolonii Bolognese

bolszewik n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) początkowo: członek leninowskiej frakcji rosyjskiej partii socjaldemokratycznej; potem ogólniej: członek radzieckiej partii komunistycznej bolshevik

bolszewizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna działania politycznego oraz przejmowania i sprawowania władzy stworzona przez Lenina na bazie marksizmu Bolshevism

bom bɔ̃m n
(marynarka) poziome drzewce na żaglowcu; boom

bomba ˈbɔ̃mba n
(wojskowość, wojskowy) ładunek wypełniony materiałem wybuchowym zrzucany z samolotu lub okrętu, zwykle z mechanicznym zapalnikiem; bomb

bomba atomowa n
(wojskowość, wojskowy) bomba czerpiąca swoją energię z reakcji rozszczepienia ciężkich jąder atomowych ((na przykład) uranu lub plutonu) na lżejsze pod wpływem bombardowania neutronami atomic bomb A-bomb atom bomb

bomba lotnicza ˈbɔ̃mba lɔtʲˈɲiʧ̑a n
(wojskowość, wojskowy) pocisk zrzucany ze statku powietrznego przeznaczony do niszczenia celów położonych na powierzchni ziemi; air-dropped bomb

bombarda bɔ̃mˈbarda n
używane w XIV i XV wieku prymitywne działo o dużym kalibrze i krótkiej lufie miotające kamienne lub rzadziej żelazne kule na odległość kilkuset metrów bombard

bombardon bɔ̃mˈbardɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) blaszany instrument dęty, aerofon ustnikowy, rodzaj tuby basowej, stosowany w wojskowych orkiestrach dętych; bass saxhorn

bombardować ˌbɔ̃mbarˈdɔvaʨ̑ v
(wojskowość, wojskowy) zrzucać bomby lub ostrzeliwać pociskami artyleryjskimi bomb bombard

bombazyna ˌbɔ̃mbaˈzɨ̃na n
(włókiennictwo) tkanina jedwabna lub wełniana o splocie skośnym, farbowana na czarno, używana do odzieży żałobnej bombasine bombazine

bombka ˈbɔ̃mpka n
kulista ozdoba choinkowa bauble

bombonierka ˌbɔ̃mbɔ̃ˈɲɛrka n
ozdobne pudełko z czekoladkami lub cukierkami w środku; box of chocolate

bombowiec bɔ̃mˈbɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) samolot przystosowany do atakowania celów naziemnych i nawodnych przez zrzucanie na nie bomb; bomber

bombowy adj
wywołujący duże wrażenie sensational fantastic
związany z bombą bombing

bon bɔ̃n n
dokument uprawniający do uzyskania określonych towarów, usług lub innych dóbr; voucher

bon mot n
krótkie, dowcipne opowiadanie, anegdota lub powiedzenie, zbliżone do przysłowia bon mot

bona ˈbɔ̃na n
(dawniej, dawny) opiekunka małych dzieci w bogatych domach nursemaid

bonanza n
bogata żyła złota bonanza

bonapartyzm n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) monarchistyczna ideologia inspirowana dokonaniami Napoleona I; (także, też) frakcja polityczna dążąca do wskrzeszenia we Francji cesarstwa pod rządami rodziny Napoleona Bonaparte; Bonapartism

bonawenturiański adj
związany z Bonawenturą z Bagnoregio lub bonawenturianizmem Bonaventurian

bongosy bɔ̃ŋˈɡɔsɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kubański instrument perkusyjny zbudowany z dwóch trwale połączonych bębenków; bongo drums bongos

bonito bɔ̃ˈɲitɔ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba z rodziny makrelowatych o srebrzystym brzuchu i błękitnej linii wzdłuż boku ciała bonito

bonobo bɔ̃ˈnɔbɔ n
(zoologia, zoologiczny) Pan paniscus, zagrożony wyginięciem gatunek szympansa o zwyczajach i umiejętnościach zbliżonych do ludzi; bonobo

bonsai n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) japońska sztuka uprawy ozdobnych drzew, polegający na ich skarlaniu i odpowiednim formowaniu; bonsai

bonus ˈbɔ̃nus n
dodatek, premia bonus

bonżurka bɔ̃n͇ˈʒurka n
(krawiectwo) poranny ubiór męski, podobny do marynarki; smoking jacket

boom n
(ekonomia, ekonomiczny) szybki wzrost koniunktury gospodarczej boom

bootowalny adj
(informatyka, informatyczny) taki, który zawiera system operacyjny mogący uruchamiać się podczas rozruchu komputera bootable

bor bɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu B i liczbie atomowej 5; boron

boraks ˈbɔraks n
(chemia, chemiczny) minerał z gromady boranów, jego głównym składnikiem jest uwodniony boran sodu; borax tincal

bordowy bɔrˈdɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony, ciemnowiśniowy, taki jak kolor czerwonego wina bordo deep red

borealny adj
(książkowy) północny boreal

borek ˈbɔrɛk n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny zawierający tylko atomy boru i metalu; boride

borelioza ˌbɔrɛˈlʲjɔza n
(medycyna, medyczny) wielonarządowa choroba zakaźna przenoszona głównie przez kleszcze, którą wywołują krętki z rodzaju Borrelia; Lyme disease borreliosis

borowik bɔˈrɔvʲik n
(biologia, biologiczny) Boletus L., rodzaj grzybów jadalnych, rurkowatych, z rodziny borowikowatych; boletus

borowik szlachetny bɔˈrɔvʲik ʃlaˈxɛtnɨ n
(mikologia, mikologiczny) Boletus edulis, gatunek grzyba jadalny z rodziny borowikowatych; cep

borowina ˌbɔrɔˈvʲĩna n
(medycyna, medyczny) stosowany w lecznictwie torf; fango

borsuk ˈbɔrsuk n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny kunowatych; badger

borykać się bɔˈrɨkaʨ̑‿ɕɛ v
pokonywać jakieś trudności, próbować coś przezwyciężyć fight

borówka brusznica bɔˈrufka bruʃʲˈɲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Vaccinium vitis-idaea, roślina lecznicza z jadalnymi, lekko cierpkimi owocami w kolorze czerwonym; lingonberry cowberry csejka berry foxberry mountain cranberry red whortleberry

bosak ˈbɔsak n
(technologia, technika, techniczny) zaostrzony, długi drąg z hakiem używany w pożarnictwie i żeglarstwie, również jako prymitywna broń drzewcowa; boathook fire-hook pike pole

boski ˈbɔsʲci adj
właściwy bogu, bóstwu divine

boskiet n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) regularna lub swobodna kompozycja złożona z drzew, imitacja lasu w ogrodzie bosquet

bosman ˈbɔsmãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przełożony marynarzy nadzorujący dyscyplinę i odpowiadający za czystość i porządek; boatswain

boso ˈbɔsɔ adv
bez obuwia, z nieubranymi stopami barefoot

boston terier n
(kynologia, kynologiczny) amerykańska rasa krępego, mniejszego psa; Boston terrier

bostoński adj
związany z Bostonem, dotyczący Bostonu Bostonian

bosy ˈbɔsɨ adj
o człowieku: taki, który ma nagie stopy barefoot

boszniacki bɔʃʲˈɲaʦ̑ʲci adj
dotyczący Boszniaków – muzułmanów mieszkających w Bośni i Hercegowinie Bosniac Bosniak

bot bɔt n
(informatyka, informatyczny) program wykonujący jakieś czynności za człowieka; bot

botaniczny ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z botaniką, dotyczący botaniki botanical

botanik bɔˈtãɲik n
specjalista w zakresie botaniki botanist

botanika bɔˈtãɲika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o roślinach; botany

botnicki adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Botnią (krainą historyczną, obecnie podzieloną między Szwecję i Finlandię) Bothnian Bothnic
(geografia, geograficzny) związany z Zatoką Botnicką Bothnian Bothnic

botulizm bɔˈtulʲism̥ n
(medycyna, medyczny) zatrucie wywołane przez egzotoksynę wytwarzaną przez botulinę; botulism

bouclé n
(włókiennictwo) ozdobnie skręcona przędza z pętelkami lub węzełkami; bouclé
(włókiennictwo) teksturowana tkanina lub dzianina z przędzy (1.1) w całości albo tylko ze wstawkami bouclé

boulangeryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli; boulangerite

bournonit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli; bournonite

bowiem ˈbɔvʲjɛ̃m conjunction
spójnik przyłączający zdanie zawierające przyczynę, wyjaśnienie, uzasadnienie, do zdania poprzedniego because for

boyfriendy n
luźne, opuszczone na biodra spodnie damskie z obniżonym krokiem, często z podwiniętymi nogawkami oraz przetarciami lub dziurami boyfriend pants

boysband n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grupa wokalna młodych mężczyzn lub nastolatków, uprawiająca muzykę pop; boy band boyband

bozon ˈbɔzɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o całkowitym spinie; boson

boćwina bɔʨ̑ˈfʲĩna n
(botanika, botaniczny) Beta vulgaris, roślina warzywna chard

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci adj
związany z Bośnią lub Bośniakami Bosnian

bośniacki bɔɕˈɲaʦ̑ʲci n
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w BiH; Bosnian language

bożodrzew gruczołowaty n
(botanika, botaniczny) Ailanthus altissima, gatunek rośliny z rodziny biegunecznikowatych, pochodzący z Chin, obecnie rozpowszechniony zarówno w Europie, jak i Ameryce Północnej; ailanthus tree of heaven

boży ˈbɔʒɨ adj
związany z Bogiem divine

brabancki adj
związany z Brabancją, dotyczący Brabancji Brabantian

brachylogia ˌbraxɨˈlɔɟja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na zwięzłym wypowiadaniu się, stosowaniu elips oraz krótkich zdań; brachylogy

brachyterapia ˌbraxɨtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) technika leczenia w radioterapii; brachytherapy

bracia w wierze ˈbraʨ̑a ˈv‿vʲjɛʒɛ n
wyznawcy tej samej religii brethren in the faith

bracketing n
(fotografia) technika polegająca na fotografowaniu tego samego kadru z lekko zmienionymi parametrami ekspozycji – od niedoświetlenia do prześwietlenia, czasem także z różną ostrością lub balansem bieli bracketing

bractwo n
grono znających się osób fellowship

bradykardia ˌbradɨˈkardʲja n
(medycyna, medyczny) stan, kiedy częstość akcji serca wynosi poniżej pięćdziesięciu razy na minutę; bradycardia

brak brak n
fakt nieistnienia czegoś lack want

brak miesiączki ˈbrak mʲjɛ̇ˈɕɔ̃n͇ʧ̑ʲci n
(medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na zaniku miesiączki z powodów innych niż fizjologiczne; amenorrhoea

brakować braˈkɔvaʨ̑ v
być w zbyt małej ilości lub liczbie, nie wystarczać lack miss

bramin ˈbrãmʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan hinduski, który posiada świętą wiedzę; najwyższy stan społeczny dawnych Indii brahman

bramka ˈbrãmka n
(potocznie, potoczny) przejście strzeżone przed osobami niepożądanymi wicket
(sport, sportowy) w krykiecie trzy słupki wraz z leżącymi na nich poprzeczkami; wicket
(sport, sportowy) punkt zdobyty poprzez umieszczenie piłki lub krążka w bramce (1.2) goal
(sport, sportowy) dwa słupki zakończone łączącą je poprzeczką; goal
(technologia, technika, techniczny) element realizujący funkcję logiczną; gate
(sport, sportowy) w narciarstwie i kajakarstwie dwa słupki między którymi należy przejechać gate
(zdrobniale) od: brama gate

bramka samobójcza n
(sport, sportowy) w piłce nożnej, hokeju itp.: gol, który padł po strzale zawodnika (zwykle nieumyślnym) do własnej bramki own goal

bramkarz ˈbrãmkaʃ n
(potocznie, potoczny) ochroniarz stojący „na bramce” przy wejściu do lokalu bouncer doorman
(sport, sportowy) sportowiec, którego głównym zadaniem podczas gry jest obrona bramki przed strzałem; goalkeeper goalie

bramstenga brãmˈstɛ̃ŋɡa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drugie od pokładu przedłużenie masztu żaglowca; topgallant

brandenburski ˌbrãndɛ̃nˈbursʲci adj
od Brandenburg Brandenburgian

brandy n
napój alkoholowy powstały poprzez destylację wina; brandy

bransoleta n
ozdoba, biżuteria noszona na nadgarstku bangle
ozdoba, biżuteria noszona na ramieniu armlet

bransoletka ˌbrãw̃sɔˈlɛtka n
ozdoba w formie opaski, noszona na nadgarstku lub (rzadziej) na nodze; bracelet

branża ˈbrãn͇ʒa n
gałąź produkcji, handlu lub usług obejmująca jeden typ towaru lub działalności industry

brat brat n
potomek płci męskiej (w stosunku do rodzeństwa); syn tego samego ojca; syn tej samej matki; brother bro

brat mniejszy n
członek Zakonu Braci Mniejszych friar minor

bratanek braˈtãnɛk n
syn brata nephew

bratanica ˌbratãˈɲiʦ̑a n
córka brata niece

bratek ˈbratɛk n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Viola wittrockiana, dwuletnia roślina ozdobna o aksamitnych, różnobarwnych kwiatach, będąca skrzyżowaniem dzikich gatunków fiołka; pansy

braterski braˈtɛrsʲci adj
odnoszący się do brata, braci brotherly fraternal

braterstwo braˈtɛrstfɔ n
pokrewieństwo między synami jednych rodziców brotherhood
braterskie uczucia, jak m.in. zaufanie, szczerość, solidarność, poświęcenie brotherhood

bratnia dusza ˈbratʲɲa ˈduʃa idiom
osoba bliska pod jakimś względem kindred spirit

bratobójstwo ˌbratɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo brata lub innego krewnego, także kogoś, z kim jest się związanym przyjaźnią, przynależnością do jednej grupy itp. fratricide

bratowa braˈtɔva n
żona brata sister-in-law

bratysławianin ˌbratɨswaˈvʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Bratysławy Bratislavan

brawo ˈbravɔ interjection
… pokazujący entuzjastyczną aprobatę bravo

brawo ˈbravɔ n
zwykle w lm wyraz uznania; oklaski applause

brawura n
popisywanie się odwagą bravado

brazylianit ˌbrazɨˈlʲjä̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał pegmatytowy; brazilianite

brać braʨ̑ v
chwytać coś ręką, unieść coś, posiąść coś take
(potocznie, potoczny) wziąć jako czasownik posiłkowy w trybie rozkazującym take
rozumieć, przyjmować coś get treat
weź, weźmy, weźcie używane jako zachęta do wykonania czynności come on
zobowiązywać się do czegoś take undertake

brać nogi za pas ˈbraʨ̑ ˈnɔɟi za‿ˈpas v
uciekać, zwykle ze strachu przed czymś take to one's heels run away

brać pod uwagę v
mieć na uwadze; nie lekceważyć take into consideration accommodate consider entertain take into account

brać udział ˈbraʨ̑ ˈuʥ̑aw v
uczestniczyć participate take part

breakdance n
(choreografia, choreograficzny) jeden ze stylów ulicznego tańca z elementami akrobacji na rękach i ewolucji w parterze; część subkultury hip hopu; breakdance

brelok n
ozdoba spinająca klucze w jeden pęk keychain key fob key chain keyfob

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci adj
związany z Bretanią, dotyczący Bretanii lub Bretończyków Breton

bretoński brɛˈtɔ̃j̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język celtycki, którym posługują się Bretończycy; Breton

brew brɛf n
(anatomia, anatomiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) pasmo krótkich włosów nad oczodołem eyebrow

brewiarz n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga z tekstami do odmawiania Liturgii godzin; breviary

brexit n
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyjście Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej Brexit

brezent ˈbrɛzɛ̃nt n
gruba, nieprzemakalna tkanina, używana do wyrobu namiotów, plandek, plecaków itp.; canvas tarpaulin

breżniewowski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Leonida Breżniewa Brezhnevian

brie n
(kulinaria) francuski ser pleśniowy wytwarzany z krowiego mleka, o delikatnej woni pleśni oraz dymu; brie

briologia n
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o mszakach bryology

bristolski adj
związany z Bristolem, dotyczący Bristolu (miasta w Anglii) Bristolian

brnąć brnɔ̃ɲʨ̑ v
z trudem pokonywać jakiś teren (wodny, grząski, piaszczysty) wade

broda ˈbrɔda n
(anatomia, anatomiczny) przednia część żuchwy człowieka chin
zarost na brodzie (1.1) beard

brodaty brɔˈdatɨ adj
mający zarost na dolnej części twarzy bearded

brodawczak brɔˈdafʧ̑ak n
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny wywodzący się z nabłonka, tworzący brodawkowate i bulwiaste struktury papilloma

brodawka n
(medycyna, medyczny) prawidłowa, anatomiczna wypukłość na skórze papilla
(medycyna, medyczny) większa, chorobowa wypukłość na skórze wart verruca

brodawka sutkowa brɔˈdafka sutˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) brodawka kończąca sutek; nipple

brodziec śniady ˈbrɔʥ̑ɛʦ̑ʲ ˈɕɲadɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Tringa erythropus, gatunek średniego ptaka z rodziny bekasowatych; spotted redshank

brodzić ˈbrɔʥ̑iʨ̑ v
chodzić po czymś grząskim wade

brogsy n
buty z charakterystycznymi ażurowymi perforacjami i zwykle także rozetowym zdobieniem na nosku brogues

brokuł ˈbrɔkuw n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. italica L., odmiana kapusty warzywnej o charakterystyczny zielonym kwiatostanie; broccoli

brom brɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Br i liczbie atomowej 35; bromine

bromoform n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, bromowa pochodna metanu, bezbarwna ciecz o nieprzyjemnym zapachu; bromoform

bromowanie n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której brom przyłącza się do cząsteczki związku chemicznego; bromination

bromowodór ˌbrɔ̃mɔˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) bezbarwny gaz, silnie dymiący na powietrzu, hydrogen bromide

bromowy adj
(chemia, chemiczny) dotyczący bromu, zawierający brom bromic

brona ˈbrɔ̃na n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych; portcullis
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie w postaci żelaznej kraty z kolcami, używane do spulchniania i wyrównywania zaoranej ziemi oraz przykrywania ziarna po siewie; harrow

bronchotomia n
(medycyna, medyczny) zabieg operacyjny polegający na przecięciu tchawicy w jej części szyjnej bronchotomy

bronić ˈbrɔ̃ɲiʨ̑ v
odpierać atak defend
stawać w obronie kogoś lub czegoś; wstawiać się za kimś; czymś, być czyimś obrońcą defend

bronować brɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(rolnictwo, rolniczy) spulchniać ziemię za pomocą brony harrow

brosza ˈbrɔʃa n
spora, okazała broszka brooch

broszka ˈbrɔʃka n
element biżuterii; ozdoba przypinana do stroju kobiecego przy pomocy zapinki; brooch

broszura brɔˈʃura n
cienka książka, nieoprawiona lub w miękkiej oprawie; brochure booklet
niewielka publikacja o treści informacyjnej leaflet

broszurowy adj
związany z broszurą paperbound

browar ˈbrɔvar n
zakład, w którym warzy się (produkuje) piwo; brewery

broń brɔ̃ɲ n
(wojskowość, wojskowy) narzędzie walki, służące do obrony lub ataku na wroga; weapon arm

broń atomowa n
(wojskowość, wojskowy) broń masowego rażenia, która wykorzystuje energię atomową: syntezy lub rozszczepienia jąder atomów nuclear weapon

broń biała ˈbrɔ̃ɲ ˈbʲjawa n
broń służąca do walki wręcz; melee weapon

broń biologiczna ˈbrɔ̃ɲ ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj broni masowego rażenia, w której ładunkiem bojowym są patogenne mikroorganizmy lub wirusy; bioweapon biological weapon BW biological warfare germ warfare

broń palna ˈbrɔ̃ɲ ˈpalna n
broń miotająca pociski energią gazów powstałych ze spalania ładunku miotającego; firearm fire-arm

brud brut n
każde zanieczyszczenie osiadłe na czymś dirt filth

brudas ˈbrudas n
(potocznie, potoczny) osoba niedbająca o higienę; czasem też przedmiot będący w niechlujnym stanie pig slob

brudna bomba n
(wojskowość, wojskowy) bomba, której celem jest rozsianie materiału radioaktywnego, a przez to doprowadzenie do promieniotwórczego skażenia terenu; dirty bomb

brudnopis brudˈnɔpʲis n
tekst roboczy draft

brudny ˈbrudnɨ adj
(potocznie, potoczny) naganny, niezgodny z normami etycznymi dirty filthy unchaste
mający na swojej powierzchni zanieczyszczenia, brud dirty filthy

brudzić v
czynić brudnym, pokrywać brudem dirty soil sully foul smirch

bruk bruk n
nawierzchnia ulicy lub drogi wyłożona kamieniem naturalnym lub kostką; cobblestone pavement

brukiew ˈbrucɛf n
(botanika, botaniczny) roślina jadalna lub pastewna z gatunku Brassica napus var. rapifera L.; rutabaga swede

brukit ˈbrucit n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady tlenków; brookite

brukowiec n
(pejoratywnie, pejoratywny) (publikatory) gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze tabloid

brukselczyk bruˈksɛlʧ̑ɨk n
mieszkaniec Brukseli Brusselian

brukselka bruˈksɛlka n
(spożywczy) (kulinaria) odmiana kapusty warzywnej; Brussels sprout

brumaire n
nazwa drugiego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Brumaire

brunatna koszula n
(potocznie, potoczny) (historia, historyczny, historycznie) członek SA, hitlerowskich Oddziałów Szturmowych NSDAP Brownshirt brownshirt

brunatny brũˈnatnɨ adj
mający kolor ciemnobrązowy brown

brunch n
(kulinaria) posiłek będący połączeniem śniadania i obiadu, jadany późnym rankiem lub wczesnym przedpołudniem, pierwotnie w niedzielę; brunch

brunejski brũˈnɛjsʲci adj
odnoszący się do państwa Brunei Bruneian

brunet ˈbrũnɛt n
człowiek o włosach czarnego koloru brunet brunette

brunetka brũˈnɛtka n
kobieta o włosach czarnego koloru brunette

brus brus n
(technologia, technika, techniczny) toczydło, kamień szlifierski do ostrzenia narzędzi grinding stone

brustasza n
zewnętrzna kieszonka w górnej części marynarki; breast pocket

brutalnie bruˈtalʲɲɛ adv
w sposób brutalny, pełen przemocy brutally

brutalność bruˈtalnɔɕʨ̑ n
(książkowy) cecha tego, co brutalne, agresywne, pełne przemocy brutality

brutalny bruˈtalnɨ adj
bezwzględny, nie liczący się z odczuciami innych brutal brute crude savage smashmouth violent
działający za pomocą siły, agresywny brutal brute crude savage smashmouth violent
pokazujący brutalność gory violent

brute force n
algorytm poszukiwania rozwiązań problemu opierający się na metodycznym sprawdzaniu wszystkich możliwych kombinacji (zamiast skupiać się na szczegółowej analizie danego problemu) brute force

brutto ˈbrutːɔ adv
bez potrąceń gross

bruzda n
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie na powierzchni organu sulcus
(rolnictwo, rolniczy) wgłębienie powstałe po zastosowaniu pługa; furrow

bruzdownica ˌbruzdɔvʲˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) elektronarzędzie do wykonywania w murach wgłębień pod kable i rury; wall chaser

bryczka ˈbrɨʧ̑ka n
lekki powóz konny bez zadaszenia, z miękkim siedzeniem z tyłu i miejscem dla woźnicy z przodu; sulky wagonette

brydż brɨʧ̑ n
(termin karciany) gra rozgrywana jedną talią kart przez cztery osoby, tworzące dwie pary; bridge

bryg brɨk n
(morski) żaglowiec mający dwa maszty; obydwa maszty niosą ożaglowanie rejowe; brig

brygada n
(wojskowość, wojskowy) samodzielna jednostka organizacyjna marynarki wojennej, składająca się z przynajmniej dwóch dywizjonów brigade
(wojskowość, wojskowy) związek taktyczny złożony z kilku pułków lub batalionów, będący częścią dywizji brigade
zorganizowany zespół ludzi wykonujący określoną pracę albo zadanie gang squad unit

brygantyna ˌbrɨɡãnˈtɨ̃na n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek żaglowy z dwoma masztami: przednim z ożaglowaniem rejowym, a tylnym gaflowym; brigantine

brykiet n
bryła sprasowanego materiału sypkiego z dodatkiem lepiszcza palnego; briquette

brylantyna n
środek kosmetyczny do nabłyszczania włosów brilliantine

brylować v
wyróżniać się czymś i być przedmiotem powszechnego podziwu hold court

brytfanna brɨtˈfãnːa n
(kulinaria) płaskie naczynie do wypieków i pieczeni, czasem o owalnym kształcie, zwykle z przykrywką baking pan

brytyjski brɨˈtɨjsʲci adj
odnoszący się do Wielkiej Brytanii jako państwa British

bryza ˈbrɨza n
(meteorologia, meteorologiczny) lekki wiatr wiejący między lądem a morzem; breeze

bryzg n
rozchlapujący się strumień cieczy, błota splatter

bryła ˈbrɨwa n
(matematyka, matematyczny) figura trójwymiarowa, ściślej – zbiór punktów euklidesowej przestrzeni trójwymiarowej; solid

bryła platońska ˈbrɨwa plaˈtɔ̃j̃ska n
(matematyka, matematyczny) wielościan foremny; platonic solid

brzask bʒask n
światło na niebie przed wschodem słońca dawn

brzdąc n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) (potocznie, potoczny) małe dziecko baby

brzeg bʒɛk n
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów figury geometrycznej, takich, że w każdym otoczeniu każdego z nich znajdują się zarówno punkty tej figury, jak i punkty nie należące do niej; boundary
krańcowa linia czegoś edge rim verge hem
pas lądu ograniczający zbiornik wodny; shore coast strand

brzegówka bʒɛˈɡufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Riparia riparia, jaskółka brzegówka, gatunek jaskółki pospolicie występujący w Polsce; sand martin

brzemienny bʒɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
(tylko (rodzaj żeński)) (dawniej, dawny) (książkowy) o kobiecie: ciężarna pregnant

brzemię ˈbʒɛ̃mʲjɛ n
(dawniej, dawny) ciężar dźwigany na plecach lub oburącz przed sobą burden burthen
coś, co jest trudne do zniesienia burden onus

brzezina bʒɛˈʑĩna n
drewno brzozy birch-wood
lasek brzozowy birch grove birch wood

brzmienie ˈbʒmʲjɛ̇̃ɲɛ n
zespół cech dźwiękowych danego instrumentu, sprzętu lub głosu sound

brzmieć bʒmʲjɛ̇ʨ̑ v
(książkowy) być słyszanym, przejawiać się jako dźwięk sound
(książkowy) zawierać określoną treść, myśl, wymowę, wydźwięk sound
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać dźwięk sound

brzoskwinia bʒɔsˈkfʲĩɲa n
owoc z rodziny różowatych; peach

brzoskwiniowy ˌbʒɔskfʲĩˈɲɔvɨ adj
(kulinaria) przyrządzony z brzoskwiń, z dodatkiem brzoskwiń peach

brzoza ˈbʒɔza n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Betula L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny brzozowatych; birch

brzuch bʒux n
(anatomia, anatomiczny) dolna część tułowia; belly abdomen stomach

brzuchaty adj
(potocznie, potoczny) mający duży brzuch abdominous paunchy

brzuchomówca ˌbʒuxɔ̃ˈmufʦ̑a n
(książkowy) osoba potrafiąca mówić bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu ventriloquist

brzuchomówstwo ˌbʒuxɔ̃ˈmufstfɔ n
(książkowy) zdolność mówienia bez poruszania ustami, przez co wydaje się, że głos pochodzi od innej osoby lub przedmiotu; ventriloquism

brzusiec ˈbʒuɕɛʦ̑ n
(biologia, biologiczny) skupienie włókien mięśniowych, część kurczliwa mięśnia; belly

brzuszek ˈbʒuʃɛk n
(zdrobniale) od: brzuch tummy

brzuszek piwny ˈbʒuʃɛk ˈpʲivnɨ n
(żartobliwie) brzuch mężczyzny pijącego duże ilości piwa, wskazujący na takie skłonności beer belly

brzuszki n
(sport, sportowy) ćwiczenie fizyczne mięśni brzucha polegające na podnoszeniu tułowia, leżąc na wznak crunch sit-up

brzuszysko bʒuˈʃɨskɔ n
(zgrubienie) brzuch, zwłaszcza pokaźny i wystający beer belly

brzydal n
człowiek brzydki ugly

brzydki ˈbʒɨtʲci adj
moralnie naganny, niezgodny z przyjętymi normami base mean rude
o pogodzie: wywołujący nieprzyjemne samopoczucie bad
subiektywnie pozbawiony piękna, wartości estetycznych ugly

brzydki jak grzech śmiertelny ˈbʒɨtʲci ˈjaɡ ˈːʒɛç ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
(przestarzałe, przestarzały) bardzo brzydki ugly as sin

brzydki jak noc ˈbʒɨtʲci ˈjak ˈnɔʦ̑ adj
bardzo brzydki ugly as sin

brzydkie kaczątko ˈbʒɨtʲcɛ kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
(przenośnie, przenośnia) ktoś brzydki i nielubiany, który nagle przemienia się w osobę niewiarygodnie piękną, o niesamowitym usposobieniu ducha ugly duckling

brzydko adv
w brzydki sposób uglily

brzydota bʒɨˈdɔta n
nieatrakcyjność, zazwyczaj fizyczna ugliness

brzydzić się ˈbʒɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
czuć odrazę, wstręt, gardzić czymś lub kimś feel disgust

brzytwa ˈbʒɨtfa n
ostry nóż do usuwania zarostu; straight razor razor

brzytwodziób n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Rynchops; skimmer

brzęczenie bʒɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
powtarzające się brzęki; chaotyczny zbiór różnych dźwięków clangour tinkle

brzęczyk ˈbʒɛ̃n͇ʧ̑ɨk n
(technologia, technika, techniczny) elektryczne urządzenie akustyczne wytwarzające charakterystyczny dźwięk (brzęczenie) buzzer

brzęk n
(botanika, botaniczny) drzewo o liściach podobnych do przejściowych między głogiem a klonem chequers
przytłumiony, wibrujący dźwięk buzz clank clink hum humming twang

bród brut n
płytkie miejsce w wodzie, zwłaszcza w rzece, umożliwiające przeprawienie się na drugi brzeg ford

brąz brɔ̃w̃s n
(hutnictwo, hutniczy) stop miedzi z cyną; także stopy miedzi z innymi metalami; bronze
przedmiot (medal, rzeźba itp.) wykonany z brązu (1.1) bronze
kolor brązowy – kolor brązu (1.1) brown bronze

brązowawy ˌbrɔ̃w̃zɔˈvavɨ adj
mający kolor podobny do brązowego; niezupełnie brązowy, prawie brązowy brownish

brązowoskrzydły ˌbrɔ̃w̃zɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
taki, który ma brązowe skrzydła brown-winged

brązowy brɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
mający kolor brązu; brown
wykonany z brązu, zrobiony z brązu bronze

brązowy medal brɔ̃w̃ˈzɔvɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za trzecie miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. bronze medal

bucharski adj
związany z Bucharą, dotyczący Buchary Bukharan

buczek n
(technologia, technika, techniczny) sygnalizator wytwarzający buczący dźwięk hooter

buda ˈbuda n
(środowiskowy) samochód policyjny Black Maria paddy wagon
pomieszczenie na sprzęt, narzędzia shed
schronienie dla psa doghouse kennel
stoisko na jarmarku stall
szoferka, kabina pasażerska w samochodzie hood top
zaniedbany budynek ramshackle house

budapeszteńczyk ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Budapesztu Budapestian

budapeszteński ˌbudapɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Budapesztu (stolicy Węgier) Budapestian

budda ˈbudːa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: człowiek oświecony; buddha

buddyjski budˈːɨjsʲci adj
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z buddyzmem Buddhist

buddysta budˈːɨsta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca buddyzmu Buddhist

buddyzm ˈbudːɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-etyczny, którego założycielem był Siddhārtha Gautama; Buddhism

budka telefoniczna ˈbutka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
(telekomunikacja) niewielka, lekka budowla z aparatem telefonicznym, ustawiona w miejscu publicznym; telephone booth phone box

budowa buˈdɔva n
odbudowa, rozbudowa i nadbudowa obiektu budowlanego structure
wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu building framework

budowanie ˌbudɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: budować building

budować buˈdɔvaʨ̑ v
tworzyć, wznosić budynki albo inne konstrukcje build

budować zamki na lodzie buˈdɔvaʥ̑ ˈzãmʲci na‿ˈlɔʥ̑ɛ v
(przenośnie, przenośnia) opierać się na kruchych, niepewnych podstawach; snuć plany, projekty, które nie mają szans na urzeczywistnienie się; marzyć build castles in air

budowla buˈdɔvla n
coś, co zostało zbudowane, skonstruowane structure

budowlaniec n
(potocznie, potoczny) pracownik budowlany construction worker builder builder's labourer building contractor building worker

budowlany ˌbudɔvˈlãnɨ adj
mający związek z budowaniem building construction

budownictwo n
dział inżynierii zajmujący się wznoszeniem obiektów budowlanych architecture building engineering construction business construction industry housing structural engineering
ogół zabudowań według ustalonego projektu, formy construction building

budowniczy ˌbudɔvʲˈɲiʧ̑ɨ n
osoba, która zajmuje się budowaniem, wznoszeniem budynków, budowli, infrastruktury builder constructor

budująco adv
w sposób budujący upliftingly

budujący ˌbuduˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
pozytywny, cieszący uplifting

budulec buˈdulɛʦ̑ n
(budownictwo) materiał budowlany (szczególnie drewno) building material lumber timber

budynek buˈdɨ̃nɛk n
budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej building

budynek zamieszkania zbiorowego buˈdɨ̃nɛɡ ˌzãmʲjɛˈʃkãɲa ˌzbʲjɔrɔˈvɛɡɔ n
(urzędowy) budynek przeznaczony do okresowego pobytu ludzi poza stałym miejscem zamieszkania collective residential building

budyń ˈbudɨ̃ɲ n
(kulinaria) (spożywczy) kisiel mleczny, deser sporządzany z mąki ziemniaczanej, cukru, mleka i innych dodatków; pudding

budzik ˈbuʥ̑ik n
zegar, który dzwonkiem lub innym sygnałem dźwiękowym wskazuje nadejście określonej godziny, pory alarm clock

budzić ˈbuʥ̑iʨ̑ v
przerywać czyjś sen wake awake
wywoływać jakieś uczucia arouse rouse

budżet ˈbuḍʒɛt n
(ekonomia, ekonomiczny) plan dochodów i wydatków na jakiś okres, zwykle na następny rok; budget

buergeryt n
(mineralogia, mineralogiczny) turmalin żelazowy, minerał z gromady krzemianów; fluor-buergerite

bufiasty buˈfʲjastɨ adj
mający bufy lub kształt bufy, szeroki, obszerny baggy full puffed

bug bak n
(informatyka, informatyczny) błąd w programie; bug

bujać w obłokach ˈbujäʥ̑ v‿ɔbˈwɔkax v
zamyślić się, rozmarzyć swinging in the clouds

bujda ˈbujda n
coś zmyślonego, nieprawdziwego; bajka, kłamstwo fib hoax tall story

bujda na resorach ˈbujda ˌna‿rɛˈsɔrax idiom
oczywiste, jawne, przesadne kłamstwo gammon and spinach

buk buk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodziny bukowatych; beech beechtree
drewno buka (1.1) beech wood

bukareszteńczyk ˌbukarɛˈʃtɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Bukaresztu Bucharestian

bukareszteński ˌbukarɛˈʃtɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Bukaresztu (stolicy Rumunii) Bucharestian

bukiet ˈbucɛt n
wiązanka, pęk kwiatów; bunch bouquet

bukiew ˈbucɛf n
(botanika, botaniczny) owoc/owoce buka; beechmast

bukinista ˌbucĩˈɲista n
uliczny sprzedawca starych książek, rycin i gazet, zwłaszcza we Francji; bookseller

bukolika n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) niewielki utwór liryczno-epiczny nawiązujący do życia pasterzy; bucolic

bukować buˈkɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) rezerwować miejsce w samolocie, pociągu, hotelu itp. book

bukowy buˈkɔvɨ adj
będący częścią buka beech
składający się z buka beech
wykonany z drewna lub innej części buka beech

bukszpan ˈbukʃpãn n
(botanika, botaniczny) głównie żywopłotowy krzew ozdobny o drobnych, odpornych na zimę liściach; box

bukszpryt ˈbukʃprɨt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na dziobie żaglowca; bowsprit

bula ˈbula n
(geografia, geograficzny) forma ukształtowania terenu; bulge
(sport, sportowy) element skoczni narciarskiej curve
(sport, sportowy) kula do petanki; boule

bulaj ˈbulaj n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) okrągłe okienko na statku; porthole

buldog ˈbuldɔk n
(kynologia, kynologiczny) typ psa mocnej budowy, z krótką kufą pierwotnie wykorzystywanego do walk z bykami, obecnie jako pies stróżujący lub do towarzystwa; bulldog

buldog francuski ˈbuldɔk frãnˈʦ̑usʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa małego psa z grupy psów do towarzystwa; French bulldog

buldożer n
(budownictwo) (maszynoznawstwo) pojazd z lemieszem, używany do równania terenu oraz niszczenia budynków; bulldozer

buleuterion n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budowla w starożytnej Grecji, miejsce zebrań rady miejskiej; bouleuterion

bulgur n
(spożywczy) produkt spożywczy produkowany z pszenicy, rodzaj kaszy stosowanej w kuchni tureckiej i bliskowschodniej; bulgur bulgur wheat

bulimia buˈlʲĩmʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie odżywiania objawiające się chorobliwym uczuciem głodu; bulimia

bulimiczny adj
dotyczący bulimii lub bulimików, właściwy bulimii lub bulimikom bulimic

bulimik n
mężczyzna cierpiący na bulimię bulimic

bulić ˈbulʲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) płacić dużą sumę pieniędzy shell out

bullying ˈbulʲi.iŋk n
tyranizowanie, znęcanie się; powtarzalne zachowania o charakterze agresywnym jednego lub grupy sprawców wobec ofiary bullying

bulterier bulˈtɛrʲjɛr n
(kynologia, kynologiczny) rasa mocno zbudowanych i umięśnionych psów z grupy terierów; bull terrier

bulwersować ˌbulvɛrˈsɔvaʨ̑ v
oburzać, poruszać, wywoływać złość, niesmak appall perturb

bum bũm interjection
odgłos uderzenia, upadku, wybuchu bang

bumelant bũˈmɛlãnt n
pracownik zaniedbujący pracę poprzez nieprzychodzenie do niej lub marnowanie czasu w pracy na pozapracowe czynności shirker

bumerang n
płaski, zakrzywiony przedmiot przeznaczony do rzucania, czerpiący siłę nośną z ruchu obrotowego wokół osi prostopadłej do kierunku rzutu, dawniej używany jako broń, dziś już tylko sportowo; boomerang

bump stock n
(wojskowość, wojskowy) modyfikacja, specjalny uchwyt do broni półautomatycznej, pozwalający na strzelanie ogniem ciągłym, zamieniający tę broń w samopowtarzalną, czyli de facto w karabin maszynowy bump stock

bunkier ˈbũŋʲcɛr n
(sport, sportowy) na polu golfowym: piaszczysty obszar lub zagłębienie wypełnione piaskiem bunker

bunraku bũnˈraku n
teatr lalek wywodzący się z japońskiego teatru epickiego; bunraku puppet show

bunt bũnt n
wystąpienie przeciwko władzy lub autorytetowi np. państwa, innych ludzi mutiny revolt rebellion

buntowniczo adv
w sposób buntowniczy riotously

buntowniczy adj
będący wyrazem buntu, sprzeciwu rebellious oppositional
skłonny do buntu seditious mutinous oppositional rebellious refractory riotous

buntownik n
osoba buntująca się, uczestnicząca w buncie rebel insurgent

burak ˈburak n
(botanika, botaniczny) Beta L., rodzaj roślin z rodziny komosowatych; beet beetroot
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek niepotrafiący się odpowiednio zachować, często kompromitujący się, nieobyty, prymitywny, często niedouczony boor simpleton

burak cukrowy ˈburak ʦ̑uˈkrɔvɨ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) odmiana buraka zwyczajnego, z której otrzymuje się cukier; sugar beet

burda ˈburda n
głośna, wulgarna awantura, często z bijatyką shindy

burdel ˈburdɛl n
(pospolicie) dom publiczny brothel whorehouse

burgund ˈburɡũnt n
(kulinaria) gatunek czerwonego albo białego wina stołowego; Burgundy burgundy
mający kolor czerwonego wina burgundy

burgundzki adj
związany z Burgundią lub Burgundczykami, dotyczący Burgundii Burgundian

buriacki adj
związany z Buriacją albo Buriatami Buryat

buriacki n
język buriacki; Buryat

burka ˈburka n
wywodzący się z Afganistanu element stroju noszonego przez nieliczne muzułmanki, zasłaniający całą głowę oprócz niewielkiego obszaru wokół oczu (czasem z siatką w tym miejscu) lub całe ciało; burqa

burkini burʲˈcĩɲi n
strój kąpielowy dla kobiet, które nie chcą lub ze względów religijnych nie mogą nadmiernie odsłaniać ciała; burqini

burmistrz ˈburmʲisṭʃ n
(administracja) urzędnik na czele samorządu gminy miejskiej lub miejsko-wiejskiej; provost mayor

burmistrzowski adj
związany z osobą lub urzędem burmistrza, dotyczący burmistrza mayoral

burnus ˈburnus n
rodzaj wierzchniego wełnianego okrycia z kapturem i bez rękawów noszonego przez Arabów i przez oddziały spahisów burnous burnoose burnouse

burski ˈbursʲci adj
dotyczący Burów, związany z Burami Boer

bursztyn ˈburʃtɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) kamień półszlachetny, kopalna żywica drzew; amber

bursztynowy ˌburʃtɨ̃ˈnɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) dotyczący kwasu bursztynowego lub jego pochodnych succinic
mający kolor złocistożółty, taki jak kolor bursztynu lub przypominający kolor bursztynu amber

burta ˈburta n
bok statku; port

burunduk buˈrũnduk n
(zoologia, zoologiczny) Tamias sibiricus, gatunek wiewiórki, występujący w syberyjskiej tajdze; siberian chipmunk

bury ˈburɨ adj
ciemnoszary, mający brunatny odcień dark-grey grizzly

burza ˈbuʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) intensywne opady deszczu lub deszczu i gradu, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w atmosferze (błyskawice i grzmoty); thunderstorm storm

burza mózgów ˈbuʒa ˈmuzɡuf idiom
metoda zespołowego rozwiązywania problemów, polegająca na formułowaniu wszelkich nasuwających się skojarzeń, pomysłów rozwiązania danego problemu, bez ich oceny; brainstorming

burza piaskowa n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko atmosferyczne polegające na gwałtownym unoszeniu przez silny wiatr olbrzymich ilości piasku; sandstorm dust storm sand storm

burza w szklance wody ˈbuʒa ˈf‿ʃklãnʦ̑ɛ ˈvɔdɨ n
zamęt wywołany z błahych powodów storm in a teacup tempest in a teapot

burzanka n
(przestarzałe, przestarzały) (botanika, botaniczny) arbuz kolokwinta, (łacina) Citrullus colocynthis bitter apple bitter cucumber colocynth desert gourd egusi vine of Sodom

burżuazja ˌburʒuˈ<sup>w</sup>azʲja n
ogół przedsiębiorców i osób zamożnych od XV wieku; bourgeoisie

burżuazyjny adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z burżuazją, dotyczący burżuazji bourgeois

bus bus n
(motoryzacja) samochód półciężarowy do przewozu osób, mały autobus shortbus

busola buˈsɔla n
kompas służący do wskazywania stron świata compass

buspas n
pas ruchu dla autobusów bus lane

bustrofedon ˌbustrɔˈfɛdɔ̃n n
sposób pisania w kolejnych wierszach tekstu na przemian: raz od prawej do lewej, raz od lewej do prawej przy odwracaniu również samych liter; boustrophedon

busz buʃ n
gęste zarośla, charakterystyczne dla suchych obszarów podzwrotnikowych, głównie południowej Afryki, Australii, w mniejszej skali wschodniej Afryki i Ameryki Południowej, składające się z kolczastych krzewów; bush

buszbok ˈbuʒbɔk n
grupa gatunków i podgatunków ssaków z rodziny krętorogich bushbuck

but but n
część ubrania, noszona na stopie, chroniąca stopy; shoe boot

butan ˈbutãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwny i bezwonny gaz, jego mieszanina z propanem znana jest jako LPG; butane

butelka buˈtɛlka n
szklany, plastikowy, ceramiczny lub metalowy pojemnik na wodę i inne płyny w kształcie walca o zwężającym się jednym z końców bottle

butik ˈbutʲik n
mały sklep z odzieżą, galanterią, także z kosmetykami boutique

butny ˈbutnɨ adj
(książkowy) hardy, bezczelnie stawiający na swoim insolent impertinent

butyrometr ˌbutɨˈrɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd służący do pomiaru zawartości tłuszczu w produktach mlecznych; butyrometer

buzia ˈbuʑa n
(potocznie, potoczny) twarz face
(potocznie, potoczny) usta mouth

buzuki buˈzuci n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) grecki instrument strunowy szarpany bouzouki
(choreografia, choreograficzny) grecki taniec bouzouki
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) irlandzki instrument strunowy szarpany bouzouki

buława n
krótka laska zakończona ozdobną gałką, będąca dawniej symbolem władzy hetmańskiej, obecnie oznaką władzy marszałkowskiej mace

bułgarski buwˈɡarsʲci adj
związany z Bułgarią lub Bułgarami Bulgarian

bułka ˈbuw.ka n
wypiek o niewielkich rozmiarach; roll bread roll

bułka z masłem ˈbuwka ˈz‿maswɛ̃m n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania cakewalk duck soup piece of cake

buńczuczny bũj̃n͇ˈʧ̑uʧ̑nɨ adj
buntowniczy, zaczepny, czupurny, zawadiacki blasterous

buńczuk ˈbũj̃n͇ʧ̑uk n
(historia, historyczny, historycznie) drzewce zakończone kulą lub grotem, ozdobione końskim włosiem, stanowiły symbol władzy na dawnych kresach wschodnich; bunchuk

by bɨ conjunction
…używany w zdaniach podrzędnych określających, w jakim celu (po co) wykonywana jest czynność so that to

bycie ˈbɨʨ̑ɛ n
istnienie be

byczyć się v
leniwie nie wykazywać aktywności while

bydlę ˈbɨdlɛ n
(potocznie, potoczny) duże zwierzę beast
(potocznie, potoczny) pogardliwie o nikczemnym człowieku animal swine
(potocznie, potoczny) rogate hodowlane zwierzę horned animal

bydło ˈbɨdwɔ n
(rolnictwo, rolniczy) (zootechnika, zootechniczny) ogólne określenie zwierząt hodowlanych wywodzących się od tura lub innych dzikich przedstawicieli rodziny krętorogich; cattle
(zoologia, zoologiczny) w polskiej systematyce biologicznej: udomowieni potomkowie tura domestic cattle

byk bɨk n
(zoologia, zoologiczny) dorosły, niesterylizowany samiec bydła hodowlanego, także: bizona, żubra, jelenia itp. bull

byle ˈbɨlɛ conjunction
…wyrażający warunek wykonania tego, o czym mówi zdanie podrzędne as long as provided providing
…wyrażający życzenie wykonania tego, o czym mówi zdanie podrzędne if only

byle ˈbɨlɛ particle
…występująca razem z rzeczownikiem, przysłówkiem lub zaimkiem, oznaczająca niską wartość omawianego przedmiotu, osoby czy zjawiska just any-

bylina n
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina zielna o zimujących pąkach perennial

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j interjection
przecząca odpowiedź na pytanie: wcale nie, ani trochę, w ogóle, wręcz przeciwnie by no means far from it in no way not at all

bynajmniej bɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
wzmacnia przeczenie: wcale, w najmniejszym stopniu, w żadnym razie by no means in no way not at all far from it

bystry ˈbɨstrɨ adj
o osobie: mądry, inteligentny, taki, który szybko coś zrozumie agile clever smart
o rzece, potoku: szybko płynący rapid

bystrze ˈbɨsṭʃɛ n
(hydrologia, hydrologiczny) odcinek rzeki różniący się od sąsiednich szybszym prądem i mniejszą głębokością; swift current

byt bɨt n
istnienie, całokształt życia existence
to, co istnieje (w jakikolwiek sposób) being entity
warunki materialne existence provide for struggle for survival

bywalec bɨˈvalɛʦ̑ n
(książkowy) człowiek, który często pojawia się, bywa w danym miejscu, lokalu, instytucji kulturalnej itp. frequent visitor habitué

bywać ˈbɨvaʨ̑ v
(książkowy) być często w jakimś miejscu, przebywać gdzieś, brać udział w czymś often go
(książkowy) utrzymywać z kimś kontakty towarzyskie, odwiedzać go visit
(książkowy) zdarzać się happen

być bɨʨ̑ v
charakteryzować się jakąś cechą be
należeć do jakiejś organizacji be
pracować jako ktoś, wykonywać jakiś zawód; zajmować się czymś z zainteresowań be
uczestniczyć w czymś be
istnieć; trwać be exist
znajdować się w jakimś miejscu be exist

być bardziej papieskim niż papież idiom
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne to be more popish than the pope

być kwita ˈbɨʨ̑ ˈkfʲita idiom
mieć załatwione wszystkie sprawy w stosunku do kogoś, nie być dłużnym, nie mieć zobowiązań to be square

być może
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia maybe perhaps possibly

być na chodzie ˈbɨʨ̑ na‿ˈxɔʥ̑ɛ v
(o człowieku) (żartobliwie) być sprawnym, zdrowym, mieć się dobrze be on the ball be on the go

być na czasie v
orientować się w tym, co nowe, bieżące keep abrest with

być solą w oku ˈbɨʨ̑ ˈsɔlɔ̃w̃ ˈv‿ɔku v
być dla kogoś źródłem wielu przykrości, kłopotów be a thorn in sb's flesh be a thorn in sb's side

być w siódmym niebie ˈbɨʨ̑ ˈfʲ‿ɕudmɨ̃mʲ ˈɲɛbʲjɛ idiom
być z czegoś bardzo zadowolonym, uradowanym be in seventh heaven be on cloud nine

być w stanie ˈbɨʨ̑ ˈf‿stãɲɛ v
móc, potrafić be able to

być w swoim żywiole ˈbɨʨ̑ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm ʒɨˈvʲjɔlɛ v
znajdować się w doskonałym dla siebie środowisku, czuć się świetnie w jakiejś sytuacji be in one's element

być świętszym od papieża v
wykazywać większą gorliwość w jakiejś sprawie, jakimś działaniu, niż jest to wymagane czy potrzebne holier than the pope

było dwóch braci mądrych, a trzeci żonaty ˈbɨwɔ ˈdvuγ ˈbraʨ̑i ˈmɔ̃ndrɨx a‿ˈṭʃɛʨ̑i ʒɔ̃ˈnatɨ proverb
tylko głupiec się żeni honest men marry soon, wise men not at all

były ˈbɨwɨ adj
taki, który był i przestał istnieć lub przestał pełnić jakąś funkcję, występować w jakiejś roli former

były ˈbɨwɨ n
(potocznie, potoczny) były (1.1) mąż, chłopak, narzeczony ex

bzdura ˈbzdura n
coś nieprawdziwego, niedorzecznego bullshit ball bollocks hogwash ravings

bzik bʲʑik n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) mania, lekkie szaleństwo, dziwactwo crank craze fad

bzyczeć ˈbzɨʧ̑ɛʨ̑ v
o lecących owadach: wydawać przeciągły bzyk drone hum

bzykanie bzɨˈkãɲɛ n
dźwięk wydawany przez owady, np. pszczoły buzzing

bête noire n
osoba najbardziej komuś obmierzła, przez kogoś nie cierpiana bête noire

bób bup n
(botanika, botaniczny) Vicia faba, roślina o mięsistych strąkach i jadalnych nasionach; broad bean horse bean
(botanika, botaniczny) (kulinaria) nasiona tej rośliny (1.1) wykorzystywane w sztuce kulinarnej broad bean horse bean

bóbr bupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) ziemnowodny gryzoń z rodziny Castoridae, o charakterystycznym ogonie; beaver

bóg buk bɔˈgɔvʲɛ n
(przenośnie, przenośnia) człowiek bezkrytycznie uwielbiany, wielbiony god
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według wierzeń politeistycznych: istota potężniejsza od człowieka, mająca wpływ na jego los, zwykle także pogodę, zjawiska wywoływane przez Ziemię (wulkany, trzęsienia ziemi itp.); god deity

bój buj n
starcie zbrojne walczących stron combat fray

bójka ˈbujka n
awantura połączona z biciem; aggro brawl

ból bul n
(medycyna, medyczny) przykre, nieprzyjemne wrażenie fizyczne; pain aching ache
przykre, nieprzyjemne wrażenie psychiczne pain aching

bór bur n
(leśnictwo) wysoki, gęsty las iglasty; pine forest

bóstwo ˈbustfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) nadludzka istota z wierzeń lub mitów deity

bóść buɕʨ̑ v
uderzać rogami butt gore
uderzać rogami siebie wzajemnie butt each other

bączek ˈbɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
zabawka wirująca wokół własnej osi spinning top top

bądź bɔ̃ɲʨ̑ conjunction
występuje w wyliczeniach w postaci bądź…, bądź… (poprzedza każdy element wyliczenia), wskazując na równorzędność elementów i możliwość wyboru/zaistnienia jednego z nich either or
łączy zdania współrzędne (lub równorzędne części zdań), wskazując na występującą możliwość wyboru/wystąpienia jednego z wymienionych zdarzeń/przedmiotów or

bądź bɔ̃ɲʨ̑ particle
łączy się z wyrazami kto, co, jak, gdzie, kiedy, dokąd, skąd, wskazując na nieokreśloność osoby, przedmiotu, sposobu, miejsca -ever

bąk bɔ̃ŋk n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Tabanus, jedna z muchówek; horsefly
(ornitologia, ornitologiczny) Botaurus, duży ptak wodny wydający buczenie; bittern
(potocznie, potoczny) trzmiel lub inny buczący owad bumblebee
(potocznie, potoczny) śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii fart
(wioślarstwo) (przestarzałe, przestarzały) rodzaj łódki, odmiana pacierzówki gig
rodzaj wirującej zabawki; spinning top top

bęben ˈbɛ̃mbɛ̃n n
(architektura, architektoniczny) wieloboczna, eliptyczna lub cylindryczna podbudowa pod kopułą; drum tholobate
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny uderzany za pomocą specjalnych pałeczek; drum

bębenek bɛ̃mˈbɛ̃nɛk n
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) błona bębenkowa eardrum tympanum
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mały bęben, membranofon służący do grania rytmów side drum

bębnić ˈbɛ̃mbʲɲiʨ̑ v
grać na bębnie drum

bębnowy adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący bębna lub bębnów, związany z bębnem tympanic

bęcwał ˈbɛ̃nʦ̑faw n
(pogardliwie) osoba bezmyślna (i często leniwa) blockhead cuckoo dolt dullard goof oaf

będąc szczerym
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę) to be honest

bękart ˈbɛ̃ŋkart n
(pogardliwie) potomek z nieślubnego związku („z nieprawego łoża”); bastard
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd składu typograficznego, polegający na tym, że końcowy wiersz akapitu wypada na początku kolumny lub łamu; widow

błagalny adj
(dawniej, dawny) miłosierny, skłonny do przebaczenia lub ofiarowania czegoś propitiatory
wyrażający pokorną prośbę rogation suppliant

błaganie bwaˈɡãɲɛ n
usilna prośba plea

błagać ˈbwaɡaʨ̑ v
żarliwie, usilnie prosić beseech plead supplicate

błahy ˈbwaxɨ adj
nieistotny, nieznaczący, niemający dużej wartości, niegodny większej uwagi insignificant

bławatnik bwaˈvatʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) kupiec handlujący bławatami, właściciel sklepu, w którym sprzedaje się bławaty draper
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak o barwnym upierzeniu; cotinga

błazen ˈbwazɛ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla; jester

błazeński bwaˈzɛ̃j̃sʲci adj
podobny do błazna, charakterystyczny dla błazna clownish tomfool

błogosławieństwo ˌbwɔɡɔswaˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(podniośle) życzenie pomyślności, przychylności losu blessing
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd, gest powierzenia kogoś, czegoś boskiej opiece blessing
sprzyjanie, przychylność, pomyślność blessing

błogosławiony n
(kościelny) ktoś zmarły uznany przez kościół lub społeczność za godnego kultu; blessed

błogość n
przyjemny stan zadowolenia, spokoju beatitude bliss felicity

błona ˈbwɔ̃na n
(biologia, biologiczny) cienka, zwykle elastyczna tkanka, spełniająca różne funkcje w organizmach żywych membrane
cienka, elastyczna powłoka lub taśma film

błona bębenkowa ˈbwɔ̃na ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) błona oddzielająca przewód słuchowy zewnętrzny od ucha środkowego; eardrum tympanic membrane

błona dziewicza ˈbwɔ̃na ʥ̑ɛˈvʲiʧ̑a n
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) błona śluzowa w ujściu pochwy; hymen

błona śluzowa ˈbwɔ̃na ɕluˈzɔva n
(anatomia, anatomiczny) unaczyniona wyściółka narządów wewnętrznych; mucous membrane

błonica bwɔ̃ˈɲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna, której objawami są zapalenie błon śluzowych gardła i szarawe, włókniste naloty; diphtheria

błonica sałatowa bwɔ̃ˈɲiʦ̑a ˌsawaˈtɔva n
(botanika, botaniczny) Ulva lactuca, gatunek błonicy, o plesze przyczepionej do podłoża, przypominającej kształtem sałatę, jadany, głównie w Japonii, jako jarzyna sea lettuce

błonkoskrzydłe ˌbwɔ̃ŋkɔˈskʃɨdwɛ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) rząd owadów obejmujący ponad 110 tysięcy gatunków występujących na całym świecie, oprócz rejonów polarnych; Hymenoptera

błonnik ˈbwɔ̃ɲːik n
(biologia, biologiczny) (biochemia, biochemiczny) odgrywający ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu przewodu pokarmowego kompleks substancji pochodzenia roślinnego nieulegający trawieniu przez enzymy przewodu pokarmowego człowieka i zwierząt monogastrycznych; dietary fiber

błota ˈbwɔta n
obszar bagienny marsh

błotniak ˈbwɔtʲɲak n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Circus harrier

błotnik ˈbwɔtʲɲik n
część pojazdu osłaniająca koło i zabezpieczająca pojazd przed bryzgami wody/błota spod kół mudguard fender wing

błotnisty bwɔtʲˈɲistɨ adj
pokryty błotem, pełen błota muddy

błoto ˈbwɔtɔ n
mieszanina ziemi i wody; mud

błysk bwɨsk n
nagłe, krótkie światło flash

błyskawica ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑a n
zjawisko świetlne w postaci silnego błysku, towarzyszące piorunowi lightning flash of lightning

błyskawicznie ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
bardzo szybko, prędko in a flash instantly like lightning

błyskawiczny ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ adj
niezwykle szybki lightning lightning fast

błyskotliwy adj
wyróżniający się inteligentnym przemyśleniem, dowcipem brilliant glittering intelligent quick scintillating sharp

błyszczeć ˈbwɨʃʧ̑ɛʨ̑ v
jaśnieć blaskiem shine

błyszczyk ˈbwɨʃʧ̑ɨk n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) bezbarwna lub kolorowa substancja nadająca ustom połysk; lip gloss

błąd bwɔ̃nt n
niezgodność z zasadami, założeniami error mistake
działanie, które przynosi złe skutki error mistake

błąd ortograficzny ˈbwɔ̃nt ˌɔrtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ n
błąd w pisowni – niewłaściwe napisanie wyrazu, niezgodne z przyjętymi dla danego języka normami ortograficznymi; misspelling spelling mistake spelling error

błąd poznawczy ˈbwɔ̃nt pɔˈznafʧ̑ɨ n
(psychologia, psychologiczny) nieracjonalny sposób postrzegania rzeczywistości obejmujący błędy w ocenianiu prawdopodobieństwa, błędy atrybucji, stereotypy i selektywność ludzkiej pamięci; cognitive bias

błądzić v
poruszać się szukając właściwej drogi wander
postępować, myśleć mylnie err go wrong

błąkać v
(dawniej, dawny) wprowadzać w błąd wyle
chodzić bez celu roam wander wander around
chodzić tu i tam, nie mogąc odnaleźć drogi wander

błędne koło ˈbwɛ̃ndnɛ ˈkɔwɔ n
(logika, logiczny) błąd logiczny polegający na wyprowadzeniu wniosku z przesłanki, a następnie uzasadnieniu jej za pomocą tego wniosku; vicious circle vicious cycle
(potocznie, potoczny) sytuacja, której skutki przyczyniają się do jej trwania vicious circle vicious cycle

błędnie ˈbwɛ̃ndʲɲɛ adv
w sposób błędny falsely incorrectly wrongly erroneously faultily

błędnodruk n
znaczek pocztowy z błędem drukarskim; postage stamp error

błędny ˈbwɛ̃ndnɨ adj
nieprzytomny, zdezorientowany hazy
zawierający błąd, niewłaściwy, niepoprawny erroneous incorrect wrong

błędny rycerz ˈbwɛ̃ndnɨ ˈrɨʦ̑ɛʃ idiom
średniowieczny rycerz wędrujący w poszukiwaniu niezwykłych przygód; najczęściej bronił pokrzywdzonych na cześć wybranki swego serca; knight errant

błękitna krew bwɛ̃ŋʲˈcitna ˈkrɛf idiom
pochodzenie arystokratyczne blue blood

błękitne hełmy bwɛ̃ŋʲˈcitnɛ ˈxɛwmɨ n
żołnierze sił pokojowych ONZ wysyłani na tereny objęte wojną w celu przywrócenia pokoju blue helmets

błękitny bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ adj
mający kolor intensywnie niebieski baby blue

błękitny przycisk bwɛ̃ŋʲˈcitnɨ ˈpʃɨʨ̑isk n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) meduza z gatunku Porpita porpita blue button

bździna n
śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii, odchodzący z tyłu z hałasem fart

c-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku c (w zapisie nutowym z trzema bemolami) c minor

cache n
(informatyka, informatyczny) pamięć podręczna; pamięć przechowująca dane po to, by dostęp do nich był szybszy; cache

cache-pot kaʃ.'po n
ażurowy koszyk lub ceramiczne naczynie do dekorowania doniczki; cachepot

cachurski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język cachurski; Tsakhur

cackać ˈʦ̑aʦ̑kaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) obchodzić się z czymś zbyt delikatnie, poświęcać czemuś wiele czasu coddle

cacko ˈʦ̑aʦ̑kɔ n
(potocznie, potoczny) coś atrakcyjnego, małego i cennego knick-knack

cacyki ʦ̑aˈʦ̑ɨci n
(kulinaria) grecki zimny sos z jogurtu i świeżego ogórka; tsatsiki tzadziki tzatziki

caddie n
(sport, sportowy) pomocnik i doradca golfisty noszący kije golfowe caddie

cal ʦ̑al n
pozaukładowa jednostka miary długości odpowiadająca szerokości kciuka, około 2,54 cm; inch

call center n
wydzielony dział firmy lub specjalistyczna instytucja przystosowana do telefonicznej obsługi klientów; call center call centre

calypso kaˈlʲipsɔ n
(choreografia, choreograficzny) pochodzący z wysp Morza Karaibskiego taniec towarzyski, którego muzyka oparta jest na improwizowanej balladzie; calypso
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny pochodzenia afrykańskiego; calypso

camembert n
(kulinaria) tłusty, łagodny, miękki ser podpuszczkowy z pełnego mleka krowiego, z porostem pleśni; camembert

camera lucida n
XIX-wieczne narzędzie rysownicze i malarskie camera lucida

camerata ˌkãmɛˈrata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) mała orkiestra kameralna lub chór liczący do 40-60 muzyków camerata

camkini n
damski strój plażowy (odmiana tankini), składający się z fig i topu na cienkich ramiączkach camkini

camper ˈkãmpɛr n
(slangowo) (informatyka, informatyczny) osoba, trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy camper

cappuccino n
(spożywczy) włoski napój składający się z kawy z dodatkiem spienionego mleka; cappuccino

capstrzyk ˈʦ̑apsṭʃɨk n
przemarsz wieczorny, często z orkiestrą i z pochodniami małego oddziału wojskowego lub związkowego ulicami miasta dla uczczenia jakiejś uroczystości, która ma się odbyć następnego dnia. military tattoo
sygnał na bębnie lub trąbce ogłaszający czas spoczynku w wojsku, obozach ćwiczebnych dla młodzieży itp. military tattoo

car ʦ̑ar n
(historia, historyczny, historycznie) cesarz Rosji, władca Bułgarii lub średniowiecznej Serbii (w domyśle: Rosji); czar tsar tzar

carat ˈʦ̑arat n
ustrój państwowy, w którym władza absolutna jest sprawowana przez cara czarism tsarism

carpaccio n
(kulinaria) przystawka włoska przyrządzana z bardzo cienkich plastrów surowego mięsa lub ryby, polana sosem lub oliwą z oliwek; carpaccio

carving n
(sport, sportowy) technika jazdy narciarskiej polegająca na licznych skrętach i jeździe na krawędziach nart; carving
(sztuka) (kulinaria) pochodząca z Azji sztuka rzeźbienia w owocach i warzywach fruit and vegetable carving

caryca n
(historia, historyczny, historycznie) władczyni Rosji tsarina
(historia, historyczny, historycznie) żona cara tsarina

casanova n
(pejoratywnie, pejoratywny) bałamut, uwodziciel Casanova casanova

casting n
(środowiskowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) konkurs mający wyłonić aktora (czasem także zwierzę) do jakiejś roli, prezentera, modelkę itp.; casting

catering n
obsługa przyjęć lub firm polegająca na przygotowywaniu potraw i dostarczaniu ich w gotowej postaci na miejsce; catering

cała nuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta stanowiąca podstawową wartość rytmiczną; semibreve

całka ˈʦ̑awka n
(matematyka, matematyczny) wspólna nazwa wielu powiązanych pojęć rachunku całkowego; integral

całka oznaczona ˈʦ̑awka ˌɔznaˈʧ̑ɔ̃na n
(matematyka, matematyczny) pole między wykresem funkcji a osią odciętych wzięte ze znakiem plus dla obszaru nad osią i minus dla obszaru pod osią; definite integral

całkiem ˈʦ̑awʲcɛ̃m adv
w sposób całkowity, zupełny, pełny quite
w sposób wystarczający; dość, dosyć, w miarę pretty quite

całkowalny adj
(matematyka, matematyczny) dający się scałkować integrable

całkowanie n
(matematyka, matematyczny) wykonywanie operacji matematycznej przy użyciu całek integration

całkowicie ˌʦ̑awkɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
w sposób całkowity, pełny, bez reszty entirely completely totally altogether wholly all

całkowity ˌʦ̑awkɔˈvʲitɨ adj
(matematyka, matematyczny) będący liczbą całkowitą, czyli dodatnią lub ujemną wielokrotnością jeden, albo zerem total integer

całodniowy ˌʦ̑awɔˈdʲɲɔvɨ adj
trwający cały dzień, będący rezultatem całego dnia all-day

całodobowo ˌʦ̑awɔdɔˈbɔvɔ adv
przez całą dobę, 24 godziny na dobę around the clock

całokształt ʦ̑aˈwɔkʃtawt n
zorganizowana całość, rozważany w całości układ entirety

całonocny ˌʦ̑awɔ̃ˈnɔʦ̑nɨ adj
trwający całą noc nightlong

całoroczny adj
trwający cały rok; czynny cały rok; obejmujący cały rok year-round yearlong

całostronicowy adj
zajmujący całą stronę full-page

całować ʦ̑aˈwɔvaʨ̑ v
dawać komuś pocałunek; dotykać ustami kogoś, rzadziej czegoś kiss
dawać i dostawać pocałunek kiss

całościowy ˌʦ̑awɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
obejmujący całość, dogłębny comprehensive global

całość ˈʦ̑awɔɕʨ̑ n
wszystkie elementy czegoś tworzące razem jakąś samodzielną jednostkę wholeness

całun n
(kościelny) tkanina, rodzaj zasłony służącej do okrywania zwłok, trumny lub katafalku; shroud pall

cały ˈʦ̑awɨ adj
jedyny, wyłączny entire whole all
zupełny, zawierający wszystkie elementy w czasie i przestrzeni whole all entire

cały czas adv
nieustannie, ciągle all the time the whole time

cały i zdrowy ˈʦ̑awɨ i‿ˈzdrɔvɨ adj
o osobie taki, który jest zdrowy, nie jest zraniony, kontuzjowany, chory safe and sound

cały ton ˈʦ̑awɨ ˈtɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odległość między dwoma dźwiękami, składająca się z dwóch półtonów; tone whole step whole tone

cebuański adj
związany z Cebu, dotyczący Cebu (wyspy wchodzącej w skład Filipin) Cebuano

cebuański n
(językoznawstwo, językoznawczy) język cebuański; Cebuano

cebula ʦ̑ɛˈbula n
(botanika, botaniczny) część rośliny, przekształcony podziemny pęd o funkcji spichrzowej i przetrwalnikowej; bulb
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) staroświecki zegarek kieszonkowy, najczęściej z dewizką pocket watch
(spożywczy) (kulinaria) jarzyna z rośliny (1.1) onion

cebulica ˌʦ̑ɛbuˈlʲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Scilla, gatunek byliny z rodziny hiacyntowatych, oszloch; scilla squill

cebulka n
(anatomia, anatomiczny) korzeń włosa root
(botanika, botaniczny) bulwa stawiąca organ rozmnażania wegetatywnego roślin cebulkowych bulb bulbil
(kulinaria) drobno pokrojona (i czasami usmażona) cebula onion
mała cebula, (zdrobniale) od (zobacz) cebula little onion

cebulowy ˌʦ̑ɛbuˈlɔvɨ adj
(kulinaria) związany z cebulą warzywną, sporządzony z cebuli, o smaku lub zapachu tej cebuli onion

cecha ˈʦ̑ɛxa n
parametr opisujący coś lub kogoś, mogący odróżniać to od innych przedmiotów lub osób feature property

cedować ʦ̑ɛˈdɔvaʨ̑ v
zrzekać się swoich praw na rzecz kogoś innego cede

cedr ʦ̑ɛtr̥ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cedrus, rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; cedar

cedr libański ˈʦ̑ɛtr̥ lʲiˈbãj̃sʲci n
(botanika, botaniczny) gatunek zimozielonych drzew z rodziny sosnowatych występujących w górach na terenie Libanu, Syrii i Turcji; Lebanon cedar cedar of Lebanon

ceduła n
(handel, handlowy) list przewozowy consignment note waybill
(handel, handlowy) lista cen giełdowych stock exchange index

cefeida n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda zmieniająca swoją jasność w wyniku okresowych pulsacji cepheid

cegielnia ʦ̑ɛˈɟɛlʲɲa n
wytwórnia cegły oraz innych materiałów budowlanych z gliny; brickyard

ceglany ʦ̑ɛɡˈlãnɨ adj
wykonany z cegły brick

ceglasty ʦ̑ɛɡˈlastɨ adj
mający kolor pomarańczowoczerwony, taki jak kolor cegły terra cotta terracotta

cegła ˈʦ̑ɛɡwa n
(budownictwo) ceramiczny element budowlany w kształcie prostopadłościanu; brick

cejloński ʦ̑ɛjˈlɔ̃j̃sʲci adj
związany z wyspą Cejlon Ceylonese

cekin n
(historia, historyczny, historycznie) (numizmatyka, numizmatyczny) złota moneta bita w Wenecji od XIII wieku; sequin
(krawiectwo) błyszcząca ozdoba w formie krążka przyszywana do ubioru; sequin

cel ʦ̑ɛl n
to, co chce się zniszczyć lub trafić za pomocą broni target goal
to, do czego się dąży, co chce się osiągnąć (także (przenośnie, przenośnia)) goal aim objective design

cel uświęca środki ˈʦ̑ɛl uɕˈfʲjɛ̃nʦ̑a ˈɕrɔtʲci proverb
można stosować wszystkie metody, żeby tylko osiągnąć cel the end justifies the means

cela ˈʦ̑ɛla n
pokój więźnia w więzieniu prison ward cell

celadon n
(technologia, technika, techniczny) porcelanowe szkliwo o seledynowej barwie celadon

celebra n
uroczyste sprawowanie mszy lub nabożeństwa celebration

celebracja n
praktykowanie czegość z namaszczeniem, uroczyście celebration

celebracja eucharystyczna n
(kościelny) odprawianie, sprawowanie eucharystii eucharistic celebration

celebrans n
główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrant; celebrant

celebrant n
(dawniej, dawny) (żartobliwie) osoba obchodząca uroczystość celebrant
(kościelny) główny prezbiter sprawujący liturgię, celebrans; celebrant

celebret n
(administracja) dokument upoważniający duchownego katolickiego do sprawowania sakramentów w obcej diecezji; celebret

celebrować ˌʦ̑ɛlɛˈbrɔvaʨ̑ v
obchodzić uroczyście doniosłe wydarzenie, uroczyście coś świętować celebrate
odprawiać nabożeństwo celebrate
robić coś z przesadną powagą, z namaszczeniem celebrate

celebryta ˌʦ̑ɛlɛˈbrɨta n
(telewizja, telewizyjny) ktoś popularny, znany, sławny, rozpoznawany przez ludzi, pojawiający się w mediach celeb celebrity

celibat ʦ̑ɛˈlʲibat n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) dobrowolne powstrzymanie się od stosunków płciowych celibacy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bezżeństwo duchownych; celibacy

cellulit ʦ̑ɛˈlulʲit n
nieprawidłowe rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, którego efektem jest nierówna i pofałdowana powierzchnia skóry ud, bioder, kolan, pośladków i/lub ramion; cellulite

cellulitis ˌʦ̑ɛluˈlʲitʲis n
(medycyna, medyczny) zapalenie tkanki łącznej; cellulitis

celnik ˈʦ̑ɛlʲɲik n
osoba kontrolująca lub pobierająca cło na granicy customs officer

celny ˈʦ̑ɛlnɨ adj
będący w celu, trafiający do celu accurate
związany z cłem customs

celowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: celować; aiming

celować ʦ̑ɛˈlɔvaʨ̑ v
mierzyć do celu aim

celownik ʦ̑ɛˈlɔvʲɲik n
(gramatyka) trzeci przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: komu? czemu?; dative
część aparatu fotograficznego umożliwiająca wstępne kadrowanie obrazu viewfinder
urządzenie ułatwiające celowanie z broni; sight gunsight

celowo ʦ̑ɛˈlɔvɔ adv
w sposób celowy deliberately

celowy ʦ̑ɛˈlɔvɨ adj
robiony w pewnym celu, nieprzypadkowy intentional purposeful

celtycki ʦ̑ɛlˈtɨʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Celtami i ich kulturą Celtic

cement ˈʦ̑ɛ̃mɛ̃nt n
hydrauliczne spoiwo otrzymywane z surowców mineralnych (margiel lub wapień i glina) cement

cementować v
(przenośnie, przenośnia) jednoczyć, spajać lub wzmacniać, umacniać, utrwalać cement strengthen unite
zalewać cementem, spajać za pomocą cementu cement grout

cementyt ʦ̑ɛ̃ˈmɛ̃ntɨt n
(technologia, technika, techniczny) faza międzymetaliczna występująca w stopach żelaza z węglem; cementite

cena ˈʦ̑ɛ̃na n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) kwota, jaką trzeba zapłacić, aby kupić dany towar price cost

cena czarnorynkowa ˈʦ̑ɛ̃na ˌʧ̑arnɔrɨ̃ŋˈkɔva n
cena towaru na czarnym rynku black market price

cena fakturowa ˈʦ̑ɛ̃na ˌfaktuˈrɔva n
cena podana na fakturze invoice price

cena ryczałtowa ˈʦ̑ɛ̃na ˌrɨʧ̑awˈtɔva n
cena płacona bez względu na rzeczywistą wielkość dostawy lub zakres wykonanych prac; cena łączna lump sum price

cenić ˈʦ̑ɛ̃ɲiʨ̑ v
uznawać walory kogoś/czegoś value

cennik ˈʦ̑ɛ̃ɲːik n
(handel, handlowy) spis towarów wraz z ich cenami price list

cenny ˈʦ̑ɛ̃nːɨ adj
mający dużą wartość precious valuable

cenobita ˌʦ̑ɛ̃nɔˈbʲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik prowadzący życie wspólnotowe, mieszkaniec cenobium cenobite

cenobityzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia monastycznego; cenobitic monasticism coenobitic monasticism

cenobium n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dom zakonny cenobitów cenobium
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólnotowa forma życia zakonnego cenobium
(biologia, biologiczny) skupienie komórek glonów; coenobium

cenoman ʦ̑ɛ̃ˈnɔ̃mãn n
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnej kredy, trwający 99,6 – 93,5 milionów lat temu; Cenomanian

cenotaf ʦ̑ɛ̃ˈnɔtaf n
(książkowy) (architektura, architektoniczny) symboliczny grób, niezawierający ciała, stawiany w przypadku nieznalezienia ciała lub w celu upamiętnienia bohaterstwa zmarłego, często w miejscu jego śmierci; cenotaph

cent ʦ̑ɛ̃nt n
(jednostka monetarna) moneta zdawkowa, jedna setna m.in. dolara, euro, lita, rupii, randa; cent

centaur ˈʦ̑ɛ̃ntawr n
(mitologia grecka) stworzenie mityczne, pół mężczyzna, pół koń; centaur centaurus

centauromachia ˌʦ̑ɛ̃ntawrɔ̃ˈmaçja n
(mitologia grecka) walka centaurów z Lapitami; Centauromachy

centrala ʦ̑ɛ̃nˈtrala n
główna siedziba jakiejś firmy lub instytucji headquarters

centralista ˌʦ̑ɛ̃ntraˈlʲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik centralizmu centralist

centralistyczny adj
związany z centralizmem, dotyczący centralizmu; właściwy centralizmowi centralist

centralizacja n
proces skupiania elementów lub prerogatyw w jednym ośrodku centralisation centralization

centralny ʦ̑ɛ̃nˈtralnɨ adj
główny main
znajdujący się w centrum, w środku; skierowany do środka central

centriola ʦ̑ɛ̃nˈtrʲjɔla n
(biologia, biologiczny) organellum komórkowe o cylindrycznej strukturze odpowiedzialne za tworzenie wrzeciona podziałowego; centriole

centrować v
(technologia, technika, techniczny) ustawiać coś współosiowo center
(sport, sportowy) dośrodkowywać center

centrum ˈʦ̑ɛ̃ntrũm n
środkowa część czegoś center centre
miejsce, gdzie coś się koncentruje center centre

centrum handlowe n
(handel, handlowy) obiekt z licznymi sklepami i punktami usługowymi shopping centre mall

centrum kultury n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną cultural center cultural centre

centryzm ˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zespół poglądów reprezentowanych przez zwolenników centrum politycznego centrism

centurion ʦ̑ɛ̃nˈturʲjɔ̃n n
(starożytność) (wojskowość, wojskowy) niższy oficer, dowódca centurii; centurion

centyl ˈʦ̑ɛ̃ntɨl n
(statystyka, statystyczny) wartość z przedziału od 1 do 100, która określa procent rozkładu znajdujący się poniżej lub równy danej wartości; percentile

centymetr ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ n
miara długości; jedna setna metra; centimeter centimetre

centymetr krawiecki ʦ̑ɛ̃nˈtɨ̃mɛtr̥ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
wąska taśma pomiarowa z centymetrową podziałką tape measure

cenzura ʦ̑ɛ̃w̃ˈzura n
kontrola publicznego przekazywania informacji, ograniczająca wolność publicznego wyrażania myśli i przekonań; censorship

cenzurowanie n
(książkowy) wystawienie cenzurek censoring
(urzędowy) dokonywanie cenzury, kontroli publikacji i widowisk pod kątem politycznym lub obyczajowym censoring

cenzus n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) to, co jest potrzebne, by móc korzystać z jakichś przywilejów lub praw, np. wiek, wykształcenie, majątek, zamieszkanie; qualification

cep ʦ̑ɛp n
(dawniej, dawny) (rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą; flail

cer ʦ̑ɛr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ce i liczbie atomowej 58; cerium

ceramiczny ˌʦ̑ɛrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
wykonany z ceramiki ceramic
związany z ceramiką, dotyczący ceramiki ceramic

ceramika ʦ̑ɛˈrãmʲika n
(potocznie, potoczny) ogół produktów ceramicznych – artystycznych, użytkowych lub technicznych ceramics
dziedzina sztuki, rzemiosła i przemysłu; sztuka wyrabiania przedmiotów z wypalonej gliny; ceramics

ceremonia ˌʦ̑ɛrɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
skonwencjonalizowany rytuał bądź obrzęd; ceremony

ceremonialny ˌʦ̑ɛrɛ̃mɔ̃ˈɲalnɨ adj
sztywnie wynikający z etykiety, z reguł grzecznościowych ceremonial ceremonious formal
związany z uroczystością ceremonial ceremonious

ceremoniarz n
(dawniej, dawny) zasady regulujące obchodzenie uroczystości ceremonial

cerować ʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
wypełniać ściegiem dziury, łączyć rozdarcia w tkaninie darn

certa ˈʦ̑ɛrta n
(ichtiologia, ichtiologiczny) przybrzeżna ryba morska podczas tarła wędrująca do rzek; zarte

certyfikat ˌʦ̑ɛrtɨˈfʲikat n
dokument o randze świadectwa lub zaświadczenia certificate

certyfikować v
wydawać certyfikat, potwierdzając coś oficjalnie certify

cerusyt ʦ̑ɛˈrusɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, węglan ołowiu; cerussite

ces ʦ̑ɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk c obniżony o półton; C-flat

cesarskie cięcie ʦ̑ɛˈsarsʲcɛ ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) zabieg wydostania płodu z łona matki przez przecięcie jej brzucha; caesarean section caesarian operation

cesarstwo ʦ̑ɛˈsarstfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny w którym władzę sprawuje cesarz; empire

cesarz ˈʦ̑ɛsaʃ n
najwyższy stopień monarchiczny; emperor

cesarzewicz n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł rosyjskiego następcy tronu tsesarevich

cesarzowa ˌʦ̑ɛsaˈʒɔva n
kobieta cesarz empress
żona cesarza empress

ceses ˈʦ̑ɛsɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk c obniżony o cały ton; C double flat

cesja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zrzeczenie się przez osobę prawną lub fizyczną praw do czegoś na rzecz innej osoby cession

cetologia ˌʦ̑ɛtɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o waleniach; cetology

cetologiczny ˌʦ̑ɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z cetologią, dotyczący cetologii cetological

cetyryzyna ˌʦ̑ɛtɨrɨˈzɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwhistaminowy, antagonista receptora H1, używany do leczenia alergii; cetirizine

cewka ˈʦ̑ɛfka n
(elektryczność) zwój izolowanego przewodu elektrycznego, stosowany w urządzeniach elektrotechnicznych i radiotechnicznych; inductor

cewka moczowa ˈʦ̑ɛfka mɔˈʧ̑ɔva n
(anatomia, anatomiczny) zakończenie układu moczowego, przez które na zewnątrz wyprowadzany jest mocz; urethra

cewnik ˈʦ̑ɛvʲɲik n
(medycyna, medyczny) cienka rurka wprowadzana do narządów w celu dokonania pomiaru, pobrania próbki, odprowadzenia wydzielin czy wprowadzenia leków; catheter

cez ʦ̑ɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cs i liczbie atomowej 55; caesium cesium

cha
… oznaczający śmiech ha

chaber ˈxabɛr n
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea L., rodzaj roślin z rodziny astrowatych; cornflower
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Centaurea cyanus, chaber bławatek cornflower

chaber bławatek n
(botanika, botaniczny) (systematyka) Centaurea cyanus L., gatunek rośliny zielnej z rodziny astrowatych; bachelor's button cornflower

chabeta n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) lichy, chudy koń nag jade dobbin plug crock weed

chabrowy xaˈbrɔvɨ adj
dotyczący chabru, należący do chabru, zrobiony z chabru, związany z chabrem cornflower cornflower blue

chaczapuri n
(kulinaria) placek zapiekany z serem, danie kuchni kaukaskich, chlebek serowy; khachapuri

chadzać ˈxaʣ̑aʨ̑ v
chodzić od czasu do czasu lub regularnie frequent

chakaski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język chakaski; Khakas

chalcedon xalˈʦ̑ɛdɔ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) skrytokrystaliczna odmiana kwarcu; chalcedony

chalcedoński adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Chalcedonu, związany z Chalcedonem Chalcedonian

chaldejski adj
odnoszący się do Chaldei lub Chaldejczyków Chaldean

chaldejski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy semickiej, używany w Mezopotamii od połowy III tysiąclecia p.n.e. do początków I tysiąclecia n.e.; Chaldean
(językoznawstwo, językoznawczy) język zaliczany do grupy semickiej, którym posługuje się około 200 tysięcy zamieszkujących głównie Irak; Chaldean

chalkopiryt n
(mineralogia, mineralogiczny) piryt miedziowy, siarczek miedzi i żelaza; chalcopyrite

chalkozyn n
(mineralogia, mineralogiczny) siarczek (I) miedzi, nieprzezroczysty minerał barwy ołowianoszarej, ważne źródło miedzi na użytek przemysłowy; chalcocite

cham xãm n
(pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) osoba, która zachowuje się bezczelnie, ordynarnie, nie przestrzega podstawowych norm cad lout

chambre séparée n
odseparowany pokój w miejscu publicznym, np. w restauracji private room

chamicki xãˈmʲiʦ̑ʲci adj
dotyczący ludów niesemickich (głównie w odniesieniu do północnej i północno-wschodniej Afryki przed ekspansją Arabów i innych grup semickich) Hamitic

chamka ˈxãmka n
ordynarna kobieta boor

chamsa n
(etnografia, etnograficzny) symbol szczęścia w formie otwartej dłoni, używany w wielu kulturach jako amulet; hamsa hand of Fatima hand-of-Mary
(literacko) pięcioksiąg pentateuch

chamski ˈxãmsʲci adj
(pospolicie) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) ordynarny, grubiański, wyjątkowo nieuprzejmy, właściwy chamowi boorish caddish churlish coarse

chamsko adv
w sposób chamski, bezczelnie, niegrzecznie, prostacko caddishly

chamstwo ˈxãmstfɔ n
zbiór cech należących do chama; brak kultury boorishness

chan xãn n
(historia, historyczny, historycznie) głowa chanatu, tytuł oznaczający władcę w dawnych krajach Wschodu khan
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chińska odmiana buddyzmu, z której wywodzi się japoński zen chan

chaos ˈxaɔs n
nieporządek, bezład chaos

chaotyczny ˌxaɔˈtɨʧ̑nɨ adj
będący w stanie chaosu, odznaczający się chaotycznością, nieuporządkowany, niezorganizowany chaotic desultory erratic haphazard

charakter xaˈraktɛr n
(psychologia, psychologiczny) zespół cech psychicznych danej osoby character personality

charakterologia n
dział psychologii, nauka o ludzkim charakterze characterology

charakterologiczny adj
(psychologia, psychologiczny) związany z charakterologią, dotyczący charakterologii characterological

charakterystycznie adv
w sposób charakterystyczny characteristically

charakterystyczny ˌxaraktɛrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
typowy, właściwy dla pewnej osoby, rzeczy lub pewnego zjawiska typical characteristic
wyróżniający się spośród grupy podobnych osób lub przedmiotów specific characteristic

charakterystyka ˌxaraktɛˈrɨstɨka n
opis cech właściwych komuś lub czemuś, zbiór cech charakteryzujących kogoś characterization

charakteryzacja ˌxaraktɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
(literacko) proces tworzenia postaci literackiej; characterisation
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) rezultat charakteryzacji (1.1) make-up makeup

charakteryzować ˌxaraktɛrɨˈzɔvaʨ̑ v
cechować, być cechą characterize
robić charakterystykę, opisywać cechy charakterystyczne describe
wykonywać charakteryzację make up
odznaczać, wyróżniać się czymś be characterize by
wykonywać charakteryzację własnej osoby make oneself up

charcik włoski ˈxarʲʨ̑iɡ ˈvwɔsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy chartów pochodząca z północnej Afryki; Italian greyhound

chart xart n
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) pies myśliwski charakteryzujący się smukłym, wydłużonym ciałem, delikatną głową z wydłużonym pyskiem, długimi kończynami oraz pojemną klatką piersiową; sighthound gazehound

chart afrykański ˈxart ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psa krótkowłosego pochodząca z północnej Afryki; Azawakh

charytatywny ˌxarɨtaˈtɨvnɨ adj
dobroczynny, wspierający biednych, potrzebujących i zagrożonych marginalizacją w życiu społecznym charity

charyzma xaˈrɨzma n
cecha jednostki, dająca jej niekwestionowany autorytet w grupie charisma

charyzmat n
(teologia, teologiczny) szczególny dar otrzymywany przez człowieka od Ducha Świętego; charisma

charyzmatyczny adj
(socjologia, socjologiczny) obdarzony charyzmą, estymą charismatic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obdarzony charyzmatami, związany z charyzmatami charismatic

charyzmatyk n
(teologia, teologiczny) członek ewangelikalnego Kościoła charyzmatycznego charismatic
(teologia, teologiczny) członek wspólnoty charyzmatycznej charismatic
(teologia, teologiczny) ktoś obdarzony charyzmatami; charismatic

chasyd ˈxasɨt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chasydyzmu Hassid

chasydyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaistyczny ruch religijny lub pobożnościowy o charakterze mistycznym; Hasidism Hasidic Judaism

chasydzki adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z chasydem, dotyczący chasyda lub chasydyzmu Chassidic Hassidic

chaszcze n
gęste krzaki lub zarośla thicket

chat xat ʧ̑at n
(informatyka, informatyczny) (zobacz) czat chat

chata ˈxata n
drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach hut cottage cabin shack

chatroom n
(informatyka, informatyczny) wirtualna przestrzeń, gdzie odbywają się rozmowy uczestników czatu na określony temat lub grupujące użytkowników o podobnym profilu chatroom

chazan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w judaizmie) kantor synagogi, urzędnik synagogalny chazan chazzan hazan hazzan

chazarski adj
związany z Chazarami Khazar

chałka ˈxawka n
słodki, pleciony pszenny chleb; challah

chałupa xaˈwupa n
wiejski budynek mieszkalny, zwykle prymitywny cottage hut shanty

chałwa ˈxawva n
(kulinaria) wyrób cukierniczy z karmelu oraz zmiażdżonych nasion oleistych; halva

chcieć çʨ̑ɛ̇ʨ̑ modal
odczuwać chęć zrobienia czegoś want like

chcieć dobrze ˈçʨ̑ɛ̇ʥ̑ ˈdɔbʒɛ v
mieć dobre intencje (często (ironicznie)); wymawiane najczęściej po fakcie, gdy efekt czyjegoś działania jest mizerny lub całkowicie negatywny, mimo rzekomo dobrych intencji mean well

chcieć gwiazdki z nieba ˈçʨ̑ɛ̇ʥ̑ ˈɡvʲjastʲci ˈzʲ‿ɲɛba idiom
chcieć za dużo; mieć marzenia niemożliwe do zrealizowania to ask for the moon

chciwie ˈçʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób charakteryzujący się chciwością greedily

chciwość ˈçʨ̑ivɔɕʨ̑ n
silne, zwykle nieuzasadnione pragnienie posiadania czegoś cupidity greed avarice covetousness

chciwy ˈçʨ̑ivɨ adj
taki, który odznacza się chciwością greedy avaricious acquisitive covetous parsimonious

cheddar ˈʧ̑ɛdar n
(spożywczy) twardy, dojrzewający żółty ser podpuszczkowy z mleka krowiego, o lekko kwaskowatym, orzechowym smaku; Cheddar cheddar

cheder ˈxɛdɛr n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) elementarna szkoła żydowska o charakterze religijnym, przeznaczona dla chłopców, utrzymywana przez gminę religijną; cheder heder

cheeseburger n
(kulinaria) hamburger serwowany z plastrem żółtego sera; cheeseburger

chemia ˈxɛ̃mʲja n
nauka zajmująca się badaniem substancji pod względem ich budowy i ich wzajemnym wpływem; chemistry

chemia organiczna ˈxɛ̃mʲja ˌɔrɡãˈɲiʧ̑na n
dział chemii zajmujący się związkami organicznymi jak np. węglowodory czy alkohole; organic chemistry

chemicznie xɛ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób odnoszący się do chemii chemically

chemiczny xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z chemią chemical

chemigraficzny adj
związany z chemigrafią, dotyczący chemigrafii chemigraphic

chemik ˈxɛ̃mʲik n
specjalista w zakresie chemii, osoba zajmująca się chemią chemist

chemikalia n
preparaty, odczynniki i inne substancje chemiczne chemical

chemiluminescencja ˌxɛ̃mʲilũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) świecenie wywołane reakcją chemiczną; chemiluminescence

chemioterapia ˌxɛ̃mʲjɔtɛˈrapʲja n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) terapia syntetycznymi środkami chemicznymi; chemotherapy

chemosynteza n
(biologia, biologiczny) proces przyswajania dwutlenku węgla w oparciu o energię pochodzącą nie ze światła, ale z utleniania prostych związków organicznych lub metanu; występuje u niektórych grzybów i bakterii; chemosynthesis

chemotaksja ˌxɛ̃mɔˈtaksʲja n
(biologia, biologiczny) ruch drobnych organizmów lub komórek (np. leukocytów czy plemników) w określonym kierunku pod wpływem różnej wielkości stężenia danej substancji chemicznej w różnych miejscach; chemotaxis

chemotropiczny adj
(biologia, biologiczny) związany z chemotropizmem, dotyczący chemotropizmu chemotropic

chemotropizm ˌxɛ̃mɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) reakcja ruchowa roślin w odpowiedzi na czynnik chemiczny; chemotropism chemo-tropism

chepresz ˈxɛprɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii khepresh

cherlak n
człowiek chorowity, słabowity weakling

chermoula n
(kulinaria) rodzaj marynaty pochodzącej z krajów Maghrebu, której podstawowymi składnikami są liście kolendry, czosnek i kumin rozprowadzone w oliwie i soku cytrynowym; chermoula

cherub ˈxɛrup n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) (zobacz) cherubin cherub

cherubin xɛˈrubʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (biblijny) w tradycji judeochrześcijańskiej potężne anioły, często w bezpośredniej bliskości Boga; cherub

chełpliwość n
wyniosłość, buta boastfulness

chi çi n
nazwa dwudziestej drugiej litery alfabetu greckiego, χ; chi

chiaroscuro n
(sztuka) rozłożenie światła i cienia na obrazie chiaroscuro

chiastolit çjaˈstɔlʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana andaluzytu; chiastolite

chief ʧ̑ʲif n
główny mechanik na statku chief

chihuahua ˌçixu<sup>w</sup>aˈxu<sup>w</sup>a n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów do towarzystwa; chihuahua

chili n
owoc jednej z odmian papryki rocznej o bardzo ostrym smaku; chilli pepper

chilijski ʧ̑ʲiˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Chile Chilean

chimera çĩˈmɛra n
(biologia, biologiczny) organizm składający się z tkanek o różnych genotypach; chimera
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, fantastycznego, wymyślonego illusion phantasm phantom
(przenośnie, przenośnia) kaprys, wybryk, zachcianka, dziwactwo caprice whim

chimeryczny adj
nierealny, niemożliwy do urzeczywistnienia chimerical chimeric
zmienny, kapryśny chimerical chimeric

china n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj talerza perkusyjnego, wydający charakterystyczny, jasny, ostry dźwięk; china

chinina çĩˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny o gorzkim smaku, znajdujący się w korze drzewa chinowego rosnącego w Ameryce Południowej; quinine

chip ʧ̑ʲip n
(elektronika, elektroniczny) układ scalony chip

chips ʧ̑ʲips n
(kulinaria) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska; chip crisp potato chip

chipset n
(elektronika, elektroniczny) grupa specjalistycznych układów scalonych, przeznaczonych do wspólnej pracy; chipset

chiralny adj
(chemia, chemiczny) taki, który wraz z innym są dla siebie odbiciami lustrzanymi chiral

chiromancja n
(ezoteryka) sztuka wróżenia i odczytywania charakteru człowieka z bruzd na jego dłoniach chiromancy palmistry

chiromanta n
(ezoteryka) wróżbita zajmujący się chiromancją, czytający przyszłość z rąk palmist

chiropterolog ˌçirɔptɛˈrɔlɔk n
(zoologia, zoologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem nietoperzy chiropterologist
(zoologia, zoologiczny) specjalistka w dziedzinie chiropterologii chiropterologist

chiropterologia ˌçirɔptɛrɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o nietoperzach; chiropterology

chirurg ˈçirurk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami i zabiegami surgeon

chirurg dziecięcy ˈçirurʲɟ ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami u dzieci pediatric surgeon

chirurg naczyniowy ˈçirurk ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami naczyń krwionośnych i chłonnych vascular surgeon

chirurg onkologiczny ˈçirurk ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii onkologicznej oncological surgeon

chirurg plastyczny ˈçirurk plaˈstɨʧ̑nɨ n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii plastycznej plastic surgeon

chirurg stomatologiczny ˈçirurk ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami z zakresu chirurgii stomatologicznej dental surgeon

chirurgia çiˈrurʲɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się leczeniem operacyjnym; surgery

chirurgia kosmetyczna çiˈrurʲɟja ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑na n
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała plastic surgery

chirurgia plastyczna çiˈrurʲɟja plaˈstɨʧ̑na n
(medycyna, medyczny) operacyjna korekta naturalnych lub nabytych defektów ciała plastic surgery

chirurgiczny ˌçirurʲˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z chirurgią, dotyczący chirurgii lub chirurgów surgical

chitozan n
(biochemia, biochemiczny) substancja organiczna będąca naturalnym polimerem, polisacharyd, pochodna chityny; chitosan

chityna n
(biologia, biologiczny) organiczna substancja tworząca m.in. pancerze skorupiaków i pokrywy skrzydeł chrząszczy; chitin

chitynowy adj
związany z chityną, dotyczący chityny, składający się z chityny chitinous

chińczyk ˈçĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
gra planszowa dla 2-4 osób; ludo

chiński ˈçĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Chin lub Chińczyków Chinese

chiński ˈçĩj̃sʲci n
język urzędowy w Chinach; Chinese the Chinese language

chlamydospora ˌxlãmɨdɔˈspɔra n
(biologia, biologiczny) grubościenny zarodnik przetrwalnikowy powstający ze strzępek grzybni; chlamydospore

chlapa n
błoto i mokry śnieg slush

chlapacz n
(potocznie, potoczny) osłona z tyłu koła służąca do zabezpieczania pojazdu przed bryzgami wody, błota mudguard

chleb xlɛp n
pieczywo z mąki, wody i drożdży; bread

chleb pokładny n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjne przaśne pieczywo składane Bogu w świątyni w charakterze bezkrwawej ofiary, zgodnie z nakazem prawa mojżeszowego, co szabat w liczbie dwunastu; shew bread shew-bread shewbread showbread

chleb świętojański ˈxlɛpʲ ˌɕfʲjɛ̃ntɔˈjä̃j̃sʲci n
(botanika, botaniczny) Ceratonia siliqua, śródziemnomorskie drzewo o błyszczących, twardych liściach i jadalnych strąkach; carob

chlebak ˈxlɛbak n
średniej wielkości pojemnik, w którym przechowuje się pieczywo; breadbox

chlew xlɛf n
pomieszczenie lub wydzielone miejsce przeznaczone dla świń; pigsty
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym panuje bałagan i jest brudno pigsty

chlewnia ˈxlɛvʲɲa n
budynek do przemysłowej hodowli świń piggery swinery
przedsiębiorstwo przemysłowej hodowli świń piggery swinery

chlor xlɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cl i liczbie atomowej 17; chlorine

chlorek ˈxlɔrɛk n
(chemia, chemiczny) sól kwasu solnego; chloride

chlorek sodu ˈxlɔrɛk ˈsɔdu n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej; sodium chloride

chlormetyna ˌxlɔrmɛˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) (wojskowość, wojskowy) toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie; 2 chloro- N N methyl- ethanamine HN-2 HN2 chlormethine mechlorethamine mustine

chloro- ˈxlɔrɔ prefix
(chemia, chemiczny) przedrostek w nazwie związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce chlor- chloro-

chloroaceton ˌxlɔrɔaˈʦ̑ɛtɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy ketonów, chlorowa pochodna acetonu, trujący lakrymator; acetonyl chloride chloroacetone chloropropanone

chlorobenzalomalononitryl n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) organiczny związek chemiczny stosowany jako drażniący bojowy środek trujący; CS gas chlorobenzalmalononitrile

chlorofil xlɔˈrɔfʲil n
organiczny związek chemiczny obecny m.in. w roślinach i algach, nadający im zielony kolor; chlorophyl chlorophyll

chloroform n
(chemia, chemiczny) chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający; chloroform

chloromelanit ˌxlɔrɔ̃mɛˈlãɲit n
(jubilerstwo, jubilerski) odmiana jadeitu o barwie ciemnozielonej prawie wpadającej w czerń, zawzawierająca znaczny procent żelaza, chloromelanite

chlorosarin ˌxlɔrɔˈsarʲĩn n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek fosforoorganiczny z grupy chlorofosfonianów, bezpośredni prekursor sarinu; chlorosarin

chlorować v
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) traktować coś chlorem lub związkiem, który wydziela chlor chlorinate

chlorowy adj
(chemia, chemiczny) dotyczący chloru, związany z chlorem, zawierający chlor chloric

chlup xlup interjection
odgłos uderzania wody o coś splash
odgłos wpadania czegoś do cieczy lub błota splash

chlusnąć ˈxlusnɔ̃ɲʨ̑ v
z rozmachem rozlać, rozchlapać lub rozbryzgać ciecz slosh

chmara ˈxmara n
nagromadzenie latających owadów, rzadziej ptaków swarm

chmiel xmʲjɛl n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) hop

chmielowy xmʲjɛˈlɔvɨ adj
związany z chmielem hop

chmura ˈxmura n
(meteorologia, meteorologiczny) krople wody lub kryształki lodu zawieszone w atmosferze; cloud
(informatyka, informatyczny) model przetwarzania oparty na użytkowaniu usług dostarczonych przez zewnętrzne organizacje; cloud

chmurny adj
będący źródłem niepokoju sombre
pokryty chmurami cloudy overcast
sprawiający ponure wrażenie sombre gloomy troubled

chochla ˈxɔxla n
duża łyżka służąca do nakładania posiłków, najczęściej zupy; ladle dipper

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ conjunction
mimo że; robić coś pomimo jakiegoś niekorzystnego faktu lub nie robić mimo sprzyjającego although even though though

chociaż ˈxɔʨ̑aʃ particle
przynajmniej, bodaj, choć, co najmniej at least

chodnik ˈxɔdʲɲik n
(górnictwo, górniczy) wydrążony tunel w kopalni; gallery
długi dywan do przykrywania tylko miejsca, po którym się chodzi; floorcloth rug
wydzielona część ulicy przeznaczona dla pieszych; pavement sidewalk

chodzenie xɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(potocznie, potoczny) pozostawanie w bliskiej zażyłości emocjonalnej o podłożu seksualnym z drugą osobą, bez formalnego zobowiązania go out see
poruszanie się pieszo walking

chodzić ˈxɔʥ̑iʨ̑ v
(potocznie, potoczny) spotykać się ze sobą, będąc parą w nieformalnym związku go out
(tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → (potocznie, potoczny) zachęta do zrobienia czegoś come on
(tryb rozkazujący) chodź, chodźmy, chodźcie → podejdź (podejdźcie, podejdźmy); idź (idźcie, idźmy) za mną come on
o mechanizmie: działać, pracować work
poruszać się (regularnie) w jakimś kierunku, w jakieś miejsce go
poruszać się za pomocą nóg walk
uczęszczać regularnie na jakieś zajęcia attend

chodzić z głową w chmurach ˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈz‿ɡwɔvɔ̃w̃ ˈf‿xmurax v
być rozkojarzonym, roztrzepanym, nieobecnym, rozmarzonym have ones head in the clouds

choina n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Pinus sylvestris L., gatunek wiecznie zielonego drzewa z rodziny sosnowatych Scots pine
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tsuga Carriere, rodzaj iglastych drzew z rodziny sosnowatych, pochodzących z chłodniejszych obszarów Ameryki Północnej i Azji; hemlock

choinka xɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
choinka (1.1) lub przypominający ją sztuczny przedmiot przyozdabiany w okresie świąt Bożego Narodzenia; Christmas tree

cholangiopankreatografia n
(medycyna, medyczny) obrazowe badanie dróg żółciowych i trzustki cholangiopancreatography

cholecystektomia ˌxɔlɛʦ̑ɨstɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg wycięcia pęcherzyka żółciowego; cholecystectomy

cholera xɔˈlɛra interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie dammit shit

cholera xɔˈlɛra n
(medycyna, medyczny) groźna choroba zakaźna; cholera

cholerny xɔˈlɛrnɨ adj
(potocznie, potoczny) wstrętny, przeklęty, zły; wzbudzający gniew, zdenerwowanie bloody dratted

choleryk xɔˈlɛrɨk n
człowiek o gwałtownym, wybuchowym usposobieniu choleric person

cholesterol ˌxɔlɛˈstɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek chemiczny z grupy steroli, znajdujący się w każdej komórce zwierzęcej; cholesterol

chomik ˈxɔ̃mʲik n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny Cricetidae; hamster

chomąto n
część uprzęży zaprzęgowej w formie obręczy zakładanej zwierzęciu na szyję; horse collar

chondromalacja ˌxɔ̃ndrɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) choroba prowadząca do destrukcji tkanki chrzęstnej, najczęściej występująca w obrębie stawu kolanowego; chondromalacia CMP

choreograf ˌxɔrɛˈɔɡraf n
(choreografia, choreograficzny) realizator, reżyser tanecznego utworu scenicznego choreographer

choreografia ˌxɔrɛɔˈɡrafʲja n
(choreografia, choreograficzny) sztuka, umiejętność komponowania układów tanecznych choreography

choreograficzny adj
związany z układem tańca, choreografią, choreografami choreographic

choroba xɔˈrɔba n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odstępstwo od stanu określanego jako pełnia zdrowia organizmu; illness sickness disease

choroba Alzheimera xɔˈrɔba ˌːlʦ̑xajˈmɛra n
(medycyna, medyczny) postępująca choroba układu nerwowego człowieka; Alzheimer's disease Alzheimer

choroba Creutzfeldta-Jakoba xɔˈrɔba ˌkrɔjʦ̑fɛlda‿jaˈkɔba n
(medycyna, medyczny) jedna z chorób mózgu; disease

choroba Heinego-Medina n
(medycyna, medyczny) choroba, którą powoduje wirus polio, objawiająca się często porażeniem mięśni infantile paralysis polio poliomyelitis

choroba Parkinsona xɔˈrɔba ˌparʲcĩw̃ˈsɔ̃na n
(medycyna, medyczny) samoistne zwyrodnienie układu nerwowego skutkujące m.in. zaburzeniami ruchu, mowy, ślinotokiem; Parkinson's disease shaking palsy

choroba cywilizacyjna xɔˈrɔba ˌʦ̑ɨvʲilʲizaˈʦ̑ɨjna n
globalnie szerząca się, jedna z powszechnie znanych chorób spowodowanych rozwojem cywilizacji; disease of affluence

choroba lokomocyjna xɔˈrɔba ˌlɔkɔ̃mɔˈʦ̑ɨjna n
(medycyna, medyczny) schorzenie wywołane podczas poruszania się dowolnymi środkami transportu; kinetosis motion sickness travel sickness

choroba morska xɔˈrɔba ˈmɔrska n
(medycyna, medyczny) (morski) choroba lokomocyjna wywoływana kołysaniem statku seasickness

choroba niedokrwienna serca n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych będących następstwem przewlekłego stanu niedostatecznego zaopatrzenia komórek mięśnia sercowego w tlen i substancje odżywcze, w konsekwencji często doprowadzająca do dusznicy bolesnej, a także zawału mięśnia sercowego; coronary artery disease ischemic heart disease

choroba popromienna n
(medycyna, medyczny) zespół negatywnych skutków w organizmie na skutek nadmiernego radioaktywnego napromieniowania; radiation sickness

choroba psychiczna n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie w psychice będące źródłem cierpienia lub utrudnień w funkcjonowaniu społecznym; mental disorder mental illness

choroba von Willebranda xɔˈrɔba ˈfɔ̃n ˌvʲilɛˈbrãnda n
(medycyna, medyczny) choroba charakteryzująca się skłonnością do krwawień samoistnych lub po urazach; von Willebrand disease

choroba wrzodowa xɔˈrɔba vʒɔˈdɔva n
(medycyna, medyczny) obecność wrzodów trawiennych w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy; peptic ulcer disease

choroba wysokościowa n
(medycyna, medyczny) dolegliwość fizjologiczna związana ze zmianą wysokości miejsca pobytu; altitude sickness AMS acute mountain sickness

chorobliwość n
odbieganie od stanu prawidłowego morbidity

chorobliwy ˌxɔrɔˈblʲivɨ adj
(przenośnie, przenośnia) o cechach mocno nieprawidłowych abnormal
znamionujący chorobę morbid unhealthy

chorobotwórczość ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zdolność do wywoływania chorób; pathogenicity

chorobotwórczy ˌxɔrɔbɔˈtfurʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) wywołujący chorobę causal pathogenic

chorograficzny adj
(geografia, geograficzny) związany z chorografią, dotyczący chorografii chorographic

chorować xɔˈrɔvaʨ̑ v
cierpieć z powodu choroby, mieć jakąś chorobę, być chorym ail lie sick suffer

chorowity ˌxɔrɔˈvʲitɨ adj
często chorujący; skłonny do chorób; mający słabe zdrowie sickly

chorta ˈxɔrta n
(kulinaria) typowo grecka potrawa z mieszanki duszonych lub surowych zielonych warzyw liściastych i ziół horta

chorwacki xɔrˈvaʦ̑ʲci adj
związany z Chorwacją, dotyczący Chorwacji lub Chorwatów Croatian

chory ˈxɔrɨ adj
(potocznie, potoczny) dziwaczny, nienormalny sick
dotknięty chorobą ill sick

chory ˈxɔrɨ n
osoba dotknięta chorobą patient

chowany xɔˈvãnɨ n
dziecięca zabawa, polegająca na tym, że wszystkie dzieci usiłują ukryć się, a jedno z nich szuka; hide-and-seek hide and seek

chować ˈxɔvaʨ̑ v
pielęgnować, wychowywać breed raise bring up
ukrywać kogoś / coś przed kimś conceal hide stow
grzebać zmarłych bury inter

chować głowę w piasek ˈxɔvaʥ̑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿pʲjasɛk v
uciekać przed czymś, unikać czegoś bury one's head in the sand

choćby ˈxɔʥ̑bɨ conjunction
spójnik wyrażający lekceważenie mówcy wobec określonego wyboru i jednocześnie sugerujący jedną z opcji even say
spójnik wzmacniający treść zdania nadrzędnego i komunikujący, że sytuacja podana w zdaniu podrzędnym nie będzie miała lub nie powinna mieć wpływu na realizację zdania nadrzędnego even if even though

choćby ˈxɔʥ̑bɨ particle
partykuła sugerująca, że dołączany składnik jest tylko jednym z wielu możliwych przykładów lub opcji for instance say
partykuła wskazująca na dolne ograniczenie jakiejś wielkości lub intensywności jakiegoś zjawiska as much as even if only

chrapanie xraˈpãɲɛ n
o ludziach hałaśliwe charczenie w czasie snu snoring

chrapać ˈxrapaʨ̑ v
oddychać w trakcie snu charcząc snore

chrapliwy adj
przypominający chrapanie guttural hoarse throaty

chrobot ˈxrɔbɔt n
niski odgłos drapania, gryzienia, odgłos działania metalowego mechanizmu scrape

chrom xrɔ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cr i liczbie atomowej 24; chromium chrome

chromatyna ˌxrɔ̃maˈtɨ̃na n
(biologia, biologiczny) włóknista substancja występująca w jądrze komórkowym; chromatin

chromolitograficzny adj
(sztuka) (drukarstwo, drukarski) związany z chromolitografią, wykonany w technice chromolitografii chromolithographic

chromoplast xrɔ̃ˈmɔplast n
(botanika, botaniczny) barwny plastyd, nieaktywny w procesie fotosyntezy; chromoplast

chromosfera ˌxrɔ̃mɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) warstwa atmosfery gwiazdy, rozciągająca się między fotosferą a koroną, posiadająca charakterystyczną czerwoną barwę; chromosphere

chromosferyczny adj
(astronomia, astronomiczny) związany z chromosferą, dotyczący chromosfery chromospheric

chromosom xrɔ̃ˈmɔsɔ̃m n
(biochemia, biochemiczny) nośnik informacji genetycznej w komórce; chromosome

chromosomowy adj
(biologia, biologiczny) związany z chromosomem, dotyczący chromosomów chromosomal

chromowy adj
związany z chromem, dotyczący chromu, zrobiony z chromu chrome chromic

chronicznie adv
w sposób chroniczny chronically

chroniczny xrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) długotrwały chronic

chronić ˈxrɔ̃ɲiʨ̑ v
bronić przed niebezpieczeństwem; opiekować się, pomagać, ratować protect shelter

chronologia ˌxrɔ̃nɔˈlɔɟja n
następstwo, kolejność zdarzeń chronology

chronologiczny adj
(książkowy) ułożony według kolejności wydarzeń, ich następstwa w czasie chronological

chronometr n
bardzo dokładny zegar, stosowany w astronomii, geodezji i nawigacji chronometer timekeeper

chronometria ˌxrɔ̃nɔ̃ˈmɛtrʲja n
nauka o pomiarze czasu chronometry

chrononauta ˌxrɔ̃nɔ̃ˈnawta n
(literacko) podróżnik w czasie chononaut

chropowaty ˌxrɔpɔˈvatɨ adj
z powierzchnią pełną drobnych wypukłości rough rugged coarse harsh gnarled gnarly

chruścik ˈxruɕʨ̑ik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Trichoptera, owad, larwy żyją w wodzie, dorosłe podobne do ćmy; caddis-fly

chrypka ˈxrɨpka n
(medycyna, medyczny) zaburzony, szorstki głos, wywołany przez nieprawidłowy przepływ powietrza przez krtań hoarseness hoarse voice

chrystadelfiański ˌxrɨstadɛlˈfʲjä̃j̃sʲci adj
dotyczący chrystadelfianów Christadelphian

chrystianizacja ˌxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; (także, też) proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie; christianization

chrystianizowanie n
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzanie chrześcijaństwa christianization

chrystianizować v
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzać chrześcijaństwo Christianise Christianize

chrystogram n
(sztuka) (teologia, teologiczny) monogram symbolizujący Chrystusa w formie akronimu; Christogram

chrystolog n
(teologia, teologiczny) badacz, specjalista w chrystologii christologist

chrystologia n
(teologia, teologiczny) nauka dotycząca osoby Jezusa Chrystusa i doktryny z nim związanej, centralny traktat teologii dogmatycznej; christology

chrystologiczny adj
(teologia, teologiczny) związany z chrystologią Christological

chryzantema ˌxrɨzãnˈtɛ̃ma n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) chrysanthemum asphodel

chryzopraz xrɨˈzɔpras n
(mineralogia, mineralogiczny) zielony minerał, odmiana chalcedonu; chrysoprase

chrzan xʃãn n
(kulinaria) korzeń chrzanu (1.3) o silnym, gryzącym zapachu i ostrym smaku horseradish
(spożywczy) (kulinaria) przyprawa z tartego chrzanu (1.4) horseradish
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.2) horseradish
(potocznie, potoczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., chrzan pospolity horseradish
(botanika, botaniczny) Armoracia P. Gaertn., rodzaj bylin z rodziny kapustowatych; horseradish

chrzan pospolity n
(botanika, botaniczny) Armoracia rusticana G. Gaertn., gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, uprawiana jako przyprawa; horseradish
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.1) horseradish

chrzciciel n
osoba chrzcząca baptist

chrzcielnica xʃʲʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) część kościoła, gdzie dokonuje się chrztu baptistery
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kościelne naczynie z wodą święconą przeznaczone do chrztu; font baptismal font baptismal bowl

chrzcielny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze chrztem baptismal

chrzciny n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uroczystości i zwyczaje związane z przyjęciem sakramentu chrztu baptism

chrzcić v
(kościelny) udzielać komuś sakramentu chrztu baptize
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (dawniej, dawny) czynić nad kimś znak inicjujący nową jakość w życiu, zrywający z przeszłością baptize

chrzest xʃɛst n
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) uroczyste nadanie nazwy statkowi naming
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd przyjęcia kogoś do Kościoła, połączony z obmyciem wodą lub zanurzeniem w wodzie; baptism christening

chrzest bojowy ˈxʃɛzd bɔˈjɔvɨ n
pierwszy bój, pierwsza walka lub bitwa baptism of fire battle inoculation
wystąpienie gdzieś pierwszy raz baptism of fire battle inoculation

chrzest równikowy n
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytuał na jednostce pływającej dla osób pierwszy raz przepływających przez równik; line crossing ceremony

chrześcijanin ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃ɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca chrześcijaństwa Christian

chrześcijański ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
związany z chrześcijaństwem lub chrześcijanami Christian

chrześcijaństwo ˌxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃stfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna wywodząca się z judaizmu, której członkowie wierzą, że Jezus Chrystus jest Synem Bożym i zmartwychwstał po swojej śmierci; Christianity Christendom

chrześniaczka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna godchild goddaughter

chrześniak n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) syn chrzestny godchild godson

chrześnica n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) córka chrzestna godchild goddaughter

chrząknięcie xʃɔ̃ŋʲcˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: chrząknąć grunt

chrząstka ˈxʃɔ̃w̃stka n
(anatomia, anatomiczny) elastyczna tkanka stanowiąca część wielu narządów, np. nosa, krtani, stawów itp.; cartilage gristle

chrząszcz xʃɔ̃w̃ʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Coleoptera, zamieszkujący różnorodne środowiska rząd owadów posiadający osłonięte skrzydła i odwłok; beetle
(rzadki, rzadko używany) (motoryzacja) (potocznie, potoczny) jeden z modeli Volkswagena Beetle

chrzęst xʃɛ̃w̃st n
odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzyt, chrupot crunch

chrzęstnoszkieletowy ˈxʃɛ̃w̃stnɔˌʃʲcɛlɛˈtɔvɨ adj
taki, którego szkielet zbudowany jest z chrząstek cartilaginous

chrzęścić ˈxʃɛ̃w̃ɕʨ̑iʨ̑ v
wydawać odgłos tarcia o coś, kruszenia, łamania; zgrzytać crunch grit

chuchro ˈxuxrɔ n
człowiek słaby, mizerny lub chorowity weakling

chude lata ˈxudɛ ˈlata idiom
czas niedostatku, biedy, braków materialnych lean years

chudość ˈxudɔɕʨ̑ n
stan bycia chudym leanness

chudy ˈxudɨ adj
o człowieku: wąski w pasie; bardziej, niż szczupły; taki, któremu daleko do otyłości skinny thin

chudzielec n
(potocznie, potoczny) chudy człowiek weed

chuj xuj interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknik, gdy coś się nie udało, nie wyszło, poszło nie po naszej myśli bugger damn darn dash it fuck shit

chuj xuj n
(wulgarnie, wulgaryzm) penis, członek prick cock dick
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) wysoce obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny dick

chuj go wie idiom
(wulgarnie, wulgaryzm) nie wiem, nie wiadomo, trudno powiedzieć fuck knows

chuj z tym ˈxuj ˈs‿tɨ̃m
(wulgarnie, wulgaryzm) oznaczające, że coś jest nieistotne, nieważne, błahe the hell with it

chuligan n
człowiek naruszający porządek publiczny, skłonny do wszczynania burd; hooligan

churn n
(środowiskowy) (telekomunikacja) (bankowość, bankowy) odejście klienta (klientów), zaprzestanie korzystania z usługi danej firmy churn

chusteczka xuˈstɛʧ̑ka n
niewielki kawałek miękkiej tkaniny lub papieru używany zwykle do wycierania nosa handkerchief tissue

chusteczka do nosa n
kawałek delikatnej tkaniny lub papieru służący do higieny jamy nosowej i twarzy handkerchief hanky

chustka ˈxustka n
chusteczka do nosa handkerchief tissue
okrycie głowy cloth kerchief scarf

chutor n
(historia, historyczny, historycznie) odosobniona zagroda wiejska na słabo zaludnionych obszarach Rosji lub Ukrainy farmstead khutor
(historia, historyczny, historycznie) przysiółek stanicy kozackiej na ukraińskich stepach khutor

chwalba n
(dawniej, dawny) uwielbienie, chwalenie praise

chwalebnie adv
w sposób chwalebny gloriously

chwalebny xfaˈlɛbnɨ adj
godny pochwały commendable laudable meritorious praiseworthy

chwalipięta ˌxfalʲiˈpʲjɛ̃nta n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto stale się czymś chwali blowhard boaster

chwalić ˈxfalʲiʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) czcić, wielbić glorify praise
mówić lub pisać o czymś lub o kimś dobrze praise glorify
podkreślać swoje osiągnięcia, zasługi, lub mówić z dumą o posiadanych przedmiotach boast

chwast xfast n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina dziko rosnąca, niekorzystnie wpływająca na rozwój roślin uprawnych przez pobieranie z gleby wilgoci i składników pokarmowych; weed

chwastobójczy ˌxfastɔˈbujʧ̑ɨ adj
(rolnictwo, rolniczy) (chemia, chemiczny) przeznaczony do zwalczania chwastów herbicide herbicidal

chwała ˈxfawa n
chluba glory
majestat glory
uznanie, szacunek, cześć praise

chwiać v
poruszać na boki czymś przytwierdzonym z jednej strony rock shake
być niezdecydowanym be uncertain be unsure hesitate waver
poruszać się na różne strony, trzymając się podstawy wobble
tracić uprzednią moc, wielkość falter

chwiejny adj
chylący się w różne strony wobbly
często zmieniający zdanie, niestały irresolute faltering shilly-shally slippery unsteady variable

chwila ˈxfʲila n
bardzo krótki czas moment minute
punkt w czasie moment

chwilowo xfʲiˈlɔvɔ adv
przez chwilę; bardzo krótko for the moment
tymczasowo temporarily

chwyt xfɨt n
czynność chwycenia czegoś – ręką lub narzędziem grip

chwyt poniżej pasa ˈxfɨt pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
posunięcie niezgodne z przyjętymi normami etycznymi, postępek nieszlachetny, nieetyczny dirty trick

chwytać ˈxfɨtaʨ̑ v
szybko łapać coś lub kogoś i mocno trzymać catch
zaczynać rozumieć coś lub orientować się w czymś get

chyba ˈxɨba particle
…używana do stawiania warunku unless

chyba że ˈxɨba ˈʒɛ
wprowadzający zdania podrzędne, wyrażające warunek unless

chybiać ˈxɨbʲjäʨ̑ v
nie trafiać do zamierzonego celu miss

chylić v
zniżać, zginać coś bow
zbliżać się do końca czegoś decline

chytrość n
bycie chytrym w wydawaniu greed
bycie chytrym, odznaczanie się przebiegłością cunningness slyness

chytrus ˈxɨtrus n
(potocznie, potoczny) ktoś chciwy i skąpy greedy so-and-so miser stinge
(potocznie, potoczny) ktoś przebiegły, podstępny cunning so-and-so sly one

chytry ˈxɨtrɨ adj
podstępny, przebiegły cunning astute sly artful cagey crafty

chyżość ˈxɨʒɔɕʨ̑ n
(rzadki, rzadko używany) (przestarzałe, przestarzały) cecha tego, co porusza się chyżo lub jest szybko wykonywane celerity nimbleness

chyży ˈxɨʒɨ adj
(poetycki, poetycko) poruszający się szybko fleet

chór xur n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny składający się z wokalistów; choir
miejsce na scenie lub w świątyni przeznaczone dla chóru (1.1), także dla instrumentów choir loft
utwór napisany do wykonywania przez chór (1.1) chorus choir

chórzysta xuˈʒɨsta n
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa w chórze chorister

chów wsobny ˈxuf ˈːsɔbnɨ n
(biologia, biologiczny) kojarzenie blisko spokrewnionych osobników; inbreeding linebreeding

chętnie ˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
z chęcią, z ochotą gladly willingly eagerly

chętny ˈxɛ̃ntnɨ adj
mający chęć zrobienia czegoś eager game ready up willing

chęć xɛ̃ɲʨ̑ n
pragnienie zrobienia czegoś, ochota na coś desire wish

chłeptać ˈxwɛptaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zwykle o zwierzętach: pić, zagarniając płyn językiem lap

chłodnica xwɔdʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie służące do wymiany energii cieplnej pomiędzy dwoma jej nośnikami; heat exchanger

chłodno adv
do pewnego stopnia zimno chilly

chłodny ˈxwɔdnɨ adj
o relacjach międzyludzkich, o uczuciach: pozbawiony silnych, ciepłych, dobrych uczuć; zdystansowany distant tepid
raczej zimny; rześki chilly cool chilling

chłodzić ˈxwɔʥ̑iʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się chłodniejsze chill cool

chłoniak n
(medycyna, medyczny) rodzaj nowotworu złośliwego, wywodzącego się z elementów tkanki chłonnej; lymphoma

chłonność n
łatwość przyswajania receptiveness receptivity
łatwość wchłaniania absorbability

chłonny ˈxwɔ̃nːɨ adj
(książkowy) wchłaniający, wsysający coś absorbent absorptive

chłop xwɔp n
(historia, historyczny, historycznie) członek warstwy społecznej chłopstwa peasant
(potocznie, potoczny) mąż guy man
(potocznie, potoczny) mężczyzna guy man
(potocznie, potoczny) rolnik farmer

chłopak ˈxwɔpak n
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna darzony sympatią lub miłością przez drugą osobę boyfriend
dziecko płci męskiej boy
(potocznie, potoczny) młody mężczyzna boy

chłopczyca xwɔpˈʧ̑ɨʦ̑a n
(potocznie, potoczny) dziewczyna lub dziewczynka, ubierająca się i zachowująca się jak chłopak; tomboy

chłopiec ˈxwɔpʲjɛʦ̑ n
młody człowiek płci męskiej boy

chłopstwo n
(historia, historyczny, historycznie) (socjologia, socjologiczny) warstwa społeczna składając się z drobnych rolników; peasantry

chłostanie n
uderzanie kogoś biczem, batem, pejczem lub podobnym narzędziem lashing

chłostać ˈxwɔstaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) surowo krytykować scourge
bić rózgą, biczem (i tym podobne, i temu podobne) birch chastise flog lash

chłód xwut n
dość niska temperatura powietrza, umiarkowane zimno coldness cold chill coolness

ci ʨ̑i pronoun
(mianownik) lm (rodzaj męskoosobowy) od: ten these

ciamajda ʨ̑ãˈmajda n
(potocznie, potoczny) człowiek niezdarny, ślamazarny ninny

ciapaty n
(pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie) (obraźliwie) osoba pochodząca z Turcjii Indii, Pakistanu, Bangladeszu lub krajów arabskich Paki

ciapać v
iść z trudem, zwłaszcza po błocie trudge

ciasny ˈʨ̑asnɨ adj
o ubraniu: zbyt mały lub wąski tight
taki, w którym jest mało miejsca cramped

ciasteczko ʨ̑aˈstɛʧ̑kɔ n
(informatyka, informatyczny) zestaw informacji wysyłany przez serwer i przechowywany na komputerze użytkownika, zawierający informacje wykorzystywane później przez serwer; cookie
(zdrobniale) od ciastko cookie

ciastko ˈʨ̑astkɔ n
mały, słodki wypiek, często zdobiony kremem, owocami, lukrem cookie cake

ciasto ˈʨ̑astɔ n
(kulinaria) surowy półprodukt, gęsta masa powstała z połączenia mąki z wodą, mlekiem lub innymi spożywczymi produktami; dough
(kulinaria) słodki, deserowy wypiek, zwykle w formie placka; cake

ciało ˈʨ̑awɔ n
(matematyka, matematyczny) zbiór, którego elementy mogą być dodawane, odejmowane, mnożone i dzielone (z wyjątkiem dzielenia przez zero); field body
organizm ludzki lub zwierzęcy body
zwłoki człowieka i zwierzęcia body
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) materia, substancja body

ciało niebieskie ˈʨ̑awɔ ɲɛˈbʲjɛsʲcɛ n
(astronomia, astronomiczny) obiekt będący poza Ziemią, znajdujący się w przestrzeni wszechświata; celestial body

ciało obce ˈʨ̑awɔ ˈːpʦ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) obiekt wprowadzony do organizmu w sposób sztuczny, zwykle utrudniający normalne funkcjonowanie organów foreign body

ciało stałe n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) forma ciała skondensowanego, dawniej jeden ze stanów skupienia, substancja zachowująca objętość i kształt; solid solid body

ciało szkliste n
(anatomia, anatomiczny) przezroczysta substancja wypełniająca wnętrze gałki ocznej; vitreous humour vitreous humor

cicerone n
(dawniej, dawny) przewodnik oprowadzający po zabytkach cicerone

cicha woda brzegi rwie ˈʨ̑ixa ˈvɔda ˈbʒɛɟi ˈrvʲjɛ proverb
osoba, która wydaje się z pozoru cicha, nieśmiała, mało towarzyska, może się okazać w rzeczywistości zupełnie inna – energiczna, zabawna, towarzyska still waters run deep

cicho ˈʨ̑ixɔ adv
bez wydawania dźwięku lub o niskim natężeniu dźwięku quiet quietly

cicho jak w grobie ˈʨ̑ixɔ ˈjaɡ ˈv‿ɡrɔbʲjɛ adv
tak cicho, że aż nieprzyjemnie, nie do zniesienia silent as a grave silent as a tomb

cichość ˈʨ̑ixɔɕʨ̑ n
(książkowy) cisza, milczenie quieter

cichy ˈʨ̑ixɨ adj
o małej głośności silent quiet
spokojny quiet

ciecierzyca ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku ciecierzyca pospolita uprawiana ze względu na jadalne nasiona; chickpea chick pea garbanzo bean
(spożywczy) nasiona ciecierzycy (1.1) chick pea chickpea garbanzo bean

ciecierzyca pospolita ˌʨ̑ɛ̇ʨ̑ɛˈʒɨʦ̑a ˌpɔspɔˈlʲita n
(botanika, botaniczny) Cicer arietinum L., gatunek rośliny jednorocznej należący do rodziny bobowatych; chickpea Bengal gram ceci bean chana garbanzo bean sanagalu

cieciorka ʨ̑ɛ̇ˈʨ̑ɔrka n
(spożywczy) (kulinaria) nasiona ciecierzycy pospolitej (Cicer arietinum) chickpea garbanzo bean

ciecz ʨ̑ɛʧ̑ n
(fizyka, fizyczny) substancja o ciekłym (pośrednim między gazowym a stałym) stanie skupienia liquid fluid

ciecz łzowa ˈʨ̑ɛʧ̑ ˈwzɔva n
(medycyna, medyczny) mieszanina wody, soli i substancji bakteriobójczych nawilżająca i ochraniająca oko; lacrimal fluid tear fluid

ciek ʨ̑ɛk n
bieg cieczy, strumień płynącej cieczy course path

ciekawie adv
w sposób ciekawy interestingly

ciekawostka ˌʨ̑ɛkaˈvɔstka n
szczegół lub informacja budząca zainteresowanie curiosity

ciekawość ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ n
chęć poznania czegoś, doświadczenia czegoś curiosity

ciekawość to pierwszy stopień do piekła ʨ̑ɛˈkavɔɕʨ̑ ˈtɔ ˈpʲjɛrfʃɨ ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpʲjɛkwa proverb
o pewne rzeczy lepiej nie pytać, bo znajomość odpowiedzi może przeszkadzać lub zaszkodzić curiosity killed the cat

ciekawski adj
(potocznie, potoczny) odznaczający się zbytnią ciekawością curious nosy

ciekawy ʨ̑ɛˈkavɨ adj
taki, który się czymś interesuje, chce mieć informacje na dany temat curious interested
taki, który wzbudza zainteresowanie interesting

ciekły ˈʨ̑ɛkwɨ adj
(fizyka, fizyczny) mający właściwości cieczy liquid fluid

cielec n
(przestarzałe, przestarzały) (literacko) młody byk, większe cielę calf

cielesny ʨ̑ɛˈlɛsnɨ adj
dotyczący ciała i cielesności corporeal carnal corporal

cielić się v
(zoologia, zoologiczny) o samicach bydła i niektórych kopytnych roślinożernych rodzić młode, wydawać potomstwo calve

cielę ˈʨ̑ɛlɛ n
(zootechnika, zootechniczny) młode bydła domowego; calf

cielęcina ˌʨ̑ɛlɛ̃ɲˈʨ̑ĩna n
mięso z młodej krowy (cielęcia) veal

cielęcy adj
(potocznie, potoczny) niezbyt mądry carefree childish doe-eyed stupid
związany z cielęciem calf calflike veal

ciemiernik ʨ̑ɛ̃ˈmʲjɛrʲɲik n
(botanika, botaniczny) Helleborus, rodzaj roślin należących do rodziny jaskrowatych; hellebore

ciemnia n
(fotografia) specjalne pomieszczenie do obróbki materiałów światłoczułych; darkroom dark room

ciemnica n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielkoczwartkowa kaplica z Najświętszym Sakramentem; altar of repose

ciemno ˈʨ̑ɛ̃mnɔ adv
…od przymiotnika: ciemny dark darkly

ciemnoczekoladowy ˌʨ̑ɛ̃mnɔʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
mający kolor czekoladowy o ciemnym odcieniu, taki jak kolor ciemnej, gorzkiej czekolady dark chocolate

ciemnoczerwony ˌʨ̑ɛ̃mnɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
mający kolor czerwony o ciemnym odcieniu dark red

ciemnoniebieski ˌʨ̑ɛ̃mnɔ̃ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor niebieski o ciemnym odcieniu dark blue blue-black

ciemnowłosy ˌʨ̑ɛ̃mnɔˈvwɔsɨ adj
mający ciemne włosy dark-haired

ciemność ˈʨ̑ɛ̃mnɔɕʨ̑ n
stan, w którym jest brak światła, jasności; darkness

ciemny ˈʨ̑ɛ̃mnɨ adj
o kolorze: zbliżony do czarnego dark

cienki ˈʨ̑ɛ̃nʲci adj
mający niewielki przekrój poprzeczny thin

cieplny adj
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z ciepłem caloric calorific thermal thermic

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ adv
(przenośnie, przenośnia) w sposób serdeczny, przyjazny, otwarty, uprzejmy heartily warmly cordially
powodując wzrost lub przynajmniej utrzymanie temperatury warmly

ciepło ˈʨ̑ɛpwɔ n
(fizyka, fizyczny) sposób przekazywania energii chaotycznego ruchu cząsteczek; heat
(fizyka, fizyczny) ilość energii przekazywanej w ten sposób heat
(przenośnie, przenośnia) uczucie serdeczności cordiality heartiness warmth
uczucie wywołane przez dopływ do skóry ciepła (1.1) w umiarkowanej ilości warmth heat

ciepło tworzenia n
(chemia, chemiczny) efekt cieplny towarzyszący powstaniu związku chemicznego z pierwiastków w określonych warunkach heat of formation

ciepłota n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) temperatura ciała body heat

ciepły ˈʨ̑ɛpwɨ adj
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) żywy warm
o okryciu, ubraniu, dzięki któremu utrzymuje się ciepło warm
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) homoseksualny (zwykle o mężczyźnie, rzadziej o kobiecie) gay homosexual
(przenośnie, przenośnia) miły, przyjemny affectionate warm
mający temperaturę równą temperaturze pokojowej lub niewiele od niej większą warm hot

ciepły lód ˈʨ̑ɛpwɨ ˈlut n
(potocznie, potoczny) wyrób spożywczy przypominający lód w waflowym kubku, jednak zawierający słodką piankę, często z polewą na wierzchu hot ice

cierlik ˈʨ̑ɛrlʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza cirlus, ptak z rodziny trznadlowatych; Cirl Bunting

ciernisty ʨ̑ɛrʲˈɲistɨ adj
taki, który ma wiele cierni thorny

cierpienie ʨ̑ɛrˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: cierpieć suffering
długotrwały lub silny ból suffering affliction anguish torment tribulation

cierpieć ˈʨ̑ɛrpʲjɛ̇ʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) znosić, tolerować kogoś lub coś endure
odczuwać ból fizyczny lub psychiczny suffer

cierpkość n
cecha tego, co ma kwaskowaty smak asperity sourness

cierpliwość ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
zdolność spokojnego, długotrwałego znoszenia rzeczy przykrych patience

cierpliwy ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
niezrażający się czekaniem patient

cierń ʨ̑ɛrʲɲ n
ostry wyrostek na pędzie rośliny; thorn

ciesak ˈʨ̑ɛsak n
topór ciesielski, narzędzie z jednym ostrzem osadzonym prostopadle do trzonka, służące głównie do obrabiania pni drzew; adze

ciesielka n
(potocznie, potoczny) rzemiosło ciesielskie carpentry

ciesielski adj
(rzemiosło, rzemieślniczy) dotyczący ciesielstwa lub cieśli carpentry

cieszynit n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) (geologia, geologiczny) rodzaj głębinowej skały magmowej występującej w okolicach Cieszyna; teschenite

cieszyć ˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ v
dawać radość, szczęście, weselić; nastrajać pozytywnie, radośnie rejoice enjoy please tickle
mieć coś (najczęściej coś, co daje satysfakcję) enjoy
weselić się, śmiać się laugh

cietrzew ˈʨ̑ɛṭʃɛf n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak łowny; black grouse

cień ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
zaciemniony obszar, który powstaje za rzeczą lub osobą, gdy jest ona oświetlana z drugiej strony; shade shadow

cień do powiek ˈʨ̑ɛ̇̃ɲ dɔ‿ˈpɔvʲjɛk n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) barwny kosmetyk nakładany na powieki; eyeshadow

cieśla ˈʨ̑ɛ̇ɕla n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba profesjonalnie zajmująca się wykonywaniem drewnianych konstrukcji budowlanych oraz drewnianych domów carpenter

cieśnina ʨ̑ɛ̇ɕˈɲĩna n
(geografia, geograficzny) zwężenie obszaru wodnego pomiędzy dwoma akwenami (oceanami, morzami lub jeziorami) strait

cieśń gardzieli ˈʨ̑ɛ̇ʑɲ ɡarʲˈʥ̑ɛlʲi n
(anatomia, anatomiczny) obszar łączący jamę ustną z częścią ustną gardła; isthmus of the fauces oropharyngeal isthmus

ciii interjection
…używany, gdy ktoś upomina o zachowanie ciszy shh shhh

cingulum n
(kościelny) pas lub sznur, element stroju liturgicznego; cincture

ciocia ˈʨ̑ɔ̇ʨ̑a n
siostra matki aunt
siostra ojca aunt
w szerszym znaczeniu także żona wujka lub stryjka aunt

cios ʨ̑ɔs n
uderzenie albo cięcie częścią ciała lub narzędziem blow

cios poniżej pasa ˈʨ̑ɔs pɔ̃ˈɲiʒɛj ˈpasa n
posunięcie wykorzystujące czyjś słaby punkt, nieetyczny postępek wobec kogoś low blow

ciotka ˈʨ̑ɔtka n
siostra matki aunt

ciołek ˈʨ̑ɔwɛk n
(pogardliwie) niezbyt inteligentna osoba lump yuck

cipa ˈʨ̑ipa n
(wulgarnie, wulgaryzm) (dawniej (gwarowe, gwara)) żeński narząd rozrodczy pussy cunt cat clam cooche snatch

cirrus n
(meteorologia, meteorologiczny) rodzaj chury pierzastej piętra wysokiego – biała w postaci pasemek lub kłaczków, niepowodująca opadów; cirrus

cis ʦ̑is ʨ̑is n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj roślin z rodziny cisowatych; yew
bardzo trwałe, czerwonawe drewno z cisa (1.1), cenione w stolarstwie yew
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk c podwyższony o półton; C-sharp

cis japoński ˈʨ̑isʲ jaˈpɔ̃j̃sʲci n
(botanika, botaniczny) wiecznie zielone drzewo z rodziny cisowatych Japanese Yew Spreading Yew

cis-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku cis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) c-sharp minor

cisis ˈʦ̑ʲisʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk c podwyższony o cały ton; C double sharp

ciskać v
o słowach: wypowiadać w gniewie hurl
rzucać z użyciem dużej siły fling throw
złościć się, rzucać się w gniewie fret and fume

cisowy ʨ̑iˈsɔvɨ adj
będący częścią cisa yew
składający się z cisa yew
wykonany z drewna lub innej części cisa yew

cisural n
(geologia, geologiczny) pierwsza, najstarsza epoka permu, trwająca 299 – 270,6 milionów lat temu; wczesny perm; Cisuralian

cisza ˈʨ̑iʃa n
brak dźwięku silence

cisza jak makiem zasiał ˈʨ̑iʃa ˈjak ˈmacɛ̃m ˈzaɕaw idiom
bez najmniejszego szelestu, bardzo cicho, spokojnie one might hear a pin drop

cisza wyborcza n
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres tuż przed wyborami i podczas ich przebiegu, w którym pod groźbą kary obowiązuje całkowity zakaz prowadzenia kampanii wyborczej i agitacji wyborczej; election silence

citalopram n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (chemia, chemiczny) lek przeciwdepresyjny i przeciwlękowy, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny; citalopram

ciuciubabka ˌʨ̑üʨ̑uˈbapka n
zabawa, w której jeden z uczestników goni i próbuje schwytać innych, mając zawiązane oczy; blind man's buff

ciupaga ʨ̑uˈpaɡa n
góralska laska w formie siekierki o lekkim żeleźcu i wydłużonym stylisku; shepherd axe

ciułactwo n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) skrzętne oszczędzanie pieniędzy parsimoniousness parsimony penny-pinching scrimping thrift

ciułać ˈʨ̑uwaʨ̑ v
powoli, systematycznie oszczędzać scrimp

ciąg ʨ̑ɔ̃ŋk n
(matematyka, matematyczny) ponumerowana lista, formalnie funkcja o dziedzinie w liczbach naturalnych; sequence
(technologia, technika, techniczny) przepływ określonego czynnika (wody, gazu, spalin itp.) wywołany różnicą ciśnień thrust
ciągłość zdarzeń następujących po sobie course
układ rzeczy położonych jedna za drugą row

ciąg arytmetyczny ˈʨ̑ɔ̃ŋk ˌarɨtmɛˈtɨʧ̑nɨ n
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać dodając do poprzedniego tę samą liczbę; arithmetic progression arithmetic sequence

ciąg geometryczny ˈʨ̑ɔ̃ŋɡ ˌːɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ n
(matematyka, matematyczny) ciąg liczbowy, którego każdy następny wyraz można otrzymać, mnożąc poprzedni przez tę samą niezerową liczbę; geometric progression geometric sequence

ciągle ˈʨ̑ɔ̃ŋɡlɛ adv
bez przerw, nieustannie constantly
cyklicznie, co i rusz constantly
w dalszym ciągu, wciąż still

ciągnąć ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ v
wlec, przesuwać za sobą pull draw haul

ciągnąć za język ˈʨ̑ɔ̃ŋɡnɔ̃ɲʥ̑ za‿ˈjɛ̃w̃zɨk v
usiłować dowiedzieć się czegoś od kogoś, wypytywać kogoś cross-question pull teeth

ciągły ˈʨ̑ɔ̃ŋɡwɨ adj
nieustanny, ciągle trwający continuous

ciąć ʨ̑ɔ̇̃ɲʨ̑ v
dzielić na części ostrym narzędziem cut

ciąża ˈʨ̑ɔ̃w̃ʒa n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) u ssaków płci żeńskiej okres od zapłodnienia do porodu; pregnancy

ciąża ektopowa n
(medycyna, medyczny) ciąża, w której zapłodnione jajo płodowe jest umieszczone poza jamą macicy, zazwyczaj w obrębie jajowodu; ectopic pregnancy

ciążyć v
być odczuwanym jako ciężar, coś męczącego, przytłaczającego to be heavy weigh
powodować obarczenie, nieznośny ciężar charge lie heavy weigh on weigh upon
skłaniać się ku czemuś gravitate incline lean

cięcie ˈʨ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(leśnictwo) wycinka chorych, zbędnych drzew fell
(ogrodnictwo, ogrodniczy) przycinanie gałęzi roślin uprawnych, zwłaszcza owocowych, w celu ich wzmocnienia lub pozbycia się gałęzi chorych, wybrakowanych prune
(rzeczownik odczasownikowy) od: ciąć cutting
(technologia, technika, techniczny) proces dzielenia materiałów na kilka części cutting
(zarządzanie) ograniczenie środków przeznaczanych, planowanych na jakieś cele cost-cutting
cios zadany ostrym, tnącym narzędziem cut
miejsce przecięcia, nacięcia powierzchni przedmiotu cut
przecięte miejsce na ciele, rana cięta cut slash

cięciwa n
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa dowolne punkty krzywej lub powierzchni, który nie ma innych punktów wspólnych z daną krzywą czy powierzchnią chord
linka łącząca końce łuku albo kuszy bowstring

cięgno ˈʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
odkształcalny element mechanizmu przenoszący wzdłużne siły rozciągające tie

cięty adj
(medycyna, medyczny), o ranie zadany ostrym przedmiotem cut incised slash
(potocznie, potoczny) oddający się czemuś z pasją fierce
(potocznie, potoczny) okazujący złość hard tough
o kwiatach o przerwanej łodydze, przeznaczony do bukietu, wazonu cut
potrafiący atakować cutting pointed biting scathing searing

ciężar ˈʨ̑ɛ̃w̃ʒar n
(fizyka, fizyczny) siła, z jaką Ziemia przyciąga ciało fizyczne; weight
obciążenie, utrudnienie, problem burden

ciężarek ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarɛk n
element służący obciążaniu dumbbell plumb plummet sinker
przedmiot o danej wadze, służący do ćwiczeń wzmacniających mięśnie dumbbell
przedmiot pomiarowy, będący wzorcem określonej masy weight counterweight

ciężarny ʨ̑ɛ̃w̃ˈʒarnɨ adj
będący w ciąży pregnant

ciężarówka ˌʨ̑ɛ̃w̃ʒaˈrufka n
(motoryzacja) duży samochód do przewozu różnych towarów; truck lorry

ciężki ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃʲci adj
nieprzyjemny, trudny arduous hard
taki, który dużo waży, ma dużą masę heavy

ciężko ˈʨ̑ɛ̃w̃ʃkɔ adv
bardzo, mocno, dużo (w negatywnym znaczeniu); dotkliwie, boleśnie badly faintly severely
w ciężki sposób, z obciążeniem; nie łatwo, nie lekko heavily gravely hard seriously with difficulty

ciężkostrawny adj
trudny do strawienia stodgy heavy on the stomach

ciśnienie ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) stosunek siły do powierzchni, na którą działa; pressure
(medycyna, medyczny) ciśnienie krwi, ciśnienie tętnicze; pressure
presja, nacisk pressure

ciśnienie krwi ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈkr̥fʲi n
(medycyna, medyczny) parcie krwi na ściany naczyń krwionośnych blood pressure

ciśnienie tętnicze ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) ciśnienie wywierane przez krew na ściany tętnic; blood pressure

ciżba ˈʨ̑iʒba n
duża liczba stłoczonych ludzi throng crowd crush squeeze

ckliwy adj
przesadnie sentymentalny gooey maudlin mawkish mushy sappy sloppy

cmentarny ʦ̑mɛ̃nˈtarnɨ adj
będący na cmentarzu, odnoszący się do cmentarza cemetery

cmentarz ˈʦ̑mɛ̃ntaʃ n
obszar, gdzie celowo i niepojedynczo umieszcza się na stałe zwłoki lub prochy; cemetery graveyard

cmentarzysko ˌʦ̑mɛ̃ntaˈʒɨskɔ n
(zgrubienie) od cmentarz, duży cmentarz cemetery graveyard

cnota ˈʦ̑nɔta n
(przenośnie, przenośnia) dziewictwo chastity
dodatnia cecha moralna virtue

cnotliwy ʦ̑nɔˈtlʲivɨ adj
który zachowuje powściągliwość seksualną; (także, też) świadczący o takiej powściągliwości chaste
pełen cnoty, postępujący zgodnie z obowiązującymi zasadami moralnymi virtuous

cnoty kardynalne ˈʦ̑nɔtɨ ˌkardɨ̃ˈnalnɛ n
w chrześcijaństwie: zbiór czterech zalet moralnych cardinal virtues

co ʦ̑ɔ preposition
…służący do wykazywania częstości jakiegoś wydarzenia every

co ʦ̑ɔ pronoun
…służący do zadawania pytań o orzeczniki what
…wprowadzający zdanie podrzędne zawężające zakres zdania nadrzędnego który, jaki, jak that which what

co do joty ˈʦ̑ɔ dɔ‿ˈjɔtɨ idiom
szczegółowo, bardzo dokładnie, całkowicie to a T to the letter

co dwie głowy, to nie jedna ˈʦ̑ɔ ˈdvʲjɛ ˈɡwɔvɨ ˈtɔ ɲɛ‿ˈjɛdna proverb
dwie osoby zrobią coś lepiej niż jedna; będą miały więcej pomysłów i rozwiązań two heads are better than one

co nagle, to po diable ˈʦ̑ɔ ˈnaɡlɛ ˈtɔ pɔ‿ˈdʲjablɛ proverb
jeśli robi się coś szybko, to nie wychodzi to na dobre haste makes waste more haste, less speed

co najmniej ˈʦ̑ɔ ˈnajmʲɲɛ̇j idiom
nie mniej niż at least

co się stało, to się nie odstanie ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈstawɔ ˈtɔ‿ɕɛ ˌɲɛ‿ɔtˈstãɲɛ proverb
stwierdzenie, że zaistniałe złe wydarzenia są nieodwracalne; nie można cofnąć lub odwołać tego, co się wydarzyło let bygones be bygones what's done cannot be undone what's done is done

co sił w nogach ˈʦ̑ɔ ˈɕiw ˈv‿nɔɡax adv
tak szybko jak się da (przy poruszaniu się na nogach) head over heels

co ty nie powiesz
(ironicznie) oznaczająca, że ktoś nie jest zdziwiony tym, co słyszy tell me about it you don't say

co z oczu, to z serca ˈʦ̑ɔ ˈz‿ɔʧ̑u ˈtɔ ˈs‿ːɛrʦ̑a proverb
jeśli się coś (lub kogoś) nieczęsto widzi, łatwo się zapomina out of sight, out of mind

co- prefix
…używany w połączeniu z przymiotnikiem lub przysłówkiem określającym czas: odbywający się co jakiś czas ly

coach n
(sport, sportowy) (środowiskowy) trener drużyny sportowej coach

cobbler n
(kulinaria) anglosaski deser z owoców i ciasta cobbler
(kulinaria) drink alkoholowy z cukrem i sokiem cytrynowym cobbler

cock rock n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rock, w którym teksty poruszają tematykę falliczną, a podczas koncertów muzycy wykonują biodrami ruchy przypominające kopulację cock rock

codziennie ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
w każdym dniu, co dzień daily every day

codzienny ʦ̑ɔˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
powtarzający się z pewną regularnością każdego dnia daily everyday commonly

cofać ˈʦ̑ɔfaʨ̑ v
odwoływać coś withdraw take back

cokolwiek ʦ̑ɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
jakakolwiek rzecz, dowolna rzecz anything
niezależnie od okoliczności somewhat
wszystko jedno co; obojętnie który whatever whatsoever

cokół ˈʦ̑ɔkuw n
(architektura, architektoniczny) najniższa, nadziemna, nieco wysunięta do przodu część budowli, filara lub kolumny plinth socle
(budownictwo) rodzaj wykończenia podłogi przy styku ze ścianą baseboard
(sztuka) podstawa pomnika czy rzeźby pedestal plinth socle
(technologia, technika, techniczny) metalowa część żarówki lub lampy elektronowej lub bezpiecznika zawierająca końcówki elektrod bulb base bulb end bulb holder bulb socket end cap lamp socket
(technologia, technika, techniczny) podstawa lampy czy jakiegoś urządzenia base

coleslaw n
(kulinaria) surówka z szatkowanej kapusty z dodatkiem marchwi, cebuli, czasem jabłka oraz przypraw; coleslaw

comeback n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wznowienie działalności artystycznej po dłuższej nieobecności na estradzie comeback

copula n
(językoznawstwo, językoznawczy) łącznik; copula

copywriter n
autor tekstów i sloganów reklamowych; copywriter

coraz ˈʦ̑ɔras adv
słowo pozwalające wyrazić wzmaganie, nasilanie się czegoś; używane najczęściej w połączeniu z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym better and better more and more

coroczny ʦ̑ɔˈrɔʧ̑nɨ adj
powtarzający się co roku annual

cos kɔˈsʲĩnus symbol
= (matematyka, matematyczny) cosinus cos

cosec kɔˈsɛkãw̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) cosecans cosec csc

cosinus kɔˈsʲĩnus n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przeciwprostokątnej; cosine

cotangens kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej przyległej do danego kąta do długości przyprostokątnej naprzeciw kąta; cotangent

cotygodniowy ˌʦ̑ɔtɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
powtarzający się co tydzień weekly hebdomadal hebdomadary

couchsurfing n
idea nawiązywania znajomości z ludźmi zamieszkującymi na całym świecie i wzajemnego oferowania sobie darmowych noclegów; couch surfing

coup de grâce n
cios miłosierdzia; śmiertelny cios zadany cierpiącemu lub rannemu w celu dobicia go i tym samym ukrócenia cierpień coup de grâce

cover n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonanie, aranżacja lub nagranie utworu muzycznego wykonywanego wcześniej przez innego muzyka lub grupę muzyczną; cover

coś ʦ̑ɔɕ indefinitePronoun
…zastępujący nazwę dowolnego przedmiotu lub faktu, której mówiący nie chce określić something

coś w tym guście ˈʦ̑ɔɕ ˈf‿tɨ̃m ˈɡuɕʨ̑ɛ
(potocznie, potoczny) coś zbliżonego, coś podobnego something of the kind

coś w tym rodzaju ˈʦ̑ɔɕ ˈf‿tɨ̃m rɔˈʣ̑aju
(potocznie, potoczny) coś zbliżonego, coś podobnego something of the kind

credo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wyznanie wiary credo

crescendo krɛˈʃɛ̃ndɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stopniowe wzmacnianie siły dźwięku crescendo

croissant n
(kulinaria) rodzaj rogala wypiekanego z francuskiego ciasta; croissant

crostata n
(kulinaria) włoskie kruche ciasto z owocami lub inną słodką masą, rodzaj tarty crostata

crêpe n
(kulinaria) cienki naleśnik, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej; crêpe

crêpes n
(kulinaria) cienkie naleśniki, zwykle z mąki pszennej, czasem gryczanej; crêpe

csc kɔˈsɛkãw̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) cosecans cosec csc

ctg kɔˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) cotangens cot ctg ctn

cuchnąć ˈʦ̑uxnɔ̃ɲʨ̑ v
brzydko pachnieć, śmierdzieć stink

cud ʦ̑ut n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezwykły akt działania siły nadprzyrodzonej; miracle wonder

cudny adj
nadzwyczaj piękny, godny podziwu marvellous marvelous

cudowne dziecko ʦ̑uˈdɔvnɛ ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ idiom
dziecko nieprzeciętnie zdolne, bardzo rozwinięte na swój wiek child prodigy

cudownie ʦ̑uˈdɔvʲɲɛ adv
w sposób cudowny, w sposób nadprzyrodzony marvellously wonderfully

cudowny ʦ̑uˈdɔvnɨ adj
fantastyczny, bardzo piękny, zachwycający, godny podziwu wonderful

cudzoziemiec ˌʦ̑uʣ̑ɔˈʑɛ̃mʲjɛʦ̑ n
osoba pochodząca z innego kraju foreigner alien

cudzołożnica ˌʦ̑uʣ̑ɔwɔʒʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) kobieta dopuszczająca się cudzołóstwa adulteress fornicatress

cudzołożny ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒnɨ adj
(przestarzałe, przestarzały) związany z cudzołóstwem, pozamałżeński; mający stosunki płciowe z cudzą żoną/mężem adulterous adulterate

cudzołożyć ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwɔʒɨʨ̑ v
dopuszczać się lub dopuścić się zdrady małżeńskiej; zdradzać lub zdradzić męża, żonę fornicate

cudzołóstwo ˌʦ̑uʣ̑ɔˈwustfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stosunek płciowy z cudzą żoną lub mężem; adultery

cudzożywność n
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmu związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy; heterotrophy

cudzożywny adj
(biologia, biologiczny) odżywiający się związkami organicznymi wytwarzanymi przez inne organizmy; heterotrophic

cudzy ˈʦ̑uʣ̑ɨ adj
cudzoziemski alien foreign
należący do kogoś innego somebody else

cudzysłów ʦ̑uˈʣ̑ɨswuf n
każdy z pary znaków interpunkcyjnych służących do oznaczania w tekstach początku i końca cytatu oraz znaczeń niedosłownych; quotation mark

cukier ˈʦ̑ucɛr n
(chemia, chemiczny) związek organiczny zbudowany z atomów węgla, wodoru i tlenu; carbohydrate sugars
(spożywczy) krystaliczna substancja, najczęściej o białej barwie, otrzymywana z trzciny cukrowej lub z buraków cukrowych, przeznaczona do słodzenia produktów spożywczych; sugar

cukier puder ˈʦ̑ucɛr ˈpudɛr n
(spożywczy) sproszkowany cukier spożywczy, powstały w wyniku procesu rozdrabniania kryształków; icing sugar powdered sugar

cukier trzcinowy n
(spożywczy) cukier spożywczy wyprodukowany z trzciny cukrowej (cukrowca lekarskiego); cane sugar

cukier wanilinowy ˈʦ̑ucɛr ˌvãɲilʲĩˈnɔvɨ n
(kulinaria) (cukiernictwo) mieszanka cukru z waniliną lub z etylowaniliną; vanillin sugar

cukier waniliowy ˈʦ̑ucɛr ˌvãɲiˈlʲjɔvɨ n
(kulinaria) (cukiernictwo) mieszanka cukru z wanilią lub z ekstraktem waniliowym; vanilla sugar

cukierek ʦ̑uˈcɛrɛk n
(spożywczy) drobny wyrób o słodkim smaku, pakowany zwykle w papierki, sporządzany z cukru i dodatków smakowych; sweet candy

cukiernia ʦ̑uˈcɛrʲɲa n
miejsce, gdzie kupuje się wyroby cukiernicze (ciastka, torty itp.) confectionery

cukiernica ˌʦ̑ucɛrʲˈɲiʦ̑a n
naczynie, w którym podaje się cukier; sugar bowl

cukierniczy adj
związany z cukiernictwem, dotyczący cukiernictwa confectionary confectioner's confectionery

cukinia ʦ̑uˈcĩɲja n
(botanika, botaniczny) odmiana dyni zwyczajnej; courgette zucchini

cukrownia ʦ̑uˈkrɔvʲɲa n
fabryka cukru sugar plant

cukrowy ʦ̑uˈkrɔvɨ adj
dotyczący cukru, związany z cukrem sugary

cukrzyca ʦ̑uˈkʃɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) choroba metaboliczna objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi; diabetes

cukrzycowy ˌʦ̑ukʃɨˈʦ̑ɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z cukrzycą; wywołany cukrzycą diabetic

cukrzyk ˈʦ̑ukʃɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Coereba flaveola, mały ptak tropikalny z rodziny cukrzyków; bananaquit

cuma ˈʦ̑ũma n
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) gruba lina do mocowania statków do innych jednostek pływających lub do nabrzeża; fast

cumować ʦ̑ũˈmɔvaʨ̑ v
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mocować statek do nabrzeża moor

cumulus kũˈmulus n
(meteorologia, meteorologiczny) oddzielna, biała, gruba chmura kłębiasta, złożona głównie z kropel wody; cumulus

curling n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której zawodnicy pchają specjalnymi, spłaszczonymi kamieniami po lodzie; curling

curriculum vitae n
(urzędowy) (biurowość, biurowy) życiorys (zawodowy); curriculum vitae CV

curry n
(kulinaria) klasa potraw kuchni indyjskiej, rodzaj ragoût z warzyw, ryb lub mięsa w pikantnym sosie curry
(kulinaria) mieszanka przypraw charakterystyczna dla kuchni indyjskiej; curry

customer publishing n
rodzaj publikacji (np. magazyny, artykuły, newslettery), której zadanie polega na kreowaniu wizerunku firmy lub podtrzymaniu kontaktu między nią a jej docelowymi klientami customer publishing

customowy adj
(neologizm) (slangowo) (motoryzacja) wykonany pod klienta, zgodnie z jego upodobaniami, życzeniami custom

cwaniak n
(potocznie, potoczny) osoba potrafiąca radzić sobie w każdej sytuacji jak najmniejszym wysiłkiem, a nierzadko kosztem innych angler chancer clever clogs sharp operator sly dog smartypants

cwany adj
umiejący działać sprytnie, przebiegle, wykorzystując każdą okazję, by osiągnąć swój cel canny

cwał n
(jeździectwo, jeździecki) najszybszy czterotaktowy chód konia; gallop

cyber-
(potocznie, potoczny) pierwszy człon wyrazów złożonych mających związek znaczeniowy z „cyberprzestrzenią” (Internetem) cyber-

cyberatak ˌʦ̑ɨbɛrˈatak n
atak dokonywany za pośrednictwem internetu cyber attack cyberattack

cyberkultura n
(neologizm) kultura wieku informacji, ogół działań związanych ze światem komputerów, Internetu, multimediów itp.; cyberculture

cybernauta n
futurystyczny podróżnik po cyberprzestrzeni cybernaut

cybernetyczny adj
odnoszący się do cybernetyki, związany z cybernetyką cybernetic

cybernetyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o procesach sterowania oraz przekazywania i przekształcania informacji w systemach; cybernetics

cyberprzemoc ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
(psychologia, psychologiczny) (informatyka, informatyczny) prześladowanie, obrażanie, nękanie, wyśmiewanie kogoś z wykorzystaniem Internetu lub telefonu komórkowego; cyberbullying

cyberprzestrzeń ˌʦ̑ɨbɛrˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(przestarzałe, przestarzały) rzekoma przestrzeń w której komunikują się komputery cyberspace

cyberseks ʦ̑ɨˈbɛrsɛks n
wirtualny stosunek seksualny odbywany za pośrednictwem komputera połączonego z Internetem, podczas którego strony wysyłają do siebie pobudzające seksualnie komunikaty, często jednocześnie masturbując się; cybersex

cyborium n
(kościelny) puszka, naczynie do przechowywania hostii oraz komunikantów ciborium

cyc ʦ̑ɨʦ̑ n
(grubiański, grubiańsko) (wulgarnie, wulgaryzm) kobieca pierś boob tit

cycek ˈʦ̑ɨʦ̑ɛk n
(potocznie, potoczny) kobieca pierś tit

cydr ʦ̑ɨtr̥ n
(kulinaria) niskoalkoholowy napój jabłkowy ze sfermentowanego, niesłodzonego moszczu; cider

cyferblat ʦ̑ɨˈfɛrblat n
tarcza zegara face

cyfra ˈʦ̑ɨfra n
(potocznie, potoczny) znak pisarski symbolizujący cyfrę (1.1) systemu dziesiętnego: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 digit cipher
(matematyka, matematyczny) abstrakcyjny obiekt matematyczny, stanowiący element ciągu, reprezentującego liczbę w danym systemie liczbowym digit cipher
symboliczna reprezentacja cyfry (1.1) digit cipher

cyfrowy ʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
wykorzystujący technikę cyfrową digital

cygarnica ˌʦ̑ɨɡarʲˈɲiʦ̑a n
przenośne, eleganckie opakowanie na cygara cigar case

cygaro ʦ̑ɨˈɡarɔ n
suche, zawinięte w rulon liście tytoniu, przeznaczone do palenia cigar

cygański adj
dotyczący Cyganów, charakterystyczny dla Cyganów Gypsy Bohemian Gipsy

cyjanek n
(chemia, chemiczny) sól kwasu cyjanowodorowego, substancja trująca; cyanide

cyjanowodór n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny o wzorze HCN, bezbarwna, silnie trująca, lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów; formonitrile hydrogen cyanide

cyjon ˈʦ̑ɨjɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) Cuon alpinus, azjatycki drapieżnik przypominający lisa i psa, zmieniający na zimę kolor sierści; dhole

cykada ʦ̑ɨˈkada n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lyristes plebejus, tropikalny owad wydający głośne dźwięki; cicada

cykl ʦ̑ɨkl̥ n
szereg czynności lub zjawisk tworzących zamkniętą całość rozwojową, powtarzającą się okresowo cycle

cyklaminian ˌʦ̑ɨklãˈmʲĩɲãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sól lub ester kwasu cyklaminowego; cyclamate N cyclo- hexyl- sulfamate cyclo- hexyl- sulfamate

cyklicznie adv
w sposób cykliczny cyclically

cykliczny adj
dotyczący cyklu, należący do cyklu cyclic cyclical

cykliniarka ˌʦ̑ɨklʲĩˈɲarka n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj szlifierki, służący do cyklinowania; floor-sander

cyklofosfamid ˌʦ̑ɨklɔfɔˈsfãmʲit n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów; cyclophosphamide cytophosphane

cykloida ʦ̑ɨkˈlɔjda n
(matematyka, matematyczny) krzywa, jaką opisuje tor punktu, leżącego na obwodzie koła, które toczy się bez poślizgu po prostej; cycloid

cyklon ˈʦ̑ɨklɔ̃n n
(meteorologia, meteorologiczny) wirujący układ atmosferyczny w ośrodku niskiego ciśnienia; cyclone

cyklop ˈʦ̑ɨklɔp n
(mitologia grecka) olbrzym z jednym okiem pośrodku czoła; cyclops

cyklotron ʦ̑ɨkˈlɔtrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) najprostsza forma akceleratora cyklicznego naładowanych cząstek elementarnych; cyclotron

cyklotymia ˌʦ̑ɨklɔˈtɨ̃mʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na utrzymujących się wahaniach nastroju w postaci łagodnych epizodów subdepresji i hipomanii; cyclothymia

cyklotymiczny ˌʦ̑ɨklɔtɨ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) związany z cyklotymią cyclothymic

cykoria ʦ̑ɨˈkɔrʲja n
(botanika, botaniczny) Cichorium L., rodzaj roślin zielnych z rodziny astrowatych chicory
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) chicory

cykuta n
(botanika, botaniczny) szalej; cowbane

cylinder ʦ̑ɨˈlʲĩndɛr n
(chemia, chemiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy; graduate graduated cylinder
(technologia, technika, techniczny) cześć maszyny tłokowej, w której porusza się tłok; cylinder
(informatyka, informatyczny) grupa ścieżek o tym samym numerze, znajdujących się na wszystkich talerzach dysku twardego cylinder
sztywny, zwykle wysoki kapelusz męski z wąskim rondem i walcowatą główką; beaver hat chimney pot hat cylinder hat high hat silk hat stove pipe hat

cylinder miarowy n
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) (metrologia, metrologiczny) naczynie walcowate służące do pomiaru objętości cieczy; graduated cylinder measuring cylinder

cylindryczny ˌʦ̑ɨlʲĩnˈdrɨʧ̑nɨ adj
taki, który ma kształt cylindra cylindrical

cymbały ʦ̑ɨ̃mˈbawɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) uderzany instrument strunowy; cimbalom dulcimer

cymbergaj ʦ̑ɨ̃mˈbɛrɡaj n
(środowiskowy) gra szkolna polegająca na przesuwaniu grzebieniem po ławce większej monety tak, aby uderzała w mniejszą, którą należało trafić w bramkę przeciwnika shove-halfpenny

cymes n
(kulinaria) wspólna nazwa kilku potraw żydowskich, najczęściej rodzaj deseru z marchewki ze słodkimi dodatkami; tsimmes tzimmes

cyna ˈʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) szary metal, pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 50, oznaczany symbolem Sn; tin
(potocznie, potoczny) (elektronika, elektroniczny) łatwotopliwy stop cyny (1.1) z ołowiem i antymonem, używany do lutowania niskotemperaturowego solder

cynamon ʦ̑ɨ̃ˈnãmɔ̃n n
suszona kora cynamonowca, używana jako przyprawa; cinnamon

cynaryna n
(biochemia, biochemiczny) związek czynny występujący w karczochach cynarin

cyneraria n
(botanika, botaniczny) mieszaniec roślin z rodziny astrowatych; cineraria common ragwort

cyngiel ˈʦ̑ɨ̃ŋʲɟɛl n
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba z rodzaju Zingel, z rodziny okoniowatych; streber

cynik ˈʦ̑ɨ̃ɲik n
(filozofia, filozoficzny) przedstawiciel szkoły filozoficznej Antystenesa cynic
(pejoratywnie, pejoratywny) człowiek lekceważący autorytety i przyjęte zasady cynic

cynizm ˈʦ̑ɨ̃ɲism̥ n
wyzywające i lekceważące odnoszenie się do wartości moralnych, nieliczenie się z uczuciami i odczuciami innych cynicism cynism

cynk ʦ̑ɨ̃ŋk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zn i liczbie atomowej 30; zinc

cynocefal n
(mitologia, mitologiczny) fantastyczna istota o ludzkim ciele i psiej głowie; cynocephaly

cynować v
pokrywać cyną tin

cynowy adj
związany z cyną, dotyczący cyny tinny

cypel ˈʦ̑ɨpɛl n
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich panhandle

cyprofloksacyna ˌʦ̑ɨprɔflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego; ciprofloxacin

cyprys ˈʦ̑ɨprɨs n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cupressus L., rodzaj drzew iglastych z rodziny cyprysowatych; cypress

cyraneczka ˌʦ̑ɨrãˈnɛʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas crecca, gatunek średniego, wędrownego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych; eurasian teal

cyranka ʦ̑ɨˈrãnka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas querquedula, wodny ptak eurazjatycki; garganey

cyrk ʦ̑ɨrk n
miejsce, w którym pokazuje się występy akrobatyczne; circus

cyrkiel ˈʦ̑ɨrʲcɛl n
przyrząd składający się z dwóch ramion, służący do rysowania okręgów; compasses compass

cyrkon ˈʦ̑ɨrkɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Zr i liczbie atomowej 40; zirconium zircon

cyrkulacja n
obieg zamknięty circulation

cyrograf n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) średniowieczny, odręcznie sporządzony dokument związany z działalnością prywatno-prawną; chirograph

cyrylica ˌʦ̑ɨrɨˈlʲiʦ̑a n
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet używany do zapisu niektórych języków słowiańskich; Cyrillic

cysoida n
(geometria) typ krzywej płaskiej; cissoid

cysterka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu cysterskiego Cistercian

cysterna ʦ̑ɨˈstɛrna n
(motoryzacja) pojazd do przewożenia płynów tanker
(technologia, technika, techniczny) zamknięty zbiornik do magazynowania wody cistern tank vat
duży pojemnik do magazynowania wody cistern

cysters n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Roberta z Molesme; Cistercian

cysterski adj
związany z cystersami, dotyczący cystersów Cistercian

cystogastrostomia n
(medycyna, medyczny) operacyjne połączenie między żołądkiem a torbielą jakiegoś narządu organizmu cystogastrostomy

cytacja ʦ̑ɨˈtaʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) dosłowne przytoczenie w mowie lub tekście cudzych słów citation quotation

cytadela ˌʦ̑ɨtaˈdɛla n
(wojskowość, wojskowy) w starszych fortyfikacjach: samodzielna twierdza dominująca nad miastem lub prowincją; citadel

cytat ˈʦ̑ɨtat n
przytoczona wypowiedź, fragment innego tekstu; citation quotation quote

cytogenetyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z cytogenetyką cytogenetic

cytologia ˌʦ̑ɨtɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o komórce cytology
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) mikroskopowe badanie komórek pochwowej części szyjki macicy, pobranych drogą wymazu i opracowanej jako utrwalony rozmaz na szkiełku laboratoryjnym Pap smear cervical smear pap smear smear smear test

cytologiczny adj
(biologia, biologiczny) związany z cytologią, dotyczący cytologii cytological cytologic

cytoplazma n
(biologia, biologiczny) półpłynne wnętrze komórki, z wyłączeniem jądra komórkowego (jeśli komórka je zawiera), a obejmujące także: cytozol, organella, pęcherzyki i cytoszkielet; cytoplasm

cytoplazmatyczny adj
(biologia, biologiczny) związany z cytoplazmą cytoplasmic

cytotoksyczność n
cecha tego, co cytotoksyczne cytotoxicity

cytować ʦ̑ɨˈtɔvaʨ̑ v
dokładnie przytaczać w swojej wypowiedzi lub tekście słowa innej wypowiedzi lub fragmentu tekstu quote

cytra ˈʦ̑ɨtra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy o płaskim pudle; zither

cytron ˈʦ̑ɨtrɔ̃n n
(botanika, botaniczny) Citrus medica, gatunek roślin wieloletnich z rodziny rutowatych; citron

cytrus ˈʦ̑ɨtrus n
tropikalne drzewo lub krzew o soczystych owocach; citrus

cytrusowy ˌʦ̑ɨtruˈsɔvɨ adj
związany z cytrusem citrus

cytryn ˈʦ̑ɨtrɨ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu o żółtej barwie z cytrynowym odcieniem, kamień szlachetny citrine

cytryna ʦ̑ɨˈtrɨ̃na n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Citrus, drzewo rodzące kwaśne owoce; lemon tree lemon
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) kwaśny owoc o żółtej skórce lemon

cytyzyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkaloid występujący we wszystkich częściach złotokapu zwyczajnego; cytisine

cywil ˈʦ̑ɨvʲil n
(wojskowość, wojskowy) ktoś niebędący w czynnej służbie wojskowej; civilian

cywilizacja ˌʦ̑ɨvʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
poziom rozwoju społeczeństwa w danym okresie historycznym, któremu właściwy jest określony dorobek w postaci kultury materialnej i nagromadzenie instytucji społecznych uwarunkowane stopniem opanowania środowiska naturalnego; civilization civilisation

cywilizować v
szerzyć cywilizację civilize civilise

cywilny ʦ̑ɨˈvʲilnɨ adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) taki, który odnosi się do strony prawnej relacji osobistych, majątkowych oraz rodzinnych między obywatelami civil civic
nie należący do wojska civilian

cza-cza ˈʧ̑a‿ʧ̑a n
(choreografia, choreograficzny) południowoamerykański szybki taniec rozpowszechniony obecnie na całym świecie; cha-cha cha-cha-cha

czad ʧ̑at interjection
(slangowo) słowo wyrażające uczucie radości, szczęścia lub innych pozytywnych doznań cool

czad ʧ̑at n
(potocznie, potoczny) (chemia, chemiczny) (zobacz) tlenek węgla flue gas monoxide

czador ˈʧ̑adɔr n
zasłaniający prawie całe ciało poza twarzą, tradycyjny strój noszony przez kobiety głównie w Iranie, którego noszenie jest jedną z form przestrzegania hidżabu; chador

czagatajski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język czagatajski; Chagatai

czaić v
czekać / oczekiwać na kogoś w ukryciu lurk

czajka ˈʧ̑ajka n
(ornitologia, ornitologiczny) europejski i azjatycki ptak wędrowny z charakterystycznym czubkiem na głowie; lapwing northern lapwing

czajniczek ʧ̑ajˈɲiʧ̑ɛk n
mały czajnik, np. do zaparzania herbaty teapot

czajnik ˈʧ̑ajɲik n
(kulinaria) zamknięte od góry naczynie z dziobkiem służące do podgrzewania wody; kettle teapot

czako n
wojskowa czapka, wysoka i bardzo sztywna, używana od końca XVIII wieku; shako

czakram n
jeden z rodzajów broni miotanej pochodzący z Indii chakram

czangsing ˈʧ̑ãŋksʲĩŋk n
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 253,8 – 251 milionów lat temu; Changhsingian

czapeczka ʧ̑aˈpɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) szczytowa warstwa komórek miękiszowych korzenia rośliny, dzięki której korzeń łatwiej wciska się w podłoże cap

czapka ˈʧ̑apka n
rodzaj nakrycia głowy wykonanego przeważnie z miękkiego materiału, czasem ze sztywnymi wstawkami takimi jak denko lub daszek; cap

czapla ˈʧ̑apla n
(ornitologia, ornitologiczny) Ardeidae, duży ptak brodzący; heron

czapla siwa n
(ornitologia, ornitologiczny) Ardea cinerea, gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny czaplowatych; gray heron

czaprak n
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj kapy zakładanej na konia pod siodło, chroniącej grzbiet zwierzęcia, krótszej od kropierza, czasem ozdobnej; shabrack

czar ʧ̑ar n
(przenośnie, przenośnia) urok charm
magiczne zaklęcie spell

czara n
owalne płytkie naczynie służące do picia win i miodów bowl cup

czarcie koło n
(mikologia, mikologiczny) kolisty wzór powstały wśród traw utworzony przez owocniki grzybów; fairy ring fairy circle elf circle elf ring pixie ring

czarna dziura ˈʧ̑arna ˈʥ̑ura n
(astronomia, astronomiczny) obiekt astronomiczny, który tak silnie oddziałuje grawitacyjnie na swoje otoczenie, że nawet światło nie może uciec z jego otoczenia; black hole

czarna godzina ˈʧ̑arna ɡɔˈʥ̑ĩna idiom
okres dużych trudności, zwłaszcza materialnych, przewidywany w bliżej nieokreślonej przyszłości rainy day

czarna herbata n
(spożywczy) najpopularniejszy w Europie rodzaj herbaty wyprodukowany ze sfermentowanych liści Camellia sinensis black tea

czarna jagoda ˈʧ̑arna jaˈɡɔda n
(botanika, botaniczny) Vaccinium myrtillus L., leśna krzewinka o czarnych owocach z niebieskawym nalotem; bilberry whinberry whortleberry
owoc czarnej jagody (1.1) bilberry whinberry whortleberry

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja idiom
coś zupełnie niezrozumiałego, trudnego do pojęcia lub nieznanego dla kogoś Greek to me

czarna magia ˈʧ̑arna ˈmaɟja n
(ezoteryka) magia wykorzystująca siły zła, mająca na celu uzyskanie złoczynnego skutku; black magic

czarna owca ˈʧ̑arna ˈɔfʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) osoba przynosząca wstyd, źle widziana w określonym otoczeniu black sheep

czarna porzeczka ˈʧ̑arna pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) gatunek porzeczki, krzewu należącego do rodziny agrestowatych; blackcurrant black currant
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc tego krzewu blackcurrant

czarna skrzynka n
(lotnictwo, lotniczy) zabezpieczone urządzenie, które rejestruje parametry lotu samolotu; black box flight data recorder
(matematyka, matematyczny) teoretyczny model układu, który jest rozpatrywany gdy absolutnie nic nie wiadomo o jego budowie wewnętrznej black box

czarna wdowa ˈʧ̑arna ˈvdɔva n
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa pająka Latrodectus mactans mactans; black widow

czarna wołga ˈʧ̑arna ˈvɔwɡa n
samochód, który według legendy rozpowszechnianej w czasach PRL-u rzekomo porywał dzieci, które znikały na zawsze, symbol tajemniczego zagrożenia; black volga

czarne złoto ˈʧ̑arnɛ ˈzwɔtɔ idiom
ropa naftowa black gold

czarniak ˈʧ̑arʲɲak n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pollachius virens, europejska i kanadyjska ryba atlantycka; pollock

czarniawy ʧ̑arʲˈɲavɨ adj
mający kolor zbliżony do czarnego, prawie czarny, ciemny blackish

czarno ˈʧ̑arnɔ adv
(przysłówek) (odprzymiotnikowy) od: czarny (barwa) black

czarno-biały ˌʧ̑arnɔ‿ˈbʲjawɨ adj
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) w kolorach: białym, czarnym i różnych odcieniach szarości; taki, który oddaje tylko te barwy black-and-white
(przenośnie, przenośnia) nazbyt uproszczony, niewidzący cech pośrednich, oddający tylko skrajności black and white
taki, który ma dwa kolory: czarny i biały black and white

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci adj
dotyczący Czarnogóry lub Czarnogórców, charakterystyczny dla Czarnogóry lub Czarnogórców Montenegrin

czarnogórski ˌʧ̑arnɔˈɡursʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Czarnogórze; Montenegrin

czarnoksięstwo n
praktyki magiczne i ich skutki witchcraft sorcery diablerie diablery diabolism sortilege

czarnotek arabski n
(ornitologia, ornitologiczny) Onychognathus tristramii, gatunek ptaka z rodziny szpakowatych występujący od Egiptu po zachodni Półwysep Arabski; Tristram's grackle Tristram's starling

czarnowron ʧ̑arˈnɔvrɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek średniego ptaka z rodziny krukowatych; carrion crow

czarnoziem ʧ̑arˈnɔʑɛ̃m n
(rolnictwo, rolniczy) bardzo żyzna gleba wykształcona na lessach; black earth chernozem

czarność n
cecha tego, co czarne nigritude

czarnuszka ʧ̑arˈnuʃka n
(botanika, botaniczny) Nigella L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych; nigella

czarnuszka siewna ʧ̑arˈnuʃka ˈɕɛvna n
(botanika, botaniczny) Nigella sativa, gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych pochodzący z Azji; black caraway blackseed fennel flower nutmeg flower

czarny ˈʧ̑arnɨ adj
(szachy, pojęcie szachowe) należący do czarnych (2.1) Black black
mający najciemniejszy możliwy kolor black
(fizyka, fizyczny) pochłaniający padające całe promieniowanie black
nielegalny black

czarny ˈʧ̑arnɨ n
bierka w czarnym (1.1) kolorze w grze w szachy, warcaby itp.; czarne (1.1) pole w ruletce; także gracz lub stawka ich dotycząca Black

czarny bez ˈʧ̑arnɨ ˈbɛs n
(botanika, botaniczny) Sambucus nigra, krzew lub niewielkie drzewo o kremowych lub różowawych kwiatach tworzących baldachogrona i ciemnofioletowych owocach wykorzystywanych na przetwory; elderberry
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc czarnego bzu (1.1) elderberry

czarny blok n
taktyka demonstracji stosowana przez anarchistów i autonomistów, polegająca na manifestowaniu w czarnym ubraniu i maskowaniu się w celu utrudnienia identyfikacji przez policję; black bloc

czarny charakter ˈʧ̑arnɨ xaˈraktɛr idiom
postać złego, negatywnego bohatera w filmie lub sztuce teatralnej villain

czarny humor ˈʧ̑arnɨ ˈxũmɔr n
przedstawienie rzeczy tragicznych w sposób humorystyczny; gallows humour

czarny jak kominiarz ˈʧ̑arnɨ ˈjak ːɔ̃ˈmʲĩɲaʃ adj
brudny black as a sweep

czarny koń ˈʧ̑arnɨ ˈkɔ̃ɲ n
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto nieoczekiwanie zwycięża lub odgrywa wielką rolę w jakichś wydarzeniach, choć nikt się tego nie spodziewał dark horse

czarny rynek ˈʧ̑arnɨ ˈrɨ̃nɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) działalność gospodarcza zakazana przez prawo; black market

czarodziej n
w bajkach: człowiek posiadający moc czarowania, czynienia czarów wizard enchanter charmer

czarować v
czynić czary work charms
(potocznie, potoczny) wprowadzać w błąd (w tym: prawić nieszczere komplementy) take for a ride
wprowadzać w podziw charm

czarownica ˌʧ̑arɔvʲˈɲiʦ̑a n
w wierzeniach ludowych: kobieta umiejąca czarować, rzucać czary, zaklęcia witch hag

czarownik n
człowiek leczący przy pomocy czarów witch-doctor
mężczyzna zajmujący się czarami sorcerer

czarterpartia ˌʧ̑artɛrˈpartʲja n
(morski) zestandaryzowana umowa o morski przewóz ładunku wynajętym w całości lub częściowo statkiem na jedną lub kilka podróży Charter Party

czarujący ˌʧ̑aruˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
uroczy, pełen wdzięku, urzekający, ujmujący charming

czary ˈʧ̑arɨ n
magiczne obrzędy magic sorcery witchcraft

czas ʧ̑as n
(gramatyka) sposób odmiany czasownika, polegający na rozróżnianiu chwili wykonania czynności względem momentu wypowiedzi tense
chwila, moment, pora time
wymiar używany do określania kolejności zdarzeń; time tense

czas przeszły ˈʧ̑as ˈpʃɛʃwɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wcześniejszą czynność lub wcześniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich; past tense simple past

czas przyszły ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa późniejszą czynność lub późniejszy stan niż moment mówienia lub pisania o nich; future tense

czas przyszły prosty ˈʧ̑as ˈpʃɨʃwɨ ˈprɔstɨ n
(gramatyka) w innych językach czas przyszły o prostej budowie, tworzony według specyficznych, dla danego języka, reguł future simple

czas teraźniejszy ˈʧ̑as ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna czasownika, która najczęściej wskazuje i nazywa wykonywaną czynność lub stan istniejący w momencie mówienia lub pisania o nich; present tense

czas to pieniądz ˈʧ̑as ˈtɔ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ proverb
czas jest wartościowy, tracąc go traci się pieniądze, które by się wtedy zarobiło time is money

czas zaprzeszły n
(gramatyka) czas stosowany dla podkreślenia uprzedniości czasowej danego zdarzenia; past perfect

czasem ˈʧ̑asɛ̃m adv
niekiedy, co pewien czas sometimes

czasochłonny ˌʧ̑asɔˈxwɔ̃nːɨ adj
wymagający poświęcenia dużo czasu time-consuming

czasomierz n
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd, który odmierza upływ czasu timekeeping device

czasopismo ˌʧ̑asɔˈpʲismɔ n
druk ukazujący się najczęściej w określonych terminach, pod niezmienionym tytułem, zwykle posiadający numerację ciągłą; magazine journal periodical review

czasoprzestrzenny ˌʧ̑asɔpʃɛˈsṭʃɛ̃nːɨ adj
(przymiotnik) od czasoprzestrzeń space-time

czasoprzestrzeń ˌʧ̑asɔˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
(fizyka, fizyczny) matematyczny model opisujący czas i przestrzeń zgodnie z postulatami teorii względności; spacetime space time space-time space-time continuum

czasownik ʧ̑aˈsɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy opisująca czynności lub stany verb

czasownik modalny ʧ̑aˈsɔvʲɲik mɔˈdalnɨ n
(gramatyka) czasownik, który określa stosunek mówiącego do czynności modal verb

czasownik nieprzechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲic ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który nie ma formy strony biernej intransitive verb

czasownik posiłkowy ʧ̑aˈsɔvʲɲik ˌpɔɕiwˈkɔvɨ n
(gramatyka) czasownik, spełniający w danym zdaniu wyłącznie funkcję gramatyczną, tj. służący do tworzenia czasów, trybów itp.; na języki tworzące daną formę gramatyczną fleksyjnie nie jest on tłumaczony auxilliary verb

czasownik przechodni ʧ̑aˈsɔvʲɲik pʃɛˈxɔdʲɲi n
(gramatyka) czasownik, który może utworzyć formę strony biernej transitive verb

czasownik ułomny n
(gramatyka) czasownik, który nie tworzy pewnych form gramatycznych; defective verb

czasownik zwrotny ʧ̑aˈsɔvʲɲiɡ ˈzvrɔtnɨ n
(gramatyka) czasownik, który odnosi się do wykonawcy czynności przez zaimek "się" reflexive verb

czasowy ʧ̑aˈsɔvɨ adj
trwający przez krótki czas temporal

czaszka ˈʧ̑aʃka n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu chroniąca mózg, znajdująca się w głowie skull cranium

czaszkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z czaszką, dotyczący czaszki cranial

czatować ʧ̑aˈtɔvaʨ̑ v
pilnować, śledzić kogoś z ukrycia lie in ambush wait stalk
porozumiewać się z kimś za pośrednictwem Internetu w czasie rzeczywistym przy pomocy klawiatury komputera chat

czciciel ˈʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ɛl n
człowiek, który oddaje cześć komuś lub czemuś devotee idolater venerator votary worshiper

czcić ʧ̑ʲʨ̑iʨ̑ v
oddawać cześć exalt glorify revere venerate worship

czczy ʧ̑ːɨ adj
(przenośnie, przenośnia) pusty, próżny, nic nie znaczący, bezcelowy empty idle pointless
głodny, pusty on an empty stomach

czecho-słowacki ˌʧ̑ɛxɔ-swɔˈvaʦ̑ʲci adj
dotyczący Czecho-Słowacji, związany z Czecho-Słowacją Czecho-Slovak

czechosłowacki ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvaʦ̑ʲci adj
dotyczący Czechosłowacji, związany z Czechosłowacją Czechoslovak

czechosłowakizm ˌʧ̑ɛxɔswɔˈvacism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego powstała w XIX w. głoszona przez niektórych polityków słowackich w obawie przed postępującą madziaryzacją; w okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków; czechoslovakism

czeczeński adj
dotyczący Czeczenii, Czeczenów Chechen

czeczeński n
język czeczeński Chechen

czeczotka ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis flammea, mały, brązowoszary ptak wędrowny z czerwoną plamą na głowie i czarnym podgardlem; redpoll common redpoll

czeczotka tundrowa ʧ̑ɛˈʧ̑ɔtka tũnˈdrɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis hornemanni, mały ptak z rodziny ziarnojadów zamieszkujący daleką północną tundrę Eurazji i Ameryki Północnej; Arctic redpoll

czeczuga n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser ruthenus, gatunek słodkowodnej, wędrownej ryby z rodziny jesiotrowatych; sterlet

czego oko nie widzi, tego sercu nie żal ˈʧ̑ɛɡɔ ˈːkɔ ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑i ˈtɛɡɔ ˈsɛrʦ̑u ˈɲɛ‿ʒal proverb
łatwo znieść stratę, o której się nic nie wie out of sight, out of mind

czekan ˈʧ̑ɛkãn n
(sport, sportowy) rodzaj laski zakończonej głowicą i kolcem, używanej w alpinizmie do rąbania stopni w śniegu i lodzie; ice axe

czekanie ʧ̑ɛˈkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: czekać waiting

czekać ˈʧ̑ɛkaʨ̑ v
przerywać wykonywanie jakiejś czynności stop wait
w grze w karty: nie podbijać stawki, ale nie zrezygnować z gry stay
zatrzymywać się, pozostawać w jakimś miejscu, aż coś się wydarzy wait anticipate

czekista ʧ̑ɛˈcista n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) funkcjonariusz radzieckiej CzK chekist

czekolada ˌʧ̑ɛkɔˈlada n
(spożywczy) półprodukt cukierniczy sporządzany z kakao, cukru i tłuszczu; chocolate

czekoladowy ˌʧ̑ɛkɔlaˈdɔvɨ adj
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący czekolady, zawierający czekoladę, zrobiony z czekolady, przyrządzony z czekoladą chocolate
mający kolor brązowy, taki jak kolor czekolady chocolate

czeladnik ʧ̑ɛˈladʲɲik n
rzemieślnik po zakończonym etapie nauki i zweryfikowaniu kwalifikacji zawodowych przez specjalną komisję, pracujący pod nadzorem majstra journeyman

czeladź ˈʧ̑ɛlaʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) dawna służba u magnatów i szlachty używana do posług w domu, jako straż w zamku, grodzie itp., a także towarzysząca swoim panom w wyprawach wojennych; menial servant

czelesta ʧ̑ɛˈlɛsta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) idiofon przypominający kształtem fisharmonię, w którym dźwięk pochodzi z płytek uderzanych przez młoteczki uruchamiane przez klawisze; celesta

czelność n
bycie nadmiernie zuchwałym audacity temerity

czeluść ˈʧ̑ɛluɕʨ̑ n
(literacko) przepaść, głębia, jama abyss

czempion n
(sport, sportowy) aktualny mistrz jakiejś dyscypliny champion

czepek kąpielowy n
osłona na włosy zakładana do ochrony przed zamoczeniem podczas kąpieli bathing cap shower cap

czepek pływacki n
(sport, sportowy) elastyczna osłona zakładana na włosy podczas pływania swim cap

czepiec ˈʧ̑ɛpʲjɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) jeden z żołądków przeżuwaczy; reticulum
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) rodzaj kobiecego nakrycia głowy; bonnet

czeremcha ʧ̑ɛˈrɛ̃mxa n
(botanika, botaniczny) Padus, rodzaj rośliny z rodziny różowatych o białych, silnie pachnących kwiatach i ciemnoczerwonych lub czarnych owocach; bird cherry
(spożywczy) owoc czeremchy (1.1) bird cherry

czeremcha zwyczajna n
(botanika, botaniczny) Padus avium Mill., gatunek drzewa lub dużego krzewu z rodziny różowatych; Mayday tree bird cherry hackberry hagberry

czereśnia ʧ̑ɛˈrɛɕɲa n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc czereśni (1.1); kuliste pestkowce koloru czerwonego, żółtego lub czarnego cherry
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) drzewo z rodziny różowatych; cherry

czerniak n
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki barwnikowej; melanoma

czernica ʧ̑ɛrʲˈɲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya fuligula, kaczka czernica, eurazjatycki ptak wodny zamieszkujący otwarte zbiorniki wodne o gęsto zarośniętych brzegach; tufted duck

czernidło n
(przestarzałe, przestarzały) zaprawa do czarnienia blacking
barwnik nadający barwę czarną blacking

czerpać ˈʧ̑ɛrpaʨ̑ v
nabierać wodę lub inny płyn jakimś naczyniem draw

czerstwy ˈʧ̑ɛrstfɨ adj
o chlebie nieświeży, suchy stale

czerw ʧ̑ɛrf n
larwa niektórych gatunków muchówek i błonkówek; larva
(pszczelarstwo, pszczelarski) stadia rozwojowe pszczoły miodnej od jajeczka do wygryzającej się larwy brood

czerwiec ˈʧ̑ɛrvʲjɛʦ̑ n
szósty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); June

czerwienić ʧ̑ɛrˈvʲjɛ̇̃ɲiʨ̑ v
oblewać się rumieńcem na twarzy, np. ze wstydu lub złości blush

czerwień ˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
kolor czerwony red

czerwona kartka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na ˈkartka n
(sport, sportowy) znak dany przez sędziego, nakazujący przymusowe opuszczenie boiska przez zawodnika, który dopuścił się niesportowego zachowania (np. brutalnego faulu) lub dostał dwie żółte kartki; red card

czerwona porzeczka ʧ̑ɛrˈvɔ̃na pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) gatunek porzeczki, krzewu o czerwonych owocach należącego do rodziny agrestowatych; redcurrant

czerwonawy ˌʧ̑ɛrvɔ̃ˈnavɨ adj
w kolorze podobnym do czerwonego reddish

czerwone mięso ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɛ ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
(spożywczy) mięso o ciemnym kolorze: wieprzowina, wołowina, baranina, dziczyzna itp. red meat

czerwono adv
z użyciem czerwonej barwy, z obecnością czerwieni red redly

czerwonobrązowy ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔbrɔ̃w̃ˈzɔvɨ adj
mający kolor brązowy o odcieniu czerwonym russet

czerwononosy ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔ̃ˈnɔsɨ adj
taki, który ma czerwony nos red-nosed

czerwonoskrzydły ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔˈskʃɨdwɨ adj
taki, który ma czerwone skrzydła red-winged

czerwonoszyi ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔˈʃɨji adj
taki, który ma czerwoną szyję red-necked

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) (zobacz) [[komunistyczny, lewicowy]] red commie
mający kolor pierwszego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej krwi, truskawki itp.; mający kolor podstawowy; red

czerwony ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) (zobacz) [[komunista, socjalista]] commie red

czerwony olbrzym ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ ˈɔlbʒɨ̃m n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda o stosunkowo niewielkiej masie, będąca na schyłkowym etapie ewolucji; red giant

czerwony śnieg n
(meteorologia, meteorologiczny) (biologia, biologiczny) zakwit śniegu powodowany przez glony o czerwonej barwie; watermelon snow blood snow pink snow red snow

czerń ʧ̑ɛrʲɲ n
czarny kolor black
czarny strój/ubiór black

czesać ˈʧ̑ɛsaʨ̑ v
układać, wygładzać (włosy, sierść itp.) za pomocą grzebienia lub szczotki comb

czeski ˈʧ̑ɛsʲci adj
związany z Czechami (Republiką Czeską), charakterystyczny dla Czech lub Czechów Czech
związany z Czechami (krainą historyczną), charakterystyczny dla Czech lub Czechów Bohemian

czeski ˈʧ̑ɛsʲci n
język urzędowy Republiki Czeskiej; Czech the Czech language

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ interjection
(potocznie, potoczny) pozdrowienie stosowane wobec kolegów, bliższych znajomych hello hi

cześć ʧ̑ɛɕʨ̑ n
poważanie honour homage

czips n
(kulinaria) cienki, smażony plasterek ziemniaka jedzony na zimno jako przekąska; chips

czirokeski adj
związany z Czirokezami, dotyczący Czirokezów Cherokee

czkawka ˈʧ̑kafka n
(fizjologia, fizjologiczny) rytmicznie powtarzające się skurcze przepony objawiające się charakterystycznym odgłosem wydawanym przez zamknięcie głośni i strun głosowych przy wdechu; hiccup hiccough

czkać ʧ̑kaʨ̑ v
wydawać ustami charakterystyczny dźwięk na skutek skurczów przepony; mieć czkawkę hiccup

czopek ˈʧ̑ɔpɛk n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lekarstwo do przyjmowania doodbytniczo, rzadziej dopochwowo lub docewkowo; suppository

czosnek ˈʧ̑ɔsnɛk n
(botanika, botaniczny) Allium L., rodzaj roślin z podrodziny czosnkowych obejmujący około siedmiuset gatunków; Allium
(spożywczy) jarzyna przyprawowa z cebuli uprawnych gatunków czosnku (1.1), zwykle czosnku pospolitego garlic

czołg ʧ̑ɔwk n
(wojskowość, wojskowy) pojazd bojowy poruszający się na gąsienicach, wyposażony w armatę i pancerz; tank

czołgista ʧ̑ɔwʲˈɟista n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz obsługujący czołg tank soldier tankman

czoło ˈʧ̑ɔwɔ n
(anatomia, anatomiczny) część głowy nad brwiami i pomiędzy skrońmi forehead

czołoczub n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Prionops; helmetshrike

czołówka ʧ̑ɔˈwufka n
(telewizja, telewizyjny) plansze początkowe filmu opening credits
latarka noszona na głowie headlamp

czterechsetlecie ˌʧ̑tɛrɛxsɛˈtlɛʨ̑ɛ n
czterechsetna rocznica quadricentennial quatercentenary

czternastolatek ˌʧ̑tɛrnastɔˈlatɛk n
chłopak mający czternaście lat fourteen year old

czternastoletni ˌʧ̑tɛrnastɔˈlɛtʲɲi adj
mający czternaście lat fourteen-year-old of fourteen
trwający czternaście lat fifteen-year of fourteen year

czternastościan n
(geometria) wielościan o czternastu ścianach tetradecahedron tetrakaidecahedron

czteroatomowy adj
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z czterech atomów tetratomic

czterokołowy ˌʧ̑tɛrɔkɔˈwɔvɨ adj
taki, który ma cztery koła four-wheel

czterokrotnie ˌʧ̑tɛrɔˈkrɔtʲɲɛ adv
cztery razy four time

czteroletni ˌʧ̑tɛrɔˈlɛtʲɲi adj
mający cztery lata four-year-old

czterolistny ˌʧ̑tɛrɔˈlʲistnɨ adj
mający liść złożony z czterech części w kształcie małych listków four-leaf

czteromasztowiec ˌʧ̑tɛrɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający cztery maszty (nie licząc bukszprytu) four-masted ship

czteromasztowy ˌʧ̑tɛrɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
o żaglowcu: mający cztery maszty four-masted

czterowiersz n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór poetycki lub jego wyodrębniona część złożona z czterech wersów; quatrain

cztery litery ˈʧ̑tɛrɨ lʲiˈtɛrɨ idiom
(eufemistycznie) dupa, pupa behind

czub n
(zoologia, zoologiczny) kępka piór lub sierści na głowie crest
fryzura z uniesionymi włosami topknot
szpiczasty koniec czegoś top

czubajka kania n
(mikologia, mikologiczny) Macrolepiota procera Singer, gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych; parasol mushroom

czubatka europejska n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Lophophanes cristatus, gatunek sikorki wyróżniający się charakterystycznym czubkiem z piór na głowie; crested tit European crested tit

czubek ˈʧ̑ubɛk n
szpiczaste, ostre zakończenie czegoś tip toe top
(potocznie, potoczny) osoba chora psychicznie kook nut nutter wacko whacko

czucie ˈʧ̑uʨ̑ɛ n
odbiór poprzez zmysły, reakcja na odbierane aspekty rzeczywistości feeling

czuh ʧ̑ux n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny języków majańskich; Chuj

czujnie adv
w sposób czujny, uważny wakefully

czujnik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zdolne do wychwytywania zmian pewnej wielkości fizycznej, pomiaru wartości tejże albo sygnalizujące pojawienie się pewnego bodźca, sygnału; sensor

czujność ˈʧ̑ujnɔɕʨ̑ n
zwracanie uwagi na to, co dzieje się w najbliższym otoczeniu; wrażliwość na niebezpieczeństwo vigilance watchfulness alertness

czujny ˈʧ̑ujnɨ adj
zachowujący czujność, zwracający uwagę na wszelkie podejrzane sygnały alert watchful vigilant wakeful

czule adv
w sposób czuły, przepełniony czułością affectionately fondly tenderly

czulent ˈʧ̑ulɛ̃nt n
(kulinaria) (etnografia, etnograficzny) potrawa kuchni żydowskiej, przyrządzana z wolno duszonego mięsa wołowego, fasoli, kaszy, ziemniaków, czasem jajek, spożywana w szabas; cholent

czupryna ʧ̑uˈprɨ̃na n
krótkie, bujne włosy fuzz mop shag

czuringa ʧ̑uˈrʲĩŋɡa n
(etnografia, etnograficzny) płaski kamień ozdobiony rytem lub rysunkiem, obiekt kultu plemion australijskich; churinga tjurunga

czuwaj ˈʧ̑uvaj interjection
pozdrowienie harcerskie; be prepare

czuwak n
(kolejnictwo) urządzenie hamulcowe w pojeździe szynowym, zatrzymujące pociąg w wypadku niedyspozycji lub zaśnięcia maszynisty; dead man's switch

czuwaski adj
związany z Czuwaszją lub Czuwaszami, dotyczący Czuwaszji lub Czuwaszów Chuvash

czuwaski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język czuwaski; Chuvash

czuć ʧ̑uʨ̑ v
odbierać wrażenia psychiczne lub odbierać wrażenia za pomocą zmysłów feel
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu dotyku feel
odbierać wrażenia za pomocą zmysłu węchu smell
mieć jakieś samopoczucie, nastrój, odczucie feel

czuć miętę ˈʧ̑uʨ̑ ˈmʲjɛ̃ntɛ v
czuć sympatię do kogoś; czuć do kogoś pociąg; podkochiwać się fancy somebody

czułość ˈʧ̑uwɔɕʨ̑ n
(fotografia) wielkość określająca stopień reagowania filmu fotograficznego na światło speed
cecha kogoś, kto jest czuły sensitivity
uczuciowość, wrażliwość tenderness

czuły ˈʧ̑uwɨ adj
dokonywany z czułością, uczuciem, miłością, serdecznością affectionate loving tender

czwarta władza ˈʧ̑farta ˈvwaʣ̑a n
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wolna, niezależna prasa i pozostałe środki masowej komunikacji; fourth estate

czwartek ˈʧ̑fartɛk n
czwarty dzień tygodnia Thursday

czwartorzęd ʧ̑farˈtɔʒɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) okres w dziejach Ziemi, który rozpoczął się około 1,8 mln lat temu i trwa do dziś; Quaternary

czworaczek n
jedno dziecko z czworga urodzonych podczas tego samego porodu quadruplet

czworaki ʧ̑fɔˈraci numeral
dotyczący czterech typów, rodzajów fourfold of four way kind type

czworako ʧ̑fɔˈrakɔ adv
(przysłówek) od przymiotnika → czworaki in four way kind type

czworokąt ʧ̑fɔˈrɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt płaski mający cztery boki; do czworokątów należą m.in. trapezy, deltoidy, romby, kwadraty, prostokąty, równoległoboki; quadrilateral

czworonożny ˌʧ̑fɔrɔ̃ˈnɔʒnɨ adj
mający cztery nogi quadruped quadrupedal four-legged

czworonóg ʧ̑fɔˈrɔ̃nuk n
zwierzę czworonożne quadruped tetrapod

czworościan n
(matematyka, matematyczny) wielościan o czterech trójkątnych ścianach; tetrahedron

czwórka ˈʧ̑furka n
ocena w szkole oznaczona cyfrą 4 B

czy ʧ̑ɨ conjunction
łączy równorzędne, ale wykluczające się wyrażenia or
łączy zdanie podrzędne o charakterze pytajnym ze zdaniem nadrzędnym whether if

czyj ʧ̑ɨj interrogativePronoun
używany do zadawania pytań o właściciela czegoś, posiadacza jakiejś cechy whose

czyj ʧ̑ɨj pronoun
używany do rozpoczynania zdań podrzędnych, które określają właściciela czegoś, posiadacza cechy w swoim dopełnieniu whose

czyjś ʧ̑ɨjɕ indefinitePronoun
należący do kogoś, kto nie jest istotny w wypowiedzi somebody someone

czyli ˈʧ̑ɨlʲi conjunction
…służący do konstruowania wyrażeń wyjaśniających i.e. that this be

czyn ʧ̑ɨ̃n n
działanie, postępek, akt; deed act

czynić ˈʧ̑ɨ̃ɲiʨ̑ v
robić coś, wykonywać do make

czynnik ˈʧ̑ɨ̃ɲːik n
(matematyka, matematyczny) każda z liczb, które mnożymy przez siebie factor
przyczyna wywołująca określone zjawisko lub skutek element agent

czynność ˈʧ̑ɨ̃nːɔɕʨ̑ n
wykonywanie, robienie czegoś act

czynny ˈʧ̑ɨ̃nːɨ adj
funkcjonujący, uruchomiony active open working
skłonny do działania, aktywny active
wykonujący jakąś czynność active

czynsz ʧ̑ɨ̃w̃ʃ n
terminowa opłata za wynajem rent

czyr ʧ̑ɨr n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus nasus, gatunek słodkowodnej ryby z rodziny łososiowatych; broad whitefish

czyrak n
(medycyna, medyczny) ropne zapalenie skóry w okolicy mieszka włosowego boil furuncle

czystek ˈʧ̑ɨstɛk n
(botanika, botaniczny) Cistus, krzew z rodziny czystkowatych, liczący kilkanaście gatunków występujących w basenie Morza Śródziemnego i na Wyspach Kanaryjskich rock-rose rock rose rockrose

czystka ˈʧ̑ɨstka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usunięcie ze stanowiska niepożądanych lub niewygodnych osób; purge
fizyczna likwidacja pewnej grupy etnicznej bądź przeciwników politycznych purge

czysto adv
w sposób czysty, bez zanieszczyszczeń cleanly
zupełnie, w całości, wyłącznie purely

czystość ˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
(przenośnie, przenośnia) cecha tego, co jest czyste, niewinne, prawidłowe, porządne purity
cecha tego, co jest czyste (oczyszczone, wyczyszczone), nie jest brudne cleanness
wstrzemięźliwość, powściągliwość seksualna chastity

czysty ˈʧ̑ɨstɨ adj
bez dodatków, domieszek pure fine
legalnie przeprowadzony clear net
moralnie bez skazy chaste pure unsullied
pozbawiony brudu clean
prawnie bez winy blank
przejrzysty, klarowny clear
zupełny pure sheer perfect

czyszczenie ʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: czyścić cleaning

czytanie ʧ̑ɨˈtãɲɛ n
zapoznawanie się z treścią tego, co zostało napisane reading
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odczytywanie fragmentów Pisma Świętego podczas mszy świętej i Liturgii godzin reading
fragment tekstu odczytywany jako (1.4) reading

czytać ˈʧ̑ɨtaʨ̑ v
przebiegać wzrokiem lub dotykiem tekst w postaci liter lub ideogramów oraz znaków pisarskich i rozumieć treść przezeń przekazywaną read

czytać między wierszami ˈʧ̑ɨtaʨ̑ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ vʲjɛrˈʃãmʲi v
domyślać się z treści jakichś faktów i informacji chociaż nie zostały one wyrażone wprost read between the lines

czytelnia ʧ̑ɨˈtɛlʲɲa n
sala przeznaczona do czytania, zwykle w bibliotece reading room

czytelnictwo n
(socjologia, socjologiczny) odczytywanie publikacji drukowanych (wymiar społeczny) readership

czytelnie adv
w sposób czytelny, łatwy do przeczytania legibly readably

czytelnik ʧ̑ɨˈtɛlʲɲik n
osoba, która czyta książki, gazety itp. reader
osoba, która korzysta z biblioteki lub czytelni reader

czytelny ʧ̑ɨˈtɛlnɨ adj
taki, który daje się odczytać, przeczytać readable
zrozumiały, sformułowany w przejrzysty sposób clear

czytnik n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy, dzięki któremu można czytać informacje z określonych kanałów informacji, np. RSS, IRC reader
(informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące dane zapisane na karcie pamięci (magnetycznej lub elektronicznej) reader
(informatyka, informatyczny) urządzenie, z którego można czytać teksty jak z książki reader
(informatyka, informatyczny) urządzenie fotooptyczne odczytujące dane zakodowane kodem krekowym, np. cenę towaru w sklepie scanner

czytnik książek elektronicznych n
(informatyka, informatyczny) urządzenie z wyświetlaczem służące do wyświetlania tekstów zapisanych w formie cyfrowej; e-book device e-book reader e-reader

czyścibut ʧ̑ɨɕˈʨ̑ibut n
(przestarzałe, przestarzały) ten, kto czyści ludziom buty na ulicy w celach zarobkowych bootblack shoeshiner

czyściec ˈʧ̑ɨɕʨ̑ɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w niektórych wyznaniach: stan lub miejsce, gdzie po śmierci niektóre dusze odbywają pokutę przed wejściem do nieba; Purgatory purgatory

czyścić ˈʧ̑ɨɕʨ̑iʨ̑ v
powodować, że coś jest czyste, usuwając brud, zanieczyszczenia clean

czyż ʧ̑ɨʃ n
(ornitologia, ornitologiczny) czyżyk Eurasian siskin

czyż ʧ̑ɨʃ particle
(książkowy) czyż nie: używana na końcu zdania partykuła wzmacniająca wypowiedź question tag

czyżby ˈʧ̑ɨʒbɨ interjection
…używany samodzielnie do wyrażenia powątpiewania w prawdziwość tego, co było powiedziane really be this true be it possible

czyżby ˈʧ̑ɨʒbɨ particle
…wprowadzająca pytanie, sugerująca niepewność lub przypuszczenie could indeed really

czyżyk ˈʧ̑ɨʒɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis spinus L., mały ptak o zielonawożółtym upierzeniu siskin

czółenko ʧ̑uˈwɛ̃nkɔ n
(włókiennictwo) (technologia, technika, techniczny) element krosna tkackiego w postaci łódeczki, która zawiera i przerzuca nici; shuttle

czółno n
płaskodenna łódź, dłubaniem lub wypalaniem uzyskana z jednego pnia drzewa, napędzana wiosłami a z rzadka także drągami dugout

cząber ˈʧ̑ɔ̃mbɛr n
(botanika, botaniczny) Satureja, rodzaj aromatycznych roślin rocznych i wieloletnich o bladoliliowych lub białawych kwiatach i lancetowatych liściach; używanych jako przyprawa i do wyrobu leków; savory
(kulinaria) przyprawa z cząbru ogrodowego savory

cząsteczka ʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu; molecule

cząstka ˈʧ̑ɔ̃w̃stka n
(fizyka, fizyczny) fragment materii niewidoczny dla oka; particle
(zdrobniale) od: część small part

często ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔ adv
(zobacz) częsty often frequently

częstoskurcz ʧ̑ɛ̃w̃ˈstɔskurʧ̑ n
(medycyna, medyczny) znaczne przyśpieszenie czynności rytmu serca tachycardia

częstotliwość ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈtlʲivɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) liczba cykli zjawiska okresowego występujących w jednostce czasu; frequency

częstować v
dzielić się czymś z kimś przez grzeczność, gościnność; podejmować poczęstunkiem help
korzystać z poczęstunku help oneself

częstość ˈʧ̑ɛ̃w̃stɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest częste frequency incidence

częsty ˈʧ̑ɛ̃w̃stɨ adj
odbywający się lub zdarzający się wiele razy, z krótkimi przerwami pomiędzy kolejnymi wydarzeniami frequent

częściowo ʧ̑ɛ̃w̃ɕˈʨ̑ɔvɔ adv
w jakiejś części, nie w całości partly partially

część ʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ n
fragment jakiejś całości part piece element movement
urządzenie elektryczne lub mechaniczne, działające w określony sposób, przeznaczone do pracy wewnątrz innego urządzenia lub we współpracy z nim part compound

część mowy ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ ˈmɔvɨ n
(gramatyka) kategoria gramatyczna, grupująca wyrazy ze względu na ich sposób odmiany, funkcje w zdaniu lub znaczenie; part of speech

część zdania ˈʧ̑ɛ̃w̃ʑʥ̑ ˈzdãɲa n
(gramatyka) słowo lub wyrażenie, pełniące określoną funkcję w zdaniu; part of a sentence phrase

człon ʧ̑wɔ̃n n
część jakiejś całości połączona z nią przy pomocy widocznych elementów spajających segment

członek ˈʧ̑wɔ̃nɛk n
osoba przynależąca do jakiejś organizacji czy stowarzyszenia member adherent fellow
część ciała człowieka lub rzadziej zwierząt; limb

członkostwo n
bycie członkiem jakiejś organizacji, stowarzyszenia, klubu, partii politycznej membership

członkowski adj
dotyczący członkostwa membership
dotyczący członków organizacji member

człowieczeństwo n
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj ludzki humanity
bycie człowiekiem humanity humanness

człowiek ˈʧ̑wɔvʲjɛk n
Homo sapiens, istota o najwyższym stopniu świadomości zamieszkująca Ziemię; man human
ktoś, jakaś osoba man human
pracownik, podwładny, członek man

człowiek człowiekowi wilkiem ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˌʧ̑wɔvʲjɛˈkɔvʲi ˈvʲilʲcɛ̃m proverb
ludzie nie są sobie życzliwi man is a wolf to man

człowiek strzela, Pan Bóg kule nosi ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈsṭʃɛla ˈpãn‿buk ˈːulɛ ˈnɔɕi proverb
zamierzenia, plany nie zawsze udaje się zrealizować man proposes, God disposes

człowiek śniegu n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach abominable snowman

córka ˈʦ̑urka n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodziców) daughter

cóż ʦ̑uʃ particle
Wzmocnienie następującego komunikatu, zwykle negatywnego. well

cętka ˈʦ̑ɛ̃ntka n
mała plamka na tle o jednolitej barwie dot fleck marking speck speckle spot

cło ʦ̑wɔ n
opłata pobierana przez państwo na granicy przy imporcie pewnych towarów; customs duty

d-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku d (w zapisie nutowym z jednym bemolem) d minor

dach dax n
górna część budynku, pojazdu itp., pokrycie zasłaniające wnętrze przed deszczem, słońcem itp. roof

dachowanie n
o pojeździe przewrócenie się na dach w trakcie wypadku rollover

dachowiec n
(potocznie, potoczny) nierasowy, zdziczały, bezpański kot stray cat feral cat

dachówczarka ˌdaxufˈʧ̑arka n
(technologia, technika, techniczny) maszyna do formowania dachówek roof-tile making machine

dachówka daˈxufka n
(budownictwo) ceramiczna (niekiedy kamienna lub betonowa) płytka stosowana do pokrywania dachów; roof tile

dadaistyczny adj
(sztuka) związany z dadaizmem lub dadaistami Dadaist

daf n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) duży bęben obręczowy używany w tradycyjnej muzyce Bliskiego Wschodu daf

dagerotypia n
(fotografia) (historia, historyczny, historycznie) pierwsza technika otrzymywania obrazów fotograficznych; daguerreotypy

daikon daˈ<sup>j</sup>ikɔ̃n n
(zobacz) rzodkiew japońska daikon

daktyl ˈdaktɨl n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (spożywczy) (cukiernictwo) owoc daktylowca date

daktylowy adj
zawierający daktyle; mający smak daktyli dactylic
związany z daktylami dactylic

dalajlama ˌdalajˈlãma n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł zwierzchnika szkoły Gelug buddyzmu tybetańskiego, do roku 1959 tradycyjnie piastujący funkcję szefa rządu tybetańskiego; Dalai Lama

dalej ˈdalɛj adv
nie przerywając, ciągle, wciąż further still

dalej ˈdalɛj interjection
wezwanie do rozpoczęcia czynności come on go on

daleki daˈlɛci adj
taki, który jest w dużej odległości distant

daleko daˈlɛkɔ adv
w znacznej odległości far

daleko- daˈlɛkɔ prefix
w złożeniach wskazuje na daleki zasięg czegoś far-

dalekomorski adj
odbywający się na pełnym morzu, z dala od lądu deep-sea

dalekopis n
(telekomunikacja) aparat telegraficzny przesyłający komunikatów w postaci drukowanej teleprinter teletype

dalekosiężny ˌdalɛkɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
dotyczący dalekiej przyszłości far-reaching

dalekowidz n
osoba źle widząca obiekty znajdujące się blisko farsighted person

dalekowschodni ˌdalɛkɔˈfsxɔdʲɲi adj
dotyczący Dalekiego Wschodu, wywodzący się z Dalekiego Wschodu Far Eastern oriental

dalibóg adv
doprawdy honest to God upon my word

dalmatyka n
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna diakonów; dalmatic

dalmatyńczyk ˌdalmaˈtɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosego biało-czarnego psa pochodząca z Dalmacji; Dalmatian

dalmatyński ˌdalmaˈtɨ̃j̃sʲci adj
związany z Dalmacją, dotyczący Dalmacji lub jej mieszkańców Dalmatian

dalmierz n
przyrząd do zdalnego pomiaru odległości; rangefinder

dalszy ˈdalʃɨ adj
odległy, niebędący najbliższym farther further
taki, który nastąpi jako kolejny; późniejszy subsequent

dama ˈdãma n
(termin karciany) figura w kartach oznaczona literą Q lub D; queen
dystyngowana kobieta lady

damasceński ˌdãmaˈsʦ̑ɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący Damaszku, odnoszący się do Damaszku, pochodzący z Damaszku Damascene

damski ˈdãmsʲci adj
przeznaczony dla kobiet female woman
złożony z kobiet female woman

dan dãn n
(sport, sportowy) jeden z dziesięciu stopni mistrzowskich we wschodnich systemach walki (dżudo, karate) oznaczających poziom wtajemniczenia i opanowania technik walki i dający prawo do noszenia czarnego pasa dan

dana ˈdãna n
pojedyncza wiadomość, porcja informacji data

dance dãw̃s dɛ̃w̃s n
(potocznie, potoczny) wspólna nazwa kilku spokrewnionych gatunków elektronicznej muzyki tanecznej dance music

dandys ˈdãndɨs n
mężczyzna skrupulatnie dbający o strój i o przestrzeganie form towarzyskich dandy

dane ˈdãnɛ n
wiadomości, informacje stanowiące podstawy jakiś twierdzeń, przekonań, wniosków data evidence information
informacje na temat jakiejś osoby data evidence information
zbiór informacji przetwarzanych elektronicznie lub składowanych na nośnikach data

dane binarne ˈdãnɛ bʲĩˈnarnɛ n
(informatyka, informatyczny) dane podane w systemie dwójkowym binary data

danie ˈdãɲɛ n
pojedyncza potrawa składająca się na posiłek dish course

danina n
(historia, historyczny, historycznie) świadczenie obowiązkowe w naturze albo pieniężne składane przez poddanych rządzącemu tribute levy
coś składanego w ofierze tribute

danio pręgowany n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Danio rerio Hamilton, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej w akwariach; zebrafish

dantejskie sceny dãnˈtɛjsʲcɛ ˈsʦ̑ɛ̃nɨ idiom
zdarzenia wstrząsające, budzące zgrozę, a także zamieszanie, bałagan hair-raising scenes

dany ˈdãnɨ adj
ten, o którym się mówi; omawiany; ten, którego dotyczy sprawa give

dao ˈdaɔ n
(filozofia, filozoficzny) podstawowe pojęcie filozofii chińskiej, któremu przypisywane są bardzo różne znaczenia; Dao Tao

darbuka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj arabskiego bębna o kielichowatym kształcie popularnego na Środkowym Wschodzie, w Lewancie i krajach Maghrebu; darabouka darbuka goblet drum

daremnie adv
w sposób nie przynoszący rezultatów pomimo starań in vain bootlessly ineffectually purposelessly unavailingly unsuccessfully

daremny daˈrɛ̃mnɨ adj
niedający żadnych wyników vain fruitless

darjeeling n
(spożywczy) rodzaj czarnej herbaty pochodzącącej z Indii, z regionu Dardżyling; Darjeeling Darjeeling tea

darkroom ˈdarkrũm n
specjalne przyciemnione pomieszczenie do przypadkowych schadzek seksualnych w niektórych lokalach rozrywkowych; darkroom

darmo ˈdarmɔ adv
bezpłatnie free
na próżno in vain

darmowy darˈmɔvɨ adj
dany za darmo, bezpłatny free of charge

darmozjad n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto żyje na cudzy koszt freeloader parasite sponger

darmsztadt ˈdarm̥ʃtat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ds i liczbie atomowej 110; darmstadtium

darmówka n
(potocznie, potoczny) coś bezpłatnego w ofercie handlowej bonus

darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda ˌdarɔvãˈnɛ̃mu kɔ̃ˈɲɔvʲi ˈv‿zɛ̃mbɨ‿ɕɛ ˌɲɛ‿zaˈɡlɔ̃nda proverb
nie powinno się krytykować czegoś, co otrzymuje się w prezencie don't look a gift horse in the mouth

darować daˈrɔvaʨ̑ v
dać komuś coś na własność give
przebaczyć forgive

dart dart n
gra polegająca na rzucaniu lotkami do tarczy; darts
lotka do darta (1.1) dart

darwinista ˌdarvʲĩˈɲista n
zwolennik darwinizmu Darwinist

darwinistyczny adj
związany z darwinizmem, teoriami Karola Darwina Darwinistic

darwinizm n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) stworzona przez Darwina teoria ewolucji, która wyjaśnia powstawanie gatunków doborem naturalnym i walką o byt Darwinism

darń darʲɲ n
zwarty splot trawy, czasem wraz z innymi roślinami, silnie związany z wierzchnią warstwą gleby; pocięta na płaty używana jest jako umocnienie skarp, nasypów, mogił; sod

dashi n
(kulinaria) koncentrat bulionu rybnego wykorzystywany w kuchni japońskiej; dashi

data ˈdata n
umowne oznaczenie dnia, miesiąca i roku, kalendarzowy termin jakiegoś zdarzenia; date

datacja n
ustalenie daty, przypisanie daty zdarzeniu dating

datek n
drobna kwota za wyświadczoną przysługę fee
pewna kwota przeznaczana na cele publiczne lub dobroczynne contribution donation handout subscription

datura n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) bieluń (rodzaj) datura
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) datura

dau daw n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tradycyjny arabski statek żaglowy lub łódź z ożaglowaniem łacińskim dhow

dawanie daˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: dawać giving

dawać dupy ˈdavaʥ̑ ˈdupɨ v
(wulgarnie, wulgaryzm) nie wykonywać powierzonego zadania; psuć coś; dawać się oszukać botch screw up

dawać radę ˈdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈradɛ v
umieć coś zrobić, radzić sobie, nie mieć z czymś problemów manage cope get by get along

dawca ˈdafʦ̑a n
(medycyna, medyczny) osoba, od której pochodzi przeszczepiany organ donor
ten, który daje donor giver

dawka ˈdafka n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) pewna ilość substancji chemicznej lub promieniowania przekazywana do organizmu; dose

dawkowanie n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) zwiększanie stopniowo nasilenia czegoś dosing
odmierzanie i podawanie dawek czegoś, zwłaszcza leku dosing

dawniej ˈdavʲɲɛ̇j adv
poprzednio, przedtem formerly in the past late

dawno ˈdavnɔ adv
w odległych czasach long ago

dawno, dawno temu adv
początkowe słowa wielu bajek i baśni once upon a time

dawny ˈdavnɨ adj
mający miejsce dłuższy czas temu; pochodzący z odległych lat; sięgający dalekiej przeszłości old

dawnymi czasy davˈnɨ̃mʲi ˈʧ̑asɨ adv
dawniej, kiedyś, w dalekiej przeszłości in olden day in olden time

dać daʨ̑ v
pozwolić, umożliwić coś allow let
wręczyć, ofiarować coś (także przenośnie) komuś give

dać radę ˈdaʨ̑ ˈradɛ v
poradzić coś komuś, przekazać komuś jakąś radę give a piece of advice
zdołać coś zrobić, poradzić sobie manage
zdołać coś zrobić, poradzić sobie manage

dać susa v
skoczyć jump leap

dać w łapę ˈdaʥ̑ ˈv‿wapɛ v
dać komuś łapówkę, przekupić kogoś smear

dbać dbaʨ̑ v
troszczyć się o coś lub kogoś; zajmować się czymś z dużą uwagą lub poświęceniem care look after

de facto dɛ‿ˈfaktɔ adv
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) tak, jak jest rzeczywiście, zgodnie ze stanem faktycznym actually in fact

debet ˈdɛbɛt n
(bankowość, bankowy) ujemne saldo na koncie; debit
(księgowość) lewa strona bilansu (z aktywami lub kosztami); debit

debil ˈdɛbʲil n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba mało inteligentna moron

debiut ˈdɛbʲjut n
wydarzenie, kiedy ktoś wykonuje po raz pierwszy publicznie jakąś czynność w jakiejś dziedzinie debut

debiutant n
ten kto debiutuje, odbywa swoje pierwsze wystąpienia (w szczególności to jedno pierwsze) w nowej funkcji; debutant

debugger n
(informatyka, informatyczny) narzędzie do analizy pracy programów i identyfikacji w nich błędów; debugger

decentralizacja n
przeniesienie uprawnień władzy centralnej na lokalne organy władzy, decentralization decentralisation

dechrystianizacja ˌdɛxrɨstʲjä̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
działania polegające na ograniczeniu lub zniesieniu wpływu chrześcijaństwa na danym terenie dechristianization
proces odchodzenia od chrześcijaństwa dechristianization

dechrystianizowanie n
ograniczanie lub zniesienie wpływów chrześcijaństwa na danym terenie dechristianization

dechrystianizować v
(teologia, teologiczny) zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa dechristianize

decybel dɛˈʦ̑ɨbɛl n
(fizyka, fizyczny) miara stosunku dowolnych wielkości fizycznych o tym samym wymiarze; decibel

decydent dɛˈʦ̑ɨdɛ̃nt n
(książkowy) osoba mająca prawo i obowiązek do podejmowania decyzji z racji pełnionych funkcji decision-maker

decydować ˌdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
podejmować decyzję, postanawiać o czymś decide

decydujący adj
przesądzający o czymś decisive

decymetr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesiątej części metra; decimetre decimeter

decymetrowy adj
(fizyka, fizyczny) mający długość bliską jednej dziesiątej metra decimetric
(fizyka, fizyczny) związany z długością rzędu jednej dziesiątej metra decimetric

decyzja dɛˈʦ̑ɨzʲja n
postanowienie, zamiar, rezolucja; rozstrzygnięcie decision

dedukcja n
(logika, logiczny) (filozofia, filozoficzny) wnioskowanie od ogólnych tez do szczegółowych wniosków deduction
wnioskowanie, rozumowanie, wywód illation ratiocination

dedukcyjny adj
związany z dedukcją; oparty na dedukcji deductive

deeskalacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) ograniczenie nasilenia jakiegoś rozruchu, agresywnych działań zbrojnych de-escalation

deewangelizować v
(teologia, teologiczny) zmniejszać gdzieś wpływy chrześcijaństwa deevangelize

defekacja ˌdɛfɛˈkaʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) wydalanie kału; defecation

defekt ˈdɛfɛkt n
(fizyka, fizyczny) (biologia, biologiczny) niedobór, brak; defect
uszkodzenie, usterka, wada, niedostatek fizyczny fault

defektologia ˌdɛfɛktɔˈlɔɟja n
nauka o formach opieki nad osobami upośledzonymi; defectology

defenestracja ˌdɛfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
wyrzucenie kogoś lub czegoś przez okno; defenestration

defetystyczny adj
nacechowany defetyzmem, wyrażający opinię o nieuchronnej klęsce, niepowodzeniu defeatist

defetyzm dɛˈfɛtɨsm̥ n
niewiara w powodzenie sprawy, w zwycięstwo; przewidywanie porażki z góry, przed decydującą rozgrywką defeatism

defibrylator ˌdɛfʲibrɨˈlatɔr n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne służące do defibrylacji; defibrillator

deficyt dɛˈfʲiʦ̑ɨt n
niedobór, brak; deficit

deficytowy ˌdɛfʲiʦ̑ɨˈtɔvɨ adj
przynoszący większe straty niż zyski loss-making unprofitable

defilada ˌdɛfʲiˈlada n
uroczysty przemarsz wojska lub innej grupy, np. sportowców czy ludności cywilnej, przejazd pojazdów, przelot samolotów w szyku paradnym dla oddania honorów przedstawicielom władzy; parade

definicja ˌdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
wyjaśnienie znaczenia wyrazu, pojęcia lub całego wyrażenia; definition

definicyjny adj
związany z definicją; stanowiący definicję definitional

definiowalny adj
możliwy do zdefiniowania, dający się zdefiniować definable

definitywnie ˌdɛfʲĩɲiˈtɨvʲɲɛ adv
w sposób definitywny, ostateczny, zdecydowany definitely

deflacja dɛˈflaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko obniżenia ogólnego poziomu cen z powodu zmniejszonego dopływu pieniądza do gospodarki deflation
(geologia, geologiczny) wywiewanie przez wiatr luźnego materiału z płaskiej powierzchni suchego terenu entrainment

deflacyjny adj
(ekonomia, ekonomiczny) dotyczący deflacji deflationary

defloracja n
(medycyna, medyczny) przerwanie błony dziewiczej defloration

defoliant dɛˈfɔlʲjãnt n
(chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) substancja powodująca zrzucanie liści przez rośliny; defoliant

deforestacja ˌdɛfɔrɛˈstaʦ̑ʲja n
wycięcie, wytrzebianie, niszczenie lasów deforestation

deformacja n
zniekształcenie, pozbawienie czegoś jego pierwotnej formy deformation

defragmentacja ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) proces przenoszenia danych pomiędzy obszarami dysku twardego w celu jego optymalnego wykorzystania; defragmentation

defragmentator n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy do defragmentowania plików defragmenter

defragmentować ˌdɛfraɡmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) wykonywać defragmentację defragment

defraudacja ˌdɛfrawˈdaʦ̑ʲja n
przestępstwo polegające na przywłaszczeniu cudzej powierzonej korzyści materialnej (pieniędzy, majątku) defraudation embezzlement

degażówki ˌdɛɡaˈʒufʲci n
(fryzjerstwo, fryzjerski) nożyczki fryzjerskie z ząbkowaną jedną lub obiema krawędziami tnącymi, służące do cieniowania włosów; notched double-edged thinning scissors

deglomeracja ˌdɛɡlɔ̃mɛˈraʦ̑ʲja n
planowy lub samoczynny proces rozpraszania się skupisk ludności i jej działalności (firm, instytucji itp.); deglomeration

deglomerować ˌdɛɡlɔ̃mɛˈrɔvaʨ̑ v
o skupiskach ludzi i ich działalności, zwłaszcza przemyśle: planowo lub samoczynnie rozpraszać się deglomerate

degradacja ˌdɛɡraˈdaʦ̑ʲja n
niszczenie środowiska i zasobów, jakimi ono dysponuje degradation
obniżenie pozycji / rangi / wartości degradation
zmiana czyjegoś stanowiska zawodowego na niższe degradation

degradować ˌdɛɡraˈdɔvaʨ̑ v
obniżać komuś stopień wojskowy, zwykle karnie degrade
tracić korzystne cechy degrade

degrengolada ˌdɛɡrɛ̃ŋɡɔˈlada n
(książkowy) zanik wartości moralnych lub estetycznych downfall

degustator ˌdɛɡuˈstatɔr n
profesjonalista oceniający jakość żywności na podstawie smaku debit
uczestnik degustacji debit

dehumanizacja n
pozbawienie czegoś cech właściwych człowiekowi dehumanization

deifikacja ˌdɛ<sup>j</sup>ifʲiˈkaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przypisywanie komuś lub czemuś boskich cech i właściwości, uznawanie komuś za boga; deification deifying

deinonych ˌdɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔ̃nɨx n
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura z grupy teropodów; deinonychus

deista dɛˈ<sup>j</sup>ista n
wyznawca deizmu deist

deizm ˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny zakładający istnienie jakiejś nieokreślonej dokładnie duchowej siły sprawczej, która stworzyła świat materialny i prawa nim rządzące, jednak nie ingeruje ona bezpośrednio w jego działanie; deism

deka- ˈdɛka
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary dziesięć razy większe od podstawowych; deca-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z liczbą dziesięć deca-

dekabrysta ˌdɛkaˈbrɨsta n
(historia, historyczny, historycznie) członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych; Decembrist Dekabrist

dekabrystowski ˌdɛkabrɨˈstɔfsʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów Decembrist

dekada dɛˈkada n
dziesięć lat decade

dekadencja n
chylenie się ku upadkowi decadence
rozkład wartości moralnych i kulturowych decadence
tendencja w sztuce europejskiej przełomu wieku XIX i XX decadence

dekametr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa dziesięciu metrom; decameter decametre

dekametrowy adj
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) związany z długością rzędu 10 metrów decametric
(fizyka, fizyczny) mający długość 10 metrów decametric

dekanat dɛˈkãnat n
(kościelny) jednostka organizacyjna Kościoła katolickiego, obejmująca kilka do kilkunastu parafii z dziekanem na czele; deanery decanate

dekapitacja ˌdɛkapʲiˈtaʦ̑ʲja n
ucięcie głowy; decapitation

dekarz ˈdɛkaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonawca pokrycia dachowego; roofer

dekiel ˈdɛcɛl n
szczelna pokrywa, dopasowana pokrywka lid

dekielek dɛˈcɛlɛk n
(fotografia) element zakładany na obiektyw, służący do zabezpieczenia szkła obiektywu przed brudem czy zarysowaniem lens cap

deklamacja n
ekspresywne i wyraziste wyrecytowanie utworu literackiego declamation recitation

deklamator n
osoba recytująca utwór literacki entertainer

deklamować ˌdɛklãˈmɔvaʨ̑ v
wypowiadać się w sposób napuszony, używając rozmaitych frazesów rant
z ekspresją wygłaszać utwór literacki recite declaim

deklaracja ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja n
ogłoszenie, oświadczenie; sformułowanie poglądów, przekonań declaration

deklaracja podatkowa ˌdɛklaˈraʦ̑ʲja ˌpɔdatˈkɔva n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) dokument zawierający informacje o osiągniętych dochodach lub poniesionych stratach; tax declaration declaration of income tax return

deklarować v
wypowiadać oficjalnie declare
wyrażać gotowość, przyrzekać pomoc offer pledge

deklasować v
sprawiać, że ktoś ulega deklasacji outclass

deklinacja ˌdɛklʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych ciała niebieskiego w układach równikowych; declination
(gramatyka) odmiana przez przypadki i liczby; declension

deklinacyjny adj
(gramatyka) związany z deklinacją, odmianą przez przypadki i liczby, przypadkowaniem declensional

dekoder n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odkodowywania zaszyfrowanych informacji decoder

dekolonizacja ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu; decolonization decolonisation

dekolonizować ˌdɛkɔlɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
dokonywać procesu dekolonizacji decolonize

dekolt ˈdɛkɔlt n
część ciała odsłonięta przez dekolt (1.1) cleavage
wycięcie w ubraniu (np. w sukni, swetrze, bluzce), odsłaniające szyję, czasem ramiona, piersi lub plecy neckline

dekomunizacja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie komunizmu, proces odchodzenia od komunizmu decommunization

dekomunizować v
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) usuwać wpływy doktryny komunistycznej decommunise decommunize

dekoncentracja n
rozpraszanie tego co było skupione deconcentration

dekoracja ˌdɛkɔˈraʦ̑ʲja n
element upiększający, ozdabiający dany przedmiot, budynek lub jego wnętrze decoration
w lm: plastyczne tło sceny teatralnej set

dekoracyjny ˌdɛkɔraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z dekoracją, stanowiący dekorację decorative ornamental

dekorator n
osoba zajmująca się dekorowaniem wnętrz decorator

dekorować ˌdɛkɔˈrɔvaʨ̑ v
upiększać coś, dodawać dekoracje decorate embellish bedeck

dekrementacja ˌdɛkrɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) operacja zmniejszenia wartości o jeden decrementation

dekret ˈdɛkrɛt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny mający moc ustawy, wydany przez organ władzy wykonawczej; act

dekryminalizacja n
ograniczenie zakresu i złagodzenie kary ustawowej za określone przestępstwa decriminalization

dekspantenol ˌdɛkspãnˈtɛ̃nɔl n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) analog alkoholowy będący witaminą kwasu pantotenowego, regenerujący skórę dexpanthenol

delator dɛˈlatɔr n
(dawniej, dawny) ktoś, kto denuncjuje, donosi delator

delegacja ˌdɛlɛˈɡaʦ̑ʲja n
wyjazd w sprawach służbowych delegation

delegat dɛˈlɛɡat n
oficjalny wysłannik jakiejś zbiorowości reprezentujący jej interesy delegate

delektować się ˌdɛlɛkˈtɔvaʨ̑‿ɕɛ v
odczuwać przyjemność, rozkoszować się, zachwycać się relish savour

delficki dɛlˈfʲiʦ̑ʲci adj
(geografia, geograficzny) związany z Delfami Delphic
taki, który jest niejasny, proroczy, wróżbiarski; wieloznaczny Delphic

delfin ˈdɛlfʲĩn n
(zoologia, zoologiczny) ssak morski z rzędu waleni; dolphin dauphin
(historia, historyczny, historycznie) tytuł następcy tronu francuskiego; dauphin dolphin

delicja dɛˈlʲiʦ̑ʲja n
(książkowy) coś pysznego; smakołyk delicacy
(potocznie, potoczny) ciastko biszkoptowe z galaretką, polane czekoladą Jaffa cake

delikatesy ˌdɛlʲikaˈtɛsɨ n
(handel, handlowy) dobrze zaopatrzony sklep spożywczy; delicatessen

delikatnie ˌdɛlʲiˈkatʲɲɛ adv
w sposób delikatny, subtelnie, nieznacznie delicately

delikatność ˌdɛlʲiˈkatnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest delikatne delicacy mansuetude subtlety

delikatny ˌdɛlʲiˈkatnɨ adj
charakteryzujący się delikatnością, subtelnością, kruchością delicate

delikt ˈdɛlʲikt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wykroczenie przeciw prawu tort delict

delta ˈdɛlta n
(geografia, geograficzny) ujście rzeki w kształcie trójkąta, wielkiej litery delta (1.1); delta
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa czwartej litery alfabetu greckiego, δ; delta

deluwium n
(geologia, geologiczny) osad powstały u podnóża wzgórz w wyniku zmywania zboczy przez wody opadowe diluvium

demagog dɛ̃ˈmaɡɔk n
polityk, działacz, który wygłasza hasła nierealne, lecz dające mu szerokie poparcie demagogue

demagogia ˌdɛ̃maˈɡɔɟja n
oddziaływanie na uczucia i nastroje polityczne lub społeczne nieuświadomionych mas przez nierealne obietnice, pochlebstwa itp. dla osiągnięcia własnych celów; demagogy demagoguery

demarkacja n
wytyczenie granicy pomiędzy dwoma obszarami demarcation

demaskatorski ˌdɛ̃maskaˈtɔrsʲci adj
taki, który demaskuje; który ujawnia to, co skrywane ((na przykład) czyjeś tajemnice, tajne informacje) whistle-blowing

demiurg ˈdɛ̃mʲjurk n
(filozofia, filozoficzny) idealna siła stwórcza, której dziełem jest rzeczywistość demiurge

demobilizacja ˌdɛ̃mɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
rozbrojenie, przejście sił zbrojnych państwa ze stanu wojennego do stanu pokojowego demobilization
zwalnianie odbywających czynną służbę wojskową do rezerwy demobilization

demograf dɛ̃ˈmɔɡraf n
osoba zawodowo zajmująca się demografią demographer

demografia ˌdɛ̃mɔˈɡrafʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka zajmująca się jakościowym i ilościowym badaniem stanów, struktur, ruchów i rozwoju ludności w określonych warunkach historycznych; demography

demograficzny adj
dotyczący demografii demographic

demokracja ˌdɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym źródło władzy stanowi wola większości obywateli, przy respektowaniu praw mniejszości; democracy

demokrata ˌdɛ̃mɔˈkrata n
zwolennik demokracji democrat

demokratycznie ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
zgodnie z założeniami demokracji, w sposób demokratyczny democratically

demokratyczny ˌdɛ̃mɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z demokracją democratic

demokratyzacja ˌdɛ̃mɔkratɨˈzaʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) proces przeobrażania systemu politycznego celem rozszerzenia uczestnictwa politycznego obywateli państwa, wprowadzanie zasad rządzenia opartych na współdecydowaniu wszystkich obywateli; democratisation democratization

demokratyzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyznawanie demokratycznych zasad democratism

demolowanie ˌdɛ̃mɔlɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: demolować demolition dismantling

demolować ˌdɛ̃mɔˈlɔvaʨ̑ v
świadomie niszczyć coś w sposób nieodwracalny demolish destroy smash

demon ˈdɛ̃mɔ̃n n
istota nadprzyrodzona występująca w wierzeniach ludowych, mitologiach i religiach, zajmująca pozycję pośrednią między bogami a ludźmi; o cechach na wpół ludzkich, na wpół boskich; najczęściej nieprzyjazna człowiekowi; demon

demonicznie adv
charakterystycznie dla demona (dosłownie lub w przenośni) demoniacally demonically

demoniczny ˌdɛ̃mɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który ma w sobie coś z demona; niesamowity demoniac demoniacal demonic

demonizować ˌdɛ̃mɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
wyolbrzymiać znaczenie czegoś złego demonize

demonolatria ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlatrʲja n
czczenie demonów demonolatry

demonolog n
(teologia, teologiczny) specjalista w dziedzinie demonologii demonologist

demonologia ˌdɛ̃mɔ̃nɔˈlɔɟja n
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się demonami demonology

demonologiczny adj
(teologia, teologiczny) dotyczący demonologii (działu teologii) demonological

demonstracja ˌdɛ̃mɔ̃w̃ˈstraʦ̑ʲja n
czynność pokazywania czegoś demonstration

demonstracyjny adj
służący do pokazania produktu, doświadczenia albo urządzenia demonstrative

demonstrant dɛ̃ˈmɔ̃w̃strãnt n
uczestnik demonstracji demonstrator

demontować ˌdɛ̃mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
rozkładać jakąś całość na części; dokonywać demontażu dismantle disassemble

denar ˈdɛ̃nar n
srebrna moneta bita w starożytności i średniowieczu; denar

denaturalizacja n
pozbawienie kogoś obywatelstwa denaturalisation denaturalization

denaturat ˌdɛ̃naˈturat n
nazwa handlowa skażonego alkoholu etylowego; denatured alcohol

denazalizacja ˌdɛ̃nazalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) proces w wyniku którego zanikają samogłoski nosowe; denazalization

dendrologia ˌdɛ̃ndrɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o drzewach, krzewach, krzewinkach i pnączach o zdrewniałych łodygach; dendrology

dendrologiczny adj
(botanika, botaniczny) (leśnictwo) związany z dendrologią, wiedzą o drzewach dendrologic dendrological

denerwować ˌdɛ̃nɛrˈvɔvaʨ̑ v
działać komuś na nerwy, wyprowadzać kogoś z równowagi emocjonalnej / psychicznej annoy irritate upset
być czymś przejętym, wzburzonym, podekscytowanym; odczuwać zdenerwowanie be irritate

denerwujący ˌdɛ̃nɛrvuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
wprowadzający w stan zdenerwowania, irytacji, wywołujący zdenerwowanie; dokuczliwy, wkurzający irritating

dennica dɛ̃ɲˈːiʦ̑a n
(pszczelarstwo, pszczelarski) dolny element ula bottom

denominacja n
(ekonomia, ekonomiczny) obniżenie nominału danej waluty denomination

dentyna n
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba dentine dentin

dentysta dɛ̃nˈtɨsta n
(zobacz) stomatolog; dentist

denuncjować ˌdɛ̃nũnˈʦ̑ʲjɔvaʨ̑ v
donosić władzom poufnie o popełnieniu przez kogoś wykroczenia, potajemnie oskarżać o takie czyny lub poglądy delate

deoksyrybonukleinowy adj
(chemia, chemiczny) tylko w wyrażeniu: kwas deoksyrybonukleinowy deoxyribonucleic

deoksyryboza n
(biochemia, biochemiczny) monosacharyd będący składnikiem kwasów deoksyrybonukleinowych; deoxyribose

deontologiczny adj
(filozofia, filozoficzny) związany z deontologią; rozumiany w zakresie deontologii deontological

departament ˌdɛparˈtãmɛ̃nt n
(administracja) jednostka organizacyjna ministerstwa lub innej instytucji, department

depenalizacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie i złagodzenie wymiaru karalności określonego typu czynu, uznawanego dotychczas za przestępstwo lub wykroczenie; depenalization

depilacja ˌdɛpʲiˈlaʦ̑ʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) usuwanie włosów z miejsc niepożądanych za pomocą urządzeń lub środków chemicznych; epilation depilation

depilacyjny adj
związany z depilacją, dotyczący depilacji depilatory

depilator ˌdɛpʲiˈlatɔr n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd służący do usuwania owłosienia razem z cebulkami; depilator epilator

depilować v
dokonywać depilacji, usuwać owłosienie z ciała depilate

deponent n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zaprzysiężony świadek deponent

deponować v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przekazywać komuś pieniądze lub przedmioty na przechowanie deposit

depopulacja n
wyludnienie, zmniejszenie stanu zaludnienia depopulation

deportacja ˌdɛpɔrˈtaʦ̑ʲja n
zesłanie do określonego miejsca na przymusowy pobyt deportation

deportować ˌdɛpɔrˈtɔvaʨ̑ v
zsyłać, wywozić z rozkazu władz poza granice państwa lub miejscowości deport

depozyt n
formalne przejęcie na przechowanie czegoś należącego do kogoś innego deposit

deprawacja ˌdɛpraˈvaʦ̑ʲja n
zepsucie obyczajów, przyjętych zasad, zejście z uczciwej drogi depravation depravity

deprecjacja ˌdɛprɛˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) spadek wartości dobra lub usługi, zwykle pieniądza w systemie płynnych kursów walut; depreciation

deprecjonować ˌdɛprɛʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
obniżać wartość, powodować utratę wartości depreciate debase

depresja dɛˈprɛsʲja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) chorobliwe przygnębienie i zahamowanie czynności psychicznych; depression
(ekonomia, ekonomiczny) faza cyklu koniunkturalnego następująca po kryzysie depression
(geografia, geograficzny) obszar leżący poniżej poziomu morza; depression

depresja poporodowa dɛˈprɛsʲja ˌpɔpɔrɔˈdɔva n
(medycyna, medyczny) zaburzenia nastroju objawiające się epizodem depresyjnym w ciągu trzech miesięcy po porodzie, trwające od dwóch do sześciu miesięcy; postnatal depression postpartum depression

depresyjny adj
taki, który prezentuje depresję, zniechęcenie depressive
taki, który wywołuje depresję, przygnębienie depressing

deprymować ˌdɛprɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
wprawiać w stan zakłopotania, niepewności depress

deptak ˈdɛptak n
ulica, aleja lub plac tylko dla pieszych car-free zone

deptać ˈdɛptaʨ̑ v
przygniatać coś, stąpając po tym trample

derby ˈdɛrbɨ n
rodzaj angielskiej gonitwy dla koni; derby

derealizacja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie psychiczne polegające na poczuciu obcości świata zewnętrznego i odbieraniu go jako zmienionego lub nierzeczywistego derealization

dereferencja ˌdɛrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) uzyskanie dostępu do zmiennej lub obiektu w pamięci na podstawie ich adresów lub referencji; dereferencing

deregulacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) zniesienie lub ograniczenie przepisów określających coś deregulation

dereń ˈdɛrɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) ozdobny lub uprawny krzew albo drzewo z rodzaju (1.1), często o jadalnych owocach dogwood cornel cornel-tree
(spożywczy) drobny, czerwony owoc derenia (1.2) jadalnego cornel berry cornelian dogberry dogcherry dogwood berry houndberry

derkacz ˈdɛrkaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Crex crex, smukły ptak o terkoczącym głosie; landrail corn crake

dermatolog ˌdɛrmaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznaniem, profilaktyką oraz leczeniem chorób, objawiających się na skórze, paznokciach i włosach dermatologist

dermatologia ˌdɛrmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca sie chorobami skóry i jej przydatków; dermatology

dermatologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z dermatologią, dotyczący dermatologii dermatological dermatologic

dermatoza ˌdɛrmaˈtɔza n
(medycyna, medyczny) choroba skóry dermatosis

derutować v
(przestarzałe, przestarzały) sprowadzać kogoś z prostej drogi, zbijać z tropu divert

derwisz ˈdɛrvʲiʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek muzułmańskiego bractwa religijnego o charakterze mistycznym dervish

derywat n
wyraz pochodny derivative

des dɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d obniżony o półton; D-flat

desensytyzacja ˌdɛsɛ̃w̃sɨtɨˈzaʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) terapia polegająca na redukowaniu intensywności reakcji lękowej; desensitization

deser ˈdɛsɛr n
(kulinaria) danie, najczęściej słodkie, serwowane po daniu głównym dessert

deses ˈdɛsɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d obniżony o cały ton; D double flat

deseń n
ozdobny, powtarzający się wzór – drukowany, tkany lub wytłaczany na powierzchni czegoś pattern

design n
(zawodowy) (sztuka) stylistyka jakiegoś przedmiotu, projektu; zespół cech charakterystycznych dla projektanta, firmy itp. design
(zawodowy) (sztuka) wzór, projekt wyrobu przemysłowego; także zajmowanie się wzornictwem przemysłowym design

designer n
(zawodowy) (sztuka) specjalista od designu, projektant wzorów dla wyrobów przemysłowych designer

deska ˈdɛska n
płaski kawałek drewna; board
podłużny, płaski sprzęt, np. sportowy, domowy, kuchenny board

deska do krojenia n
deska kuchenna, wykonana najczęściej z drewna, rzadziej z plastiku lub ceramiki, służąca do krojenia żywności chopping board cutting board

deska do prasowania n
specjalny podłużny blat do prasowania ubrań, rzeczy z tkaniny ironing board

deska rozdzielcza ˈdɛska rɔʑˈʥ̑ɛlʧ̑a n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) element wyposażenia samochodu umieszczony przed kierowcą zawierający wskaźniki, regulatory i przełączniki; dashboard dash instrument cluster

deska snowboardowa n
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu; snowboard

deska zjazdowa n
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu; snowboard

deskorolka ˌdɛskɔˈrɔlka n
(sport, sportowy) deska na kółkach, służąca do rekreacji oraz sportu; skateboard

deskryptywizm n
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do opisywania realnie używanego języka w sposób neutralny, bez określania jego elementów jako z gruntu „poprawnych” bądź „błędnych”; descriptivism
dążność do opisywania faktów w sposób neutralny descriptivism

desperacja n
zwątpienie w powodzenie działań desperation

desperat dɛsˈpɛrat n
człowiek, który stracił nadzieję na coś; ktoś, kto jest gotowy na wszystko, bez zwracania uwagi na konsekwencje despairer

despota dɛsˈpɔta n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł dworski w Cesarstwie Bizantyjskim, nadawany honorowo synom lub zięciom cesarzy; despot
władca absolutny, mający nieograniczoną władzę despot

despotycznie ˌdɛspɔˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób despotyczny despotically

despotyczny adj
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z despotyzmem jako formą rządów lub z despotą despotic
(książkowy) narzucający własną wolę i wymagający od innych bezwzględnego posłuszeństwa despotic tyrannical

despotyzm dɛsˈpɔtɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bezwzględna i nieograniczona władza, opierająca się na terrorze oraz nieprzestrzeganiu praw i wolności obywatelskich despotism

destabilizacja ˌdɛstabʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
zachwianie równowagi, zakłócenie porządku, wprowadzenie chaosu destabilisation destabilization

destalinizacja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) likwidowanie stalinizmu, proces odchodzenia od stalinizmu; de-Stalinization

destrukcja dɛˈstrukʦ̑ʲja n
niszczenie, zniszczenie, rozpad destruction

destrukcyjny ˌdɛstrukˈʦ̑ɨjnɨ adj
posiadający własność niszczenia czegoś lub burzenia jego struktury destructive

destruktywny adj
powodujący rozprężenie lub zniszczenie destructive

destylacja ˌdɛstɨˈlaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) sposób rozdziału substancji wykorzystujący różnicę w prężnościach par (temperaturach wrzenia); distillation

destylat dɛˈstɨlat n
produkt destylacji; distillate

destylowany adj
(chemia, chemiczny) poddany procesowi destylacji distilled

desygnat dɛˈsɨɡnat n
(językoznawstwo, językoznawczy) (logika, logiczny) dowolny obiekt, do którego zastosowanie danej nazwy ma sens; designatum

deszcz dɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny, krople wody powstające w chmurach i spadające na ziemię; rain
(przenośnie, przenośnia) duża ilość czegoś, co spada lub pojawia się niespodziewanie rain shower

deszczomierz dɛʃˈʧ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych; rain gauge

deszczowy dɛʃˈʧ̑ɔvɨ adj
związany z deszczem, odnoszący się do deszczu rainy

deszczówka n
woda pochodząca z opadów deszczu rainwater

deszeret dɛˈʃɛrɛt n
(historia, historyczny, historycznie) czerwona korona władców Dolnego Egiptu w okresie predynastycznym, mająca podwyższony tył i spiralę z przodu; deshret

detal ˈdɛtal n
(ekonomia, ekonomiczny) forma handlu, w małych ilościach, sprzedaż niehurtowa, bezpośrednio konsumentowi retail
szczegół, coś mało ważnego detail

detaliczny adj
(handel, handlowy) dotyczący drobnej sprzedaży retail
(potocznie, potoczny) odnoszący się do szczegółu detailed

detekcja dɛˈtɛkʦ̑ʲja n
wykrywanie detection

detektyw dɛˈtɛktɨf n
człowiek zajmujący się dochodzeniem, śledzeniem, rozwiązywaniem spraw o charakterze kryminalnym jako funkcjonariusz policji lub jako pracownik jakiejś firmy prowadzącej śledztwa detective investigator

detergent n
(chemia, chemiczny) środek piorący, myjący lub czyszczący; (także, też) substancja chemiczna zawarta w takim środku; detergent

determinant ˌdɛtɛrˈmʲĩnãnt n
czynnik mający decydujący wpływ determinant

determinatyw ˌdɛtɛrmʲĩˈnatɨf n
(językoznawstwo, językoznawczy) występujący w niektórych językach znak określający klasę pojęciową charakteryzującą dane słowo i umieszczany przed lub po nim; determinative

deterministyczny adj
dotyczący determinizmu, związany z determinizmem, oparty na determinizmie deterministic

detonator ˌdɛtɔ̃ˈnatɔr n
ładunek materiału wybuchowego przenoszący detonację ze spłonki do kruszącego materiału wybuchowego; detonator

detronizacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pozbawienie monarchy jego władzy i tytułu; dethronement dethronization

detrytus n
(ekologia, ekologiczny) drobnoszczątkowa, martwa materia organiczna; detritus

deuter ˈdɛwtɛr n
izotop wodoru mający w jądrze jeden proton i jeden neutron; deuterium

deuteron dɛwˈtɛrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jądro atomu deuteru; deuteron

dewaluacja ˌdɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowe obniżenie kursu danej waluty; devaluation

dewiza n
zasada postępowania, którą ktoś wyznaje motto byword philosophy watchword

dewizy dɛˈvʲizɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) zagraniczne środki płatnicze foreign currency

dewocja dɛˈvɔʦ̑ʲja n
gorliwe spełnianie praktyk religijnych na pokaz przy jednoczesnym zaniedbaniu duchowości wewnętrznej; devotion

dewocjonalia ˌdɛvɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲja n
(handel, handlowy) różne drobne przedmioty związane z kultem religijnym, zwykle te będące w obiegu handlowym; devotional article

dewon ˈdɛvɔ̃n n
(geologia, geologiczny) czwarty okres geologiczny ery paleozoicznej; Devonian

dezawuować ˌdɛzavuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
umniejszać wartość czegoś lub czyjeś zasługi disavow

dezercja n
odejście skądś, rezygnacja, odstąpienie defection
ucieczka z wojska desertion

dezerter n
(wojskowość, wojskowy) mężczyzna dokonujący dezercji – ucieczki z wojska deserter

dezinformacja n
wprowadzenie kogoś w błąd przez podanie mylących lub fałszywych informacji; disinformation misinformation

dezintegracja n
rozpad jakiejś całości disintegration

dezintermediacja ˌdɛzʲĩntɛrmɛˈdʲjaʦ̑ʲja n
(zarządzanie) eliminowanie pośredników z łańcucha dostaw i świadczonych usług; disintermediation

dezodorant ˌdɛzɔˈdɔrãnt n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny pomagający zwalczać nieprzyjemny zapach ciała i jego potu; deodorant

dezodoryzacja ˌdɛzɔdɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
usuwanie niemiłego zapachu; deodorization

dezodoryzowanie ˌdɛzɔdɔrɨzɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: dezodoryzować; deodorizing

dezodoryzować ˌdɛzɔdɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
usuwać niemiły zapach deodorize

dezoksyryboza n
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) deoksyryboza desoxyribose

dezynfekcja ˌdɛzɨ̃nˈfɛkʦ̑ʲja n
odkażanie, postępowanie mające na celu maksymalne zmniejszenie liczby drobnoustrojów w odkażanym materiale; disinfection

dezynfekować ˌdɛzɨ̃nfɛˈkɔvaʨ̑ v
dokonywać dezynfekcji disinfect

dharma n
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: doktryna buddyjska dharma
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: element składowy materii dharma
(filozofia, filozoficzny) w buddyzmie: ostateczna rzeczywistość, prawda dharma
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: podstawowe zasady etyczne dharma
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie i buddyzmie: prawo karmiczne decydujące o życiu człowieka (prawo przyczyny i skutku); dharma

diabaz ˈdʲjabas n
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa; diabase

diabelski dʲjaˈbɛlsʲci adj
związany z diabłem, dotyczący diabła devilish diabolic diabolical

diabelski młyn dʲjaˈbɛlsʲci ˈmwɨ̃n n
rodzaj karuzeli mającej postać wielkiego koła obracającego się w płaszczyźnie pionowej big wheel Ferris wheel

diabetolog ˌdʲjabɛˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy i jej powikłań diabetologist

diabetologia ˌdʲjabɛtɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem cukrzycy oraz jej powikłań; diabetology

diabeł ˈdʲjabɛw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) upadły anioł, kuszący do grzechu; devil

diabeł tkwi w szczegółach ˈdʲjabɛw ˈtkfʲi f‿ʃʧ̑ɛˈɡuwax proverb
najtrudniejsze do rozwiązania jest to, co z pozoru wydaje się błahe the devil is in the details

diabełek n
(potocznie, potoczny) urwis, łobuziak little devil

diablica n
(folklor) (mitologia, mitologiczny) żeńska forma diabła she-devil
(przenośnie, przenośnia) zła kobieta she-devil

diadem ˈdʲjadɛ̃m n
złota lub srebrna opaska na głowę, zakładana przez królów, książęta i duchownych jako oznaka ich władzy; diadem

diagnostyczny ˌdʲjaɡnɔˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący diagnostyki, służący do oceny stanu czegoś lub kogoś diagnostic

diagnostyka dʲjaˈɡnɔstɨka n
(technologia, technika, techniczny) ocena stanu technicznego maszyny lub urządzenia technicznego; machine fault diagnosis

diagnoza dʲjaˈɡnɔza n
(medycyna, medyczny) rozpoznanie choroby diagnosis
określenie stanu rzeczy lub zjawiska na podstawie dogłębnej analizy assessment evaluation

diagnozować ˌdʲjaɡnɔˈzɔvaʨ̑ v
wystawiać diagnozę, rozpoznawać daną chorobę po przeprowadzeniu badań diagnose

diagram ˈdʲjaɡrãm n
graficzna, schematyczna ilustracja czegoś, np. struktury, idei, procesu, wartości; diagram

diak dʲjak n
(elektronika, elektroniczny) tyrystor składający się z dwóch połączonych antyrównolegle dynistorów; DIAC diac

diakon n
(kościelny) duchowny z najniższym stopniem świeceń prezbiteratu; deacon

diakoński adj
(kościelny) związany z osobą lub tytułem diakona diaconal

dialekt ˈdʲjalɛkt n
(językoznawstwo, językoznawczy) regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi, itp. dialect

dialektologia n
nauka o dialektach i gwarach; dialectology

dialektologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z dialektologią, nauką o dialektach i gwarach dialectological

dialektyczny ˌdʲjalɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z dialektyką, zgodny z zasadami dialektyki dialectal

dializa n
metoda oczyszczania roztworów koloidalnych z elektrolitów przy użyciu błony półprzepuszczalnej. dialysis

dialog ˈdʲjalɔk n
rozmowa dwóch osób dialogue dialog

diament ˈdʲjãmɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał, przezroczysta odmiana węgla występująca w przyrodzie; diamond
(technologia, technika, techniczny) przyrząd przeznaczony do rżnięcia szkła i szlifowania kamieni szlachetnych, zazwyczaj z diamentowym ostrzem glass cutter

diamentowa kula ˌdʲjãmɛ̃nˈtɔva ˈkula n
kula pokryta lusterkami używana w dyskotekach do efektów świetlnych disco ball mirror bull

diametralnie ˌdʲjãmɛˈtralʲɲɛ adv
przeciwstawnie, krańcowo różnie diametrical, diametric

diaskop ˈdʲjaskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania przezroczy na ekranie; slide projector

diaspora dʲjaˈspɔra n
ogół ludności danego narodu mieszkającej poza swoim macierzystym krajem diaspora

diastema dʲjaˈstɛ̃ma n
(anatomia, anatomiczny) (stomatologia, stomatologiczny) przestrzeń między zębami u niektórych ssaków; diastema

diatryba n
Obraźliwy atak lub krytyka diatribe

didaskalia ˌdʲidaˈskalʲja n
wskazówki autora, tekst poboczny zawierający objaśnienia dotyczące sposobu wystawienia sztuki stage direction

didżej n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba prowadząca program muzyczny w radiu, telewizji, klubie muzycznym itp., utrzymująca kontakt z odbiorcami przez różne komentarze, niekoniecznie związane z muzyką DJ disc jockey

diecezja dʲjɛˈʦ̑ɛzʲja n
(historia, historyczny, historycznie) jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie; diocese
(kościelny) jednostka administracyjna zarządzana przez biskupa; diocese

diecezjalny ˌdʲjɛʦ̑ɛˈzʲjalnɨ adj
(przymiotnik) od: diecezja diocesan

diegetyczny adj
(książkowy) narracyjny diegetic

dielektryczny adj
(fizyka, fizyczny) słabo lub w ogóle nie przewodzący ładunków elektrycznych dielectric

dielektryk dʲjɛˈlɛktrɨk n
materiał, który bardzo słabo przewodzi prąd; dielectric

dieta ˈdʲjɛta n
(medycyna, medyczny) sposób odżywiania się diet

dietetyczny ˌdʲjɛtɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) o posiłku: niskokaloryczny, zdrowy dietetic
(medycyna, medyczny) spełniający wymagania diety lub dietetyki albo z nimi związany dietetic

dietetyk dʲjɛˈtɛtɨk n
(medycyna, medyczny) specjalista w zakresie racjonalnego żywienia, opracowujący diety dostosowane do potrzeb ludzi zdrowych oraz do różnych schorzeń; dietician

dietetyka dʲjɛˈtɛtɨka n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się zasadami racjonalnego żywienia człowieka, w zależności od wykonywanej pracy lub stanu zdrowia; nutrition

difalia dʲiˈfalʲja n
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) wada wrodzona polegająca na posiadaniu podwójnego penisa diphallia

digamma dʲiˈɡãmːa n
(językoznawstwo, językoznawczy) litera z archaicznego alfabetu greckiego, oznaczająca głoskę [v] lub [w] oraz liczbę 6 digamma

digitalizacja ˌdʲiɟitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) przetwarzanie danych analogowych, pisanych do postaci cyfrowej, (także, też) rozpowszechnianie techniki cyfrowej; digitalisation

digoksyna ˌdʲiɡɔˈksɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jeden z glikozydów naparstnicy, lek kardiotoniczny; digoxin

dihydralazyna ˌdʲixɨdralaˈzɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający obwodowe naczynia tętnicze, będący pochodną hydrazynoftalazyny dihydralazine

diler ˈdʲilɛr n
sprzedawca-dystrybutor dealer

dimer ˈdʲĩmɛr n
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z dwóch merów; dimer

dinar ˈdʲĩnar n
(jednostka monetarna) współczesny i historyczny pieniądz wielu krajów; dinar

dingo ˈdʲĩŋɡɔ n
(zoologia, zoologiczny) Canis lupus dingo, ssak z rodziny psowatych, zamieszkujący Australię, Nową Gwineę, oraz Azję Południowo-Wschodnią; dingo

dinozaur dʲĩˈnɔzawr n
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) wymarły gad naczelny z grupy archozaurów, która zdominowały ziemskie ekosystemy na ponad 160 mln lat, pojawiając się w środkowym triasie; dinosaur dino

dioda ˈdʲjɔda n
(elektronika, elektroniczny) element elektroniczny wykazujący różny opór w zależności od kierunku przepływu prądu; diode

dioksyna n
(chemia, chemiczny) potoczna nazwa chlorowanych dibenzodioksyn dioxin

diopsyd n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z grupy krzemianów zaliczany do grupy piroksenów, krzemian wapnia i magnezu, CaMg[Si2O6]; diopside

dioptryka n
(fizyka, fizyczny) dział optyki zajmujący się badaniami zjawisk załamywania światła; dioptrics

diorama dʲjɔˈrãma n
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) namalowany na przezroczystej tkaninie lub szkle obraz dający, przy odpowiednim oświetleniu, iluzjonistyczne wrażenie trójwymiarowości diorama
(technologia, technika, techniczny) (sztuka) zaaranżowana ekspozycja sprawiająca wrażenie przestrzenności, w której znajdujący się w tle obraz łączy się z umieszczoną przed nim makietą i rekwizytami diorama

dip dʲip n
(kulinaria) gęsty, pikantny sos do zamaczania przekąsek, podawany na zimno, przygotowany zwykle na bazie jogurtu, śmietany lub majonezu, czasem twarogu; dip

diplodok dʲiˈplɔdɔk n
(paleontologia, paleontologiczny) gatunek dinozaura roślinożernego z okresu późnej jury; Diplodocus

dis dʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d podwyższony o półton; D-sharp

dis-moll ˈdʲis‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku dis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) d-sharp minor

discman ˈdʲiskmɛ̃n n
(elektronika, elektroniczny) przenośny odtwarzacz płyt CD wyposażony w słuchawki; discman

disis ˈdʲisʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk d podwyższony o cały ton; D double sharp

diss n
(slangowo) obraza, atak słowny na kogoś diss

disulfoton ˌdʲisulˈfɔtɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, wyjątkowo toksyczny insektycyd i akarycyd; disulfoton

diuna ˈdʲjũna n
ruchoma wydma na wybrzeżu morskim powstała przez nawiewanie piasku dune

dla dla preposition
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności to towards
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności for

dla chcącego nic trudnego ˌdla‿xʦ̑ɔ̃nˈʦ̑ɛɡɔ ˈɲiʦ̑ trudˈnɛɡɔ proverb
jeśli bardzo czegoś pragniemy, to nie jest problemem, abyśmy to zdobyli nothing is impossible to a willing mind

dlaczego dlaˈʧ̑ɛɡɔ pronoun
…pytający, używany w zdaniach, w których pytający pyta o przyczynę lub cel jakiejś czynności why how come
…względny, używany w zdaniach podrzędnych określających przyczynę lub cel czynności why how come

dlatego dlaˈtɛɡɔ conjunction
…używany w budowie współrzędnego zdania wynikowego therefore

dmuchanie dmuˈxãɲɛ n
wypuszczanie powietrza ustami blowing

dmuchawa n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wentylatora o ukierunkowanym strumieniu powietrza blower

dmuchawiec dmuˈxavʲjɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) przekwitnięty kwiat mniszka lekarskiego clock dandelion

dmuchać ˈdmuxaʨ̑ v
wypuszczać powietrze z ust blow

dno dnɔ n
dolna powierzchnia wgłębienia w skorupie ziemskiej, np. koryta rzeki lub wąwozu bottom ground
wewnętrzna, dolna ścianka jakiegoś przedmiotu bottom ground

do dɔ preposition
…określający końcowy punkt w czasie until 'til
…określający końcowy punkt w przestrzeni to
…określający maksymalną wartość up to
…określający przeznaczenie, użytek do

do góry adv
w kierunku pionowym do ziemi, ponad powierzchnię up upmost uppermost

do góry nogami dɔ‿ˈɡurɨ nɔˈɡãmʲi idiom
dnem, spodnią częścią w kierunku góry, obrócony o 180 stopni w osi równoległej do podstawy upside down

do kitu dɔ‿ˈcitu adj
(potocznie, potoczny) beznadziejny, nie nadający się good for nothing hopeless

do kurwy nędzy dɔ‿ˈkurvɨ ˈnɛ̃nʣ̑ɨ interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) emocjonalne wyrażenie niezadowolenia, niedowierzania mówiącego w określonej sytuacji for fuck's sake

do niczego ˌdɔ‿ɲiˈʧ̑ɛɡɔ adj
tandetny, kiepski, marny, lichy, nie nadający się do użytku, nie spełniający oczekiwanej funkcji unuseful useless

do przodu adv
kierując się dalej ahead forth forward forwards frontward fwd onward onwards

do przodu interjection
fraza, która ma ośmielić odbiorcę wypowiedzi do działania go ahead

do usranej śmierci adv
(wulgarnie, wulgaryzm) długo, bez końca i bez istotnego rezultatu till hell freezes over until kingdom come until the cows come home

do widzenia ˌdɔ‿vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
uprzejmy zwrot używany do pożegnania się z kimś goodbye see you

do zobaczyska ˌdɔ‿zɔbaˈʧ̑ɨska interjection
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) do zobaczenia see ya

doba ˈdɔba n
(przenośnie, przenośnia) charakterystyczny okres age era
jednostka czasu równa czasowi obrotu Ziemi wokół własnej osi (24 godziny) day twenty-four hours

doberman dɔˈbɛrmãn n
(kynologia, kynologiczny) silny i duży, wilkowaty pies z grupy pinczerów, o gładkiej ciemnej sierści; Dobermann Doberman Doberman Pinscher

dobiegaczka ˌdɔbʲjɛˈɡaʧ̑ka n
(środowiskowy) (fotografia) tryb pracy aparatu fotograficznego polegający na przewidywaniu ruchu obiektu i na tej podstawie automatycznym korygowaniu ostrości; wyprzedzający autofocus Predictive AF Predictive Focus Control

dobitnie dɔˈbʲitʲɲɛ adv
stanowczo i jasno, często głośno i w obrazowy sposób distinctly emphatically forcibly pointedly

dobitność dɔˈbʲitnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest dobitne, wyraziste, niepozostawiające wątpliwości explicitness

dobitny dɔˈbʲitnɨ adj
wyraźny, który nie pozostawia wątpliwości emphatic emphatical perspicuous

dobosz ˈdɔbɔʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (wojskowość, wojskowy) człowiek grający na bębnie w orkiestrze, szczególnie wojskowej; drum drummer drummer boy

dobranoc dɔˈbrãnɔʦ̑ interjection
pożegnanie używane wieczorem, kiedy chcemy komuś życzyć dobrej, spokojnej nocy good night

dobrany adj
taki, który pasuje all of a piece attuned compatible fitting matching snug

dobre maniery ˈdɔbrɛ mãˈɲɛrɨ n
umiejętność porządnego, kulturalnego zachowywania się; dobre wychowanie good manners

dobro ˈdɔbrɔ n
czyjaś korzyść, zysk good
jedna z dwóch podstawowych wartości moralnych, przeciwieństwo zła good
rzecz mająca wartość possession

dobrobyt dɔˈbrɔbɨt n
dobre warunki materialne prosperity welfare weal

dobroczynność n
działalność polegająca na bezinteresownym niesieniu pomocy potrzebującym charity

dobroczyńca n
(książkowy) osoba świadcząca innym dobro, osoba dobroczynna benefactor

dobrowolnie ˌdɔbrɔˈvɔlʲɲɛ adv
w sposób dobrowolny, pozbawiony przymusu; z własnej woli voluntarily

dobrowolny ˌdɔbrɔˈvɔlnɨ adj
wynikający z własnej woli, działający bez przymusu voluntary

dobroć ˈdɔbrɔʨ̑ n
cecha postępowania odznaczająca się życzliwością goodness

dobry ˈdɔbrɨ adj
ciekawy, interesujący, wysokiej jakości interesting good
miły, uczynny, usłużny, szlachetny good
korzystny good
o nastroju wesoły, radosny good
o zdrowiu, zmysłach zdrowy; szczególnie wyostrzony good
pomyślny, udany good
świetny, znakomity w swojej dziedzinie good
grzeczny good
odpowiedni, pasujący do czegoś right good
smaczny tasty good

dobry ˈdɔbrɨ n
nazwa oceny szkolnej 4 B

dobry wieczór ˈdɔbrɨ ˈvʲjɛʧ̑ur interjection
uprzejme powitanie używane wieczorem good evening

dobrymi chęciami jest piekło wybrukowane proverb
mając dobre intencje można czasem wyrządzić coś złego the road to hell is paved with good intentions

dobrze ˈdɔbʒɛ adv
w należyty sposób well
przyjemnie well

dobrze wychowany adj
taki, który na skutek wychowania zachowuje się grzecznie well-bred well-mannered

dobór n
wybranie najodpowiedniejszych do określonego celu osób, zwierząt lub przedmiotów selection choice picking

doceniać dɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
dostrzegać wartość kogoś lub czegoś; cenić coś wysoko appreciate estimate value

dochodzenie ˌdɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ogół czynności prowadzone przez prokuratora, policję lub sędziego śledczego zmierzające do wyjaśnienia okoliczności związanych z przestępstwem investigation

dochodzić dɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
aspekt niedokonany od: dojść claim
o czasie: być prawie be almost

dochodzić do siebie v
stawać się zdrowym, sprawnym, wypoczętym come round come to

dochód ˈdɔxut n
(ekonomia, ekonomiczny) suma wpływów z wszystkich źródeł lub określonego ich typu; income revenue

dochód narodowy ˈdɔxut ˌnarɔˈdɔvɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wszystkich dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju na jego terenie i za granicą, pomniejszona o amortyzację i podatki pośrednie (zwykle liczony w okresie roku kalendarzowego); national income

docierać dɔˈʨ̑ɛraʨ̑ v
dostawać się, dochodzić dokądś lub do kogoś z trudem reach

doczesny dɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
przemijający, związany z życiem ziemskim, bez większego znaczenia w perspektywie wiecznego życia mundane temporal terrestrial worldly

dodatek dɔˈdatɛk n
(informatyka, informatyczny) dodatkowa funkcjonalność programu komputerowego w postaci wtyczki, skórki itp. add-on
coś dodanego, dodatkowego accompaniment extra

dodatkowo adv
w sposób dodany do czegoś additionally accessorily in addition to on top of that

dodatkowy ˌdɔdatˈkɔvɨ adj
dodany do istniejącej wcześniej reszty additional supplementary
nieplanowany additional supplementary
pomocniczy additional supplementary
niekonieczny; taki, którego brak nie zmieniłby ostatecznych wniosków additional

dodatni dɔˈdatʲɲi adj
dobry lub korzystny positive

dodawanie ˌdɔdaˈvãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne oznaczane symbolem + (plus); addition
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu – uogólnienie dodawania (1.1) addition
(rzeczownik odczasownikowy) od: dodawać addition

dodawać dɔˈdavaʨ̑ v
dawać coś uzupełniającego, podwyższającego poprzednią ilość add
(matematyka, matematyczny) wykonywać dodawanie, sumować add

dodać ˈdɔdaʨ̑ conjunction
(matematyka, matematyczny) plus (spójnik łączący dodawane składniki) plus

dodać dwa do dwóch idiom
(przenośnie, przenośnia) skojarzyć ze sobą proste fakty i zorientować się w sytuacji put two and two together

dodekafoniczny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z dodekafonią, zgodny z zasadami dodekafonii dodecaphonic

dodo ˈdɔdɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) wymarły ptak nielot z wyspy Mauritius z gatunku Raphus cucullatus; dodo

doenjang n
(kulinaria) koreańska pasta ze sfermentowanych ziaren soi doenjang

dog dɔk n
(kynologia, kynologiczny) nazwa rasy psa; great Dane

dogmat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) prawda uznana za objawioną przez Kościół dogma
twierdzenie przyjęte bezkrytycznie za pewne bez względu na brak stwierdzenia jego prawdziwości dogma

dogmatyczny adj
oparty na dogmacie, niepodlegający dyskusji dogmatic dogmatical

dogmatyzm n
brak krytycyzmu w stosunku do pewnych tez i poglądów, odrzucanie możliwości poddania ich weryfikacji dogmatism

dogodnie adv
przynosząc korzyść on easy terms
w sposób odpowiadający czyimś potrzebom comfortably

dogodność n
warunki dające poczucie zaspokojenia potrzeb facility

dogodny adj
odpowiedni, właściwy, nadający się do czegoś, odpowiadający określonym potrzebom/wymaganiom convenient commode conducive

dogrywka dɔˈɡrɨfka n
(sport, sportowy) czas dodany do spotkania sportowego, gdy wynik meczu nie został rozstrzygnięty we właściwym czasie trwania spotkania extra time

doić ˈdɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
pozyskiwać mleko, wyciskając je z wymion krowy, owcy milk

dojazd n
(motoryzacja) droga dojazdowa access road
(sport, sportowy) teren na skoczni narciarskiej, na którym skoczkowie wyhamowują po wylądowaniu out-run
czynność dojeżdżania gdzieś commuting

dojny adj
(rolnictwo, rolniczy) o samicach mlekodajnych zwierząt hodowlanych: mogący dawać mleko milch

dojrzałość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: dojrzały maturity

dojrzały dɔjˈʒawɨ adj
o żywych organizmach: taki, który osiągnął dojrzałość; taki, który jest w pełni swego rozwoju mature ripe
taki, który postępuje jak dorosły; działa rozsądnie, mądrze, jest odpowiedzialny mature

dojrzewanie ˌdɔjʒɛˈvãɲɛ n
okres życia między dzieciństwem a dorosłością; adolescence

dojrzewać dɔjˈʒɛvaʨ̑ v
osiągać pełnię rozwoju; osiągać dojrzałość, dorosłość mature

dojrzeć v
przeprowadzić nadzór inspect oversee
uświadomić sobie glimpse perceive
zobaczyć coś niewyraźnego catch a glimpse of catch sight of notice spot
osiągnąć dojrzałość, pełnię rozwoju lub jakości mature ripen mellow

dojść dɔjɕʨ̑ v
(potocznie, potoczny) osiągnąć orgazm come
pojąć coś, zrozumieć, zbadać come
osiągnąć jakąś granicę achieve attain
osiągnąć pewną miarę, liczbę, wielkość achieve attain
poruszając się, osiągnąć pewien cel; dotrzeć idąc reach

dok dɔk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) basen portowy lub pływająca konstrukcja, zapewniające utrzymanie położenia statku w stałej pozycji dock

dokarmiać dɔˈkarmʲjäʨ̑ v
sporadycznie zaopatrywać kogoś w żywność, dostarczać komuś żywność feed additionally give additional food

dokonanie ˌdɔkɔ̃ˈnãɲɛ n
osiągnięcie, sukces accomplishment

dokonany ˌdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
(gramatyka) opisujący czynność, która się zakończyła perfect perfective

dokonać dɔˈkɔ̃naʨ̑ v
zrobić coś do końca, wykonać jakąś funkcję, czynność accomplish

dokrętka n
(technologia, technika, techniczny) nakrętka zabezpieczająca śrubę przed odkręceniem się locknut jam nut

doktor ˈdɔktɔr n
(potocznie, potoczny) lekarz doctor
stopień naukowy; doctor

doktor Kościoła n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł nadawany w Kościele katolickim świętym odznaczającym się znacznym wkładem w rozwój doktryny; Doctor of the Church

doktor honoris causa n
(szkolnictwo, szkolny) akademicki tytuł honorowy nadawany osobom szczególnie zasłużonym; doctor honoris causa

doktorat n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) praca naukowa prowadzona lub napisana celem zdobycia stopnia doktora doctoral thesis
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) uzyskany stopień doktora w danej dziedzinie doctorate

doktryna dɔkˈtrɨ̃na n
podstawowe założenia i twierdzenia jakiejś dziedziny wiedzy lub ideologii doctrine

doktryner n
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba uporczywie trzymająca się wyznawanych doktryn, mająca skostniałe poglądy i hołdująca nieadekwatnym do rzeczywistości zasadom doctrinaire

dokuczanie ˌdɔkuˈʧ̑ãɲɛ n
wyrządzanie przykrości komuś teasing vexation

dokuczać dɔˈkuʧ̑aʨ̑ v
sprawiać przykrość, kłopoty lub ból annoy bother

dokument dɔˈkũmɛ̃nt n
materiał w postaci papierowej potwierdzający coś; document
pismo urzędowe stwierdzające tożsamość identification
przedmiot poświadczający jakiś stan rzeczy deed document record

dokąd ˈdɔkɔ̃nt pronoun
… pytajny, służący do pytania o długość trwania jakiejś czynności how long
… pytajny, służący do pytania o miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch where to whither
… względny, służący do łączenia zdania głównego z podrzędnym, gdy zdanie podrzędne określa miejsce, w którego kierunku odbywa się ruch where whither

dokądś ˈdɔkɔ̃ntʲɕ pronoun
…w wyrażeniu zastępujący kierunek dokładnie nieznany, będący jednocześnie celem somewhere

dokładnie dɔˈkwadʲɲɛ adv
w sposób dokładny, precyzyjny, staranny; z dbałością o szczegóły precisely exactly accurately

dokładność dɔˈkwadnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co dokładne exactitude exactness precision accurateness preciseness

dokładny dɔˈkwadnɨ adj
wykonany z dużą starannością precise

dol dɔl n
(medycyna, medyczny) jednostka natężenia bólu; dol

dolar ˈdɔlar n
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów świata o symbolu $; dollar

dolaryzacja ˌdɔlarɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie dolara do obrotu w innym państwie jako urzędowej waluty; dollarization

dolaryzować ˌdɔlarɨˈzɔvaʨ̑ v
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzać dolara do obrotu w innym państwie jako urzędową walutę dollarize

dolegliwość ˌdɔlɛɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
choroba, schorzenie, problem zdrowotny ailment

dolewać oliwy do ognia dɔˈlɛvaʨ̑ ɔˈlʲivɨ dɔ‿ˈːɟɲa v
zwiększać czyjeś niezadowolenie lub rozdrażnienie, eskalować spór i potęgować negatywne emocje add fuel to the fire pour salt on the wound

doliczać v
dodać jakąś sumę do sumy obliczonej wcześniej add on

dolina dɔˈlʲĩna n
(geografia, geograficzny) wklęsła, wydłużona forma terenu, znajdująca się poniżej poziomu otaczającego terenu; valley dale vale

dolmen ˈdɔlmɛ̃n n
(archeologia, archeologiczny) prehistoryczna budowla megalityczna o charakterze grobowca, składająca się z głazów wkopanych pionowo w ziemię i wielkiego płaskiego bloku skalnego, który był na nich ułożony; dolmen

dolmusz ˈdɔlmuʃ n
(turystyka, turystyczny) popularny w Turcji środek transportu miejskiego i podmiejskiego, najczęściej w postaci mikrobusa zatrzymującego się na dość dowolnie wyznaczonych przystankach, w którym za przejazd płaci się bezpośrednio u kierowcy dolmush

dolnoaustriacki adj
związany z Dolną Austrią, dotyczący Dolnej Austrii Lower Austrian

dolnoniemiecki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnoniemiecki; Low German

dolnołużycki ˌdɔlnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język dolnołużycki Lower Sorbian

dolny ˈdɔlnɨ adj
znajdujący się na dole lower

dolomit dɔˈlɔ̃mʲit n
minerał z gromady węglanów; dolomite

dolos ˈdɔlɔs n
jeden z bloków betonowych służących do budowy falochronów narzutowych i w ochronie brzegu morskiego dolos

dom dɔ̃m ˈdɔmɨ n
budynek mieszkalny house home
pomieszczenie, miejsce stałego zamieszkania (pobytu) home house
placówka społeczna, usługowa lub handlowa home house

dom dziecka ˈdɔ̃mʲ ˈʥ̑ɛʦ̑ka n
placówka opiekuńczo-wychowawcza typu socjalizacyjnego dla dzieci i młodzieży, których potrzeby stale lub okresowo nie mogą być zaspokajane w domu rodzinnym; orphanage children's home

dom kultury n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną; cultural center cultural centre

dom pomocy społecznej n
placówka świadcząca usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne osobom wymagającym całodobowej opieki; nursing home
siedziba (1.1) nursing home

dom poprawczy n
instytucja resocjalizacyjna dla nieletnich borstal community home reform school reformatory

dom publiczny ˈdɔ̃m puˈblʲiʧ̑nɨ n
dom, w którym jest uprawiana prostytucja; brothel

dom starców ˈdɔ̃m ˈstarʦ̑uf n
zakład, w którym dożywają osoby stare i pozbawione opieki retirement home nursing home

dom towarowy n
(handel, handlowy) wielobranżowy i wielkopowierzchniowy sklep; department store

dom wariatów n
(potocznie, potoczny) zakład dla osób z zaburzeniami psychicznymi bedlam madhouse

domator n
osoba dużo przebywająca w domu, lubiąca życie rodzinne homebody

domatorstwo n
częste przebywanie w domu domesticity

domek z kart ˈdɔ̃mɛk ˈs‿kart n
(przenośnie, przenośnia) coś, co jest nietrwałe house of cards
budowla z kart do gry, najczęściej mająca kształt piramidki house of cards

domena dɔ̃ˈmɛ̃na n
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna wyższa od królestwa; domain
(fizyka, fizyczny) obszar samorzutnie namagnesowany, w którym momenty magnetyczne mają ten sam kierunek; domain
charakterystyczna część działalności, obszar zainteresowań, przestrzeń gdzie coś istnieje, jest dokonane lub ma jakąś własność domain
(historia, historyczny, historycznie) posiadłość należąca do panujących na danym obszarze; demesne

domena publiczna dɔ̃ˈmɛ̃na puˈblʲiʧ̑na n
ogół twórczości, która może być wykorzystana przez wszystkich w dowolnym celu ze względu na zrzeczenie się lub wygaśnięcia praw autorskich; public domain

domeykit n
(mineralogia, mineralogiczny) arsenek miedzi; domeykite

domieszka n
coś, co nieco zmienia znaczenie, powoduje niewielką acz wtórnie zauważalną różnicę tincture tinge
niewielka ilość czegoś w czymś innym, drobny składnik jakiejś całości additive admixture dopant dope doping agent impurity

dominacja ˌdɔ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(książkowy) przeważanie, panowanie nad czymś domination

dominikanin ˌdɔ̃mʲĩɲiˈkãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego zakonu męskiego, założonego przez św. Dominika; Dominican

dominium mundi dɔ̃ˈmʲĩɲũm ˈːũndʲi n
(historia, historyczny, historycznie) panowanie, zwierzchnictwo nad światem dominium mundi

domino dɔ̃ˈmʲĩnɔ n
gra towarzyska rozgrywana 28 kamieniami, z których każdy ma na swoich końcach od 0 do 6 kropek; domino
strój maskaradowy w formie płaszcza z kapturem domino
kamień do gry (1.1) domino bone domino piece

dominować ˌdɔ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
panować nad czymś, nad kimś dominate
przeważać nad czymś, nad kimś dominate

domofon dɔ̃ˈmɔfɔ̃n n
urządzenie elektroniczne wykorzystywany w blokach mieszkalnych do komunikacji głosowej na małe odległości bez pośrednictwa centrali; entry phone house telephone

domokrążca ˌdɔ̃mɔˈkrɔ̃w̃ʃʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która odwiedza różnych ludzi, by kupili sprzedawane przez nią towary chapman peddler

domorosły adj
(ironicznie) swojski, miejscowy home-grown home-spun homegrown
taki, który samodzielnie opanował jakąś umiejętność; nieuczony, niekształcony home-grown home-spun homegrown

domowej roboty dɔ̃ˈmɔvɛj rɔˈbɔtɨ adj
wytwarzany w warunkach małego gospodarstwa lub domu homemade handmade home-made

domowy dɔ̃ˈmɔvɨ adj
wyprodukowany w domu homemade home-made
związany z domem, dotyczący domu domestic

domra ˈdɔ̃mra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ukraiński i rosyjski ludowy instrument strunowy z okrągłym pudłem rezonansowym; domra

domysł n
przypuszczenie, domniemanie conjecture speculation

domyślać v
przewidywać coś pomimo niewystarczających danych guess suspect

donacja n
darowizna donation

donator dɔ̃ˈnatɔr n
osoba, która ofiarowuje coś na cele społeczne donator

donica dɔ̃ˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) makutra, gliniana misa do ucierania mixing bowl
naczynie drewniane do rozczyniania ciasta na pieczywo mixing bowl
duża doniczka, naczynie do hodowania roślin ozdobnych bowl flower-pot flowerpot plant pot planter pot
naczynie służące do wytapiania szkła optycznego pot

doniczka dɔ̃ˈɲiʧ̑ka n
naczynie, przeważnie z terakoty, zazwyczaj z otworem w denku służące do hodowania roślin ozdobnych; flowerpot pot plant pot

donikąd dɔ̃ˈɲikɔ̃nt adv
do żadnego określonego miejsca nowhere

doniosłość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: doniosły importance

doniosły adj
o dużym znaczeniu significant

donosicielski adj
związany z donosicielem, donoszeniem, dotyczący donosiciela lub donoszenia tattletale

donośny dɔ̃ˈnɔɕnɨ adj
o głosie: taki, który jest głośny, niesie się daleko sonorous

donżon ˈdɔ̃n͇ʒɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) baszta obronna będąca częścią zamku keep

dookoła ˌdɔːˈkɔwa adv
ze wszystkich stron punktu położonego w środku around about

dopasowywać v
dobierać do siebie części, aby stanowiły właściwą całość fit
układać coś na czymś, aby dobrze przylegało fit
zestawiać różne elementy tak, by pasowały do siebie conform match tailor
nastrajać się do kogoś lub czegoś adapt adjust attune fit in

dopełniacz dɔˈpɛwʲɲaʧ̑ n
(gramatyka) drugi przypadek deklinacji, odpowiada na pytania: kogo? czego?; genitive possessive genitive case

dopełniać v
czynić powinności, by coś zakończyć fulfil complete get out the way go through
uzupełniać do całości fill up
stawać się realnym be completed be finished
uzupełniać się nawzajem, tworząc odpowiednią całość complement

dopełnienie ˌdɔpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) część zdania oznaczająca przedmiot wykonywanej czynności; object
(matematyka, matematyczny) zbiór elementów nie należących do danego zbioru; complement

dopierdalać ˌdɔpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) czepiać się, nagabywać, dręczyć o coś, robić komuś uwagi bug

dopiero dɔˈpʲjɛrɔ particle
zaznaczenie, że coś jest małe lub niewystarczające only
postawienie warunku only
przy określeniu czasu: o czymś, co ma wydarzyć się późno, później niż oczekiwano only

doping ˈdɔpʲĩŋk n
(sport, sportowy) zwiększanie swoich możliwości fizycznych przez stosowanie substancji nielegalnych lub dozwolonych, ale w zbyt dużej ilości doping

dopięcie dɔˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(przenośnie, przenośnia) osiągnięcie czegoś attainment

doprawdy particle
podkreślająca prawdziwość really truly verily
wyrażająca zdziwienie really forsooth is that so

doprowadzać ˌdɔprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
powodować jakiś stan make
przywodzić kogoś/coś w określone miejsce bring lead

dopuszczalny ˌdɔpuʃˈʧ̑alnɨ adj
dozwolony, tolerowany w jakiejś sytuacji pod jakimś warunkiem admissible acceptable permissible

dopuszczać v
uznawać coś za możliwe allow

dopóki dɔˈpuci conjunction
jeśli zdanie podrzędne jest przeczące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym zakończy się (zakończyła się) dopiero, gdy zajdzie lub zaszła sytuacja opisana w zdaniu podrzędnym po usunięciu przeczenia until before till
jeśli zdanie podrzędne jest twierdzące, informuje, że sytuacja opisana w zdaniu nadrzędnym trwa tak długo, jak długo prawdziwe jest zdanie podrzędne as long as while

dopóty dzban wodę nosi, dopóki mu się ucho nie urwie dɔˈputɨ ˈʣ̑bãn ˈvɔdɛ ˈnɔɕi dɔˈpuci‿mu‿ɕɛ ˈuxɔ ɲɛ‿ˈurvʲjɛ proverb
każdy ma swoje granice wytrzymałości the pitcher goes so often to the well, that it is broken at last

dopływ ˈdɔpwɨf n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka, która uchodzi do innej rzeki lub jeziora tributary
czynność docierania cieczy, energii itp. do określonego miejsca inflow supply

dorada dɔˈrada n
(ichtiologia, ichtiologiczny) srebrzysta ryba morska z pasami na bokach; gilt-head bream

doradca n
osoba udzielająca porad adviser consultant counselor

doradzać v
udzielać rad, wskazywać wyjście z sytuacji counsel

dorastać v
osiągać odpowiedni poziom rozwoju match up
rosnąc, osiągać właściwy wzrost lub wysokość grow
stawać się dorosłym; zbliżać się do pełnoletniości grow up

doroczny adj
odbywający się każdego roku annual

dorosły dɔˈrɔswɨ adj
o człowieku lub zwierzęciu: będący w wieku, w którym przeciętny organizm ma zdolność rozrodu, lub starszym adult

dorosły dɔˈrɔswɨ n
dorosła (1.1) osoba adult

dorożka dɔˈrɔʃka n
lekki, rekreacyjny pojazd konny, często wynajmowany na przejażdżki hackney

dorożkarz dɔˈrɔʃkaʃ n
właściciel dorożki trudniący się zawodowo przewożeniem pasażerów cabman

dorsz dɔrʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Gadus, drapieżna ryba morska; cod

dorywczo dɔˈrɨfʧ̑ɔ adv
z przerwami, okazjonalnie, od czasu do czasu ad hoc casually

doręczyciel ˌdɔrɛ̃n͇ˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
(książkowy) osoba doręczająca przesyłkę deliverer

dosadnie dɔˈsadʲɲɛ adv
w sposób dosadny, mocny, nie pozostawiający złudzeń, wątpliwości, niejasności crisply pointedly

doskonale ˌdɔskɔ̃ˈnalɛ adv
w pełni, całkowicie, absolutnie, perfekcyjnie perfectly
świetnie, w doskonały sposób perfectly

doskonałość ˌdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
szczyt, zupełność, brak jakiejkolwiek wady, niedostatku lub możliwości ulepszenia; perfection
wyborność, świetność, wybitność, bezbłędność, brak możliwości bycia jeszcze lepszym excellence brilliance

doskonały ˌdɔskɔ̃ˈnawɨ adj
skończony, perfekcyjny; taki, któremu nic nie brakuje, w którym już nic nie da się ulepszyć perfect

dossier n
zbiór dokumentów i akt dotyczących jakiejś osoby lub sprawy dossier

dostarczać dɔˈstarʧ̑aʨ̑ v
sprawiać, że coś będzie w jakimś miejscu, zapewniać coś deliver provide supply cater
sprawiać, że coś charakteryzuje się jakąś cechą, stanem give provide

dostatecznie ˌdɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
w wystarczającym stopniu sufficiently

dostateczny adj
występujący w wystarczającym stopniu adequate passable sufficient

dostateczny n
nota szkolna za wystarczające acz nie wyróżniające się opanowanie materiału czy pokazane zdolności C

dostatek dɔˈstatɛk n
dobrobyt; bogate, wygodne życie affluence

dostawać dɔˈstavaʨ̑ v
stawać się (bez własnego aktywnego udziału) posiadaczem czegoś, co wcześniej miał ktoś inny get receive

dostawca dɔˈstafʦ̑a n
(handel, handlowy) osoba lub instytucja zajmująca się dostarczaniem towarów lub usług dla klientów supplier

dostać cykora ˈdɔstaʨ̑ ʦ̑ɨˈkɔra idiom
(potocznie, potoczny) przestraszyć się, bać się get cold feet get the wind up put the wind up

dostojnik dɔˈstɔjɲik n
osoba piastująca wysokie funkcje, wpływowa dignitary

dostosowywać v
sprawiać, że coś staje się odpowiednie adapt adjust
zmieniać się tak, by być odpowiednim adapt conform

dostrzegalny adj
możliwy do dostrzeżenia, zobaczenia perceptible

dostrzegać v
widzieć już z daleka sight
zwracać uwagę na coś, zauważać coś decern descry detect discern notice see in

dostęp ˈdɔstɛ̃mp n
możliwość dotarcia do jakiegoś miejsca, zasobu lub osoby access

dostępność n
łatwość nawiązania kontaktu z daną osobą approachability disponibility
łatwość zdobycia tego availability accessibility approachability disponibility obtainability

dostępny dɔˈstɛ̃mpnɨ adj
(o miejscu) taki, do którego można dojść lub dotrzeć accessible approachable
możliwy do zdobycia, uzyskania lub osiągnięcia available

dostępować ˌdɔstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
osiągać gain obtain

dosłownie dɔˈswɔvʲɲɛ adv
w sposób ścisły; dokładnie tak, jak znaczą słowa literally verbatim word for word

dosłowny dɔˈswɔvnɨ adj
znaczący dokładnie to, co wyrażają słowa, bez drugiego znaczenia literal

dotacja dɔˈtaʦ̑ʲja n
zaopatrzenie; wyposażenie w środki finansowe; darowizna; bezzwrotna pomoc finansowa w celu popierania jakiejś działalności donation

dotkliwie dɔˈtklʲivʲjɛ adv
dokuczliwie, nie do zniesienia severely

dotkliwy dɔˈtklʲivɨ adj
bolesny, dokuczliwy, trudny do wytrzymania acute severe

dotrzymywać v
spełniać zobowiązania keep
trzymać do określonego czasu keep

dotychczas dɔˈtɨxʧ̑as adv
(książkowy) do tego momentu, do chwili obecnej so far as yet hitherto

dotychczasowy adj
taki jaki był dotychczas current exist to date

dotyczyć dɔˈtɨʧ̑ɨʨ̑ v
mieć z czymś związek, odnosić się do czegoś concern deal with refer

dotyk ˈdɔtɨk n
(fizjologia, fizjologiczny) jeden ze zmysłów umożliwiający odbiór rzeczywistości za pomocą narządów czucia powierzchniowego i głębokiego; touch

dotykalny adj
taki, którego można dotknąć tangible palpable touchable

dotykać dɔˈtɨkaʨ̑ v
zbliżać się do czegoś do momentu zetknięcia, kontaktu fizycznego touch

dotykowy ˌdɔtɨˈkɔvɨ adj
dotyczący dotyku bądź wrażeń związanych z dotykiem tactile haptic

dotąd ˈdɔtɔ̃nt pronoun
… wyrażający granicę czasową: aż do teraz, dotychczas hitherto

dowcip ˈdɔfʲʨ̑ip n
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć joke

dowiadywać się v
uzyskiwać wiadomości ascertain check find out scout out
domagać się informacji usilnie pytając o coś ask inquire enquire

dowiedzieć się dɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑‿ɕɛ v
uzyskać nową informację find out learn

dowodzić dɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
kierować i wydawać rozkazy swojej grupie command lead
przeprowadzać dowód prove show

dowolny dɔˈvɔlnɨ adj
każdy each every
wszystko jedno jaki any
wszystko jedno który any
zależny tylko od własnego wyboru, nieograniczony zewnętrznymi nakazami i zakazami, swobodny free

dowód ˈdɔvut n
(matematyka, matematyczny) skończony ciąg zdań wykazujący prawdziwość twierdzenia; proof
dokument potwierdzający przynależność (potocznie, potoczny) dowód osobisty ID
przedmiot, okoliczność wykazujące coś (dowodzące czegoś) proof evidence

dowód osobisty ˈdɔvut ˌɔsɔˈbʲistɨ n
(administracja) dokument identyfikujący osobę oraz poświadczający jej obywatelstwo; identity card ID ID card

dowódca dɔˈvutʦ̑a n
osoba kierująca grupą wojskowych; commander commandant commanding officer leader officer

dowództwo n
miejsce urzędowania dowódcy headquarters
stanowisko i władza dowódcy command
zespół dowódców; dowódca wraz ze sztabem commanding team

doznawać dɔˈznavaʨ̑ v
odczuwać, doświadczać na własnej skórze experience

dozwolony ˌdɔzvɔˈlɔ̃nɨ adj
dopuszczalny, akceptowalny, zgodny z obowiązującymi zasadami admissible permissible

dozymetr dɔˈzɨmɛtr n
(metrologia, metrologiczny) urządzenie do pomiaru dawek promieniowania jonizującego lub aktywności promieniotwórczej preparatów; dosimeter

dozymetryczny adj
związany z dozymetrią lub dozymetrem, dotyczący dozymetrii lub dozymetru dosimetric

dołek ˈdɔwɛk n
(zdrobniale) od: dół; mały dół, zagłębienie cavity
nieznaczne wgłębienie w ciele człowieka cavity indentation

dołączać v
uzupełniać o coś enclose
stawać się uczestnikiem lub elementem czego join
stawać się samemu członkiem lub częścią jakiegoś istniejącego zbioru (synonim (2.1)) join in

dołączyć dɔˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dodać, połączyć z większą całością add join
przyłączyć się, zacząć towarzyszyć join

dośrodkowy adj
skierowany do środka centripetal

doświadczalny ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑alnɨ adj
taki, który służy w doświadczeniu, przeznaczony do doświadczeń experiment experimental

doświadczać v
doznawać czegoś experience

doświadczenie ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
ogół zdobytych wiadomości i umiejętności experience

doświadczony ˌdɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
mający doświadczenie experienced

dość dɔɕʨ̑ indefiniteCardinalNumeral
tyle, ile być powinno, wystarczająco dużo quite enough

dość dɔɕʨ̑ interjection
wykrzyknienie oznaczające zakaz, stanowczą prośbę o zaprzestanie jakiegoś działania enough

dożylny adj
bezpośrednio wprowadzany do krwiobiegu przez żyłę intravenous

dożynki dɔˈʒɨ̃nʲci n
(etnografia, etnograficzny) tradycyjna uroczystość z okazji zakończenia żniw; ; (zobacz) też dożynki w Encyklopedii staropolskiej harvest festival

dożywocie ˌdɔʒɨˈvɔʨ̑ɛ n
(potocznie, potoczny) kara dożywotniego pozbawienia wolności; life sentence

dożywotni ˌdɔʒɨˈvɔtʲɲi adj
taki, który potrwa do końca czyjegoś życia lifelong

dożywotnio adv
do końca życia for life in perpetuity till death

drabina draˈbʲĩna n
drewniana lub metalowa konstrukcja z dwóch pionowych belek połączonych poziomymi szczeblami ułatwiająca wchodzenie na niewielkie wysokości, zazwyczaj do kilku metrów; ladder

drabinka draˈbʲĩnka n
w go sposób łapania grupy kamieni polegający na stawianiu ich przy każdym kolejnym ruchu w atari; ladder

drachma ˈdraxma n
(historia, historyczny, historycznie) moneta w starożytnej Grecji; drachma
(jednostka monetarna) nowożytna waluta Grecji w latach 1832-2002 drachma

drag queen n
artysta rewiowy, kabaretowy lub estradowy w kobiecym emploi, w charakterystycznym groteskowym stylu; drag queen

dragoman draˈɡɔ̃mãn n
(przestarzałe, przestarzały) tłumacz z języków Bliskiego Wschodu dragoman

dragon ˈdraɡɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz lekkiej jazdy, pieszy i konny, później tylko konny dragoon

drakońskie prawa draˈkɔ̃j̃sʲcɛ ˈprava idiom
(przenośnie, przenośnia) prawa surowe, bezwzględne, okrutne i ostre draconian law

dram drãm n
(jednostka monetarna) waluta Armenii; dram

dramat ˈdrãmat n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jeden z trzech rodzajów literackich, obok liryki i epiki; drama
utwór literacki, którego akcja przedstawiona jest w formie dialogów i monologów, przeznaczony do wystawienia na scenie drama

dramaturg drãˈmaturk n
pisarz tworzący dramaty przeznaczone do wystawienia na scenie dramatist playwright

dramatyczny adj
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący dramatu jako utworu literackiego dramatic
(przenośnie, przenośnia) pełen napięcia, ciężki, poruszający dramatic

drapacz chmur ˈdrapaʧ̑ ˈxmur n
bardzo wysoki budynek skyscraper

drapanie draˈpãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: drapać scraping scratching

drapać ˈdrapaʨ̑ v
przeciągać po czymś paznokciami lub pazurami scratch

drapieżnie adv
zachowując się w sposób napastliwy, agresywny predatorily

drapieżnik draˈpʲjɛʒʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, którego pokarmem są inne zwierzęta, a jego sposób odżywiania doprowadza do śmierci ofiar predator

drapieżny draˈpʲjɛʒnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) cechami przypominający drapieżnika predatory
o zwierzętach: taki, który żywi się innymi zwierzętami predatory

drastycznie adv
w sposób drastyczny drastically

drastyczny adj
o zmianie lub o metodzie: gwałtowny, radykalny drastic
pełen jaskrawości, wyrazistości, czasem też - brutalności drastic

drawidyjski adj
związany z Drawidami, dotyczący Drawidów Dravidian

drawidyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) każdy z 85 języków języków należących do rodziny języków używanych w południowych Indiach, na Sri Lance i zachodnim Pakistanie; Dravidian

drań drãɲ n
(pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna podły, niegodziwy, zły, nikczemny rascal scoundrel bastard blackguard buster stinker

draństwo ˈdrãj̃stfɔ n
(potocznie, potoczny) świństwo, wyjątkowa niesprawiedliwość; podły czyn meanness rabble

drażliwość draʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest drażliwy, kogo łatwo rozdrażnić irritability peevishness petulance touchiness

drażliwy draʒˈlʲivɨ adj
o człowieku: taki, który jest skłonny do nerwowości, pobudliwości; zbyt wrażliwy, przeczulony irritable touchy

drażnić ˈdraʒʲɲiʨ̑ v
irytować, denerwować kogoś; działać komuś na nerwy irritate
podrażniać, wywoływać podrażnienie (np. skóry) irritate

dred n
włosy splecione w strąk dreadlocks dreads

drednot ˈdrɛdnɔt n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pancernik o silnej artylerii głównej dużego kalibru, będący przedstawicielem generacji okrętów budowanej na kilka lat przed i po I wojnie światowej; dreadnought

drelich ˈdrɛlʲix n
(włókiennictwo) mocna tkanina używana do produkcji odzieży roboczej i pokrowców drill

dren n
(elektryczność) jedna z elektrod w tranzystorze polowym drain

drenaż n
(medycyna, medyczny) odprowadzanie z organizmu płynów ustrojowych (np. ropy, krwi, żółci) za pomocą drenów; sączkowanie; drainage
(technologia, technika, techniczny) osuszanie gleby za pomocą drenów umieszczanych pod powierzchnią ziemi; drenowanie drainage
(technologia, technika, techniczny) sieć kanałów podziemnych (drenów) służąca do osuszania i regulowania stopnia wilgotności gleby; drainage

dres drɛs n
wygodny strój treningowy (komplet góra i dół) noszony najczęściej przez sportowców tracksuit
(potocznie, potoczny) osoba należąca do subkultury dresiarzy chav

dresiarz n
(socjologia, socjologiczny) (pejoratywnie, pejoratywny) przedstawiciel subkultury miejskiej mający w zwyczaju noszenie na co dzień dresów, kojarzony z agresją i postawami aspołecznymi; tracksuit - wear urban thug

dreszcz drɛʃʧ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) odczucie zimna wraz z drżeniem ciała wywołane silną emocją lub chorobą; frisson shiver shudder thrill chill throb

dreszczowiec drɛʃˈʧ̑ɔvʲjɛʦ̑ n
rodzaj utworu sensacyjnego, filmu lub powieści mającego wywołać u odbiorcy uczucie grozy; w odróżnieniu od horroru zagrożenie jest realne; thriller

drewienko drɛˈvʲjɛ̃nkɔ n
(potocznie, potoczny) niewielki kawałek drewna a piece of wood stick

drewniak ˈdrɛvʲɲak n
but (zwykle klapek) z drewna lub na grubej drewnianej podeszwie clog
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) wij drewniak, Lithobius forficatus z rodziny Lithobiidae, stawonóg żyjący przeważnie pod korą drzew; brown centipede

drewniany drɛvʲˈɲãnɨ adj
wykonany z drewna wooden
(przenośnie, przenośnia) o częściach ciała: sztywny, drętwy, niezgrabny wooden
(przenośnie, przenośnia) o człowieku, sztuce lub wyrażaniu emocji: bezbarwny, zimny, obojętny wooden
(przenośnie, przenośnia) o dźwięku: pochodzący od przedmiotu z drewna wooden
(przenośnie, przenośnia) o ludzkim głosie: drętwy, oschły, nieprzyjemny, bez wyrazu wooden

drewnienie drɛvʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(botanika, botaniczny) proces polegający na wnikaniu ligniny do ścian komórkowych, prowadzący najczęściej do śmierci komórki, na zewnątrz widoczny jako sztywnienie pędów lignification

drewnieć ˈdrɛvʲɲɛ̇ʨ̑ v
(botanika, botaniczny) ulegać procesowi drewnienia lignify
stawać się drętwym, sztywnym, niezdolnym do ruchu get stiff grow stiff stiffen

drewno ˈdrɛvnɔ n
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna zbudowana głównie z martwych komórek, przewodząca wodę i sole mineralne z korzeni do liści oraz stanowiąca szkielet podtrzymujący roślinę; xylem
kawałek drewna (1.2) a piece chip sliver of wood
materiał uzyskiwany z gałęzi i pni drzew używany w budownictwie, stolarstwie, bednarstwie itp. do wytwarzania różnych przedmiotów oraz jako opał; wood timber

drewnojad drɛvˈnɔjat n
(zoologia, zoologiczny) organizm odżywiający się drewnem; xylophage

drezyna drɛˈzɨ̃na n
mały pojazd kolejowy, wykorzystywany głównie przy pracach torowych; trolley

drganie ˈdrɡãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: drgać trembling vibration

drgać drɡaʨ̑ v
(fizyka, fizyczny) wykonywać ruchy oscylacyjne oscillate vibrate
o głosie, dźwięku: brzmieć w sposób przerywany quaver tremble
o świetle: świecić w sposób przerywany flicker
wykonywać szybkie, ledwo widoczne ruchy quiver shake tremble

drink drʲĩŋk n
(spożywczy) napój złożony z kilku wymieszanych ze sobą alkoholi, alkoholu z sokiem, wodą itp. drink

driver n
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) sterownik driver

drobiazgowo adv
szczegółowo, dokładnie, w sposób drogiazgowy meticulously minutely fastidiously

drobne ˈdrɔbnɛ n
(potocznie, potoczny) pieniądze o niewielkim nominale, monety change loose change small change

drobnomieszczaństwo n
(socjologia, socjologiczny) mieszczanie nie posiadający dużego majątku; petite bourgeoisie petty bourgeoisie

drobnostka drɔbˈnɔstka n
coś nieistotnego, coś co nie ma dużego znaczenia bagatelle nothing trifle trinket

drobnoziarnisty ˌdrɔbnɔʑarʲˈɲistɨ adj
złożony z drobnych ziarenek, cząstek, zawierający drobne ziarna fine-grained

drobny ˈdrɔbnɨ adj
taki, którego budowa jest delikatna, słabo rozwinięta; taki, który ma niewielkie rozmiary, objętość small
taki, który prowadzi działalność przedsiębiorczą na małą skalę; jest realizowany w niewielkim zakresie minor

drobny ˈdrɔbnɨ n
(potocznie, potoczny) moneta o małym nominale, drobniak loose change small change

droga ˈdrɔɡa n
(fizyka, fizyczny) długość toru ciała lub punktu; track
każdy wytyczony lub przyjęty pas terenu przeznaczony do ruchu pojazdów i ludzi, także zwierząt; road way
podróżowanie trip
sposób dojścia do jakiegoś celu (także przenośnie) way

droga ekspresowa ˈdrɔɡa ˌɛksprɛˈsɔva n
droga dwu- lub jednojezdniowa przeznaczona do szybkiej jazdy, o ograniczonej dostępności; expressway

droga krzyżowa ˈdrɔɡa kʃɨˈʒɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj nabożeństwa wielkopostnego; Way of the Cross

drogeria n
sklep z kosmetykami oraz produktami aptecznymi; drugstore chemist

drogi ˈdrɔɟi adj
bliski uczuciowo dear
posiadający wysoką cenę expensive

drogocenny adj
taki, który ma dużą wartość materialną costly precious

drogowskaz drɔˈɡɔfskas n
tabliczka lub tabliczki, najczęściej na słupie, stawiane w pobliżu drogi i wskazujące kierunek, w jakim trzeba się udać, by osiągnąć wymieniony na tabliczce cel oraz dodatkowo odległość lub czas tej podróży; fingerpost guidepost signpost

drogowy drɔˈɡɔvɨ adj
dotyczący drogi road traffic

dromader drɔ̃ˈmadɛr n
(zoologia, zoologiczny) wielbłąd jednogarbny; dromedary

dron drɔ̃n n
bezzałogowy aparat latający do zastosowań cywilnych lub militarnych drone UAV

drop drɔp n
(ornitologia, ornitologiczny) Otis tarda, rzadki, chroniony, osiadły ptak europejski, najcięższy z latających; Great Bustard great bustard

drops n
(spożywczy) cukierek w kształcie płaskiego walca drop jawbreaker

drozd drɔst n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, owadożerny ptak śpiewający posiadający różnorodne upierzenie; thrush

drozd śpiewak n
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus philomelos, gatunek ptaka z rodziny drozdowatych; song thrush

droździk ˈdrɔʑʥ̑ik n
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus iliacus, gatunek drozda, najmniejszy z europejskich przedstawicieli rodzaju Turdus; redwing

drożdże ˈdrɔʒʤ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) (mikologia, mikologiczny) Saccharomyces, rodzaj jednokomórkowych grzybów, które bez tlenu, na podłożu zawierającym cukier, wywołują fermentację alkoholową; yeast
(cukiernictwo) (kulinaria) masa z drożdży (1.1) wykorzystywana m.in. w piekarnictwie, piwowarstwie i gorzelnictwie yeast

drożdżówka drɔʒˈʤ̑ufka n
(kulinaria) małe, słodkie pieczywo drożdżowe; bun

druciarz n
(dawniej, dawny) wędrowny rzemieślnik łatający garnki drutem tinker

drucik n
(zdrobniale) od drut; cienki lub krótki drut filament

druga młodość n
czucie się znów młodym, przeżywanie młodości na nowo będąc starszym second youth

druga połówka n
(przenośnie, przenośnia) czyjś partner (partnerka), mąż (żona) other half significant other

druga strona medalu ˈdruɡa ˈstrɔ̃na mɛˈdalu idiom
inny (zwykle negatywny) aspekt danej sprawy, kwestii the other side of the coin the other side of the equation

druga wojna światowa ˈdruɡa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1939-1945; Second World War World War Two

drugie ˈdruɟjɛ n
(potocznie, potoczny) krótko na drugie danie second course

drugie śniadanie ˈdruɟjɛ ɕɲaˈdãɲɛ n
lekki posiłek pomiędzy śniadaniem a obiadem, zwykle jedzony w przerwie od codziennych zajęć, poza domem; lunch

drugorzędny adj
mniej wartościowy low-rent poor second-rate
mniej ważny, niższej kategorii secondary minor second-class small-time subsidiary

druh drux n
(harcerski) członek organizacji harcerskiej boyscout

druid ˈdru<sup>j</sup>it n
(historia, historyczny, historycznie) starożytny kapłan celtycki; druid

druk druk n
(drukarstwo, drukarski) proces drukowania print printing

drukarka druˈkarka n
urządzenie służące do drukowania printer

drukarka atramentowa n
(informatyka, informatyczny) drukarka wykorzystująca do druku tusz (umieszczony w kartridżach); inkjet printer

drukarka laserowa n
(informatyka, informatyczny) rodzaj drukarki wykorzystującej w procesie drukowania laser, uzyskująca wydruk poprzez umieszczenie na papierze cząstek tonera; laser printer

drukarski druˈkarsʲci adj
odnoszący się do druku, drukarni, drukarza albo drukowania printing

drukarstwo n
drukowanie książek, gazet itp. printing

drukarz ˈdrukaʃ n
człowiek wyspecjalizowany w zawodzie drukarskim, pracownik drukarni; printer

drukowanie ˌdrukɔˈvãɲɛ n
wykonywanie odbitek przy pomocy prasy drukarskiej albo drukarki printing

drukować druˈkɔvaʨ̑ v
robić odbitki na prasie drukarskiej albo drukarce print
dawać coś do druku, publikować print

drumla ˈdrũmla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) metalowy instrument wydający dźwięki dzięki wzbudzaniu drgań umieszczonej w ustach sprężystej blaszki; Jew's harp

drut drut n
(rękodzieło, rękodzielniczy) przyrząd do robótek ręcznych; knitting needle
(technologia, technika, techniczny) długi, cienki i elastyczny element metalowy; wire

drużyna druˈʒɨ̃na n
(wojskowość, wojskowy) mały oddział piechoty; squad troop
podstawowa jednostka harcerska; scouting troop
zorganizowana grupa stworzona do wypełniania określonego obowiązku, wykonywania określonego zadania team crew

drwal drval n
człowiek pracujący w leśnictwie, który ścina drzewa; logger lumberjack woodcutter

drwalnia ˈdrvalʲɲa n
pomieszczenie, w którym przechowuje się drewno na opał woodshed

drwić drvʲiʨ̑ v
szydzić z kogoś, wyśmiewać, kpić, lekceważyć kogoś lub coś jeer mock

drybling ˈdrɨblʲĩŋk n
(sport, sportowy) seria szybkich wymachów nogami nad piłką połączonych z nagłymi zwrotami ciała i zmianami kierunku poruszania się zawodnika w celu ominięcia zawodników przeciwnej drużyny i niestracenia przy tym piłki; dribbling

dryl drɨl n
(zoologia, zoologiczny) Mandrillus leucophaeus, gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych; drill

drylować drɨˈlɔvaʨ̑ v
(kulinaria) pozbawiać owoce pestek stone

drylownica ˌdrɨlɔvʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie do mechanicznego usuwania pestek z owoców pitter stoner

drzazga ˈḍʒazɡa n
niewielki, ostry odłamek jakiegoś materiału (drewna, metalu, szkła itp.) splinter sliver

drzemać ˈḍʒɛ̃maʨ̑ v
lekko, czujnie spać doze drowse slumber

drzemka ˈḍʒɛ̃mka n
krótki sen, przespanie się doze nap slumber snooze zizz

drzemlik ˈḍʒɛ̃mlʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco columbarius, gatunek sokoła, występujący w północnych częściach Eurazji i Ameryki Północnej; merlin

drzewce ˈḍʒɛfʦ̑ɛ n
belka, będąca częścią omasztowania; spar
drewniana część broni drzewcowej i obuchowej; shaft

drzewny adj
(botanika, botaniczny) dotyczący drzewa czy drzew ligneous tree woody
związany z przerobem drzewa lumber timber

drzewo ˈḍʒɛvɔ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) wieloletnia roślina składająca się z pnia i korony; tree
(informatyka, informatyczny) struktura danych reprezentująca (1.2); tree
(matematyka, matematyczny) graf acykliczny i spójny, przypominający wyglądem odwrócone do góry nogami drzewo (1.1); tree

drzewo genealogiczne ˈḍʒɛvɔ ˌɡɛ̃nɛalɔˈɟiʧ̑nɛ n
graf przedstawiający koligacje rodzinne family tree

drzewo iglaste ˈḍʒɛvɔ iɡˈlastɛ n
(botanika, botaniczny) drzewo, którego liście mają formę igieł conifer

drzeworyt n
(sztuka) technika graficzna druku wypukłego posługująca się drewnianymi płytkami do wykonywania odbitek; woodcut xylograph

drzeworytnik n
(sztuka) artysta zajmujący się drzeworytnictwem xylographer woodcutter

drzeć ḍʒɛʨ̑ v
rwać na części, strzępy tear
(potocznie, potoczny) krzyczeć, wrzeszczeć lub płakać głośno bawl

drzwi ḍʒvʲi n
ruchome zakrycie otworu w ścianie umożliwiającego przejście; sam taki otwór door gate

drzym n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Bucconidae; puffbird

drób drup n
(zootechnika, zootechniczny) ptactwo hodowlane (kury, gęsi, indyki, kaczki itp.) poultry
(kulinaria) mięso drobiu (1.1) poultry

dróżka ˈdruʃka n
wąska droga polna, leśna lub ogrodowa lane

drąg drɔ̃ŋk n
długi i gruby kij pole rod

dręczyciel drɛ̃n͇ˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
osoba, która kogoś dręczy, zamęcza, znęca się tormentor torturer

dręczyć ˈdrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
męczyć, nękać; sprawiać komuś dyskomfort, ból fizyczny lub psychiczny torment anguish beset harrow

drżenie ˈdrʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: drżeć thrill tremble

drżeć drʒɛʨ̑ v
trząść się, drgać, dygotać tremble shiver

dualistyczny adj
dwoisty, o dwóch aspektach dualistic

dualizm n
(filozofia, filozoficzny) nurt w filozofii uznający za postawę bytu dwie odrębne substancje dualism
dwoistość, istnienie obok siebie dwóch oddzielnych nurtów, zjawisk itd. dualism

dubbing ˈdabʲĩŋk n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dialogi przetłumaczone z obcego języka, przygotowane w postprodukcji i zastępujące oryginalną ścieżkę dialogową w filmie, serialu lub grze komputerowej; dubbing

dubbingować ˌdabʲĩŋˈɡɔvaʨ̑ v
podkładać głos do filmu tłumaczonego z innego języka dub

dubeltówka ˌdubɛlˈtufka n
(łowiectwo, łowiecki) popularna, gładkolufowa, śrutowa broń myśliwska o dwóch równoległych – w pionie lub poziomie – lufach; double-barrelled gun double-barrelled shotgun

dublińczyk duˈblʲĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Dublinu Dubliner

dubn dupn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Db i liczbie atomowej 105; dubnium

dubrownicki adj
(geografia, geograficzny) związany z Dubrownikiem Dubrovnikan

duch dux n
dusza ludzka soul
niematerialna postać, często obdarzona nienaturalną siłą lub zdolnościami; ghost phantom apparition
umysł, myśli ludzkie mind
zapał, entuzjazm spirit
temperament, usposobienie spirit

duch czasu ˈdux ˈʧ̑asu idiom
atmosfera umysłowa charakterystyczna dla jakieś epoki, okresu historycznego zeitgeist

duchowieństwo n
(kościelny) ogół duchownych danego kościoła lub wspólnoty religijnej, stan duchowny; clergy priesthood

duchowny duˈxɔvnɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z duchowieństwem clerical ecclesiastical

duchowny duˈxɔvnɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba sprawująca posługę duchową, religijną clergyman priest cleric

duchowo duˈxɔvɔ adv
w sposób duchowy, dotyczący duchowości spiritually

duchowość duˈxɔvɔɕʨ̑ n
to, co duchowe, co odnosi się do życia wewnętrznego człowieka spirituality

duchowy duˈxɔvɨ adj
odnoszący się do sfery ducha i duchowości spiritual

dudek ˈdudɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Upupa epops, średni ptak wędrowny o upierzeniu w kolorach pomarańczowym, czarnym i białym, z czubem na głowie; hoopoe

dudy ˈdudɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument muzyczny z grupy aerofonów stroikowych; bagpipe

dudziarz ˈduʥ̑aʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na dudach bagpiper piper

duet ˈdu<sup>w</sup>ɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny przeznaczony dla dwóch instrumentów lub na dwa głosy duet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół muzyczny złożony z dwóch osób duo

dukat ˈdukat n
(dawniej, dawny) złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.; ducat

dukt n
(leśnictwo) leśna droga podziałowa powstała po wycięciu pasa drzew track

dulka ˈdulka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element łodzi wioślarskiej w postaci ruchomego pierścienia metalowego lub widełek, przymocowanych do burty łodzi, służący do utrzymywania wiosła w odpowiedniej pozycji; oarlock rowlock

duma ˈdũma n
(przenośnie, przenośnia) coś lub ktoś będący powodem czyjejś dumy (1.1) pride glory
poczucie osobistej godności pride
zbyt wysokie mniemanie o sobie pride haughtiness

dumać ˈdũmaʨ̑ v
myśleć, zastanawiać się ponder

dumnie adv
w sposób dumny proudly

dumny ˈdũmnɨ adj
pewny siebie, mający poczucie własnej godności proud
wyniosły, pyszny, o wygórowanym mniemaniu proud boastful prideful

dumny jak paw ˈdũmnɨ ˈjak ˈpaf adj
bardzo dumny proud as a peacock

dumping n
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż towarów za granicą po cenach niższych niż te, za które sprzedaje się je w swoim kraju; dumping

dunajski dũˈnajsʲci adj
związany z rzeką Dunaj Danubian

dunajskoszwabski adj
(przymiotnik) od Szwaba dunajskiego Danube Swabian

dungański adj
związany z Dunganami Dungan

dungański n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Dunganów; Dungan

dupa ˈdupa n
(wulgarnie, wulgaryzm) pośladki lub odbyt ass arse butt asshole

dupa jasiu ˈdupa ˈjäɕu interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, ironię bullshit

dupczyć ˈdupʧ̑ɨʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać z kimś seks (jako strona aktywna) fuck

dupek ˈdupɛk n
(grubiański, grubiańsko) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba lekceważona i pogardzana z racji swej niezaradności, głupoty i naiwności ass asshole dork git klutz nerd
(grubiański, grubiańsko) walet w kartach jack

dupoliz n
(wulgarnie, wulgaryzm) lizus ass-kisser asslicker

dur dur n
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna; typhus typhoid
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj skali muzycznej; major

duraluminium n
(technologia, technika, techniczny) stop aluminium z miedzią, manganem i magnezem; duralumin

dureń ˈdurɛ̃ɲ n
rodzaj gry karcianej durak

durian ˈdurʲjãn n
(botanika, botaniczny) drzewo z rodziny wełniakowatych; durian

durny ˈdurnɨ adj
mało inteligentny, głupi; naiwny, mało rozsądny foolish silly stupid

durowy adj
(medycyna, medyczny) dotyczący duru (choroby) typhoid
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji z wielką tercją między pierwszym a trzecim stopniem major

durszlak ˈdurʃlak n
dziurkowana miska do odcedzania colander

dusić ˈduɕiʨ̑ v
(kulinaria) gotować pod przykryciem, w niewielkiej ilości tłuszczu lub wody stew
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach tłumić, powstrzymywać supress
podrażniać drogi oddechowe choke
tamować oddychanie, zaciskając gardło lub usta i nos strangle
ginąć z braku powietrza suffocate

dusza ˈduʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niematerialny byt opuszczający człowieka (w niektórych religiach także zwierzę) w chwili śmierci; soul

duszny ˈduʃnɨ adj
wywołujący uczucie gorąca, w którym trudno oddychać stifling

duszpasterski adj
związany z duszpasterstwem pastoral

duszpasterstwo n
zorganizowana działalność Kościoła, polegająca na głoszeniu zasad wiary i celebrowaniu liturgii; ministry

duszpasterz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny, któremu powierzono obowiązki względem grupy wiernych chaplain pastor father priest

duszpasterzowanie n
działalność duszpasterza, upowszechnianie zasad wiary i sprawowanie liturgii ministry

duński ˈdũj̃sʲci adj
odnoszący się do Danii lub Duńczyków Danish

duński ˈdũj̃sʲci n
język urzędowy Danii; Danish

duża litera ˈduʒa lʲiˈtɛra n
litera pisana tak, jak na początku zdania albo nazwiska capital letter

dużo ˈduʒɔ indefiniteCardinalNumeral
w wielkiej ilości much many a whole lot lot

duży ˈduʒɨ adj
mający znaczne, wielkie rozmiary big
mający wiele elementów big
mający znaczne nasycenie domyślnej cechy, wysoki big

duży ekran ˈduʒɨ ˈɛkrãn n
(przenośnie, przenośnia) kino big screen

duży pokój ˈduʒɨ ˈpɔkuj n
zazwyczaj największy i najbardziej reprezentacyjny pokój w mieszkaniu służący jako pokój gościnny lub salon living room

dwa ognie ˈdva ˈɔɟɲɛ idiom
(sport, sportowy) gra zespołowa polegająca na zbijaniu piłką przez matkę i jej drużynę członków przeciwnej drużyny; dodgeball

dwoinka dvɔˈ<sup>j</sup>ĩnka n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii powstająca w wyniku połączenia dwóch komórek utworzonych po podziale amitotycznym; diplococcus

dwoistość n
składanie się z dwóch części, aspektów duality doubleness twoness

dwoisty adj
mający dwie części, dwie natury, dwie postaci dual

dwojaki dvɔˈjäci n
(dawniej, dawny) naczynie o dwóch osobnych komorach połączonych uchem; double pot

dwojaki dvɔˈjäci numeral
taki, który ma dwa typy, dwie postaci, odmiany, formy of two way kind type twofold

dwojako dvɔˈjakɔ adv
(odprzymiotnikowy) → dwojaki both ways either way in both ways in two way kind type

dworzec ˈdvɔʒɛʦ̑ n
miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju autobusów lub pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.); station

dworzec kolejowy n
(kolejnictwo) miejsce przyjazdu, odjazdu i postoju pociągów wraz z budynkiem przystosowanym do obsługi pasażerów (kasami, poczekalnią, punktami gastronomicznymi itp.); railroad station railway station train station

dwu- dvu prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających dwukrotne wystąpienie czegoś bi- two-

dwuatomowy adj
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z dwóch atomów diatomic

dwuchromian n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu chromowego powstająca podczas działania kwasu siarkowego na roztwory chromianów, używana w laboratoriach oraz w przemyśle chemicznym jako silny środek utleniający dichromate

dwucyfrowy ˌdvuʦ̑ɨfˈrɔvɨ adj
składający się z dwóch cyfr double-digit

dwucylindrowy ˌdvuʦ̑ɨlʲĩnˈdrɔvɨ adj
(technologia, technika, techniczny) składający się z dwóch cylindrów two-cylinder

dwuczłonowy ˌdvuʧ̑wɔ̃ˈnɔvɨ adj
składający się z dwóch członów double-barrelled

dwudniowy dvuˈdʲɲɔvɨ adj
trwający dwa dni two-day

dwudrzwiowy dvuˈḍʒvʲjɔvɨ adj
mający dwoje drzwi lub jedne drzwi o dwóch skrzydłach two-door

dwudzielny dvuˈʥ̑ɛlnɨ adj
dzielący się na dwie części, idący dwoma torami mitral

dwudziestokrotny ˌdvuʥ̑ɛstɔˈkrɔtnɨ adj
dwadzieścia razy większy bądź mniejszy od czegoś twentyfold
odbywający się/powtarzający się dwadzieścia razy twentyfold
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś dwadzieścia razy twentyfold

dwudziestopięciolecie n
dwudziesta piąta rocznica czegoś twenty-fifth anniversary
okres dwudziestu pięciu lat twenty-five year

dwudziestościan n
(geometria) wielościan o dwudziestu ścianach icosahedron

dwugodzinny ˌdvuɡɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
mający dwie godziny, istniejący od dwóch godzin two-hour
trwający dwie godziny two-hour

dwugłowy dvuˈɡwɔvɨ adj
mający dwie głowy two-headed ancipital bicephalous bicipital

dwuizbowy ˌdvu<sup>j</sup>izˈbɔvɨ adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) składający się z dwóch izb parlamentarnych bicameral two-chamber

dwujęzyczność n
posługiwanie się dwoma językami bilingualism

dwujęzyczny ˌdvujɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
o człowieku: mówiący w dwóch językach bilingual
napisany w dwóch językach bilingual
zamieszkany przez ludność, która posługuje się dwoma językami bilingual

dwukasetowy ˌdvukasɛˈtɔvɨ adj
przeznaczony na dwie kasety double-pocket twin tape twin-cassette

dwukołowy ˌdvukɔˈwɔvɨ adj
taki, który ma dwa koła two-wheeled

dwukropek dvuˈkrɔpɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny używany przed zapisem np. cytatu lub wyliczaniem pojęć colon

dwukrotnie dvuˈkrɔtʲɲɛ adv
dwa razy twice

dwukrotny dvuˈkrɔtnɨ adj
odbywający się/powtarzający się dwa razy twofold

dwukółka dvuˈkuwka n
(przestarzałe, przestarzały) pojazd konny na dwóch kołach cart dray gig

dwuletni dvuˈlɛtʲɲi adj
mający dwa lata two years two-year two-year-old
trwający dwa lata two years two-year

dwulicowość ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
cecha kogoś, kto swoje zachowanie zmienia w zależności od sytuacji i osób, z którymi się styka double-dealing duplicity obliqueness obliquity

dwulicowy ˌdvulʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
postępujący według zasad podwójnej moralności duplicitous two-faced

dwumasztowiec ˌdvũmaˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający dwa maszty two-masted ship

dwumasztowy ˌdvũmaˈʃtɔvɨ adj
o żaglowcu: mający dwa maszty two-masted

dwunasta n
godzina 12 w południe twelve o'clock

dwunastkowy adj
związany z liczbą dwanaście, dotyczący liczby dwanaście duodecimal

dwunastnica ˌdvũnaˈstʲɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) początkowy odcinek jelita cienkiego; duodenum

dwunastokrotny ˌdvũnastɔˈkrɔtnɨ adj
dwanaście razy większy bądź mniejszy od czegoś twelvefold
odbywający się/powtarzający się dwanaście razy twelvefold
taki, który osiągnął/zdobył/robił coś dwanaście razy twelvefold

dwunastokąt n
(geometria) wielokąt o dwunastu bokach dodecagon

dwunastościan n
(geometria) wielościan o dwunastu ścianach dodecahedron

dwunożność dvũˈnɔʒnɔɕʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) umiejętność poruszania się na obu nogach w pozycji wyprostowanej; bipedalism

dwunożny dvũˈnɔʒnɨ adj
poruszający się na dwóch kończynach bipedal
wykonywany dwiema nogami two-legged

dwuoczny adj
pozwalający na obserwowanie dwojgiem oczu binocular

dwuosobowy ˌdvu<sup>w</sup>ɔsɔˈbɔvɨ adj
przeznaczony dla dwóch osób, mający dwa miejsca double

dwupensówka ˌdvupɛ̃w̃ˈsufka n
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta o nominale dwóch pensów tuppence twopence

dwupostaciowość n
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku; sexual dimorphism

dwupłat ˈdvupwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o dwóch płatach nośnych; biplane

dwusieczna dvuˈɕɛʧ̑na n
(matematyka, matematyczny) linia prosta dzieląca kąt na połowy; bisector

dwusilnikowy ˌdvuɕilʲɲiˈkɔvɨ adj
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w dwa silniki, posiadający dwa silniki twin-engine

dwusylabowy ˌdvusɨlaˈbɔvɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch sylab disyllabic

dwuteownik ˌdvutɛˈɔvʲɲik n
kształtownik o kształcie dwóch liter T połączonych podstawami, I-beam

dwutlenek węgla dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy; carbon dioxide

dwutomowy ˌdvutɔ̃ˈmɔvɨ adj
mający dwa tomy, wydany w dwóch tomach two-volume

dwutonowy ˌdvutɔ̃ˈnɔvɨ adj
ważący dwie tony two-tone

dwutygodniowy ˌdvutɨɡɔdʲˈɲɔvɨ adj
mający dwa tygodnie two-week-old
trwający dwa tygodnie two-week
ukazujący się raz na dwa tygodnie biweekly fortnightly

dwuwargowy adj
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany z użyciem dwóch warg bilabial

dwuwarstwowy ˌdvuvarˈstfɔvɨ adj
mający dwie warstwy, ułożony dwiema warstwami two-ply

dwuwymiarowy ˌdvuvɨ̃mʲjaˈrɔvɨ adj
taki, który istnieje w dwóch wymiarach (najczęściej: długość i szerokość) two-dimensional

dwuwypukły adj
wypukły z dwóch stron biconvex

dwuzgłoskowy ˌdvuzɡwɔˈskɔvɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) składający się z dwóch zgłosek disyllabic

dwuzmianowy ˌdvuzmʲjãˈnɔvɨ adj
wykonywany w trakcie dwóch zmian; odbywający się na dwie zmiany two-shift

dwuznaczny dvuˈznaʧ̑nɨ adj
zawierający dwa znaczenia, możliwy do interpretowania na dwa różne sposoby ambiguous equivocal

dwuznak ˈdvuznak n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak składający się z dwóch składników, najczęściej dwóch liter; jedna głoska oznaczona za pomocą dwóch liter digraph

dwuścian ˈdvuɕʨ̑ãn n
(matematyka, matematyczny) powierzchnia powstała z dwóch półpłaszczyzn o wspólnej krawędzi; dihedron
(mineralogia, mineralogiczny) forma kryształów, w których dwie ściany są do siebie równoległe pinacoid

dwójka ˈdvujka n
ocena dopuszczająca w polskich szkołach, przedostatnia najgorsza (w skali 1-6) D

dwójkowy adj
związany z liczbą dwa, dotyczący liczby dwa binary

dwór dvur n
(regionalizm, regionalny) zewnętrze, świeże powietrze outdoors
duży dom mieszkalny, siedziba dawnego ziemiaństwa manor manor house
siedziba władcy court

dybuk ˈdɨbuk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (ezoteryka) w mistycyzmie i folklorze żydowskim dusza zmarłego, która zawładnęła ciałem żywej osoby; zły duch, który wstępuje w żywego człowieka i nadaje mu obcą osobowość; dybbuk

dyby n
drewniane pęta zamykane na ręce, głowę a niekiedy i nogi skazańca; stocks

dycha ˈdɨxa n
(zgrubienie) dziesiątka (wszystkie znaczenia), zwykle dziesięć złotych tenner

dychotomia ˌdɨxɔˈtɔ̃mʲja n
(filozofia, filozoficzny) podział pewnej klasy na dwie, zwykle przeciwstawne, grupy elementów lub zestawienie par przeciwstawnych pojęć dichotomy

dychotomiczny adj
dwojaki, dwuczęściowy, dwudzielny dichotomous

dydaktyczny ˌdɨdakˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z dydaktyką didactic instructive
wykonany w celu pouczania didactic instructive

dydaktyka dɨˈdaktɨka n
(pedagogika, pedagogiczny) nauka o sposobach uczenia didactics methodology of teach
(środowiskowy) wykładanie, godziny pracownika naukowego spędzone na wykładaniu teach

dyftong ˈdɨftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i półsamogłoski; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie dwóch samogłosek; diphthong glide vowel

dyftongizacja ˌdɨftɔ̃ŋʲɟiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) proces przekształcania się samogłoski w dyftong; diphthongization

dyfuzor dɨˈfuzɔr n
(technologia, technika, techniczny) przewód z rosnącym przekrojem poprzecznym, powodującym spowolnienie przepływu cieczy lub gazu i rozproszenie ich strumienia; diffuser

dygestorium n
(chemia, chemiczny) laboratoryjna przeszklona komora, zaopatrzona w wentylację wywiewną; fume hood

dygnitarz dɨɟˈɲitaʃ n
ktoś piastujący wysoki urząd dignitary

dykcja ˈdɨkʦ̑ʲja n
sposób wymawiania wyrazów i zdań, wymowa diction

dyktafon dɨkˈtafɔ̃n n
(elektronika, elektroniczny) przenośny magnetofon lub urządzenie cyfrowe z wbudowanym mikrofonem, umożliwiające nagrywanie dźwięku; dictaphone

dyktat ˈdɨktat n
narzucanie komuś swej woli lub swego zdania diktat

dyktator dɨkˈtatɔr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca kraju, który sprawuje władzę w sposób autorytarny, pozaprawny i zwykle brutalny dictator
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi; dictator

dyktatorski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z dyktatorem lub z dyktaturą dictatorial

dyktatura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowania absolutnej i nieograniczonej władzy przez jedną osobę lub grupę osób; dictatorship

dyktować v
mówić lub odczytywać tekst komuś, by go zapisał dictate

dylemat n
(logika, logiczny) wnioskowanie, gdzie oprócz dwóch zdań warunkowych trzecią przesłanką jest zdanie alternatywne dilemma
sytuacja wymagająca trudnego wyboru dilemma perplexity predicament quandary

dyletancki ˌdɨlɛˈtãnʦ̑ʲci adj
właściwy dyletantowi i dyletantyzmowi / dyletanctwu dilettante

dyletant dɨˈlɛtãnt n
człowiek zajmujący się jakąś dziedziną, nie znając się na niej, bez odpowiedniego przygotowania amateur dilettante dabbler

dyliżans dɨˈlʲiʒãw̃s n
czterokołowy, kryty pojazd konny przewozowy; stagecoach stage-coach

dym dɨ̃m n
produkty spalania zawieszone w powietrzu smoke

dymarka n
dawny piec służący do wytapiania żelaza z rud bloomery

dymek ˈdɨ̃mɛk n
(potocznie, potoczny) w komiksach, ilustrowanych historyjkach: miejsce, w którym zamieszczona jest wypowiedź bohatera, a także: treść tejże wypowiedzi speech balloon

dymisja dɨ̃ˈmʲisʲja n
zwolnienie kogoś ze stanowiska, złożenie z urzędu; rezygnacja (ustąpienie) z zajmowanego stanowiska dismissal

dymić ˈdɨ̃mʲiʨ̑ v
wydzielać dym smoke fume

dymka ˈdɨ̃mka n
(rolnictwo, rolniczy) roczna, mała cebula zwyczajna (jadalna), zwykle przeznaczona do sadzenia, otrzymywana przez bardzo gęsty wysiew nasion scallion spring onion
(włókiennictwo) rodzaj tkaniny bawełnianej, konopnej lub lnianej o splocie atłasowym, jednobarwnej (bielonej) lub pasiastej, stosowanej dawniej na bieliznę, podszewki i obicia; dimity

dymorfizm n
(biologia, biologiczny) występowanie dwóch różnych form w obrębie jednego gatunku pod względem wyglądu itp.; dimorphism

dymorfizm płciowy n
(biologia, biologiczny) zróżnicowanie w morfologii samicy i samca tego samego gatunku; sexual dimorphism

dymówka dɨ̃ˈmufka n
(zoologia, zoologiczny) Hirundo rustica, jaskółka o granatowo-czarnym upierzeniu, rdzawym czole i gardzieli i silnie rozwidlonym ogonie, zamieszkująca gniazda, które lepi wewnątrz budynków; barn swallow

dynamiczność ˌdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co dynamiczne dynamicity

dynamiczny adj
ruchliwy, zmienny, żywiołowy dynamic

dynamika dɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się ruchem ciał materialnych pod działaniem sił; dynamics

dynamit dɨ̃ˈnãmʲit n
materiał wybuchowy otrzymywany z mieszanki nitrogliceryny i ziemi okrzemkowej; dynamite

dynamo dɨ̃ˈnãmɔ n
(elektryczność) prądnica, zwykle rowerowa dynamo

dynastia dɨ̃ˈnastʲja n
(przenośnie, przenośnia) rodzina w której z rodzica na dziecko przekazywane jest stanowisko w rodzinnym przedsiębiorstwie dynasty
ród panujący sprawujący dziedziczną władzę w monarchii dynasty House

dynia ˈdɨ̃ɲa n
(kulinaria) duży, najczęściej żółty lub pomarańczowy owoc dyni (1.1) pumpkin
(botanika, botaniczny) Cucurbita, roślina z rodziny dyniowatych; pumpkin

dyniowy dɨ̃ˈɲɔvɨ adj
(kulinaria) (spożywczy) dotyczący owocu dyni, związany z owocem dyni, zrobiony z owocu dyni, zawierający owoc dyni, przyrządzony z owocu dyni, z dodatkiem owocu dyni pumpkin
mający kolor pomarańczowy, taki jak kolor owocu dyni zwyczajnej pumpkin

dynks dɨ̃ŋks n
(regionalizm, regionalny) przedmiot o nazwie, której mówiący nie potrafi określić thingy

dyplom ˈdɨplɔ̃m n
dokument stwierdzający czyjś tytuł naukowy bądź zawodowy diploma

dyplomacja n
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) instytucje i personel zajmujący się pokojowymi stosunkami międzynarodowymi corps diplomatique diplomatic corps diplomatic service
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sposób prowadzenia polityki międzynarodowej środkami pokojowymi diplomacy
umiejętność osiągania celu w trudnych warunkach relacji, bez urażania innych diplomacy tact velvet glove

dyplomata ˌdɨplɔ̃ˈmata n
oficjalny przedstawiciel państwa wobec innego państwa diplomat diplomatist

dyplomatycznie adv
w myśl zasad dyplomacji, zgodnie z dyplomacją diplomatically

dyplomatyczny ˌdɨplɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) wyrażony z taktem, pomyślnie dla obu stron diplomatic tactful
związany z dyplomacją lub dyplomatą diplomatic

dyptyk ˈdɨptɨk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwuczęściowy, dwuskrzydłowy ołtarz diptych
(sztuka) dwuczęściowe malowidło lub płaskorzeźba diptych

dyrekcja n
(administracja) grupa osób zarządzających instytucją z dyrektorem na czele management administration
(administracja) władze okręgu administracyjnego bezpośrednio zależnego od ministerstwa direction

dyrektor dɨˈrɛktɔr n
osoba zarządzająca jakąś instytucją director manager

dyrektywa n
wskazówka co do postępowania directive

dyrygent dɨˈrɨɡɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) człowiek, który kieruje wykonaniem utworu przez zespół muzyczny; conductor

dyrygentura n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sztuka dyrygowania conducting

dyrygować ˌdɨrɨˈɡɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kierować zespołem muzycznym, podczas wykonywania jakiegoś utworu conduct

dyschromia dɨsˈxrɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie pigmentacji skóry dyschromia

dyscyplina ˌdɨsʦ̑ɨˈplʲĩna n
dział nauki, techniki itp. discipline
rodzaj uprawianego sportu discipline
rygorystyczne zasady postępowania discipline rigor rigour

dysertacja ˌdɨsɛrˈtaʦ̑ʲja n
rozprawa naukowa, zwykle pisana w celu otrzymania stopnia naukowego dissertation

dysfagia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie połykania; dysphagia

dysfonia dɨsˈfɔ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) zaburzenie głosu dysphonia

dysforia dɨsˈfɔrʲja n
zły nastrój występujący w zaburzeniach psychicznych, samopoczucie nacechowane drażliwością, skłonnością do agresji i czynów impulsywnych dysphoria

dysharmonia n
brak harmonii zestawionych elementów discrepancy disharmony inharmony

dyshonor n
ujma dla honoru dishonour dishonor ignominy

dysk dɨsk n
(informatyka, informatyczny) każdy nośnik danych w kształcie dysku (1.1) disk
(sport, sportowy) przyrząd sportowy do rzucania na odległość w kształcie płaskiego, cienkiego koła; discus
każdy przedmiot w kształcie dysku (1.1) disc
płyta kompaktowa disc

dysk twardy ˈdɨsk ˈtfardɨ n
(informatyka, informatyczny) urządzenie będące jednym z rodzajów magnetycznego nośnika umożliwiającego przechowywanie danych; hard disk hard drive

dyskietka dɨsʲˈcɛtka n
(informatyka, informatyczny) przenośny nośnik magnetyczny o niewielkiej pojemności, umożliwiający zarówno odczyt jak i zapis danych; floppy disk diskette

dyskowy adj
związany z dyskiem disk

dyskrazyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy antymonków, antymonek srebra, srebrzystobiały, metaliczny minerał; dyscrasite

dyskrecja n
zdolność zachowywania tajemnic discretion

dyskretny dɨsˈkrɛtnɨ adj
(matematyka, matematyczny) przyjmujący wartości z przeliczalnego zbioru; discrete
taki, który nie rzuca się w oczy unobtrusive
zachowujący tajemnice i taktowny discreet

dyskryminacja ˌdɨskrɨ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
ograniczanie przywilejów, praw, a nawet prześladowanie części społeczności, zwykle na tle rasowym, etnicznym, religijnym lub kulturowym discrimination

dyskryminować v
prześladować poszczególne osoby lub grupy lub ograniczać ich prawa ze względu na rasę, narodowość, wyznanie, płeć itp. discriminate

dyskusja dɨsˈkusʲja n
jeden ze sposobów wymiany poglądów praktykowany przez dwoje lub więcej osób zainteresowanych danym tematem lub zjawiskiem; discussion

dyskusyjny ˌdɨskuˈsɨjnɨ adj
budzący dyskusje, spory disputable

dyskutować ˌdɨskuˈtɔvaʨ̑ v
prowadzić dyskusję discuss

dysleksja dɨsˈlɛksʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) specyficzne trudności w nauce czytania i pisania; dyslexia

dysmorfofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe, lękowe przekonanie o własnej szpetocie; BDD body dysmorphic disorder dysmorphic syndrome dysmorphophobia

dysonans dɨˈsɔ̃nãw̃s n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki zagrane razem lub po sobie, lecz nie dające wrażenia harmonijnego współbrzmienia dissonance
(przenośnie, przenośnia) brak zgodności, rozbieżność dissonance

dyspareunia n
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) dysfunkcja seksualna polegająca na odczuwaniu bólu podczas stosunku płciowego; dyspareunia

dyspensa dɨsˈpɛ̃w̃sa n
(kościelny) zwolnienie od przepisów prawa kościelnego; dispensation

dysponować ˌdɨspɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
mieć możliwość użycia czegoś have
wydawać polecenie wykonania lub dostarczenia czegoś administer

dyspozycja n
polecenie wykonania czegoś disposition disposure

dyspozycyjny ˌdɨspɔzɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
taki, którym można swobodnie dysponować, rozporządzalny disposable

dyspozytornia ˌdɨspɔzɨˈtɔrʲɲa n
pomieszczenie, z którego kieruje się ruchem wszelkiego rodzaju pojazdów dispatcher's office

dysproporcja n
zakłócenie, brak proporcji disproportion

dysproz ˈdɨsprɔs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Dy i liczbie atomowej 66; dysprosium

dysputa dɨsˈputa n
dyskusja na poważny temat disputation

dystans ˈdɨstãw̃s n
odległość np. między dwoma punktami, przedmiotami, miejscowościami distance

dystocja barkowa n
(medycyna, medyczny) komplikacja położnicza, w której po wyłonieniu się główki płodu dalszy poród jest utrudniony poprzez zahaczenie się barku płodu za łuk łonowy; shoulder dystocia

dystopia dɨsˈtɔpʲja n
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (sztuka) utwór fabularny z dziedziny literatury fantastyczno-naukowej, przedstawiający czarną wizję przyszłości; dystopia
wizja rzeczywistości przedstawiona w (1.1) dystopia

dystopijny adj
związany z dystopią, dotyczący dystopii dystopian dystopic

dystroficzny adj
dotyczący dystrofii dystrophic

dystrykt ˈdɨstrɨkt n
nazwa okręgu administracyjnego bądź sądowego w kraju lub mieście district

dystymia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) typ depresji charakteryzujący się przewlekłym (trwającym minimum 2 lata lub dłużej) obniżeniem nastroju o przebiegu łagodniejszym niż w przypadku depresji endogennej; dysthymia

dysydent dɨˈsɨdɛ̃nt n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant; dissenter religious dissident
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba występująca przeciwko władzy i z tego powodu represjonowana; dissident dissenter nonconformist
osoba, która odsunęła się od grupy, do której należała nonconformist

dysza ˈdɨʃa n
(technologia, technika, techniczny) część przewodu, w której zwiększa się energia kinetyczna płynu nozzle

dyszel ˈdɨʃɛl n
drąg łączący przednią część wozu, sań, bryczki itp. z zaprzęgiem konnym lub ciągnikiem; shaft thill

dyszkant n
wysoki głos chłopięcy treble

dywagacja ˌdɨvaˈɡaʦ̑ʲja n
rozwlekłe rozważanie nie na temat divagation

dywagować ˌdɨvaˈɡɔvaʨ̑ v
rozwlekle odchodzić od tematu digress divagate

dywan ˈdɨvãn n
gruba, wzorzysta tkanina, przeznaczona do przykrycia podłogi; carpet rug

dywanik dɨˈvãɲik n
mały kawałek dywanu, najczęściej do położenia w łazience lub obok łóżka area rug

dywergencja ˌdɨvɛrˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) operator określający dla danego pola wektorowego pole skalarne, na podstawie którego można określić źródła i ujścia pola; divergence
powstawanie rozbieżności divergence
rozbieżność, różnorodność divergence

dywersja n
(wojskowość, wojskowy) tajne działania prowadzone by osłabić nieprzyjaciela diversion

dywersyfikacja ˌdɨvɛrsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
różnicowanie asortymentu produkcji lub usług w celu zmniejszenia ryzyka w prowadzeniu działalności gospodarczej; diversification

dywidenda ˌdɨvʲiˈdɛ̃nda n
(ekonomia, ekonomiczny) część rocznego zysku netto spółki akcyjnej dzielona między akcjonariuszy proporcjonalnie do liczby posiadanych przez nich akcji; dividend

dywiz ˈdɨvʲis n
(drukarstwo, drukarski) znak graficzny w postaci krótkiej poziomej kreski biegnącej na wysokości średniej linii pisma lub nieco poniżej tej linii; stosowany przy dzieleniu wyrazu między wierszami oraz przy łączeniu wyrazów wieloczłonowych; hyphen

dyzenteria n
(medycyna, medyczny) ostra choroba zakaźna jelit, (zobacz) czerwonka dysentery

dyżur ˈdɨʒur n
pełnienie obowiązków społecznych lub zawodowych w przedziale czasu, na określonych warunkach duty

dzban ʣ̑bãn n
naczynie użytkowe lub dekoracyjne zwykle zwężone u góry, często z jednym uchem; jug

dzeta ˈʣ̑ɛta n
nazwa szóstej litery alfabetu greckiego, ζ; zeta

dziabka n
(regionalizm poznański) motyka hoe

dziad ʥ̑at n
(przestarzałe, przestarzały) (podniośle) dziadek grandfather
(pogardliwie) staruch, starszy człowiek bungler duffer old man
(pogardliwie) żebrak, biedak; (zobacz) też dziad w Encyklopedii staropolskiej beggar

dziadek ˈʥ̑adɛk n
ojciec ojca grandfather grandpa granddad
ojciec matki grandfather grandpa granddad

dziadek do orzechów ˈʥ̑adɛɡ ˌdɔ‿ːˈʒɛxuf n
ręczne narzędzie kuchenne, służące do rozłupywania skorup orzechów; nutcracker

dziadkowie ʥ̑atˈkɔvʲjɛ n
(potocznie, potoczny) rodzice rodziców; babcia i dziadek grandparents

dziadostwo n
(potocznie, potoczny) grupa żebraków beggary

dziać ʥ̑äʨ̑ v
odbywać się, mieć miejsce, zdarzać się happen

dział ʥ̑aw n
część czasopisma, wystawy, sklepu poświęcona określonym zagadnieniom section
część instytucji section
dziedzina, np. nauki, gospodarki itp. section

działacz ˈʥ̑awaʧ̑ n
osoba aktywna w określonej dziedzinie życia publicznego activist

działalność ʥ̑aˈwalnɔɕʨ̑ n
zorganizowany zespół działań, aktywności podjętych w określonym celu i mających jasno określony zakres activity operation

działanie ʥ̑aˈwãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) funkcja, na ogół dwuargumentowa; operation
zespół ruchów i czynności zmierzających do czegoś, wykonywanie czynności w określonym celu, aktywne dążenie do zmiany czegoś activity

działać ˈʥ̑awaʨ̑ v
aktywnie uczestniczyć, pracować act work operate function be in operation

działać jak płachta na byka ˈʥ̑awaʨ̑ ˈjak ˈpwaxta na‿ˈbɨka v
wyjątkowo kogoś drażnić, denerwować, złościć be like a red rag to a bull

działka ˈʥ̑awka n
wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę lot plot allotment

działo ˈʥ̑awɔ n
(wojskowość, wojskowy) broń palna kalibru co najmniej 20 mm; gun cannon

dzicz ʥ̑iʧ̑ n
odludne, nieuprawiane miejsce wilderness

dziczyzna ʥ̑iˈʧ̑ɨzna n
(spożywczy) mięso z ubitej zwierzyny łownej venison

dzidzia-piernik ˌʥ̑iʥ̑a‿ˈpʲjɛrʲɲik n
(środowiskowy) (obraźliwie) lub (żartobliwie) dojrzała kobieta ubierająca się i zachowująca jak nastolatka mutton dressed as lamb

dzidziuś ˈʥ̑iʥ̑üɕ n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko baby

dziecinada ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ĩˈnada n
(potocznie, potoczny) sprawa niepoważna, błaha, prosta childishness puerility

dziecinny ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩnːɨ adj
właściwy dziecku, taki jak u dziecka childish childlike
zachowujący się jak dziecko childish infantile puerile

dzieciobójstwo ˌʥ̑ɛ̇ʨ̑ɔˈbujstfɔ n
(książkowy) zabójstwo dziecka, najczęściej własnego; infanticide

dziecięcy ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
przeznaczony dla dziecka, należący do dziecka, właściwy dziecku childish

dzieciństwo ʥ̑ɛ̇ˈʨ̑ĩj̃stfɔ n
okres rozwoju w życiu człowieka poprzedzający dojrzewanie i okres młodzieńczy; childhood

dziecko ˈʥ̑ɛʦ̑kɔ n
potomek niezależnie od wieku: syn lub córka w odniesieniu do swoich rodziców biologicznych lub przybranych; child kid
istota ludzka w okresie wzrostu i dojrzewania, umownie do 18 roku życia; child kid

dziedzic ˈʥ̑ɛ̇ʥ̑iʦ̑ n
osoba, która coś po kimś przejmuje heir inheritor

dziedzictwo n
dobra zachowane dla następnych pokoleń heritage inheritance legacy patrimony
majątek przejęty po kimś heirdom heirloom heirship hereditament inheritance legacy
prawo przekazywania czegoś devolution inheritance

dziedziczenie ˌʥ̑ɛ̇ʥ̑iˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: dziedziczyć heredity inheritance succession

dziedziczny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) otrzymywany w spadku hereditable heritable patrimonial
przekazywany przez przodków lub przejęty od nich hereditary inheritable inherited

dziedziczyć ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
otrzymywać majątek (spadek) lub tytuł szlachecki po czyjejś śmierci inherit come into
być uprawnionym do takiego otrzymania inherit come into
o potomstwie organizmów żywych: przejmować cechy przodka inherit come into

dziedzina ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩna n
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich możliwych argumentów danej funkcji; domain
sfera czyjejś aktywności field sphere

dziedziniec ʥ̑ɛ̇ˈʥ̑ĩɲɛʦ̑ n
wydzielona, niezadaszona przestrzeń w budynku lub zespole budynków; bailey

dziegieć ˈʥ̑ɛ̇ɟɛ̇ʨ̑ n
ciemnobrunatna, gęsta ciecz otrzymywana w procesie suchej destylacji drewna o intensywnym zapachu, mająca właściwości grzybobójcze i antyseptyczne, dawniej używana także do impregnacji płótna i skóry, uszczelniania beczek, itp.; pine tar

dzieje ˈʥ̑ɛ̇jɛ n
ogół zdarzeń, które wydarzyły się dawniej history

dziekan n
(dawniej, dawny) (kościelny) stopień duchowieństwa Wojska Polskiego dean
(kościelny) prezbiter kierujący dekanatem, wikariusz rejonowy; dean
(kościelny) przewodniczący kolegium kardynałów; dean
(szkolnictwo, szkolny) kierownik wydziału uczelni; dean
najstarszy rangą i stażem przedstawiciel korpusu dyplomatycznego dean
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przewodniczący rady adwokackiej president

dzielenie ʥ̑ɛˈlɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, odwrotne do mnożenia; division

dzielić ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ v
(matematyka, matematyczny) wyznaczać iloraz, stosunek dwóch wielkości, funkcji itp.; divide
dokonywać podziału, wyróżniać części jednej całości divide separate split distribute
mieć z czymś / kimś coś wspólnego share participate

dzielić skórę na niedźwiedziu ˈʥ̑ɛlʲiʨ̑ ˈskurɛ ˌna‿ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑u v
przedwcześnie cieszyć się z osiągnięcia planowanych korzyści count one's chickens before they're hatched

dzielna n
(matematyka, matematyczny) liczba dzielona; pierwsza z dwóch liczb na których wykonywa się nieprzemienne działanie dzielenia, w zapisie ułamkowym odpowiada jej licznik dividend

dzielnica ʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
wydzielona, zwyczajowo lub administracyjnie, część dużego miasta; quarter neighbourhood borough neighborhood

dzielnica cudów n
(przenośnie, przenośnia) miejskie skupisko biedoty i marginesu społecznego Hell’s Kitchen

dzielnica czerwonych latarni n
dzielnica, w której świadczone są usługi erotyczne; red-light district

dzielnie adv
odznaczając się odwagą bravely
wykazując sporą sprawność competently

dzielnik ˈʥ̑ɛlʲɲik n
liczba, przez którą dzielimy inną liczbę divisor

dzielność n
cnota bycia śmiałym i walecznym bravery heart intrepidity prowess valour valor
umiejętność radzenia sobie w każdej sytuacji grittiness

dzielny ˈʥ̑ɛlnɨ adj
nie poddający się przeciwnościom brave stalwart

dziennie ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːɛ adv
w ciągu dnia; dotyczy ilości czegoś a day daily

dziennik ˈʥ̑ɛ̇̃ɲːik n
(drukarstwo, drukarski) gazeta wydawana codziennie daily newspaper
(szkolnictwo, szkolny) zeszyt, w którym przechowuje się oceny i listy obecności uczniów class register

dziennik elektroniczny n
(edukacja, edukacyjny) serwis internetowy służący do rejestracji przebiegu nauczania oraz komunikowania się z uczniami i rodzicami electronic grade book

dziennik okrętowy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg rejsu; log logbook ship's logs

dziennik pokładowy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (lotnictwo, lotniczy) podstawowy dokument załogi statku odtwarzający przebieg lotu; logbook

dziennikarski adj
związany z dziennikarstwem, dotyczący dziennikarstwa journalistic

dziennikarstwo ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarstfɔ n
zajęcie dziennikarzy i dziennikarek journalism

dziennikarz ʥ̑ɛ̇̃ɲˈːikaʃ n
osoba przygotowująca informacje do prasy, radia, telewizji, Internetu, itp.; journalist

dzienny ˈʥ̑ɛ̃nːɨ adj
dotyczący dnia jako całej doby; mający miejsce w ciągu całego dnia daily
dotyczący dnia jako części doby; mający miejsce w dzień; żyjący w dzień; pracujący w dzień; przeznaczony do użycia w dzień diurnal

dzierlatka ʥ̑ɛrˈlatka n
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak z rodziny skowronków, ze szczeciniastym czubem na głowie, ubarwiony na brązowo; crested lark

dzierzba ˈʥ̑ɛʒba n
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak nabijający swoje pożywienie na cierń lub ostrą gałąź; shrike

dzierżawa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) użytkowanie czyjejś rzeczy lub prawa majątkowego przez określony czas w zamian za ustaloną umową opłatę holding landholding lease rental tenancy

dziesiąta n
godzina 10 przed południem ten o'clock

dziesiątkować ˌʥ̑ɛ̇ɕɔ̃ntˈkɔvaʨ̑ v
(książkowy) bić, zabijać, rozstrzeliwać, karać co dziesiątą osobę decimate

dziesiątkowy adj
związany z liczbą dziesięć, dotyczący liczby dziesięć decimal

dziesięcina n
(historia, historyczny, historycznie) obecnie (rzadki, rzadko używany) podatek na rzecz instytucji kościelnych, wynoszący dziesiątą część dochodów; tithe

dziesięciobój n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa w której współzawodniczy się w dziesięciu różnych konkurencjach, a zwycięża ten kto łącznie zdobędzie najwięcej punktów; decathlon

dziesięciokrotnie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
dziesięć razy tenfold

dziesięciokąt n
(geometria) wielokąt o dziesięciu bokach (kątach wewnętrznych) decagon

dziesięciolecie ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
okres dziesięciu lat decade

dziesięcioraki ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈraci numeral
dotyczący dziesięciu typów, rodzajów of ten way kind type tenfold

dziesięciorako ˌʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈrakɔ adv
(przysłówek) od przymiotnika → dziesięcioraki in ten way kind type

dziesięciościan n
(geometria) wielościan o dziesieciu ścianach decahedron

dziesiętny ʥ̑ɛ̇ˈɕɛ̃ntnɨ adj
mający za podstawę swego układu lub konstrukcji liczbę 10 decimal denary

dziewanna ʥ̑ɛˈvãnːa n
(botanika, botaniczny) Verbascum liczący około 360 gatunków rodzaj roślin z rodziny trędownikowatych; mullein

dziewczyna ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃na n
(potocznie, potoczny) młoda, niezamężna kobieta girl
(przestarzałe, przestarzały) żeńska pomoc domowa maid
partnerka, nieformalna narzeczona girlfriend girl

dziewczynka ʥ̑ɛfˈʧ̑ɨ̃nka n
dziecko płci żeńskiej girl

dziewczęcy ʥ̑ɛfˈʧ̑ɛ̃nʦ̑ɨ adj
dotyczący dziewczyny, taki, jak u dziewczyny/dziewczynki girlish maiden

dziewica ʥ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
osoba płci żeńskiej, która nie straciła dziewictwa; kobieta przed pierwszym stosunkiem seksualnym virgin maiden cherry

dziewictwo n
(fizjologia, fizjologiczny) stan kobiety do chwili pierwszego stosunku płciowego; bycie dziewicą virginity

dziewiczy adj
właściwy dziewicy lub dziewictwu virginal

dziewięcioraki ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈraci numeral
dotyczący dziewięciu typów, rodzajów ninefold of nine way kind type

dziewięciorako ˌʥ̑ɛvʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈrakɔ adv
(przysłówek) od przymiotnika → dziewięcioraki in nine way kind type

dziewięciościan n
(geometria) wielościan o dziewięciu ścianach; enneahedron nonahedron

dziewiętnastościan n
(geometria) wielościan o dziewiętnastu ścianach enneadecahedron enneakaidecahedron

dzieło ˈʥ̑ɛwɔ n
efekt pracy twórczej work

dzieło sztuki ˈʥ̑ɛwɔ ˈʃtuci n
(sztuka) wytwór działalności artystycznej mający specjalną wartość artystyczną work of art

dzień ʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres od świtu do zmierzchu daytime day
okres pomiędzy dwiema kolejnymi północami; doba day

dzień dobry ˈʥ̑ɛɲ ˈdɔbrɨ interjection
zwrot używany, kiedy chcemy życzyć dobrego dnia; uprzejme powitanie stosowane do zmierzchu good morning good afternoon

dzień trzech wiedźm ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ ˈṭʃɛγ ˈvʲjɛ̇ʨ̑m̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) dzień, w którym wygasają kontrakty terminowe i na giełdach notuje się wysoką zmienność, zwłaszcza w ostatniej godzinie notowań; triple witching day

dzień wypłaty n
stały dzień tygodnia lub miesiąca, w którym pracownicy otrzymują wynagrodzenie payday

dzik ʥ̑ik n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka z rzędu parzystokopytnych; boar wild boar

dzika karta n
(sport, sportowy) dopuszczenie do zawodów, zwykle rangi mistrzowskiej, drużyny lub zawodnika niespełniającego formalnych warunków uczestnictwa; wildcard

dzika róża ˈʥ̑ika ˈruʒa n
(botanika, botaniczny) ogólna nazwa wszystkich gatunków róż występujących dziko; wild rose

dziki ˈʥ̑ici adj
nieudomowiony, żyjący w naturalnych warunkach wild savage fierce

dziko ˈʥ̑ikɔ adv
w sposób dziki savagely wildly

dzikość n
cecha tego, co jest dzikie, nieokiełznane, nieoswojone wildness

dzikus ˈʥ̑ikus n
osobnik niecywilizowany barbarian loner savage wild man

dziobak ˈʥ̑ɔbak n
(zoologia, zoologiczny) Ornithorhynchidae, stekowiec z rodziny dziobakowatych; platypus

dzioborożce n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Bucerotidae, rodzina ptaków z rzędu dzioborożcowych; hornbills

dzioborożec ˌʥ̑ɔbɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rogowymi naroślami; hornbill

dzioboróg abisyński n
(ornitologia, ornitologiczny) Bucorvus abyssinicus, gatunek ptaka z rodziny dzioborożców występujący w Afryce; Abyssinian ground hornbill Abyssinian ground-hornbill

dziryt ˈʥ̑irɨt n
rodzaj broni drzewcowej, odmiana włóczni znana od czasów prehistorycznych; dart javelin

dzisiaj ˈʥ̑iɕäj adv
cały dzień, który jest w tej chwili, dziś today to-day

dzisiejszy ʥ̑iˈɕɛ̇jʃɨ adj
taki, który wydarzył się dziś today's

dziupla ˈʥ̑upla n
otwór, pusta komora wewnątrz pnia lub gałęzi drzewa; tree hollow

dziura ˈʥ̑ura n
(potocznie, potoczny) ubytek w zębie cavity
otwór powstały wskutek uszkodzenia hole
(fizyka, fizyczny) (zobacz) dziura elektronowa hole

dziura ozonowa ˈʥ̑ura ˌɔzɔ̃ˈnɔva n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko spadku stężenia ozonu w stratosferze Ziemi; ozone depletion

dziurkacz biurowy ˈʥ̑urkaʧ̑ n
(biurowość, biurowy) przyrząd do robienia dziurek na brzegach kartek, które mają być przechowywane w skoroszytach lub segregatorach; hole punch punch office punch

dziwactwo n
czyjeś dziwaczne przyzwyczajenie foible peculiarity

dziwaczeć v
stawać się dziwakiem, człowiekiem o nietypowych, dziwnych przyzwyczajeniach become eccentric queer

dziwaczność n
cecha tego, co dziwaczne, osobliwe oddity queerness

dziwaczny ʥ̑iˈvaʧ̑nɨ adj
cechujący się osobliwością, śmiesznością, nietypowością weird

dziwić v
powodować odczucie zdumienia surprise
odczuwać lub okazywać brak rozumienia czegoś lub zdumienie be surprised marvel

dziwka ˈʥ̑ifka n
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka whore slut bitch hoe

dziwkarz ˈʥ̑ifkaʃ n
(pospolicie) mężczyzna korzystający z usług prostytutek, także: mężczyzna często zmieniającym partnerki seksualne rake

dziwnie ˈʥ̑ivʲɲɛ adv
w nietypowy, osobliwy, często niezrozumiały sposób oddly strangely

dziwny ˈʥ̑ivnɨ adj
charakteryzujący się czymś niezrozumiałym strange weird bizarre

dziób ʥ̑up n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) twarz lub usta kisser
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie głowy u ptaków oraz niektórych innych zwierząt służące najczęściej do chwytania pokarmów; beak bill
przednia część kadłuba samolotu; nose
przednia część kadłuba statku; bow prow
zwykle w lm ślad na skórze po przebytej ospie pockmark

dzióbek n
(przenośnie, przenośnia) usta, zwłaszcza ściśnięte duckface
wylot czajnika, czajniczka lub innego naczynia spout

dziąsło ˈʥ̑ɔ̃w̃swɔ n
(anatomia, anatomiczny) zgrubiała tkanka osłaniająca zęby; gum gingiva

dziąsłowy adj
(anatomia, anatomiczny) (stomatologia, stomatologiczny) odnoszący się do dziąsła gingival
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, którego głównym miejscem artykulacji są dziąsła alveolar

dzięcioł ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny dzięciołów, Picinae woodpecker pecker

dzięcioł białogrzbiety ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˌbʲjawɔˈɡʒbʲjɛtɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos leucotos, gatunek średniej wielkości dzięcioła, jeden z pięciu gatunków z rodzaju Dendrocopos występujących w Polsce; white-backed woodpecker

dzięcioł czarny ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈʧ̑arnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Dryocopus martius, największy gatunek dzięcioła, występujący w Polsce; black woodpecker

dzięcioł duży ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˈduʒɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos major, pospolity gatunek dzięcioła; great spotted woodpecker

dzięcioł trójpalczasty ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔw ˌtrujpalˈʧ̑astɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Picoides tridactylus, gatunek średniej wielkości dzięcioła gnieżdżący się w północno-wschodniej części Europy oraz w górskich lasach Europy Środkowej; three-toed woodpecker

dzięcioł zielony ˈʥ̑ɛ̇̃ɲʨ̑ɔwʲ ʑɛˈlɔ̃nɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Picus viridis, gatunek dzięcioła, występujący pospolicie w Polsce; green woodpecker

dzięciołek ʥ̑ɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔwɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Dendrocopos minor, najmniejszy gatunek dzięcioła występujący w Polsce; lesser spotted woodpecker

dzięgiel ˈʥ̑ɛ̃ŋʲɟɛl n
(botanika, botaniczny) Angelica L. rodzaj bylin z rodziny selerowatych; Angelica
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) angelica

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci interjection
(potocznie, potoczny) dziękuję, dziękujemy thanks

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci n
wzniośle: podziękowanie thanks

dzięki ˈʥ̑ɛ̃ŋʲci preposition
…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem thanks to

dziękować ʥ̑ɛ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
składać podziękowanie thank

dziękuję ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ
…wyrażający wdzięczność thank you thanks

dziękuję bardzo ʥ̑ɛ̃ŋˈkujɛ ˈbarʣ̑ɔ
…wyrażający wdzięczność thank you very much

dzwon ʣ̑vɔ̃n n
duży metalowy przedmiot, który uderzany wydaje dźwięk; bell

dzwonek ˈʣ̑vɔ̃nɛk n
urządzenie sygnalizacyjne, często elektryczne, np. przy drzwiach wejściowych, w szkole, teatrze, przy rowerze bell

dzwonek rowerowy ˈʣ̑vɔ̃nɛk ˌrɔvɛˈrɔvɨ n
mechaniczny sygnalizator dźwiękowy przy rowerze; bicycle bell

dzwoniec ˈʣ̑vɔ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) oliwkowozielony ptak wielkości wróbla; greenfinch

dzwonić ˈʣ̑vɔ̃ɲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) telefonować, próbować nawiązać połączenie telefoniczne call ring
o dzwonie, dzwonku, telefonie: wydawać dźwięk ring
wywoływać dźwięk za pomocą dzwonu lub dzwonka ring clink jangle

dzwonki ˈʣ̑vɔ̃ŋʲci n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w którym dźwięk wydobywa się przez uderzanie pałeczkami w metalowe płytki; glockenspiels

dzwonko ˈʣ̑vɔ̃nkɔ n
(kulinaria) (rybołówstwo, rybacki) kawałek wypatroszonej ryby pokrojonej w poprzek slice

dzwonnica ˌʣ̑vɔ̃nˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) część budynku (najczęściej wieża) lub osobna budowla, konstrukcja przeznaczone do zawieszania dzwonów; bell tower belfry

dzwony ˈʣ̑vɔ̃nɨ n
(potocznie, potoczny) spodnie rozszerzone poniżej kolan bell-bottoms

dzwony rurowe ˈʣ̑vɔ̃nɨ ruˈrɔvɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kilka metalowych rur zawieszonych na wspólnej ramie wydających dźwięk po uderzeniu młotkiem; tubular bells

démodé adj
niemodny démodé

détente n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami; détente

dół duw n
dziura wykopana w ziemi hole
najniższa część czegoś, np. budynku, obrazu, krajobrazu, terenu bottom

dąb dɔ̃mp n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus L., rodzaj roślin drzewiastych lub krzewiastych z rodziny bukowatych; oak oak tree

dąb korkowy ˈdɔ̃mp kɔrˈkɔvɨ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus suber L., gatunek z rodzaju dębów, wiecznie zielone drzewo strefy śródziemnomorskiej, z którego kory wytwarza się korek; cork oak

dąb ostrolistny n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Quercus ilex L., gatunek drzewa z rodziny bukowatych, pochodzący z obszaru śródziemnomorskiego; evergreen oak holly oak holm oak

dąć dɔ̃ɲʨ̑ v
wiać z dużą siłą blow
dmuchając w instrument muzyczny, wydobywać z niego dźwięki puff

dążenie dɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
(książkowy) chęć realizacji jakiegoś zamiaru, pragnienia aspiration pursuance pursuit strive

dążyć ˈdɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
działać w kierunku realizacji danego celu aspire

dętka ˈdɛ̃ntka n
(motoryzacja) gumowy torus wypełniony powietrzem, znajdujący się wewnątrz opony; tube
wypełniony powietrzem balon wewnątrz piłki bladder

dławigad afrykański dwaˈvʲiɡat ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria ibis, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Yellow-billed Stork

dławigad amerykański dwaˈvʲiɡat ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria americana, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; wood ibis wood stork

dławigad indyjski dwaˈvʲiɡat ĩnˈdɨjsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria leucocephala, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; painted stork

dławigad malajski dwaˈvʲiɡat maˈlajsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Mycteria cinerea, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Milky Stork

dławić v
tłumić lub likwidować coś quash stifle

dłoniasty adj
mający kształt dłoni o rozpostartych palcach palmate

dłoń dwɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) powierzchnia ręki pozbawiona owłosienia i mająca linie papilarne; palm

dług dwuk n
to, co zostało do oddania lub zapłacenia po wzięciu pożyczki lub na podstawie innej umowy; loan

długa pozycja ˈdwuɡa pɔˈzɨʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) kupno instrumentu pochodnego; long position

długi ˈdwuɟi adj
mający znaczny wymiar podłużny (długość) long
trwający znaczny czas long
(potocznie, potoczny) używany przy określaniu długości lub czasu, jw. long
(żartobliwie) o człowieku: wysoki long

długo ˈdwuɡɔ adv
przez, na znaczny czas long

długobrody adj
mający długą brodę long-bearded

długonogi ˌdwuɡɔ̃ˈnɔɟi adj
mający długie nogi leggy long-legged

długopis dwuˈɡɔpʲis n
narzędzie do pisania, w którym pisze się wymiennymi wkładami z atramentem lub żelem pen ballpen ballpoint pen

długoszpon n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Jacanidae; jacana

długoszyi adj
mający długą szyję long-necked longicollous

długowieczny adj
długo żyjący lub mający długo żyć, długo trwający long-lived longevous

długość ˈdwuɡɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) miara odległości między dwoma punktami liczona w linii prostej albo po krzywej; length
(fizyka, fizyczny) o fali: najmniejsza odległość między dwoma punktami o tej samej fazie drgań; duration

długość fali ˈdwuɡɔɕʨ̑ ˈfalʲi n
(fizyka, fizyczny) odległość między dwoma kolejnymi punktami będącymi w tej samej fazie drgań; wavelength

dłuto ˈdwutɔ n
(technologia, technika, techniczny) metalowe narzędzie, złożone z uchwytu i ostrza, używane m.in. do ręcznej obróbki rzeźbiarskiej, wykonywania otworów, zagłębień, rzeźbienia, przecinania i wygładzania; chisel

dłutownica ˌdwutɔvʲˈɲiʦ̑a n
(maszynoznawstwo) strugarka pionowa, służąca do obróbki kół zębatych i otworów wielokątnych, rowków wpustowych (i tym podobne, i temu podobne); slotter

dłużnik ˈdwuʒʲɲik n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja zobowiązana do zwrotu długu (w formie pieniężnej lub rzeczowej) wierzycielowi; debtor

dźgać ʥ̑ɡaʨ̑ v
uderzać lub pchać czymś spiczastym i/lub ostrym stab

dźinizm ˈʥ̑ĩɲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nonteistyczny system filozoficzny i religijny powstały w Indiach w VII-VI wieku p.n.e.; Jainism

dźwig ʥ̑vʲik n
maszyna służąca do przenoszenia ładunku w pionie lub w poziomie crane lift

dźwignia ˈʥ̑vʲiɟɲa n
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) finansowy instrument pochodny polegający na zwielokrotnieniu efektów zmian kursu instrumentu bazowego za pomocą niskiego depozytu, stanowiącego tylko część inwestowanej sumy leverage
(ekonomia, ekonomiczny) instrument finansowy polegający na zwiększeniu zadłużenia w celu podniesienia zyskowności inwestycji; dzięki wykorzystaniu kapitału obcego, po jego spłaceniu wraz z kosztami, zwiększa się całkowity zysk, mimo pozostawienia wkładu własnego na niezmienionym poziomie leverage
(technologia, technika, techniczny) przełącznik zrealizowany za pomocą dającego się przesuwać drążka lever

dźwięczeć v
wydawać dźwięk resound ring

dźwięczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) wymawiany przy zsuniętych i drgających więzadłach głosowych voiced sonant
o mocnym, harmonijnym, czystym brzmieniu sonorous resonant ringing tinkly vibrant vocal

dźwięk ʥ̑vʲjɛ̃ŋk n
fala akustyczna odbierana przez słuch człowieka; sound

dźwiękowy ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
dotyczący dźwięku sound

dżakfrut ˈʤ̑akfrut n
(spożywczy) ogromny, jadalny owoc drzewa bochenkowego; jackfruit

dżamahirijja ˌʤ̑ãmaçiˈrʲijːa n
państwo ludu, człon oficjalnej nazwy Libii; jamahiriya

dżambia n
rodzaj bojowego lub ceremonialnego noża arabskiego; jambiya

dżdżownica ʤ̑ːɔvʲˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) walcowaty, zbudowany z pierścieni bezkręgowiec; earthworm rain-worm

dżelada ʤ̑ɛˈlada n
(zoologia, zoologiczny) Theropithecus gelada, małpa afrykańska o charakterystycznym bujnym owłosieniu górnej części tułowia i ramion; gelada

dżem ʤ̑ɛ̃m n
(spożywczy) słodka, lepka substancja do smarowania chleba lub dodawana do naleśników, wytwarzana przez gotowanie owoców z cukrem; jam

dżentelmen ʤ̑ɛ̃nˈtɛlmɛ̃n n
mężczyzna nienaganny pod względem form towarzyskich, taktowny, honorowy, godny zaufania, kulturalny, dobrze wychowany, uprzejmy, postępujący szlachetnie, gentleman

dżezwa ˈʤ̑ɛzva n
tureckie naczynie kuchenne, zazwyczaj miedziane, przypominające tygielek i służące do przygotowywania kawy; cezve

dżihad ˈʤ̑ʲixat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) święta wojna muzułmańska jihad
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (rzadki, rzadko używany) w szerszym znaczeniu, przeniesione z nauk muzułmańskich: podejmowanie wysiłku w celu szerzenia islamu lub/i samodoskonalenia jihad

dżihadysta ˌʤ̑ʲixaˈdɨsta n
zwolennik dżihadyzmu, wojownik dżihadu jihadist

dżihadyzm ʤ̑ʲiˈxadɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rewolucyjny neofundamentalizm islamski, który dżihad uważa za indywidualny obowiązek islamisty i postrzega go jako jeden z filarów islamu jihadism

dżin n
(mitologia, mitologiczny) duch w wierzeniach staroarabskich, powstały z czystego ognia albo też obłoku pary, który wpływa na losy ludzkie genie jinn
(spożywczy) anglosaski alkohol gatunkowy o smaku i zapachu jałowca gin

dżinn ʤ̑ʲĩn n
(mitologia arabska) według pogańskich, przedislamskich wierzeń staroarabskich: istota o nadnaturalnej potędze, powstała z ognia (lecz mogąca przyjmować dowolną postać), mająca wpływ na losy ludzi genie jinn

dżins ʤ̑ʲĩw̃s n
(włókiennictwo) (krawiectwo) mocna, bawełniana tkanina o skośnym splocie, klasycznie barwiona błękitem indygo, stosowana głównie do produkcji odzieży oraz toreb; denim

dżinsy ˈʤ̑ʲĩw̃sɨ n
(krawiectwo) spodnie z dżinsu; jeans

dżip ʤ̑ʲip n
(motoryzacja) samochód marki Jeep; jeep

dżoker ˈʤ̑ɔkɛr n
(termin karciany) dodatkowa karta w talii, używana w niektórych grach, zastępująca dowolną inną kartę joker

dżonka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) drewniany statek handlowy lub rybacki używany w krajach Dalekiego Wschodu; junk

dżudo ˈʤ̑udɔ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki judo

dżul ʤ̑ul n
(fizyka, fizyczny) jednostka pracy, energii i ciepła w układzie SI, oznaczana J; joule

dżuma ˈʤ̑ũma n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna, o ostrym przebiegu, wywoływana przez pałeczkę Yersinia pestis; plague Black Death

dżungla ˈʤ̑ũŋɡla n
wilgotny las tropikalny; jungle

dżunglowy adj
związany z dżunglą jungle

e- e i prefix
cząstka o znaczeniu elektroniczny, dodawana do wyrazów oznaczających różne czynności, informująca, że są one dokonywane za pośrednictwem elektronicznych mediów, zwłaszcza za pośrednictwem internetu lub różne przedmioty funkcjonujące dzięki elektronice e-

e-book n
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej; e-book

e-książka n
(informatyka, informatyczny) książka elektroniczna, utwór literacki w wersji elektronicznej; e-book electronic book

e-learning n
nauczanie z wykorzystaniem technik komputerowych i Internetu; e-learning

e-mail ˈĩmɛjl n
(informatyka, informatyczny) usługa wysyłania elektronicznych wiadomości; e-mail
(informatyka, informatyczny) wiadomość wysłana za pośrednictwem (1.1) e-mail
(informatyka, informatyczny) adres, na który wysyła się wiadomości w (1.1) e-mail

e-mailowy ˌĩmɛjˈlɔvɨ adj
(informatyka, informatyczny) związany z pocztą e-mail e-mail

e-moll ˈɛ‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku e (w zapisie nutowym z jednym krzyżykiem) e minor

earl grey n
(spożywczy) rodzaj czarnej herbaty, aromatyzowanej olejkiem bergamotowym; Earl Grey

eblaicki adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z starożytnym królestwem Ebla Eblaite

eblaicki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język eblaicki; Eblaite

ebonit n
tworzywo sztuczne otrzymywane w wyniku wulkanizacji kauczuku z dużą ilością siarki, zwykle barwy czarnej lub ciemnobrązowej, posiada dobre właściwości izolacyjne; ebonite vulcanite

echo ˈɛxɔ n
(akustyka, akustyczny) powtórzenie dźwięku słyszalne wskutek odbicia się go od oddalonej powierzchni; echo

echokardiografia ˌɛxɔkardʲjɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) metoda badania serca przy zastosowaniu ultradźwięków; echocardiography

echolalia ˌɛxɔˈlalʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne polegające na powtarzaniu słów wypowiedzianych lub usłyszanych; echolalia

echolokacja n
metoda stosowana przez niektóre zwierzęta polegająca na określaniu położenia przeszkód lub poszukiwanych obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego; echolocation

ecstasy n
(potocznie, potoczny) tabletki z jedną z odmian amfetaminy; ecstasy

edometr ɛˈdɔ̃mɛtr̥ n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru ściśliwości i sprężystości gruntu; oedometer

edomicki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język edomicki Edomite

edredon ɛˈdrɛdɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria mollissima, duży, zamieszkujący skaliste wybrzeża, morski ptak o szczególnie miękkim puchu; Common Eider common eider

edredon okazały ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkaˈzawɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria spectabilis, turkan, gatunek kaczki; king eider

edredon okularowy ɛˈdrɛdɔ̃n ˌɔkulaˈrɔvɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Somateria fischeri, gatunek kaczki edredonowej gnieżdżący się w polarnych rejonach Syberii i Ameryki Północnej; spectacled eider

edukacja ˌɛduˈkaʦ̑ʲja n
nauczanie kogoś education
proces uczenia się education

edukacyjny ˌɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(książkowy) dotyczący edukacji, służący uczeniu educational

edwardiański ˌɛdvarˈdʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do okresu w kulturze i sztuce brytyjskiej trwającego od wczesnych lat XX w. do wybuchu I wojny światowej Edwardian

edycja n
wydanie, publikacja edition

edykt n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustawa królewska edict
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w starożytnym Rzymie rozporządzenie urzędowe lub cesarskie edict

edykuł ɛˈdɨkuw n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu aedicula

edyl ˈɛdɨl n
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk; aedile

edytor ɛˈdɨtɔr n
(informatyka, informatyczny) program służący do modyfikacji danych editor

edytor tekstu ɛˈdɨtɔr ˈtɛkstu n
(informatyka, informatyczny) program służący do obróbki (edycji) tekstu word editor

edytować ˌɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) pisać, modyfikować tekst lub grafikę, zwykle przy pomocy komputera edit

ef ɛf n
nazwa litery f / F ef

efeb n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: młodzieniec pobierający nauki w efebii; ephebe ephebos

efekt ˈɛfɛkt n
osiągnięcie, wynik effect result

efekt cieplarniany ˈɛfɛktʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższania temperatury Ziemi powodowane przez gazy cieplarniane; greenhouse effect

efekt domina ˈɛfɛɡd ːɔ̃ˈmʲĩna n
(dosłownie) efekt polegający na tym, że po ustawieniu kamieni domina pionowo obok siebie popycha się stojący na końcu kamień, a ten, przewracając się, uderza w kamień sąsiedni, co skutkuje jego przewróceniem i uderzeniem w kamień następny itd.. domino effect
(przenośnie, przenośnia) określenie sytuacji, w której jedno zdarzenie uruchamia szereg następujących po sobie, wynikających jedno z drugiego zdarzeń, zazwyczaj gwałtownych, niemożliwych do opanowania domino effect

efekt uboczny ˈɛfɛkt uˈbɔʧ̑nɨ n
(informatyka, informatyczny) w programowaniu dowolny efekt wyrażenia, który zmienia stan programu side effect
dodatkowa, niepożądana i inna od oczekiwanej, reakcja organizmu pacjenta na dany lek side effect adverse effect adverse event

efektywnie ˌɛfɛkˈtɨvʲɲɛ adv
od: efektywny effectively

efektywność n
bycie wydajnym; zdolność osiągania dobrego wyniku effectiveness efficiency

efemeryczność n
cecha tego, co jest efemerycze, krótkotrwałe ephemerality ephemeralness evanescence

efemeryczny ˌɛfɛ̃mɛˈrɨʧ̑nɨ adj
krótkotrwały, szybko przemijający, przelotny ephemeral

efeski adj
związany z Efezem, dotyczący Efezu Ephesian

egalitaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) koncepcja głosząca, iż zasada równości obywateli powinna być podstawą sprawiedliwego ustroju społecznego; egalitarianism

egalizacja n
zrównanie w prawach equalization

egida ɛˈɟida n
(mitologia grecka) tarcza Zeusa wykuta przez Hefajstosa; aegis

egipski ɛˈɟipsʲci adj
odnoszący się do Egiptu, dotyczący Egiptu, pochodzący z Egiptu Egyptian

egipskie ciemności ɛˈɟipsʲcɛ ʨ̑ɛ̃mˈnɔɕʨ̑i n
(przenośnie, przenośnia) bardzo ciemno, nieprzenikniona ciemność Cimmerian darkness

egiptolog ˌɛɟipˈtɔlɔk n
specjalista w dziedzinie egiptologii Egyptologist

egiptologia ˌɛɟiptɔˈlɔɟja n
(archeologia, archeologiczny) nauka badająca historię i kulturę starożytnego Egiptu; egyptology

egiryn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów, wzór chemiczny NaFe3+(Si2O6); aegirine

ego ˈɛɡɔ n
(psychologia, psychologiczny) świadoma część osobowości; ego

egocentryczny ˌɛɡɔʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z egocentryzmem, świadczący o traktowaniu siebie jako najważniejszy/centralny punkt świata egocentric self-centred

egocentryk ˌɛɡɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨk n
osoba nie biorąca pod uwagę czyichś opinii, uważająca, że „świat kręci się wokół niej” egocentric

egocentryzm n
(pejoratywnie, pejoratywny) przecenianie swojego znaczenia w świecie, postrzeganie siebie jako ośrodka wszystkiego, odbieranie wszystkich wydarzeń w stosunku do własnej osoby egocentrism
(psychologia, psychologiczny) tok rozumowania, który polega na centralnym umiejscowieniu własnej osoby w świecie; egocentrism

egoista ˌɛɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
osoba kierująca się własnym interesem bez zwracania uwagi na potrzeby innych egoist

egoistyczny ˌɛɡɔ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla egoisty i egoizmu egoistic

egoizm ɛˈɡɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (psychologia, psychologiczny) postawa życiowa cechująca się przedkładaniem własnego dobra lub korzyści ponad wszystko inne; egoism selfishness

egotyzm ɛˈɡɔtɨsm̥ n
(psychologia, psychologiczny) przesadne kierowanie własnej i cudzej uwagi na siebie, zajmowanie się tylko swoją osobą; egotism

egreta n
(historia, historyczny, historycznie) pióra, zwykle godowe pióra czapli, wykorzystywane jako ozdoba kapelusza i kobiecej fryzury albo ich imitacja z metalu i klejnotów egret

egzaltacja ˌɛɡzalˈtaʦ̑ʲja n
przesadne demonstrowanie uczuć, niewspółmierne do ich siły, nieadekwatne do poziomu emocjonalnego sytuacji, oraz nadmierne lub pełne zaangażowania i zachwytu wyrażanie myśli exaltation

egzamin ɛɡˈzãmʲĩn n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) procedura sprawdzania wiedzy teoretycznej lub praktycznej exam test

egzamin wstępny ɛɡˈzãmʲĩn ˈfstɛ̃mpnɨ n
(szkolnictwo, szkolny) egzamin organizowany przez instytucję edukacyjną, którego wyniki decydują o przyjęciu na kolejny etap kształcenia entrance examination

egzarcha n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł naczelnika prowincji egzarchatu; exarch
biskup zarządzający egzarchatem exarch
namiestnik patriarchy exarch

egzarchat n
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału administracyjnego w cesarstwie bizantyńskim znajdująca się pod zarządem egzarchy exarchate
(historia, historyczny, historycznie) urząd namiestnika w cesarstwie bizantyńskim exarchate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obszar położony poza głównym terenem działania danego Kościoła poddany władzy kanonicznej przedstawiciela patriarchy; exarchate

egzegeta n
(teologia, teologiczny) biblista badający teksty biblijne exegete

egzegetyczny adj
związany z egzegezą exegetical

egzegeza n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) badanie, wyjaśnianie i komentowanie tekstów; exegesis

egzekwować ˌɛɡzɛˈkfɔvaʨ̑ v
wymagać wykonania czegoś exact
zmuszać, doprowadzać do spełnienia pewnych zobowiązań enforce

egzemplarz ɛɡˈzɛ̃mplaʃ n
jeden przedmiot z grupy jednorodnych przedmiotów copy instance

egzemplifikacja n
wyjaśnianie czegoś za pomocą przykładów exemplification

egzogeniczny adj
pochodzący z zewnątrz exogenous

egzogenny adj
(biologia, biologiczny) pochodzący z zewnątrz organizmu exogenous

egzoksiężyc n
(astronomia, astronomiczny) księżyc obiegający egzoplanetę itp.; exomoon

egzonim ɛɡˈzɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) zaadaptowana na potrzeby własnego języka nazwa obiektu geograficznego inna od nazwy używanej w języku lub językach oficjalnych na obszarze, gdzie dany obiekt geograficzny się znajduje; exonym

egzorcysta n
(kościelny) osoba uprawniona do odprawienia egzorcyzmu; exorcist

egzorcyzm n
(kościelny) obrzęd liturgiczny, który ma usuwać wpływ szatana na osoby, miejsca lub rzeczy; exorcism
(kościelny) modlitwa, która ma wywołać skutek (1.1) exorcism

egzorcyzmowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: egzorcyzmować exorcising

egzorcyzmowany adj
taki, nad którym odprawiono egzorcyzmy exorcised

egzorcyzmować v
(kościelny) odprawiać egzorcyzmy exorcise

egzosfera ˌɛɡzɔˈsfɛra n
(meteorologia, meteorologiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Ziemi; exosphere

egzotyczny ˌɛɡzɔˈtɨʧ̑nɨ adj
typowy dla dalekich krajów o odmiennej kulturze i klimacie exotic
(fizyka, fizyczny) o materii, cząstce: nie złożona z barionów podlegających Modelowi Standardowemu; exotic
niezwykły, osobliwy, rzadko spotykany exotic
o urlopie, wyjeździe, itp.: spędzany w dalekich krajach exotic

egzotyka n
zespół cech właściwych krajom/regionom o innym klimacie i cywilizacji exoticism

egzystencja ˌɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
istnienie, byt, życie i jego warunki existence

egzystencjalizm ˌɛɡzɨstɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) współczesny kierunek filozoficzny, którego przedmiotem badań są indywidualne losy jednostki ludzkiej; existentialism

egzystencjalny adj
(książkowy) dotyczący egzystencji existential

egzystować ˌɛɡzɨˈstɔvaʨ̑ v
być, istnieć be

eh ɛx interjection
wykrzyknik wyrażający w zależności od kontekstu zniecierpliwienie, zniechęcenie, rozgoryczenie, niezadowolenie, obojętność, lekceważenie, żal, rozpacz, sprzeciw eh

einstein ˈajn͇ʃtajn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Es i liczbie atomowej 99; einsteinium

eis ɛjs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk e podwyższony o półton; E-sharp

eisis ˈɛjsʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk e podwyższony o cały ton; E double sharp

ejakulacja ˌɛjakuˈlaʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) wytrysk spermy (nasienia); ejaculation

ejakulat n
(fizjologia, fizjologiczny) porcja nasienia wydzielanego przez osobnika męskiego podczas wytrysku ejaculate

ekierka ɛˈcɛrka n
przyrząd kreślarski o kształcie trójkąta prostokątnego set square setsquare triangle square

ekipa ɛˈcipa n
zespół ludzi mający określone zadanie do wykonania team

ekistyka n
(urbanistyka, urbanistyczny) nauka o osiedlach ludzkich; ekistics

eklampsja n
(medycyna, medyczny) najcięższa postać zatrucia ciążowego eclampsia

eklektycznie adv
w sposób eklektyczny, łącząc w jedną całość niejednorodne elementy eclectically

eklektyczny ˌɛklɛkˈtɨʧ̑nɨ adj
będący zlepkiem kilku (często niespójnych) stylów, pojęć, poglądów eclectic

eklerka ɛkˈlɛrka n
(spożywczy) (cukiernictwo) podłużne ciastko z parzonego ciasta, po przecięciu na dwie części napełniane bitą śmietaną lub kremem, zwykle polewane czekoladą; éclair

eklezja n
(historia, historyczny, historycznie) zgromadzenie pełnoprawnych obywateli starożytnych Aten, którzy ukończyli 20 lat, najwyższy organ władzy decydujący o polityce zagranicznej i wewnętrznej polis; ecclesia ekklesia

eklezjalny adj
(teologia, teologiczny) związany z określonym kościołem (instytucją) ecclesial ecclesiastical

eklezjologia n
(teologia, teologiczny) teologiczna nauka o Kościele jako wspólnocie ludzi wierzących, teologia Kościoła; ecclesiology

ekliptyka ɛkˈlʲiptɨka n
(astronomia, astronomiczny) koło na sferze niebieskiej, wyznaczone przez pozorną, obserwowaną z Ziemi drogę Słońca na niebie; ecliptic

ekloga n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny krótki liryk idealizujący życie na wsi; eclogue

ekohydrologia ˌɛkɔxɨdrɔˈlɔɟja n
nauka o wzajemnych oddziaływaniach między roślinnością a cyklem hydrologicznym; ecohydrology

ekolog ɛˈkɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się ekologią ecologist

ekologia ˌɛkɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody; ecology

ekologicznie ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób ekologiczny, szanując środowisko naturalne ecologically

ekologiczny ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ekologią – nauką o strukturze i funkcjonowaniu przyrody ecological environmental

ekologizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) idea polityczna, której podstawą jest budowanie aktywnego i otwartego społeczeństwa obywatelskiego rozwijającego się zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju i promującego prawa człowieka; ecologism green politics

ekonazol ˌɛkɔ̃ˈnazɔl n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwgrzybiczy lek, pochodna imidazolu econazole

ekonomia ˌɛkɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
nauka o produkcji, podziale, wymianie i konsumpcji dóbr; economics

ekonomiczny ˌɛkɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z ekonomią lub ekonomiką economic
odnoszący się do gospodarki economic

ekonomista n
(ekonomia, ekonomiczny) specjalista w dziedzinie ekonomii economist

ekosystem ˌɛkɔˈsɨstɛ̃m n
fragment przyrody będący funkcjonalną całością; ecosystem

ekoterrorysta ˌɛkɔtɛrːɔˈrɨsta n
osoba dopuszczająca się ekoterroryzmu ecoterrorist

ekran ˈɛkrãn n
budowla lub konstrukcja chroniąca obiekt lub jego otoczenie przed niebezpiecznymi lub niepożądanymi wpływami, jak fale elektromagnetyczne, prąd elektryczny, wilgoć, ciepło, hałas itp. screen shield
część urządzeń pokazujących obraz lub tekst, na której wyświetlane są informacje screen
ściana lub specjalne płótno, na którym wyświetla się obrazy screen

eks ɛks n
(potocznie, potoczny) była żona / narzeczona / dziewczyna ex

ekscelencja ˌɛksʦ̑ɛˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
tytuł honorowy nadawany biskupom w Kościołach katolickich oraz ministrom i ambasadorom (tytuł dożywotni) Excellency

ekscentryczność n
(matematyka, matematyczny) jeden z parametrów krzywej stożkowej; eccentricity

ekscentryczny ˌɛksʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
dziwaczny, odbiegający od normy eccentric

ekscyton ɛksˈʦ̑ɨtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) kwazicząstka utworzona przez oddziaływanie elektronu i dziury elektronowej exciton

eksfoliacja ˌɛksfɔˈlʲjaʦ̑ʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) złuszczanie powierzchniowej warstwy naskórka za pomocą kwasów owocowych exfoliation
łuszczenie się powierzchniowej warstwy skał na skutek wietrzenia mechanicznego exfoliation

ekshibicjonista ˌɛksçibʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
mężczyzna, który obnaża się w miejscach publicznych; exhibitionist streaker

ekshibicjonistka ˌɛksçibʲiʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲistka n
kobieta, która obnaża się w miejscach publicznych exhibitionist streaker

ekshibicjonizm ˌɛksçibʲiˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) dewiacja seksualna polegająca na obnażaniu się w miejscu publicznym; exhibitionism

ekshumacja n
wydobycie pochowanych ludzkich szczątków; exhumation

ekshumować v
wydobywać pochowane zwłoki exhume

eksklawa n
(administracja) (geografia, geograficzny) część terytorium jednostki administracyjnej położona w oddzieleniu od głównego jego obszaru, lecz na tym samym obszarze lądowym; exclave

ekskluzywny ˌɛkskluˈzɨvnɨ adj
elegancki lub luksusowy exclusive
odróżniający się od ogółu lub spoza pewnego kręgu exclusive
przeznaczony dla ograniczonej liczby osób exclusive

ekskomunika ˌɛkskɔ̃ˈmũɲika n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyłączenie ze wspólnoty Kościoła, najsurowsza kara w Kościele katolickim; excommunication

ekskomunikować ˌɛkskɔ̃mũɲiˈkɔvaʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nałożyć na kogoś ekskomunikę, wyłączyć ze wspólnoty Kościoła excommunicate

eksmisja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przymusowe usunięcie kogoś wraz z dobytkiem i domownikami z nieruchomości lub lokalu na podstawie wyroku sądowego albo decyzji administracyjnej w celu wydania tych rzeczy wierzycielowi; ejection

eksmąż ɛksˈmɔ̃w̃ʃ n
były mąż ex- husband

ekspansja ɛksˈpãw̃sʲja n
zajmowanie przez państwo, cesarstwo nowych terytoriów expansion
rozprzestrzenianie się czegoś na jakimś obszarze expansion

ekspansjonizm n
zaborcza polityka państwa polegająca na dążeniu do zajmowania nowych terytoriów i opanowywania nowych rynków zbytu expansionism

ekspansywny adj
taki, który zwiększa swój zasięg expansive

ekspata n
specjalista wysokiej klasy, który dobrowolnie opuścił ojczyznę celem pracy za granicą expat

ekspedycja ˌɛkspɛˈdɨʦ̑ʲja n
dział w instytucji zajmujący się przyjmowaniem i wysyłaniem towarów, papierów urzędowych itp. dispatch department
wyprawa zorganizowana w określonym celu; (także, też): grupa osób biorąca w niej udział expedition
wysyłanie przesyłek lub towarów na miejsce przeznaczenia dispatch forwarding shipment

ekspens n
(ekonomia, ekonomiczny) (przestarzałe, przestarzały) ponoszony koszt expense

eksperiencja ˌɛkspɛrʲˈjɛ̃nʦ̑ʲja n
(dawniej, dawny) doświadczenie experience

ekspert ˈɛkspɛrt n
specjalista w danej dziedzinie, osoba o teoretycznej i praktycznej znajomości danego tematu expert pundit

eksperyment ˌɛkspɛˈrɨ̃mɛ̃nt n
przeprowadzenie zjawiska w celach badawczych; experiment

eksperymentalny ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z eksperymentem; dokonywany po raz pierwszy experimental
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) opierający się na eksperymencie experimental
innowacyjny; taki, który wprowadza jako pierwszy coś nowego experimental

eksperymentowanie ˌɛkspɛrɨ̃mɛ̃ntɔˈvãɲɛ n
prowadzenie eksperymentów experimentation

eksploatacja n
(górnictwo, górniczy) wydobywanie bogactw naturalnych exploitation
(technologia, technika, techniczny) używanie, użytkowanie urządzeń lub maszyn exploitation utilisation utilization
uzyskiwanie maksymalnych zysków czyimś kosztem exploitation exploiting

eksploatować ˌɛksplɔaˈtɔvaʨ̑ v
wykorzystywać, czerpać korzyści z czegoś exploit

eksplodować ˌɛksplɔˈdɔvaʨ̑ v
z hukiem i gwałtownie rozpadać się na mniejsze kawałki explode blow

eksploracja n
poszukiwanie i badanie nowych dziedzin albo terenów exploration

eksplozja ɛksˈplɔzʲja n
rozerwanie się z hukiem; explosion blast burst

eksponat ɛksˈpɔ̃nat n
przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum, na wystawie, pokazie itp. exhibit

eksponować v
wystawiać na pierwszy plan feature show
(fotografia) wystawiać kliszę fotograficzną na działanie światła expose
wystawiać na pokaz exhibit

eksport ˈɛkspɔrt n
sprzedaż towarów lub wywóz krajowego kapitału za granicę albo świadczenie usług zagranicznemu klientowi export

eksportowanie ˌɛkspɔrtɔˈvãɲɛ n
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedawanie towarów lub usług za granicę exporting

ekspozycja ˌɛkspɔˈzɨʦ̑ʲja n
(fotografia) naświetlanie błony fotograficznej, kliszy lub filmu exposure
(geografia, geograficzny) położenie, usytuowanie czegoś (np. budynku, terenu) względem stron świata exposure
w taternictwie i alpinistyce: położenie, usytuowanie jakiegoś miejsca nad stromym spadkiem terenu exposure
(książkowy) prezentacja, wystawienie czegoś na pokaz; pokaz, wystawa exposition exhibit exhibition display
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w formie sonatowej: pierwsza część utworu, w której następuje prezentacja dwóch kontrastujących tematów, w dalszych częściach poddawanych przetworzeniom exposition
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w fudze: pierwsze przeprowadzenie tematu we wszystkich głosach (zaczynając od jednego i powtarzając kolejno w pozostałych) exposition
(literacko) wprowadzenie w akcję utworu literackiego (przy użyciu np. prologu, sceny), zapoznający czytelnika z sytuacją wyjściową: najważniejszymi postaciami i problemami tegoż utworu exposition

ekspres ˈɛksprɛs n
dwa karabinki połączone krótką, usztywnioną pętlą z taśmy; quickdraw

ekspresjonizm ˌɛksprɛˈsʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce, który miał na celu wyrażenie uczuć artysty; expressionism

ekspresowy ˌɛksprɛˈsɔvɨ adj
charakteryzujący się dużą szybkością express

ekstaza ɛkˈstaza n
(psychologia, psychologiczny) stan zachwytu o charakterze majaczeniowym, często mający treść lub zabarwienie religijne; stan oderwania od rzeczywistości; ecstasy

ekstensywny ˌɛkstɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
rozciągły, obszerny, obfity ilościowo extensive

eksterytorialność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wyłączenie spod jurysdykcji danego państwa osób reprezentujących inne państwa lub obiektów należących do innych państw extraterritoriality

ekstradycja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydanie innemu państwu osoby, która naruszyła jego prawa extradition

ekstrakt n
produkt sporządzony poprzez zagęszczanie extract extractive

ekstrapolacja ˌɛkstrapɔˈlaʦ̑ʲja n
prognozowanie przebiegu wydarzeń na podstawie znajomości analogicznych zjawisk extrapolation
(matematyka, matematyczny) wyznaczanie wartości funkcji poza przedziałem, w którym wartości tej funkcji są znane extrapolation
rezultat ekstrapolacji (1.1) lub (1.2) extrapolation

ekstrawagancja ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲja n
wygląd lub zachowanie jaskrawo odmienne od powszechnego extravagance extravagancy

ekstrawagancki ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑ʲci adj
taki, który jest przejawem ekstrawagancji extravagant

ekstrawagancko ˌɛkstravaˈɡãnʦ̑kɔ adv
w sposób ekstrawagancki extravagantly

ekstrawertyk n
(psychologia, psychologiczny) osoba otwarta, komunikatywna, wykazująca stałe zainteresowanie otoczeniem extravert

ekstremalnie ˌɛkstrɛ̃ˈmalʲɲɛ adv
w sposób ekstremalny extremely

ekstremalny ˌɛkstrɛ̃ˈmalnɨ adj
krańcowy, skrajny extreme

ekstremista ˌɛkstrɛ̃ˈmʲista n
osoba o skrajnych, radykalnych poglądach extremist

ekstremistyczny adj
dotyczący ekstremizmu albo ekstremistów extremist

ekstremizm ɛksˈtrɛ̃mʲism̥ n
wyznawanie skrajnych, krańcowych poglądów w jakiejś kwestii extremism

ekstremofil ˌɛkstrɛ̃ˈmɔfʲil n
organizm żyjący w ekstremalnych warunkach; extremophile

ekstremum ɛksˈtrɛ̃mũm n
(matematyka, matematyczny) skrajna (minimalna lub maksymalna) wartość funkcji; extremum

ekstynkcja ɛksˈtɨ̃ŋkʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) miara zmniejszania się intensywności światła przechodzącego przez ośrodek extinction

eksżona n
była żona ex- wife

ekumenizm n
nurt światopoglądowy proklamujący porozumienie między wyznaniami ecumenism

ekwadorski ˌɛkfaˈdɔrsʲci adj
odnoszący się do państwa Ekwador Ecuadorian Ecuadorean

ekwilibrystyka ˌɛkfʲilʲiˈbrɨstɨka n
zachowywanie równowagi w trudnych warunkach, np. na linie acrobatics

ekwipunek ˌɛkfʲiˈpũnɛk n
rzeczy, które stanowią czyjeś wyposażenie na wyprawę lub podróż equipage kit

ekwiwalent n
rzecz, która jest równa innej wartością equivalent

el ɛl n
nazwa litery l/L el

elastycznie adv
w sposób elastyczny, giętko elastically stretchily

elastyczność ˌɛlaˈstɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co elastyczne elasticity

elastyczny ˌɛlaˈstɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) giętki, sprężysty elastic
(przenośnie, przenośnia) łatwo się przystosowujący flexible

elbait ɛlˈba<sup>j</sup>it n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; elbaite

elegancja ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲja n
dobry smak w ubiorze i zachowaniu elegance neatness

elegancki ˌɛlɛˈɡãnʦ̑ʲci adj
dotyczący elegancji; charakteryzujący się elegancją elegant

elegancko ˌɛlɛˈɡãnʦ̑kɔ adv
w sposób elegancki elegantly

elegijny ˌɛlɛˈɟijnɨ adj
(literacko) właściwy elegii elegiac
smutny, żałobny elegiac

elekcja ɛˈlɛkʦ̑ʲja n
proces wyboru na stanowisko lub urząd państwowy election

elektor n
(historia, historyczny, historycznie) książę uprawniony do wyboru cesarza w Rzeszy Niemieckiej; elector

elektro- ɛˈlɛktrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z elektrycznością electro-

elektroda ˌɛlɛkˈtrɔda n
(fizyka, fizyczny) końcówka przewodnika pozostającego w kontakcie ze środowiskiem, do którego doprowadza lub z którego odprowadza prąd elektryczny; electrode

elektroencefalograf ˌɛlɛktrɔɛ̃nʦ̑ɛfaˈlɔɡraf n
(medycyna, medyczny) aparat elektroniczny do badania mózgu, rejestrujący odebrane za pomocą odpowiednich elektrod bioprądy; electroencephalograph

elektrofiltr ˌɛlɛkˈtrɔfʲiltr̥ n
urządzenie do usuwania pyłu ze strumienia gazu przez wykorzystanie siły elektrostatycznej; electrically separating deduster electrofilter electroprecipitator electrostatic filter electrostatic precipitator

elektrofizjologiczny adj
(fizjologia, fizjologiczny) związany z elektrofizjologią, dotyczący elektrofizjologii electrophysiological

elektroforeza n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu naładowanych cząstek w kierunku jednej z elektrod; electrophoresis

elektrolit ˌɛlɛkˈtrɔlʲit n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) substancja zdolna do jonowego przewodzenia prądu elektrycznego; electrolyte

elektrolityczny adj
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dotyczący elektrolizy lub elektrolitu, związany z elektrolizą lub z elektrolitem electrolytic

elektroliza ˌɛlɛktrɔˈlʲiza n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) zmiana struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego napięcia elektrycznego electrolysis

elektroluminescencja ˌɛlɛktrɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał, wywołane działaniem zmiennego pola elektrycznego; electroluminescence

elektromagnes n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) cewka, która zachowuje się jak magnes podczas przepływu przez nią prądu elektrycznego; electromagnet

elektromagnetyczny adj
(fizyka, fizyczny) związany z elektromagnetyzmem electromagnetic

elektromechanika n
(technologia, technika, techniczny) naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń elektrycznych electromechanics
(technologia, technika, techniczny) nauka o budowie, działaniu i zastosowaniu maszyn i urządzeń elektrycznych electromechanics

elektron ɛˈlɛktrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o ujemnym ładunku elektrycznym, będąca leptonem i składnikiem atomu; electron

elektronarzędzie n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie elektryczne przeznaczone do prac remontowych i budowlanych power tool

elektroniczny ˌɛlɛktrɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z elektroniką, opierający się na elektronice electronic

elektroniczny papieros n
elektroniczny zamiennik papierosa tytoniowego pozwalający na inhalację par płynnych substancji aromatycznych; electronic cigarette

elektronika ˌɛlɛkˈtrɔ̃ɲika n
dziedzina zajmującą się wytwarzaniem i przetwarzaniem sygnałów w postaci prądów i napięć elektrycznych; electronics

elektronowolt ˌɛlɛktrɔ̃ˈnɔvɔlt n
(fizyka, fizyczny) jednostka energii; electronvolt

elektronowy adj
związany z elektronami electron

elektrostatyczny adj
(fizyka, fizyczny) związany z elektrostatyką, dotyczący elektrostatyki electrostatic

elektroterapia n
(medycyna, medyczny) (elektryczność) leczenie prądem elektrycznym; electrotherapy

elektrownia ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa n
(elektryczność) zakład przemysłowy, w którym wytwarza się energię elektryczną; power plant power station

elektrownia wodna ˌɛlɛkˈtrɔvʲɲa ˈvɔdna n
(technologia, technika, techniczny) elektrownia, która zamienia energię kinetyczną lub energię potencjalną (grawitacyjną) wody na energię elektryczną; hydro plant hydro power plant

elektrowstrząs n
(medycyna, medyczny) (elektryczność) metoda leczenia niektórych chorób psychicznych polegająca na przepuszczaniu prądu elektrycznego przez mózg pacjenta; electroshock

elektrowstrząsowy adj
(medycyna, medyczny) związany z elektrowstrząsami, dotyczący elektrowstrząsów electroconvulsive

elektrowóz ˌɛlɛkˈtrɔvus n
(kolejnictwo) lokomotywa z napędem elektrycznym; electric locomotive

elektryczność ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) własność materii, pozwalająca jej oddziaływać z polem elektromagnetycznym; electricity

elektryczny ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z elektrycznością; działający przy wykorzystaniu elektryczności electric electrical

elektryczny pastuch n
(rolnictwo, rolniczy) ogrodzenie pod niskim napięciem, wykorzystywane na pastwiskach do zabezpieczania przed wychodzeniem zwierząt hodowlanych poza jego teren; electric fence

elektryk ɛˈlɛktrɨk n
osoba zajmująca się urządzeniami elektrycznymi electrician electrical engineer

element ɛˈlɛ̃mɛ̃nt n
(matematyka, matematyczny) obiekt należący do rozważanego zbioru lub klasy element
część składowa element part

elementarny ˌɛlɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
podstawowy, najprostszy elementary

elementarz ˌɛlɛ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
(edukacja, edukacyjny) podręcznik do początkowej nauki czytania i pisania; primer alphabet book

elewacja ˌɛlɛˈvaʦ̑ʲja n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami; elevation

elf ɛlf n
istota fantastyczna; elf

eliminacja n
usuwanie, często drogą selekcji elimination

elipsa ɛˈlʲipsa n
(literacko) figura retoryczna, polegająca na celowym pominięciu jednego lub kilku wyrazów w zdaniu lub wersie; ellipsis ellipse
(matematyka, matematyczny) zamknięta krzywa drugiego stopnia taka, że suma odległości każdego z punktów tej krzywej od dwóch innych, dowolnie obranych punktów (ognisk elipsy) jest stała; ellipse ellipsis

elipsoidalny adj
mający kształt elipsoidy, odnoszący się do elipsoidy ellipsoidal

elita ɛˈlʲita n
grupa ludzi wyróżniająca się pozytywnie w pewnym środowisku elite
wyodrębniona, niekoniecznie sformalizowana, grupa przywódcza, stanowiąca wzór dla reszty społeczeństwa, kierująca jego życiem i określająca lub przynajmniej wpływająca na kierunek jego rozwoju elite jet set pick

elitarny ˌɛlʲiˈtarnɨ adj
dostępny tylko dla niektórych osób elite elitist

elizja n
(językoznawstwo, językoznawczy) opuszczenie wygłoskowej głoski lub sylaby wyrazu przed pierwszą samogłoską następującego po niej wyrazu; elision

elka ˈɛlka n
(potocznie, potoczny) pojazd do nauki jazdy oznakowany literą L driving school car

elo ˈɛlɔ interjection
(slangowo) cześć (na powitanie) hi

elohista n
(biblijny) autor elohistycznej warstwy tekstu Starego Testamentu Elohist

elohistyczny adj
(biblijny) związany z elohistą, charakterystyczny dla tradycji związanej z elohistą elohistic

eloksalacja ˌɛlɔksaˈlaʦ̑ʲja n
anodowanie wyrobów aluminowych; anodic treatment anodizing eloxal process

eloksalowanie ˌɛlɔksalɔˈvãɲɛ n
(zobacz) anodowanie anodic treatment anodizing eloxal process

elokwencja n
umiejętność pięknego wysławiania się eloquence elocution oratory

elokwentny ˌɛlɔˈkfɛ̃ntnɨ adj
mający dar umiejętnego, łatwego wysławiania się eloquent articulate soft-spoken

elymijski adj
związany z Elymami (Elymianami), dotyczący Elymów (Elymian) Elymian

elymijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język elymijski; Elymian

elżbietański adj
związany z okresem panowania królowej Elżbiety I w Anglii, dotyczący okresu jej panowania Elizabethan

em ɛ̃m n
nazwa litery m/M em

emaliowany adj
pokryty emalią enamelled

emancypacja ˌɛ̃mãnʦ̑ɨˈpaʦ̑ʲja n
uwolnienie się od zależności i zdobycie lepszej pozycji w strukturze społecznej emancipation

emaskulator n
narzędzie służące do trzebienia zwierząt, głównie ogierów emasculator

embargo ɛ̃mˈbarɡɔ n
zakaz przywozu lub wywozu określonych towarów do lub z danego państwa ogłaszany przez inne państwo lub organizację międzynarodową; embargo
zakaz opuszczania przez obce statki handlowe portów albo wód terytorialnych danego państwa embargo
zakaz publikowania w środkach masowego przekazu jakiejś wiadomości przed określonym dniem i określoną godziną embargo
zarekwirowanie w czasie wojny mienia (statków, przedmiotów zaopatrzenia wojennego itp.) państwa neutralnego embargo

emblemat ɛ̃mˈblɛ̃mat n
kompozycja plastyczna symbolizująca coś, np. organizację, ideę emblem

embriologia ˌɛ̃mbrʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się rozwojem zarodkowym organizmów zwierzęcych (w tym człowieka) i roślinnych; embryology

ementaler n
(kulinaria) rodzaj szwajcarskiego sera podpuszczkowego, twardego, dojrzewającego, o słodkim smaku emmental

emeryt ɛ̃ˈmɛrɨt n
osoba, która przepracowała ustawowo wymaganą liczbę lat i osiągnąwszy wymagany wiek, przestała pracować i otrzymuje emeryturę pensioner

emerytowany ˌɛ̃mɛrɨtɔˈvãnɨ adj
będący na emeryturze; otrzymujący emeryturę retired

emerytura ˌɛ̃mɛrɨˈtura n
okresowe świadczenia pieniężne (pensja) otrzymywane za przepracowanie ustawowej liczby lat lub po osiągnięciu wymaganego wieku; pension

emigracja ˌɛ̃mʲiˈɡraʦ̑ʲja n
wyjazd z ojczystego kraju do innego państwa w celu osiedlenia się w nim emigration exile

emigrant ɛ̃ˈmʲiɡrãnt n
ktoś, kto na stałe lub na pewien okres czasu zamieszkał poza swoją ojczyzną emigrant

emir ˈɛ̃mʲir n
tytuł książęcy przysługujący władcom w państwach arabskich emir

emirat ɛ̃ˈmʲirat n
(administracja) terytorium podległe władzy emira emirate

emisariusz n
tajny wysłannik polityczny emissary

emisja ɛ̃ˈmʲisʲja n
(fizyka, fizyczny) wypuszczanie przez ciało cząstek (np. promieniowania, elektronów) emission
wypuszczanie do atmosfery gazów lub pyłów emission

emitent ɛ̃ˈmʲitɛ̃nt n
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot emitujący papiery wartościowe (np. akcje, obligacje itp.) issuer

emitować ˌɛ̃mʲiˈtɔvaʨ̑ v
(ekonomia, ekonomiczny) wypuszczać na rynek papiery wartościowe lub pieniądze issue
(fizyka, fizyczny) wysyłać promieniowanie lub cząstki emit
wypuszczać coś do atmosfery emit
nadawać program radiowy lub telewizyjny broadcast

emo n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) styl i postawa emocjonalnego sprzeciwu wobec rzeczywistości; emo
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek hardcorowego punku; emo

emocja ɛ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
silne poruszenie, wzruszenie, przejęcie, podniecenie; przeżywanie czegoś pod względem emocjonalnym, uczuciowym; emotion excitement

emocjonalnie adv
w sposób dotyczący emocji, z zaangażowaniem emocji emotionally

emocjonalny ˌɛ̃mɔʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
dotyczący emocji, emocjonalności emotional

empatia ɛ̃mˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) zdolność do odczuwania stanów emocjonalnych innych osób i umiejętność przyjęcia ich sposobu myślenia; empathy

empatycznie adv
w sposób empatyczny, okazując empatię empathetically empathically

empatyczny ˌɛ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
wykazujący się empatią, współodczuwaniem empathic

empire n
(sztuka) późna odmiana klasycyzmu, nawiązująca do sztuki antycznej, rozwinięta w okresie panowania francuskiego cesarza Napoleona I; Empire style

empiria n
(filozofia, filozoficzny) poznanie za pomocą doświadczenia empiricism

empiryczny ˌɛ̃mpʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) poznany w doświadczeniu, oparty na nim empiric

empiryzm ɛ̃mˈpʲirɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) doktryna głosząca, że źródłem ludzkiego poznania są bodźce zmysłowe docierające ze świata zewnętrznego i wobec nich wszystkie idee, teorie są wtórne; empiricism

empora n
(architektura, architektoniczny) galeria nad przedsionkiem lub nawą kościoła; matroneum

emu ˈɛ̃mu n
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ptaka australijskiego, Dromaius novaehollandiae, jedyny żyjący przedstawiciel rodziny emu (1.1); emu

emulacja n
(informatyka, informatyczny) programowa symulacja działania jakiegoś sprzętu lub oprogramowania emulation

emulsja ɛ̃ˈmulsʲja n
mieszanina dwóch substancji; emulsion

en ɛ̃n n
nazwa litery n/N en

en détail adv
szczegółowo in detail

encefalograficzny adj
(medycyna, medyczny) związany z encefalografią, dotyczący encefalografii encephalographic

encefalopatia n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) ogólne określenie uszkodzenia mózgu przez czynniki różnego pochodzenia; encephalopathy

encyklopedia ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔˈpɛdʲja n
dzieło opisujące ogół wiedzy, uporządkowane w formie haseł; encyclopedia encyclopaedia

encyklopedyczny ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z encyklopedią, dotyczący encyklopedii encyclopedic encyclopaedic

encyklopedysta ˌɛ̃nʦ̑ɨklɔpɛˈdɨsta n
członek grupy twórców Wielkiej Encyklopedii Francuskiej; encyclopedist

endemiczny adj
występujący tylko na określonym obszarze endemic

endemit n
(biologia, biologiczny) takson występujący tylko na danym obszarze; endemic

endogenny adj
(biologia, biologiczny) pochodzący z wewnątrz organizmu endogenous

endokrynolog ˌɛ̃ndɔkrɨ̃ˈnɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób gruczołów wydzielania wewnętrznego endocrinologist

endokrynologia ˌɛ̃ndɔkrɨ̃nɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o wydzielaniu wewnętrznym, gruczołach, hormonach i ich działaniu; endocrinology
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się zaburzeniami funkcji gruczołów wydzielania wewnętrznego endocrinology
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) klinika, oddział lub pododdział w szpitalu, gdzie leczeni są pacjenci z chorobami tarczycy endocrinology

endokrynologiczny adj
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) związany z endokrynologią, dotyczący endokrynologii endocrinological

endometrioza n
(medycyna, medyczny) choroba kobiet polegająca na nieprawidłowym umiejscowieniu błony śluzowej trzonu macicy; endometriosis

endonim ɛ̃nˈdɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) (geografia, geograficzny) nazwa obiektu geograficznego w jednym z języków używanych na danym obszarze, gdzie dany obiekt się znajduje, używana poza miejscem występowania tego języka; endonym

endorfina ˌɛ̃ndɔrˈfʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon peptydowy, endogenny opioid, który wywołuje zadowolenie i doskonałe samopoczucie oraz tłumi odczuwanie drętwienia i bólu; endorphin

energetyczny adj
związany z energią energy

energia ɛ̃ˈnɛrʲɟja n
(fizyka, fizyczny) zasób, kosztem którego możliwe jest wykonanie pracy; energy power
entuzjazm, chęć do działania energy

energicznie ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób energiczny, stanowczo, żywo energetically

energiczny ˌɛ̃nɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
taki, który jest pełen energii, żywości, wigoru; stanowczy energetic

energochłonność n
(technologia, technika, techniczny) ilość zużywanej energii energy consumption
cecha zużywanie energii energy consumption

enigma ɛ̃ˈɲiɡma n
zagadka, tajemnica enigma

enigmatycznie ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób enigmatyczny enigmatically

enigmatyczny ˌɛ̃ɲiɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
zagadkowy, trudny do zrozumienia enigmatic

enklawa ɛ̃ŋˈklava n
(administracja) (geografia, geograficzny) terytorium państwa lub jego część otoczone ze wszystkich stron przez terytorium lądowe innego państwa; enclave

enologiczny adj
dotyczący enologii, winoznawstwa enological oenological

entalpia ɛ̃nˈtalpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, miara ilości energii zawartej w układzie pod stałym ciśnieniem; enthalpy

entalpia swobodna ɛ̃nˈtalpʲja sfɔˈbɔdna n
(fizyka, fizyczny) jedna z funkcji stanu, zwana również funkcją Gibbsa; Gibbs free energy

ententa ãnˈtãnta n
(historia, historyczny, historycznie) podczas pierwszej wojny światowej: państwa walczące z państwami centralnymi entente
(historia, historyczny, historycznie) porozumienie Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii utworzone w latach 1904-1907; entente

enter ˈɛ̃ntɛr n
klawisz „Enter” na klawiaturze komputera enter
strzałka na klawiszu (1.1) enter

enteropatia n
(medycyna, medyczny) stan patologiczny w jelitach; enteropathy

entomolog ˌɛ̃ntɔ̃ˈmɔlɔk n
naukowiec zajmujący się badaniami owadów entomologist
kobieta naukowiec zajmująca się badaniami owadów entomologist

entomologia ˌɛ̃ntɔ̃mɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o owadach; entomology

entomologiczny ˌɛ̃ntɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z entomologią, dotyczący entomologii entomological

entropia ɛ̃nˈtrɔpʲja n
(fizyka, fizyczny) jedna z termodynamicznych funkcji stanu, jest miarą liczby sposobów, na jakie można ułożyć elementy układu bez zmiany jego parametrów makroskopowych; entropy
(informatyka, informatyczny) (matematyka, matematyczny) średnia ilość informacji przypadająca na znak symbolizujący zajście zdarzenia z pewnego zbioru zdarzeń o danych prawdopodobieństwach; entropy
(potocznie, potoczny) rozpad, chaos, nieporządek entropy

entuzjasta ˌɛ̃ntuˈzʲjasta n
osoba pełna entuzjazmu, chęci i wiary w możliwość zrealizowania jakiejś idei; osoba żywo poruszona, pobudzona jakąś ideą enthusiast

entuzjastycznie adv
z entuzjazmem, w sposób entuzjastyczny enthusiastically ebulliently

entuzjastyczny adj
trwający w stanie zachwytu, emocjonalnie zaangażowany avid enthusiastic rapturous

entuzjazm ɛ̃nˈtuzʲjasm̥ n
stan zachwytu czymś; zapał, radość enthusiasm

enty ˈɛ̃ntɨ adj
któryś z kolei nth

enzym ˈɛ̃w̃zɨ̃m n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) białko wytwarzane przez komórki żywe i działające jako katalizator w procesach chemicznych organizmów; enzyme ferment

eo ipso pronoun
tym samym eo ipso

eocen ɛˈɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) środkowa epoka paleogenu Eocene

eoliczny ˌɛɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) związany z działalnością wiatru aeolian eolian

eolityczny adj
(archeologia, archeologiczny) związany z eolitami; związany z okresem, w którym powstawały eolity eolithic

eon n
wiek, era eon

epejroforeza ˌɛpɛjrɔfɔˈrɛza n
(geologia, geologiczny) poziome ruchy kontynentów skutkujące zmianami ich położenia względem siebie i względem biegunów; continental drift

epicentrum n
(geofizyka) obszar na powierzchni Ziemi, znajdujący się bezpośrednio nad ogniskiem trzęsienia ziemi epicentre epicenter

epidemia ˌɛpʲiˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) duża liczba zachorowań na tę samą chorobę, na tym samym obszarze i w tym samym czasie; epidemic epidemy

epidemiczny adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) odnoszący się do epidemii epidemic epidemical

epidemiologia ˌɛpʲidɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
(edukacja, edukacyjny) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się czynników wpływających na powstawanie i szerzenie się epidemii, a także sposobami zwalczania i zapobiegania epidemiom; epidemiology

epidemiologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z epidemiologią, dotyczący epidemiologii epidemiological epidemiologic

epidiaskop ˌɛpʲiˈdʲjaskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne będące połączeniem diaskopu i episkopu, służące do wyświetlania pojedynczych obrazów nieruchomych zarówno w świetle odbitym, jak i przechodzącym (przezroczy, folii, stron książki, fotografii itp.); epidiascope

epidot n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z grupy krzemianów o szeroko rozpowszechnionym zasięgu, kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej, Ca2(Fe,Al)Al2(SiO4)(Si2O7)O(OH); epidote

epifania ˌɛpʲiˈfãɲja n
(książkowy) olśnienie, wyjątkowe doznanie epiphany
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) objawienie epiphany

epifora ˌɛpʲiˈfɔra n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) jedna z figur stylistycznych polegająca na powtórzeniu słowa lub zwrotu na końcu kilku następujących po sobie wersów lub zdań epiphora

epigenetyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badanie dziedziczności pozagenowej epigenetics

epigraf ɛˈpʲiɡraf n
(historia, historyczny, historycznie) napis wykuty w kamieniu lub wycięty w drewnie, stanowiący element architektury, pomnika, nagrobka; epigraph

epigramat ˌɛpʲiˈɡrãmat n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki utwór poetycki mający charakter satyryczny bądź dydaktyczny epigram

epigramatycznie ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
(przysłówek) od epigramat epigrammaticaly

epigramatyczny ˌɛpʲiɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od epigramat epigrammatic

epikleza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa liturgiczna odmawiana przez prezbitera podczas eucharystii, wzywająca Boga do uświęcenia darów chleba i wina oraz uczestników zgromadzenia; epiclesis epiklesis

epikureizm ˌɛpʲikuˈrɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) jeden z kierunków filozoficznych; epicureanism

epikurejczyk n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik epikureizmu Epicurean

epikurejski adj
(filozofia, filozoficzny) związany z epikureizmem, dotyczący epikureizmu, poglądów Epikura Epicurean
(książkowy) dążący do własnej przyjemności, używający uciech epicurean

epilog ɛˈpʲilɔk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) końcowa część utworu informująca o dalszych losach bohaterów już po zamknięciu akcji; epilog epilogue

episkop ɛˈpʲiskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie pojedynczych obrazów nieruchomych w świetle odbitym, co umożliwia prezentację w powiększeniu np. stron książki; episcope

episkopalny adj
(kościelny) związany z Kościołem episkopalnym episcopalian

episkopat n
(kościelny) ogół biskupów jakiegoś kraju lub prowincji kościelnej episcopate episcopacy

epistemiczny adj
(filozofia, filozoficzny) poznawczy epistemic

epistolografia ˌɛpʲistɔlɔˈɡrafʲja n
sztuka pisania listów; epistolography

epistolograficzny adj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) związany z epistolografią, dotyczący epistolografii epistolographic

epistoła ˌɛpʲiˈstɔwa n
(przestarzałe, przestarzały) list epistle

epitafium ˌɛpʲiˈtafʲjũm n
inskrypcja nagrobna; epitaph
(literacko) utwór literacki ku czci zmarłego epitaph

epitalamium n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) panegiryk z okazji uroczystości weselnych epithalamium

epizod ɛˈpʲizɔt n
zdarzenie, wydarzenie (zwykle mało istotne) episode

epoka ɛˈpɔka n
(geologia, geologiczny) formalna jednostka geochronologiczna, mniejsza od okresu i dzieląca się na wieki; age epoch

epokowy adj
(książkowy) mający ogromne znaczenie z punktu widzenia następstw epochal

epolet ɛˈpɔlɛt n
(wojskowość, wojskowy) naramiennik ozdobiony taśmą lub sznurem złotym lub srebrnym, często z frędzlami, w niektórych armiach z umieszczonymi oznakami stopnia wojskowego epaulette

eponim ɛˈpɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone od nazwy własnej; eponym

epopeja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dłuższy poemat epicki; epopee

epos ˈɛpɔs n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) poemat epicki pisany wierszem lub rzadziej prozą, w którym dzieje legendarnych lub rzeczywistych bohaterów są przedstawione na tle wydarzeń historycznych epic

epsilon ɛpˈsʲilɔ̃n n
nazwa piątej litery alfabetu greckiego, ε; epsilon

epsomit n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał z gromady siarczanów, uwodniony siarczan magnezu, MgSO4·7H2O; epsomite

epuzer ɛˈpuzɛr n
(przestarzałe, przestarzały) kandydat do małżeństwa, konkurent suitor

er ɛr n
nazwa litery r / R ar

era ˈɛra n
(geologia, geologiczny) jednostka podziału dziejów Ziemi; era
(historia, historyczny, historycznie) okres zapoczątkowany jakimś ważnym wydarzeniem - rzeczywistym lub legendarnym - który stanowi podstawę rachuby lat w kalendarzu. age

era kenozoiczna ˈɛra ˌkɛ̃nɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
(zobacz) kenozoik Cenozoic Era

era mezozoiczna ˈɛra ˌmɛzɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
(zobacz) mezozoik Mesozoic Era

era paleozoiczna ˈɛra ˌpalɛɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑na n
(zobacz) paleozoik Palaeozoic Era Paleozoic Era

erb ɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Er i liczbie atomowej 68; erbium

erekcja ɛˈrɛkʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) usztywnienie i powiększenie się niektórych narządów (np. prącia, łechtaczki, sutka) w wyniku zwiększonego ciśnienia krwi; erection
(książkowy) wzniesienie, zbudowanie lub ufundowanie jakiejś budowli erection

erem n
klasztor; hermitage hermitary

eremita ˌɛrɛ̃ˈmʲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik żyjący w odosobnieniu, pustelnik; hermit

eremitorium n
siedziba eremity; hermitage hermitary

ergatywny ˌɛrɡaˈtɨvnɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do języka: używający specjalnego przypadku (ergatywu) do określenia sprawcy czynności w zdaniu przechodnim ergative

ergo conjunction
(książkowy) więc, a więc, zatem ergo

ergofobia n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) fobia pracy, irracjonalny lęk przed pracą ergophobia ergasiophobia

erogenny ˌɛrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
w odniesieniu do okolicy ciała, której stymulacja powoduje podniecenie seksualne erogenous erotogenic

erotyczny ˌɛrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący erotyki, seksu erotic

erotyka ɛˈrɔtɨka n
ogół tego, co erotyczne, związane z erotyzmem, tematyką miłosną eroticism

erotyzm ɛˈrɔtɨsm̥ n
miłość zmysłowa, o znaczącym podłożu seksualnym eroticism

erozja ɛˈrɔzʲja n
(geologia, geologiczny) proces niszczenia powierzchni terenu (gruntu, skał) przez różne czynniki – wodę, wiatr, słońce, grawitację czy działalność organizmów żywych; erosion

erozyjny adj
(geologia, geologiczny) dotyczący erozji erosive

errata ɛrˈːata n
(drukarstwo, drukarski) spis oraz sprostowanie omyłek zauważonych w wydrukowanej już książce, dołączone do niej w postaci wkładki lub wklejki errata

ersatz n
namiastka jakiejś rzeczy lub podróbka, coś zastępczego, gorszej jakości ersatz

erudycja ˌɛruˈdɨʦ̑ʲja n
rozległy zasób książkowej wiedzy; gruntowne wykształcenie erudition

erupcja ɛˈrupʦ̑ʲja n
(geologia, geologiczny) wybuch wulkanu; eruption
(astronomia, astronomiczny) wybuch gazu na Słońcu eruption

erystyka ɛˈrɨstɨka n
sztuka prowadzenia sporów; eristic

erytrocyt ˌɛrɨˈtrɔʦ̑ɨt n
(medycyna, medyczny) składnik morfotyczny krwi; erythrocyte red blood cell

erytrozyna ˌɛrɨtrɔˈzɨ̃na n
(spożywczy) wiśniowoczerwony smołowy barwnik dodawany do niektórych typów żywności (np. do owoców konserwowych, osłonek kiełbas oraz do herbatników), leków, tabletek, past do zębów, zakazany w niektórych krajach; erythrosine

erzjański n
(językoznawstwo, językoznawczy) język (dialekt) erzjański; Erzya

es ɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk e obniżony o półton; E-flat
nazwa litery s/S es ess

es-moll ˈɛs‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku es (w zapisie nutowym z sześcioma bemolami) e-flat minor

eschatologia ˌɛsxatɔˈlɔɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dział teologii i filozofii dotyczący spraw ostatecznych: śmierci, końca świata, życia pozagrobowego, rodzajów sądu pośmiertnego, świata zmarłych itp. eschatology

eschatologiczny adj
związany z eschatologią, dotyczący eschatologii eschatological

eseista ˌɛsɛˈ<sup>j</sup>ista n
literat, autor esejów, szkiców literackich essayist

esej n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma literacka lub literacko-naukowa, prezentująca punkt widzenia autora; essay

eses ˈɛsɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk e obniżony o cały ton; E double flat

eskadra n
(wojskowość, wojskowy) (lotnictwo, lotniczy) jednostka organizacyjna lotnictwa wojskowego, składająca się z kilku lub kilkunastu, rzadziej kilkudziesięciu samolotów; squadron
(wojskowość, wojskowy) (morski) zespół okrętów jednego lub zbliżonego rodzaju dowodzony przez jednego dowódcę; squadron

eskalacja n
stopniowe zwiększanie, potęgowanie się czegoś escalation

eskapizm n
(psychologia, psychologiczny) ucieczka od problemów codzienności i życia społecznego escapism

eskimoski ˌɛsʲcĩˈmɔsʲci adj
związany z Eskimosami, dotyczący Eskimosów Eskimo

eskorta ɛˈskɔrta n
(przenośnie, przenośnia) osoba lub kilka osób towarzyszące komuś po to, żeby się nim opiekować lub mieć nad nim kontrolę escort
oddział zbrojny, grupa okrętów lub pojazdów, towarzyszący komuś lub czemuś w drodze jako ochrona lub honorowa asysta escort

eskortowiec ˌɛskɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) (morski) niejednolita klasa okrętów eskortowych małej lub średniej wielkości; escort vessel

eskortowiec oceaniczny ˌɛskɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ ˌɔʦ̑ɛãˈɲiʧ̑nɨ n
(wojskowość, wojskowy) klasa okrętów Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych, przeznaczonych do wykonywania zadań eskortowych na wodach oceanicznych; ocean escort

espadryla n
lekki, miękki płócienny pantofel na sznurkowej podeszwie; espadrille

esperancki ˌɛspɛˈrãnʦ̑ʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący esperanta Esperantist

esperanto ˌɛspɛˈrãntɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczny język opracowany przez Ludwika Zamenhofa w 1887 r.; Esperanto

espresso ɛsˈprɛsːɔ n
(kulinaria) włoska mocna kawa z ekspresu ciśnieniowego, przygotowana z małej, około 30 ml, ilości wody; espresso

espresso doppio n
podwójne espresso, z podwójnej ilości kawy i wody (ok. 60 ml) double espresso

establishment n
(pejoratywnie, pejoratywny) określenie grupy osób sprawujących władzę w Wielkiej Brytanii, uważanych za ekskluzywną i uprzywilejowaną społeczność establishment
(pejoratywnie, pejoratywny) w szerszym znaczeniu: elita władzy w każdym kraju establishment

esteta ɛˈstɛta n
człowiek wrażliwy na piękno, znawca piękna aesthete esthete

estetyczny ˌɛstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
zgodny z wymaganiami estetyki, dotyczący zmysłu piękna aesthetic

estetyka ɛˈstɛtɨka n
ładny, gustowny wygląd czegoś aesthetics esthetic

estoński ɛˈstɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Estonii lub Estończyków Estonian

estragon ɛˈstraɡɔ̃n n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) bylica draganek tarragon

estrogen ɛˈstrɔɡɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy; estrogen oestrogen

estuarium n
(geografia, geograficzny) poszerzone, lejkowate ujście rzeki, powstałe w wyniku działania pływów morskich; estuary

eta ˈɛta n
nazwa siódmej litery alfabetu greckiego współczesnego i ósmej alfabetu starogreckiego, η; eta

etamsylat ˌɛtãmˈsɨlat n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek hemostatyczny z grupy sulfonianów; ethamsylate

etan ˈɛtãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników gazu ziemnego; ethane

etanol ɛˈtãnɔl n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C2H5OH; ethanol

etap ˈɛtap n
odcinek czasu wykonania danej czynności, po którym lub przed którym wystąpiła inna część działania stage phase

etat n
stanowisko pracy ze stałym wynagrodzeniem i w pełnym wymiarze godzin day job

eten ˈɛtɛ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy alken, bezbarwny i łatwopalny gaz o słodkawym zapachu, fitohormon; ethene ethylene

eter ˈɛtɛr n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, w którym występują wiązania C-O-C; ether
(chemia, chemiczny) skrótowe określenie eteru dietylowego; ether
w fizyce i filozofii hipotetyczna substancja wypełniająca całą przestrzeń; ether

eternit ɛˈtɛrʲɲit n
(budownictwo) cementowo-azbestowy materiał budowlany stosowany dawniej na pokrycie dachów oraz do wyrobu rur; eternit fibre cement

etiologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z etiologią, dotyczący etiologii etiologic etiological

etiopski ɛˈtʲjɔpsʲci adj
odnoszący się do Etiopii lub do Etiopczyków Ethiopian

etiuda ɛˈtʲjuda n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna, zwykle na instrument solowy; etude étude
krótki utwór w sztuce, mający na celu doskonalenie stylu literackiego, gry aktorskiej, techniki malarskiej itp.; etude

etnicznie ɛtʲˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób etniczny, dotyczący etniczności ethnically

etniczny ɛtʲˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z przynależnością do grupy narodowej ethnic

etnocentryzm ˌɛtnɔˈʦ̑ɛ̃ntrɨsm̥ n
przekonanie o wyższości jednej grupy etnicznej i jej kultury nad innymi i związana z tym pogarda wobec innych kultur i ich tradycji ethnocentrism

etnograficzny adj
związany z etnografią ethnographic

etnolekt n
(etnografia, etnograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) język, dialekt lub gwara używana przez wyodrębnioną grupę etniczną; ethnolect

etnolingwistyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z etnolingwistyką, dotyczący etnolingwistyki ethnolinguistic

etnologiczny adj
związany z etnologią, dotyczący etnologii ethnologic ethnological

etnos n
(antropologia, antropologiczny) (socjologia, socjologiczny) grupa etniczna; ethnicity
zespół cech charakteryzujących grupę etniczną ethnicity

etola ɛˈtɔla n
rodzaj szala lub krótkiej pelerynki, zwykle z miękkiego futra; narzutka futrzana na ramiona noszona do sukien wieczorowych stole

etologia ˌɛtɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o zachowaniu się zwierząt ethology

etologiczny ˌɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z etologią, dotyczący etologii ethologic ethological

etopozyd ˌɛtɔˈpɔzɨt n
(medycyna, medyczny) półsyntetyczna pochodna podofilotoksyny o działaniu cytostatycznym; etoposide

etruski ɛˈtrusʲci adj
dotyczący Etrurii lub Etrusków Etruscan

etruski ɛˈtrusʲci n
język Etrusków Etruscan

etruskologia ˌɛtruskɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się kulturą, historią i językiem Etrusków; Etruscology

etui n
(handel, handlowy) (książkowy) futerał lub kasetka do przechowania ważnych lub delikatnych przedmiotów; case

etyczny ɛˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z etyką, dotyczący etyki ethical ethic

etyka ˈɛtɨka n
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii zajmujący się badaniem moralności i tworzeniem systemów myślowych, z których można wyprowadzać zasady moralne; ethics

etymolog n
(językoznawstwo, językoznawczy) naukowiec badający pochodzenie wyrazów etymologist

etymologia ludowa ˌɛtɨ̃mɔˈlɔɟja luˈdɔva n
(językoznawstwo, językoznawczy) analiza pochodzenia wyrazów oparta na skojarzeniach zamiast na naukowych metodach badawczych; folk etymology

etymologicznie adv
(językoznawstwo, językoznawczy) w myśl zasad etymologii, zgodnie z etymologią etymologically

etymologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany lub odnoszący się do etymologii etymological

etyn ˈɛtɨ̃n n
(chemia, chemiczny) najprostszy węglowodór nienasycony z szeregu homologicznego alkinów, bezbarwny gaz; ethyne ethine

eucharystia ɛw.xa.rɨˈsti.a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z sakramentów w chrześcijaństwie; Eucharist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) porządek celebracji liturgicznej w chrześcijaństwie, inaczej msza; Eucharist
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) postacie eucharystyczne, konsekrowana hostia i wino; Eucharist

eucharystyczny ˌɛwxarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do eucharystii, związany z eucharystią eucharistic eucharistical

eudajmonia n
(filozofia, filozoficzny) w starożytnej Grecji: stan zadowolenia i satysfakcji z życia, rozumiany różnie przez różnych filozofów; eudaimonia eudemonia

eufemistyczny adj
unikający użycia drażliwych słów poprzez zastąpienie ich wyrażeniami delikatniejszymi lub wymijającymi euphemistic

eufemizm ɛwˈfɛ̃mʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) oględne, delikatne słowo lub wyrażenie zastępujące inne, który jest zbyt drastyczne, nieprzyzwoite, dosadne; euphemism

euforia ɛwˈfɔrʲja n
stan dużego zadowolenia, błogostan, stan radosnego podniecenia euphoria

eugeniczny ˌɛwɡɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z eugeniką, dotyczący eugeniki eugenic

eugenika ɛwˈɡɛ̃ɲika n
(biologia, biologiczny) system poglądów dotyczących możliwości selektywnego rozmnażania zwierząt lub ludzi w celu ulepszenia gatunków w oparciu o cechy dziedziczone; eugenics

eukaliptus n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Eucalyptus L'Hér., drzewo lub krzew o wiecznie zielonych liściach rosnące w Australii; eucalyptus gum tree gumtree

eukariont n
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa eukariontów eukaryote
(biologia, biologiczny) organizm zbudowany z komórek posiadających jądro komórkowe z chromosomami eukaryote eucaryot eucaryote eukaryot

eukariotyczny adj
(biologia, biologiczny) posiadający w komórce jądro z chromosomami eukaryotic eucaryotic

eunuch n
mężczyzna z wyciętymi jądrami; eunuch
(dawniej, dawny) sługa dworski, pokojowiec eunuch

eunuchoid n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) osobnik mający cechy eunucha eunuchoid

eunuchoidyzm n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie hormonalne spowodowane niedoczynnością jąder; eunuchoidism

eurazjatycki ˌɛwrazʲjaˈtɨʦ̑ʲci adj
związany Eurazją, dotyczący Eurazji, pochodzący z Eurazji Eurasian

eureka interjection
(zobacz) heureka eureka

euro ˈɛwrɔ n
(jednostka monetarna) waluta Unii Europejskiej; euro

euroazjatycki adj
dotyczący Europy i Azji, dziejący się w Europie i Azji Eurasian

eurocent ɛwˈrɔʦ̑ɛ̃nt n
(potocznie, potoczny) (jednostka monetarna) moneta zdawkowa o wartości jednej setnej (1/100) euro cent Eurocent

eurodolar ˌɛwrɔˈdɔlar n
(ekonomia, ekonomiczny) dolar amerykański w formie znajdującego się poza Stanami Zjednoczonymi depozytu bankowego lub pożyczki udzielonej innemu państwu; Eurodollar

euroentuzjasta ˌɛwrɔɛ̃ntuˈzʲjasta n
(neologizm) gorący zwolennik integracji z Unią Europejską. euroenthusiast

euroizacja ˌɛwrɔ<sup>j</sup>iˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzenie euro do obrotu jako urzędową walutę w państwie nienależącym do Unii Europejskiej; euroisation euroization

euroizować ˌɛwrɔ<sup>j</sup>iˈzɔvaʨ̑ v
(ekonomia, ekonomiczny) wprowadzać euro do obrotu jako urzędową walutę w państwie nienależącym do Unii Europejskiej euroise euroize

europ ˈɛwrɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu "Eu" i liczbie atomowej 63; europium

europejski ˌɛwrɔˈpɛjsʲci adj
dotyczący Europy European

eurosceptycyzm ˌɛwrɔsʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(publikatory) negatywne nastawienie do integracji z Unią Europejską; euroscepticism

eutanazja ˌɛwtãˈnazʲja n
(medycyna, medyczny) zadanie śmierci osobie nieuleczalnie chorej umotywowane skróceniem jej cierpień; euthanasia

euterpa warzywna n
(botanika, botaniczny) Euterpe oleracea Mart., gatunek rośliny z rodziny arekowatych; açaí palm

event n
wydarzenie – muzyczne, towarzyskie itp., najczęściej publiczne event

everyman n
(literacko) określenie typu bohatera wywodzącego się ze średniowiecznych moralitetów; protagonista o uniwersalnych cechach, na którego miejscu mógł się postawić każdy; everyman

ewakuacja ˌɛvakuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
opuszczenie jakiegoś terenu lub obiektu przez ludzi, najczęściej wraz z dobytkiem i inwentarzem, z powodu klęski żywiołowej, wojny lub innego zagrożenia; evacuation

ewaluacja ˌɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
badanie wartości albo cech programu, planu lub obiektu w celu jego usprawnienia i rozwoju; evaluation

ewangelia ˌɛvãŋˈɡɛlʲja n
(biblijny) (historia, historyczny, historycznie) wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa; gospel Gospel

ewangeliarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna z podzielonymi na perykopy ewangeliami; Gospel Book

ewangelicki adj
związany z ewangelicyzmem evangelical evangelic

ewangeliczny ˌɛvãŋɡɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od ewangelia evangelical

ewangelista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czterech autorów kanonicznych ewangelii; evangelist

ewangelistarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) księga liturgiczna zawierająca tylko perykopy ewangeliczne przeznaczone do odczytania podczas mszy; evangeliary

ewangelizacja n
(teologia, teologiczny) chrystianizowanie, zabieganie o wzrost liczby członków Kościoła (ilość wierzących) evangelisation
(teologia, teologiczny) głoszenie ewangelii (jakość wiary) evangelisation

ewangelizowanie n
prowadzenie działalności ewangelizacyjnej evangelization

ewangelizować v
(teologia, teologiczny) głosić ewangelię evangelize

ewenkijski adj
dotyczący Ewenków Evenk

ewenkijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Ewenków; Evenki

ewentualnie adv
w razie zaistnienia pewnych okoliczności alternatively

ewentualny ˌɛvɛ̃ntuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
przypuszczalny, możliwy possible contingent potential probable

eweński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język eweński; Even

ewidentnie ˌɛvʲiˈdɛ̃ntʲɲɛ adv
w sposób ewidentny, oczywisty, jasny, jawny, wyraźny, widoczny apparently

ewidentny ˌɛvʲiˈdɛ̃ntnɨ adj
(książkowy) oczywisty, widoczny, wyraźny, nie budzący wątpliwości evident

ewikcja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) sądowne lub administracyjne pozbawienie prawa własności eviction

ewokacja ˌɛvɔˈkaʦ̑ʲja n
wizja czegoś, wspomnienie evocation

ewokować ˌɛvɔˈkɔvaʨ̑ v
wywoływać evoke

ewolucja ˌɛvɔˈluʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) ciągły proces, polegający na stopniowych zmianach cech gatunkowych kolejnych pokoleń wskutek eliminacji przez dobór naturalny lub sztuczny części osobników z populacji; evolution
proces stopniowego zwiększania złożoności bądź jakości czegoś evolution
(wojskowość, wojskowy) manewr zespołu okrętów; evolution
trudna figura akrobatyczna, gimnastyczna bądź taneczna evolution

ewolucjonista ˌɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) badacz ewolucji evolutionist
zwolennik ewolucjonizmu evolutionist

ewolucjonizm ˌɛvɔluˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(biologia, biologiczny) dziedzina nauki zajmująca się badaniem ewolucji jako procesu świata organicznego; evolutionism

ewzon ˈɛvzɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) żołnierz bojowej, elitarnej jednostki piechoty górskiej evzone
(wojskowość, wojskowy) grecki żołnierz gwardii honorowej, pełniący straż w tradycyjnym stroju; evzone

ex situ adv
poza swoim pierwotnym, naturalnym położeniem, miejscem ex situ

exploit n
(informatyka, informatyczny) sposób wykorzystania błędu w oprogramowaniu do ataku informatycznego exploit

exploitowanie n
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wykorzystywanie w ataku informatycznym błędów w oprogramowaniu exploit

eyeliner n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) specjalna kredka lub tusz do malowania kresek na brzegach powiek; eyeliner eye liner

ezoteryczny ˌɛzɔtɛˈrɨʧ̑nɨ adj
tajemny, sekretny, dostępny wyłącznie dla wtajemniczonych esoteric

f-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku f (w zapisie nutowym z czterema bemolami) f minor

fabryczny adj
związany z fabryką factory industrial

fabryka ˈfabrɨka n
produkcyjny zakład przemysłowy factory plant

fabrykant faˈbrɨkãnt n
(przestarzałe, przestarzały) właściciel fabryki factory owner

fabuła n
(dawniej, dawny) treść stanowiąca coś ciekawego, niekoniecznie prawdziwego fable
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) szereg wątków i motywów powiązanych czasowo i przyczynowo, przedstawionych w utworze literackim lub filmowym plot plotline story story line storyline

facecik n
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: facet chappie

facelia faˈʦ̑ɛlʲja n
(botanika, botaniczny) Phacelia, rodzaj roślin jednorocznych lub bylin z rodziny faceliowatych; phacelia scorpionweed

facelia błękitna faˈʦ̑ɛlʲja bwɛ̃ŋʲˈcitna n
(botanika, botaniczny) Phacelia tanacetifolia, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z Kalifornii; Lacy Phacelia

facet ˈfaʦ̑ɛt n
(potocznie, potoczny) mężczyzna bloke guy dude pal

fachowy adj
obeznany z zawodem skilled trained
związany z określonym zawodem, specjalnością expert professional specialist

fado ˈfadɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wywodzący się z Portugalii, melancholijna pieśń fado

fag fak n
(zobacz) bakteriofag phage

fagocista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na fagocie bassoonist

fagot ˈfaɡɔt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) stroikowy, drewniany instrument dęty o niskiej skali; bassoon

fair play n
uczciwa rywalizacja w sporcie fair play

fajerwerk n
ładunek pirotechniczny, który wybuchając daje przyciągające wzrok efekty świetlne firework

fajka ˈfajka n
przedmiot do palenia tytoniu; pipe tobacco pipe

fajka pokoju ˈfajka pɔˈkɔju n
symbol pogodzenia się, pojednania calumet

fajny ˈfajnɨ adj
potoczny wyraz o bardzo szerokim pozytywnym znaczeniu: ciekawy, interesujący, świetny cool extra fine

fajtłapa n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba niezdarna blunderbuss butterfingers dub fumbler nimrod stumblebum

fakap n
(slangowo) zawalenie jakiejś sprawy, wpadka przy realizacji zadania, niedotrzymanie terminu fuck up fuck-up

fake news n
(publikatory) nieprawdziwe, fałszywe wiadomości rozpowszechniane w mass mediach i Internecie; fake news

fakir n
żebrzący ascetyczny mnich muzułmański; fakir

fakoemulsyfikacja ˌfakɔɛ̃mulsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) chirurgiczna metoda usuwania zaćmy; phacoemulsification

faks faks n
urządzenie przesyłające drukowany obraz za pomocą łączy telefonicznych; fax

faksować faˈksɔvaʨ̑ v
przesyłać coś za pomocą faksu fax

fakt fakt n
to, co miało lub ma miejsce w rzeczywistości; fact

faktoid n
(socjologia, socjologiczny) (publikatory) karykaturalny fakt, informacja traktowana jako prawdziwa tylko przez to, że ukazała się w mediach; factoid

faktorant fakˈtɔrãnt n
(ekonomia, ekonomiczny) podmiot w transakcji faktoringowej, który sprzedaje swoje nieprzeterminowane wierzytelności innemu podmiotowi (faktorowi) i otrzymujący od niego także inne usługi factorer

faktoria n
(historia, historyczny, historycznie) placówka handlowa w odległej prowincji albo kolonii, w krajach kolonialnych umiejscawiana zwykle na wybrzeżu i ufortyfikowana; factory

faktoring fakˈtɔrʲĩŋk n
(ekonomia, ekonomiczny) forma pośrednictwa handlowo-finansowego, polegająca na wykupie przez jeden podmiot (faktora) nieprzeterminowanych wierzytelności drugiego podmiotu (faktoranta) i przekazaniu przed czasem pierwotnemu wierzycielowi jego należności z potrąceniem określonej prowizji, a następnie po nadejściu terminu płatności, wyegzekwowaniu jej; faktor musi również świadczyć wobec faktoranta dodatkowe usługi; factoring

faktoring mieszany fakˈtɔrʲĩŋk mʲjɛˈʃãnɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) forma faktoringu, występująca w sytuacji, gdy faktor wykupuje wierzytelności faktoranta z możliwością cofnięcia w przypadku, gdy dłużnik okaże się niewypłacalny, ale tylko do określonej kwoty; powyżej jej ryzyko niewypłacalności dłużnika ponosi faktorant mixed factoring

faktoring niepełny fakˈtɔrʲĩŋʲc ɲɛˈpɛwnɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) forma faktoringu, występująca w sytuacji, gdy faktor wykupuje wierzytelności faktoranta z możliwością cofnięcia w przypadku, gdy dłużnik okaże się niewypłacalny recourse factoring

faktoring pełny fakˈtɔrʲĩŋk ˈpɛwnɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) forma faktoringu, występująca w sytuacji, gdy faktor wykupuje wierzytelności faktoranta bez możliwości cofnięcia w przypadku, gdy dłużnik okaże się niewypłacalny non-recourse factoring

faktura fakˈtura n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) rodzaj dokumentu będącego dowodem transakcji kupna i sprzedaży; invoice
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób łączenia równocześnie brzmiących melodii; texture
(sztuka) (technologia, technika, techniczny) (włókiennictwo) charakterystyczne ukształtowanie powierzchni przedmiotu; texture

faktycznie adv
zgodnie z faktami, z rzeczywistością actually in fact

faktycznie interjection
wyraz potwierdzający zgodność lub prawdziwość czego that's right yes, it is

fakultatywny adj
dobrowolny, pozostawiony do wyboru facultative

fakultet n
wydział szkoły wyższej faculty

fala ˈfala n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rozprzestrzeniające się zaburzenie powierzchni wody wave
(przenośnie, przenośnia) duża grupa przedmiotów, zwierząt, ludzi poruszająca się w jedną stronę; duże, powtarzające się nasycenie czegoś w krótkim okresie wave
(fizyka, fizyczny) każde rozprzestrzeniające się zaburzenie w dowolnym środowisku; wave

fala akustyczna n
(fizyka, fizyczny) zaburzenie gęstości i ciśnienia w postaci fali podłużnej rozchodzące się w ośrodku sprężystym, takim jak ciało stałe, ciecz czy gaz; acoustic wave

falafel n
(kulinaria) arabski kotlecik z ciecierzycy lub bobu z sezamem; falafel

falanga faˈlãŋɡa n
zwarty oddział piechoty w starożytnej Grecji; phalanx

falerneński ˌfalɛrˈnɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący ziemi falerneńskiej Falernian

falerno faˈlɛrnɔ n
(kulinaria) mocne, lekko cierpkie, złociste wino włoskie, cenione przez starożytnych Falernian

falisty faˈlʲistɨ adj
powyginany w kształcie fal, układający się w fale, przypominający pod jakimkolwiek wzdlędem falę undulate wavy undulating undulous

falka ˈfalka n
(matematyka, matematyczny) oscylacja, której amplituda dla minus i plus nieskończoności jest zerowa; wavelet
mała fala wavelet

falkonet falˈkɔ̃nɛt n
małe działko, rodzaj broni odprzodowej z XVI i XVII wieku, umieszczane na burcie okrętu bądź na kasztelu falconet

falliczny adj
mający kształt prącia, zwłaszcza w czasie wzwodu phallic

fallokracja n
termin powstały w środowisku feministycznym oznaczający społeczność zdominowaną przez mężczyzn z kultem fallicznym, władza mężczyzn we wszystkich dziedzinach życia społecznego phallocracy

fallus ˈfalːus n
(anatomia, anatomiczny) penis, męski organ płciowy, symbol płodności phallus

falochron faˈlɔxrɔ̃n n
konstrukcja hydrotechniczna, która służy do ochrony wybrzeża lub portu przed działaniem fal; breakwater

falowód faˈlɔvut n
(technologia, technika, techniczny) kanał do prowadzenia w przestrzeni fal mechanicznych lub elektromagnetycznych wzdłuż określonej drogi; waveguide

falsecista n
mężczyzna śpiewający falsetem countertenor falsettist

falset n
wysoki rejestr głosu ludzkiego falsetto

falsetysta n
mężczyzna śpiewający falsetem countertenor falsettist

falsyfikacja ˌfalsɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
fałszerstwo, podrobienie czegoś falsification
wykazanie fałszywości jakiegoś twierdzenia, błędności hipotezy w trakcie ich weryfikacji falsifiability falsification

fama ˈfãma n
(książkowy) niepewna, niesprawdzona wiadomość rumor rumour

familiarny adj
będący w bliskich stosunkach, nie zachowujący dystansu ani oficjalnych form w kontaktach familiar

famotydyna ˌfãmɔtɨˈdɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy antagonistów receptorów histaminowych H2; famotidine

fan fãn n
(potocznie, potoczny) zagorzały wielbiciel czegoś lub kogoś; fan

fanart n
(sztuka) działalność artystyczna w środowisku fanów; fanart

fanatycznie ˌfãnaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób fanatyczny, w sposób właściwy fanatykowi fanatically

fanatyczny adj
charakteryzujący się fanatyzmem fanatic fanatical

fanatyk fãˈnatɨk n
żarliwy zwolennik idei lub religii fanatic

fanatyzm fãˈnatɨsm̥ n
postawa charakteryzująca się ślepą i bezkrytyczną wiarą w słuszność jakichś poglądów politycznych, religijnych lub społecznych fanaticism bigotry fanatism

fandango fãnˈdãŋɡɔ n
(choreografia, choreograficzny) hiszpański taniec ludowy w rytmie ostro wybijanym kastanietami i z towarzyszeniem gitary; fandango

fandom ˈfãndɔ̃m n
subkultura, społeczność aktywnych fanów, zwykle fanów fantastyki, rzadziej mangi, anime czy RPG; fandom

fanfaron fãnˈfarɔ̃n n
(przestarzałe, przestarzały) człowiek zarozumiały, pyszny, butny braggart

fanfik n
(środowiskowy) napisany przez fana utwór literacki osadzony w świecie jego ulubionej książki fanfic

fanklub ˈfãŋklup n
nieformalne zrzeszenie fanów; fan club

fanpage n
profil, strona w serwisie Facebook będące oficjalną wizytówką firmy, marki produktu lub osoby publicznej fanpage

fantasmagoria n
(literacko) omamy wzrokowe, przywidzenia phantasmagoria

fantastycznie ˌfãntaˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób fantastyczny; nierealnie, przedziwnie fantastically

fantastyczny ˌfãntaˈstɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) wspaniały, cudowny fantastic
fikcyjny, zmyślony fantastic

fantazja fãnˈtazʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o swobodnej budowie, nawiązujący do innych form muzycznych; fantasia
wyobraźnia fantasy phantasy

fantazjować v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć improwizacje improvise
tworzyć niezgodny z rzeczywistością obraz czegoś confabulate
wyobrażać sobie wiele rzeczy fantasize daydream

fantom ˈfãntɔ̃m n
zjawa, przywidzenie phantom

fanzin ˈfãnzʲĩn n
amatorskie pismo wydawane przez miłośników jakiegoś tematu, przeznaczone dla osób o podobnych zainteresowaniach; fanzine

fapować v
(slangowo) masturbować się fap

farad ˈfarat n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary pojemności elektrycznej w układzie SI; farad

faraon faˈraɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) władca starożytnego Egiptu; pharaoh Pharaoh

faraoński adj
mający związek z faraonem pharaonic Pharaonic

farba ˈfarba n
mieszanina barwników służąca do malowania paint

farbownik farˈbɔvʲɲik n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin należący do rodziny ogórecznikowatych; anchusa

farelka faˈrɛlka n
(potocznie, potoczny) termowentylator, pokojowy ogrzewacz powietrza air heater space heater

farerski faˈrɛrsʲci adj
odnoszący się do Wysp Owczych Faroese

farerski faˈrɛrsʲci n
język z grupy skandynawskiej języków germańskich, urzędowy na Wyspach Owczych; Faroese

farma ˈfarma n
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo rolne w krajach anglosaskich; farm

farma wiatrowa n
(technologia, technika, techniczny) grupa turbin wiatrowych pracujących wspólnie przy produkcji elektryczności wind farm

farmaceuta ˌfarmaˈʦ̑ɛwta n
specjalista, znawca farmacji pharmacist

farmaceutyczny ˌfarmaʦ̑ɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z farmacją pharmaceutical

farmaceutyk ˌfarmaˈʦ̑ɛwtɨk n
substancja wyprodukowana przez przemysł farmaceutyczny drug medicine

farmacja farˈmaʦ̑ʲja n
nauka o lekach; pharmacy

farmakologia ˌfarmakɔˈlɔɟja n
dziedzina medycyny i farmacji; nauka o działaniu leków pharmacology

farmakologicznie adv
w sposób farmakologiczny, za pomocą leków pharmacologically

farmakologiczny ˌfarmakɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z farmakologią, dotyczący farmakologii pharmacological

farsz farʃ n
(kulinaria) masa umieszczana wewnątrz niektórych potraw (ciast, wydrążonych mięs, ryb, warzyw czy owoców) powstała ze zmieszania siekanych lub zmielonych produktów spożywczych; stuffing filling

fart fart n
(potocznie, potoczny) szczęście fortune luck

faryzejski adj
(starożytność) dotyczący faryzeuszy pharisaic

faryzeusz ˌfarɨˈzɛ<sup>w</sup>uʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane (Torę); Pharisee pharisee

fascynacja n
bardzo silne zainteresowanie się czymś lub kimś fascination

fascynować ˌfasʦ̑ɨ̃ˈnɔvaʨ̑ v
czarować, olśniewać, interesować; być przedmiotem czyjejś uwagi fascinate grip

fasetować ˌfasɛˈtɔvaʨ̑ v
(rzemiosło, rzemieślniczy) szlifować kamienie szlachetne lub metal, tworząc ukośnie ścięte krawędzie (fasety) facet

fasola faˈsɔla n
(botanika, botaniczny) Phaseolus L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; bean

fasola czarne oczko n
(spożywczy) produkt spożywczy z nasion wspięgi wężowatej, rośliny strączkowej z rodziny bobowatych black-eyed bean black-eyed pea goat pea

fasolka faˈsɔlka n
(budownictwo) (potocznie, potoczny) podłużny otwór na śrubę, oczko podłużne long-slotted hole

fasolka szparagowa faˈsɔlka ˌʃparaˈɡɔva n
(botanika, botaniczny) (spożywczy) odmiana fasoli o jadalnych całych strąkach string bean

fason ˈfasɔ̃n n
(krawiectwo) kształt obuwia lub ubioru cut style

fast food adj
o jadłodajni: serwująca fast food (1.1) fast food fast-food

fast food n
(gastronomia) jadłodajnia serwująca fast foody (1.1) fast food restaurant
(kulinaria) pożywienie szybko przygotowywane i serwowane na poczekaniu, na ogół tanie i niezdrowe; fast food

faszerowany adj
(kulinaria) (gastronomia) przekładany, wypełniony nadzieniem stuffed

faszyna n
mocno związane pęki chrustu, wikliny lub gałęzi, używane przy robotach budowlanych, wodnych, fortyfikacyjnych oraz drogowych do uszczelniania, wypełniania luk, umacniania rowów, brzegów rzek, nasypów itp.; fascine

faszysta faˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik faszyzmu fascist

faszystowski ˌfaʃɨˈstɔfsʲci adj
związany z faszyzmem, właściwy faszyzmowi lub faszystom fascist

faszyzm ˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa; fascism

fatalista ˌfataˈlʲista n
osoba, która wierzy w fatalizm, przeznaczenie; ma świadomość nieuchronności losu fatalist

fatalnie faˈtalʲɲɛ adv
bardzo źle terribly

fatalny adj
(potocznie, potoczny) bardzo zły abysmal bismal dismal dreadful terrible woeful
niosący nieszczęście, pecha baleful baneful calamitous disastrous fateful unlucky
z góry przeznaczony przez los fated ill-fated

fatamorgana n
zjawisko świetlne polegające na powstawaniu pozornych obrazów odległych przedmiotów spowodowane różnicami współczynników załamania światła w warstwach powietrza o różnej temperaturze; Fata Morgana

fatwa ˈfatfa n
w islamie: opinia teologa muzułmańskiego wyjaśniająca kontrowersję teologiczną, czasem zawierająca konkretne wskazania w indywidualnej sprawie, np. wydająca wyrok śmierci lub zakazująca jakiś praktyk; fatwa

fatyga faˈtɨɡa n
męczący wysiłek fizyczny lub umysłowy trouble

faul fawl n
(sport, sportowy) umyślne lub przypadkowe zagranie niezgodne z przepisami gry, foul

fauna ˈfawna n
(biologia, biologiczny) ogół zwierząt na danym obszarze, w danym środowisku lub okresie geologicznym; fauna

faustowski adj
(literacko) pragnący zdobyć wiedzę za wszelką cenę, zwłaszcza tajemnicę nieśmiertelności Faustian

faux pas n
nieumyślne naruszenie niepisanych reguł danej społeczności faux pas

fauxbourdon n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika kompozytorska, powstała w szkole burgundzkiej, oparta na równoległym prowadzeniu trzech głosów, w której do najniższego (cantus firmus) dopisywano dwa wyższe: środkowy o tercję wyżej i najwyższego o sekstę wyżej; fauxbourdon

fawela faˈvɛla n
(socjologia, socjologiczny) rozległa dzielnica nędzy powstała wokół miast Brazylii, brazylijski slums; favela

faworek faˈvɔrɛk n
kruche ciastko w kształcie zawiniętej wstążki; angel wings

faworyt n
ktoś lubiany, faworyzowany favorite favourite

faza ˈfaza n
miejsce, etap phase stage

fał faw n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina służąca do podnoszenia czegoś halyard

fałda ˈfawda n
załamanie tkaniny, skóry itp. fold plead

fałsz fawʃ n
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) jedna z dwóch wartości logicznych, obok prawdy; false
nieprawda falsehood falseness falsity

fałszerstwo n
wykonanie podróbki forgery

fałszerz n
osoba, która coś fałszuje forger counterfeiter faker adulterator copyist fabricator

fałszować fawˈʃɔvaʨ̑ v
przedstawiać coś niezgodnie z prawdą fake falsify

fałszywie fawˈʃɨvʲjɛ adv
w sposób fałszywy falsely

fałszywy fawˈʃɨvɨ adj
o człowieku: obłudny, zakłamany, przewrotny; kierujący się negatywnymi uczuciami deceptive phoney
sztuczny, podrobiony false phoney

fałszywy prorok fawˈʃɨvɨ ˈprɔrɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach abrahamicznych (chrześcijaństwo, islam, judaizm): osoba kłamliwie przypisująca sobie tytuł przywódcy charyzmatycznego i utrzymująca, iż posiada dar prorokowania; false prophet

fałszywy przyjaciel fawˈʃɨvɨ pʃɨˈjäʨ̑ɛl idiom
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz w jednym języku o podobnym bądź takim samym brzmieniu, co wyraz w innym języku, jednak różniący się od niego znaczeniem; false friend

federacja ˌfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo składające się z mniejszych, obdarzonych autonomią państw związkowych (np. stanów, krajów, prowincji, kantonów, landów), ale posiadających wspólny (federalny) rząd; federation federal state

federacyjny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z federacją, dotyczący federacji, mający charakter federacji federate federative

federalny adj
dotyczący państwa będącego federacją lub związany z organami i strukturami tej federacji federal

fedora fɛˈdɔra n
fason męskiego kapelusza z rondem i wklęsłą fałdą na środku; fedora

feedback n
(środowiskowy) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) informacja zwrotna feedback

fejkowy adj
(neologizm) (slangowo) fałszywy, oszukańczy, podrobiony fake

fejm n
(slangowo) sława, rozgłos fame

fekalia n
odchody ludzkie gromadzące się w kanalizacji i szambach; faeces feces night soil

fekalny adj
związany z fekaliami, dotyczący fekaliów fecal coliform

feldmarszałek n
(wojskowość, wojskowy) w niektórych krajach: najwyższy stopień wojskowy field marshal

feler n
(potocznie, potoczny) coś, co obniża wartość, jakość defect fault glitch imperfection imperfectness

felga ˈfɛlɡa n
element podwozia samochodu; metalowa obręcz na którą nakłada się oponę rim wheel sizing

felicjanka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica ze Zgromadzenia Sióstr Świętego Feliksa; Felician sister

felieton n
(publikatory) krótki utwór publicystyczny; feuilleton

felietonista n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) autor felietonu lub ich cyklu columnist

felinologia ˌfɛlʲĩnɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o kotach; felinology

fellatio fɛlˈːatʲjɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) oralna stymulacja penisa; fellatio

feministyczny ˌfɛ̃mʲĩɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z feminizmem, charakterystyczny dla feminizmu, dotyczący feministów lub feministek feminist

feminizm fɛ̃ˈmʲĩɲism̥ n
(książkowy) ideologia i ruch wyzwolenia kobiet; feminism

fenek ˈfɛ̃nɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały, pustynny lis o puszystym ogonie i dużych uszach; fennec fox

fenestracja ˌfɛ̃nɛˈstraʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg okienkowego wycięcia otworu w tkankach (np. w przegrodzie międzyprzedsionkowej serca, w aparacie więzadłowym, kości) lub w opatrunku gipsowym fenestration

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Fenicjanami lub Fenicją Phoenician

fenicki fɛ̃ˈɲiʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z grupy kananejskiej rodziny języków semickich; Phoenician

feniks ˈfɛ̃ɲiks n
(mitologia, mitologiczny) ognisty ptak z legend, symbol słońca, odradzania się i nieśmiertelności; phoenix

fenkuł n
(botanika, botaniczny) Foeniculum vulgare, roślina warzywna, o białych, mięsistych łodygach; fennel
(spożywczy) jarzyna z rośliny (1.1) fennel

fenol ˈfɛ̃nɔl n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, C6H5OH; phenol carbolic acid

fenomenalizm n
(filozofia, filozoficzny) przekonanie, iż bezpośrednio dostępne poznaniu są wyłącznie zjawiska, natomiast istota rzeczy jest niepoznawalna lub nie istnieje; phenomenalism

fenomenalnie adv
w sposób fenomenalny phenomenally

fenomenalny ˌfɛ̃nɔ̃mɛ̃ˈnalnɨ adj
niezwykły, wyjątkowy, zjawiskowy phenomenal
wyjątkowy, wspaniały, fantastyczny, niesłychany wonderful marvellous marvelous superb

fenosafranina ˌfɛ̃nɔsafrãˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy safranin stosowany do barwienia bawełny, przygotowywania preparatów mikroskopowych oraz jako jeden z odczynników w fotografii; phenosafranin

ferm fɛrm n
(chemia, chemiczny) nietrwały pierwiastek chemiczny o symbolu Fm i liczbie atomowej 100; fermium

ferma przemysłowa n
kompleks produkcji zwierzęcej, jednostka produkcyjna wytwarzająca mleko, mięso oraz jaja w oparciu o intensywne metody chowu przemysłowego factory farm

fermata fɛrˈmata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element notacji muzycznej dowolnie przedłużający czas trwania nuty lub pauzy; fermata

fermentacja ˌfɛrmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) reakcja biochemiczna zachodząca pod wpływem enzymów produkowanych przez mikroorganizmy; fermentation digestion

fermentacyjny adj
związany z fermentacją, dotyczący fermentacji, służący do fermentacji fermentative zymotic

fermentator ˌfɛrmɛ̃nˈtatɔr n
szklany, metalowy lub wykonany z tworzywa sztucznego reaktor chemiczny, w którym zachodzi proces fermentacji fermentator

fermentować ˌfɛrmɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
ulegać procesowi fermentacji lub powodować fermentację ferment

fermion ˈfɛrmʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o połówkowym spinie; fermion

ferrofluid ˌfɛrːɔˈflu<sup>j</sup>it n
substancja magnetyczna w postaci płynu; ferrofluid

ferromagnetyk ˌfɛrːɔ̃maɡˈnɛtɨk n
(fizyka, fizyczny) ciało, w którym może wystąpić spontaniczne namagnesowanie; ferromagnet

ferula n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pastorał papieski zakończony krzyżem; ferula

ferwor n
gorliwość, uniesienie fervor

fes fɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f obniżony o półton; F-flat

feses ˈfɛsɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f obniżony o cały ton; F double flat

festiwal fɛˈstʲival n
impreza artystyczna, często cykliczna, połączona z konkursem festival

feta ˈfɛta n
(kulinaria) rodzaj greckiego sera (zwykle owczego), o słonym smaku; feta

fetoskopia ˌfɛtɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) biopsja tkanek płodu; fetoscopy

fetyszystyczny ˌfɛtɨʃɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z fetyszyzmem fetichistic fetishistic

fetyszyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z pierwotnych form wierzeń religijnych polegająca na kulcie fetyszy, czyli posążków czy przedmiotów obdarzonych siłą nadprzyrodzoną fetishism

feudalizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) średniowieczny system społeczno-ekonomicznych zależności między warstwami społecznymi, z reguły: chłopstwem, duchowieństwem, mieszczaństwem i szlachtą. Opierał się na ścisłej hierarchii stanów o określonych przywilejach; feudalism

feudalny adj
(historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do feudalizmu, związany z feudalizmem feudal

fez fɛs n
orientalne nakrycie głowy o kształcie ściętego stożka, wykonane z bordowego filcu i ozdobione czarnym frędzlem; fez

fi fʲi n
nazwa dwudziestej pierwszej litery alfabetu greckiego, φ; phi

fiasko ˈfʲjaskɔ n
nieudanie się jakiejś sprawy, niepowodzenie się czegoś fiasco

fideizm fʲiˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) pogląd głoszący prymat wiary i objawienia nad poznaniem rozumowym; fideism

fidel ˈfʲidɛl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument smyczkowy z grupy chordofonów; vielle

fiducjarny ˌfʲiduˈʦ̑ʲjarnɨ adj
(ekonomia, ekonomiczny) pozbawiony samodzielnej wartości, nie mający oparcia w dobrach materialnych fiat
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) powierniczy fiduciary

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Fidżi Fijian

fidżyjski fʲiˈʤ̑ɨjsʲci n
język urzędowy Fidżi, Fijian

fifty-fifty adv
(potocznie, potoczny) po równo na dwie osoby, po połowie, pół na pół fifty-fifty

figa ˈfʲiɡa n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc figi (1.1) fig

figi n
damskie majtki bez nogawek; knickers

figiel ˈfʲiɟɛl n
coś zrobionego dla żartu, dla rozrywki trick

figowiec fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Ficus carica, figowiec pospolity, roślina rodząca figi fig tree fig
(botanika, botaniczny) Ficus, rodzaj roślin z rodziny morwowatych; fig fig tree

figowiec sykomora fʲiˈɡɔvʲjɛʦ̑ ˌsɨkɔ̃ˈmɔra n
(botanika, botaniczny) Ficus sycomorus L., gatunek drzew z rodziny morwowatych występujące w Egipcie, Palestynie, Syrii, Afryce subsaharyjskiej oraz wschodniej i uprawiane w basenie Morza Śródziemnego; fig-mulberry sycamore fig sycamore sycomore

figura fʲiˈɡura n
(sztuka) odwzorowana w rzeźbie lub malarstwie postać zwierzęcia lub człowieka figure

figura retoryczna fʲiˈɡura ˌrɛtɔˈrɨʧ̑na n
(językoznawstwo, językoznawczy) środek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń; resource of language rhetorical device

figura szachowa n
pionek używany w grze w szachy chessman

figuracja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybki przebieg pasażowy lub skalowy, wiążący się często z powtarzaniem łatwo identyfikowanej figury lub motywu; figuration
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wprowadzanie do kompozycji figuracji (1.1) figuration

figurka fʲiˈɡurka n
mała figura, rzeźba figurine

figurówka ˌfʲiɡuˈrufka n
(potocznie, potoczny) łyżwa przeznaczona do jazdy figurowej figure skate

fikcja n
coś nierealnego, zmyślonego albo niemożliwego do wykonania fiction

fikcyjne małżeństwo n
małżeństwo zawierane w celu obejścia przepisów (na przykład) o legalizacji pobytu, wykorzystujące istniejące luki w prawie marriage of convenience sham marriage

fikcyjny fʲikˈʦ̑ɨjnɨ adj
właściwy fikcji; wymyślony, zmyślony, wyimaginowany, istniejący tylko pozornie fictional

fiku-miku ˌfʲiku‿ˈmʲiku idiom
wykrzyknik oznaczający czynność szybką i sprawnie wykonaną hocus-pocus

filadelfijski adj
(geografia, geograficzny) związany z Filadelfią, dotyczący Filadelfii (miasta w Stanach Zjednoczonych) Philadelphian

filamentacja ˌfʲilãmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
u grzybów: przechodzeniu z formy drożdżakowatej przez formy kiełkujące z charakterystycznymi wypustkami nitkowatymi do nitkowatej pseudostrzępki; germ tube

filantrop n
człowiek zajmujący się działalnością dobroczynną, wspomagający biednych i potrzebujących philanthropist

filantropia n
bezinteresowne świadczenie pomocy philanthropy

filar ˈfʲilar n
(górnictwo, górniczy) nietknięta część górotworu, pozostawiona do podparcia stropu leg pillar
wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji; pillar

filatelista n
kolekcjoner lub znawca znaczków pocztowych philatelist

filatelistyczny adj
dotyczący filatelistyki, związany z filatelistyką philatelic

filatelistyka ˌfʲilatɛˈlʲistɨka n
hobby polegające na kolekcjonowaniu artefaktów pocztowych; philately

filharmonia ˌfʲilxarˈmɔ̃ɲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instytucja organizująca koncerty muzyki poważnej, posiadająca własny skład muzyków philharmonic orchestra philharmonic society
(potocznie, potoczny) budynek, w którym odbywają się koncerty muzyki poważnej concert hall

filigran fʲiˈlʲiɡrãn n
technika złotnicza polegająca na zdobieniu lub wykonywaniu całego przedmiotu z cienkich drucików ułożonych w ażurową siatkę; cift-isi filigree telkari

filipika ˌfʲilʲiˈpʲika n
stanowcze, gwałtowne, oponujące mówienie; philippic

filipin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza; Oratorian

filister n
(książkowy) człowiek o ciasnych ambicjach, gustach czy poglądach philistine

filistyński adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Filistei lub Filistynów; pochodzący z Filistei Philistine

filiżanka ˌfʲilʲiˈʒãnka n
niewielkie naczynie z uszkiem, z którego pije się gorące napoje cup
(potocznie, potoczny) (kulinaria) miara objętości równa pojemności filiżanki (1.1) cup

film fʲilm n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) utwór audiowizualny na jakiś temat; nośnik, na którym jest nagrany taki utwór; film movie picture
(fotografia) światłoczuła taśma filmowa lub fotograficzna film

film dokumentalny n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) dzieło filmowe utrzymane w gatunku (1.1) documentary

film grozy n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (zobacz) horror horror film horror movie

filmować fʲilˈmɔvaʨ̑ v
nagrywać coś kamerą filmową film

filmowy fʲilˈmɔvɨ adj
związany z filmem, dotyczący filmu film movie

filolog fʲiˈlɔlɔk n
specjalista w dziedzinie filologii philologist

filologia ˌfʲilɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina humanistyczna, zajmująca się językiem i literaturą jakiegoś narodu lub kręgu cywilizacyjnego; philology

filologiczny ˌfʲilɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od filologia philological

filosemicki adj
charakteryzujący się filosemityzmem, związany z filosemitami philo-Semitic

filosemityzm n
postawa polegająca na pozytywnym stosunku do Żydów i kultury żydowskiej philo-Semitism Judeophilia philosemitism

filozof fʲiˈlɔzɔf n
specjalista w zakresie filozofii philosopher

filozofia ˌfʲilɔˈzɔfʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina zajmująca się rozważaniami na temat istoty bytu, źródeł poznania itp.; philosophy

filozofia polityczna n
(filozofia, filozoficzny) dział filozofii praktycznej, który stanowi krytyczną refleksję nad życiem politycznym i państwem; political philosophy

filozoficzny ˌfʲilɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z filozofią, dotyczący zagadnień filozofii philosophical philosophic

filtr fʲiltr̥ n
(elektronika, elektroniczny) fragment obwodu elektrycznego odpowiedzialny za tłumienie sygnałów w określonym przedziale częstotliwości filter
(optyka, optyczny) materiał przepuszczający tylko promieniowanie w pewnym zakresie częstotliwości lub określonej polaryzacji filter
błona lub warstwa, zaprojektowana do przepuszczania jedynie pewnej grupy substancji i zatrzymywania innych filter

filtrowanie ˌfʲiltrɔˈvãɲɛ n
proces przepuszczania czegoś przez filtr filtration

filuterny ˌfʲiluˈtɛrnɨ adj
żartobliwy i trochę prowokujący light-hearted playful

finalista ˌfʲĩnaˈlʲista n
(książkowy) uczestnik finału w zawodach sportowych lub konkursie finalist

finalizować ˌfʲĩnalʲiˈzɔvaʨ̑ v
doprowadzać coś do końca (finału) finalize

finansować v
dostarczać finansów finance fund be able to afford

finansowo adv
pod względem finansów, pieniędzy financially

finansowy ˌfʲĩnãw̃ˈsɔvɨ adj
dotyczący finansów financial

finał ˈfʲĩnaw n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ostatnia część cyklu sonatowego lub suitowego finale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie aktu lub całej opery, przedstawienia finale
(sport, sportowy) końcowe zawody między zwycięzcami eliminacji mające na celu wyłonienie ostatecznego zwycięzcy rozgrywek final
koniec, zakończenie final end ending

finka ˈfʲĩnka n
(potocznie, potoczny) nóż fiński używany zwykle przez harcerzy i turystów; sheath knife

finlandyzacja ˌfʲĩnlãndɨˈzaʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ograniczenie przez obce mocarstwo swobody polityki zagranicznej innego państwa, w zamian za zmniejszenie interwencji w jego politykę wewnętrzną; Finlandization

finwal n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku płetwal zwyczajny, Balaenoptera physalus; fin whale

fioletowy ˌfʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
mający kolor siódmego pasma tęczy, taki jak kolor kwiatu fiołka itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: czerwonego i niebieskiego; violet purple

fiolka ˈfʲjɔlka n
małe, szklane naczynie z zatyczką; vial

fiord fʲjɔrt n
(geografia, geograficzny) rodzaj głębokiej zatoki wrzynającej się w ląd; fjord fiord
(zoologia, zoologiczny) (jeździectwo, jeździecki) zimnokrwisty koń prymitywnej, norweskiej rasy fjord horse

fiołek ˈfʲjɔwɛk n
(botanika, botaniczny) Viola L., rodzaj roślin zielnych z rodziny fiołkowatych rosnący w strefie umiarkowanej; violet

fiołek ogrodowy n
(botanika, botaniczny) (systematyka) Viola ×wittrockiana Gams, gatunek rośliny z rodziny fiołkowatych, mieszaniec powstały w wyniku skrzyżowania trzech dzikich gatunków fiołka; garden pansy

fiołek trójbarwny ˈfʲjɔwɛk trujˈbarvnɨ n
(botanika, botaniczny) pospolity w Polsce gatunek rośliny należący do rodziny fiołkowatych; Jack-jump-up-and-kiss-me come-and-cuddle-me heart's delight heart's-ease heartsease love-in-idleness

firanka fʲiˈrãnka n
ozdobny, przezroczysty materiał wieszany w oknie net curtain

firet ˈfʲirɛt n
(termin typograficzny) kwadrat, którego bok ma długość odpowiadającą wielkości aktualnie użytego stopnia pisma; em quad

firma ˈfʲirma n
(potocznie, potoczny) przedsiębiorstwo firm company

firmament fʲirˈmãmɛ̃nt n
nieboskłon, sklepienie niebieskie, niebo firmament

fis fʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f podwyższony o półton; F-sharp

fis-moll ˈfʲis‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku fis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) f-sharp minor

fisis ˈfʲisʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk f podwyższony o cały ton; F double sharp

fiskalny adj
dotyczący podatków, skarbu państwa albo dochodów państwa fiscal

fiskus ˈfʲiskus n
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) skarb państwa; tax service

fiszbin n
(zoologia, zoologiczny) substancja rogowa na podniebieniu wielorybów whalebone

fito- ˈfʲitɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rośliną, roślinnością phyto-

fitochemia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział fizjologii roślin, nauka badająca roślinne związki organiczne i procesy chemiczne zachodzące w roślinach; phytochemistry plant chemistry

fitochemiczny adj
dotyczący fitochemii, substancji roślinnych i procesów chemicznych zachodzacych w roślinach phytochemical

fitoestrogen n
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) występująca w roślinach, dowolna niesterydowa substancja (włączając izoflawony i lignany), która jest strukturalnie lub funkcjonalnie podobna do estrogenu ssaków, mająca za zadanie zwiększać odporność rośliny na choroby, a u ssaków działająca jako słaby agonista lub antagonista estrogenu; phytoestrogen

fitogeografia ˌfʲitɔɡɛɔˈɡrafʲja n
dział biogeografii i geobotaniki zajmujący się badaniem rozmieszczenia roślin na kuli ziemskiej; phytogeography

fitohormon ˌfʲitɔˈxɔrmɔ̃n n
(biochemia, biochemiczny) hormon, związek chemiczny wytwarzany przez organizmy roślinne, wpływający na ich procesy fizjologiczne phytohormone plant hormone

fitopatologia ˌfʲitɔpatɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział botaniki, nauka o chorobach roślin phytopathology plant pathology

fitopatologiczny adj
(botanika, botaniczny) związany z fitopatologią, dotyczący fitopatologii, chorób roślin phytopathological

fitoplankton ˌfʲitɔˈplãŋktɔ̃n n
(biologia, biologiczny) mikroskopijne organizmy roślinne oraz sinice, które biernie unoszą się w wodzie, nie posiadając zdolności ruchu lub tylko w znacznie ograniczonym zakresie; phytoplankton

fitoskładnik n
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) składnik odżywczy znajdujący się w owocach i warzywach phytonutrient

fitosterol ˌfʲitɔˈstɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) sterol pochodzenia roślinnego phytosterol plant sterol

fitotoksyczność n
cecha tego, co jest toksyczne dla roślin phytotoxicity

fizjolog fʲiˈzʲjɔlɔk n
specjalista w dziedzinie fizjologii physiologist

fizjologia n
nauka o mechanizmach rządzących przebiegiem czynności życiowych organizmów physiology bionomy

fizjologiczny adj
dotyczący działu fizjologii physiologic physiological
odnoszący się do naturalnych czynności organizmu physiological physiologic

fizjoterapeuta ˌfʲizʲjɔtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) terapeuta, specjalista od fizjoterapii physiotherapist

fizycznie adv
odnosząc się do ciała constitutionally corporeally
odnosząc się do zjawisk fizyki physically
w sposób dostępny zmysłom materially tangibly

fizyczność fʲiˈzɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest związane z wyglądem zewnętrznym człowieka physicality

fizyczny fʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
dostępny zmysłom physical

fizyk ˈfʲizɨk n
(potocznie, potoczny) nauczyciel fizyki physics teacher
naukowiec zajmujący się fizyką physicist

fizyka ˈfʲizɨka n
nauka zajmująca się badaniem właściwości i oddziaływań materii; physics

fiński ˈfʲĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Finów lub Finlandii, pochodzący z Finlandii Finnish

fiński ˈfʲĩj̃sʲci n
ugrofiński język używany przez Finów; Finnish

flacha ˈflaxa n
butelka dużych rozmiarów carboy flagon

flaga ˈflaɡa n
(informatyka, informatyczny) specjalne, dodatkowe pole wyróżniające w rekordzie, pliku lub rejestrze flag
płat tkaniny określonego kształtu, barwy i znaczenia, przymocowywany do drzewca lub masztu flag colours

flak flak n
(kulinaria) część wołowego żołądka, produkt na zupę tripe

flaki ˈflaci n
(kulinaria) zupa z różnych części żołądka wołowego lub cielęcego pokrojonego w cienkie paski gotowana na wywarze z włoszczyzny; tripe

flamandzki adj
odnoszący się do regionu w północnej części Belgii, Flandrii Flemish

flamandzki n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt, etnolekt, język używany we Flandrii; jeden z trzech języków urzędowych w Belgii Flemish

flamaster flãˈmastɛr n
rodzaj pióra wypełnionego tuszem i mającego kawałek filcu zamiast stalówki marker

flambirowanie ˌflãmbʲirɔˈvãɲɛ n
(kulinaria) sposób podawania potrawy, polegający na oblaniu mocnym alkoholem i podpaleniu flambé

flaming ˈflãmʲĩŋk n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący o białoróżowym upierzeniu; flamingo

flanela flãˈnɛla n
(włókiennictwo) miękka tkanina bawełniana lub wełniana, pokryta delikatnym meszkiem, stosowana do wyrobu m.in. koszul, piżam i pościeli; flannel

flanelowy adj
wykonany z flaneli flannel

flash mob n
jedna z form street artu polegająca na tym, że grupa ludzi spotyka się w umówionym miejscu i wykonuje pewną czynność; flash mob

flaszowiec miękkociernisty flaˈʃɔvʲjɛʦ̑ ˌmʲjɛ̃ŋkːɔʨ̑ɛrʲˈɲistɨ n
(botanika, botaniczny) gatunek małego drzewa pochodzącego z Ameryki Środkowej i Antyli; soursop

flauta ˈflawta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) sytuacja na morzu, gdy brak wiatru; calm

flawonoid ˌflavɔ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
organiczny związek chemiczny występujący w roślinach, spełniający funkcję barwnika, przeciwutleniacza i naturalnego insektycydu oraz fungicydu flavonoid

flegmatyczny ˌflɛɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
odznaczający się spokojem, mało pobudliwy, powolny phlegmatic

fleksja ˈflɛksʲja n
(gramatyka) odmiana wyrazów inflection

fleksografia ˌflɛksɔˈɡrafʲja n
(poligrafia) technika druku wypukłego, w której forma drukowa wykonana jest z elastycznego tworzywa sztucznego; flexography

flerow n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fl i liczbie atomowej 114; flerovium

flesz n
lampa błyskowa aparatu fotograficznego flash

flet flɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny; flute

flet poprzeczny ˈflɛt pɔˈpʃɛʧ̑nɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu z metalu lub drewna, na którym gra się trzymając go w poprzek; western concert flute

flipper ˈflʲipɛr n
automat do gry z odbijająca się wewnątrz metalową kulką flipper

flirt flʲirt n
krótkotrwała miłostka, zalotna rozmowa; flirt flirtation hanky-panky

flirtować v
(przenośnie, przenośnia) czynić zalotne rozmowy oraz kokieteryjne gesty flirt coquet dally

flisak ˈflʲisak n
(dawniej, dawny) fleisak, człowiek spławiający tratwami drewno i inne towary lighterman rafter raftsman

flora ˈflɔra n
(botanika, botaniczny) ogół organizmów roślinnych flora

flora bakteryjna ˈflɔra ˌbaktɛˈrɨjna n
drobnoustroje występujące naturalnie w organizmie; bacterial flora

floren n
(numizmatyka, numizmatyczny) trzynastowieczna złota moneta florencka; florin

florencki flɔˈrɛ̃nʦ̑ʲci adj
związany z Florencją, dotyczący Florencji Florentine

florentczyk flɔˈrɛ̃nṭʧ̑ɨk n
mieszkaniec Florencji, osoba wywodząca się z Florencji Florentine

florentynka n
mieszkanka Florencji Florentine

florentyńczyk n
mieszkaniec Florencji Florentine

floresy n
zawiły deseń z zakrzywionych linii squiggle

floruit ˈflɔru<sup>j</sup>it preposition
(książkowy) określenie poprzedzające datę lub przedział dat dla wskazania, kiedy dana osoba bądź też organizacja czy szkoła była aktywna; fl. flor. floruit

floréal n
nazwa ósmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Floréal

flot n
(jeździectwo, jeździecki) kokarda z rozetką, którą dekoruje się zwycięskiego wierzchowca; prize ribbon

flota ˈflɔta n
zbiór jednostek pływających; fleet
zbiór pojazdów, np. samochodów, ciężarówek, samolotów fleet

fluktuacja ˌfluktuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
zmienność, płynność, niestałość, falowanie, zmienność nasilenia, odstępstwo od średniej statystycznej lub od normy; fluctuation

fluoksetyna ˌflu<sup>w</sup>ɔksɛˈtɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek tymoleptyczny stosowany głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych i obsesyjno-kompulsyjnych; fluoxetine

fluor ˈflu<sup>w</sup>ɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu F i liczbie atomowej 9; fluorine

fluoryt n
(mineralogia, mineralogiczny) różnobarwny minerał z gromady halogenków, zawierający fluorek wapnia; fluor fluorite

fluwialny fluˈvʲjalnɨ adj
(geologia, geologiczny) związany z rzeką i jej działalnością fluvial

flądra ˈflɔ̃ndra n
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba; flounder

fobia ˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) uporczywy, chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed różnymi określonymi sytuacjami, zjawiskami, zwierzętami lub przedmiotami; phobia

foch fɔx n
(potocznie, potoczny) dąs sulk sulks

fok fɔk n
(potocznie, potoczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) fokmaszt fore-mast foremast foremost mast
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jeden z żagli pierwszego masztu; jib

foka ˈfɔka n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) morski ssak drapieżny; seal

fokmaszt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy maszt od strony dziobu jednostek pływających, które posiadają co najmniej dwa maszty; fore-mast foremast

fokstrot ˈfɔkstrɔt n
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski w rytmie 4/4 (cztery czwarte); foxtrot

folacyna ˌfɔlaˈʦ̑ɨ̃na n
(zobacz) kwas foliowy folacin

folder ˈfɔldɛr n
(informatyka, informatyczny) (zobacz) katalog folder

folia ˈfɔlʲja n
cienkie tworzywo w arkuszach lub rolkach; foil

folia bąbelkowa n
folia z tworzywa sztucznego z bąbelkami powietrza stosowana do opakowywania kruchych przedmiotów; bubble wrap

folio ˈfɔlʲjɔ n
arkusz papieru jednokrotnie złożony, który tworzy dwie karty i cztery stronice; folio

folk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyki popularnej wywodzący się z muzyki ludowej; folk folk music

folklor ˈfɔlklɔr n
(etnografia, etnograficzny) ogół ludowej kultury i twórczości artystycznej, jak baśnie, pieśni, obrzędy, stroje, architektura, kuchnia itp. folklore folk

folklorysta n
(etnografia, etnograficzny) osoba specjalizująca się w folklorystyce, badacz folkloru folklorist

folklorystka n
(etnografia, etnograficzny) kobieta specjalizująca się w folklorystyce, badaczka folkloru folklorist

folklorystyczny adj
odnoszący się do folkloru lub folklorystyki, związany z folklorem lub folklorystyką folkloristic

folklorystyka n
(etnografia, etnograficzny) (sztuka) nauka badająca folklor; folklore studie folkloristics

folkloryzm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nawiązywanie w sztuce i literaturze do elementów folklorystycznych; folklorism

folkowy adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z folkiem, dotyczący folku folk

folwark ˈfɔlvark n
(dawniej, dawny) duże, samodzielne gospodarstwo rolne wraz z kompleksem budynków gospodarczych i mieszkalnych, a należące do dworu lub do właściciela ziemskiego; folwark grange

fon fɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) jednostka poziomu głośności phon

fondue n
(kulinaria) szwajcarska i francuska potrawa z roztopionego sera i białego wina podawanego na gorąco, w którym macza się kawałki pieczywa lub warzyw; fondue

fonem ˈfɔ̃nɛ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejsza jednostka mowy rozróżnialna dla użytkowników danego języka; phoneme

fonetyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonetyką, dotyczący fonetyki phonetic

fonetyk fɔ̃ˈnɛtɨk n
językoznawca zajmujący się fonetyką phonetician

fonetyka fɔ̃ˈnɛtɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem głosek danego języka; phonetics

fonia n
(akustyka, akustyczny) reprodukowany dźwięk docierający do ucha słuchającego przy odtwarzaniu nagrania, projekcji filmu itp. w postaci fali akustycznej sound
(radiofonia, radiokomunikacja, radiotechnika, radiofoniczny, radiokomunikacyjny, radiotechniczny, radiowy) (telewizja, telewizyjny) sygnał dźwiękowy przesyłany z nadajnika do odbiornika radiowego, telewizyjnego itp., za pomocą fali elektromagnetycznej sound

foniatria n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się zaburzeniami i leczeniem fonacji człowieka; phoniatrics phoniatry

fonografia n
zapisywanie dźwięków na nośnikach danych np. płytach kompaktowych albo kasetach mangetofonowych phonography

fonograficzny adj
(technologia, technika, techniczny) związany z fonografem, dotyczący fonografu phonographic

fonologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z fonologią, dotyczący fonologii phonological

fonometr fɔ̃ˈnɔ̃mɛtr̥ n
(akustyka, akustyczny) przyrząd do mierzenia natężenia dźwięku phonometer

fontanna fɔ̃nˈtãnːa n
dekoracyjny element architektoniczny złożony ze zbiornika z wodą oraz otworu, przez który woda wpada do zbiornika; fountain

foremka fɔˈrɛ̃mka n
odpowiednio ukształtowany przedmiot do nadawania kształtu ciastu, glinie itp. mold
zabawka do robienia babek z piasku mold

foremny fɔˈrɛ̃mnɨ adj
(książkowy) o prawidłowym, regularnym kształcie; kształtny, zgrabny shapely regular well-proportioned
(matematyka, matematyczny) (geometria) dla wielokątów: taki, którego wszystkie kąty wewnętrzne są równe, a boki równej długości; regular
(matematyka, matematyczny) (geometria) dla wielościanów: ograniczony jednakowymi wielokątami foremnymi (1.1), którego wszystkie kąty dwuścienne są równe; regular

forint ˈfɔrʲĩnt n
(jednostka monetarna) oficjalna waluta Węgier forint

forma ˈfɔrma n
(kulinaria) naczynie do pieczenia ciast baking pan
sposób robienia (mówienia, wyrażania) czegoś form
zewnętrzny kształt shape
kondycja fizyczna osoby shape

formacyjny adj
dotyczący formacji, związany z formacją formative

formalista ˌfɔrmaˈlʲista n
człowiek zbytnio przywiązujący wagę do formalności, zewnętrznych form działania formalist

formalizacja n
procedura, której celem jest przedstawienie danej teorii lub systemu w sformalizowanej postaci formalization

formalizm n
ścisłe trzymanie się litery przepisów w danym działaniu formalism

formalnie adv
uwzględniając formę in form structurally
zgodnie z przepisami formally de jure in due form officially regularly

formalność fɔrˈmalnɔɕʨ̑ n
czynność konieczna, ale nieistotna albo bardzo prosta formality
czynność wykonywana według przepisów, urzędowo formality

formalny fɔrˈmalnɨ adj
zgodny z pewnymi normami i przepisami, wymagany do utrzymania porządku formal
dotyczący formy formal

formator n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityk wybrany przez głowę państwa do sformowania rządu koalicyjnego, po wyborach parlamentarnych lub upadku poprzedniego gabinetu; formateur

formatować ˌfɔrmaˈtɔvaʨ̑ v
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) (informatyka, informatyczny) nadawać czemuś jakiś format, kształt format

formikarium n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) sztuczne mrowisko; formicarium

formoterol ˌfɔrmɔˈtɛrɔl n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwastmatyczny będący długo działającym β2-mimetykiem; eformoterol formoterol

formularz fɔrˈmulaʃ n
blankiet jakiegoś dokumentu do wypełnienia form
(informatyka, informatyczny) fragment strony WWW przeznaczony do wypełniania przez użytkownika danymi lub tekstem form

formułować v
określać coś jasno i treściwie, ujmować w ścisłe wyrażenie formulate lay down
wyrażać opinię, życzenia słowami express

fornir ˈfɔrʲɲir n
cienkie płaty drewna uzyskiwane przez skrawanie; wood veneer

fornirować v
(technologia, technika, techniczny) okładać wyroby stolarskie fornirem veneer

forsa ˈfɔrsa n
(potocznie, potoczny) pieniądze dough cheese paper

forsteryt n
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; forsterite

fort fɔrt n
(wojskowość, wojskowy) budowla obronna fortress

forteca fɔrˈtɛʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia; fortress

fortel ˈfɔrtɛl n
sprytne oszustwo, podstęp ruse trick

fortepian fɔrˈtɛpʲjãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny, z poziomo umieszczonym pudłem rezonansowym; piano grand piano

fortopsel n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) topsel na fokmaszcie fore gaff topsail

fortuna fɔrˈtũna n
los, szczególnie ten dobry fortune luck
wielkie bogactwo fortune

forum ˈfɔrũm n
miejsce spotkań, publicznych wystąpień, dyskusji forum
spotkanie poświęcone dyskusji na dany temat forum

fory n
dobrowolne ograniczenie własnej przewagi nad przeciwnikiem, np. by skłonić go do rywalizacji handicap

fosa ˈfɔsa n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia; moat

fosfodiesteraza ˌfɔsfɔdʲjɛstɛˈraza n
(biochemia, biochemiczny) enzym rozkładający diestry fosforowe phosphodiesterase

fosfolipid n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny stanowiący istotny składnik budowy błony komórkowej; phospholipid

fosfor ˈfɔsfɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu P i liczbie atomowej 15; phosphorus

fosforan n
(chemia, chemiczny) pochodna kwasu fosforowego phosphate

fosforescencja ˌfɔsfɔrɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) świecenie ciał wywołane uprzednim naświetlaniem i trwające po jego ustaniu; phosphorescence

fosforoskop ˌfɔsfɔˈrɔskɔp n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do mierzenia zmian natężenia fosforescencji phosphoroscope

fosforowy adj
(chemia, chemiczny) dotyczący fosforu; zawierający fosfor phosphoric phosphorous

fosgen ˈfɔzɡɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej; CG carbon dichloride oxide carbon oxychloride carbonyl dichloride chloroformyl chloride dichloroformaldehyde

fotel ˈfɔtɛl n
rodzaj siedziska z oparciem na plecy i podłokietnikami; armchair

fotogeniczny adj
korzystnie wyglądający na zdjęciach photogenic

fotograf fɔˈtɔɡraf n
osoba zajmująca się wykonywaniem fotografii, najczęściej zawodowo; photographer

fotografia ˌfɔtɔˈɡrafʲja n
nieruchomy obraz rzeczywistości utrwalony aparatem fotograficznym photo photograph picture still image
sztuka wykonywania fotografii (1.1); photography

fotograficzny ˌfɔtɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z fotografią, fotografowaniem, robieniem zdjęć photographic

fotografować ˌfɔtɔɡraˈfɔvaʨ̑ v
robić zdjęcie, robić fotografię photograph

fotogrametryczny ˌfɔtɔɡrãmɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
związany z fotogrametrią photogrammetric

fotokopia ˌfɔtɔˈkɔpʲja n
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu, druku, rękopisu itp. uzyskana techniką fotograficzną photocopy xerox xerox copy

fotoluminescencja ˌfɔtɔlũmʲĩnɛˈsʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) emisja fal elektromagnetycznych przez ciało w wyniku pochłonięcia fotonu; photoluminescence

fotomontaż ˌfɔtɔ̃ˈmɔ̃ntaʃ n
(fotografia) obraz fotograficzny powstały przez manipulację lub skomponowanie kilku obrazów; photomontage

foton ˈfɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna o zerowej masie spoczynkowej i ładunku, kwant oddziaływania elektromagnetycznego; photon

fotopowielacz ˌfɔtɔpɔˈvʲjɛlaʧ̑ n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie przetwarzające sygnał świetlny na elektryczny oraz wzmacniające ten sygnał; photomultiplier

fotorealizm n
(sztuka) sposób malowania obrazów, mających sprawiać wrażenie, że są fotografiami; malarstwo charakteryzujące się fotograficzną dokładnością; photo-realism photorealism

fotosynteza n
(biochemia, biochemiczny) (botanika, botaniczny) proces wytwarzania przez rośliny zielone i niektóre bakterie związków organicznych z dwutlenku węgla i wody przy udziale światła; photosynthesis

fotoszopować v
(potocznie, potoczny) (fotografia) (informatyka, informatyczny) korygować zdjęcie w programie graficznym, żeby wyglądało korzystniej photoshop

fototranzystor ˌfɔtɔtrãw̃ˈzɨstɔr n
(elektronika, elektroniczny) element optoelektroniczny złożony z trzech warstw półprzewodnika o kolejno zmieniających się typach przewodnictwa; phototransistor

fototropizm ˌfɔtɔˈtrɔpʲism̥ n
(botanika, botaniczny) zwrócenie się rośliny w kierunku źródła światła lub w przeciwną stronę; phototropism

fotowoltaiczny ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) związany z przetwarzaniem światła słonecznego na energię elektryczną photovoltaic

fotowoltaika ˌfɔtɔvɔltaˈ<sup>j</sup>ika n
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) dziedzina nauki i techniki zajmująca się przetwarzaniem światła energii słonecznego na energię elektryczną; photovoltaics

fowistyczny adj
(sztuka) związany z fowizmem fauvist fauvistic

fowizm n
(sztuka) kierunek w malarstwie francuskim początku XX wieku o bardzo żywej kolorystyce dzieł fauvism

foyer n
(książkowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sala lub hol obok sali teatralnej, koncertowej, konferencyjnej itp., gdzie przebywa publiczność lub uczestnicy konferencji w czasie przerw, antraktów; foyer

frachtowiec n
(marynarka) statek handlowy przewożący towary drogą morską np. masowiec, kontenerowiec, drobnicowiec. freighter

fragment ˈfraɡmɛ̃nt n
wyodrębniona część czegoś fragment

fragmentacja ˌfraɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
podział na części, wydzielenie fragmentów fragmentation

fragować fraˈɡɔvaʨ̑ v
(slangowo) (neologizm) graczy komputerowych: wyeliminować przeciwnika z gry (zwłaszcza tymczasowo); frag

frajda ˈfrajda n
(potocznie, potoczny) radość, uciecha z czegoś delight

frajer ˈfrajɛr n
(potocznie, potoczny) osoba dająca się łatwo nabrać, naiwna; osoba nadmiernie wierna normom moralnym, które przez innych nie są przestrzegane sucker asshole bozo dick-head jerk shithead

frak frak n
część męskiego stroju wieczorowego, rodzaj marynarki o połach obciętych z przodu i wydłużonych z tyłu; dress coat tail coat tailcoat white tie

frakcja ˈfrakʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) wyodrębniona część składowa mieszaniny substancji o określonych właściwościach cut fraction
(poligrafia) czcionki mniejsze od pisma podstawowego, umieszczane powyżej albo poniżej linii pisma fraction
(statystyka, statystyczny) stosunek liczby obserwacji mających pewną właściwość do liczebności całej próby statystycznej; fraction
(technologia, technika, techniczny) część partii kruszywa o jednakowych wymiarach ziaren fraction
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa partyjna, klub w parlamencie, który prezentuje odrębny program faction fraction group

frakcyjny adj
(chemia, chemiczny) związany z frakcją, frakcjonowaniem factional
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z frakcją, dotyczący frakcji; przynależący do frakcji factional

fraktal ˈfraktal n
(matematyka, matematyczny) matematyczny obiekt określany jako „samopodobny”, czyli charakteryzujący się m.in. tym, że podczas dowolnego powiększania jego fragmentów, stale zachowuje taką samą złożoność struktury; fractal

franchising n
(ekonomia, ekonomiczny) (zobacz) franczyza franchising

franciszkanin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Franciszka z Asyżu; Franciscan

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci adj
związany z franciszkanami lub franciszkankami, dotyczący franciszkanów lub franciszkanek Franciscan

franciszkański frãɲˈʨ̑iʃkaɨ̃j̃sʲci possessiveAdjective
należący do franciszkanów lub franciszkanek, będący ich własnością Franciscan

francuska choroba frãnˈʦ̑uska xɔˈrɔba n
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) kiła French disease

francuski frãnˈʦ̑usʲci adj
odnoszący się do Francji lub Francuzów; związany lub wywodzący się z Francji French

francuski frãnˈʦ̑usʲci n
język urzędowy Francji, części Belgii, Szwajcarii, Kanady oraz kilkunastu innych państw; French

francuski pocałunek frãnˈʦ̑usʲci ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
namiętny, erotyczny pocałunek, podczas którego języki obojga partnerów dotykają się i wchodzą w kontakt z wnętrzem ich ust; French kiss soul kiss

franczyza n
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj współpracy gospodarczej pomiędzy samodzielnymi pod względem prawnym i finansowym podmiotami, tj. pomiędzy franczyzodawcą i jego franczyzobiorcami, w ramach której franczyzobiorca prowadzi swoje przedsiębiorstwo pod marką i według koncepcji franczyzodawcy, ponosząc opłaty na jego rzecz franchising

frank frãŋk n
(jednostka monetarna) pieniądz niektórych krajów europejskich i afrykańskich franc

frankfurterka ˌfrãŋkfurˈtɛrka n
(kulinaria) (spożywczy) cienka, parzona kiełbaska z mielonego mięsa, podawana najczęściej na gorąco; frank frankfurter

frankijski frãŋʲˈcijsʲci adj
właściwy Frankom Frankish

franko-prowansalski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język franko-prowansalski; Franco-Provençal Arpitan

frankofil frãŋˈkɔfʲil n
miłośnik kultury francuskiej, zwolennik Francji, Francuzów Francophil Francophile

frankofilia ˌfrãŋkɔˈfʲilʲja n
umiłowanie wszystkiego, co francuskie; sympatia do Francuzów lub ich kultury Francophilia

frankofilski ˌfrãŋkɔˈfʲilsʲci adj
związany z frankofilią, charakterystyczny dla frankofila Francophile

frankofobia ˌfrãŋkɔˈfɔbʲja n
niechęć do wszystkiego, co francuskie; niechęć do Francuzów lub ich kultury Francophobia

frankofoński adj
związany z frankofonami, dotyczący społeczności francuskojęzycznej francophone

frankownica ˌfrãŋkɔvʲˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie masowo przygotowujące listy do wysyłki przez drukowanie na nich opłaty pocztowej oraz danych adresowych i loga nadawcy; postage meter

frans frãw̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Fr i liczbie atomowej 87; francium

fraszka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) krótki żartobliwy wierszyk; epigram
(potocznie, potoczny) błahostka trifle

fraternizacja ˌfratɛrʲɲiˈzaʦ̑ʲja n
bratanie się, zaprzyjaźnianie się, zwłaszcza niestosowne i niewłaściwe ze względu na osoby lub okoliczności fraternisation fraternization

fraza n
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch lub więcej wyrazów tworzący całość znaczeniową i intonacyjną expression locution phrase
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja dwóch lub więcej motywów muzycznych, stanowiących całość w obrębie utworu phrase

frazeologia n
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób wyrażeń; phraseology

frazeologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z frazeologią, dotyczący frazeologii phraseological

freeride n
(sport, sportowy) nieformalna dyscyplina sportów ekstremalnych; freeride

fregata frɛˈɡata n
(ornitologia, ornitologiczny) szerokoskrzydły, szybujący ptak oceaniczny z rodziny fregatowatych; frigatebird
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe; frigate full rigged ship fully rigged ship

fregata białobrzucha frɛˈɡata ˌbʲjawɔˈbʒuxa n
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata andrewsi ptak z rodziny fregatowatych Christmas Island Frigatebird

fregata mała frɛˈɡata ˈmawa n
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata ariel; ptak z rodziny fregatowatych Lesser Frigatebird

fregata orla frɛˈɡata ˈɔrla n
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata aquila, gatunek ptaka z rodziny fregat; Ascension Frigatebird

fregata wielka frɛˈɡata ˈvʲjɛlka n
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata magnificens; ptak z rodziny fregatowatych; Magnificent Frigatebird

fregata średnia frɛˈɡata ˈɕrɛdʲɲa n
(ornitologia, ornitologiczny) Fregata minor ptak z rodziny fregatowatych Great Frigatebird

frekwencja frɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
częstotliwość dziania się czegoś attendance
liczba osób biorących udział w jakimś zdarzeniu / znajdujących się w jakimś miejscu attendance

frenologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z frenologią, dotyczący frenologii phrenological

fresk frɛsk n
(sztuka) technika malarska nakładania farby na świeży tynk; fresco
(sztuka) malowidło ścienne wykonane techniką (1.1) fresco

fretka ˈfrɛtka n
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius furo, udomowiony, hodowlany drapieżnik spokrewniony z tchórzem; ferret

frez frɛs n
narzędzie skrawające do obróbki powierzchni mill

frezarka frɛˈzarka n
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do obróbki płaszczyzn, powierzchi kształtowych, wgłębień itp. za pomocą frezu. miller

frezja ˈfrɛzʲja n
(botanika, botaniczny) Freesia, rodzaj bylin ozdobnych z rodziny kosaćcowatych, mających silnie pachnące, na ogół dzwonkowate kwiaty; freesia

frimaire n
nazwa trzeciego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Frimaire

frisbee n
dysk do gry w frisbee (1.1) frisbee
gra, w której grający rzucają między sobą nawzajem lekkim plastikowym dyskiem frisbee

friulski ˈfrʲjulsʲci adj
charakterystyczny dla regionu Friuli-Wenecja Julijska, związany lub wywodzący się z regionu Friuli-Wenecja Julijska friulian

front frɔ̃nt n
(meteorologia, meteorologiczny) strefa między dwiema masami powietrza; weather front
(wojskowość, wojskowy) rejon działań wojennych; battlefront front

frontalny adj
czołowy, przedni frontal

froterować ˌfrɔtɛˈrɔvaʨ̑ v
polerować zapastowaną podłogę froterką lub miękką tkaniną polish

fructidor n
nazwa dwunastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Fructidor

fruczak gołąbek ˈfruʧ̑aɡ ːɔˈwɔ̃mbɛk n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Macroglossum stellatarum, gatunek motyla z rodziny zawisakowatych; Hummingbird Hawk-moth Hummingmoth

frug fruk n
rockandrollowy taniec towarzyski, w którym różne części ciała poruszają się rytmicznie z wyjątkiem stóp spoczywających nieruchomo frug

fruktoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy ketoz, naturalnie występujący w stanie wolnym w owocach, miodzie, nektarze kwiatów; fructose

frustracja n
(psychologia, psychologiczny) stan nieprzyjemnego napięcia emocjonalnego wynikły z niemożności zaspokojenia jakiejś potrzeby albo osiągnięcia danego celu; frustration

frustrat n
mężczyzna, który przejawia frustrację frustrated person loser

frustrować v
wywoływać frustrację u kogoś frustrate

frutarianin n
osoba stosująca frutarianizm, odżywiająca się tylko owocami fruitarian

frutarianizm n
sposób żywienia dopuszczający spożywanie wyłącznie owoców i warzyw, których zerwanie nie powoduje zniszczenia rośliny; fruitarianism

frutariański adj
dotyczący frutarian i frutarianizmu fruitarian

fruwać v
poruszać się w powietrzu za pomocą skrzydeł flitter fly

fryc frɨʦ̑ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie) (obraźliwie) Niemiec Fritz

frygijka n
wełniane lub filcowe nakrycie głowy w kształcie stożka, symbol narodowy Francji; Phrygian cap

frygijski adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Frygią, dotyczący Frygii, pochodzący z Frygii Phrygian

frygijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język frygijski; Phrygian

frykas n
(dawniej, dawny) (kulinaria) francuska potrawka z pokrojonych mięs fricassee fricassée
coś smacznego, wykwintna potrawa titbit tidbit

frytka ˈfrɨtka n
(kulinaria) cienki słupek z krojonego ziemniaka usmażony na głębokim tłuszczu; chip fry

frytkarnia n
punkt gastronomiczny sprzedający frytki chip shop friterie

frywolitka ˌfrɨvɔˈlʲitka n
rodzaj koronki lub koronkowej serwetki wykonanej z delikatnej nici za pomocą specjalnych czółenek lub igły i szydełka, mającej wzór z kółek, łuków, gwiazdek itp.; tatting lace

fryzjer ˈfrɨzʲjɛr n
osoba zajmująca się obcinaniem włosów, ich czesaniem i pielęgnacją; u mężczyzn również goleniem hairdresser barber

fryzjernia n
zakład fryzjerski barber's

fryzura frɨˈzura n
(fryzjerstwo, fryzjerski) efekt uczesania, ułożenia lub ścięcia włosów w charakterystyczny sposób hairstyle haircut

fryzyjski adj
dotyczący Fryzji albo Fryzów Frisian

fryzyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język zachodniogermański, którym posługują się Fryzowie Frisian

frędzel ˈfrɛ̃nʣ̑ɛl n
(krawiectwo) zwisający fragment materiału przymocowany do tkaniny tassel

fuga ˈfuɡa n
(budownictwo) spoina w murze pomiędzy cegłami lub między płytkami ceramicznymi ułożonymi na ścianie lub podłodze joint
rodzaj formy muzycznej; fugue

fugas ˈfuɡas n
(wojskowość, wojskowy) improwizowany ładunek wybuchowy, prowizoryczna mina lądowa; IED fougasse

fuj interjection
(potocznie, potoczny) wyrażanie obrzydzenia ugh

fuksja ˈfuksʲja n
(botanika, botaniczny) Fuchsia L., rodzaj roślin z rodziny wiesiołkowatych o zwisających kwiatach, często biało-czerwonych lub fioletowych; fuchsia
fioletowo-czerwony kolor fuchsia

ful ful n
język regionu Afryki Zachodniej używany przez ludy Fula; fula

fular n
rodzaj cienkiej tkaniny jedwabnej foulard

fundacja fũnˈdaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organizacja zbierająca pieniądze na cel dobroczynny; foundation

fundament fũnˈdãmɛ̃nt n
(budownictwo) wykonany z betonu, żelbetu, murowany z cegieł lub kamieni, rzadziej z drewna, dolny element konstrukcyjny budowli lub urządzenia przekazujący na podłoże gruntowe całość obciążeń; foundation

fundamentalista ˌfũndãmɛ̃ntaˈlʲista n
człowiek rygorystycznie przestrzegający jakichś zasad, norm, zwłaszcza w dziedzinie religii i polityki fundamentalist

fundamentalistyczny ˌfũndãmɛ̃ntalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący fundamentalizmu lub fundamentalisty fundamentalist

fundamentalizm n
pozbawiony refleksji rygoryzm w przestrzeganiu zasad jakiejś religii albo ideologii, oparty na najbardziej dosłownej ich interpretacji fundamentalism

fundamentalny ˌfũndãmɛ̃nˈtalnɨ adj
podstawowy, stanowiący podstawę, elementarny, zasadniczy fundamental basic

fundator fũnˈdatɔr n
ktoś, kto coś ufundował lub dał czemuś początek; founder initiator

fundatorka n
kobieta, która coś ufundowała lub dała czemuś początek foundress

fundować v
zakładać i opłacać instytucje fund

fundusz ˈfũnduʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) wyodrębniony zasób finansowy przeznaczony na określone cele fund

funkcja ˈfũŋkʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) możliwość oferowana przez program feature
(matematyka, matematyczny) przyporządkowanie każdemu elementowi ze zbioru dokładnie jednego elementu z innego zbioru; (potocznie, potoczny) wykres, rysunek takiego przyporządkowania; function
przeznaczenie, zadanie jakiegoś urządzenia lub osoby, cel jego działania; function
(informatyka, informatyczny) podprogram; wydzielona część programu wykonująca określone zadanie function

funkcja cyklometryczna n
(matematyka, matematyczny) funkcja odwrotna do jednej z funkcji trygonometrycznych ograniczonej do pewnego przedziału; inverse trigonometric function

funkcja stanu ˈfũŋkʦ̑ʲja ˈstãnu n
(fizyka, fizyczny) funkcja zależna wyłącznie od stanu układu state function

funkcja wymierna ˈfũŋkʦ̑ʲja vɨ̃ˈmʲjɛrna n
(matematyka, matematyczny) iloraz dwóch wielomianów; rational function

funkcja wzajemnie jednoznaczna n
(matematyka, matematyczny) funkcja w której każdemu elementowi obrazu odpowiada dokładnie jeden element dziedziny; bijection

funkcjonalność ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest funkcjonalne functionality usability

funkcjonalny adj
związany z funkcjonowaniem functional

funkcjonariusz ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnarʲjuʃ n
(administracja) pracownik służb państwowych, zwykle mundurowych np. policji lub służby więziennej; functionary officer

funkcjonować ˌfũŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
działać, wykonywać czynności w sposób właściwy function

funt fũnt n
(ekonomia, ekonomiczny) waluta niektórych państw pound
anglosaska, pozaukładowa jednostka masy równa 0,453 592 37 kg; pound

furia ˈfurʲja n
złość, wściekłość, gniew fury

furman ˈfurmãn n
człowiek powożący zaprzęgiem konnym, zwykle furmanką carter driver wagoner

furosemid ˌfurɔˈsɛ̃mʲit n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający i przeciwnadciśnieniowy, diuretyk pętlowy furosemide

fusta ˈfusta n
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) rodzaj lekkiej galery; fusta

futbol amerykański ˈfudbɔl ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
(sport, sportowy) sport drużynowy, w którym uczestniczą dwa jedenastoosobowe zespoły american football

futbolówka n
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) piłka używana podczas gry w futbol football soccer ball

futerał fuˈtɛraw n
ochronne opakowanie do przechowywania przedmiotów, które mogą ulec uszkodzeniu case

futerkowy adj
okryty futrem furry

futro ˈfutrɔ n
część odzieży (np. kurtka, płaszcz) wykonana ze skór zwierzęcych posiadających sierść fur
(zoologia, zoologiczny) sierść na zwierzęciu fur
wyprawiona skórka zwierzęcia pokryta sierścią służąca do produkcji odzieży bądź sama stanowiąca np. ozdobę, okrycie czy dywan fur pelt

futryna fuˈtrɨ̃na n
(budownictwo) umocowana w ścianie rama, do której przymocowuje się okna lub drzwi doorframe doorpost

futrzany adj
zrobiony z futra furry

futsal ˈfutsal n
(sport, sportowy) halowa piłka nożna; futsal

futsalowiec ˌfutsaˈlɔvʲjɛʦ̑ n
sportowiec uprawiający futsal futsaler

futurolog n
mężczyzna przewidujący przyszłość cywilizacji w oparciu o przesłanki naukowe futurologist

futurologia n
dziedzina wiedzy zajmująca się przyszłością, próbująca opisać dalszy rozwój ludzkości, cywilizacji i technologii futurology

futurologiczny adj
związany z futurologią, dotyczący futurologii futurological

futurysta n
(sztuka) artysta, twórca, który tworzy w nurcie futuryzmu futurist

futurystyczny ˌfuturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(sztuka) związany z futuryzmem, dotyczący futuryzmu futurist
taki, który wygląda jakby był wytworem techniki przyszłości futurist

futuryzm fuˈturɨsm̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) awangardowy kierunek w sztuce dwudziestowiecznej powstały we Włoszech na początku XX w. manifestujący fascynację techniką, mechanizacją i dynamizmem wielkomiejskim; futurism

fuzel n
(chemia, chemiczny) oleista, lotna, trująca ciecz o nieprzyjemnym smaku i zapachu, uboczny produkt fermentacji alkoholowej faints fuse oil fusel

fuzja ˈfuzʲja n
(fizyka, fizyczny) reakcja, której głównym efektem jest połączenie dwóch jąder atomowych w jedno cięższe fusion
rodzaj długiej broni strzeleckiej z zamkiem skałkowym, wynalezionej w II połowie XVII wieku we Francji; dziś potoczna nazwa strzelby myśliwskiej; rifle

fytoftoroza n
choroba grzybowa roślin spowodowana przez grzyby glebowe Phytophthora phytophthora

g ɟjɛ n
dziesiąta litera polskiego alfabetu; g

g-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku g (w zapisie nutowym z dwoma bemolami) g minor

gabardyna ˌɡabarˈdɨ̃na n
(włókiennictwo) tkanina o splocie skośnym, najczęściej wełniana, używana do szycia płaszczy, garniturów itp. gabardine

gabinet ɡaˈbʲĩnɛt n
(przenośnie, przenośnia) rada ministrów cabinet
lokal przeznaczony do wykonywania specjalistycznego zawodu beauty parlour consulting-room surgery
pokój przeznaczony do pracy umysłowej study

gabinet cieni n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skład rządu formowany przez opozycyjną partię, gotowy do przejęcia władzy po wyborach; Shadow Cabinet

gablota ɡaˈblɔta n
oszklona szafka, w której są umieszczane eksponaty lub towary showcase

gaboński ɡaˈbɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Gabonu, państwa w Afryce Gabonese

gad ɡat n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady Reptilia, kręgowiec zmiennocieplny oddychający wyłącznie płucami; reptile
(potocznie, potoczny) zły człowiek reptilian individual

gadanie ɡaˈdãɲɛ n
(potocznie, potoczny) mówienie, prowadzenie rozmowy, zwłaszcza dużo i na błahe tematy blather chatter idle talk

gadatliwy ˌɡadaˈtlʲivɨ adj
taki, który dużo i chętnie mówi talkative loquacious chatty communicative

gadać ˈɡadaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) mówić, (lekceważąco, lekceważący) rozmawiać chatter gab talk

gadolin ɡaˈdɔlʲĩn n
(chemia, chemiczny) srebrzystobiały metal; pierwiastek chemiczny o symbolu Gd i liczbie atomowej 64; gadolinium

gadulstwo ɡaˈdulstfɔ n
(potocznie, potoczny) mówienie zbyt dużo, zbędne gadanie loquacity verbiage verbosity

gaduła ɡaˈduwa n
osoba nadmiernie rozmowna; osoba, która dużo mówi chatterbox chatterer wind-bag

gadułka ɡaˈduwka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bułgarski instrument ludowy; gadulka

gadżet ˈɡaʤ̑ɛt n
przedmiot, urządzenie będące nowością techniki, zazwyczaj małe, często niepotrzebne, służący z reguły zaimponowaniu innym, rozbawieniu lub reklamie; gadget gimmick

gafa n
nietaktowny postępek, niezręczne odezwanie się gaffe faux pas

gag ɡak n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) chwyt komediowy wywołujący u widza efekt komiczny oparty na sytuacjach wizualnych gag

gagat ˈɡaɡat n
(mineralogia, mineralogiczny) bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie; jet gagate

gagauski ɡaˈɡawsʲci adj
dotyczący Gagauzów i Gagauzji, związany z Gagauzami i Gagauzją Gagauz

gaj ɡaj n
(książkowy) mały las lub grupa drzew, przeważnie dziko rosnących grove

gajówka ɡaˈjufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia borin, mały, niepozorny ptak leśny o melodyjnym głosie; warbler garden warbler
dom gajowego gamekeeper's cottage

gal ɡal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ga i liczbie atomowej 31; gallium

galabija n
arabskie ubranie męskie, rodzaj długiej, białej szaty z rękawami; galabia jellabiya

galacki adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Galacji lub Galatów; pochodzący z Galacji Galatian

galaktyczny adj
związany z galaktyką, dotyczący galaktyki galactic

galaktyka ɡaˈlaktɨka n
(astronomia, astronomiczny) duży obiekt składający się z miliardów gwiazd oraz czarnych dziur, pyłu i gazów; galaxy

galareta ˌɡalaˈrɛta n
(kulinaria) potrawa w postaci stałej, półprzezroczystej masy, robiona z kości, ryb lub owoców, czasem z dodatkiem żelatyny jelly

galas ˈɡalas n
(botanika, botaniczny) narośl na liściach roślin, spowodowana przez złożenie w nich owadzich jaj; gall

galeon ɡaˈlɛɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) XVI-XVII wieczny, żaglowy statek wojenny albo handlowy, cechujący się wysoką zwężającą się ku górze nadbudówką rufową oraz galionem - figurą na dziobie okrętu, z reguły uosabiającą jego nazwę; galleon argosy

galera ɡaˈlɛra n
(historia, historyczny, historycznie) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wiosłowy statek lub okręt używany w czasach od starożytności do odrodzenia; galley

galeria ɡaˈlɛrʲja n
(sztuka) kolekcja dzieł sztuki, np. w muzeum gallery

galerianka ˌɡalɛrʲˈjãŋka n
(potocznie, potoczny) dziewczyna, która prostytuuje się za upominki, zakupy w galerii handlowej mall girl

galicyzm ɡaˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka francuskiego; Gallicism Frenchism

galijski adj
związany z Galią lub Galami, dotyczący Galii lub Galów Gaulish

galijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) kontynentalny język celtycki używany od VI wieku p.n.e. najdalej do V wieku n.e.; Gaulish

galon ˈɡalɔ̃n n
jednostka objętości używana w krajach anglosaskich; gallon
naszywka ze złotej lub srebrnej taśmy na mundurach lub liberiach; galloon

galwanizacja n
(technologia, technika, techniczny) powlekanie wyrobu metalowego warstwą innego metalu galvanization

galwanometr n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru słabego prądu elektrycznego galvanometer

galwanoplastyczny adj
związany z galwanoplastyką, dotyczący galwanoplastyki galvanoplastic

gama ˈɡãma n
(przenośnie, przenośnia) szereg odmian czegoś do wyboru array range scale
odpowiedni szereg dźwięków ze skali muzycznej, zaczynający się od dowolnego dźwięku; scale gamut

gambit ˈɡãmbʲit n
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie, w którym poświęca się jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji; gambit

gameta ɡãˈmɛta n
(biologia, biologiczny) komórka służąca do rozmnażania płciowego; gamete germ cell

gametangium ˌɡãmɛˈtãŋʲɟũm n
(biologia, biologiczny) organ lub komórka, w którym są wytwarzane gamety; gametangium

gamma ˈɡãmːa n
nazwa trzeciej litery alfabetu greckiego, γ; gamma

gamoń ˈɡãmɔ̃ɲ n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) człowiek nierozgarnięty, niezaradny bumpkin dimwit galoot gawk gubbins half-wit

gandawski adj
związany z Gandawą, dotyczący Gandawy Ghentish

gandzia ˈɡãɲʥ̑a n
(slangowo) marihuana ganja

ganek ˈɡãnɛk n
przybudówka przed wejściem do budynku, składająca się z daszka wspartego na słupach i schodów porch

gang ɡãŋk n
grupa przestępcza gang

gangesowy adj
związany z Gangesem, dotyczący Gangesu Gangetic Gangean

gangrena ɡãŋˈɡrɛ̃na n
(medycyna, medyczny) proces gnilny tkanek wywołany w żywym organizmie przez bakterie gnilne; gangrene

gangrenowy adj
(medycyna, medyczny) związany z gangreną (zgorzelą), dotyczący gangreny (zgorzeli) gangrenous

gangster ˈɡãŋkstɛr n
osoba należąca do gangu gangster

gangsteryzm n
(zobacz) gangsterstwo gangsterism

ganić v
wyrażać słownie dezaprobatę, udzielać słownej krytyki discommend give the business reprehend reprimand reprove upbraid

gaon ˈɡaɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) honorowy tytuł przyznawany rabinom z dwóch akademii talmudycznych w babilońskich miastach Sura i Pumbedita w VII-XIII w.; gaon

gap ɡap n
osoba bezmyślnie patrząca na pewne wydarzenie, zjawisko bystander onlooker

gap niebieskonogi n
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków; blue-footed booby

gapa ˈɡapa n
(potocznie, potoczny) osoba mało spostrzegawcza lub mająca trudności w orientacji booby giddy goat

gapić się ˈɡapʲiʨ̑‿ɕɛ v
(potocznie, potoczny) uporczywie przyglądać się, wpatrywać się stare fix gaze goggle

gapowicz ɡaˈpɔvʲiʧ̑ n
pasażer podróżujący bez biletu fare dodger

garam masala n
(kulinaria) wywodząca się z kuchni indyjskiej zmielona mieszanka przypraw: kminu rzymskiego, kolendry, czarnego pieprzu, kardamonu, liścia laurowego, goździków, cynamonu, chili garam masala

garaż ˈɡaraʃ n
wydzielony budynek lub część budynku służąca do parkowania pojazdów i zapewniająca im ochronę przed środowiskiem zewnętrznym i złodziejami; garage

garb ɡarp n
(zoologia, zoologiczny) wypukłość na grzbiecie wielbłąda, wypełniona tłuszczem hump
skrzywienie kręgosłupa polegające na jego zaokrągleniu; hump gibbus
wypukłość na jakimś przedmiocie hump bulge bump

garbarz ˈɡarbaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik lub robotnik zajmujący się garbowaniem skór tanner

garbus ˈɡarbus n
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) jeden z modeli samochodu marki Volkswagen Beetle Bug

garderoba ˌɡardɛˈrɔba n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w teatrze, pokój w którym ubierają i charakteryzują się aktorzy dressing room
ogół odzieży, ubrań, które się posiada wardrobe closet
pomieszczenie służące do przechowywania odzieży wardrobe

garderobiany n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mężczyzna obsługujący garderobę aktorską cloakroom attendant dresser

gardzić ˈɡarʲʥ̑iʨ̑ v
myśleć o kimś lub postępować z nim z pogardą disdain

gardło ˈɡardwɔ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek między przełykiem a jamą ustną, mieszczący się w przedniej części szyi; throat pharynx

gardłowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z gardłem, dotyczący gardła pharyngeal guttural throaty
(fonetyka, fonetyczny) artykułowany gardłem pharyngeal
o dźwięku: chrapliwy lub niski guttural throaty

garig ˈɡarʲik n
(ekologia, ekologiczny) (botanika, botaniczny) zimozielona formacja roślinna wtórna po wycięciu lasów, występująca w okolicach Morza Śródziemnego garrigue

garkuchnia ɡarˈkuçɲa n
(lekceważąco, lekceważący) podrzędna, tania jadłodajnia cook-shop

garncarz ˈɡarn̥ʦ̑aʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący garnki i inne naczynia ceramiczne potter

garncarz rdzawy n
(ornitologia, ornitologiczny) Furnarius rufus, gatunek ptaka z rodziny garncarzowatych, występującego w Ameryce Południowej; red ovenbird rufous hornero

garnek ˈɡarnɛk n
(kulinaria) ognioodporny pojemnik do przygotowywania i przechowywania ciepłych potraw; pot

garnirowanie ˌɡarʲɲirɔˈvãɲɛ n
(kulinaria) ozdabianie, przybranie, dekorowanie jedzenia; garnish

garnirować ˌɡarʲɲiˈrɔvaʨ̑ v
(kulinaria) ozdabiać jedzenie (np. zieleniną) garnish

garnitur ɡarʲˈɲitur n
(krawiectwo) eleganckie ubranie męskie; suit

garnizon n
(wojskowość, wojskowy) oddział wojska stacjonujący w danym miejscu garrison
(wojskowość, wojskowy) miejsce stałego stacjonowania (1.1) garrison

garota ɡaˈrɔta n
broń mająca postać cienkiego paska materiału lub linki do uchwycenia oburącz i zaciśnięcia na szyi ofiary; garotte garrote garrotte

garstka ˈɡarstka n
(zdrobniale) od: garść handful

garum n
(kulinaria) (historia, historyczny, historycznie) słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu; garum

garść ɡarʲɕʨ̑ n
ilość mieszcząca się w garści (1.1) fistful handful

gasić ˈɡaɕiʨ̑ v
(technologia, technika, techniczny) wyłączać urządzenie switch off turn off
o wapnie palonym: łączyć z wodą slake
zaspokajać głód, pożądanie, potrzebę slake
przerywać palenie extinguish put out blow out

gaskoński ɡaˈskɔ̃j̃sʲci adj
związany z Gaskonią lub Gaskończykami, dotyczący Gaskonii Gascon

gasnąć ˈɡasnɔ̃ɲʨ̑ v
o źródle światła lub ciepła, o uczuciach zanikać, zmniejszać swoją moc, siłę go out be extinguish

gassho n
buddyjski gest złożenia i podniesienia rąk, wyrażający pozdrowienie i wdzięczność; gassho

gastarbajter ˌɡastarˈbajtɛr n
obcokrajowiec będący czasowo na emigracji zarobkowej (często jako tania siła robocza) w kraju wysoko rozwiniętym guest worker

gastrolog ɡaˈstrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu pokarmowego, gruczołów trawiennych i dróg żółciowych gastroenterologist

gastrologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z gastrologią, dotyczący gastrologii gastrologic

gastronomia ˌɡastrɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
działalność produkcyjno-usługowa, obejmująca prowadzenie restauracji, barów itp. gastronomy

gastronomiczny ˌɡastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z gastronomią, dotyczący gastronomii gastronomic

gatunek gaˈtuŋki ɡaˈtũnɛk n
(biologia, biologiczny) najniższa jednostka klasyfikacji organizmów żywych; species
odmiana czegoś, typ, rodzaj kind species

gaucho n
południowoamerykański konny pasterz; gaucho

gaur n
(zoologia, zoologiczny) Bos gaurus, gatunek dużego, ciemnego wołu występującego w południowej Azji; gaur

gawial n
(zoologia, zoologiczny) gad z gatunku gawial gangesowy; gavial gharial

gawron ˈɡavrɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus frugilegus, gatunek ptaka o czarnym upierzeniu, ale mniejszy od kruka z rodziny krukowatych; rook

gawęda n
(książkowy) opowiadanie, opowieść, pogadanka story tale

gawędzić v
prowadzić luźną rozmowę chat talk

gay-friendly adj
(środowiskowy) marketingowe: taki, który tworzy środowisko przyjazne dla LGBT; gay-friendly

gaz ɡas n
(fizyka, fizyczny) lotny stan materii; gas
(technologia, technika, techniczny) substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1) gas
(wojskowość, wojskowy) gaz (1.1), mający właściwości trujące, używany jako broń chemiczna gas
(motoryzacja) pedał lub dźwignia przyspieszenia w samochodzie lub motocyklu gas

gaz cieplarniany ˈɡasʲ ˌʨ̑ɛplarʲˈɲãnɨ n
gazowy składnik atmosfery powodujący efekt cieplarniany przez zatrzymywanie promieniowania podczerwonego w atmosferze; greenhouse gas

gaz do dechy ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ idiom
(środowiskowy) (motoryzacja) pedał gazu wciśnięty do końca led foot pedal to the metal

gaz musztardowy ˈɡas ˌmuʃtarˈdɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) zwyczajowa nazwa iperytu siarkowego mustard gas

gaz płynny ˈɡas ˈpwɨ̃nːɨ n
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał LPG liquefied petroleum gas

gaz spalinowy ˈɡas ˌːpalʲĩˈnɔvɨ n
gaz powstający w wyniku spalania flue gas

gaz syntezowy ˈɡas ˌːɨ̃ntɛˈzɔvɨ n
gaz, w którego skład wchodzi głównie para wodna oraz tlenek węgla synthesis gas syngas

gaz szlachetny ˈɡas ʃlaˈxɛtnɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny gaz, którego atomy nie łączą się w cząsteczki; noble gas

gaz ziemny ˈɡazʲ ˈʑɛ̃mnɨ n
(geologia, geologiczny) mieszanina lekkich węglowodorów, wśród których dominuje metan, towarzysząca ropie naftowej lub tworząca własne złoża; natural gas

gaza n
(włókiennictwo) cienka i rzadka tkanina bawełniana; gauze cheesecloth

gazański adj
dotyczący Gazy lub Strefy Gazy, związany z Gazą lub Strefą Gazy Gazan

gazela ɡaˈzɛla n
(zoologia, zoologiczny) mała afrykańska antylopa; gazelle

gazeta ɡaˈzɛta n
drukowany środek przekazu informacji, zazwyczaj ukazujący się codziennie; newspaper gazette

gazowany adj
(spożywczy) nasycony dwutlenkiem węgla fizzy carbonated gaseous sparkling

gazowy ɡaˈzɔvɨ adj
związany z gazem, dotyczący gazu gas

gazpacho ɡasˈpaʧ̑ɔ n
(kulinaria) hiszpański chłodnik z surowych warzyw z dodatkiem suchego rozmoczonego chleba doprawiony oliwą i winnym octem; gazpacho

gałka ˈɡawka n
(dawniej, dawny) kulka używana w głosowaniach ballot
mały, kulisty przedmiot lub kuliste zakończenie przedmiotu ball knob
porcja lodów w kształcie kulki scoop
regulator danych funkcji w urządzeniach mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych knob

gałka muszkatołowa ˈɡawka ˌmuʃkatɔˈwɔva n
(kulinaria) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) jądro nasiona muszkatołowca korzennego używane jako przyprawa i w przemyśle farmaceutycznym; nutmeg mace

gałka oczna n
(anatomia, anatomiczny) kulista część oka wypełniająca oczodół eyeball

gałąź ˈɡawɔ̃w̃ɕ n
(botanika, botaniczny) boczny pęd drzewa lub krzewu branch limb
(przenośnie, przenośnia) odgałęzienie, odnoga, rozgałęzienie czegoś branch

gaśnica ɡaɕˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) przenośny przyrząd do gaszenia pożaru; fire extinguisher extinguisher

gaża ˈɡaʒa n
wynagrodzenie za pracę artysty scenicznego (aktora, muzyka) wage

gbur ɡbur n
(pogardliwie) człowiek opryskliwy, nieobyty towarzysko boor

gburowato adv
w sposób typowy dla gbura ruggedly surlily

gburowaty adj
zachowujący się w sposób niegrzeczny, szorstki loutish boorish churlish cloddish coarse goopy

gdakać ˈɡdakaʨ̑ v
o kurze: wydawać głos cluck

gdy ɡdɨ conjunction
…rozpoczynający zdanie podrzędne określające czas zajścia czynności ze zdania głównego when as while if

gdy kota nie ma, myszy harcują ˈɡdɨ ˈkɔta ˈɲɛ‿ma ˈmɨʃɨ xarˈʦ̑ujɔ̃w̃ proverb
kiedy nie ma przez jakiś czas kontroli („kota”) nad podwładnymi lub podopiecznymi („myszami”), to następuje lekceważenie reguł, obowiązków itp. while the cat is away, the mice will play

gdy się człowiek spieszy, to się diabeł cieszy ˈɡdɨ‿ɕɛ ˈʧ̑wɔvʲjɛk ˈspʲjɛʃɨ ˈtɔ‿ɕɛ ˈdʲjabɛwʲ ˈʨ̑ɛʃɨ proverb
w pośpiechu często zdarza się o czymś zapomnieć, być niedokładnym haste makes waste

gdyby ˈɡdɨbɨ conjunction
…wprowadzający w zdaniu podrzędnym warunek, który w danej sytuacji nie jest możliwy do spełnienia if

gdzie ɟʥ̑ɛ pronoun
gdzieś (miejsce nie określone bliżej) where anywhere nowhere somewhere wherever
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację where
…względny, zastępujący określenie miejsca where

gdzie drwa rąbią, tam wióry lecą ˈɟʥ̑ɛ ˈdrva ˈrɔ̃mbʲjɔ̃w̃ ˈtãm ˈvʲjurɨ ˈlɛʦ̑ɔ̃w̃ proverb
uczestnicząc biernie, choć niekoniecznie świadomie w jakiejś nieprzyjemnej sytuacji, często ponosi się jej przykre konsekwencje you can't make an omelette without breaking eggs

gdzie indziej ˈɟʥ̑ɛ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j
do innego miejsca elsewhere somewhere else
w innym miejscu elsewhere somewhere else

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść ˈɟʥ̑ɛ kuˈxarɛk ˈʃɛɕʨ̑ ˈtãmʲ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑ɔ ˈjɛ̇ɕʨ̑ proverb
jeśli zbyt wiele osób pracuje nad tą samą rzeczą, tym samym problemem, dublują się ich zadania, to nie odniosą sukcesu too many cooks spoil the broth

gdziekolwiek ɟʥ̑ɛˈkɔlvʲjɛk indefinitePronoun
(wskazuje na) bliżej nieokreślone miejsce anywhere
w jakimkolwiek miejscu anyplace wherever wheresoever

gdzieniegdzie ɟʥ̑ɛ̇̃ˈɲɛ̇ɟʥ̑ɛ adv
w niektórych miejscach here and there

gdzieś ɟʥ̑ɛ̇ɕ indefinitePronoun
(potocznie, potoczny) używany do podkreślenia przybliżonego określania jakiejś wielkości somewhere something
w pewnym miejscu somewhere

gdzież ɟʥ̑ɛʃ pronoun
…pytajny, służący do tworzenia pytań o lokalizację; (książkowy) gdzie where

geek n
(slangowo) człowiek, który dąży do pogłębiania swojej wiedzy i umiejętności w jakiejś dziedzinie (najczęściej informatyce oraz naukach ścisłych) w stopniu daleko wykraczającym poza zwykłe hobby; geek

gej ɡɛj n
homoseksualny mężczyzna; gay

gejowski ɡɛˈjɔfsʲci adj
właściwy gejowi lub przeznaczony dla gejów camp gay

gejsza ˈɡɛjʃa n
w kulturze Japonii, kobieta do towarzystwa o umiejętnościach artystycznych – konwersacji, tańca, gry na instrumentach, dobrych manier, literatury, poezji itp.; geisha

gejzer ˈɡɛjzɛr n
(geologia, geologiczny) źródło tryskające gorącą wodą i parą; geyser

gekon ˈɡɛkɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny gekonowatych o palcach umożliwiających wspinanie się po gładkich ścianach gecko

gekon turecki n
(herpetologia, herpetologiczny) Hemidactylus turcicus, gatunek jaszczurki z rodziny gekonowatych; Mediterranean house gecko Turkish gecko

gelotologia n
terapia śmiechem; gelotology

gem ɡɛ̃m n
(sport, sportowy) część seta w tenisie game

geminata ˌɡɛ̃mʲĩˈnata n
(językoznawstwo, językoznawczy) podwojona spółgłoska w wyrazie geminate

gemmologiczny adj
(mineralogia, mineralogiczny) związany z gemmologią, dotyczący gemmologii gemological

gen ɡɛ̃n n
(biologia, biologiczny) część chromosomów jądra komórkowego, podstawowa jednostka dziedziczności odpowiedzialna za przekazanie cech dziedzicznych organizmu; gene

gender n
(psychologia, psychologiczny) (gender studies) zespół zachowań, norm i wartości, które są przypisane przez kulturę do każdej z płci; szerzej: zbiór wzorów zachowań, wyobrażeń i oczekiwań społecznych, a także norm, które są związane z płcią biologiczną, wyznaczający funkcje pełnione przez jednostkę w społeczeństwie i kulturze wraz ze statusem tej jednostki i przysługującymi jej prawami; gender

genealogiczny adj
związany z genealogią genealogical genealogic

generacja n
ogół osobników żyjących w tym samym czasie, będących mniej więcej w tym samym wieku generation
(technologia, technika, techniczny) grupa urządzeń konstruowanych na określonym szczeblu rozwoju technologii generation

generalissimus n
(wojskowość, wojskowy) naczelny wódz w niektórych armiach; generalissimo

generalizować v
uogólniać generalize generalise

generalnie adv
na ogół, powszechnie generally
zazwyczaj, najczęściej generally

generator ˌɡɛ̃nɛˈratɔr n
(elektryczność) prądnica, szczególnie o dużej mocy; generator

generał ɡɛ̃ˈnɛraw n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych; general

generał broni ɡɛ̃ˈnɛraw ˈbrɔ̃ɲi n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała dywizji; lieutenant general

generał dywizji ɡɛ̃ˈnɛraw dɨˈvʲizʲji n
(wojskowość, wojskowy) wysoki stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych, wyższy od generała brygady i niższy od generała broni major general

generować v
być miejscem wytwarzania, przyczyną czegoś generate

genetycznie adv
w sposób dotyczący genetyki/genów genetically

genetyczny ˌɡɛ̃nɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) dotyczący genetyki, związany z genetyką genetic genetical

genetyka ɡɛ̃ˈnɛtɨka n
dziedzina naukowa zajmująca się badaniami nad dziedzicznością; genetics

geneza ɡɛ̃ˈnɛza n
zespół czynników prowadzących do powstania czegoś origin

genialność ɡɛ̃ˈɲalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co genialne geniality genialness

genialny adj
wybitnie uzdolniony brilliant
znakomity brilliant fantastic genial ingenious

geniusz ˈɡɛ̃ɲuʃ n
osoba wybitna, o nieprzeciętnych zdolnościach genius
czyjeś nieprzeciętne zdolności, umiejętności, czyjś wybitny talent genius

genom ˈɡɛ̃nɔ̃m n
(biologia, biologiczny) materiał genetyczny zawarty w podstawowym (haploidalnym) zespole chromosomów; genome

gentamycyna ˌɡɛ̃ntãmɨˈʦ̑ɨ̃na n
antybiotyk aminoglikozydowy zabijający bakterie tlenowe, wytwarzany przez promieniowce; gentamicin

gentryfikacja ˌɡɛ̃ntrɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(architektura, architektoniczny) proces renowacji miasta gentrification

genueńczyk ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Genui, osoba pochodząca z Genui Genoese

genueński ˌɡɛ̃nuˈ<sup>w</sup>ɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący Genui, związany z Genuą, pochodzący z Genui Genoese

genus ˈɡɛ̃nus n
(matematyka, matematyczny) liczba otworów w rozmaitości topologicznej genus

geocache n
schowek, skrzynka do geocachingu geocache

geocentryczny adj
(fizyka, fizyczny) (asturyjski) używający Ziemi jako punktu odniesienia geocentric

geochronologiczny adj
(geologia, geologiczny) związany z geochronologią, dotyczący geochronologii geochronologic

geodeta ˌɡɛɔˈdɛta n
osoba zajmująca się geodezją geodesist surveyor

geodezja ˌɡɛɔˈdɛzʲja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) nauka o pomiarach Ziemi; geodesy geodetics

geofit n
(botanika, botaniczny) ziemnopączkowa roślina z organami wegetatywnymi odnawiającymi się pod ziemią; geophyte

geofizyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka badająca procesy i zjawiska fizyczne zachodzące kiedykolwiek we wszystkich geosferach kuli ziemskiej geophysics

geograf ɡɛˈɔɡraf n
osoba zajmująca się geografią lub ucząca geografii geographer

geografia ˌɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk przyrodniczych i społecznych na powierzchni Ziemi; geography

geograficznie adv
w sposób odnoszący się do geografii geographically

geograficzny ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z geografią, odnoszący się do geografii geographic geographical

geologia ˌɡɛɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się budową, własnościami i historią Ziemi; geology

geologiczny ˌɡɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z geologią geologic geological

geomancja ˌɡɛɔ̃ˈmãnʦ̑ʲja n
niepotwierdzona naukowo tradycyjna praktyka wykorzystania właściwego usytuowania obiektów budowlanych, ogrodków itd., tak, by jak najlepiej wyczerpać dobre oddziaływanie otoczenia, danego terenu; geomancy

geometria ˌɡɛɔ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki badający figury geometryczne i zależności między nimi geometry
(matematyka, matematyczny) szerzej: dział matematyki badający dla wybranych przekształceń ich niezmienniki; geometry

geometryczny ˌɡɛɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ adj
(matematyka, matematyczny) dotyczący geometrii geometric geometrical

geomorfologia ˌɡɛɔ̃mɔrfɔˈlɔɟja n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) nauka o formach rzeźby powierzchni Ziemi, ich wyglądzie zewnętrznym, właściwościach, pochodzeniu, rozwoju i rozmieszczeniu; geomorphology

geomorfologiczny adj
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) związany z geomorfologią, dotyczący geomorfologii geomorphologic

geopolimer n
(budownictwo) syntetyczny polimer, glinokrzemian; geopolymer

geopolityczny ˌɡɛɔpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący położenia geograficznego danego obszaru, które wpływa na jego sytuację polityczną geopolitical

geopolityka n
doktryna polityczna, która głosi, że warunki geograficzne wyznaczają procesy i fakty polityczne geopolitics

geosfera n
(geologia, geologiczny) powłoka globu ziemskiego; geosphere

gepard ˈɡɛpart n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z rodziny kotowatych; cheetah

gepard grzywiasty n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Acinonyx jubatus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący przede wszystkim w Afryce; cheetah
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) cheetah

geranos ɡɛˈrãnɔs n
(choreografia, choreograficzny) (mitologia, mitologiczny) taniec żurawia geranos

gerbera ɡɛrˈbɛra n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju (1.1) gerbera
(botanika, botaniczny) Gerbera, rodzaj bylin z rodziny astrowatych; gerbera
kwiat gerbery (1.1) gerbera

geriatra ɡɛrʲˈjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wieku podeszłego geriatrician

geriatria ɡɛrʲˈjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami wieku podeszłego; geriatrics

geriatryczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący geriatrii lub geriatrów geriatric
dotyczący wieku starczego, właściwy takiemu wiekowi geriatric

german ˈɡɛrmãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ge i liczbie atomowej 32; germanium

germanistyka n
(edukacja, edukacyjny) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą niemiecką i językiem niemieckim German philology German studies

germanizacja n
narzucanie lub przyswajanie kultury niemieckiej i języka niemieckiego Germanization

germanizm ɡɛrˈmãɲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka niemieckiego; Germanism

germański ɡɛrˈmãj̃sʲci adj
dotyczący Germanów lub Germanii Germanic

germinal n
nazwa siódmego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Germinal

gerontologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z gerontologią, dotyczący gerontologii gerontologic

ges ɡɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g obniżony o półton; G-flat

geses ˈɡɛsɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g obniżony o cały ton; G double flat

gest ɡɛst n
ruch ciała, zazwyczaj dłoni, podkreślający treść wypowiedzi gesture

gestagen n
(fizjologia, fizjologiczny) żeński hormon płciowy, hormon podtrzymujący ciążę gestagen

gestapo ɡɛˈstapɔ n
(historia, historyczny, historycznie) tajna policja hitlerowskich Niemiec; Gestapo

gestykulować ˌɡɛstɨkuˈlɔvaʨ̑ v
ruszać rękoma w celu podkreślenia swojej wypowiedzi gesticulate

geszeft n
(gwarowe, gwara) żyd., (potocznie, potoczny) (przestarzałe, przestarzały) interes, zwykle nieuczciwy business

getto ˈɡɛtːɔ n
(historia, historyczny, historycznie) dzielnica przymusowego zamknięcia Żydów w czasie drugiej wojny światowej ghetto
(przenośnie, przenośnia) miejsce, środowisko lub grupa społeczna (etniczna, religijna lub kulturowa) izolująca się od otoczenia, żyjąca w izolacji od otoczenia ghetto
dzielnica biedoty, zwykle zamieszkana w większości przez jedną grupę etniczną lub religijną (np. Murzynów, Chińczyków, Portorykańczyków w USA) ghetto
w średniowieczu i później: zwarte skupisko, dzielnica miejska odseparowana od pozostałych części miasta i zamieszkiwana przez mniejszość etniczną, zwykle żydowską, pozwalająca im na zachowanie odrębności etnicznej i religijnej ghetto Jewry

gettoizacja ˌɡɛtːɔ<sup>j</sup>iˈzaʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) proces tworzenia się gett, homogenicznych obszarów zamieszkiwanych przez grupy mniejszościowe, które nie współżyją ze społeczeństwem większościowym; ghettoisation ghettoization

ghi n
indyjskie masło klarowane; ghee

ghul n
(mitologia, mitologiczny) w wierzeniach przedmuzułmańskiej Arabii zły duch zamieszkujący cmentarze, bezczeszczący groby i pożerający trupy; postać często występująca w grach i literaturze fantastycznej; ghoul

giaur ɟawr n
(etnografia, etnograficzny) ((pejoratywnie, pejoratywny)) muzułmańskie określenie innowiercy, szczególnie chrześcijanina giaour

gibelin n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik cesarstwa w średniowiecznych Włoszech; Ghibelline

gibon ˈɟibɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel rodziny małp człekokształtnych o długich kończynach przednich i bez ogona gibbon

gibraltarski adj
związany z Gibraltarem, dotyczący Gibraltaru Gibraltarian

giez ɟɛs n
(zoologia, zoologiczny) owad podobny do muchy, pasożyt, kąsa głównie bydło i konie; gadfly

giełda ˈɟɛwda n
(ekonomia, ekonomiczny) instytucja publiczna, w której kupcy i pośrednicy (maklerzy) kupują lub sprzedają papiery wartościowe i niektóre towary masowe; stock exchange

gig ɟik n
(historia, historyczny, historycznie) jednokonny powozik dwukołowy gig
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (morski) wąska, szybka łódź wiosłowa o ściętej rufie gig

gigabajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji: zapisywanej, przetwarzanej lub przesyłanej; również jednostka pojemności pamięci operacyjnej komputera i nośników danych; gigabyte

gigaherc n
(metrologia, metrologiczny) jednostka częstotliwości równa miliardowi herców gigahertz gigacycle

gigant ˈɟiɡãnt n
(zobacz) olbrzym giant

gigantomachia ˌɟiɡãntɔ̃ˈmaçja n
(mitologia grecka) walka gigantów z bogami olimpijskimi; gigantomachy

gigantyczny ˌɟiɡãnˈtɨʧ̑nɨ adj
ogromny, bardzo duży gigantic

gil ɟil n
(ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhula, barwny ptak wielkości wróbla, z rodziny łuszczaków; bullfinch
(ornitologia, ornitologiczny) jedna z ras gołębia o czerwonym upierzeniu, pochodząca z Albanii; archangel
(potocznie, potoczny) śluzowy wyciek z nosa snot

gildia ˈɟildʲja n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowiecznej Europie stowarzyszenie o charakterze obronnym, religijnym lub towarzyskim, w szczególności łączące interesy kupców i innych grup zawodowych; guild

gilosz n
(rzemiosło, rzemieślniczy) ornament ciągły, żłobiony ze wstęg przeplatających się ze sobą; motyw dekoracyjny w architekturze i meblarstwie guilloche

gilotyna ˌɟilɔˈtɨ̃na n
przyrząd służący do cięcia papieru, blachy itp. cutter
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez ścięcie głowy; guillotine

giluszek ɟiˈluʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Carpodacus sibiricus, gatunek ptaków z rodzaju Carpodacus Long-tailed Rosefinch

gimnastyczny ˌɟĩmnaˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z gimnastyką, służący gimnastyce gymnastic

gimnastyka ɟĩmˈnastɨka n
(sport, sportowy) ogół ćwiczeń rozciągających i poprawiających sprawność fizyczną gymnastics

gimnazjum ɟĩmˈnazʲjũm n
(szkolnictwo, szkolny) trzyletnia, ponadpodstawowa szkoła ogólnokształcąca; junior high school

ginekolog ˌɟĩnɛˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista ginekologii gynecologist gynaecologist

ginekologia ˌɟĩnɛkɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób żeńskiego układu płciowego; gynecology gynaecology

ginekologiczny ˌɟĩnɛkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z ginekologią, dotyczący ginekologii gynecological

ginekomastia ˌɟĩnɛkɔ̃ˈmastʲja n
(medycyna, medyczny) rozrost tkanki gruczołowej sutka u mężczyzny, objawiające się jego powiększeniem gynecomastia

gingerol n
(biochemia, biochemiczny) fitoskładnik imbiru gingerol

ginąć ˈɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
gubić się, zostawać zgubionym get lost

gips ɟips n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczanów, dwuwodny siarczan wapnia; także skała osadowa której głównym składnikiem jest dwuwodny siarczan wapnia, dodatkowo może ona zawierać anhydryt, iły, różne węglany; gypsum

gipsowy ɟipˈsɔvɨ adj
wykonany z gipsu gypseous

girlsband n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (neologizm) grupa muzyczna składająca się wyłącznie z dziewczyn all female band

gis ɟis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g podwyższony o półton; G-sharp

gis-moll ˈɟis‿mɔl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku gis (w zapisie nutowym z trzema krzyżykami) g-sharp minor

gisis ˈɟisʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk g podwyższony o cały ton; G double sharp

gitara ɟiˈtara n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strunowy instrument muzyczny; guitar

gitara basowa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy szarpany, najczęściej elektryczny, z progami na gryfie, transponujący o oktawę w dół; bass bass guitar electric bass

gitara elektryczna ɟiˈtara ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gitara wyposażona w urządzenie przekazujące sygnał do wzmacniacza i modulujące dźwięk; electric guitar

gitarzysta ˌɟitaˈʒɨsta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na gitarze guitarist

giętarka ɟɛ̃nˈtarka n
urządzenie, często ręczne, służące do wyginania prętów lub metalowych pasków bending machine

glacjalny ɡlaˈʦ̑ʲjalnɨ adj
związany z glacjałem (okresem lodowcowym) glacial

glacjologia ˌɡlaʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o lodowcach i lądolodach; glaciology

gladiator ɡlaˈdʲjatɔr n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: osoba walcząca dla uciechy publiczności na arenie z innymi osobami lub dzikimi zwierzętami; gladiator

gladiatorski adj
związany z gladiatorem, dotyczący gladiatora gladiatorial

glasgowski adj
związany z Glasgow, dotyczący Glasgow Glaswegian

glaukofan n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady krzemianów zaliczany do grupy amfiboli; glaucophane

glazura ɡlaˈzura n
(technologia, technika, techniczny) cienka powłoka szkliwa nakładana na wyroby ceramiczne, np. płytki, kafle; glaze

gleba ˈɡlɛba n
powierzchniowa warstwa litosfery wzbogacona w substancje organiczne wskutek procesów glebotwórczych; soil

glediczja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Gleditsia L., rodzaj drzew z rodziny bobowatych; Gleditsia

gliceryna ˌɡlʲiʦ̑ɛˈrɨ̃na n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; glycerine

glicerynowy ˌɡlʲiʦ̑ɛrɨ̃ˈnɔvɨ adj
składający się z gliceryny, dotyczący gliceryny glyceric

glin ɡlʲĩn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Al i liczbie atomowej 13; aluminium aluminum

glina ˈɡlʲĩna n
(geologia, geologiczny) skała osadowa; clay
(potocznie, potoczny) policjant cop

gliniany ɡlʲĩˈɲãnɨ adj
sformowany, ulepiony z gliny clay earthen

gliniarz ˈɡlʲĩɲaʃ n
(potocznie, potoczny) policjant cop copper

gliniasty adj
zawierający dużo gliny clayey argillaceous

glinobitka n
(budownictwo) cegła z niewypalonej gliny, często z domieszką, żwiru, piasku lub słomy adobe

glinokrzemian n
(mineralogia, mineralogiczny) nieorganiczny związek chemiczny; aluminosilicate

glissando n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkie, płynne przejście przez szereg kolejnych dźwięków instrumentu, wywołane np. przez szybkie przesunięcie palca wzdłuż struny, po klawiszach lub przez wyciągnięcie rury puzonu; glissando

glob ɡlɔp n
(geografia, geograficzny) kula ziemska globe

globalizacja ˌɡlɔbalʲiˈzaʦ̑ʲja n
proces zacieśniania się powiązań państw poprzez m.in. zwiększanie obrotów handlowych i przepływu ludzi oraz powodujący ujednolicanie się kultur i trybu życia ludzi na świecie; globalization

globalne ocieplenie ɡlɔˈbalnɛ ˌɔʨ̑ɛˈplɛ̃ɲɛ n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) zjawisko podwyższenia średniej temperatury atmosfery przy powierzchni ziemi i oceanów; global warming

globalnie ɡlɔˈbalʲɲɛ adv
na całym świecie globally

globalny ɡlɔˈbalnɨ adj
ogólnoświatowy, obejmujący cały świat global
całościowy, liczony lub rozpatrywany ogólnie global

globus ˈɡlɔbus n
kulisty model Ziemi, sfery niebieskiej lub innego ciała niebieskiego z umieszczoną (narysowaną lub naklejoną) na nim mapą; globe

glock n
(wojskowość, wojskowy) pistolet marki Glock glock

glokalizacja ˌɡlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
globalna produkcja dóbr, usług, idei, wartości i informacji uwzględniająca lokalne uwarunkowania w stopniu, który umożliwi akceptację i przyswojenie, wszystkich produktów finalnych trafiających do odbiorców w społeczeństwach lokalnych; glocalisation glocalization

glon ɡlɔ̃n n
Algae, rodzaj organizmów wodnych; alga

glorieta ɡlɔrʲˈjɛta n
(architektura, architektoniczny) niewielka, ogrodowa budowla, altana lub pawilon kolumnowy, w najwyższym punkcie ogrodu gloriette

glosa n
(językoznawstwo, językoznawczy) uwaga, objaśnienie dopisane ręcznie przez czytelnika lub kopistę danej książki; gloss

glosariusz n
słownik dołączony do tekstu objaśniający przestarzałe lub obecnie rzadko używane wyrazy glossary

glottochronologia n
(językoznawstwo, językoznawczy) metoda przybliżonego określania czasu rozpadu prajęzyka jakiejś rodziny na odrębne języki; glottochronology

glukometr ɡluˈkɔ̃mɛtr̥ n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do automatycznego pomiaru poziomu glukozy we krwi glucometer blood glucose meter glucose meter

glukoza n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, monosacharyd występujący we wszystkich organizmach żywych; glucose

gluon ˈɡlu<sup>w</sup>ɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, będąca nośnikiem oddziaływań silnych gluon

glutaminian ˌɡlutãˈmʲĩɲãn n
(chemia, chemiczny) sól kwasu glutaminowego glutamate

gluten n
(biochemia, biochemiczny) mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny, występująca w ziarnach niektórych zbóż; gluten

gmach ɡmax n
okazały budynek w którym znajduje się zwykle ważna instytucja edifice

gmina ˈɡmʲĩna n
(administracja) podstawowa i zarazem najmniejsza jednostka samorządu terytorialnego; municipality

gnat ɡnat n
(slangowo) pistolet piece

gnejs ɡnɛjs n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna średnio- i gruboziarnista o teksturze kierunkowej; gneiss

gniady ˈɟɲadɨ adj
o koniu: mający brązową (jasną bądź ciemną) sierść oraz czarną grzywę, ogon i dolne odcinki kończyn bay sorrel

gniazdko ˈɟɲastkɔ n
(potocznie, potoczny) gniazdo do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp. power outlet

gniazdo ˈɟɲazdɔ n
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjnie przystosowany do łączenia urządzeń sieci elektrycznej, telefonicznej itp.; socket
(technologia, technika, techniczny) dwukierunkowe łącza komunikacyjne umożliwiające przesyłanie danych pomiędzy procesami działającymi na jednej lub wielu maszynach; socket
(technologia, technika, techniczny) miejsce, gdzie do komputera podłącza się procesor, kartę graficzną lub inne karty slot socket
(zoologia, zoologiczny) konstrukcja lęgowa najczęściej ptaków i innych zwierząt; nest

gniazdować ɟɲazˈdɔvaʨ̑ v
(ornitologia, ornitologiczny) o ptakach: zakładać gniazda, odbywać lęgi nest
(językoznawstwo, językoznawczy) układać w słowniku wyrazy w grupy na podstawie ich motywacji słowotwórczej lub pokrewieństwa etymologicznego group

gnida ˈɟɲida n
jajo wszy; nit

gniew ɟɲɛf n
uczucie złości, silne niezadowolenie z czegoś lub kogoś; anger wrath rage ire

gniewny adj
mający w sobie gniew lub podatny nań angry bitter
wyrażający gniew angry

gnieść ɟɲɛ̇ɕʨ̑ v
(kulinaria) wyrabiać (ciasto) knead
miażdżyć crush gall mash press ruffle squeeze
miąć crumple

gnilny adj
dotyczący procesu gnicia putrefactive

gniot ɟɲɔt n
(potocznie, potoczny) nieudana praca, dzieło rąk trash

gnojówka n
(rolnictwo, rolniczy) przefermentowane płynne odchody zwierzęce stosowane jako nawóz organiczny; liquid manure

gnomon ˈɡnɔ̃mɔ̃n n
prosty zegar słoneczny gnomon

gnostyk n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik gnostycyzmu Gnostic

gnoza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) takie poznanie istoty Boga, które daje zbawienie gnosis

gnu ɡnu n
(zoologia, zoologiczny) Connochaetes, rodzaj dużych antylop z rodziny krętorogich; gnu wildebeest

gnuśny ˈɡnuɕnɨ adj
(o osobach) charakteryzujący się lenistwem, ospałością apathetic

gnój ɡnuj n
(pospolicie) (rolnictwo, rolniczy) stałe i płynne odchody zwierzęce, zmieszane ze ściółką, używane do nawożenia gleby; dung manure

gnębić v
powodować zły stan psychiczny bother trouble
znęcać się psychicznie lub fizycznie nad kim lub nad czym oppress
trwać w złym stanie psychicznym worry

go ɡɔ n
rodzaj gry planszowej; go goe

goban ˈɡɔbãn n
(sport, sportowy) plansza do go i gomoku; go board goban

gobelin n
(sztuka) ozdobna tkanina, naśladująca malowidło, stosowana do ozdoby ścian tapestry

goblin n
(literacko) (fantasy) człekokształtne brzydkie stworzenie, pełen złośliwości bohater ludowych opowieści; goblin

gocki adj
związany z Gotami, dotyczący Gotów Gothic

gocki n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język wschodniogermański, używany przez germańskie plemię Gotów; Gothic

godność ˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
(przestarzałe, przestarzały) nazwisko surname
poczucie własnej wartości, szacunek dla samego siebie; dignity

godny ˈɡɔdnɨ adj
wart, zacny worthy admirable trustworthy

godzina ɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) odstęp, przedział czasu równy 60 minutom; równy 3600 sekundom; hour
(szkolnictwo, szkolny) (uczniowskie) (zobacz) godzina lekcyjna hour
jedna z 24 chwil podczas doby oddzielonych od siebie co godzinę (1.1), począwszy od północy o'clock time hour

godzina policyjna ɡɔˈʥ̑ĩna ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjna n
pora doby, w której zakazane jest przebywanie na ulicach; curfew

godzinami adv
bardzo długo, wiele godzin for hours for hours on end

godziny szczytu n
(ekonomia, ekonomiczny) (telekomunikacja) okres największego obciążenia sieci np. elektrycznej, telekomunikacyjnej, sieci dróg rush hour

godło ˈɡɔdwɔ n
(heraldyka, heraldyczny) wizerunek przedstawiony na tarczy herbowej; emblem

gofr ɡɔfr̥ n
(kulinaria) wafel z ciasta naleśnikowego spożywany na ciepło, często z dodatkami; waffle

gofrownica ˌɡɔfrɔvʲˈɲiʦ̑a n
(kulinaria) maszynka do pieczenia gofrów waffle iron

gogle n
okulary z oprawą ściśle przylegającą do twarzy, chroniących oczy przed wiatrem, deszczem, urazami; goggles safety glasses

goista ɡɔˈ<sup>j</sup>ista n
(potocznie, potoczny) osoba grająca w go go player

goj ɡɔj n
(potocznie, potoczny) określenie używane przez żydów w stosunku do innowierców, np. chrześcijan; gentile

gokart n
mały, nisko osadzony samochód wyścigowy, niedopuszczony do ruchu ulicznego go-cart gocart

gol ɡɔl n
(sport, sportowy) umieszczenie piłki lub krążka w bramce i punkt zdobyty w ten sposób goal

golarka ɡɔˈlarka n
(elektryczność) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) urządzenie elektryczne służące do golenia; shaver

golem ˈɡɔlɛ̃m n
(folklor) istota podobna do człowieka, ulepiona z gliny, niema i bezwolna, występująca w kulturze i wierzeniach żydowskich; golem

goleń ˈɡɔlɛ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) część nogi człowieka (lub tylnej kończyny zwierzęcia) znajdująca się między kolanem a stopą; shin

golf ɡɔlf n
rodzaj wysokiego kołnierza z dzianiny, który otula szyję; turtleneck
sweter lub bluzka z golfem (1.1) polo neck turtleneck sweater
(sport, sportowy) dyscyplina sportu polegająca na bijaniu kijem do dołków małej piłki; golf

golfista ɡɔlˈfʲista n
(sport, sportowy) ktoś, kto uprawia golf golfer

golić ˈɡɔlʲiʨ̑ v
usuwać zarost lub owłosienie, tnąc je tuż przy skórze shave

golonka ɡɔˈlɔ̃nka n
(spożywczy) część szynki z kością goleniową; knuckle of pork pork leg porkshank

gompa ˈɡɔ̃mpa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) budynek klasztoru buddyzmu tybetańskiego i ośrodek modlitwy; gompa

gondola ɡɔ̃nˈdɔla n
wąska, drewniana łódka z jednym wiosłem, przystosowana do przewozu pasażerów, stosowana głównie w Wenecji; gondola
kosz balonu lub sterowca gondola

gondolier ɡɔ̃nˈdɔlʲjɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) człowiek sterujący gondolą gondolier

gong ɡɔ̃ŋk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie okrągłej, mosiężnej płyty zawieszonej pionowo na stelażu; gong

goniec ˈɡɔ̃ɲɛʦ̑ n
(szachy, pojęcie szachowe) figura poruszająca się po szachownicy na skos; bishop

goniometria ˌɡɔ̃ɲɔ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) dział trygonometrii zajmujący się badaniem elementarnych własności funkcji trygonometrycznych goniometry

gonić ˈɡɔ̃ɲiʨ̑ v
biec, poruszać się szybko za czymś lub kimś, aby go doścignąć i schwytać chase pursue

gont n
(budownictwo) drewniany materiał do wykonywania pokryć dachowych; shake shingle

googlować ɡuɡˈlɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) wyszukiwać w Internecie za pomocą wyszukiwarki Google google

googol n
(matematyka, matematyczny) liczba o wartości 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 = 10100 googol

gorbaczowowski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z postacią radzieckiego przywódcy Michaiła Gorbaczowa Gorbachevian

gordyjski adj
związany z Gordionem (starożytnym miastem w Azji Mniejszej) Gordian

gorgonzola ˌɡɔrɡɔ̃w̃ˈzɔla n
(kulinaria) włoski ser podpuszczkowy, miękki, poprzerastany zielononiebieskimi żyłkami pleśni, o ostrym smaku; gorgonzola

gorillapod ˌɡɔrʲilˈːapɔt n
(fotografia) rodzaj statywu fotograficznego o giętkich i elastycznych nóżkach, które można także mocować do różnych przedmiotów gorillapod

gorliwość ɡɔrˈlʲivɔɕʨ̑ n
wykazywanie w czymś wytrwałości i zapału ardor zeal zealousness

gorliwy adj
taki, który wykazuje szczególny zapał ardent assiduous avid devout earnest fervid

gorset ˈɡɔrsɛt n
część ubioru damskiego używana od końca XIV wieku do pierwszej dekady XX wieku; corset

gorszyć v
wywoływać demoralizację corrupt demoralize deprave
wywoływać oburzenie horrify offend scandalize shock

gorycz n
(przenośnie, przenośnia) negatywne odczucie acrimony bile bitterness life's pain
gorzki smak bitter bitter taste bitterness
substancja o gorzkim smaku wormwood

goryczka wiosenna n
(botanika, botaniczny) Gentiana verna L., gatunek rośliny z rodziny goryczkowatych; spring gentian

goryl ˈɡɔrɨl n
(zoologia, zoologiczny) Gorilla gorilla, największa małpa człekokształtna; gorilla

gorzelnia ɡɔˈʒɛlʲɲa n
zakład wytwarzający alkohol etylowy metodą fermentacyjną, na ogół z surowców skrobiowych; distillery

gorzelnictwo ˌɡɔʒɛlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
dział przemysłu, zajmujący się wytwarzaniem spirytusu surowego metodą fermentacji cukrów i destylacji spirytusu; distillation of alcohol

gorzki ˈɡɔʃʲci adj
taki, którego smak zawiera gorycz; przeciwny słodkiemu bitter

gorzyk n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Pipridae; manakin

gorąca stopka ɡɔˈrɔ̃nʦ̑a ˈstɔpka n
(fotografia) uchwyt znajdujący się w górnej części korpusu aparatu fotograficznego, na którym mocuje się zewnętrzną lampę błyskową, a czasem też odbiornik wężyka spustowego lub dyfuzor hot shoe

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ adv
bardzo ciepło, upalnie hot

gorąco ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɔ n
wysoka temperatura, upał heat

gorącokrwisty ˌɡɔrɔ̃nʦ̑ɔˈkr̥fʲistɨ adj
o koniu: czystej krwi, szlachetnej rasy i żywego temperamentu hot-blooded

gorący ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ adj
(przenośnie, przenośnia) serdeczny warm
bardzo ciepły, tak, że odczuwany nieprzyjemnie hot

gorączka ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) stan uniesienia emocjonalnego fever rush
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka przekracza 38℃; fever

gorączka krwotoczna Ebola n
(medycyna, medyczny) ciężka, często śmiertelna choroba zakaźna wywoływana przez wirus Ebola; Ebola hemorrhagic fever Ebola virus disease

gorączka złota ɡɔˈrɔ̃n͇ʧ̑ka ˈzwɔta idiom
nagły pęd do poszukiwania złota gold rush

gospoda n
(dawniej, dawny) kwatera na krótki pobyt rest house
dom zajezdny inn rest house
jadłodajnia wiejska lub stylizowana na taki charakter inn bibberies tavern

gospodarczy ˌɡɔspɔˈdarʧ̑ɨ adj
związany z gospodarką, dotyczący gospodarki economic

gospodarka ˌɡɔspɔˈdarka n
całokształt działalności gospodarczej economy
gospodarowanie, zarządzanie czymś management

gospodarka pasieczna n
(pszczelarstwo, pszczelarski) ogół metod, technologii, środków i sprzętu, jakich pszczelarz używa przy pracy z pszczołami hive management

gospodarować v
prowadzić gospodarkę danego miejsca lub miejscowości manage
prowadzić gospodarstwo rolne farm

gospodarstwo ˌɡɔspɔˈdarstfɔ n
inwentarz domowy, mienie, sprzęty znajdujące się w domu household
ogół spraw związanych z rodziną, domem household
posiadłość wiejska o charakterze rolniczym obejmująca grunty i zabudowania; także jednostka produkcyjna specjalizująca się w rolnictwie farm

gospodarz ɡɔsˈpɔdaʃ n
osoba przyjmująca gości host

gospodyni domowa ˌɡɔspɔˈdɨ̃ɲi dɔ̃ˈmɔva n
kobieta, która zajmuje się własnym domem i opieką nad dziećmi housewife

gospodzin n
(staropolski) gospodarz, pan lord

gotowanie ˌɡɔtɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: gotować cooking

gotować ɡɔˈtɔvaʨ̑ v
doprowadzać do wrzenia boil
przyrządzać ciepłą potrawę cook
(o wodzie, potrawie) osiągać temperaturę wrzenia boil

gotowy ɡɔˈtɔvɨ adj
(książkowy) gotowy (jest) + bezokolicznik → jest zdolny, może likely to
chętny i zdolny do zrobienia czegoś poise set willing yare
o wyrobach, zwłaszcza ubraniu: wykonany seryjnie, nie na miarę off-the-hook off-the-peg off-the-rack ready made
o żywności: wyprodukowany w fabryce i wymagający tylko podgrzania TV dinner
przygotowany do czegoś, na coś ready alert prepare
skończony, wykonany ready wired for sound

gotycki ɡɔˈtɨʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) związany z gotykiem, stylem sztuki średniowiecznej gothic

gotyk ˈɡɔtɨk n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) styl w architekturze i sztuce średniowiecza; Gothic

gotów ˈɡɔtuf adj
(książkowy) gotowy (jest) + bezokolicznik → jest zdolny, może likely to
chętny i zdolny do zrobienia czegoś poise set willing yare
przygotowany do czegoś, na coś alert prepare ready
skończony, wykonany ready wired for sound

gotówka ɡɔˈtufka n
(bankowość, bankowy) (księgowość) pieniądze, którymi można płacić w każdej chwili cash
pieniądze w postaci banknotów lub monet cash currency ready money cash money hard cash ready cash

gołobrody adj
(przestarzałe, przestarzały) o chłopaku nie golący się jeszcze beardless

gołym okiem ˈɡɔwɨ̃m ˈɔcɛ̃m adv
(związek frazeologiczny) bez przyrządów optycznych with the naked eye

gołymi rękami ɡɔˈwɨ̃mʲi rɛ̃ŋˈkãmʲi adv
(potocznie, potoczny) nie dysponując bronią bare-handed with bare hand

gołąb ˈɡɔwɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości ptak często spotykany w miastach; pigeon dove

gołąbek ɡɔˈwɔ̃mbɛk n
(kulinaria) danie z ryżu i mielonego mięsa zawiniętego w liście kapusty; cabbage roll
(żartobliwie) o kimś zakochanym, pozostającym w związku lovebird

gołębi ɡɔˈwɛ̃mbʲi adj
(zoologia, zoologiczny) charakterystyczny dla gołębia, dotyczący gołębia, odnoszący się do gołębia, związany z gołębiem dove dove 's pigeon pigeon 's
mający kolor jasnopopielaty o odcieniu niebieskawym, taki jak kolor pióra gołębia dove dove-gray dove-grey

gołębica ˌɡɔwɛ̃mˈbʲiʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) samica gołębia dove

gołębnik ɡɔˈwɛ̃mbʲɲik n
pomieszczenie lub budowla do hodowli gołębi dovecote dovecot

gościnnie adv
w sposób gościnny hospitably

gościnność n
szacunek, serdeczność i troskliwość okazywane gościom hospitality

gościnny ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ adj
chętnie przyjmujący kogoś u siebie, serdeczny i przyjazny dla gości hospitable
przeznaczony dla gości, podróżnych guest
związany z wizytą osoby zaproszonej guest

gościć v
podejmować kogo u siebie host receive regale take in wine and dine
o stanach psychicznych stawać się widocznym keep
przebywać w jakimś miejscu, być gościem enjoy hospitality indwell

gość ɡɔɕʨ̑ n
(potocznie, potoczny) negatywnie o osobie mało znanej lub zażyle o osobie dobrze znanej fellow
osoba przychodząca do kogoś w odwiedziny, zaproszona na spotkanie, przyjęcie, imprezę, bal, itp. guest visitor

goździk ˈɡɔʑʥ̑ik n
(botanika, botaniczny) Dianthus, roślina ozdobna o różnokolorowych kwiatach; carnation pink sweet william
(kulinaria) wysuszony pąk kwiatowy drzewa goździkowego, służący jako przyprawa; clove

gra ɡra n
(sport, sportowy) mecz game match
granie na instrumencie playing game
zabawa według ustalonych reguł; game play

gra słów ˈɡra ˈswuf n
budowanie zdań w oparciu o wieloznaczność lub homonimię wyrazów play on words pun word play

grab ɡrap n
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew z rodziny Stylocerataceae o gładkiej, nieznacznie spękanej, popielatej korze; hornbeam
drewno grabu (1.1) hornbeam

grabarz ˈɡrabaʃ n
osoba zajmująca się kopaniem grobów i grzebaniem zmarłych; gravedigger grave-digger

grabie ˈɡrabʲjɛ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) ręczne narzędzie rolnicze lub ogrodnicze (drewniane lub metalowe) służące do grabienia; rake

grabież ˈɡrabʲjɛʃ n
zabieranie siłą czyjejś własności; obrabowanie, plądrowanie pillage loot depredation plunder rapine raven

grabieżca n
ten, kto dokonuje grabieży, rabuje, łupi plunderer

grabić ˈɡrabʲiʨ̑ v
(książkowy) odbierać coś komuś siłą, łupić loot pillage plunder rob sack
zgarniać grabiami siano, liście lub zżęte zboże, także wyrównywać powierzchnię ziemi rake

gracja n
wdzięk, powab, lekkość grace

gracz ɡraʧ̑ n
uczestnik gry lub zawodów player gambler

grad ɡrat n
(matematyka, matematyczny) jednostka miary kąta płaskiego równa jednej setnej kąta prostego; grade
(meteorologia, meteorologiczny) opad atmosferyczny w postaci kulek lodu; hail
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) wiele przedmiotów (także: słów, wyzwisk itp.) lecących w jakąś stronę hail

gradient ˈɡradʲjɛ̃nt n
płynne przejście jednego koloru w drugi gradient
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wektor o kierunku i zwrocie zgodnym z kierunkiem wzrostu funkcji i wartości proporcjonalnej do szybkości wzrostu; gradient

gradologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o gradacjach szkodników gradology

graf ɡraf n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł szlachecki w dawnych Niemczech, Holandii, Belgii, Luksemburgu, Austrii, odpowiednik hrabiego; graf
(matematyka, matematyczny) zbiór wierzchołków, połączonych krawędziami; graph

grafem n
najmniejsza, fundamentalna jednostka pisma; grapheme

grafen ˈɡrafɛ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka; graphene

graffiti ɡrafˈfʲitʲi n
(sztuka) obrazy i rysunki artystyczne umieszczone w przestrzeni publicznej, najczęściej na murach, zwykle nielegalnie; graffiti

graficzny ɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
(sztuka) dotyczący grafiki (sztuki) graphical

grafik ˈɡrafʲik n
osoba zawodowo zajmująca się grafiką – klasyczną lub komputerową graphic designer illustrator
harmonogram prac schedule timetable

grafika ˈɡrafʲika n
(informatyka, informatyczny) obraz powielany komputerowo clip art graphics image
dział sztuk plastycznych, obejmujący techniki pozwalające na wielokrotne powielanie rysunku na papierze lub tkaninie; graphics printmaking
dzieło wykonane techniką (1.1) graphics print

grafit n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana alotropowa węgla, krucha, stalowoszara, dobrze przewodząca prąd elektryczny i ciepło, używana do wyrobu ołówków, smarów, elektrod itd. czy jako moderator w elektrowniach jądrowych; graphite

grafologia n
badanie cech pisma odręcznego w celu ustalenia jego niepowtarzalnych cech, często po to by zweryfikować prawdziwość podpisu; graphology

grafologiczny adj
związany z grafologią, dotyczący grafologii graphological

grafomania n
mania pisania książek, zwłaszcza autobiograficznych graphomania

grafoskop ɡraˈfɔskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie projekcyjne służące do wyświetlania na ekranie grafiki lub tekstu umieszczonych na folii diapozytywowej (foliogramie); overhead projector

gram ɡrãm n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka miary (masy), która jest równa jednej tysięcznej kilograma; gram gramme

gramatyczny ˌɡrãmaˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący gramatyki, związany z gramatyką grammatical
zgodny z regułami gramatyki grammatical

gramatyk ɡrãˈmatɨk n
specjalista w dziedzinie gramatyki grammarian

gramatyka ɡrãˈmatɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się opisywaniem języka, grammar

gramatykalizacja ˌɡrãmatɨkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) proces, w którym słowo traci swą podstawową funkcję semantyczną (morfem leksykalny) zachowując jedynie funkcję syntaktyczną (morfem fleksyjny) grammaticalization

gramofon ɡrãˈmɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odtwarzania dźwięku zapisanego na płytach gramofonowych; gramophone

granat ˈɡrãnat n
(mineralogia, mineralogiczny) twardy przezroczysty minerał stosowany w jubilerstwie (jako kamień półszlachetny) lub jako materiał ścierny; garnet
(spożywczy) owoc granatowca pomegranate
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) granatowiec; pomegranate
(wojskowość, wojskowy) pocisk wyrzucany ręcznie, wypełniony materiałem wybuchowym; hand grenade
kolor ciemnoniebieski, także ubranie, materiał itp. w tym kolorze; navy blue

granat karabinowy ˈɡrãnat ˌkarabʲĩˈnɔvɨ n
granat przeznaczony do miotania przy pomocy garłacza rifle grenade

granat nasadkowy ˈɡrãnat ˌnasatˈkɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) granat przeznaczony do miotania przy pomocy granatnika nasadkowego; rifle grenade

granatowiec ˌɡrãnaˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Punica granatum L., drzewo lub krzew z rodziny krwawnicowatych o jadalnych owocach, rodzące granaty; pomegranate

granatowy ˌɡrãnaˈtɔvɨ adj
mający kolor szóstego pasma tęczy, taki jak kolor bezchmurnego, nocnego nieba itp.; kolor ciemnoniebieski; navy blue navy

graniastosłup ˌɡrãɲaˈstɔswup n
(matematyka, matematyczny) wielościan, którego wszystkie wierzchołki są położone na dwóch równoległych płaszczyznach i którego wszystkie krawędzie leżące poza tymi podstawami są do siebie równoległe; prism

granica ɡrãˈɲiʦ̑a n
(administracja) umowna linia oddzielająca państwa, regiony itp.; border frontier
(matematyka, matematyczny) wartość, do której zmierza ciąg lub funkcja; limit

graniczny ɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
dotyczący granicy określonego obszaru frontier

graniczyć ɡrãˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
(w odniesieniu do uczuć, stanu fizycznego lub psychicznego) być bliskim, być podobnym, przypominać verge
mieć wspólną granicę, sąsiadować border

granit ˈɡrãɲit n
(geologia, geologiczny) pospolita, kwaśna skała magmowa; granite

grant ɡrãnt n
dotacja, dofinansowanie do projektu naukowego, edukacyjnego itp., przyznawane w drodze konkursu, głosowania lub na mocy decyzji jakiegoś gremium grant

granulka n
małe nieregularne ziarno w formie których sprzedaje się niektóre produkty jak leki czy artykuły chemiczne granule

grappa ˈɡrapːa n
(kulinaria) wódka z winogron (i ich pestek) grappa

grasica n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł układu chłonnego znajdujący się tuż za mostkiem, szczególnie aktywny w okresie dorastania; thymus

grasować ɡraˈsɔvaʨ̑ v
dokonywać napadów, gwałtów na określonym terenie maraud prowl

grat ɡrat n
(pogardliwie) stary, wyeksploatowany, często psujący się pojazd mechaniczny junker
(potocznie, potoczny) przedmiot niezbyt wartościowy, często stary, zniszczony mebel, sprzęt domowy junk

gratis ˈɡratʲis adv
bezpłatnie, darmo, darmowo, gratisowo, nieodpłatnie, za Bóg zapłać, za darmo; (potocznie, potoczny) na ładne oczy, za darmochę, za frajer, za friko gratis free

gratulacja ˌɡratuˈlaʦ̑ʲja n
wyraz uznania złożony komuś z okazji jego sukcesu congratulation

gratulacje interjection
wyrażenie uznania wypowiadane z okazji czyjegoś sukcesu lub radosnego wydarzenia congratulations

gratulacje n
wyrazy uznania przekazywane komu z okazji szczęśliwego wydarzenia w życiu tej osoby congratulation

gratulować ˌɡratuˈlɔvaʨ̑ v
składać wyrazy uznania congratulate felicitate

gratyfikacja ˌɡratɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
dodatkowe, zwykle jednorazowe, wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za specjalne zasługi, z okazji świąt, jubileuszu firmy itp. gratification

grawer n
osoba zajmująca się grawerstwem, czyli wykonywaniem rysunków na materiałach twardych engraver

grawerować v
żłobić rysunki powierzchniach z materiałów twardych, zwłaszcza metalowych engrave

grawitacja ˌɡravʲiˈtaʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) powszechna siła przyciągania działająca pomiędzy ciałami mającymi masę; gravitation gravity

grawitacyjny ˌɡravʲitaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z grawitacją, dotyczący grawitacji gravitational

grawiton n
(fizyka, fizyczny) hipotetyczny kwant pola grawitacyjnego graviton

grać ɡraʨ̑ v
brać udział w grze – sportowej, towarzyskiej itp. play
o przedmiocie: wydawać dźwięki play
być aktorem odtwarzającym jakąś postać w przedstawieniu lub filmie play act star
wydobywać dźwięki używając instrumentu muzycznego play

grać na nerwach ˈɡraʨ̑ na‿ˈnɛrvax v
drażnić, denerwować kogoś get on somebody's nerves

grać pierwsze skrzypce ˈɡraʨ̑ ˈpʲjɛrfʃɛ ˈskʃɨpʦ̑ɛ v
(przenośnie, przenośnia) być najważniejszym, mieć decydujący głos to play first fiddle

grań ɡrãɲ n
(geografia, geograficzny) grzbiet górski o bardzo stromych zboczach, zwykle wąski i skalisty crag

grdyka ˈɡrdɨka n
(anatomia, anatomiczny) wystająca na przedniej części szyi chrząstka krtani (zazwyczaj u mężczyzn) Adam's apple

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci adj
związany z Grecją, dotyczący Grecji lub Greków Greek
związany z Greckim Kościołem Prawosławnym Greek

grecki ˈɡrɛʦ̑ʲci n
język Greków i po części Cypryjczyków; Greek

gregoriański ˌɡrɛɡɔrʲˈjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do papieża Grzegorza XIII; , Gregorian
odnoszący się do papieża Grzegorza I; , Gregorian

grejpfrut ˈɡrɛjpfrut n
(botanika, botaniczny) roślina cytrusowa z rodziny rutowatych; grapefruit
(spożywczy) owoc grejpfruta (1.1) grapefruit

gremium ˈɡrɛ̃mʲjũm n
grupa osób zajmujących się tym samym zawodem lub pełniących te same funkcje body

grenadzki adj
związany z Grenadą, dotyczący Grenady (miasta) Granadan

grenlandzki ɡrɛ̃nˈlãnʦ̑ʲci adj
od Grenlandia Greenlandic

grill ɡrʲil n
(kulinaria) przenośny ruszt do pieczenia potraw grill

grillowanie ˌɡrʲilɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: grillować grill

grillować ɡrʲiˈlɔvaʨ̑ v
piec na rusztach grill

grip ɡrʲip n
(fotografia) dodatkowy uchwyt przymocowany do spodniej części aparatu fotograficznego, ułatwiający stabilne trzymanie go w pionie, posiadający zestaw najważniejszych przycisków sterujących, pozwalający także na zamontowanie dodatkowych baterii grip

grobowa cisza ɡrɔˈbɔva ˈʨ̑iʃa n
złowroga cisza, pełna napięcia emocjonalnego deathly hush deathly silence

grobowiec ɡrɔˈbɔvʲjɛʦ̑ n
okazała budowla lub wydzielone, zazwyczaj ozdobione, miejsce w innej budowli, gdzie pochowany jest zmarły; sepulcher tomb

grobowy ɡrɔˈbɔvɨ adj
odnoszący się do grobu grave

groch ɡrɔx n
(botanika, botaniczny) Pisum L., roślina uprawna z rodziny bobowatych; pea

groch cukrowy n
(botanika, botaniczny) odmiana grochu, która nie ma wyściółki pergaminowej w strąkach snow pea

groch z kapustą ˈɡrɔx s‿kaˈpustɔ̃w̃ n
bałagan, zamieszanie, chaos; bezładna mieszanina hodgepodge hotch-potch

grochy ˈɡrɔxɨ n
deseń w postaci dużych kropek wyraźnie odcinających się od tła polka dot

grochówka ɡrɔˈxufka n
(kulinaria) zupa gotowana na bazie grochu, w Polsce tradycyjnie gęsta, z żółtego grochu, na wywarze mięsnym, z ziemniakami, wędzonką i majerankiem; pea soup

grog ɡrɔk n
(kulinaria) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rum lub inny mocny trunek rozcieńczony gorącą wodą, czasami dodaje się również do niego sok z cytrusów, cynamon lub cukier; grog

grom ɡrɔ̃m n
(książkowy) piorun thunder

gromada ɡrɔ̃ˈmada n
(administracja) dawna jednostka podziału terytorialnego w Polsce i zaborze rosyjskim; potocznie również jej administracja; district
(astronomia, astronomiczny) skupienie gwiazd różnego pochodzenia obserwowane na niewielkiej przestrzeni nieba; cluster
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w botanice niższa rangą od królestwa, wyższa od klasy; division phylum
(biologia, biologiczny) kategoria systematyczna w zoologii niższa rangą od typu, wyższa od rzędu; class
zbiorowisko przedmiotów, zwierząt czy ludzi, zwykle dość liczne bunch group huddle troop

gromada gwiazd n
(astronomia, astronomiczny) zgrupowanie gwiazd związanych wspólnym pochodzeniem; atar cluster

gromadzić ɡrɔ̃ˈmaʥ̑iʨ̑ v
składać, zbierać w jednym miejscu collect
zbierać, kolekcjonować collect
zbierać się w gromadę gather
zbierać się w większej ilości gather

gromnica ɡrɔ̃mʲˈɲiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca święcona w dzień Matki Boskiej Gromnicznej, 2 lutego, tradycyjnie zapalana przy umierających, zmarłych oraz podczas niektórych uroczystości kościelnych, jak też podczas burzy dla odwrócenia piorunów; ; (zobacz) też gromnica w Encyklopedii staropolskiej blessed candle

grono ˈɡrɔ̃nɔ n
(potocznie, potoczny) kilka, kilkanaście niedużych owoców na wspólnej szypułce bunch
grupa ludzi połączonych jakimś wyróżnikiem, np. wspólnymi zainteresowaniami, przyjaźnią itp. circle company staff

gronostaj ɡrɔ̃ˈnɔstaj n
(zoologia, zoologiczny) Mustela erminea, gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych; stoat ermine

gros ɡrɔ ɡrɔs n
(przestarzałe, przestarzały) dwanaście tuzinów; 144 sztuki; gross
(książkowy) zdecydowana większość majority most

grossular ɡrɔsˈːular n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki kamień o żółtej lub zielonej barwie, zaliczany do gromady krzemianów i grupy granatów; grossular

grosz ɡrɔʃ n
(jednostka monetarna) jednostka monetarna w Polsce, obecnie setna część złotego; groschen grosz

grosz do grosza, a będzie kokosza ˈɡrɔʒ dɔ‿ˈɡrɔʃa ː‿ˈbɛ̃ɲʥ̑ɛ kɔˈkɔʃa proverb
dzięki cierpliwemu oszczędzaniu można sobie pozwolić na więcej look after the pennies and the pounds will look after themselves

groszek ˈɡrɔʃɛk n
(kulinaria) zielone nasiona grochu; także potrawa z tych nasion pea

grot ɡrɔt n
(wojskowość, wojskowy) ostre, najczęściej metalowe zakończenie strzał, broni drzewcowej, czy innych znaków wojskowych; arrowhead
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najważniejszy żagiel na dowolnej jednostce pływającej o napędzie żaglowym; mainsail

grota ˈɡrɔta n
(geologia, geologiczny) naturalne zagłębienie w skale, zwykle niezbyt głębokie; grotto

groteska n
(literacko) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór literacki, muzyczny lub plastyczny cechujący się silną deformacją i skarykaturyzowaniem świata przedstawionego, niejednolitością, absurdalnością, czy wreszcie mieszaniem fantastyki z rzeczywistością; grotesque

groteskowy ˌɡrɔtɛˈskɔvɨ adj
podobny do groteski; taki, jak groteska – karykaturalny, śmieszny grotesque burlesque farcical ludicrous

growler n
(meteorologia, meteorologiczny) (oceanografia, oceanograficzny) zwarta bryła lodu pływającego, która wystaje ponad lustro wody na wysokość mniejszą niż 1 metr i zajmującą powierzchnię ok. 20 m²; growler

groza ˈɡrɔza n
uczucie strachu, przerażenia spowodowane niebezpieczeństwem horror terror

grozić ˈɡrɔʑiʨ̑ v
straszyć czymś, zapowiadać coś złego threaten

groźba ˈɡrɔʑba n
zapowiedź kary, zemsty, niebezpieczeństwa itd. threat menace

groźny ˈɡrɔʑnɨ adj
taki, który stanowi niebezpieczeństwo dla czyjegoś zdrowia, zagraża bezpieczeństwu dangerous
taki, który wzbudza strach menacing ferocious grim

gruba ryba ˈɡruba ˈrɨba n
(przenośnie, przenośnia) ktoś bardzo ważny big fish big shot big-whig fat cat

grubas ˈɡrubas n
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) otyła osoba fatty fat-ass

grubo adv
(akustyka, akustyczny) mając niski ton deep voice flat low voice
dając lub nakładając grubą warstwę thick thickly
dając niedrobne kawałki coarse
w dużym stopniu grossly much

grubodziób ɡruˈbɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Coccothraustes coccothraustes, mały eurazjatycki ptak o masywnym dziobie zmieniającym kolor zależnie od pory roku; hawfinch

gruboskórny adj
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony taktu i wrażliwości rude

grubość n
cecha tego, co grube coarseness fatness heaviness
wymiar w krótszej osi thickness gage gauge ply weight

gruby ˈɡrubɨ adj
mający dużą grubość, średnicę thick
otyły fat big

gruby jak beczka ˈɡrubɨ ˈjaɡ ˈbɛʧ̑ka adj
o osobie: bardzo gruby as fat as pig

gruchacz n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Psophiidae; trumpeter

gruczoł ˈɡruʧ̑ɔw n
(anatomia, anatomiczny) narząd w organizmie ludzkim lub zwierzęcym składający się z tkanki nabłonkowej, o przeznaczeniu wydzielania i wytwarzania swoistych substancji, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania ustroju; gland

gruczoł mlekowy n
(anatomia, anatomiczny) zazwyczaj parzyste gruczoły charakterystyczne dla gromady ssaków, wydzielające mleko, które jest pokarmem dla młodych; mammary gland

grudzień ˈɡruʥ̑ɛ̇̃ɲ n
dwunasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); December

grunt ɡrũnt n
obszar stanowiący czyjąś własność (najczęściej występujące w liczbie mnogiej) ground land
powierzchnia Ziemi lub innej planety, teren ground land
warstwa gleby, która znajduje się przy powierzchni i można ją uprawiać soil

gruntować ɡrũnˈtɔvaʨ̑ v
pokrywać jakąś powierzchnię gruntem, warstwą podkładową prime

gruntownie ɡrũnˈtɔvʲɲɛ adv
w sposób obejmujący całość, wszystko thoroughly

grupa ˈɡrupa n
zbiór osób lub zwierząt (rzadziej: przedmiotów) znajdujących się blisko siebie group
(chemia, chemiczny) kolumna układu okresowego group
zbiór elementów (żywych lub martwych) o wspólnej cesze group

grupa docelowa n
(ekonomia, ekonomiczny) (publikatory) grupa osób, do której zasadniczo skierowany jest komunikat, reklama lub produkt; target group

grupa krwi n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) typ krwi ze względu na zestaw antygenów obecnych na powierzchni krwinek czerwonych blood type blood group BG

grupa nominalna ˈɡrupa ˌnɔ̃mʲĩˈnalna n
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka składniowa, której centralnym elementem jest rzeczownik lub zaimek rzeczowny noun phrase

grupa śmierci ˈɡrupa ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
(sport, sportowy) grupa w rozgrywkach, której drużyny/uczestnicy prezentują podobny, wysoki poziom i każdy z nich może być upatrywany w roli faworyta group of death

grupować ɡruˈpɔvaʨ̑ v
tworzyć grupy, porządkować w grupach group

grupowy ɡruˈpɔvɨ adj
odbywający się w grupie, dotyczący grupy group

gruszka ˈɡruʃka n
(spożywczy) owoc gruszy; pear

gruszkowy ɡruˈʃkɔvɨ adj
dotyczący gruszek (owoców) pear

gruszyczka n
(botanika, botaniczny) Pyrola L., rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych; wintergreen

gruziński ɡruˈʑĩj̃sʲci adj
dotyczący Gruzji, związany z Gruzją lub Gruzinami Georgian

gruźlica ɡruʑˈlʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna atakująca głównie płuca; tuberculosis TB consumption

gruźliczy adj
(medycyna, medyczny) związany z gruźlicą, dotyczący gruźlicy consumptive tubercular

gryczany adj
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) z ziaren gryki buckwheat

gryf ɡrɨf n
(mitologia, mitologiczny) fantastyczny stwór z ciałem lwa oraz szponami i głową orła; griffin

gryka ˈɡrɨka n
(botanika, botaniczny) Fagopyrum L., roślina uprawna na kaszę gryczaną; buckwheat

grymas ˈɡrɨ̃mas n
wykrzywienie twarzy grimace wince

grynszpan ˈɡrɨ̃w̃ʃpãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, zasadowa sól miedzi i kwasu octowego, powstająca w wyniku korozji; verdigris
niebieskozielony kolor grynszpanu (1.1) verdigris

grypa ˈɡrɨpa n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna układu oddechowego; influenza flu

grysbok przylądkowy n
(zoologia, zoologiczny) Raphicerus melanotis, afrykański ssak z rodziny krętorogich; Cape grysbok southern grysbok

grywalizacja n
wykorzystanie mechaniki znanej np. z gier fabularnych i komputerowych, do modyfikowania zachowań ludzi w sytuacjach niebędących grami, w celu zwiększenia ich zaangażowania; gamification

grywać v
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odtwarzać jakąś rolę co pewien czas act play
grać nieregularnie, od czasu do czasu play

gryzoń ˈɡrɨzɔ̃ɲ n
ssak z rzędu Rodentia; rodent

gryźć ɡrɨɕʨ̑ v
zatapiać w czymś zęby bite

gryźć ziemię idiom
być martwym bite the dust

grzanka ˈɡʒãnka n
kawałek pieczywa przyrumieniony z obu stron crouton

grzać v
czynić cieplejszym warm warm up
podwyższać wysoko temperaturę czegoś boil
wydzielać ciepło heat
poddawać się działaniu ciepła bask get warm warm oneself

grzałka ˈɡʒawka n
(technologia, technika, techniczny) element grzewczy urządzenia; heater
zanurzane w wodzie, proste kuchenne urządzenie elektryczne do przygotowywania wrzątku immersion heater

grzbiet ɡʒbʲjɛt n
(potocznie, potoczny) plecy back

grzbietowy ɡʒbʲjɛˈtɔvɨ adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący grzbietu dorsal

grzebać ˈɡʒɛbaʨ̑ v
chować zmarłego do grobu lub zajmować się grabarstwem bury inter
rozgarniać, np. ziemię dig

grzebień ˈɡʒɛbʲjɛ̇̃ɲ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) przyrząd do czesania, rozczesywania włosów; comb

grzebiące n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Galliformes, rząd ptaków z infragromady ptaków neognatycznych; galliforms

grzech ɡʒɛx n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celowe przekroczenie norm moralnych uznawanych w danej religii; sin

grzechotka ɡʒɛˈxɔtka n
rodzaj zabawki dla niemowląt grzechoczącej przy potrząsaniu rattle babys rattle

grzechotnik ɡʒɛˈxɔtʲɲik n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż o długich zębach jadowych i z charakterystyczną grzechotką na końcu ogona; rattlesnake

grzecznie adv
w sposób grzeczny civilly politely courteously nicely suavely

grzecznościowy ˌɡʒɛʧ̑nɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
taki, który charakteryzuje się grzecznością; taki, od którego wymagana jest grzeczność polite

grzeczność ˈɡʒɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
grzeczności uprzejme słowa i gesty, komplementy compliment
przysługa favour
uprzejmy sposób zachowania politeness civility courtesy

grzeczny ˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
o dziecku: taki, który jest posłuszny, spokojny, miły, dobry courteous polite well-behaved suave
taki, który jest dobrze wychowany, jest uprzejmy, układny; taki, który jest dowodem dobrego wychowania, uprzejmości polite courteous well-behaved suave

grzejnik n
(slangowo) osoba uzależniona od narkotyków shitbird zoner
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do ogrzewania pomieszczeń fire heater

grzesznik ˈɡʒɛʃʲɲik n
ktoś, kto grzeszy sinner

grzeszny ˈɡʒɛʃnɨ adj
popełniający grzechy; taki, który czyni rzeczy złe, niewłaściwe, niedobre, niemoralne sinful

grzeszyć ˈɡʒɛʃɨʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popełniać grzech, łamać zasadę (najczęściej moralną) narzuconą przez dany system religijny sin

grzmieć v
o niebie, zazwyczaj w czasie burzy: wydawać grzmot thunder explode
mówić głośno i dobitnie fulminate fulmine
wydawać głośne, niskie dźwięki niczym grzmot thunder boom roar rumble

grzmot ɡʒmɔt n
huk towarzyszący, wraz z błyskawicą, piorunowi peal of thunder
silny huk boom

grzyb ɡʒɨp ˈɡʒɨbɨ n
(mikologia, mikologiczny) organizm cudzożywny plechowy; fungus mushroom
(potocznie, potoczny) owocnik grzyba (1.1) kapeluszowego, np. borowik, maślak, kurka, muchomor mushroom toadstool
(przenośnie, przenośnia) coś w kształcie grzyba (1.2), np. chmura po wybuchu mushroom toadstool

grzybek ˈɡʒɨbɛk n
krótka fryzura damska i (rzadziej) męska bowl cut helmet haircut mushroom mushroom cut pot haircut

grzybica n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) choroba zakaźna wywoływana przez mikroskopijne grzyby mycosis fungal infection fungus

grzybnia n
(biologia, biologiczny) (mikologia, mikologiczny) forma plechy grzybów, stanowiąca wegetatywne ciało grzybów; mycelium spawn

grzybobójczy ˌɡʒɨbɔˈbujʧ̑ɨ adj
taki, który zabija grzyby i zapobiega ich rozwojowi oraz pojawieniu się fungicidal

grzybowa n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa z grzybów świeżych lub suszonych; mushroom soup

grzybowy adj
związany z grzybami, dotyczący grzybów fungal

grzywa ˈɡʒɨva n
(zoologia, zoologiczny) dłuższa sierść niektórych zwierząt znajdująca się na tylnej części głowy lub szyi mane

grzywka ˈɡʒɨfka n
włosy przycięte tak, że spadają na czoło fringe bangs forelock

grzywna n
kara pieniężna nakładana przez organy sądowe lub administracyjne fine mulct

grzęda ˈɡʒɛ̃nda n
poziomy drążek w kurniku, na którym może odpoczywać ptactwo domowe roost

grób ɡrup n
przykryty dół, gdzie jest pochowany zmarły; grave tomb sepulchre sepulcher

grążyca ɡrɔ̃w̃ˈʒɨʦ̑a n
(ornitologia, ornitologiczny) kaczka nurkująca; kaczka, która podczas zdobywania pokarmu nurkuje na znaczną głębokość, do grupy grążyc należy w Polsce, między innymi kilka gatunków z rodzaju Aythya diving duck

gręplarnia ɡrɛ̃mˈplarʲɲa n
warsztat albo dział w fabryce włókienniczej, w którym odbywa się gręplowanie carding mill

guano ɡuˈ<sup>w</sup>ãnɔ n
(rolnictwo, rolniczy) suche odchody ptaków morskich lub nietoperzy, stosowane jako nawóz; guano

guanozyna ˌɡu<sup>w</sup>ãnɔˈzɨ̃na n
(chemia, chemiczny) rodzaj nukleozydu; guanosine

guanábana n
(botanika, botaniczny) Annona muricata L., flaszowiec miękkociernisty, drzewo z rodziny flaszowcowatych; guanábana soursop
(kulinaria) żółtozielony owoc guanábany (1.1) guanábana soursop

gubernator n
(administracja) tytuł wysokich urzędników zarządzających częścią terytorium w niektórych państwach; governor

gubernatorski adj
odnoszący się do gubernatora, związany z gubernatorem gubernatorial

gubernatorstwo n
(administracja) prowincja zarządzana przez gubernatora government governorate
(administracja) urząd gubernatora governorship

gubernia n
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego szczebla w Rosji i krajach okupowanych; gubernia guberniya governorate

gudźarati n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków nowoindyjskich, którym posługuje się ponad 46 mln mówiących – głównie mieszkańców Indii, stanu Gudźarat; Gujarati

guglać ˈɡuɡlaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) poszukiwać informacji przy pomocy wyszukiwarki internetowej Google google

guglować ɡuɡˈlɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) poszukiwać informacji przy pomocy wyszukiwarki internetowej Google google

gula n
(potocznie, potoczny) kulista narośl lub zgrubienie bump

guma ˈɡũma n
(potocznie, potoczny) guma do żucia chewing gum gum
rodzaj rozciągliwego tworzywa; rubber

guma do żucia n
(spożywczy) wyrób cukierniczy przeznaczony do żucia; chewing gum bubble gum

gumka ˈɡũmka n
(fryzjerstwo, fryzjerski) elastyczna taśma przetykana kawałkami gumy, służąca do związywania włosów; (zobacz) gumka do włosów elastic band hair band hair tie rubber band
(handel, handlowy) rozciągliwa, gumowa taśma, służąca do związywania przedmiotów; (zobacz) gumka recepturka elastic band rubber band
(informatyka, informatyczny) narzędzie w programach graficznych służące do usuwania fragmentów narysowanych obiektów, odpowiadające funkcji gumki (1.1) eraser tool
(potocznie, potoczny) (seksuologia, seksuologiczny) prezerwatywa; rubber
(szkolnictwo, szkolny) (biurowość, biurowy) kawałek kauczuku służący do wycierania śladów ołówka i kredek z papieru; rubber eraser

gumka do ścierania ˈɡũmka ˌdɔ‿ɕʨ̑ɛˈrãɲa n
gumka służąca do wycierania śladów ołówka, najczęściej z papieru eraser rubber

gumowiec ɡũˈmɔvʲjɛʦ̑ n
but z wysokimi cholewami, wykonany z gumy, używany na słotę lub błoto gumboot rubber boot

gumowy ɡũˈmɔvɨ adj
wykonany z gumy rubber

gupik n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Poecilia reticulata, gatunek południowoamerykańskiej ryby z rodziny piękniczkowatych; guppy millionfish rainbow fish

guru ˈɡuru n
(przenośnie, przenośnia) osoba uważana za niepodważalny autorytet w jakiejś określonej dziedzinie, w jakimś środowisku guru
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba o wielkim autorytecie religijnym, przewodnik duchowy w hinduizmie, sikhizmie i niektórych odłamach buddyzmu; guru

gust ɡust n
poczucie piękna i harmonii taste

gustownie ɡuˈstɔvʲɲɛ adv
elegancko, ze smakiem tastefully

gustowny ɡuˈstɔvnɨ adj
będący w dobrym guście, wykwintny, wytworny, elegancki tasteful dainty neat

gutacja n
(biologia, biologiczny) zjawisko wydzielania kropel wodnych przez rośliny poprzez wypotniki; guttation

guwernantka n
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczycielka domowa, wychowawczyni dzieci w zamożnych rodzinach governess

guwerner n
(dawniej, dawny) (edukacja, edukacyjny) nauczyciel domowy, wychowawca dzieci w zamożnych rodzinach governor

guwernerski adj
związany z osobą lub pracą guwernera, dotyczący guwernera tutorial

guz ɡus n
(medycyna, medyczny) patologiczny twór najczęściej w postaci nowotworu tumor tumour
zgrubienie pochodzenia naturalnego lub wywołane uderzeniem bump

guziec ˈɡuʑɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) przypominający świnię masywny ssak afrykański o długich kłach; warthog

guzik ˈɡuʑik n
(krawiectwo) element ubioru służący do zapinania np. płaszcza, swetra, spodni; button
(potocznie, potoczny) włącznik, przycisk button

gułag ˈɡuwak n
system obozów pracy przymusowej w ZSRR; gulag

gwadelupski adj
(geografia, geograficzny) związany z Gwadelupą, dotyczący Gwadelupy Guadeloupean

gwara ˈɡvara n
(językoznawstwo, językoznawczy) mówiona odmiana języka ogólnonarodowego (tzw. języka literackiego), posiadająca swoiste słownictwo, a często i odmienną frazeologię oraz artykulację; dialect patois subdialect

gwarancja ɡvaˈrãnʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) odpowiedzialność zaciągana przez osobę trzecią, zapewniająca wierzyciela o dotrzymaniu zobowiązania dłużnika wobec wierzyciela guarantee guaranty security warranty
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) zobowiązanie producenta lub sprzedawcy do bezpłatnej naprawy lub wymiany danego wyrobu (w razie pojawienia się w nim w określonym czasie jakichś wad); guarantee guaranty security warranty
poręczenie, rękojmia, zapewnienie o czymś guarantee guaranty security warranty

gwarantować v
zapewniać, dawać gwarancję, ręczyć, zabezpieczać guarantee

gwardia ˈɡvardʲja n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) starożytna lub średniowieczna straż przyboczna panujących guards
(wojskowość, wojskowy) oddziały ochotnicze, zorganizowane na wzór wojska zawodowego guards
(wojskowość, wojskowy) wyborowe oddziały wojska guards

gwatemalski ˌɡvatɛ̃ˈmalsʲci adj
odnoszący się do państwa Gwatemala Guatemalan

gwatemalskość n
cecha tego co charakterystyczne dla Gwatemali lub Gwatemalczyków Guatemalanness

gwałciciel ɡvawʲˈʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba dopuszczająca się gwałtu rapist

gwałcić ˈɡvawʲʨ̑iʨ̑ v
(książkowy) naruszać siłą zasady lub normy violate
zmuszać do stosunku płciowego rape

gwałt ɡvawt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (seksuologia, seksuologiczny) zmuszenie do odbycia stosunku seksualnego lub innej czynności seksualnej; rape

gwałtownie ɡvawˈtɔvʲɲɛ adv
intensywnie violently heavily
nagle, raptownie fiercely rapidly savagely violently

gwałtowny ɡvawˈtɔvnɨ adj
nagły, szybki violent precipitate
o człowieku impulsywny, porywczy, burzliwy, żywiołowy, wybuchowy violent

gwelf n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik papiestwa w średniowiecznych Włoszech; Guelph

gwiazda ˈɡvʲjazda n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie będące skupiskiem związanej grawitacyjnie materii, w której zachodzą reakcje syntezy jądrowej; star
sławna osobistość w danym środowisku star
rodzaj odznaczenia; star

gwiazda Dawida n
(żydowski) symbol w postaci sześcioramiennej gwiazdy, utworzonej przez dwa zachodzące na siebie trójkąty równoboczne, będący m.in. godłem Izraela; Star of David

gwiazdozbiór ɡvʲjazˈdɔzbʲjur n
(astronomia, astronomiczny) grupa gwiazd, zajmujących pewien obszar nieba; constellation

gwiezdny ˈɡvʲjɛzdnɨ adj
związany z przestrzenią kosmiczną sideral

gwint n
(technologia, technika, techniczny) wyżłobienie w kształcie spirali na bocznej ściance śruby, wkrętu, żarówki itp. lub wewnętrznej ściance nakrętek thread rifle rifling screw thread

gwintownik ɡvʲĩnˈtɔvʲɲik n
narzędzie skrawające wieloostrzowe, służące do nacinania gwintów wewnętrznych; tap

gwizd n
(ornitologia, ornitologiczny) głos niektórych ptaków twitter
wysoki dźwięk wywołany szybkim ruchem powietrza przelatującego przez wąski otwór whistle whizz whine whiz

gwizdać ˈɡvʲizdaʨ̑ v
wydawać z siebie gwizd, gwizdanie whistle

gwizdek ˈɡvʲizdɛk n
nieposiadający części ruchomych przyrząd wytwarzający dźwięki pod wpływem wdmuchiwanego powietrza; whistle

gwoli ˈɡvɔlʲi preposition
(przestarzałe, przestarzały) przyimek łączący się z rzeczownikiem w dopełniaczu lub celowniku, wskazujący na przyczynę because of

gwóźdź ɡvuɕʨ̑ n
podłużny cienki metalowy trzpień, o jednym końcu ostrym, a drugim zakończonym płaską główką, służący do łączenia elementów; nail

gwóźdź do trumny ˈɡvuʑʥ̑ dɔ‿ˈtrũmnɨ n
(potocznie, potoczny) coś pogarszającego ostatecznie sytuację, przypieczętowującego porażkę final nail in coffin

gynocentryczny adj
związany z gynocentryzmem gynocentric

gyokuro n
(kulinaria) jeden z jakościowo najlepszych gatunków japońskiej herbaty zielonej gyokuro

gyros n
(kulinaria) wywodząca się z Grecji potrawa, składająca się z opiekanego mięsa, pomidorów, cebuli i sosu tzatziki, często podawana zawinięta w placek; gyro

gzyms ɡzɨ̃ms n
(architektura, architektoniczny) pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową; cornice

góra ˈɡura n
(geografia, geograficzny) duże wzniesienie terenu; mountain hill
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) duża sterta czegoś mountain
wyżej znajdująca się część czegoś top

góra lodowa ˈɡura lɔˈdɔva n
olbrzymia bryła lodu unosząca się na falach morza lub oceanu; iceberg berg

góral ˈɡural n
człowiek pochodzący z gór; highlander mountaineer

góralek n
(zoologia, zoologiczny) Hyrax, zwierzę współcześnie zaliczane do rodziny góralkowatych hyrax

góralek abisyński n
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis, ssak z rodziny góralkowatych, zamieszkujący kontynent afrykański; rock badger rock hyrax

góralek przylądkowy n
(zoologia, zoologiczny) Procavia capensis Pallas, ssak z rodziny góralkowatych zamieszkujący kontynent afrykański i tereny południowo-wschodniej Azji; rock badger rock hyrax

górka ˈɡurka n
(zdrobniale) góra knoll

górnictwo n
dział przemysłu zajmujący się wydobywaniem z ziemi kopalin użytecznych i jej przygotowania do zastosowania w różnych dziedzinach przemysłu; mining

górnik ˈɡurʲɲik n
pracownik kopalni zatrudniony przy wydobyciu z ziemi kopalin miner

górnoaustriacki adj
związany z Górną Austrią, dotyczący Górnej Austrii Upper Austrian

górnołużycki ˌɡurnɔwuˈʒɨʦ̑ʲci adj
związany z Górnymi Łużycami Upper Sorbian

górnośląski adj
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Górnego Śląska, związany z Górnym Śląskiem, pochodzący z Górnego Śląska, właściwy Górnemu Śląskowi Upper Silesian

górny ˈɡurnɨ adj
(geologia, geologiczny) młodszy early
(staropolski) zarozumiały lofty
taki, który jest na pewnej wysokości, w górze upper
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taki, który dotyczy wyższej części skali upper
o odcinku rzeki taki, który jest bliżej źródła upper

górski ˈɡursʲci adj
związany z górami, dotyczący gór mountain

górzysty ɡuˈʒɨstɨ adj
pełen gór, wzniesień, pokryty górami mountainous hilly

gówniany ɡuvʲˈɲãnɨ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) kiepski, marny, tandetny, kiczowaty, bezwartościowy shitty

gówniarz ˈɡuvʲɲaʃ n
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) dziecko, chłopiec brat

gówno ˈɡuvnɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) (przenośnie, przenośnia) coś brzydkiego, bezwartościowego shit
(wulgarnie, wulgaryzm) odchody stałe, kał shit crap

gówno prawda ˈɡuvnɔ ˈpravda interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) gniewna reakcja na czyjąś wypowiedź uważaną za nieprawdziwą bullshit

gówno prawda ˈɡuvnɔ ˈpravda n
(wulgarnie, wulgaryzm) oczywiste kłamstwo, nieprawda balls bullshit cut that shit don't give me that shit don't shit me in a pig's ear

gąbczasty ɡɔ̃mpˈʧ̑astɨ adj
mający budowę charakterystyczną dla gąbki, podobny do gąbki: porowaty, miękki i sprężysty spongy

gąbka ˈɡɔ̃mpka n
najczęściej miękki, piankowy przedmiot wchłaniający wodę, wykorzystywany do utrzymania czystości ludzkiego ciała i przedmiotów; sponge
(zoologia, zoologiczny) prymitywne, beztkankowe zwierzę wodne; sponge

gągoł ˈɡɔ̃ŋɡɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) gniazdujący w dziuplach gatunek kaczki; golden-eye

gągołek n
(ornitologia, ornitologiczny) Bucephala albeola, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych zamieszkujący kontynent amerykański; bufflehead

gąsienica ˌɡɔ̃w̃ɕɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) larwa motyla; także każdy owad o wielu odnóżach i bez skrzydeł; caterpillar
metalowa taśma umieszczana na spodzie niektórych pojazdów zastępująca koła i umożliwiająca im poruszanie się w trudnym terenie caterpillar track

gąsior ˈɡɔ̃w̃ɕɔr n
(ornitologia, ornitologiczny) samiec gęsi gander
pękate naczynie szklane z wąską szyjką służące do przechowywania płynów oraz do produkcji win lub nalewek; carboy demijohn

gąszcz ɡɔ̃w̃ʃʧ̑ n
gęste skupienie drzew lub krzewów thicket

gęba ˈɡɛ̃mba n
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) usta trap
(potocznie, potoczny) twarz człowieka lub zwierzęcia mug

gęgawa ɡɛ̃ŋˈɡava n
(ornitologia, ornitologiczny) Anser anser, pospolity gatunek gęsi, gniazdujący również w Polsce, przodek gęsi domowej; greylag goose

gęsia skórka ˈɡɛ̃w̃ɕa ˈskurka n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) fizjologiczna reakcja skóry na zimno lub emocje objawiająca się wyprostowaniem włosków; creeps goose bumps

gęsiarz n
(rolnictwo, rolniczy) chłopiec, który pasa gęsi gooseherd

gęsiego ɡɛ̃w̃ˈɕɛɡɔ adv
o sposobie poruszania się: jeden za drugim, kolejno in single file

gęsina ɡɛ̃w̃ˈɕĩna n
(spożywczy) (kulinaria) mięso z gęsi goose-meet

gęsto adv
w sposób zwarty, spoisty, zawiesisty densely bushily thickly

gęstość liczbowa n
(chemia, chemiczny), (fizyka, fizyczny) wielkość określająca liczbę obiektów (np. cząstek, gwiazd) przypadających na jednostkę objętości; number density

gęstość zaludnienia ˈɡɛ̃w̃stɔʑʥ̑ ˌzaludʲˈɲɛ̇̃ɲa
(statystyka, statystyczny) miara przyporządkowująca populację do powierzchni, podawana zazwyczaj w liczbie osób na km²; population density

gęstwina ɡɛ̃w̃ˈstfʲĩna n
gęste skupienie roślin, zwłaszcza krzewów i drzew thicket

gęsty ˈɡɛ̃w̃stɨ adj
(o płynach) skondensowany dense
(o włosach lub sierści) bujny thick
taki, który składa się z wielu części (cząstek), umieszczonych blisko siebie thick dense

gęś ɡɛ̃j̃ɕ ɡɛ̃w̃ɕ ɡɛ̃ɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; goose
(kulinaria) potrawa z mięsa gęsi (1.2) rzadziej (1.1) goose
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta ograniczona, naiwna, głupia, niedoświadczona goose

gęś białoczelna ˈɡɛ̃w̃ʑ ˌbʲjawɔˈʧ̑ɛlna n
(ornitologia, ornitologiczny) Anser albifrons, gatunek gęsi; greater white-fronted goose

gęś krótkodzioba ˈɡɛ̃w̃ɕ ˌkrutkɔˈʥ̑ɔba n
(ornitologia, ornitologiczny) Anser brachyrhynchus, gatunek gęsi; pink-footed goose

gęś mała ˈɡɛ̃w̃ɕ ˈmawa n
(ornitologia, ornitologiczny) Anser erythropus, gatunek gęsi; lesser white-fronted goose

gęś zbożowa ˈɡɛ̃w̃ʑ zbɔˈʒɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) Anser fabalis, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych; bean goose

gładki ˈɡwatʲci adj
mający powierzchnię bez nierówności, chropowatości smooth

gładko adv
bez nierówności smoothly
bez trudności easily lightly

gładkość ˈɡwatkɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest gładkie smoothness

gładzica ɡwaˈʥ̑iʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pleuronectes platessa, flądra zamieszkująca europejskie wybrzeża Oceanu Atlantyckiego, Morza Śródziemnego, Bałtyckiego i Białego; European plaice

gładzik ˈɡwaʥ̑ik n
(potocznie, potoczny) touchpad touchpad trackpad

gładzić v
przesuwać po czymś delikatnie ręką stroke

głagolicki adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z głagolicą; zapisany głagolicą; posługujący się głagolicą Glagolitic

głaskać ˈɡwaskaʨ̑ v
łagodnie przesuwać dłonią po jakiejś powierzchni caress stroke

głasnost ˈɡwasnɔst n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) jawność, otwartość – pojęcie używane w kontekście upublicznienia faktów historycznych oraz sytuacji politycznej i gospodarczej w ZSRR w okresie przemian rozpoczętych przez Michaiła Gorbaczowa; glasnost

głaz ɡwas n
(geologia, geologiczny) fragment skały o średnicy większej niż 20 cm, obtoczony wskutek transportu i erozji; boulder

głaz narzutowy n
(geologia, geologiczny) fragment skały litej, przyniesiony przez lądolód; glacial erratic

głodny ˈɡwɔdnɨ adj
czujący potrzebę zjedzenia czegoś; również w użyciu rzeczownikowym ten, kto jest głodny hungry

głodny jak wilk ˈɡwɔdnɨ ˈjaɡ ˈvʲilk adj
bardzo głodny hungry as a wolf

głos ɡwɔs n
decyzja wyrażona podczas wyborów, głosowania vote voice
dźwięk wydawany przez istoty żyjące voice vote
prawo / pozwolenie przemawiania voice floor
zdanie, osąd, opinia voice
zdolność wydawania dźwięku (1.1) voice
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) partia jednego z wokalistów w utworze zespołowym voice

głosić ˈɡwɔɕiʨ̑ v
(podniośle) wygłaszać tekst declaim preach recite
ogłaszać, wypowiadać, upowszechniać idee, myśli lub treści announce preach proclaim profess propagate voice

głoska ˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) najmniejszy element dźwiękowej formy wypowiedzi, charakteryzujący się stałym zespołem fonetycznych cech artykulacyjnych i akustycznych; speech sound

głosowanie ˌɡwɔsɔˈvãɲɛ n
(potocznie, potoczny) wybory ballot poll
wspólne decydowanie poprzez wyrażenie poparcia lub sprzeciwu wobec czegoś ballot vote

głosować ɡwɔˈsɔvaʨ̑ v
oddawać głos, dokonywać wyboru w czasie głosowania vote

głosowy adj
związany z głosem, dotyczący głosu vocal

głowa ˈɡwɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała zwierząt i człowieka, znajdująca się u góry lub z przodu ciała, zawierająca mózg; head pate
(przenośnie, przenośnia) jedna osoba lub zwierzę jako jednostka capita
(przenośnie, przenośnia) osoba przewodnicząca czemuś head of

głowa państwa n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba sprawująca najwyższą władzę w kraju head of state

głowa rodziny ˈɡwɔva rɔˈʥ̑ĩnɨ n
(przenośnie, przenośnia) osoba, na której spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie rodziny; osoba, która podejmuje ważne decyzje w danej rodzinie head of household

głownia ˈɡwɔvʲɲa n
(wojskowość, wojskowy) główna część broni siecznej przeznaczona do cięcia lub kłucia; blade

głowonóg n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel gromady morskich mięczaków; cephalopod

głośnik ˈɡwɔɕɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wzmacniania dźwięku; do odtwarzania dźwięku zapisanego w postaci elektrycznej; loudspeaker speaker

głośnikowy adj
(technologia, technika, techniczny) związany z głośnikiem, dotyczący głośnika, właściwy głośnikowi, składający się z głośników speaker

głośno ˈɡwɔɕnɔ adv
w sposób głośny, słyszalny, nie szeptem loud loudly

głośność ˈɡwɔɕnɔɕʨ̑ n
(książkowy) (technologia, technika, techniczny) natężenie dźwięku odczuwane przez słuchających loudness

głośny ˈɡwɔɕnɨ adj
popularny; taki, o którym się dużo mówi renowned
taki, który jest dobrze słyszalny loud

głuchoniemy ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mɨ adj
niesłyszący i jednocześnie nieumiejący mówić deaf and dumb deaf-mute d&d deaf mute

głuchota ɡwuˈxɔta n
utrata zdolności słyszenia; deafness

głuchy ˈɡwuxɨ adj
niesłyszący, pozbawiony zmysłu słuchu deaf hard of hearing

głuchy jak pień ˈɡwuxɨ ˈjak ˈpʲjɛ̇̃ɲ adj
(przenośnie, przenośnia) całkowicie głuchy, głuchy kompletnie stone deaf

głupawka ɡwuˈpafka n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niekontrolowany napad śmiechu; stan bezmyślnej wesołości – często zaraźliwej fit of laughter hilarity

głupek ˈɡwupɛk n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba niepoważna addle-head fool nitwit

głupi ˈɡwupʲi adj
bez głębszego znaczenia, pozbawiony sensu stupid silly
kłopotliwy, niezręczny awkward
naiwny, łatwowierny, dający się wykorzystywać silly
niemądry, ograniczony intelektualnie stupid foolish dumb

głupi jak but ˈɡwupʲi ˈjaɡ ˈbut adj
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) bardzo, beznadziejnie głupi thick as a brick

głupi jaś ˈɡwupʲi ˈjäɕ idiom
zabawa, w której dwie lub więcej osób rzuca sobie piłkę, a ktoś próbuje ją złapać pig in the middle

głupiec ˈɡwupʲjɛʦ̑ n
osoba dokonująca nierozsądnych wyborów, niemądra, naiwna i bezmyślna blockhead fool addle-head dunderhead half-wit softy

głupio adv
w niemądry sposób stupidly fatuously foolishly futilely inanely

głupota ɡwuˈpɔta n
niedostatek rozumu przejawiający się brakiem bystrości, nieumiejętnością rozpoznawania istoty rzeczy, związków przyczynowo-skutkowych, przewidywania i kojarzenia stupidity

głupstwo ˈɡwupstfɔ n
głupie, niedorzeczne powiedzenie nonsense
lekkomyślny, głupi postępek foolish
niezbyt ważna, błaha sprawa trifle

głuptak ˈɡwuptak n
(ornitologia, ornitologiczny) Morus bassanus, głuptak zwyczajny, duży ptak morski z rzędu pełnopłetwych; northern gannet

głuptak niebieskonogi n
(ornitologia, ornitologiczny) Sula nebouxii, gatunek ptaka z rodziny głuptaków; blue-footed booby

głusza ˈɡwuʃa n
miejsce położone z daleka od ludzi, odludne wilderness

głuszec ˈɡwuʃɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży, eurazjatycki ptak leśny z ciemnym upierzeniem; capercaillie grouse

głuszek ˈɡwuʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) (Emberiza cia) ptak z rodziny trznadlowatych; Rock Bunting

głód ɡwut n
(fizjologia, fizjologiczny) uczucie potrzeby zjedzenia pożywienia; hunger famine
czas, obszar, na którym wielu ludzi lub zwierząt cierpi głód (1.1) famine hunger

głóg ɡwuk n
(botanika, botaniczny) Crataegus L., rodzaj krzew lub niskie drzewo z rodziny różowatych, o ciernistych pędach, białych lub czerwonych kwiatach i kulistych owocach; hawthorn
(kulinaria) owoce głogu (1.2) o działaniu leczniczym używane do wyrobu win, soków pitnych i innych przetworów haw

główka ˈɡwufka n
(biologia, biologiczny) przednia część plemnika zawierająca materiał genetyczny i akrosom head
część fajki, do której nabija się i spala tytoń bowl

główny ˈɡwuvnɨ adj
pierwszorzędny, podstawowy, zasadniczy, najważniejszy main

główny wyłącznik prądu ˈɡwuvnɨ vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik ˈprɔ̃ndu n
(elektryczność) urządzenie przeznaczone do wyłączania w budynku spod napięcia całej instalacji elektrycznej na wszystkich biegunach main switch

głąb ɡwɔ̃mp n
zgrubiała część liścia w kapustach stump

głębia ˈɡwɛ̃mbʲja n
odległość od powierzchni do dna depth
(przenośnie, przenośnia) wielość kontekstów, w których można rozpatrywać dane dzieło kultury depth
przepaść, otchłań, czeluść, głębina abyss

głębina n
szczególnie głęboka cześć zbiornika wodnego the depths

głęboki ɡwɛ̃mˈbɔci adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie ma banalnego, powierzchownego znaczenia; jest dociekliwy, zawierający istotę omawianego problemu profound
charakteryzujący się dużym wymiarem w głąb czegoś, daleko od brzegu deep
mający duży stopień zaawansowania, nasilenia, nasycenia deep

głęboko ɡwɛ̃mˈbɔkɔ adv
daleko w głębi deeply profoundly

głębokość ɡwɛ̃mˈbɔkɔɕʨ̑ n
odległość od powierzchni lub poziomu czegoś w dół, do dna lub w głąb, do wnętrza depth

gżel ɡʒɛl n
(geologia, geologiczny) ostatni, najmłodszy wiek pensylwanu (późnego karbonu), trwający 303,9 – 299 milionów lat temu; Gzhelian

h-moll n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gama lub tonacja molowa zaczynająca się od dźwięku h (w zapisie nutowym z dwoma krzyżykami) b minor

ha xa interjection
powtórzony kilkakrotnie oznacza śmiech ha
wyraz o funkcji ekspresywnej, podkreślającej wyrażane uczucia ha

habilitacja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (urzędowy) procedura pozwalająca na uzyskanie stopnia naukowego wyższego niż stopień doktora; po jego zdobyciu można się ubiegać o tytuł profesora; habilitation

habit ˈxabʲit n
ubiór zakonny; habit

habit nie czyni mnicha ˈxabʲitʲ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲɲixa proverb
wygląd zewnętrzny nie świadczy o wartości człowieka clothes don't make a man

habitat xaˈbʲitat n
środowisko, w którym zamieszkują określone rośliny lub zwierzęta habitat

habituacja ˌxabʲituˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) stopniowe zanikanie reakcji na powtarzający się lub trwający bodziec; habituation

hacjenda n
duże gospodarstwo rolne w Hiszpanii lub skolonizowanych niegdyś przez nią krajach Ameryki Łacińskiej hacienda

hackathon n
(informatyka, informatyczny) wydarzenie (zwykle rodzaj konkursu), podczas którego programiści stają przed zadaniem rozwiązania określonego problemu, zwykle związanego z zaprojektowaniem i zaprogramowaniem aplikacji na dany temat; hackathon

hadron ˈxadrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) silnie oddziałująca cząstka złożona z kwarków; hadron

hadronowy adj
odnoszący się do hadronów hadronic

hafciarka n
(technologia, technika, techniczny) maszyna do haftowania embroidery machine
kobieta zajmująca się hafciarstwem embroideress

hafn xafn̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hf i liczbie atomowej 72 hafnium

haft xaft n
dekoracyjny wzór wyszyty na tkaninie; embroidery

haftka ˈxaftka n
rodzaj drucianej zapinki składającej się z haczyka (konika) i uszka; (zobacz) też haftka w Encyklopedii staropolskiej hook and eye hook and eye clasp

haftować xafˈtɔvaʨ̑ v
(rękodzieło, rękodzielniczy) (włókiennictwo) wyszywać igłą wzór na materiale embroider

hagiografia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dział piśmiennictwa religijnego obejmujący przekazy, podania i legendy dotyczących życia świętego; hagiography

hagiograficzny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) typowy dla piśmiennictwa kościelnego o żywotach świętych hagiographic

hagiologia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (literacko) hagiografia, zbiór przekazów opisującego żywot świętego hagiology

haiku xaˈ<sup>j</sup>iku n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wywodzący się z Japonii gatunek poezji lirycznej o zwięzłej formie; haiku

hajp n
szum, gwar medialny wokół czegoś, aura sprawiająca, że staje się czymś pożądanym hype

hak xak n
(sport, sportowy) zagranie wykonane przez ruszenie ręką po łuku uppercut
przyrząd ułatwiający ciągnięcie lin lub obręczy, zawieszenie czegoś itp. hook

haker ˈxakɛr n
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się łamaniem zabezpieczeń komputerowych lub włamaniami na inne komputery; cracker
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba o bardzo dużych, praktycznych umiejętnościach informatycznych (lub elektronicznych), która identyfikuje się ze społecznością hakerską; hacker

haktywizm n
(informatyka, informatyczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) atakowanie systemów komputerowych lub sieci z pobudek politycznych hacktivism

hala ˈxala ˈxalɛ n
(architektura, architektoniczny) bardzo duże pomieszczenie o rozległej powierzchni; hall

hala odlotów n
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów przed odlotem samolotu departure lounge

hala przylotów n
duże pomieszczenie, w którym odbywa się odprawa pasażerów po przylocie na lotnisko arrivals

halabarda ˌxalaˈbarda n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) średniowieczna broń piechoty przypominająca topór o długim drzewcu; halberd

halabardnik n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pieszy żołnierz, względnie strażnik albo gwardzista, uzbrojony w halabardę halberdier

halal adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgodny z nakazami szariatu (prawa islamskiego) halal

halibut xaˈlʲibut n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Hippoglossus hippoglossus, drapieżna ryba morska z rodziny flądrowatych o szerokim otworze gębowym; halibut

halit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, chlorek sodu; halite

halka ˈxalka n
część bielizny damskiej zakładana pod suknię lub spódnicę; petticoat slip

halny n
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) wiatr typu fenowego, wiejący w Karpatach i Sudetach; halny

halsztuk ˈxalʃtuk n
trójkątna chusta wiązana na szyi przez mężczyzn w XVIII i XIX wieku, noszona jako ozdoba, część munduru lub jako szalik; stock tie

halucynacja ˌxaluʦ̑ɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
odbierane zmysłami wrażenie czegoś, co nie istnieje, z przekonaniem, że jest rzeczywiste; hallucination

halucynacyjny adj
związany z halucynacjami, dotyczący halucynacji; będący halucynacją hallucinatory

haluks n
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na tworzeniu się bolesnej narośli w miejscu, gdzie zaczyna się duży palec stopy, zwykle także z odchyleniem tego palca ku pozostałym; bunion

hamak ˈxãmak n
podłużny materiał zawieszany między dwoma drzewami lub słupami, służący za łóżko; hammock

hamburczyk n
mieszkaniec Hamburga; mężczyzna wywodzący się z Hamburga Hamburger

hamburger xãmˈburɡɛr n
(kulinaria) kanapka z kotletem z mielonej wołowiny podawana na ciepło; hamburger

hamiltonian ˌxãmʲilˈtɔ̃ɲãn n
(fizyka, fizyczny) funkcja opisująca układ fizyczny za pomocą pędów i położeń uogólnionych Hamiltonian
(fizyka, fizyczny) operator energii w mechanice kwantowej Hamiltonian

hammam n
łaźnia w krajach arabskich i muzułmańskich; hammam

hamować xãˈmɔvaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) powstrzymywać kogoś od czegoś restrain
zwalniać lub zatrzymywać pojazd za pomocą hamulca brake

hamulec xãˈmulɛʦ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zmniejszania prędkości pojazdu lub maszyny; brake

hamulec ręczny xãˈmulɛʦ̑ ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
(motoryzacja) ręcznie aktywowany hamulec postojowy w samochodzie; hand brake parking brake

hamza n
arabska pomocnicza litera nie zaliczana do alfabetu, reprezentująca zwarcie głośniowe; hamza

hanacki adj
odnoszący się do morawskiego regionu etnicznego Hany Hanakian

handel ˈxãndɛl n
proces gospodarczy polegający na sprzedaży i kupnie; wymiana dóbr materialnych; trade commerce

handel ludźmi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępczy proceder będący formą niewolnictwa polegający na działaniach nakierunkowanych na wyzysk ludzi, niezależnie od płci i wieku, naruszający ich prawo do decydowania o sobie; human trafficking

handelek n
(zdrobniale) od: handel petty trade

handlarz ˈxãndlaʃ n
osoba zajmująca się drobnym handlem trader

handlowiec n
(handel, handlowy) człowiek zajmujący się handlem trader

handlowy xãnˈdlɔvɨ adj
związany z handlem, odnoszący się do handlu trade

handryczyć się xãnˈdrɨʧ̑ɨʨ̑‿ɕɛ v
(potocznie, potoczny) wykłócać się, sprzeczać się squabble

hangar ˈxãŋɡar n
pomieszczenie, garaż służący do przechowywania samolotów, szybowców (rzadziej także do trzymania statków wodnych lub ładunków portowych); hangar air shed

hangul n
(językoznawstwo, językoznawczy) alfabet koreański; hangeul

haniebnie adv
zasługując na hańbę disgracefully dishonorably dishonourably heinously ignominiously infamously

haniebny xãˈɲɛbnɨ adj
taki, który okrywa hańbą dishonorable

hantel n
(sport, sportowy) ciężarek gimnastyczny do trzymania w jednej ręce; dumbbell

hapax legomenon n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo lub wyrażenie użyte tylko jednokrotnie w pewnym utworze lub danym zbiorze wypowiedzi (korpusie), czasem stworzone dla doraźnej potrzeby; hapax legomenon

haploid n
(biologia, biologiczny) organizm, którego każda lub prawie każda komórka zawiera gametyczną liczbę chromosomów; haploid
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) komórka zawierająca tylko jeden garnitur chromosomowy; haploid

haploidalny adj
(biologia, biologiczny) mający tylko jeden garnitur chromosomowy haploid

haplologia ˌxaplɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zjawisko fonetyczne polegające na skróceniu wyrazu przez usunięcie jednej z sylab bezpośrednio po sobie następujących, jednakowych lub o jednakowym spółgłoskowym nagłosie; haplology

haplotyp n
(biologia, biologiczny) w genetyce: zestaw polimorfizmów pojedynczych nukleotydów, położonych na jednej chromatydzie, który dziedziczy się jako zestaw sprzężonych ze sobą alleli; haplotype

haptyczny xapˈtɨʧ̑nɨ adj
(technologia, technika, techniczny) dotykowy – cecha urządzeń komunikujących się, wchodzących w interakcję poprzez dotyk, wibrację, szorstkość itp. haptic

harcerstwo xarˈʦ̑ɛrstfɔ n
polski młodzieżowy ruch społeczny i wychowawczy; scouting

harcerz ˈxarʦ̑ɛʃ n
(harcerski) członek harcerstwa, polskiej organizacji skautowej scout

hardkodowanie ˌxartkɔdɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: hardkodować hardcoding

hardkodować ˌxartkɔˈdɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) (slangowo) wpisać dane wejściowe lub konfiguracyjne bezpośrednio do kodu źródłowego hardcode

hardun n
(herpetologia, herpetologiczny) Laudakia stellio, gatunek jaszczurki z rodziny agamowatych; hardim hardun star lizard stellion

hardware n
(informatyka, informatyczny) (środowiskowy) sprzęt komputerowy, materialna część komputera hardware

hardy ˈxardɨ adj
dumny, butny, nieposłuszny arrogant haughty impertinent proud

harem ˈxarɛ̃m n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) część domu muzułmańskiego, do którego nie mają wstępu obcy mężczyźni; harem
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) wszystkie żony i nałożnice muzułmanina, zamieszkałe w haremie (1.1) harem

harfa ˈxarfa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument strunowy w kształcie trójkąta; harp

harfista xarˈfʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na harfie harpist

harissa n
(kulinaria) ostra pasta używana w kuchni tunezyjskiej, wytwarzana z papryki chili i czosnku, często z innymi przyprawami i z dodatkiem oliwy, czasem także pomidorów; harissa

harmider n
hałas w połączeniu z zamieszaniem din hubbub hurly-burly racket row uproar

harmonia xarˈmɔ̃ɲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument; concertina
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akordeon accordion
ład harmony
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element dzieła muzycznego; harmony

harmonijka ustna ˌxarmɔ̃ˈɲijka ˈustna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) niewielki, ustny instrument, w którym dźwięk wyzwalany jest przez wciągane i wydmuchiwane przez muzyka powietrze poruszające podczas ruchu metalowe blaszki umieszczone wewnątrz; harmonica

harmonijny adj
płynny, rytmiczny, melodyjny harmonious
tworzący zgodną, estetyczną całość, pełen harmonii concordant

harmonika xarˈmɔ̃ɲika n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny z grupy idiofonów pocieranych; harmony glass harmonica

harmonizacja ˌxarmɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielogłosowe opracowanie utworu muzycznego harmonisation harmonization

harmonizować v
łączyć w zgodną całość harmonize
pozostawać w harmonii be in harmony

harmonogram ˌxarmɔ̃ˈnɔɡrãm n
opis kolejności i czasu trwania kolejnych etapów jakiegoś przedsięwzięcia; schedule

harować xaˈrɔvaʨ̑ v
ciężko pracować plod

harpun ˈxarpũn n
miotana broń myśliwska w postaci grotu z zadziorami, osadzonego na drzewcu (drewnianym lub metalowym); umocowana na linie; harpoon

haruspik n
(historia, historyczny, historycznie) starożytny etruski wróżbita; haruspex

harówka xaˈrufka n
bardzo ciężka praca drudgery

has xas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hs i liczbie atomowej 108; hassium

hasać ˈxasaʨ̑ v
biegać, skakać wesoło i beztrosko gambol romp

hashtag n
(informatyka, informatyczny) element strony internetowej funkcjonujący jako znacznik, słowo lub wyrażanie poprzedzone znakiem #; hashtag

hasowy adj
dotyczący hasu hasia

haszysz ˈxaʃɨʃ n
narkotyk uzyskiwany z żywicy konopi indyjskich; hashish hash

hasło ˈxaswɔ n
tajny wyraz lub ciąg znaków password
znak, sygnał do działania password
wyraz lub wyrażenie stanowiące odrębną część w słowniku lub katalogu entry

hau xaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) onomatopeja naśladująca szczekanie psa woof arf ruff yap yip

haubica xawˈbʲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) działo o krótkiej lufie i małej prędkości początkowej pocisku, przeznaczone głównie do strzelania stromotorowego; howitzer

haueryt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek manganu; hauerite

haute couture n
sztuka projektowania ekskluzywnych kreacji przez wybitne domy mody haute couture high fashion

hawajski xaˈvajsʲci adj
związany z Hawajami, dotyczący Hawajów Hawaiian

hawajski xaˈvajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy na Hawajach Hawaiian

hazard ˈxazart n
(przenośnie, przenośnia) ryzyko gamble risk
gry pieniężne, w których o wygranej decyduje los; gambling

hazardzista ˌxazarʲˈʥ̑ista n
człowiek uprawiający hazard; gracz hazardowy punter gambler plunger

hałas ˈxawas n
głośne, uciążliwe dźwięki; noise

hałaśliwie adv
wywołując hałas noisily boisterously clamorously resoundingly uproariously vociferously

hałaśliwy ˌxawaɕˈlʲivɨ adj
powodujący hałas noisy boisterous

hańba ˈxãɲba n
(książkowy) coś, co przynosi wstyd, stanowi ujmę dla honoru shame disgrace

hańbić ˈxãɲbʲiʨ̑ v
okrywać hańbą, przynosić hańbę dishonor dishonour disgrace

head arrangement n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) omówienie struktury i wykonania utworu jazzowego przez aranżera head arrangement

head-banging n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ekspresja podekscytowania muzyką poprzez rytmiczne uderzanie we własną głowę pięściami lub potrząsanie głową head-banging

heavy metal n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek metalu (muzyki); heavy metal

heban ˈxɛbãn n
cenne drewno różnych gatunków drzew (głównie hebanowców) rosnących w strefie międzyzwrotnikowej i podzwrotnikowej; ebony

hebanowy adj
wykonany z hebanu, dotyczący hebanu ebony

hebrajski xɛˈbrajsʲci adj
związany z Hebrajczykami Hebrew

hebrajski xɛˈbrajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy kananejskiej języków semickich; Hebrew

hedonista n
zwolennik hedonizmu hedonist

hedonistyczny adj
właściwy hedonizmowi lub/i hedonistom hedonistic

hedonizm n
(filozofia, filozoficzny) doktryna etyczna głosząca, iż rozkosz (i unikanie przykrości/cierpienia) jest najwyższym lub jedynym dobrem i celem życia hedonism

hegemon xɛˈɡɛ̃mɔ̃n n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca, człowiek mający władzę i przewagę nad innymi hegemon

hegemonia ˌxɛɡɛ̃ˈmɔ̃ɲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) panowanie, przewodnictwo jakiejś osoby lub grupy osób (np. klasy społecznej, partii politycznej czy państwa) nad kimś lub czymś hegemony

hej xɛj interjection
powitanie hi
zwrócenie czyjejś uwagi hey

hejter ˈxɛjtɛr n
(slangowo) w Internecie: osoba, która krytykuje coś lub kogoś w bezwzględny sposób, najczęściej anonimowo lub pod pseudonimem hater

hekatomba n
(starożytność) ofiara ze stu byków składana przez Greków pierwotnie Zeusowi, później i innym bogom; hecatomb

heksagon n
(geometria) wielokąt o sześciu bokach i sześciu kątach wewnętrznych hexagon

heksan ˈxɛksãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz; hexane

hektar ˈxɛktar n
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) jednostka powierzchni równa stu arom (10 000 metrów kwadratowych); hectare

hektolitr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka objętości równa 100 litrom hectolitre

hektometr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa stu metrom; hectometer hectometre

hel xɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu He i liczbie atomowej 2; helium

helikon xɛˈlʲikɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany; helicon

helio- ˈxɛlʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze Słońcem, energią słoneczną lub światłem słonecznym helio-

heliocentryczny adj
(astronomia, astronomiczny) związany z heliocentryzmem, dotyczący heliocentryzmu, przyjmujący Słońce za punkt odniesienia heliocentric

heliofizyka ˌxɛlʲjɔˈfʲizɨka n
(astronomia, astronomiczny) dział astrofizyki badający Słońce i heliosferę; heliophysics

heliopauza ˌxɛlʲjɔˈpawza n
(astronomia, astronomiczny) górna granica heliosfery heliopause

heliosfera ˌxɛlʲjɔˈsfɛra n
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń wokół Słońca ograniczona zasięgiem występowania wiatru słonecznego (zwykle w liczbie pojedynczej) heliosphere

hellenista n
znawca starożytnej Grecji – języka, historii, kultury; specjalista w dziedzinie hellenistyki Hellenist

hellenistyczny ˌxɛlːɛ̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
dotyczący hellenizmu Hellenistic

helleński adj
związany z Helladą i Hellenami, dotyczący Hellady i Hellenów Hellenic

helmintologia ˌxɛlmʲĩntɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział zoologii zajmujący się robakami pasożytniczymi; helminthology

helmintologiczny adj
związany z helmintologią, dotyczący helmintologii helminthologic

helota n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) członek warstwy helotów czyli ludności niewolnej w społeczeństwie Sparty, stanowiącej własność państwa; przypisany do ziemi pracował na utrzymanie spartiaty helot

helsiński xɛlˈsʲĩj̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Helsinki Helsinkian

hematolog ˌxɛ̃maˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krwi i układu krwiotórczego haematologist

hematologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z hematologią, dotyczący hematologii hematologic

hematyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał, tlenek żelaza (III); hematite

hemiplegia ˌxɛ̃mʲiˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) porażenie połowicze, porażenie mięśni jednej połowy ciała hemiplegia

hemo- ˈxɛ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z krwią haemo- hemo-

hemofilia n
(medycyna, medyczny) wrodzona choroba krwi polegająca na obniżeniu jej krzepliwości; hemophilia haemophilia

hemofiliczny adj
związany z hemofilią, dotyczący hemofilii haemophilic

hemofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed krwią blood phobia haemophobia hemophobia haematophobia

hemoglobinuria n
(medycyna, medyczny) schorzenie, w którym wolna hemoglobina przedostaje się do moczu; haemoglobinuria hemoglobinuria

hemoliza ˌxɛ̃mɔˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) przechodzenie hemoglobiny do osocza krwi wywołane zniszczeniem erytrocytów; haemolysis hemolysis

hemostatyczny adj
(medycyna, medyczny) zatrzymujący krwawienie hemostatic
związany z hemostazą, dotyczący hemostazy hemostatic

henna ˈxɛ̃nːa n
(botanika, botaniczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) czerwonopomarańczowy barwnik otrzymywany z liści lawsonii bezwonnej, używany do farbowania skóry i włosów; henna

henr xɛ̃nr n
jednostka indukcyjności oraz permeancji w układzie SI, oznaczana H; henry

hentai ˈxɛ̃ntaj n
(sztuka) japońska animacja, komiks lub gra komputerowa zawierająca treści pornograficzne; hentai

heparyna ˌxɛpaˈrɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwzakrzepowy, aktywator antytrombiny; heparin

hepatocyt ˌxɛpaˈtɔʦ̑ɨt n
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) komórka wątrobowa; hepatocyte

hepatolog ˌxɛpaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych hepatologist

hepatologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wątrobie hepatology

hepatologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z hepatologią, dotyczący hepatologii hepatologic hepatological

hepatotoksyczność n
cecha substancji chemicznej polegająca na zdolności zaburzania funkcji lub uszkadzania komórek wątroby albo całej wątroby hepatotoxicity

heptagon xɛpˈtaɡɔ̃n n
(geometria) figura geometryczna o siedmiu kątach i siedmiu bokach heptagon

heptagram n
(geometria) figura w kształcie regularnej siedmioramiennej gwiazdy heptagram

heptametr n
(literacko) wiersz o siedmiu stopach metrycznych heptameter

heptan ˈxɛptãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz; heptane

heptatonika n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) skala złożona z siedmiu kolejnych dźwięków w obrębie oktawy heptatonic scale

heptoda n
(elektryczność) lampa elektronowa z siedmioma elektrodami, tj. katodą, anodą i pięcioma siatkami heptode

heraldyczny ˌxɛralˈdɨʧ̑nɨ adj
dotyczący heraldyki heraldic

heraldyka n
nauka o herbach i rodach szlacheckich; heraldry

herb xɛrp n
(heraldyka, heraldyczny) dziedziczny znak szlachecki; coat of arms
(heraldyka, heraldyczny) godło miejskie, państwowe, regionalne, firmowe coat of arms emblem

herbaciarnia ˌxɛrbaˈʨ̑arʲɲa n
(gastronomia) lokal gastronomiczny specjalizujący się w podawaniu herbaty teahouse

herbarium n
(botanika, botaniczny) zielnik z ułożonymi i opisanymi roślinami; herbarium herbar

herbata xɛrˈbata n
napój, napar z herbaty (1.2); tea
susz z pąków lub liści służący do przygotowania herbaty (1.3) tea
wiecznie zielona roślina z rodzaju Camellia, zwłaszcza Camellia sinensis, uprawiana dla herbaty (1.2); tea
napój, napar z innych ziół i owoców tisane
popołudniowe spotkanie towarzyskie przy stole, często przy herbacie (1.3) herbal tea tea party

herbata chińska xɛrˈbata ˈçĩj̃ska n
(botanika, botaniczny) (Camellia sinensis) roślina z rodziny herbatowatych, której liście i pączki są wykorzystywane do przygotowywania herbaty tea tea plant

herbatnik xɛrˈbatʲɲik n
(kulinaria) suche, dość twarde ciastko pszenne w kształcie ząbkowanego prostokąta, podawane zwykle do herbaty lub kawy; biscuit

herbicyd xɛrˈbʲiʦ̑ɨt n
(rolnictwo, rolniczy) pestycyd do zwalczania chwastów; herbicide

herbologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka przyrodnicza o chwastach i zwalczanie chwastów herbology

herc xɛrʦ̑ n
(fizyka, fizyczny) jednostka miary częstotliwości; (symbolicznie) Hz; hertz

hercegowiński adj
związany z Hercegowiną, dotyczący Hercegowiny Herzegovinian

hercyński adj
(geologia, geologiczny) związany z orogenezą hercyńską hercynian variscan

heretycki ˌxɛrɛˈtɨʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący heretyka, herezji heretical heretic

heretyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) zwolennik herezji heretic

herezja xɛˈrɛzʲja n
(przenośnie, przenośnia) kontrowersyjny pogląd, odstępstwo od powszechnie przyjętych poglądów heresy
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd religijny sprzeczny z dogmatami religii panującej; heresy

herezjarcha n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel lub przywódca ruchu religijnego uznanego za heretycki przez denominację, z której ruch ten się wydzielił; heresiarch

hermafrodytyzm ˌxɛrmafrɔˈdɨtɨsm̥ n
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci hermaphroditism

hermeneutyczny ˌxɛrmɛ̃nɛwˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z hermeneutyką, dotyczący hermeneutyki hermeneutical

hermeneutyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) (teologia, teologiczny) sztuka objaśniania tekstów literackich; hermeneutics

hermitowski ˌxɛrmʲiˈtɔfsʲci adj
(matematyka, matematyczny) równy swemu sprzężeniu zespolonemu hermitian

heroicznie ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób heroiczny, bohaterski heroically

heroiczny adj
(książkowy) pełen odwagi i poświęcenia heroic heroical

heroina ˌxɛrɔˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, pochodna morfiny, biały krystaliczny proszek; heroin

heroizm n
postawa pełna odwagi, śmiałości, hartu ducha, działania dla dobra innych itd.; także ukazanie takiej postawy czynami. heroism

heros n
(przenośnie, przenośnia) ktoś bohaterski hero

herpetologia ˌxɛrpɛtɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o płazach i gadach; herpetology

herpetologiczny ˌxɛrpɛtɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z herpetologią, dotyczący herpetologii herpetological

herstoria n
(neologizm) treści historyczne, w których nacisk jest położony na rolę kobiet lub które są opowiadane z kobiecej perspektywy herstory

herszt xɛrʃt n
(potocznie, potoczny) przywódca bandy, szajki złoczyńców boss

heses ˈxɛsɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk h obniżony o cały ton; B double flat

heta n
litera alfabetu greckiego oznaczająca spółgłoskę [h], Ͱ ͱ; heta

heterogeniczność n
cecha tego, co heterogeniczne; cecha tych, którzy są heterogeniczni heterogeneity

heterogeniczny adj
(chemia, chemiczny) złożony z widocznie (gołym okiem albo pod mikroskopem) różnych składowych heterogeneous
(książkowy) złożony ze składowych o różnej naturze albo charakterze heterogeneous
(chemia, chemiczny), (fizyka, fizyczny) taki układ lub proces, w którym występuje więcej niż jedna faza (ciekła, gazowa, stała) na raz heterogeneous

heteroseksualista ˌxɛtɛrɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
osoba o orientacji heteroseksualnej heterosexual

heteroseksualizm ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
odczuwanie popędu płciowego do osób płci przeciwnej heterosexuality

heteroseksualny ˌxɛtɛrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
odczuwający pociąg seksualny wyłącznie do osób płci przeciwnej heterosexual straight

heterotrof n
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny heterotroph

hetman ˈxɛtmãn n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) najwyższy dowódca wojsk Polski i Litwy; hetman
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się w każdym kierunku; queen

hetycki adj
(starożytność) dotyczący Hetytów, ludu, który około XVII wieku p.n.e. stworzył potężne państwo z centrum w Hattusa w Anatolii Hittite

hetycki n
(językoznawstwo, językoznawczy) wymarły język z podrodziny anatolijskiej języków indoeuropejskich; Hittite

heureka interjection
„znalazłem!”, okrzyk radości po dokonaniu jakiegoś odkrycia lub znalezieniu rozwiązania problemu heureka

heurystyczny adj
związany z heurystyką; oparty na heurystyce heuristic

heurystyka xɛwˈrɨstɨka n
(logika, logiczny) umiejętność wykrywania nowych faktów oraz znajdywania związków między faktami, zwłaszcza z wykorzystaniem hipotez; heuristic

hełm xɛwm n
(architektura, architektoniczny) obłe lub stożkowe zakończenie wieży; cupola dome
zwykle usztywnione nakrycie głowy chroniące ją przed urazami; helmet

hełmiatka xɛwˈmʲjatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Netta rufina, średni ptak wodny z upierzeniem głowy tworzącym puszysty hełm; red-crested pochard

hi-end adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o aparaturze elektroakustycznej: taki, który zapewnia najwyższą wierność odtwarzania w warunkach domowych, zwłaszcza muzyki hi-end

hiacynt ˈçjaʦ̑ɨ̃nt n
(botanika, botaniczny) wieloletnia roślina cebulowa z rodzaju Hyacinthus L. o ozdobnych kwiatach; hyacinth
(potocznie, potoczny) kwiat hiacynta (1.1) hyacinth jacinth

hidalgo n
szlachcic hiszpański hidalgo

hidźra ˈçiʥ̑ra n
osoba trzeciej płci na subkontynencie indyjskim; hijra

hidżab ˈçiʤ̑ap n
rodzaj szala lub chusty noszonej głównie przez muzułmanki, zakrywającej głowę, uszy, włosy i szyję, ale pozostawiającej twarz odsłoniętą; hijab
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna zasada muzułmańskiego kobiecego i męskiego sposobu ubierania, ale także zachowywania się, zgodna z nakazem religijnej przyzwoitości, cnotliwości bądź skromności hijab

hiena ˈçjɛ̃na n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak przypominający masywnego kota i żywiący się padliną; hyena

hiena cmentarna ˈçjɛ̃na ʦ̑mɛ̃nˈtarna n
człowiek okradający groby; graverobber

hienołak çjɛ̃ˈnɔwak n
(fantasy) człowiek, którego jedną z form jest hiena werehyena
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w hienę lub hiena ukrywająca się pod postacią człowieka werehyena

hierarchia çjɛˈrarçja n
układ elementów jakiejś struktury uporządkowany od najwyższych do najniższych według określonego kryterium; hierarchy

hierarchiczny adj
taki, który jest uporządkowany zgodnie z przyjętą hierarchią hierarchical hierarchic

hierarchizacja n
uporządkowanie elementów czegoś według pewnej hierarchii hierarchization

hieroglif çjɛˈrɔɡlʲif n
starożytne egipskie pismo obrazkowe; hieroglyph

higiena çiˈɟɛ̃na n
dbanie o czystość ciała hygiene

higienicznie ˌçiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób higieniczny, zgodny z higieną hygienically

higieniczny adj
zapewniający przestrzeganie czystości i utrzymywanie zdrowia hygienic sanitarian sanitary

higroskopijność ˌçiɡrɔskɔˈpʲijnɔɕʨ̑ n
podatność niektórych substancji na wchłanianie wilgoci; hygroscopy

higroskopijny adj
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) szybko i łatwo wchłaniający (absorbujący) wodę z otoczenia, najczęściej w postaci pary wodnej hygroscopic

hinajana ˌçĩnaˈjãna n
nazwa bardziej tradycyjnych szkół wczesnego buddyzmu, nadana przez ich oponentów; hinayana
nieprawidłowa[potrzebne źródło], lecz często używana nazwa buddyjskiej szkoły theravada hinayana

hindi ˈçĩndʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Indii Hindi

hinduista ˌçĩnduˈ<sup>j</sup>ista n
wyznawca hinduizmu Hindu

hinduistyczny ˌçĩndu<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z hinduizmem, dotyczący hinduizmu Hindu Hinduistic

hinduizm çĩnˈdu<sup>j</sup>ism̥ n
(teologia, teologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wierzeń religijnych wyznawanych głównie na Półwyspie Indyjskim; hinduism Hinduism

hiobowa wieść çjɔˈbɔva ˈvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
zła, tragiczna, okropna, przerażająca wiadomość czy informacja Job's news

hip-hop ˈçip‿xɔp n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) subkultura muzyczna, taneczna i wizualna wywodząca się z afroamerykańskich i portorykańskich społeczności Nowego Jorku hip-hop
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyki rozrywkowej przypisany kulturze hip-hopu (1.1), który cechuje rytmiczne wypowiadanie czy recytowanie rymujących się słów do wyraźnego akompaniamentu hip-hop hip-hop music rap music

hiperbola ˌçipɛrˈbɔla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) zabieg stylistyczny polegający na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk; hyperbole
(matematyka, matematyczny) zbiór punktów, których bezwzględna wartość różnicy odległości od dwóch ustalonych punktów jest stała; hyperbola

hipercholesterolemia n
(medycyna, medyczny) podwyższone stężenie cholesterolu we krwi; hypercholesterolemia

hiperestezja ˌçipɛrɛˈstɛzʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadczułość, przewrażliwienie; nadmierna chorobliwa wrażliwość hyperaesthesia hyperesthesia

hipergamia n
dobieranie przez kobietę partnera życiowego o pozycji społecznej wyższej lub co najmniej podobnej do swojej; dobieranie partnerów tej samej lub wyższej rangi przez samice ssaków hypergamy

hipergrafia n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na kompulsywnej potrzebie pisania hypergraphia

hiperlipidemia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie metaboliczne polegające na podwyższonych poziomach frakcji cholesterolu lub trójglicerydów w surowicy krwi spowodowane stylem życia (nieprawidłowe odżywianie, nadwaga, siedzący tryb życia) lub predyspozycjami genetycznymi; hyperlipidemia

hiperonim ˌçipɛrˈɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o znaczeniu szerszym od danego i nadrzędnym wobec niego, np. „roślina” w stosunku do słowa „drzewo”; hypernym hyperonym

hiperprodukcja n
(ekonomia, ekonomiczny) produkcja, która przewyższa zapotrzebowanie overproduction overrun

hiperpłaszczyzna ˌçipɛrpwaˈʃʧ̑ɨzna n
(matematyka, matematyczny) (geometria) n-1-wymiarowa hiperpowierzchnia w przestrzeni euklidesowej (rodzaj nijaki)-wymiarowej; odpowiednik płaszczyzny w takiej przestrzeni; hyperplane

hiperrzeczywistość n
(filozofia, filozoficzny) postmodernistyczna rzeczywistość zapośredniczona przez symulacje, rezultat mieszania się rzeczywistości społecznej z medialną do zatarcia granic rozróżnialności; hyperreality

hiperseksualność n
(medycyna, medyczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaburzenie charakteryzujące się ciągłą, wyniszczającą i uporczywą potrzebą uprawiania stosunków płciowych; hypersexuality

hipersomnia n
(medycyna, medyczny) nadmierna senność, występowanie senności mimo przespania nocy, przedłużanie się snu lub występowanie senności w czasie przeznaczonym na aktywność; hypersomnia

hipertekst çipɛrˈtɛkst n
(informatyka, informatyczny) organizacja tekstu komputerowego polegająca na zastosowaniu hiperłączy przenoszących użytkownika do innych informacji; hypertext

hipertermia ˌçipɛrˈtɛrmʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) stan nadmiernego wzrostu temperatury organizmu stałocieplnego; hyperthermia

hipertrofia n
(biologia, biologiczny) powiększenie jakiegoś narządu w toku ewolucji lub w rozwoju osobniczym hypertrophy

hipertroficzny adj
dotyczący hipertrofii; nadmiernie rozwinięty, przerosły, rozrośnięty hypertrophic

hiperwitaminoza n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem niektórych witamin w organizmie; hypervitaminosis

hipis ˈçipʲis n
przedstawiciel ruchu młodzieżowego o poglądach pacyfistycznych, powstałego w latach sześćdziesiątych XX w. hippie

hipnoza n
wywołany przez sugestię hipnotyzera lub autosugestię stan przypominający sen hypnosis

hipoalergiczny ˌçipɔalɛrʲˈɟiʧ̑nɨ adj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) o kosmetykach: przeznaczony dla alergików, niewywołujący alergii hypoallergenic

hipochondria n
(medycyna, medyczny) chorobliwy strach o własne zdrowie i życie; ciągłe doszukiwanie się u siebie objawów chorób, wyolbrzymianie dolegliwości hypochondria

hipochondryczny ˌçipɔxɔ̃nˈdrɨʧ̑nɨ adj
związany z hipochondrią lub hipochondrykami hypochondriac hypochondriacal

hipochondryk ˌçipɔˈxɔ̃ndrɨk n
człowiek mający hipochondrię; wmawiający sobie, że jest na coś chory hypochondriac

hipodrom n
(architektura, architektoniczny) (sport, sportowy) starożytny konny tor wyścigowy o kształcie wydłużonego, zaokrąglonego prostokąta hippodrome

hipoglikemia n
(medycyna, medyczny) obniżenie się zawartości glukozy we krwi do poziomu poniżej normy fizjologicznej hypoglycemia hypoglycaemia

hipokorystyk n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz pieszczotliwy; hypocorism

hipokryta ˌçipɔˈkrɨta n
osoba dwulicowa, obłudna, nieszczera, fałszywa hypocrite

hipokryzja ˌçipɔˈkrɨzʲja n
(psychologia, psychologiczny) postawa osoby, która postępuje sprzecznie z deklarowanymi przez siebie zasadami moralnymi w celu osiągania korzyści lub przedstawienia siebie w lepszym świetle; hypocrisy

hipologia ˌçipɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o koniu domowym; hippology

hipomagnezemia ˌçipɔ̃maɡnɛˈzɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) obniżone stężenie magnezu we krwi; hypomagnesemia

hipomania ˌçipɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie charakteryzujące się wzmożoną aktywnością hypomania

hiponim çiˈpɔ̃ɲĩm n
wyraz o znaczeniu węższym od danego i podrzędnym wobec niego, np. „drzewo” w stosunku do słowa „roślina” hyponym

hipopotam ˌçipɔˈpɔtãm n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych prowadzący ziemnowodny tryb życia; hippopotamus hippo

hiporefleksja n
(medycyna, medyczny) częściowy zanik lub osłabienie odruchu (odruchów) hyporeflexia

hipoteka ˌçipɔˈtɛka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj zabezpieczenia długu poprzez umożliwienie wierzycielowi odzyskanie go z nieruchomości, której to zabezpieczenie dotyczy; mortgage

hipotermia ˌçipɔˈtɛrmʲja n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy utraty ciepłoty ciała i zaniku funkcji życiowych; hypothermia

hipotetyczny adj
oparty na prawdopodobieństwie, wymagający sprawdzenia hypothetical hypothetic

hipoteza ˌçipɔˈtɛza n
niepotwierdzony konstrukt myślowy wyjaśniający dane zagadnienie; hypothesis

hipsometryczny adj
związany z hipsometrią, dotyczący hipsometrii hypsometric

hipster n
przedstawiciel subkultury miejskiej w Stanach Zjednoczonych, związanej z fascynacją kulturą murzyńską, egzotycznymi religiami i jazzem hipster

hipsterski adj
związany z hipsterem lub hipsterką, odnoszący się do hipstera lub hipsterki hipsterish hipstery

hirsutyzm çirˈsutɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) występowanie nadmiernego owłosienia typu męskiego u kobiet; hirsutism

his çis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk h podwyższony o półton; B-sharp

hisis ˈçisʲis n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk h podwyższony o cały ton; B double sharp

histerektomia n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) zabieg chirurgicznego usunięcia macicy; hysterectomy

histereza ˌçistɛˈrɛza n
zjawisko zależności aktualnego stanu układu od stanów w poprzedzających chwilach; hysteresis

histeria çiˈstɛrʲja n
(psychologia, psychologiczny) wybuchowa płaczliwość, nerwowość, rozemocjonowanie; hysteria

histeryczny adj
właściwy histerii hysteric hysterical

histeryk çiˈstɛrɨk n
człowiek cierpiący na histerię; taki, który ma ataki histerii hysteric

histogram çiˈstɔɡrãm n
(matematyka, matematyczny) wykres słupkowy ukazujący rozkład empiryczny danej cechy, np. jasności pikseli na fotografii cyfrowej; histogram

histologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) nauka o tkankach histology

histologiczny adj
(biologia, biologiczny) związany z histologią, dotyczący histologii histologic

historia çiˈstɔrʲja n
krótka opowieść, opis jakiegoś wydarzenia story affair
nauka zajmująca się badaniem przeszłości; history

historiografia n
piśmiennictwo historyczne, czyli takie, które opisuje dzieje na podstawie badań naukowych historiography

historiograficzny adj
dotyczący historiografii, właściwy historiografii historiographic

historiozofia ˌçistɔrʲjɔˈzɔfʲja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii zajmująca się refleksją nad dziejami, ich sensem, biegiem i celem, próbująca ustalić prawidłowości, które nimi rządzą; jej przedmiotem badań jest też postrzeganie procesów dziejowych przez ludzi oraz różne sposoby ich przedstawiania i rozumienia; fhilosophy of history historiosophy

historycznie ˌçistɔˈrɨʧ̑ʲɲɛ adv
w dawnych czasach, ujmując określoną historię historically
w sposób charakterystyczny dla odległych czasów historically

historyczny ˌçistɔˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z historią, z przeszłością, opisujący przeszłość historical historic

historyk çiˈstɔrɨk n
specjalista w dziedzinie historii, badacz dziejów historian

hiszpanka çiʃˈpãnka n
(potocznie, potoczny) groźna dla życia odmiana grypy, która w latach 1918-1919 wywołała pandemię; Spanish flu

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci adj
nawiązujący do/pochodzący z Hiszpanii lub odnoszący się do Hiszpanów Spanish

hiszpański çiʃˈpãj̃sʲci n
romański język używany m.in. w Hiszpanii; Spanish

hit çit n
utwór muzyczny (zazwyczaj piosenka) wyjątkowo modny w danym czasie hit

hitleryzm çiˈtlɛrɨsm̥ n
(historia, historyczny, historycznie) nazizm, niemiecka skrajna odmiana faszyzmu Hitlerism

hiw n
część ładunku jednorazowo podnoszona przez dźwignię heave

hmm xm̥m interjection
…sygnalizujący namysł hmm

hoax n
fałszywa informacja pozorująca prawdziwą, aby wprowadzić w błąd odbiorcę hoax

hobbit ˈxɔbbʲit n
(fantasy) (literacko) niewielka istota ze świata fantastyki charakteryzująca się niskim wzrostem i krępą budową ciała; hobbit

hobby ˈxɔbbʲi n
pasja, zamiłowanie do robienia czegoś; zainteresowanie hobby

hodologia n
(medycyna, medyczny) nauka o szlakach nerwowych i połączeniach nerwowych hodology
nauka o drogach hodology

hodować xɔˈdɔvaʨ̑ v
rozwijać w sobie jakieś uczucie foster
zapewniać żywym organizmom (zwierzętom, roślinom, bakteriom) odpowiednie warunki do wzrostu, rozwoju i rozmnażania breed grow

hodowca xɔˈdɔfʦ̑a n
osoba prowadząca hodowlę (zwierząt, roślin) breeder

hodowla xɔˈdɔvla n
(rolnictwo, rolniczy) gospodarstwo dokonujące takich czynności w celach zarobkowych breeding farm
(rolnictwo, rolniczy) zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych; breeding

hogan ˈxɔɡãn n
(architektura, architektoniczny) (etnografia, etnograficzny) rodzaj chaty Indian z plemienia Nawahów; hogan

hojnie adv
w sposób hojny bounteously

hojność n
cecha tego, co hojne; cecha tych, którzy są hojni generosity largess largesse liberality bounty generousness

hojny ˈxɔjnɨ adj
(książkowy) udzielający czegoś, obdarzający czymś chętnie i obficie generous

hokeista ˌxɔkɛˈ<sup>j</sup>ista n
(sport, sportowy) zawodnik grający w hokej hockey player

hokej ˈxɔkɛj n
(sport, sportowy) każda z kilku rodzajów gier zespołowych rozgrywanych na lodowisku lub na boisku, w której zawodnicy trącając zakrzywionym kijem krążek lub małą piłkę, starają się trafić do bramki przeciwnika; hockey

hokej na lodzie ˈxɔkɛj na‿ˈlɔʥ̑ɛ n
(sport, sportowy) hokej rozgrywany na lodowisku; ice hockey

hokejowy ˌxɔkɛˈjɔvɨ adj
związany z hokejem, dotyczący hokeja hockey

hokejówka ˌxɔkɛˈjufka n
(środowiskowy) (sport, sportowy) łyżwa przeznaczona do gry w hokeja hockey skate

hokus-pokus ˌxɔkuˈs‿pɔkus n
magiczna formuła, którą posługiwano się jako zaklęciem (często w baśniach) hocus-pocus

holenderski ˌxɔlɛ̃nˈdɛrsʲci adj
związany z Holandią, dotyczący Holandii (państwa) Dutch

holi n
hinduistyczne święto wiosny obchodzone na przełomie lutego i marca; holi

holm xɔlm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ho i liczbie atomowej 67; holmium

holocen xɔˈlɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka dziejów Ziemi; Holocene

holoceński adj
(geologia, geologiczny) związany z holocenem, dotyczący holocenu Holocene

holokaust xɔˈlɔkawst n
(historia, historyczny, historycznie) zagłada, całkowite zniszczenie, zwłaszcza prześladowanie i zagłada Żydów europejskich przez hitlerowców w czasie II wojny światowej, (zobacz) Holokaust Holocaust

holonim xɔˈlɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo oznaczające całość złożoną z pewnych części, np. "armia" w stosunku do słowa "dywizja" holonym

holować xɔˈlɔvaʨ̑ v
ciągnąć za sobą kogoś lub coś, co nie ma lub nie używa własnego napędu tow

holownik xɔˈlɔvʲɲik n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki, silny i zwrotny statek przystosowany do ciągnięcia większych jednostek; tug tugboat

homar ˈxɔ̃mar n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak z rzędu homarowatych – Nephropidae – masowo poławiany dla celów spożywczych; lobster

homarzec xɔ̃ˈmaʒɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) gatunek homara ceniony ze względu na walory smakowe; Norway lobster scampi

homburg n
miękki kapelusz filcowy, przepasany jedwabną taśmą nad nieco podwiniętym niedużym rondem, z charakterystycznym zagłębieniem na środku główki; homburg

homeopatia ˌxɔ̃mɛɔˈpatʲja n
leczenie schorzenia za pomocą rozcieńczonego czynnika wywołującego daną chorobę; homeopathy

homeopatyczny adj
związany z homeopatią, właściwy homeopatii homeopathic homoeopathic

homeostaza ˌxɔ̃mɛɔˈstaza n
zdolność organizmu do utrzymywania stałości parametrów wewnętrznych mimo zmian w otoczeniu homeostasis

homerycki ˌxɔ̃mɛˈrɨʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Homera lub jego twórczości; Homeric

homiletyczny adj
związany z homiletyką, dotyczący homiletyki homiletic

homiletyka n
(teologia, teologiczny) dyscyplina teologiczna, nauka o układaniu i wygłaszaniu kazań; homiletics

homilia n
tekst wygłoszonej (1.1) homily
w katolicyzmie kazanie mszalne do tekstów biblijnych, które może głosić tylko kapłan lub diakon; homily

homo- ˈxɔ̃mɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych, mający znaczenie: taki sam, jednolity homo-
pierwszy człon wyrazów złożonych, oznaczających związek z homoseksualizmem homo-

homofobia ˌxɔ̃mɔˈfɔbʲja n
silna niechęć do homoseksualizmu i homoseksualistów; homophobia

homofon n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz dźwiękowo identyczny z innym lub innymi wyrazami, odmienny jednak pod względem pisowni i treści, np. morze i może homophone

homogamia n
(biologia, biologiczny) wybieranie partnera podobnego fenotypowo do wybierającego homogamy
(botanika, botaniczny) jednoczesne dojrzewanie słupka i pręcika w tym samym kwiecie homogamy
(socjologia, socjologiczny) dobieranie się podobnych typów w doborze małżeńskim homogamy

homonim xɔ̃ˈmɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz o identycznym brzmieniu z innym wyrazem, ale o odmiennym znaczeniu (niekiedy też pisowni) i zwykle innym pochodzeniu homonym

homoseksualista ˌxɔ̃mɔsɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
(seksuologia, seksuologiczny) mężczyzna o homoseksualnej orientacji seksualnej; homosexual gay

homoseksualizm ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
kierowanie popędu seksualnego do osobników tej samej płci homosexuality

homoseksualny ˌxɔ̃mɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
związany z homoseksualizmem, dotyczący homoseksualizmu homosexual

homunkulus n
człowieczek, który według poglądów średniowiecznych miał być sztucznie stworzony w retorcie przez alchemików homunculus

honkenia piaskowa n
(botanika, botaniczny) Honckenya peploides L., gatunek rośliny z rodziny goździkowatych; sea sandwort seaside sandplant

honor ˈxɔ̃nɔr n
czyjeś poczucie godności honor honour

honorarium ˌxɔ̃nɔˈrarʲjũm n
wynagrodzenie za pracę lub usługę zazwyczaj wykonywaną jednorazowo, nieregularnie emolument fee honorarium

honorowy ˌxɔ̃nɔˈrɔvɨ adj
mający poczucie godności osobistej honorable honourable
niedający zysków materialnych lub niepobierający zapłaty honorary unremunerated
nominalny, tytularny honorary
taki, który służy do wyróżnienia kogoś lub do okazania szacunku honorary
zgodny z honorem debt of honour honorable honourable

hoplita xɔˈplʲita n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze; hoplite

hormon ˈxɔrmɔ̃n n
(biologia, biologiczny) wytwarzana w organizmie substancja która reguluje procesy życiowe; hormone

hormon stresu n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon (głównie kortyzol, adrenalina, noradrenalina i kortykotropina) wydzielany przez organizm w odpowiedzi na stres lub zagrożenie i mający mobilizować do poradzenia sobie w trudnej sytuacji stress hormone

hormon szczęścia n
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) endorfina, dopamina lub serotonina happiness hormone

hormonalny adj
dotyczący hormonów, opierający się na hormonach hormonal

hormonozależny ˌxɔrmɔ̃nɔzaˈlɛʒnɨ adj
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zależny od poziomu hormonów w organizmie hormone-dependent

horoskop xɔˈrɔskɔp n
opis konfiguracji ciał niebieskich, na podstawie którego sporządza się przepowiednię horoscope

horrendalny ˌxɔrːɛ̃nˈdalnɨ adj
oburzający, straszny, okropny horrendous

horror ˈxɔrːɔr n
(przenośnie, przenośnia) straszne zdarzenie, dramatyczna sytuacja, uciążliwe okoliczności horror

horror punk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny, łączący cechy punk rocka i gotyckiego rocka, inspirowany stylistyką horroru; horror punk

hors d'oeuvre n
(kulinaria) przystawka, zakąska hors d'oeuvre

horyzont xɔˈrɨzɔ̃nt n
linia powstała z przecięcia sfery niebieskiej na dwie części, i wyznaczająca granicę pomiędzy przestrzenią widoczną dla obserwacji i zasłoniętą przez Ziemię; horizon skyline

horyzont zdarzeń n
(astronomia, astronomiczny) sfera otaczająca czarną dziurę lub tunel czasoprzestrzenny, oddzielająca obserwatora zdarzenia od zdarzeń, o których nie może on nigdy otrzymać żadnych informacji; event horizon

horyzontalny ˌxɔrɨzɔ̃nˈtalnɨ adj
taki, który ma poziomy kierunek horizontal

hosanna interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pierwotnie wezwanie do Boga o pomoc, współcześnie wykrzyknik stosowany jako radosna inwokacja; hosanna hosana hosannah

hospicjum n
zakład świadczący opiekę ludziom nieuleczalnie chorym bądź umierającym hospice

hospitacja ˌxɔspʲiˈtaʦ̑ʲja n
(szkolnictwo, szkolny) obserwacja lekcji lub innych zajęć w szkole i innej placówce oświatowej hospitation

hospitalizacja ˌxɔspʲitalʲiˈzaʦ̑ʲja n
umieszczenie pacjenta w szpitalu hospitalization hospitalisation

hospodar n
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) urząd władców Mołdawii, Wołoszczyzny i innych państw słowiańskich hospodar

hossa n
(ekonomia, ekonomiczny) zwyżka cen papierów wartościowych lub towarów notowanych na giełdzie; bull market

host xɔst n
(informatyka, informatyczny) komputer świadczący usługi w sieci komputerowej host

hostessa xɔˈstɛsːa n
(książkowy) dziewczyna pełniąca obowiązki przewodniczki, opiekująca się gośćmi lub promująca produkty na wystawach, targach, w hipermarketach itp.; hostess

hostia ˈxɔstʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okrągły opłatek z mąki pszennej używany podczas mszy oraz wystawiany w monstrancji do adoracji; host communion wafer

hot dog ˈxɔd ˈːɔk n
(kulinaria) gorąca parówka podawana w rozciętej bułce z dowolnymi przyprawami; hot dog

hotel ˈxɔtɛl n
budynek do czasowego pobytu za opłatą; hotel

hotspot ˈxɔtspɔt n
(informatyka, informatyczny) publiczny punkt dostępu do internetu za pośrednictwem sieci bezprzewodowej; hotspot

housowy adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący muzyki house house

howlit ˈxɔvlʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów howlite

hołd xɔwt n
wyraz czci, poważania, zachwytu obeisance

hołota xɔˈwɔta n
(pogardliwie) grupa osób, które zachowują się w sposób niekulturalny, chamski, ordynarny, prostacki rabble

hoży ˈxɔʒɨ adj
(książkowy) taki, który wygląda dobrze, zdrowo, pięknie, młodo, jest silny i urodziwy buxom blooming robust

hrabia ˈxrabʲja n
tytuł szlachecki; count earl

hrabina xraˈbʲĩna n
żona hrabiego countess

hrabiowski adj
odnoszący się do hrabiego count

hrabstwo ˈxrapstfɔ n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu w Europie Zachodniej: jednostka administracyjna zarządzana przez hrabiego; county
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego w Wielkiej Brytanii, Irlandii i Stanach Zjednoczonych county

hrabstwo ceremonialne n
(administracja) jednostka podziału terytorialnego używana w Wielkiej Brytanii w odniesieniu do Anglii; ceremonial county

hrywna ˈxrɨvna n
waluta Ukrainy; hryvnia

hub n
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące wiele urządzeń w sieci komputerowej lub pozwalające na podłączenie kilku urządzeń do jednego wejścia; hub

hucpa ˈxuʦ̑pa n
bezczelność; wulgarne, bezczelne, często rozbudowane w formie oszustwo chutzpah

huczeć ˈxuʧ̑ɛʨ̑ v
wydawać głośny, niski ton roll

huk xuk n
głośny odgłos słyszalny w czasie wybuchu, wystrzału albo upadku ciężkiego przedmiotu, uderzenia pioruna boom hum rumble

hulajnoga ˌxulajˈnɔɡa n
prosty pojazd złożony z dwóch lub trzech kół, kierownicy i miejsc na nogi scooter

hulaka n
człowiek spędzający czas głównie na hulankach reveller reveler

humanista n
przedstawiciel humanizmu humanist

humanistyczny adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z naukami o człowieku w relacjach społecznych humanistic

humanistyka ˌxũmãˈɲistɨka n
grupa nauk dotyczących człowieka, jego wytworów i społeczeństwa ludzkiego; humanities

humanitarny ˌxũmãɲiˈtarnɨ adj
szanujący godność człowieka i zwierząt, zgodny z zasadami humanitaryzmu humanitarian

humanizm n
(historia, historyczny, historycznie) (filozofia, filozoficzny) intelektualny i kulturalny prąd epoki Odrodzenia przedkładający sprawy ludzkie, doczesne nad to, co nieziemskie humanism
postawa moralna i intelektualna przejawiająca się zainteresowaniem człowiekiem, jego dobrem, godnością i wolnością humanism

humanoid n
twór przypominający człowieka humanoid

humanoidalność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest humanoidalne; cecha tych, którzy są humanoidalni humanoidality

humanoidalny adj
mający cechy ludzkie humanoid

humbak ˈxũmbak n
(zoologia, zoologiczny) Megaptera novaeangliae, gatunek wieloryba z podrzędu fiszbinowców; humpback

humbug ˈxũmbuk n
(przestarzałe, przestarzały) rozpropagowana nieprawda; głośna sprawa, która okazała się nieprawdą humbug

humerał n
(kościelny) element stroju liturgicznego w katolicyzmie w formie płóciennej chusty; amice

humidor n
pojemnik do przechowywania cygar; humidor

hummus n
(kulinaria) pasta z ciecierzycy, czosnku i pasty tahini, popularna na Bliskim Wschodzie; hummus hommos

humor ˈxũmɔr n
chwilowy stan psychiczny, zwłaszcza dobry mood humour humor
zdolność dostrzegania komicznych stron rzeczywistości humor humour

humorystyczny adj
dowcipny, zabawny, śmieszny, żartobliwy humoristic humorous humouristic

humus n
(geologia, geologiczny) składnik gleby tworzący się w wyniku rozkładu obumarłych organizmów; humus

huragan xuˈraɡãn n
(geografia, geograficzny) (meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr, w którego prędkość wynosi powyżej 33 m/s, zwykle towarzyszący cyklonom tropikalnym; hurricane gale storm

huraganowo adv
niezwykle mocno tumultuously

huraganowy adj
związany z huraganem stormy

hurrapatriotyczny ˌxurːapatrʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
przesadnie patriotyczny jingoistic

hurt xurt n
(handel, handlowy) kupno i sprzedaż towarów w dużych ilościach, po cenach niższych niż w handlu detalicznym wholesale trade wholesaling

hurycki adj
związany z Hurytami, dotyczący Hurytów Hurrian

hurycki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język hurycki; Hurrian

hurysa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: jedna z wiecznie młodych i pięknych dziewic będących dla muzułmanina nagrodą w raju za przykładne życie; houri

husarz ˈxusaʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) członek husarii polish winged hussar

husyta xuˈsɨta n
(historia, historyczny, historycznie) zwolennik husytyzmu Hussite

husytyzm xuˈsɨtɨsm̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch religijny i polityczny, odłam protestantyzmu zapoczątkowany w XV w.; Hussitism

huta ˈxuta n
chemiczny zakład przemysłowy, który zajmuje się produkcją szkła lub wyrobów szklanych; glassworks
zakład metalurgiczny, w którym wytapia się stal, aluminium lub inne metale steelworks iron-foundry ironworks

huzar n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz jazdy lekkiej; hussar

huński adj
związany z Hunami, dotyczący Hunów Hunnic

huśtawka xuɕˈtafka n
(przenośnie, przenośnia) gwałtowne zmiany, wahania; zmienność seesaw
przyrząd do bujania dzieci; swing

huśtać ˈxuɕtaʨ̑ v
wprawiać w ruch wahadłowy swing

hybristofilia n
(seksuologia, seksuologiczny) pociąg seksualny ukierunkowany na przestępców; hybristophilia

hybryda xɨ.ˈbrɨ.da n
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę powstałe ze skrzyżowania osobników należących do dwóch różnych odmian, ras lub gatunków; hybrid
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz złożony z elementów pochodzących z dwóch różnych języków; hybrid
(książkowy) coś, co składa się z różnych elementów, często niepasujących do siebie hybrid

hybrydowy lakier do paznokci n
trwały lakier do paznokci utwardzany dzięki specjalnej lampie UV hybrid nail polish

hycel ˈxɨʦ̑ɛl n
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się wyłapywaniem bezpańskich psów dog-catcher

hydrant ˈxɨdrãnt n
urządzenie, które umożliwia bezpośredni pobór z głównych przewodów sieci wodociągowej wody do celów gospodarczych i pożarniczych; hydrant fire hydrant

hydrauliczny ˌxɨdrawˈlʲiʧ̑nɨ adj
zawierający sprężoną ciecz lub poruszany za jej pomocą hydraulic

hydraulik xɨˈdrawlʲik n
robotnik, którego praca polega na montażu i naprawie instalacji wodociągowej, kanalizacyjnej oraz centralnego ogrzewania plumber

hydraulika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się rzeczywistymi układami, w których zachodzi przepływ cieczy i energii; hydraulics

hydro-
pierwszy człon wyrazów oznaczających związek z wodą hydro-

hydrobiologia ˌxɨdrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się organizmami wodnymi; hydrobiology

hydroborowanie n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna przyłączenia borowodoru do wiązania wielokrotnego, w wyniku której powstaje związek boroorganiczny; hydroboration

hydrochinon n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy fenoli, łagodny środek redukujący; hydroquinone

hydrodynamiczny adj
związany z hydrodynamiką, dotyczący hydrodynamiki hydrodynamic

hydrofor xɨˈdrɔfɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie lub zespół urządzeń mechanicznych mających zapewnić odpowiednie ciśnienie wody w sieci wodociągowej lub jej dopływ na wyższe kondygnacje, gdy ciśnienie jest niewystarczające; hydrophore

hydrografia ˌxɨdrɔˈɡrafʲja n
(geografia, geograficzny) nauka o wodach jako elemencie środowiska geograficznego hydrography

hydrograficzny ˌxɨdrɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z hydrografią, dotyczący hydrografii hydrographic hydrographical

hydrokolonoterapia n
(medycyna, medyczny) (eufemistycznie) lewatywa hydrocolonotherapy

hydroksy- xɨˈdrɔksɨ prefix
(chemia, chemiczny) część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej; hydroxy-

hydroliza n
(chemia, chemiczny) rozkład substancji chemicznych pod wpływem wody; hydrolysis

hydrologia ˌxɨdrɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) nauka o wodzie występującej w przyrodzie; hydrology

hydrometryczny adj
(hydrologia, hydrologiczny) związany z hydrometrią, dotyczący hydrometrii hydrometric

hydroplan xɨˈdrɔplãn n
samolot, który może lądować na wodzie i startować z niej; hydroplane

hydroponika ˌxɨdrɔˈpɔ̃ɲika n
bezglebowa metoda uprawy roślin w roztworach wodnych, z których pobierają one składniki pokarmowe, a ziemia została zastąpiona ceramicznym granulatem służącym jedynie do utrzymania rośliny w pionie; hydroponics

hydrosfera n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) geosfera obejmująca ogół wód na ziemskim globie; hydrosphere

hydrostatyczny adj
(fizyka, fizyczny) związany z hydrostatyką, dotyczący hydrostatyki hydrostatic

hydrostatyka ˌxɨdrɔˈstatɨka n
nauka zajmująca się cieczami w stanie spoczynku lub bezwładności; hydrostatics

hymn xɨ̃mn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (urzędowy) uroczysta i podniosła pieśń pochwalna o apostroficznym charakterze wypowiedzi, komponowana na cześć bóstwa, szczególnej osoby, wydarzenia, ojczyzny (kraju), a także idei; anthem hymn

hymniczny adj
o charakterze hymnu hymnic

hymnologia n
nauka o hymnach, zwłaszcza kościelnych hymnology

hyrkański adj
związany z Hyrkanią, dotyczący Hyrkanii Hyrcanian

hyzop lekarski ˈxɨzɔp lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Hyssopus officinalis, roślina z rodziny jasnotowatych; hyssop

hyś xɨɕ n
(potocznie, potoczny) utracony rozum crackpot

hyź n
(potocznie, potoczny) utracony rozum crackpot

i i conjunction
…łączący słowa i zdania równorzędne and
…uwydatniający znaczenie (przy powtórzeniach) and

i i symbol
(matematyka, matematyczny) koniunkcja and

i tak
mimo to, mimo wszystko anyway

i tak dalej adv
wyrażenie zamykające wypowiedź, zastępujące dalszy ciąg wyliczenia and so on and so forth etcetera

i/lub i‿ˈlup conjunction
łącznik pomiędzy warunkami które muszą zajść jednocześnie lub alternatywnie and/or

iberyjski adj
(geografia, geograficzny) związany z Iberią, krainą w zachodniej Europie, oddzielonej od niej Pirenejami lub z mieszkańcami tej krainy - Iberami (Iberyjczykami), pochodzący z niej lub wykonywany na sposób taki jak w Iberii Iberian
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) związany z Iberią na Kaukazie Iberian

ibis ˈibʲis n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak brodzący z podrodziny ibisów, Threskiornithinae; ibis

icesurfing n
windsurfing lodowy icesurfing

ich ix personalPronoun
(zobacz) [[oni, one]] 'em them

ich ix pronoun
3 (osoba) lm their theirs

ichtio- ˈixtʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rybami ichthyo-

ichtiol n
(medycyna, medyczny) gęsty, ciemnobrunatny płyn o nieprzyjemnym zapachu, mający działanie antyseptyczne i przeciwzapalne; ichthyol

ichtiolog n
(biologia, biologiczny) uczony – specjalista badający ryby ichthyologist
(biologia, biologiczny) specjalistka z dziedziny ichtiologii ichthyologist

ichtiologia ˌixtʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o rybach; ichthyology

ichtiologiczny ˌixtʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(zoologia, zoologiczny) związany z ichtiologią, dotyczący ichtiologii ichtiological

id it n
(psychologia, psychologiczny) w psychoanalizie impulsywny komponent osobowości (jeden z trzech komponentów, obok ego i superego) id

idarubicyna ˌidarubʲiˈʦ̑ɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, syntetyczny lek stosowany w leczeniu białaczki; idarubicin

idea iˈdɛa n
myśl przewodnia; idea
pomysł idea

idealista ˌidɛaˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik idealizmu idealist

idealnie adv
w sposób bliski ideałowi ideally

idealny ˌidɛˈalnɨ adj
taki, który ma cechy ideału, doskonały, bezbłędny ideal

ideał n
doskonałość, najwyższy cel dążeń, pragnień ideal

identycznie adv
w sposób identyczny, tak samo, kropka w kropkę identically

identyczny ˌidɛ̃nˈtɨʧ̑nɨ adj
dokładnie taki sam identical

identyfikacja ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(książkowy) stwierdzenie czyjejś tożsamości, ustalenie jednakowości czegoś w porównaniu z czymś identification
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) utożsamianie się osoby bądź grupy z wartościami i stylem innej osoby lub grupy identification
(psychologia, psychologiczny) utożsamianie się z kimś, współodczuwanie; przeżywanie przez kogoś czegoś bezpośrednio jego niedotyczącego tak, jak ktoś inny, kogo to dotyczy naprawdę identification

identyfikowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: identyfikować identifying

identyfikować v
ustalać kim lub czym coś lub ktoś jest identify

ideografia n
przedstawianie informacji za pomocą ideogramów ideography

ideogram n
znak graficzny, który pojedynczo może oznaczać określony przedmiot, ale też zależnie od kontekstu pewną ideę; nie informuje o wymowie; ideogram

ideolog n
twórca, teoretyk lub zagorzały propagator określonej ideologii ideologist ideolog ideologue

ideologia ˌidɛɔˈlɔɟja n
system poglądów, idei jednostki lub grupy; wspólnota światopoglądów, której celem jest świadome dążenie do realizacji określonego interesu klasowego, grupowego lub narodowego ideology

ideologicznie adv
w sposób dotyczący ideologii ideologically

ideologiczny ˌidɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z ideologią, mający cechy ideologii ideological ideologic

idiolekt iˈdʲjɔlɛkt n
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór indywidualnych cech mowy danego rozmówcy; idiolect

idiom ˈidʲjɔ̃m n
zwrot charakterystyczny dla danego języka, niemożliwy do dosłownego przetłumaczenia na inny język idiom

idiopatyczny adj
(medycyna, medyczny) powstający spontanicznie lub mający niejasne albo nieznane podłoże; idiopathic

idiosynkratyczny adj
związany z idiosynkrazją idiosyncratic

idiosynkrazja n
(psychologia, psychologiczny) czyjś indywidualny sposób spostrzegania, doświadczania i reakcji na pewną zwyczajną sytuację idiosyncrasy

idiota iˈdʲjɔta n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek głupi; tępak idiot dork

idiotoodporny adj
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) niezawodny, odporny, stworzony tak by nawet najgłupszy albo najbardziej nieodpowiedzialny użytkownik nie mógł go popsuć idiot-proof

idiotyczność n
cecha tego, co jest idiotyczne ditziness

idiotyczny ˌidʲjɔˈtɨʧ̑nɨ adj
(pospolicie) nieprzemyślany, bezmyślny, głupi idiotic

ido ˈidɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) język sztuczny, opracowany na bazie esperanto; Ido

idol ˈidɔl n
osoba, którą się podziwia idol
figura bóstwa idol

idy ˈidɨ n
(historia, historyczny, historycznie) w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca; ides

idylla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pogodny liryk opiewający uroki życia na wsi idyll idyl

idyllicznie adv
w sposób idylliczny, sielankowo idyllically

idylliczny adj
pogodny, beztroski, sielankowy idyllic

idżtihad n
rozwijanie prawa, możliwość uczonego islamskiego (mudżtahida) do samodzielnego formułowania opinii, twórcza, racjonalna interpretacja szariatu; ijtihad

iftar ˈiftar n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: pierwszy posiłek, który spożywa muzułmanin po zachodzie słońca w okresie postu ramadan; posiłek przerywający post dzienny iftar

iglasty iɡˈlastɨ adj
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) związany z roślinami, których liście mają formę igieł coniferous

iglica iɡˈlʲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) długi, wąski stożek zwieńczający wieżę spire steeple

iglicznia iɡˈlʲiʧ̑ʲɲa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) europejska ryba morska, u której ikra i młode znajduje się w komorze lęgowej na ciele; pipefish

igliwie iɡˈlʲivʲjɛ n
igły drzew iglastych conifer needles

igloo ˈiɡlu ˈiɡlɔ n
kopulasty domek z brył ubitego śniegu lub lodu; igloo

ignorancja ˌiɡnɔˈrãnʦ̑ʲja n
brak wiedzy na jakiś ważny temat ignorance

ignorant n
człowiek wykazujący ignorancję, odznaczający się brakiem elementarnej wiedzy ignoramus

ignorować ˌiɡnɔˈrɔvaʨ̑ v
pomijać, nie zwracać uwagi ignore

igrać z ogniem ˈiɡraʥ̑ ˈz‿ɔɟɲɛ̃m idiom
niebezpiecznie, nadmiernie ryzykować play with fire

igrać ze śmiercią ˈiɡraʥ̑ zɛ‿ˈɕmʲjɛrʲʨ̑ɔ̃w̃ idiom
nadmiernie ryzykować dice with death

igrzyska n
publiczna impreza games

igrzyska olimpijskie iˈɡʒɨska ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲcɛ n
najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co cztery lata w różnych miastach; Olympic Games

igrzysko n
(dawniej, dawny) impreza o charakterze niesportowym play spectacle

iguana ˌiɡuˈ<sup>w</sup>ãna n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka należąca do legwanów; iguana

igła ˈiɡwa n
(krawiectwo) cienki podłużny przedmiot o ostrym końcu, najczęściej wykonany z metalu; needle

ikona iˈkɔ̃na n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obraz sakralny, malowany na drewnie, wyobrażający postacie świętych, sceny z ich życia, sceny biblijne lub liturgiczno-symboliczne; icon

ikonograficzny adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z ikonografią (nauką) iconographic

ikonoklazm ˌikɔ̃ˈnɔklasm̥ n
ruch zwalczający oddawanie czci obrazom i figurom religijnym, rozwijający się na przełomie VIII i IX wieku w Bizancjum; iconoclasm

ikosaedr ˌikɔˈsaɛtr̥ n
(geometria) dwudziestościan foremny icosahedron

ikra ˈikra n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jaja ryb spawn roe
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) energia życiowa pep spirit

ile ˈilɛ interrogativePronoun
używany do pytania o liczność elementów w zbiorze how many
używany do pytania o wielkość how much

ile ˈilɛ pronoun
rozpoczynający zdanie podrzędne określające liczność elementów w zbiorze how many
rozpoczynający zdanie podrzędne określające wielkość czegoś how much

ilekroć conjunction
wskazujący na zależność między regularnie powtarzającymi się zdarzeniami, zjawiskami every time whenever

ileostomia n
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie cienkim; ileostomy

iloczas iˈlɔʧ̑as n
czas wymawiania samogłosek, pozwalający wyróżnić samogłoski długie i krótkie; vowel length

iloczyn iˈlɔʧ̑ɨ̃n n
(matematyka, matematyczny) wynik mnożenia arytmetycznego product

iloraz iˈlɔras n
(matematyka, matematyczny) wynik dzielenia quotient

ilościowy adj
dotyczący ilości quantitative

ilość ˈilɔɕʨ̑ n
liczba określająca objętość lub masę; quantity amount

ilustracja ˌiluˈstraʦ̑ʲja n
reprodukcja fotografii, rysunku lub obrazu, będąca uzupełnieniem, wyjaśnieniem lub ozdobą drukowanego tekstu; illustration

ilustracyjny adj
wyjaśniający coś, stanowiący ilustrację illustrative
związany z ilustracją illustrative

ilustrator ˌiluˈstratɔr n
osoba tworząca ilustracje, osoba zajmująca się ilustrowaniem – opatrywaniem tekstów ilustracjami illustrator

ilustrować v
opatrywać tekst ilustracją: fotografią, grafiką lub wykresem illustrate
(przenośnie, przenośnia) uzupełniać, unaoczniać coś przykładem, dodatkowym komentarzem lub dokumentacją illustrate

iluzja n
(psychologia, psychologiczny) uświadomione doznanie wrażenia widzenia czegoś nieistniejącego, zniekształcone widzenie illusion mirage phantasm

iluzjonista n
(sztuka) człowiek wykorzystujący efekt złudzenia w czasie swoich występów conjurer illusionist

iluzoryczny ˌiluzɔˈrɨʧ̑nɨ adj
złudny, pozorny illusory illusive

im ĩm conjunction
im … tym – wskazuje zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem drugiej lub proporcjonalną zależność jednej zmiany względem drugiej the... the

imadło ĩˈmadwɔ n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd, który służy do mocowania przedmiotów poddawanych obróbce lub w trakcie montażu; clamp cramp vice vise

imaginacja ˌĩmaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
wytwór wyobraźni, przedstawienie sobie czegoś imagination
zdolność do tworzenia obrazów za pomocą wyobraźni; fantazjowanie imagination

imaginarium ˌĩmaɟĩˈnarʲjũm n
nierzeczywisty, wyimaginowany świat – czyjejś wyobraźni lub pewnego ogólnego zbioru poglądów imaginarium

imago ĩˈmaɡɔ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad dorosły, ostateczna postać owada; imago
(psychologia, psychologiczny) idealny obraz określonej osoby wytworzony we wczesnym dzieciństwie, projektowany później na inne osoby z otoczenia imago

imam ˈĩmãm n
uczony duchowny muzułmański, przywódca religijny; imam

imbecyl ĩmˈbɛʦ̑ɨl n
(pejoratywnie, pejoratywny) (pogardliwie) (obraźliwie) głupek imbecile

imbir ˈĩmbʲir n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich, Zingiber Boehm., pochodzących z Azji i Australii; ginger zingiber
(kulinaria) przyprawa z imbiru lekarskiego, Zingiber officinale Rosc., w formie świeżego kłącza lub proszku ginger

imbryk n
(kulinaria) naczynie z pokrywką i z dodatkową rurką zakończoną dzióbkiem służące do gotowania wody, zaparzania herbaty itp. ibrik

imieniny ˌĩmʲjɛ̇̃ˈɲĩnɨ n
dzień patrona określonego imienia; dzień, który jest świętem dla osób o danym imieniu nameday

imiennie ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
określając kogoś z imienia (i nazwiska) namely

imiennik ĩˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
ktoś, kto ma takie samo imię, jak dana osoba namesake

imiesłów ĩˈmʲjɛswuf n
(gramatyka) forma czasownika używana jako przymiotnik lub przysłówek; participle

imiesłów przymiotnikowy bierny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ ˈbʲjɛrnɨ n
(gramatyka) forma czasownika, która odnosi się do przedmiotu czynności, której przedmiot ten został poddany, np. widziany, pisany, myty; past participle

imiesłów przymiotnikowy czynny ĩˈmʲjɛswuf ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ ˈʧ̑ɨ̃nːɨ n
(gramatyka) imiesłów, który określa podmiot zdania jako wykonawcę innej czynności, równoczesnej z czynnością orzeczenia zdania participle

imigracja ˌĩmʲiˈɡraʦ̑ʲja n
napływ cudzoziemców do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim immigration

imigracyjny ˌĩmʲiɡraˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z imigracją, należący do niej immigration

imigrant ĩˈmʲiɡrãnt n
osoba przybywająca do jakiegoś kraju w celu osiedlenia się w nim immigrant

imikwimod ˌĩmʲiˈkfʲĩmɔt n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny, lek przeciwnowotworowy, przeciwwirusowy i immunomodulujący; imiquimod

imipenem ˌĩmʲiˈpɛ̃nɛ̃m n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy karbapenemów, antybiotyk beta-laktamowy o działaniu bakteriobójczym; imipenem

imię ˈĩmʲjɛ n
indywidualna nazwa osoby i stworzeń wyższych (anioła, boga, diabła itd.); (potocznie, potoczny) również nazwa zwierzęcia, rośliny itp. name first name
imię (1.1) i nazwisko name first name

immanentny adj
(książkowy) taki, który nie wynika z działań zewnętrznych, tkwiący w naturze czegoś; zawarty w czymś immanent

immaterializm ˌĩmːatɛrʲˈjalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) teoria, według której materia nie istnieje, a wszystko, co odbieramy zmysłowo, odbieramy w wyniku działań Boga, a nie cząsteczek materii; immaterialism

immatrykulacja ˌĩmːatrɨkuˈlaʦ̑ʲja n
(edukacja, edukacyjny) (studencki) wpisanie kogoś w poczet studentów uczelni wyższej matriculation

immoralista ˌĩmːɔraˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik immoralizmu immoralist
mężczyzna nie uznający norm moralnych immoralist

immoralizm ˌĩmːɔˈralʲism̥ n
nieuznawanie norm moralnych immoralism

immoralny ˌĩmːɔˈralnɨ adj
niepowiązany z jakimikolwiek normami moralnymi lub niezgodny z nimi immoral

immunitet n
przywilej wyłączenia spod prawa ogólnego, który do czasu uchylenia blokuje odpowiedzialność karną; udzielany bywa zwykle ważnym urzędnikom państwowym, sędziom, dyplomatom, parlamentarzystom immunity

immunoterapia n
(medycyna, medyczny) leczenie mające na celu podniesienie lub osłabienie naturalnej odporności organizmu; immunotherapy

impaktyt ĩmˈpaktɨt n
(geologia, geologiczny) skała, która powstała lub została poważnie zmieniona pod wpływem uderzenia meteorytu, w wyniku czego stopieniu ze sobą uległy fragmenty meteorytu i skały, w którą uderzył; impactite

impala ĩmˈpala n
(zoologia, zoologiczny) Aepyceros melampus, gatunek afrykańskiej antylopy; impala

impanacja n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) teoria o obecności Ciała Chrystusa w chlebie i winie po konsekracji; impanation

impas n
zastój, matnia impasse

impeachment n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) procedura formalnego oskarżenia o przestępstwo osoby mającej immunitet i zajmującej wysokie stanowisko państwowe; impeachment

imperator ˌĩmpɛˈratɔr n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: dowódca wojskowy emperor imperator

imperatorski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z imperatorem, dotyczący imperatora (np. imperatora Rosji) imperial

imperialistyczny adj
dotyczący imperializmu albo imperialistów; będący wyrazem działań mających na celu podporządkowanie świata imperialistic imperialist

imperializm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka zagraniczna oparta o militaryzm, dążenie do podporządkowania sobie innych krajów, stania się imperium imperialism

imperialny adj
dotyczący imperium, charakterystyczny dla imperium imperial

imperium ĩmˈpɛrʲjũm n
wielkie i potężne państwo, które podporządkowuje sobie inne kraje empire

impertynencja ˌĩmpɛrtɨ̃ˈnɛ̃nʦ̑ʲja n
obraźliwe, aroganckie lub niekulturalne słowa czy zachowanie skierowane wobec kogoś impertinence

impertynent ˌĩmpɛrˈtɨ̃nɛ̃nt n
osoba zachowująca się niegrzecznie, arogancko, obraźliwie lub bezczelnie impertinent person

impertynentka n
kobieta zachowująca się niegrzecznie, arogancko, obraźliwie lub bezczelnie impertinent person

impet n
siła rozpędu brunt impetus momentum
szybki ruch impetus

impetyk n
człowiek porywczy, gwałtowny, wybuchowy hip-shooter madcap

implant ˈĩmplãnt n
ciało obce wszczepiane do organizmu w celu odtworzenia naturalnej funkcji lub estetyki uszkodzonego organu; implant

implementacja ˌĩmplɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(publikatory) (urzędowy) wdrożenie czegoś w życie; implementation

implikacja ˌĩmplʲiˈkaʦ̑ʲja n
następstwo, konsekwencja implication ramification

implikować v
pociągać za sobą implicate imply

imponderabilia ˌĩmpɔ̃ndɛraˈbʲilʲja n
coś, czego nie da się zmierzyć (np. uczucie), ale co ma istotny wpływ na sytuację oraz przebieg wydarzeń imponderabilia

imponować ˌĩmpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
wzbudzać w kimś uznanie, podziw impress appeal

imponująco adv
w sposób, który komuś imponuje impressively

imponujący adj
godny podziwu z powodu rozmiarów commanding grand imposing
wzbudzający uznanie i zachwyt impressive imposing magnificent

import ˈĩmpɔrt n
(handel, handlowy) (ekonomia, ekonomiczny) przywóz towarów, usług lub kapitału z zagranicy w celu wykorzystania ich na rynku wewnętrznym; import
zaimportowane towary import

importować v
(handel, handlowy) sprowadzać towary z innych krajów import

impost ˈĩmpɔst n
(architektura, architektoniczny) kamienna płyta lub blok stanowiące podporę dla łuku, arkady lub żebra sklepienia impost

impotencja ˌĩmpɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) niezdolność mężczyzny do odbycia stosunku płciowego; impotence

impresario ˌĩmprɛˈsarʲjɔ n
(książkowy) osoba, która organizuje imprezy artystyczne, odpowiada za spotkania, konferencje, podróże itp. artysty, sportowca lub grupy; impresario

impresja n
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór, obraz lub film o charakterze subiektywnym i nastrojowym impression

impresjonista n
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) przedstawiciel impresjonizmu, osoba tworząca w duchu impresjonizmu, tj. utrwalająca w swoich utworach własne, subiektywne oraz często ulotne wrażenia impressionist

impresjonistycznie adv
w sposób właściwy dla impresjonizmu impressionistically

impresjonistyczny adj
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z impresjonizmem, dotyczący impresjonizmu impressionistic impressionist
(sztuka) (literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) charakterystyczny dla impresjonizmu impressionistic impressionist

impresjonizm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) nurt w sztuce europejskiej i amerykańskiej drugiej połowy XIX wieku; impressionism

impreza ĩmˈprɛza n
(potocznie, potoczny) zabawa, przyjęcie party

imprimatur n
(kościelny) (administracja) eklezjalne pozwolenie na druk; imprimatur

improwizacja n
komponowanie muzyki, pisanie utworów, wygłaszanie przemówień pod wpływem chwili i bez przygotowania improvisation

improwizować v
(przenośnie, przenośnia) wykonywać z jakichkolwiek dostępnych materiałów improvise concoct
prezentować, wykonywać coś bez przygotowania improvise ad-lib extemporise extemporize jam

impulsywnie adv
w sposób impulsywny impulsively

impulsywny ˌĩmpulˈsɨvnɨ adj
taki, który szybko i wyraziście reaguje na bodźce; taki, który jest porywczy impulsive

imputacja ˌĩmpuˈtaʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) uzupełnienie brakujących danych przez wartości sztucznie skonstruowane, np. przez średnią danej zmiennej, w celu zastosowania metod statystycznych wymagających pełnych danych; imputation

in situ adv
w swoim pierwotnym, naturalnym położeniu, miejscu in situ

in vitro ˈĩn ˈvʲitrɔ adj
(biologia, biologiczny) wykonywany w sztucznym środowisku, poza żywym organizmem in vitro

in vitro ˈĩn ˈvʲitrɔ adv
(biologia, biologiczny) w sztucznym środowisku, poza żywym organizmem in vitro

in vitro ˈĩn ˈvʲitrɔ n
(potocznie, potoczny) zapłodnienie in vitro (2.1) IVF

in vivo ˈĩn ˈvʲivɔ adj
(biologia, biologiczny) mający miejsce w żywym organizmie in vivo

in vivo ˈĩn ˈvʲivɔ adv
(biologia, biologiczny) w żywym organizmie in vivo

inaczej ĩˈnaʧ̑ɛj adv
w inny sposób, nie tak jak jest; odwrotnie, odmiennie in another way
w innym przypadku otherwise

inauguracja ˌĩnawɡuˈraʦ̑ʲja n
uroczyste zapoczątkowanie inauguration

inauguracyjny adj
związany z inauguracją, dotyczący inauguracji inaugural prefatory

incest n
(rzadki, rzadko używany) obcowanie płciowe z kimś blisko spokrewnionym incest

ind ĩnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu In i liczbie atomowej 49; indium
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek wczesnego triasu, trwający 251 – 249,7 milionów lat temu; Induan

indagacja ˌĩndaˈɡaʦ̑ʲja n
(książkowy) wypytywanie kogoś o coś, dopytywanie się, badanie (zwykle w liczbie mnogiej) prying

indagacyjny ˌĩndaɡaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(książkowy) od indagacja plying

indagować ˌĩndaˈɡɔvaʨ̑ v
(książkowy) przeprowadzać indagację, wypytywać kogoś o coś, dopytywać się, badać, zasypywać pytaniami inquire ply somebody with question

indeterminizm n
(filozofia, filozoficzny) koncepcja dopuszczająca, że ta sama przyczyna może prowadzić do innych skutków; indeterminism

indianiec n
(pogardliwie) Indianin redskin

indiański ĩnˈdʲjä̃j̃sʲci adj
związany z Indianami, dotyczący Indian Indian American Indian

indoaryjski adj
o języku: stosowany na subkontynencie indyjskim, wywodzący się z indoirańskiej grupy języków indoeuropejskich Indo-Aryan
odnoszący się do Ariów (mieszkańców starożytnych Indii) Indo-Aryan

indochiński adj
odnoszący się do Indochin Indochinese

indoeuropeistyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem języków indoeuropejskich; Indo-European study

indoeuropejski ˌĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) wywodzący się z praindoeuropejskiej wspólnoty językowej lub stanowiący jej kontynuację Indo-European

indoktrynacja ˌĩndɔktrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
natarczywe, regularne wpajanie komuś jakichś doktryn, idei; indoctrination

indoktrynować v
(książkowy) wpajać w sposób nachalny, manipulatorski i systematyczny jakąś doktrynę, ideologię, religię indoctrinate

indolencja ˌĩndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
(książkowy) bezradność, bezczynność, brak reakcji na sytuację indolence indolency

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Indonezja Indonesian

indonezyjski ˌĩndɔ̃nɛˈzɨjsʲci n
język urzędowy Indonezji Indonesian

indris ˈĩndrʲis n
(zoologia, zoologiczny) owocożerna małpiatka madagaskarska; Indri

indukcja n
etap wprowadzający w danym procesie induction

indukowalny adj
podatny na indukcję inducible

industrializacja n
uprzemysłowienie industrialization

industrialny adj
związany z industrializacją, dotyczący industrializacji industrial

indyferentny ˌĩndɨfɛˈrɛ̃ntnɨ adj
obojętny; taki, który ma bierny stosunek indifferent

indygo n
kolor ciemnobłękitny indigo

indygokarmin ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny; indigo carmine

indyjski ĩnˈdɨjsʲci adj
związany z Indiami, dotyczący Indii Indian

indyk ˈĩndɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Meleagris, duży hodowlany ptak grzebiący z rodziny kurowatych; turkey

indywidualista n
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolennik indywidualizmu individualist
człowiek niezależny i przekorny, mający poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowujący się, działający samodzielnie individualist maverick

indywidualistka n
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) zwolenniczka indywidualizmu individualist
kobieta niezależna i przekorna, mająca poczucie odrębności osobistej, niechętnie podporządkowująca się, działająca samodzielnie individualist

indywidualizm n
poczucie własnej niezależności i odrębności powiązane z dążeniem do zachowania własnych poglądów individualism

indywidualizować v
dokonywać indywidualizacji individualize

indywidualnie adv
dotycząc jednej osoby, konkretnej jednostki individually
występując osobno individually on a case by case basis separately singly

indywidualność ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
zbiór cech stanowiących osobowość danego człowieka; specyfika każdej osoby, jej odrębność individuality

indywidualny ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
osobny, niezespołowy, pojedynczy, samemu, oddzielny individual
właściwy jednostce, typowy dla konkretnej osoby, swoisty individual

inercja ĩˈnɛrʦ̑ʲja n
bierność, bezwładność, niezdarność, niezgrabność, próżniactwo, lenistwo; bierne poddawanie się, niechęć do czynu inertia

infekcja ĩnˈfɛkʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) proces chorobowy wywołany przez drobnoustroje chorobotwórcze w organizmie; infection

infekcyjne zapalenie stawów ˌĩnfɛkˈʦ̑ɨjnɛ ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈstavuf n
(medycyna, medyczny) zapalenie stawu wywołane przez drobnoustroje w błonie maziowej stawu infectious arthritis

infiltracja ˌĩnfʲilˈtraʦ̑ʲja n
przesączanie się, przenikanie cieczy lub gazu przez kanaliki i pory jakiegoś ciała stałego infiltration
trudno zauważalne przedostawanie się, przenikanie do środowiska obcych wpływów, oddziaływań seepage

infinitezymalny ˌĩnfʲĩɲitɛzɨ̃ˈmalnɨ adj
nieskończenie mały infinitesimal

inflacja ĩnˈflaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) postępujący spadek wartości pieniądza prowadzący do wzrostu cen; inflation

influenca ˌĩnfluˈ<sup>w</sup>ɛ̃nʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) grypa influenza

infoboks ĩnfɔˈbɔks n
(neologizm) (informatyka, informatyczny) wyróżniona ramką część artykułu w Wikipediach i projektach siostrzanych, zawierająca najważniejsze informacje dla czytelnika infobox

infografika n
(edukacja, edukacyjny) (poligrafia) ilustracja z niewielką ilością tekstu wyjaśniająca jakieś zagadnienie infographic information graphic

informacja ˌĩnfɔrˈmaʦ̑ʲja n
miejsce, w którym udziela się wiadomości z określonej dziedziny information office
poinformowanie o czymś, zakomunikowanie information

informacyjny ˌĩnfɔrmaˈʦ̑ɨjnɨ adj
dostarczający wiadomości lub innych informacji information informational message news
związany z informacjami, ich przesyłaniem i przetwarzaniem information

informatyk ˌĩnfɔrˈmatɨk n
człowiek zajmujący się zawodowo informatyką computer scientist

informatyka ˌĩnfɔrˈmatɨka n
nauka o gromadzeniu i przetwarzaniu informacji; computer science informatics

informowanie ˌĩnfɔrmɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: informować informing

informować ˌĩnfɔrˈmɔvaʨ̑ v
przekazywać wiadomość i objaśniać inform

infradźwięk n
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt niskiej by być słyszalną dla człowieka (zależnie od definicji poniżej 16 albo 20 Hz); infrasound

infrastruktura ˌĩnfrastrukˈtura n
podstawowe struktury techniczne lub organizacyjne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania społeczeństwa, gospodarki lub określonego przedsięwzięcia; infrastructure

ingerencja ˌĩŋɡɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
wpływ na coś, mieszanie się do jakiejś sprawy, interweniowanie, wtrącanie się interference

ingrediencja ˌĩŋɡrɛˈdʲjɛ̃nʦ̑ʲja n
składnik jakiejś mieszaniny lub przepisu, najczęściej kulinarnego lub mikstury lekarskiej, rzecz wchodząca w skład czegoś ingredient

inhalacja ˌĩnxaˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) wdychanie pary wodnej, gazów lub substancji w celach leczniczych inhalation

inherentny ˌĩnxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
nierozłącznie z czymś związany, tkwiący w istocie, strukturze, naturze czegoś inherent

inhibitor ˌĩnçiˈbʲitɔr n
(chemia, chemiczny) substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną; inhibitor

inicjacja ˌĩɲiˈʦ̑ʲjaʦ̑ʲja n
ceremonia przyjęcia nowego członka initiation
wtajemniczenie w coś, zaznajomienie się z czymś nowym, zapoznanie się initiation
rozpoczęcie czynności, procesu działania initiation

inicjalizować ˌĩɲiʦ̑ʲjalʲiˈzɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś stan początkowy; rozpoczynać coś initialise

inicjatywa n
propozycja zrealizowania określonych działań initiative
skłonność do samodzielnego inicjowania działań initiative
w grach: pierwszeństwo dające przewagę initiative

inicjować v
dawać czemuś początek initiate

iniekcja n
(medycyna, medyczny) zastrzyk injection

inkantacja ˌĩŋkãnˈtaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzędowe zaklęcie encantation incantation

inklinacja n
(fizyka, fizyczny) nachylenie, kąt nachylenia inclination

inkorporacja ˌĩŋkɔrpɔˈraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wcielenie, włączenie do jakiejś całości, zwłaszcza jednego terytorium w innego państwa incorporation

inkrementacja ˌĩŋkrɛ̃mɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) operacja zwiększenia wartości o jeden; increment incrementation

inkryminacja n
oskarżenie, zarzut criminalization

inkryminować ˌĩŋkrɨ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
obwiniać, stawiać zarzuty incriminate

inkubator ˌĩŋkuˈbatɔr n
(medycyna, medyczny) urządzenie do podtrzymywania procesów życiowych wcześniaków w ściśle kontrolowanych warunkach; incubator

inkunabuł ˌĩŋkũˈnabuw n
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) książka wydrukowana w Europie przed 1501 rokiem (przed XVI wiekiem); incunabulum incunable

inkwizycja ˌĩŋkfʲiˈzɨʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) system śledczo-sądowniczy Kościoła katolickiego, działający od XIII do XIX wieku; Inquisition

inkwizycyjny adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z kościelną inkwizycją, dotyczący kościelnej inkwizycji inquisitorial
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) śledczy, taki gdzie prowadzi się śledztwo, dochodzenie inquisitorial

innowacja n
proces wprowadzenia czegoś nowego, ulepszania czegoś innovation novelty

innowierca ˌĩnːɔˈvʲjɛrʦ̑a n
człowiek wyznający religię inną niż osoba mówiąca lub inną niż dominująca w jakimś środowisku dissenter

inność n
bycie innym, odznaczanie się cechami różniącymi daną rzecz czy osobę od innej otherness

inny ˈĩnːɨ adj
odmienny, wyglądający, zachowujący się inaczej niż zwykle different
w użyciu rzeczownikowym ktoś inny (2.1), coś innego else

inny ˈĩnːɨ indefinitePronoun
nie ten, jakiś odmienny other another

innymi słowy ĩnˈːɨ̃mʲi ˈswɔvɨ
inaczej mówiąc, ujmując coś w innych słowach in other words

inochód ĩˈnɔxut n
(zoologia, zoologiczny) sposób poruszania się niektórych zwierząt czworonożnych (kopytnych i psowatych), polegający na stawianiu jednocześnie raz obu kończyn prawych, raz lewych; pace

inozytol n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy cukroli; inositol

inscenizacja ˌĩw̃sʦ̑ɛ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wystawienie utworu dramatycznego na scenie staging

insektarium n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wiwarium przeznaczone do hodowli owadów lub stawonogów; insectarium

inseminacja ˌĩw̃sɛ̃mʲĩˈnaʦ̑ʲja n
(zootechnika, zootechniczny) sztuczne zapłodnienie poprzez wprowadzenie do dróg rodnych samicy nasienia pobranego od samca; insemination

inspekcja ĩw̃ˈspɛkʦ̑ʲja n
kontrola działalności jakiejś instytucji lub stanu jakiegoś miejsca inspection

inspiracja ˌĩw̃spʲiˈraʦ̑ʲja n
natchnienie, twórczy zapał, wena inspiration

inspirator ˌĩw̃spʲiˈratɔr n
ten, kto zachęca, daje pomysł, sugeruje, inspiruje inspirer

inspirować v
dostarczać natchnienia inspire
czerpać natchnienie be inspired

inspirująco adv
w sposób inspirujący, dając inspirację inspirationally

instalacja ˌĩw̃staˈlaʦ̑ʲja n
(sztuka) przestrzenne dzieło sztuki zaaranżowane z przedmiotów; installation
(technologia, technika, techniczny) czynność instalowania – montowanie czegoś z części i podzespołów installation
(technologia, technika, techniczny) system urządzeń, przewodów tworzący jakąś całość installation

instalator n
(technologia, technika, techniczny) osoba zakładająca instalację installer plumber fitter

instalować ˌĩw̃staˈlɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) umieszczać program komputerowy na komputerze tak, aby poprawnie działał install
montować jakieś urządzenie do pracy w danym miejscu lub warunkach install

instancja n
(administracja) dany stopień organizacyjny w układzie podległych sobie instytucji instance

instant ˈĩw̃stãnt adj
(spożywczy) błyskawiczny, natychmiastowy – o potrawach i produktach w handlu, gotowych po zalaniu wrzątkiem instant

instrukcja ĩw̃ˈstrukʦ̑ʲja n
książka lub broszura z opisem działania manual
zbiór zasad zalecających postępowanie w określonej dziedzinie instruction

instruktaż n
udzielanie komuś instrukcji, wskazówek instruction

instruktor ĩw̃ˈstruktɔr n
osoba instruująca, ucząca na kursie instructor trainer

instrument ĩw̃ˈstrũmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd wytwarzający dźwięk, (zobacz) instrument muzyczny instrument
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne; instrument

instrument muzyczny n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd służący do wytwarzania dźwięków muzycznych; musical instrument instrument

instrumentalny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonywany za pomocą instrumentów muzycznych, bez udziału śpiewu instrumental

instrumentariuszka ˌĩw̃strũmɛ̃ntarʲˈjuʃka n
pielęgniarka asystująca przy operacji, pomagająca przy jej przygotowaniu scrub nurse

instynkt ˈĩw̃stɨ̃ŋkt n
wrodzona zdolność nieracjonalnego, acz adekwatnego zachowywania się w danej sytuacji instinct

instynktownie adv
w sposób instynktowny instinctively

instynktowny ˌĩw̃stɨ̃ŋkˈtɔvnɨ adj
(przymiotnik) od: instynkt instinctive

instytucja ˌĩw̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
zakład o charakterze publicznym zajmujący się określonym zakresem spraw institution

instytucjonalny ˌĩw̃stɨtuʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
związany z instytucją, właściwy instytucji, instytucjonalności institutional

instytut ĩw̃ˈstɨtut n
nazwa różnego typu instytucji, przede wszystkim naukowo-badawczych i dydaktycznych; institute

insula n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienica czynszowa w starożytnym Rzymie; insula

insulina ˌĩw̃suˈlʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) hormon produkowany przez trzustkę; insulin

insulinooporność ˌĩw̃sulʲĩnɔːˈpɔrnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zaburzenie homeostazy glukozy polegające na zmniejszeniu czułości mięśni, tkanki tłuszczowej, wątroby i innych tkanek organizmu na insulinę; insulin resistance

insurekcja ˌĩw̃suˈrɛkʦ̑ʲja n
powstanie zbrojne insurrection insurgency

insynuacja n
osąd, opinia, wypowiedź przypisująca komuś niegodziwe lub nieprawdziwe zamiary, czyny lub myśli; często nie wprost, a z użyciem aluzji insinuation

intarsja ĩnˈtarsʲja n
(sztuka) metoda zdobnicza polegająca na zdobieniu przedmiotów drewnianych innymi gatunkami drewna; intarsia inlay

integracja ˌĩntɛˈɡraʦ̑ʲja n
połączenie danych części w całość (włączenie elementu do całości) integration

integracyjny adj
dotyczący integracji integrative

integralność n
nierozdzielność, związek całości integrity

integralny ˌĩntɛˈɡralnɨ adj
nierozerwalnie związany z czymś integral

integrować v
(książkowy) scalać integrate

intelekt ĩnˈtɛlɛkt n
zdolność człowieka do myślenia, zdobywania wiedzy, wyciągania logicznych wniosków, korzystania z posiadanej wiedzy i doświadczenia intellect

intelektualista n
człowiek posiadający dużą wiedzę i imponujące zdolności umysłowe intellectual

intelektualizacja n
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych polegający na uciekaniu od rzeczywistych przykrych zdarzeń do przestrzeni abstrakcyjnej, dzięki czemu następuje ich odrealnienie intellectualization
nabieranie lub nadawanie czemuś cech intelektualnych intellectualization

intelektualizm n
pogląd, który przypisuje intelektowi fundamentalne lub wyłączne znaczenie w procesie poznawczym intellectualism

intelektualny ˌĩntɛlɛktuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący intelektu lub intelektualistów intellectual

inteligencja ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
sprawność umysłowa, umiejętność polegająca na rozumieniu danych sytuacji; intelligence

inteligentny ˌĩntɛlʲiˈɡɛ̃ntnɨ adj
odznaczający się inteligencją intelligent

intencja ĩnˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
chęć, zamiar intention intent

intencjonalny ˌĩntɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
stanowiący intencję, mający coś na celu, umyślny, celowy, zamierzony intentional

intendentura n
jednostka organizacyjna zajmująca się dostarczaniem niezbędnego zaopatrzenia dla wojska, szpitali itp. commissariat

intensyfikacja ˌĩntɛ̃w̃sɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
sprawianie, że coś jest intensywniejsze, silniejsze; nasilenie czegoś intensification

intensywna terapia ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvna tɛˈrapʲja n
leczenie chorych w stanie zagrożenia życia; critical care intensive care intensive therapy intensive treatment

intensywnie ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvʲɲɛ adv
w sposób intensywny intensely intensively

intensywność ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɔɕʨ̑ n
stopień nasycenia czegoś; natężenie intensity

intensywny ˌĩntɛ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
natężony, mocny, nasycony intensive

interakcja ˌĩntɛrˈakʦ̑ʲja n
wzajemne oddziaływanie na siebie obiektów (osób, przedmiotów, zjawisk itp.); zetknięcie, spotkanie kilku akcji lub dążeń interaction

interaktywnie adv
w sposób interaktywny interactively

interaktywny ˌĩntɛrakˈtɨvnɨ adj
(książkowy) o sprzęcie, programie komputerowym: wymagający czynnego udziału człowieka, reagujący na akcje użytkownika, umożliwiający jego wpływ na przebieg wydarzeń, formę dzieła interactive

intercyza ˌĩntɛrˈʦ̑ɨza n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kontrakt przedmałżeński/przedślubny, umowa między narzeczonymi lub małżonkami o zachowaniu odrębnych majątków, rezygnacji ze wspólnoty majątkowej prenup prenuptial agreement marriage articles pre-nup

interdyscyplinarny ˌĩntɛrdɨsʦ̑ɨplʲĩˈnarnɨ adj
dotyczący kilku dyscyplin naukowych interdisciplinary

interes ĩnˈtɛrɛs n
sprawa (do załatwienia) interest

interesować ˌĩntɛrɛˈsɔvaʨ̑ v
wzbudzać zainteresowanie, ciekawić interest
być ciekawym czegoś, mieć zainteresowanie (hobby) be interest in take interest in

interesujący ˌĩntɛrɛsuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
ciekawy, zajmujący interesting

interfejs ĩnˈtɛrfɛjs n
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw poleceń rozpoznawanych przez automat interface
(technologia, technika, techniczny) charakterystyczny zestaw suwaków, pokręteł i przycisków, umieszczonych na tablicy rozdzielczej przyrządu interface
(technologia, technika, techniczny) sposób połączenia różnych urządzeń lub modułów programowych, umożliwiający przeniesienie energii lub informacji; interface

interfejs użytkownika ĩnˈtɛrfɛjs ˌuʒɨtkɔvʲˈɲika n
(informatyka, informatyczny) część oprogramowania odpowiadająca za interakcję między aplikacją i użytkownikiem; user interface

interferencja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko powstawania nowego, przestrzennego rozkładu amplitudy fali (wzmocnienia i wygaszenia) w wyniku nakładania się na siebie fal; interference

interglacjał ˌĩntɛrˈɡlaʦ̑ʲjaw n
cieplejszy okres między dwoma zlodowaceniami; interglacial

interkalacja ˌĩntɛrkaˈlaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) odwracalny proces umieszczenia cząsteczki lub całej grupy cząsteczek między dwiema innymi cząsteczkami lub grupami cząsteczek; intercalation
(fizyka, fizyczny) proces wprowadzania obcych atomów lub cząsteczek do struktury krystalicznej; jego cechą charakterystyczną jest słabe wiązanie obcych atomów lub cząsteczek oraz odwracalność intercalation
dodanie dodatkowego dnia, tygodnia albo miesiąca w roku kalendarzowym, aby dopasować kalendarz do pory roku; intercalation

interkom n
system łączności wewnętrznej zwłaszcza pojazdu albo budynku intercom

interkreatywność ˌĩntɛrkrɛaˈtɨvnɔɕʨ̑ n
zdolność kreowania interakcji w multimediach, poprzez tworzenie nowych jakości i innowacyjnych rozwiązań intercreative

interlingua ˌĩntɛrˈlʲĩŋɡva n
międzynarodowy sztuczny język pomocniczy; Interlingua

interlokutor ˌĩntɛrlɔˈkutɔr n
(książkowy) osoba prowadząca z kimś rozmowę interlocutor

intermezzo n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) forma przejścia w obrębie utworu lub sztuki intermezzo

internacjonalizm n
współpraca, solidarność międzynarodowa internationalism

internat n
(szkolnictwo, szkolny) zakład mieszczący mieszkania przeznaczone dla młodzieży uczącej się poza miejscem zamieszkania dorm

internauta ˌĩntɛrˈnawta n
(potocznie, potoczny) użytkownik Internetu internaut

internetowy ˌĩntɛrnɛˈtɔvɨ adj
dotyczący internetu; korzystający z internetu; umieszczony w internecie; wykorzystujący do działania internet internet

internista ˌĩntɛrʲˈɲista n
lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób wewnętrznych internist

internować ˌĩntɛrˈnɔvaʨ̑ v
osadzać w obozach rozbrojone wojska, biorące udział w wojnie, które przekroczyły granicę państwa neutralnego intern
pozbawiać wolności osoby uznane za niebezpieczne politycznie intern

interpelacja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pisemne zapytanie kierowane do członka rządu przez parlamentarzystę interpellation

interpolacja ˌĩntɛrpɔˈlaʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) przybliżanie funkcji za pomocą innej funkcji, zwykle wielomianu, tak aby były sobie równe w zadanych punktach; interpolation

interpretacja ˌĩntɛrprɛˈtaʦ̑ʲja n
wykładnia, wyjaśnienie, tłumaczenie; interpretation

interpretacyjny adj
dotyczący interpretacji interpretative interpretive

interpretować ˌĩntɛrprɛˈtɔvaʨ̑ v
rozumieć coś na swój sposób interpret

interpunkcja ˌĩntɛrˈpũŋkʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie znaków przestankowych w piśmie punctuation

interrogacja ˌĩntɛrːɔˈɡaʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) zadawanie pytań podczas przesłuchania w śledztwie interrogation

interseksualizm ˌĩntɛrsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲism̥ n
(anatomia, anatomiczny) posiadanie cielesnych cech obu płci intersexuality

interview ĩnˈtɛrvʲju n
wywiad przeprowadzony przez dziennikarza interview

interwał ĩnˈtɛrvaw n
odległość między wysokościami dwóch dźwięków; interval

interwencja ˌĩntɛrˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
wejście pomiędzy, mieszać się do czegoś aby osiągnąć zamierzony cel intervention

interwencjonizm ˌĩntɛrvɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) polityka interwencji w sprawy ekonomiczne własnego państwa interventionism

interwenient ˌĩntɛrˈvɛ̃ɲɛ̃nt n
(przestarzałe, przestarzały) osoba, która interweniuje intervener

intifada ˌĩntʲiˈfada n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) arabskie określenie buntu, rebelii, powstania; intifada

intonacja ˌĩntɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób akcentowania wyrazów i zdań; intonation
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rozpoczęcie śpiewu zbiorowego przez jedną osobę; zaśpiew; intonation
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sposób wydobywania dźwięków, szczególnie w śpiewie, na instrumencie smyczkowym lub dętym; intonation

intonować ˌĩntɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(językoznawstwo, językoznawczy) mówić, odpowiednio akcentując i modulując głos intone

intramarginalny ˌĩntrãmarʲɟĩˈnalnɨ adj
(ekonomia, ekonomiczny) odbywający się w ramach dopuszczalnych wahań kursów (o interwencjach walutowych) intramarginal
(geografia, geograficzny) dotyczący strefy między czołem lodowca a moreną czołową, pochodzący z tej strefy, związany z nią intramarginal

intratny ĩnˈtratnɨ adj
przynoszący zysk lucrative

introdukcja ˌĩntrɔˈdukʦ̑ʲja n
wstęp, przedstawienie czegoś, początek introduction

introligator ˌĩntrɔlʲiˈɡatɔr n
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się zawodowo oprawą książek i innych wydawnictw; bookbinder

introligatornia ˌĩntrɔlʲiɡaˈtɔrʲɲa n
(drukarstwo, drukarski) (rzemiosło, rzemieślniczy) zakład rzemieślniczy, w którym oprawia się książki i inne wydawnictwa bindery

intronizacja n
wyniesienie na tron, objęcie władzy królewskiej lub wysokiego stanowiska kościelnego enthronement

introspekcja ˌĩntrɔˈspɛkʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) analiza własnych procesów psychicznych introspection

introwertyk n
(psychologia, psychologiczny) człowiek skupiony na swoich uczuciach, myślach i sprawach, nakierowany na swoje własne wnętrze introvert

intruz n
człowiek który dostał się gdzieś bezprawnie, łamiąc zakazy intruder trespasser
człowiek niemile widziany w danym miejscu interloper

intryga ĩnˈtrɨɡa n
chytre, podstępne działanie, zwykle przez wzajemne skłócenie jakichś osób, zmierzające do osiągnięcia jakiegoś celu intrigue plot

intuicja ˌĩntuˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲja n
(filozofia, filozoficzny) proces polegający na poznaniu prawdy za pomocą wewnętrznego przekonania intuition
(potocznie, potoczny) zdolność przeczuwania, przewidywania intuition
(psychologia, psychologiczny) proces myślowy polegający na szybkim dopasowaniu danej sytuacji do znanych już szablonów i zależności, objawiący się w postaci nagłego przebłysku myślowego; intuition

intuicyjnie ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjɲɛ adv
za pomocą intuicji intuitively

intuicyjny ˌĩntu<sup>j</sup>iˈʦ̑ɨjnɨ adj
wynikający z intuicji, osiągnięty za pomocą intuicji intuitive visceral

intymność n
cecha tego, co jest intymne, osobiste; osobisty charakter czegoś intimacy

intymny ĩnˈtɨ̃mnɨ adj
mocno osobisty intimate

inulina n
(biochemia, biochemiczny) polisacharyd, roślinna substancja, którą stosuje się m.in. w diagnostyce chorób nerek; inulin

inwalida ˌĩnvaˈlʲida n
osoba, która jest pozbawiona możliwości pracy (całkowicie lub połowicznie) ze względu na kalectwo, utratę zdrowia handicapped

inwazja ĩnˈvazʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) najazd lub wtargnięcie zbrojne na czyjeś terytorium; invasion infestation

inwektywa n
zniewaga, obelga invective

inwencja ĩnˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
pomysłowość, wynalazczość, kreatywność invention

inwentaryzacja ˌĩnvɛ̃ntarɨˈzaʦ̑ʲja n
spisywanie inwentarza inventory stocktaking

inwentaryzator n
osoba odpowiedzialna za inwentaryzowanie mienia oraz prowadzenie jego rejestrów – inwentarzy inventory co-ordinator registrar

inwentarz ĩnˈvɛ̃ntaʃ n
trwałe składniki majątku danej osoby fizycznej lub prawnej inventory

inwersja n
odwrócenie naturalnej lub zwyczajnej kolejności w czymś inversion

inwestor ĩnˈvɛstɔr n
(ekonomia, ekonomiczny) osoba lub firma/spółka dokonująca inwestycji investor

inwestować ˌĩnvɛˈstɔvaʨ̑ v
dokonywać inwestycji invest

inwestycja ˌĩnvɛˈstɨʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) nakład gospodarczy na tworzenie lub zwiększanie majątku trwałego; investment capital expenditure

inwigilacja n
tajna obserwacja kogoś lub tajny nadzór nad kimś; surveillance

inżynier ĩn͇ˈʒɨ̃ɲɛr n
człowiek zajmujący się zawodowo inżynierią, mający wyższe wykształcenie techniczne; engineer

inżynieria ˌĩn͇ʒɨ̃ˈɲɛrʲja n
nauka wykorzystująca matematykę, technologię i praktyczne doświadczenie do projektowania, produkowania i kontrolowania obiektów bądź procesów służących człowiekowi engineering

iperyt iˈpɛrɨt n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) iperyt siarkowy, bojowy środek trujący yperite
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków; mustard mustard gas

iperyt azotowy iˈpɛrɨt ˌazɔˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek organiczny z grupy amin będący azotowym analogiem iperytu siarkowego oraz parzącym bojowym środkiem trującym o właściwościach alkilujących i toksycznych; nitrogen mustard

iperyt bromowy iˈpɛrɨd brɔ̃ˈmɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów, bromowy analog iperytu siarkowego, parzący bojowy środek trujący stosowany bez powodzenia w czasie I wojny światowej; 1 bromo- 2 ethane bis- sulfide

iperyt siarkowy iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) każdy związek siarkoorganiczny o budowie zbliżonej do iperytu siarkowego (1.1) będący parzącym bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków sulfur mustard sulphur mustard
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii; mustard gas sulfur mustard bis sulfide bis thioether sulphur mustard yperite

iperyt tlenowy iˈpɛrɨt ːlɛ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów będący jednocześnie eterem, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów o zbliżonych do iperytu siarkowego właściwościach chemicznych i toksycznych; 1 2 2 ethoxy- ethane O-mustard T agent T bis- ether

ipsylon ipˈsɨlɔ̃n ipˈsʲilɔ̃n n
nazwa dwudziestej litery alfabetu greckiego, υ; upsilon

iranistyka ˌirãˈɲistɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka zajmująca się badaniem języków irańskich i irańskiego obszaru kulturowego (Afganistan, Iran oraz Tadżykistan) Iranian study

iranka iˈrãŋka n
(ornitologia, ornitologiczny) Irania gutturalis, gatunek niewielkich ptaków z rodziny muchołówkowatych; irania

irański iˈrãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Iran Iranian

irbis śnieżny n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera uncia Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji Środkowej; snow leopard ounce
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) ounce snow leopard

ircha n
rodzaj zamszu shammy

irga ˈirɡa n
(botanika, botaniczny) Cotoneaster, rodzaj roślin z rodziny różowatych; cotoneaster

irga Dielsa ˈirɡa ˈdʲilsa n
(botanika, botaniczny) Cotoneaster dielsianus, gatunek krzewu ozdobnego z rodziny różowatych Diels' cotoneaster

irlandzki irˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Irlandii lub Irlandczyków Irish

irlandzkie bliźnięta irˈlãnʦ̑ʲcɛ blʲiʑˈɲɛ̃nta n
rodzeństwo urodzone w odstępie ok. roku Catholic twins

irokez iˈrɔkɛs n
włosy ułożone w stojący grzebień, kojarzone z subkulturą punk mohawk

ironia iˈrɔ̃ɲja n
zawoalowana drwina, szyderstwo lub złośliwość ukryte pod pozorną aprobatą; irony

ironicznie ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
używając ironii; pozornie szczerze/prawdziwie ironically

ironiczny ˌirɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
zawierający ukryte szyderstwo, drwiący pod pozorem czegoś innego ironic

ironizować ˌirɔ̃ɲiˈzɔvaʨ̑ v
mówić o czymś w sposób ironiczny / z ironią ironize ironise

irracjonalność n
cecha tego, co jest irracjonalne irrationality

irracjonalny ˌirːaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
sprzeczny z rozumem, rozsądkiem irrational

iryd ˈirɨt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ir i liczbie atomowej 77 iridium

irydowanie n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna wprowadzenia atomu irydu do cząsteczki związku chemicznego iridation

irygacja n
(rolnictwo, rolniczy) sztuczne nawadnianie pól; irrigation
(medycyna, medyczny) zabieg przeprowadzany w celach leczniczych lub higienicznych polegający na przepłukiwaniu jamy ciała (np. pochwy, odbytnicy, nosa) roztworem leku lub ciepłą wodą; irrigation

iryjski adj
związany z Iryjczykami, dotyczący Iryjczyków Irish

irytacja ˌirɨˈtaʦ̑ʲja n
stan rozdrażnienia irritation

irytować ˌirɨˈtɔvaʨ̑ v
drażnić, denerwować kogoś irritate
denerwować się, wpadać w irytację annoy

iryzacja n
zjawisko optyczne polegające na powstawaniu tęczowych barw; iridescence goniochromism pearlescence

iskać ˈiskaʨ̑ v
usuwać pasożyty żyjące we włosach ludzi lub sierści zwierząt poprzez wyszukiwanie i łapanie (wyskubywanie) ich palcami louse pick out louse

iskra ˈiskra n
rozżarzona cząstka płonącego ciała oddzielająca się od całości spark sparkle

islam ˈislãm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna założona przez Mahometa; Islam

islamista ˌislãˈmʲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik islamizmu Islamist

islamistyka ˌislãˈmʲistɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki zajmująca się badaniami nad islamem; Islamic studies

islamizacja ˌislãmʲiˈzaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (socjologia, socjologiczny) proces narzucania islamu albo poddawania się wpływom islamu Islamization

islamizm isˈlãmʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islam polityczny – doktryna polityczna oparta na islamie, łącząca religię z ideologią, w której Koran uznany jest za podstawę prawa i polityki państwa; Islamism

islamizować ˌislãmʲiˈzɔvaʨ̑ v
wprowadzać islam, poddawać coś pod wpływy islamu Islamize

islamofaszysta n
zwolennik islamofaszyzmu, radykalnej postaci islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem Islamofascist

islamofaszystowski adj
mający związek z islamofaszyzmem, radykalną postacią islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem Islamofascist

islamofaszyzm ˌislãmɔˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) radykalna postać islamu o wielu cechach wspólnych z faszyzmem Islamofascism

islamofobia ˌislãmɔˈfɔbʲja n
uprzedzenie, niechęć, wrogość w stosunku do islamu i muzułmanów; Islamophobia

islamski isˈlãmsʲci adj
związany z islamem, dotyczący islamu Islamic

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Islandii lub Islandczyków Icelandic

islandzki isˈlãnʦ̑ʲci n
język urzędowy Islandii; Icelandic

istnienie iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
bycie, trwanie, występowanie, egzystencja existence subsistence
wyodrębniona całość, istota, byt being entity living

istnieć ˈistʲɲɛ̇ʨ̑ v
być, występować w rzeczywistości exist be

istota iˈstɔta n
stworzenie, osoba, żyjący organizm, postać creature

istotnie iˈstɔtʲɲɛ adv
w znaczącym i/lub znacznym stopniu actually considerably constitutionally constitutively essentially fundamentally

istotnie iˈstɔtʲɲɛ particle
…potwierdzająca rację tego, co ktoś wcześniej oznajmił really truly admittedly in fact in point of fact indeed

istotność n
to, co stanowi istotę sprawy meaningfulness pertinence pertinency salience significance

istotny iˈstɔtnɨ adj
taki, który jest istotą czegoś; jest charakterystyczny, specyficzny, ważny essential
taki, który jest prawdziwy, rzeczywisty true real

iteracja ˌitɛˈraʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) jednokrotne powtórzenie algorytmu (etap liczenia) iteration
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) metoda obliczania polegająca na wielokrotnym powtarzaniu tego samego algorytmu; iteration

iterb ˈitɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Yb i liczbie atomowej 70; ytterbium

itr itr̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Y i liczbie atomowej 39; yttrium

iwa ˈiva n
(botanika, botaniczny) Salix caprea L., gatunek roślin z rodziny wierzbowatych; goat willow great sallow pussy willow

iworyjski ˌivɔˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Wybrzeże Kości Słoniowej, wywodzący się z Wybrzeża Kości Słoniowej Ivorian

izba ˈizba n
(potocznie, potoczny) pomieszczenie w wiejskim domu room
(urzędowy) pomieszczenie mieszkalne, pokój room
(urzędowy) jeden z organów parlamentu w niektórych państwach chamber house
(urzędowy) organ zajmujący się sprawami jakiegoś zrzeszenia zawodowego, mający na celu jego obronę bar office
(urzędowy) wyższy urząd administracji państwowej council office

izba niższa ˈizba ˈɲiʃːa n
w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego inicjujący i uchwalający ustawy lower house

izba wytrzeźwień ˈizba vɨˈṭʃɛʑvʲjɛ̇̃ɲ n
budynek lub pomieszczenie, w którym zatrzymywane są tymczasowo osoby nietrzeźwe, zakłócające spokój; detoxification detention centre drunk tank

izba wyższa ˈizba ˈvɨʃːa n
w niektórych krajach organ parlamentu dwuizbowego zatwierdzający ustawy upper house

izobara ˌizɔˈbara n
(meteorologia, meteorologiczny) krzywa łącząca miejsca o jednakowym ciśnieniu atmosferycznym; isobar isobaric line

izobaryczny adj
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) zachodzący ze stałym ciśnieniem; związany ze stałą wartością ciśnienia isobaric

izoglosa ˌizɔˈɡlɔsa n
(językoznawstwo, językoznawczy) linia na mapie wyznaczająca zasięg danej cechy językowej isogloss

izokoszta ˌizɔˈkɔʃta n
(ekonomia, ekonomiczny) linia obrazująca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych, których koszt całkowity jest taki sam; isocost

izokwanta ˌizɔˈkfãnta n
(ekonomia, ekonomiczny) linia przedstawiająca wszystkie kombinacje dwóch czynników wytwórczych pozwalające osiągnąć dany rozmiar produkcji; isoquant

izolacja n
(elektryczność) warstwa materiału o niskiej przewodności elektrycznej insulation
oddzielenie od otoczenia lub uniemożliwienie kontaktu z otoczeniem isolation

izolacjonista ˌizɔlaʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik izolacjonizmu w polityce zagranicznej isolationist

izolacjonizm ˌizɔlaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) polityka danego państwa polegająca na ograniczeniu angażowania się w sprawy zagraniczne i skupieniu się na problemach wewnętrznych kraju; isolationism

izolator n
(elektryczność) przedmiot z materiału nie przewodzącego prądu elektrycznego, łączący a zarazem izolujący części urządzenia będące względem siebie pod napięciem insulator isolator
materiał izolujący insulator dielectric nonconductor

izolować v
wydzielać z całości isolate
pokrywać izolacją insulate
oddzielać od otoczenia, nie dopuszczać do zetknięcia detach isolate
odsuwać się od innych, pozostawać w odosobnieniu, trzymać się na uboczu seclude

izometryczny adj
(matematyka, matematyczny) taki, który nie zmienia odległości między punktami isometric

izomorfizm ˌizɔ̃ˈmɔrfʲism̥ n
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie pomiędzy dwiema przestrzeniami matematycznymi, zachowujące wszystkie relacje i funkcje isomorphism

izonomia ˌizɔ̃ˈnɔ̃mʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) równość ludzi wobec prawa; isonomia

izoterma n
(meteorologia, meteorologiczny) linia łącząca na mapie punkty o tej samej temperaturze; isotherm

izotop iˈzɔtɔp n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) każda z odmian tego samego pierwiastka chemicznego, która ma jednakową liczbę protonów w atomach, lecz różne liczby neutronów; isotope

izraelski ˌizraˈɛlsʲci adj
odnoszący się do państwa Izrael Israeli

ił iw n
(geologia, geologiczny) drobnoziarnista skała osadowa zbudowana głównie z minerałów ilastych; clay

iłowy iˈwɔvɨ adj
złożony, zbudowany z iłu argillaceous clayey clayish loamy

iść iɕʨ̑ v
o maszynach i urządzeniach funkcjonować run
poruszać się, zmieniać swoje położenie za pomocą nóg, nie tracąc przy tym ani na chwilę kontaktu z podłożem walk go
udawać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności, część drogi pokonując pieszo go
(przenośnie, przenośnia) wydobywać się go

iść pod młotek ˈiɕʨ̑ pɔd‿ˈmwɔtɛk idiom
zostawać przeznaczonym na zlicytowanie come under the hammer go under the hammer

iść spać ˈiɕʨ̑ ˈspaʨ̑ v
udawać się na sen go to bed go to sleep hit the hay hit the sack turn in turn into a pumpkin

ja ja personalPronoun
pierwsza osoba liczby pojedynczej I

jabłecznik jabˈwɛʧ̑ʲɲik n
(kulinaria) ciasto z jabłkami apple pie
słabe wino z jabłek cider

jabłeczny adj
dotyczący jabłek (owoców) apple

jabłko ˈjap.kɔ ˈjap.w̥kɔ n
(anatomia, anatomiczny) (potocznie, potoczny) rzepka w kolanie kneecap
(spożywczy) owoc jabłoni apple
złota kula z krzyżem, symbol władzy królewskiej; orb

jabłko Adama ˈjap.kɔ a.ˈdã.ma ˈjapw̥.kɔ a.ˈdã.ma n
(przenośnie, przenośnia) (anatomia, anatomiczny) (zobacz) grdyka (u mężczyzn) Adam's apple laryngeal prominence

jabłko niezgody ˈjapkɔ ɲɛˈzɡɔdɨ ˈjapw̥kɔ ɲɛˈzɡɔdɨ n
rzecz, sprawa, która skłóca, poróżnia dane osoby bone of contention

jabłkowy japw̥ˈkɔvɨ japˈkɔvɨ adj
dotyczący jabłek (owoców) apple

jabłoń ˈjabwɔ̃ɲ n
drzewo, na którym rosną jabłka; apple tree apple

jacht jaxt n
lekki statek o napędzie żaglowym lub motorowym służący do rekreacji, turystyki, uprawiania sportu; yacht

jacuzzi ʤ̑aˈkuzʲi n
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) wanna lub mały basen kąpielowy z urządzeniem tworzącym wiry lub bąbelki; jacuzzi

jad jadɨ jat n
substancja pochodzenia zwierzęcego, roślinnego lub bakteryjnego mająca właściwości toksyczne dla innego organizmu; venom

jad trupi n
(biochemia, biochemiczny) ptomaina, alkaloid powstający w procesach gnilnych ciał organicznych zawierających białko cadaveric poison

jadalnia jaˈdalʲɲa n
komplet mebli znajdujących się w jadalni (1.1) dining room suite
pomieszczenie przeznaczone do spożywania w nim posiłków dining room

jadalny jaˈdalnɨ adj
nadający się do jedzenia; taki, którym nie można się otruć edible eatable

jadeit jaˈdɛ<sup>j</sup>it n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał w różnych odcieniach zieleni, rzadziej biały, połyskliwy, używany w jubilerstwie; jadeite

jadowity adj
(przenośnie, przenośnia) złośliwy, wrogi virulent
zawierający jad, trujący poisonous venomous

jadłodajnia ˌjadwɔˈdajɲa n
miejsce, w którym daje się posiłki, często tanie lub darmowe beanery eatery eating house

jaggery n
(spożywczy) nierafinowany cukier palmowy o żółtej barwie produkowany tradycyjnie w Indiach jaggery

jagielloński adj
związany z Jagiełłą lub wywodzącą się od niego dynastią, dotyczący Jagiełły lub wywodzącej się od niego dynastii Jagiellonian

jaglica n
(medycyna, medyczny) wirusowe zapalenie spojówek lub całego oka; trachoma

jagnię ˈjäɟɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode owcy; lamb

jagnięcina ˌjäɟɲɛ̇̃ɲˈʨ̑ĩna n
(spożywczy) mięso jagnięce (z młodej owcy) lamb

jagoda jaˈɡɔda n
(botanika, botaniczny) owoc mięsisty zawierający wewnątrz nasiona; berry

jagodzianka ˌjaɡɔˈʥ̑ãnka n
(kulinaria) drożdżówka nadziewana jagodami bilberry bun blueberry bun
(kulinaria) zupa jagodowa blueberry soup

jaguar jaˈɡu<sup>w</sup>ar n
(motoryzacja) samochód brytyjskiej marki Jaguar; Jag Jaguar
(zoologia, zoologiczny) drapieżny ssak z gatunku jaguar amerykański, Panthera onca; jaguar

jaguar amerykański n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera onca Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Amerykach; jaguar
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) jaguar

jaguarundi amerykański n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma yagouaroundi Geoffroy Saint-Hilaire, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący od Paragwaju aż po południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych; eyra jaguarundi
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) eyra jaguarundi

jaja ˈjäja n
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) męskie narządy płciowe – moszna i jądra ball

jajecznica ˌjäjɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(kulinaria) smażona potrawa z wymieszanych jajek; scrambled eggs

jajko ˈjäjkɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptasi zarodek w wapiennej osłonce egg
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) jądro systemu operacyjnego; kernel

jajko na twardo ˈjäjkɔ na‿ˈtfardɔ n
(kulinaria) jajko ugotowane do całkowitego ścięcia się zawartości; hard-boiled egg hard boiled egg hardboiled egg

jajko sadzone ˈjäjkɔ saˈʣ̑ɔ̃nɛ n
(kulinaria) jajko usmażone na patelni bez jego rozmącania sunny side up

jajnik ˈjäjɲik n
(anatomia, anatomiczny) żeński gruczoł płciowy; ovary

jajo ˈjäjɔ n
(biologia, biologiczny) dojrzała komórka rozrodcza żeńska zwierząt i człowieka; ovum egg
(spożywczy) jajo (1.1) drobiu używane przez ludzi jako pożywienie; egg ovum

jajogłowy n
(żartobliwie) lub (ironicznie) inteligent, intelektualista; boffin egghead

jajowaty ˌjäjɔˈvatɨ adj
kształtem przypominający ptasie jajo egg-shaped

jajowodowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z jajowodem, dotyczący jajowodu jajowodowy

jajowód jäˈjɔvut n
(anatomia, anatomiczny) przewód o długości ok. 10-12 cm, który biegnie od rogu macicy, dochodząc do jajnika; Fallopian tube

jak jak conjunction
…wprowadzający porównanie like
…wyłączający z zaprzeczonego zdania dany element but
…łączący wymieniane elementy as well as
…łączący zdania wtrącone like as

jak jak n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny pustorożców; yak

jak jak pronoun
…używany do wprowadzania oznajmujących zdań podrzędnych na ten temat as as
…używany w pytaniach o sposób lub stan how
…używany w emfatycznych wypowiedziach nt. sposobu lub stanu how

jak Kuba Bogu, tak Bóg Kubie ˈjak ˈːuba ˈbɔɡu ˈtaɡ ˈbuk ˈːubʲjɛ proverb
jak uczynisz komuś, tak on uczyni tobie measure for measure

jak Pan Bóg stworzył ˈjak ˈpãn‿buk ˈstfɔʒɨw adv
nago in one's birthday suit

jak amen w pacierzu ˈjak ˈãmɛ̃n f‿paˈʨ̑ɛʒu adv
coś bardzo pewnego, co na pewno nastąpi as eggs is eggs

jak cholera ˈjak xɔˈlɛra adv
(potocznie, potoczny) bardzo, mocno, dużo, intensywnie as hell

jak cię widzą, tak cię piszą ˈjäc‿ʨ̑ɛ ˈvʲiʣ̑ɔ̃w̃ ˈtac‿ʨ̑ɛ ˈpʲiʃɔ̃w̃ proverb
ludzi często ocenia się po ich wyglądzie i zachowaniu fine feathers make fine birds

jak się masz ˈjäc‿ɕɛ ˈmaʃ
…otwierający rozmowę i będący pytaniem o czyjeś samopoczucie, nastrój how are you

jak sobie pościelesz, tak się wyśpisz ˈjak ˈsɔbʲjɛ pɔˈɕʨ̑ɛlɛʃ ˈtac‿ɕɛ ˈvɨɕpʲiʃ proverb
sami mamy wpływ na to, co się dzieje w naszym życiu, na jego jakość as you make your bed, so you must lie in it as you make your bed, so you must lie on it as you sow, so shall you reap

jaka matka, taka córka ˈjaka ˈmatka ˈtaka ˈʦ̑urka proverb
córka, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jej matka like mother, like daughter

jaka praca, taka płaca ˈjaka ˈpraʦ̑a ˈtaka ˈpwaʦ̑a proverb
za ciężką pracę można spodziewać się godziwej zapłaty as the work, so the pay

jakby ˈjaɡbɨ conjunction
(potocznie, potoczny) oznaczający, że spełnienie warunku występującego w zdaniu podrzędnym jest zależne od czyjejś woli if would
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym jest z założenia nieprawdziwy, a zdarzenie w zdaniu nadrzędnym ma charakter hipotetyczny if past perfect
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym może się spełnić if czas teraźniejszy
(potocznie, potoczny) oznaczający, że warunek występujący w zdaniu podrzędnym nie został spełniony w przeszłości, a zdarzenie w zdaniu nadrzędnym nie mogło i nie może nastąpić if czas przeszły
…określający sytuację, która mogłaby mieć miejsce, biorąc pod uwagę resztę wypowiedzi, ale tak naprawdę jest nieprawdziwa as if

jakby ˈjaɡbɨ particle
…oznaczająca, że wyrażony w zdaniu pogląd może nie jest prawdziwy, ale jest bliski prawdy almost in a way kind of sort of

jaki ˈjäci pronoun
…służący do pytania o cechę wyrażoną zwykle w przymiotniku what what kind of
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych dotyczących cechy what what kind of

jaki ojciec, taki syn ˈjäci ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈtaci ˈsɨ̃n proverb
syn, kiedy dorośnie, będzie zachowywać się podobnie, jak obecnie jego ojciec like father, like son

jakikolwiek ˌjäciˈkɔlvʲjɛk pronoun
dowolny, nieokreślony, wszystko jedno jaki any

jakiś ˈjäciɕ indefinitePronoun
bliżej nieokreślony, bliżej nieznany any some a an

jakkolwiek jakˈːɔlvʲjɛk conjunction
chociaż although

jakkolwiek jakˈːɔlvʲjɛk pronoun
cokolwiek się zdarzy (w zdaniu podrzędnym) i tak się wydarzy (zdanie nadrzędne) no matter how

jako ˈjakɔ preposition
używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot as

jako że ˈjakɔ ˈʒɛ
skoro; ponieważ; z uwagi na fakt, że as

jakobin n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej: członek lewicowego klubu politycznego dążącego do radykalnych zmian i wprowadzenia republiki; Jacobin

jakobiński adj
związany z jakobinami, dotyczący jakobinów lub jakobinizmu Jacobin

jakoby conjunction
łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym i również podający w wątpliwość treść, o której jest mowa w przyłączanym zdaniu that

jakoby particle
informująca, że mówiący przytacza cudzy sąd i podaje w wątpliwość jego prawdziwość apparently

jakoś ˈjakɔɕ pronoun
w pewien, nie do końca określony, sposób somehow
z niewiadomego powodu for some reason somewhy

jakościowy adj
odnoszący się do jakości, związany z jakością qualitative

jakość ˈjakɔɕʨ̑ n
wartość, rodzaj, stan czegoś; zalety przedmiotu świadczące o jego użyteczności, wartości, porządnym wykonaniu quality

jakucki jaˈkuʦ̑ʲci adj
związany z Jakucją lub Jakutami, dotyczący Jakucji lub Jakutów Yakutian

jakucki jaˈkuʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język jakucki; Yakut

jama ˈjãma n
(biologia, biologiczny) wolna przestrzeń w organizmach wyściełana błoną; cavity
(zoologia, zoologiczny) schronienie zwierząt wykopane w ziemi hole
wgłębienie w ziemi pit

jama bębenkowa ˈjãma ˌbɛ̃mbɛ̃ŋˈkɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ucha środkowego będąca przestrzenią powietrzną pomiędzy błoną bębenkową a ścianą kostną; tympanic cavity

jama ustna ˈjãma ˈustna n
(anatomia, anatomiczny) usta, początkowy odcinek przewodu pokarmowego i oddechowego; mouth

jamnik ˈjãmʲɲik n
(kynologia, kynologiczny) pies rasy (1.1) dachshund
(kynologia, kynologiczny) rasa psów o niskim wzroście, długim tułowiu i krótkich nogach; dachshund

jamowanie n
(elektronika, elektroniczny) (potocznie, potoczny) zakłócanie łączności elektronicznej, w szczególności WiFi jam

jamraj ˈjãmraj n
(zoologia, zoologiczny) niewielki torbacz zamieszkujący Australię i Nową Gwineę; bandicoot

jamthund ˈjãmtxũnt n
(kynologia, kynologiczny) rasa psa z grupy szpiców myśliwskich pochodząca z regionu Jämtland w Szwecji; Swedish elkhound jamthund

japonistyczny adj
związany z japonistyką, dotyczący japonistyki Japanological

japonistyka n
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturze, sztuce i języku ludów zamieszkujących Japonię Japanology

japonka jaˈpɔ̃nka n
(potocznie, potoczny) klapek z paskiem pomiędzy dużym palcem a palcem obok; flip-flop

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący lub odnoszący się do Japonii lub Japończyków Japanese

japoński jaˈpɔ̃j̃sʲci n
język używany w Japonii; Japanese

japońskie kryształy jaˈpɔ̃j̃sʲcɛ krɨˈʃtawɨ n
mikroorganizmy zdolne do przeprowadzania fermentacji, będące koloniami bakterii i drożdży, wykorzystywane do produkcji napojów; California bees Japanese water crystals sugar kefir grains tibi tibicos water kefir grains

jar jar n
(geografia, geograficzny) wydłużona dolina o wąskim dnie i stromych zboczach, powstała najczęściej w wyniku erozyjnego działania wody, rzadziej poprzez aktywność osuwisk; ravine

jard n
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra yard

jarmark ˈjarmark n
(handel, handlowy) rodzaj targu o znaczeniu ponadlokalnym, stanowiącego miejsce wolnej wymiany towarów handlu dalekosiężnego; fair

jarmułka n
okrągła czapeczka bez daszka, okrywająca tylko czubek głowy, noszona głównie przez Żydów; yarmulke skullcap kippa skull cap skull-cap

jarmuż ˈjarmuʃ n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. sabellica L., odmiana botaniczna kapusty warzywnej o mocno pomarszczonych liściach; kale

jarzmo ˈjaʒmɔ n
(zootechnika, zootechniczny) drewniana uprząż zakładana zwierzęciu pociągowemu na kark, szyję, czoło lub rogi; yoke
(przenośnie, przenośnia) coś co zniewala i zmusza do ponoszenia ciężarów yoke
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące spinaniu, zwieraniu czegoś yoke

jarzynowa n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa z jarzyn, najczęściej różnych vegetable soup

jarzynowy adj
związany z jarzynami, dotyczący jarzyn, przyrządzony z jarzyn vegetable

jarząbek jaˈʒɔ̃mbɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia (Bonasa bonasia), łowny ptak eurazjatycki zamieszkujący w gęstych starodrzewach; hazel grouse hazel hen

jarząbek zwyczajny n
(ornitologia, ornitologiczny) Tetrastes bonasia, gatunek ptaka rodziny kurowatych; hazel grouse hazel hen

jarzębina ˌjaʒɛ̃mˈbʲĩna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (potocznie, potoczny) rodzaj drzewa o małych, czerwonych owocach; rowan mountain ash

jaskier ˈjasʲcɛr n
(botanika, botaniczny) Ranunculus, liczący około 400 gatunków rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych; buttercup crowfoot
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) buttercup crowfoot

jaskinia jaˈsʲcĩɲa n
(przenośnie, przenośnia) miejsce nielegalnych lub występnych zgromadzeń den
naturalna pusta przestrzeń w skale, a ściśle taka o rozmiarach umożliwiających penetrację przez człowieka; cave cavern

jaskiniowiec ˌjasʲcĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
(antropologia, antropologiczny) człowiek jaskiniowy, wczesny człowiek mieszkający w jaskini caveman

jaskra n
(medycyna, medyczny) przewlekłe schorzenie oka spowodowane wzmożonym ciśnieniem śródgałkowym; glaucoma

jaskrawy jasˈkravɨ adj
(przenośnie, przenośnia) bardzo wyraźny, dobitny; skrajny flagrant glaring striking vivid
o kolorze: intensywny bright vivid
o przedmiocie: mający intensywny (1.1) kolor bright
o świetle: mocno świecący, rażący oczy bright brilliant

jaskółka jaˈskuwka n
(dawniej, dawny) męski żakiet o połach przypominających ogon jaskółki (1.1) tailcoat
(dawniej, dawny) najwyższy balkon w teatrze; paradise the gods
(ornitologia, ornitologiczny) Hirundo, owadożerny ptak o długich i ostro zakończonych skrzydłach i ogonie; swallow martin

jasna cholera interjection
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji dammit shit

jasne jak słońce idiom
(potocznie, potoczny) oczywiste, niebudzące wątpliwości as clear as day

jasno ˈjasnɔ adv
(książkowy) w sposób zrozumiały, oczywisty clearly plainly
z dużą ilością światła brightly

jasnowidz jasˈnɔvʲiʦ̑ n
człowiek zdolny pozazmysłowo przewidywać zdarzenia z przyszłości lub odtwarzać przeszłe wydarzenia seer soothsayer clairvoyant clairvoyance

jasnowłosy ˌjasnɔˈvwɔsɨ adj
mający jasne włosy fair fair-haired

jasność ˈjasnɔɕʨ̑ n
(astronomia, astronomiczny) ilość energii świetlnej wysyłanej przez ciało niebieskie w jednostce czasu; luminosity
czystość, dźwięczność głosu clarity
delikatny, słabo nasycony odcień paleness
przejrzystość, zrozumiałość i klarowność clarity clearness lucidity
światło wysyłane przez źródło światła brightness lightness

jasny ˈjasnɨ adj
o kolorze: mało intensywny light
pełen światła, słońca, nie zaciemniony bright

jasny gwint interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przekleństwo wyrażające zdenerwowanie i brak akceptacji oh snap oh, snap

jasny jak słońce ˈjasnɨ ˈjak ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ adj
oczywisty, ewidentny, zrozumiały, bardzo łatwy do zrozumienia as clear as day

jaspis ˈjaspʲis n
(mineralogia, mineralogiczny) skała osadowa, składająca się głównie z chalcedonu i kwarcu (w różnych proporcjach), mogąca przybierać barwy: czerwoną, żółtą, brązową lub zieloną; jasper

jastrząb ˈjasṭʃɔ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z rodziny jastrzębiowatych; hawk goshawk

jaszczurka jaʃˈʧ̑urka n
(herpetologia, herpetologiczny) czworonożny lub beznogi gad o wydłużonym ciele, oczach uzbrojonych w powieki i mocnych szczękach; lizard

jaszczurka zwinka n
(herpetologia, herpetologiczny) Lacerta agilis, gatunek jaszczurki z rodziny jaszczurek właściwych; sand lizard

jatrogenny ˌjatrɔˈɡɛ̃nːɨ adj
będący szkodliwym, niekorzystnym następstwem leczenia iatrogenic

jawa ˈjava n
rzeczywistość reality
stan czuwania, niespanie waking

jawajski jaˈvajsʲci adj
związany z Jawą, dotyczący Jawy Javanese Javan

jawny ˈjavnɨ adj
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) wprost widoczny w zapisie explicit
widoczny dla wszystkich, powszechnie wiadomy; taki, którego się nie ukrywa, nie maskuje plain

jawor n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer pseudoplatanus, gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych o szarej korze i dłoniastych liściach; sycamore maple

jaworznicki ˌjavɔʒʲˈɲiʦ̑ʲci adj
związany z Jaworznem jaworznian

jazda ˈjazda n
przenoszenie się z miejsca na miejsce, przebywanie drogi za pomocą różnych środków lokomocji; poruszanie się, posuwanie się środków lokomocji drive ride

jazda indywidualna na czas ˈjazda ˌĩndɨvʲiduˈ<sup>w</sup>alna na‿ˈʧ̑as n
(sport, sportowy) w kolarstwie: konkurencja, gdzie zawodnicy startując pojedynczo i nie mogąc korzystać z pomocy innych muszą jak najszybciej przejechać określony odcinek; individual time trial

jazgarz ˈjazɡaʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny okoniowatych; ruffe

jazz ʤ̑ɛs n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z improwizowanych gatunków muzycznych; jazz

jazzowy adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z jazzem, dotyczący jazzu jazz

jaćwieski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język jaćwieski; Sudovian

jałmużna jawˈmuʒna n
(książkowy) dobrowolne ofiarowanie czegoś komuś biedniejszemu; coś, co jest przekazane w ramach tego ofiarowania alms

jałowiec jaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) roślina iglasta należący do rodzaju jałowcowatych, Juniperus L.; juniper

jałowy jaˈwɔvɨ adj
bez wartości academic arid futile jejune pointless
nie zawierający drobnoustrojów aseptic germ-free sterile
podjęty nadaremno idle
pozbawiony smaku flavourless flavorless savourless tasteless
pozbawiony zdolności do urodzaju albo płodzenia barren hardscrabble idling languishing unfruitful waste

jałówka jaˈwufka n
(zoologia, zoologiczny) młoda, nieposiadająca jeszcze potomstwa, samica głównie w odniesieniu do krów heifer

jaśmin ˈjäɕmʲĩn n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny oliwkowatych; jasmine

jaśnieć v
dawać wyraźnie jasny blask shine
tracić natężenie barwy go pale

jaźń jäɕɲ̊ n
świadomość siebie i swojej osobowości ego self

jebadełko ˌjɛbaˈdɛwkɔ n
(potocznie, potoczny) (środowiskowy) (sport, sportowy) urządzenie do wyjmowania kostek i innych metalowych elementów sprzętu wspinaczkowego ze skał, umieszczonych uprzednio celem założenia asekuracji; nut tool

jebadło jɛˈbadwɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) sypialnia sweat box

jebany jɛˈbãnɨ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) taki, który denerwuje, wzbudza gniew, pogardę fucking

jechać ˈjɛxaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o butach, sankach: ślizgać się slide
o człowieku, towarze, zwierzęciu itp.: poruszać się, przemieszczać się przy użyciu pojazdu lub na grzbiecie zwierzęcia ride go drive travel
o pojazdach: poruszać się, przemieszczać się z jednego miejsca na inne go

jechać na jednym wózku ˈjɛxaʨ̑ na‿ˈjɛdnɨ̃m ˈvusku v
o osobach, które są w podobnej sytuacji, mają podobny problem, dzielą ten sam los be in the same boat

jeden ˈjɛdɛ̃n cardinalNumeral
liczba 1 one

jeden ˈjɛdɛ̃n n
cyfra 1 one

jeden ˈjɛdɛ̃n pronoun
któryś (z większej grupy) one

jeden za wszystkich, wszyscy za jednego idiom
zawołanie podkreślające solidarność i współodpowiedzialność one for all, all for one

jedenastościan n
(geometria) wielościan o jedenastu ścianach; hendecahedron

jedna jaskółka nie czyni wiosny ˈjɛdna jaˈskuwka ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈvʲjɔsnɨ proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie jednego tylko faktu one swallow doesn't make a summer

jedna jaskółka wiosny nie czyni ˈjɛdna jaˈskuwka ˈvʲjɔsnɨ ɲɛ‿ˈʧ̑ɨ̃ɲi proverb
nie należy wyciągać pochopnych wniosków na podstawie pojedynczych faktów one swallow doesn't make a summer one swallow does not a summer make

jednak ˈjɛdnak conjunction
…łączy dwa zdania, w których zdanie ze spójnikiem wyraża sytuację, która powstała w wyniku akcji ze zdania bez spójnika, a która nie była oczekiwana przez mówiącego however

jednakowo ˌjɛdnaˈkɔvɔ adv
tak samo, identycznie, w taki sam sposób identically

jednakowy ˌjɛdnaˈkɔvɨ adj
taki sam, identyczny identical

jednakże jɛdˈnaɡʒɛ conjunction
wzmocniona forma spójnika jednak however

jedno-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na jednostkowość elementu, który nazywa druga część złożenia one- single-

jednoaktowy ˌjɛdnɔakˈtɔvɨ adj
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) mający jeden akt one-act

jednoaktówka ˌjɛdnɔakˈtufka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór dramatyczny zbudowany z jednego aktu one-act play

jednoatomowy adj
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z jednego atomu monatomic

jednobarwny ˌjɛdnɔˈbarvnɨ adj
mający jedną barwę monochrome

jednoczesny ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
odbywający się, zachodzący w tym samym czasie, w tej samej chwili simultaneous

jednocześnie ˌjɛdnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
naraz, równolegle concurrently simultaneously
w tej samej chwili, w jednym czasie at once at the same time

jednogłośny ˌjɛdnɔˈɡwɔɕnɨ adj
jednomyślny unanimous

jednojęzyczny ˌjɛdnɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
napisany w jednym języku monolingual
posługujący się jednym językiem monolingual

jednokomórkowiec ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvʲjɛʦ̑ n
(biologia, biologiczny) organizm składający się tylko z jednej komórki unicellular organism

jednokomórkowy ˌjɛdnɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
(biologia, biologiczny) składający się z jednej komórki unicellular single-celled

jednokrotnie adv
jeden raz once

jednolity ˌjɛdnɔˈlʲitɨ adj
niezróżnicowany pod względem budowy, składu uniform

jednomasztowiec ˌjɛdnɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający jeden maszt one-masted ship

jednomasztowy ˌjɛdnɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) o żaglowcu – mający jeden maszt one-masted

jednomyślność ˌjɛdnɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
zupełna zgodność zdań, opinii, myśli unanimity

jednomyślny adj
bez różnic w przekonaniach unanimous consentaneous

jednonawowy adj
(architektura, architektoniczny) taki, który ma jedną nawę single-aisle

jednonogi ˌjɛdnɔ̃ˈnɔɟi adj
mający jedną nogę one-legged

jednooki ˌjɛdnɔˈːci adj
taki, który ma jedno oko one-eyed

jednoosiowy adj
mający jedną oś uniaxial

jednopłat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot lub szybowiec mający jedną parę skrzydeł stanowiących jeden płat nośny; monoplane

jednoraki ˌjɛdnɔˈraci numeral
jednakowy, jednolity, jednorodny, jednego typu, rodzaju of one way kind type onefold

jednorako ˌjɛdnɔˈrakɔ adv
(przysłówek) od przymiotnika → jednoraki in one way kind type

jednorodny adj
mający identyczne cechy uniform
złożony z takich samych składowych homogeneous homogenous

jednorożec ˌjɛdnɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(mitologia, mitologiczny) (książkowy) fantastyczne stworzenie posiadające jeden róg na czole, pojawiające się w mitach i legendach; unicorn

jednoręki ˌjɛdnɔˈrɛ̃ŋʲci adj
mający jedną rękę one-armed

jednosilnikowy adj
(technologia, technika, techniczny) wyposażony w jeden silnik, posiadający jeden silnik single-engined

jednostajny ˌjɛdnɔˈstajnɨ adj
stale taki sam monotonous

jednostka jɛdˈnɔstka n
(książkowy) osoba, pojedynczy osobnik individual
określona wartość jakiejś wielkości unit
część całości unit
placówka określonej instytucji affiliate

jednostka astronomiczna n
(jednostka miary) (astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa 149 597 870 700 metrom, co w przybliżeniu odpowiada średniej odległości Ziemi od Słońca; astronomical unit

jednostka elektryczna n
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) elektryczny zespół trakcyjny EMU electric multiple unit

jednostka ratowniczo-gaśnicza jɛdˈnɔstka ˌratɔvʲɲiʧ̑ɔ‿ɡaɕˈɲiʧ̑a n
podstawowa, strażacka jednostka organizacyjna, posiadająca siły i środki umożliwiające samodzielne organizowanie i prowadzenie akcji ratowniczych w czasie pożarów, klęsk żywiołowych i miejscowych zagrożeń fire station

jednostkowy adj
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący tego, co da się wyodrębnić jako jedna sztuka countable
dotyczący jednego bytu (osoby, rzeczy, itp.) individual
dotyczący jednego zdarzenia, wyjątkowej sytuacji isolated
odnoszący się do określonej wartości danej wielkości unit unitary

jednostronnie adv
w sposób jednostronny one-sidedly unilaterally

jednostronny adj
dokonywany przez jedną ze stron one-sided unilateral
o wąskim zakresie; uwzględniający interes lub opinię tylko jednej ze stron ex parte limited one-dimensional
poruszający się w jednym kierunku, odbywający się w jedną stronę one-way single-track
znajdujący się na jednej z dwu stron single-sided

jednosylabowy ˌjɛdnɔsɨlaˈbɔvɨ adj
liczący jedną sylabę, składający się z jednej sylaby monosyllabic

jednoużytkownikowy adj
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) mogący obsługiwać jednego użytkownika na raz single-user

jednowymiarowy adj
(matematyka, matematyczny) mający tylko jeden wymiar, rozpatrywany w jednym wymiarze one-dimensional

jednoznacznie adv
w sposób jednoznaczny, jasny, niebudzący wątpliwości unequivocally unambiguously

jednoznaczny ˌjɛdnɔˈznaʧ̑nɨ adj
niebudzący wątpliwości, pewny, definitywny, zdecydowany unambiguous unequivocal univocal

jedność ˈjɛdnɔɕʨ̑ n
wspólnota, unia, zjednoczenie unity oneness

jednym słowem ˈjɛdnɨ̃m ˈswɔvɛ̃m idiom
nie rozwodząc się nad jakimś tematem, nie rozwlekając zagadnienia briefly speaking in short in sum

jedwab ˈjɛdvap n
(włókiennictwo) tkanina z przędzy (1.1); silk
(włókiennictwo) przędza uzyskiwana z kokonów jedwabników silk

jedwabisty adj
przypominający jedwab (miękkością, gładkością, połyskiem) flossy silken silky silky smooth

jedwabnik jɛdˈvabʲɲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad, z którego kokonów wytwarzany jest jedwab; silkworm

jedwabnik morwowy n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombyx mori, gatunek nocnego motyla z rodziny prządkowatych; domestic silkmoth silkmoth

jedwabny jɛdˈvabnɨ adj
dotyczący jedwabiu, związany z jedwabiem silken silky
zrobiony, wyprodukowany z jedwabiu silken silky

jedwabny szlak n
(historia, historyczny, historycznie) dawny szlak handlowy łączący Chiny z Europą i Bliskim Wschodem, którym transportowano towary, m.in. jedwabie; Silk Road

jedynak jɛˈdɨ̃nak n
osoba płci męskiej, która nie ma rodzeństwa; jedyny syn rodziny only child

jedynie jɛˈdɨ̃ɲɛ particle
…ograniczająca wypowiedziany sąd do wymienionych obiektów i stanów rzeczy only
…komunikująca, że czegoś jest mniej niż spodziewała się osoba mówiąca only

jedynka jɛˈdɨ̃nka n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) ocena niedostateczna (najniższa) w szkole F
(hotelarstwo) pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem single room
(matematyka, matematyczny) element neutralny różnych działań matematycznych identity
(potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) ząb sieczny przyśrodkowy (mezjalny) central incisor

jedyny jɛˈdɨ̃nɨ adj
istniejący tylko w jednym egzemplarzu only sole

jedyny w swoim rodzaju jɛˈdɨ̃nɨ ˈf‿sfɔ<sup>j</sup>ĩm rɔˈʣ̑aju adj
taki, który jest unikatem one-of-a-kind

jedzenie jɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
coś, co można jeść; żywność, pokarm food
spożywanie pokarmu eat

jego ˈjɛɡɔ pronoun
3 os. lp, rodzaj męski his
3 os. lp, rodzaj nijaki its

jej jɛ̇j pronoun
3 (osoba) lp, rodzaj żeński her hers

jeleń ˈjɛlɛ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży ssak lądowy o rozłożystym porożu u samców; deer stag

jeleń wschodni n
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus; sika deer spotted deer

jelito jɛˈlʲitɔ n
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego między żołądkiem a odbytem; intestine bowel

jelito cienkie n
(anatomia, anatomiczny) część przewodu pokarmowego położona między żołądkiem a jelitem grubym small intestine small bowel

jelito grube n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego od ujścia jelita cienkiego do odbytnicy; large intestine

jelito ślepe n
(anatomia, anatomiczny) pierwszy odcinek jelita grubego człowieka cecum caecum

jelitowy ˌjɛlʲiˈtɔvɨ adj
(przymiotnik) od jelito intestinal

jelonek jɛˈlɔ̃nɛk n
(zoologia, zoologiczny) Lucanidae, gatunek chrząszczy; stag beetle
młody jeleń fawn

jelonek rogacz jɛˈlɔ̃nɛk ˈrɔɡaʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lucanus cervus, gatunek chrząszcza z rodziny jelonków; stag beetle

jemeński jɛ̃ˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Jemenu, państwa na Półwyspie Arabskim Yemeni

jemioła jɛ̃ˈmʲjɔwa n
(botanika, botaniczny) rodzaj pasożytniczej rośliny; mistletoe

jemiołuszka ˌjɛ̃mʲjɔˈwuʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj ptaka z rodziny jemiołuszek / jemiołuszkowatych Bombycillidae, ; waxwing

jen jɛ̃n n
(jednostka monetarna) waluta Japonii; yen

jeniec ˈjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
osoba wzięta do niewoli w czasie wojny; prisoner of war captive POW

jenot azjatycki n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Nyctereutes procyonoides, gatunek drapieżnego ssaka rodziny psowatych; mangut raccoon dog
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku (1.1) mangut raccoon dog

jer jɛr n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska występująca w języku prasłowiańskim, oznaczana znakami ъ i ь; yer
(ornitologia, ornitologiczny) Fringilla montifringilla, mały ptak z rodziny łuszczaków; brambling

jeremiada ˌjɛrɛ̃ˈmʲjada n
biadolenie, lament, skarga jeremiad

jerychończyk n
mieszkaniec Jerycha Jerichoan Jerichoite

jerzyk ˈjɛʒɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) smukły ptak, którego palce uniemożliwiają stąpanie po ziemi i siedzenie na gałęziach; swift

jesienią jɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɔ̃w̃ adv
w czasie trwania jesieni in the autumn

jesiennie jɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲːɛ adv
typowo dla jesieni autumnally

jesienny jɛ̇ˈɕɛ̃nːɨ adj
mający związek z jesienią, dotyczący jesieni, odbywający się jesienią autumnal autumn

jesień ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
pora roku między latem a zimą; autumn fall

jesion ˈjɛ̇ɕɔ̃n n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Fraxinus L., rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych; ash

jesionka jɛ̇ˈɕɔ̃nka n
ciepły, zwykle wełniany płaszcz overcoat

jesiotr ˈjɛ̇ɕɔtr̥ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Acipenser, duża ryba wędrowna o wydłużonej głowie i szorstkiej, pokrytej płytkami kostnymi skórze; sturgeon

jesiotr adriatycki ˈjɛ̇ɕɔtr̥ ˌadrʲjaˈtɨʦ̑ʲci n
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek dwuśrodowiskowej ryby jesiotrokształtnej z rodziny jesiotrowatych; Adriatic sturgeon

jeszcze ˈjɛʃʧ̑ɛ particle
w funkcji przysłówka znowu, znów, ponownie; dodatkowo else more
…oznaczająca, że coś ciągle trwa, odbywa się wciąż, ciągle still yet
…podkreślająca odległość (w czasie lub przestrzeni) jakiegoś wydarzenia już already yet
…z przymiotnikami i przysłówkami w stopniu wyższym podkreślająca ten stopień bardziej still

jesziwa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższa szkoła rabinacka; yeshiva yeshivah

jezdnia ˈjɛzdʲɲa n
część ulicy przeznaczona do ruchu pojazdów roadway

jezioro jɛ̇ˈʑɔrɔ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) śródlądowy zbiornik wodny, zwykle naturalny; lake loch

jezuita n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek przebiegły, przewrotny, obłudny Jesuit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu katolickiego noszącego oficjalną nazwę Towarzystwa Jezusowego; Jesuit

jezydyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kurdyjska religia synkretyczna, utworzona w XII wieku przez szejcha Adiego, wywodząca się z nałożenia się powierzchownego szyizmu na zaratusztrianizm i łącząca elementy islamu, chrześcijaństwa nestoriańskiego, pierwotnych wierzeń indoirańskich, kurdyjskich oraz judaistycznych; Yazidism

jeśli wejdziesz między wrony, musisz krakać jak i one ˈjɛ̇ɕlʲi ˈvɛjʥ̑ɛʃ ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈvrɔ̃nɨ ˈmuɕiʃ ˈkrakaʨ̑ ˈjak i‿ˈɔ̃nɛ proverb
jeśli ktoś wejdzie w jakieś towarzystwo, powinien upodobnić się (dostosować się) do niego, aby nie narazić się na przykrą lub nawet niebezpieczną sytuację when in Rome, do as the Romans do

jeść jɛ̇ɕʨ̑ v
spożywać, przyjmować pokarmy eat

jeść obiad v
spożywać południowy posiłek have lunch

jeść śniadanie ˈjɛ̇ɕʨ̑ ɕɲaˈdãɲɛ v
spożywać posiłek w godzinach porannych have breakfast eat breakfast

jeździec ˈjɛ̇ʑʥ̑ɛʦ̑ n
(jeździectwo, jeździecki) osoba jeżdżąca wierzchem na zwierzęciu wierzchowym; horseman rider

jeździecki adj
związany z jeździectwem, dotyczący jeździectwa equestrian

jeździectwo n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu konnego z wyjątkiem wyścigów konnych horse-riding

jeździć ˈjɛ̇ʑʥ̑iʨ̑ v
poruszać się na grzbiecie konia ride

jeż jɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) owadożerny ssak pokryty igłami hedgehog

jeżeli jɛˈʒɛlʲi conjunction
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających warunek zajścia wydarzenia ze zdania głównego if

jeżozwierz jɛˈʒɔzvʲjɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) Hystricidae, duży gryzoń pokryty długimi kolcami; porcupine

jeżyna jɛˈʒɨ̃na n
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych o pędach okrytych kolcami i czarnych lub czerwonych jadalnych owocach; blackberry bramble
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) krzew jeżyny (1.1) o czarnych owocach, m.in. z gatunku jeżyna popielica blackberry bramble

jeżyć ˈjɛʒɨʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) stawać się nieufnym, przybierać postawę obronną bristle
wznosić się, sterczeć bristle

jidysz ˈjidɨʃ n
język Żydów aszkenazyjskich; Yiddish

jidyszowy adj
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący języka jidysz, związany z językiem jidysz Yiddish

jidyszystyka n
(edukacja, edukacyjny) studia uniwersyteckie w dziedzinie jidyszystyki (1.1) Yiddish study
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca język jidysz i literaturę tworzoną w tym języku, a także ogólnie kulturę z nim związaną Yiddish study

jidyszyzm jiˈdɨʃɨsm̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (żydowski) nurt kulturowy uznający jidysz za język narodowy Żydów i dążący do rozwoju świeckiej kultury żydowskiej w oparciu o ten język; Yiddish language movement Yiddishism Yiddishist movement
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka jidysz; Yiddishism

jive n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) popularny taniec towarzyski wykonywany przy akompaniamencie swingu lub rock and rolla; jive

jod jɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu I i liczbie atomowej 53; iodine

jodełka jɔˈdɛwka n
(włókiennictwo) rodzaj splotu tkaniny, przypominający układ igieł jodły herringbone

jodoform n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy halogenków alkilu, środek antyseptyczny o silnym zapachu; iodoform

jodyna jɔˈdɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) środek do dezynfekcji – roztwór jodu i jodku potasu w etanolu; tincture of iodine

jodła ˈjɔdwa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny sosnowatych; fir

jodła koreańska n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Abies koreana E. H. Wilson, gatunek drzewa z rodziny sosnowatych, pochodzący z górzystych terenów Korei Południowej; Korean fir

jodłować jɔdˈwɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewać wykorzystując samogłoski a, o dla niskich dźwięków i oraz e, i dla wysokich, z nagłymi przejściami z piersiowego rejestru głosu na falset; yodel

joga ˈjɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jeden z sześciu ortodoksyjnych systemów filozofii indyjskiej; yoga
tradycyjny indyjski system ćwiczeń duchowych i fizycznych yoga

jogging n
(sport, sportowy) forma rekreacji lub treningu polegająca na niespiesznym bieganiu, zwykle w miejscu publicznym; jogging

jogurt ˈjɔɡurt n
(kulinaria) produkt mleczarski fermentowany mlekowo; yoghurt yoghourt yogurt yogourt

jogurt grecki n
gęsty, kremowy jogurt o dużej zawartości białka greek yoghurt

jogurtowy ˌjɔɡurˈtɔvɨ adj
związany z jogurtem yoghourt

joint n
(slangowo) rodzaj skręta zawierający marihuanę; joint blunt

jojo n
rodzaj zabawki w postaci ciężarka-szpulki zawieszonego na sznurku yo-yo yoyo

jol jɔl n
(marynarka) żaglowiec mający dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; tylny maszt jest mocno przesunięty do tyłu i niższy od przedniego; yawl

jon jɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) atom lub grupa atomów posiadająca ładunek elektryczny (ujemny lub dodatni); ion

jonizacja ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) rozpad cząsteczki na jony; ionization

jonizować v
(fizyka, fizyczny) powodować jonizację ionize

jonon n
(biochemia, biochemiczny) ciecz o silnym zapachu mająca zastosowanie w przemyśle perfumeryjnym ionone

jonosferyczny ˌjɔnɔsfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z jonosferą ziemską ionospheric

jonowy adj
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) związany z jonem lub jonami, dotyczący jonu lub jonów ionic

jor n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekcja kompozycji w hinduskiej muzyce raga występująca po części zwanej alap, cechująca się stopniowym przyspieszeniem i większą rytmicznością jor

jordanit n
(mineralogia, mineralogiczny) czarny, metaliczny minerał z grupy siarkosoli jordanite

jordański jɔrˈdãj̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) (administracja) odnoszący się do państwa Jordania Jordanian

joruba n
język używany przez Joruba; Yoruba

jot jɔt n
nazwa litery J jay jy

jotacyzm jɔˈtaʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) sposób wymawiania starogreckich samogłosek η, υ oraz dyftongów ει, οι, ηι, υι jako samogłoski [i] (jota) iotacism

jotta- ˈjɔtːa
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1024 razy większe od podstawowych; yotta-

jowialny adj
(książkowy) radosny, o życzliwym usposobieniu jovial

joński adj
(architektura, architektoniczny) dotyczący porządku jońskiego ionic
(geografia, geograficzny) dotyczący Morza Jońskiego Ionian

jubilat juˈbʲilat n
(książkowy) (podniośle) osoba, która obchodzi swój jubileusz – okrągłe urodziny, rocznicę ślubu lub innego wydarzenia jubilarian

jubilerstwo n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wyrób biżuterii i innych przedmiotów ozdobnych poprzez obróbkę metali szlachetnych i cennych kamieni jeweller craft jewelry make

jubileusz ˌjubʲiˈlɛ<sup>w</sup>uʃ n
ważna rocznica jakiegoś wydarzenia, np. rozpoczęcia czyjejś działalności lub powstania, założenia czegoś jubilee

judaistyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący judaizmu, monoteistycznej religii Żydów Judaic

judaistyka n
(edukacja, edukacyjny) studia uniwersyteckie w dziedzinie judaistyki (1.1) Jewish study
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dziedzina nauki badająca kulturę i religię żydowską Jewish study

judaizm juˈda<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia monoteistyczna, narodowa religia Żydów; Judaism

judasz ˈjudaʃ n
(budownictwo) przyrząd optyczny umożliwiający sprawdzenie, czy ktoś stoi po drugiej stronie drzwi judas peephole spyhole

judaszowiec południowy n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Cercis siliquastrum L., gatunek drzewa z rodziny bobowatych, mający purpurowo-różowe kwiaty; Judas tree Judas-tree
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z gatunku (1.1) Judas tree Judas-tree

judaszowy pocałunek ˌjudaˈʃɔvɨ ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk idiom
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) znak, symbol fałszywej przyjaźni; kiss of death

judejski adj
związany z Judeą, dotyczący Judei, pochodzący z Judei Judaean Judean

judeo-arabski ˌjudɛɔ‿aˈrapsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wielu języków/dialektów, dawniej używanych przez Żydów zamieszkałych w państwach arabskich Judeo-Arabic

judo ˈʤ̑udɔ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki; judo

judykatywa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) władza sądownicza, jako element trójpodziału władzy judiciary

judzki adj
związany z Judą, dotyczący Judy, pochodzący z Judy Judaean Judean

jug band ˈjuɡ ˈbãnt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bluesowa grupa muzyczna grająca na instrumentach wykonanych amatorsko, własnoręcznie, z przedmiotów codziennego użytku; jug band

juglon ˈjuɡlɔ̃n n
barwnik chinonowy występujący w liściach, korzeniach i łupinach orzechów juglone

jugonostalgia ˌjuɡɔ̃nɔˈstalʲɟja n
tęsknota za czasami, kiedy narody południowosłowiańskie wchodziły w skład Jugosławii, utożsamianej z bezpieczeństwem i dobrobytem yugo-nostalgia

jujuba jüˈjuba ʒuˈʒuba n
(botanika, botaniczny) Ziziphus, ciernisty krzew lub drzewko o żółtych, drobnych kwiatach i często jadalnych owocach; jujube

juk juk n
każda z dwóch sakw przytroczonych do grzbietu konia czy osła pannier saddlebag saddle bags

juliański juˈlʲjä̃j̃sʲci adj
autorstwa lub wprowadzony przez Juliusza Cezara Julian
z czasów Juliusza Cezara Julian

junta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nazwa bądź człon nazwy organu kolegialnego w Hiszpanii i Ameryce Łacińskiej (nazwa odnosi się do wielu różnych organów) junta
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w krajach Ameryki Łacińskiej: władza ustanowiona pozakonstytucyjnie przez wojsko, zwykle w drodze zamachu stanu; junta

jura ˈjura n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Jurassic

jurny adj
(przestarzałe, przestarzały) pełen temperamentu, żywotności horny

juror ˈjurɔr n
członek jury juror

jurta ˈjurta n
(etnografia, etnograficzny) namiot pokryty zazwyczaj skórami lub wojłokiem, używany przez ludy tureckie i mongolskie w środkowej Azji i południowej Syberii; yurt

jury n
grupa ludzi, zwykle specjalistów w danej dziedzinie, dokonujących oceny osób lub dzieł biorących udział we współzawodnictwie jury

jurysdykcja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uprawnienie organu władzy do rozstrzygania spornych spraw jurisdiction

jurysprudencja n
nauka lub znajomość prawa jurisprudence

juta ˈjuta n
(botanika, botaniczny) Corchorus, roślina tropikalna z rodziny ślazowatych; jute
(włókiennictwo) tkanina z tego włókna; jute
(włókiennictwo) włókno otrzymywane z łodyg tej rośliny jute

jutlandzki adj
związany z Jutlandią (Półwyspem Jutlandzkim), dotyczący Jutlandii Jutlandic Jutlandish

jutro ˈjutrɔ adv
następnego dnia po obecnym tomorrow

jutro ˈjutrɔ n
dzień następny w stosunku do obecnego tomorrow

jutrzejszy juˈṭʃɛjʃɨ adj
odnoszący się do przyszłości tomorrow

jutrzenka juˈṭʃɛ̃nka n
(książkowy) (poetycki, poetycko) poranna jasność przed pojawieniem się słońca dawn daybreak

juwenalia n
(studencki) tradycyjne, coroczne igrzyska studenckie złożone z festynów, zawodów, koncertów i barwnych korowodów yearly student carnival

juz n
(technologia, technika, techniczny) aparat telegraficzny z klawiaturą wynaleziony w 1855, prawzór dalekopisu Hughes telegraph

juzing n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) cienka lecz mocna linka do robót bosmańskich houseline

już juʃ particle
…określająca granicę między przeszłością a przyszłością no more not anymore
…podkreślająca, że coś jest wynikiem minionego czasu i zdarzeń already

józefinizm n
(historia, historyczny, historycznie) polityka dworu austriackiego w XVIII wieku, dążenie do utworzenia kościoła narodowego; Josephinism

jąderko n
(biologia, biologiczny) element jądra komórkowego, który odpowiada za syntezę RNA; nucleolus

jądro ˈjɔ̃ndrɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd rozrodczy wytwarzający nasienie; testicle
(biologia, biologiczny) jedno z organelli, zawierające materiał genetyczny; cell nucleus
(fizyka, fizyczny) centralna część atomu; atomic nucleus
(informatyka, informatyczny) główna część systemu operacyjnego; kernel
(matematyka, matematyczny) dla dowolnej struktury algebraicznej homomorficzny przeciwobraz elementu neutralnego; kernel
(matematyka, matematyczny) funkcja dwóch zmiennych, która występuje pod znakiem całki we wzorze określającym operator; kernel
wewnętrzna część planet i innych ciał niebieskich; planetary core

jądrowy jɔ̃nˈdrɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący jądra atomowego nuclear

jąkać v
(rzadki, rzadko używany) mówić w sposób nieskładny, mało zrozumiały falter stammer
mówić przerywanymi sylabami, powtarzanymi głoskami, z powodu zdenerwowania lub wady wymowy falter hem and haw stumble stutter

jąkała jɔ̃ŋˈkawa n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto się jąka stammerer stutterer
(potocznie, potoczny) kobieta, która się jąka stammerer stutterer

jęczeć v
o człowieku, zwierzętach: wydawać przeciągły, żałosny dźwięk wyrażający ból, cierpienie groan moan squawk wail whine

jęczmień ˈjɛ̃n͇ʧ̑mʲjɛ̇̃ɲ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodzaju (1.1) barley hordeum
(medycyna, medyczny) torbielowata infekcja powieki; stye

jędrność ˈjɛ̃ndrnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jędrne pertness

jędrny ˈjɛ̃ndrnɨ adj
rubaszny, dosadny, obrazowy pithy robust
twardy i sprężysty firm pert supple well-toned

jęk n
żałosny głos wydawany przez człowieka pod wpływem bólu lub cierpienia groan howl moan
żałosny, przeciągły dźwięk wydawany przez niektóre ptaki, wytwarzany przez maszyny, instrumenty muzyczne, szum wiatru itp. groan howl moan

jętka ˈjɛ̃ntka n
(budownictwo) pręt poziomy rozpierający krokwie; collar beam
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wodny owad żyjący bardzo krótko; mayfly

jęzor n
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie ice tongue

jęzor lodowcowy n
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie ice tongue

język ˈjɛ̃w̃zɨk n
(anatomia, anatomiczny) mięsień znajdujący się w jamie ustnej lub gębowej, pełniący funkcję narządu smaku, ułatwiający jedzenie, a u ludzi także mówienie; tongue language
(informatyka, informatyczny) zbiór rozkazów i reguł ich łączenia sterujących pracą komputera; language programming language
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów, reguł gramatycznych, alfabetu, zasad wymowy, umożliwiający porozumiewanie się osób znających ten zbiór; language tongue
część języka (1.2), obejmująca tylko terminy z jednej dziedziny wiedzy language

język ciała n
ogół niewerbalnych komunikatów przekazywanych między ludźmi lub zwierzętami; body language

język lodowcowy n
(geografia, geograficzny) niewielki, wąski występ czoła lodowca lub lądolodu, wystający poza linię brzegową na jeziorze lub oceanie ice tongue

język migowy ˈjɛ̃w̃zɨk mʲiˈɡɔvɨ n
język gestów (tzw. znaków migowych), za pomocą którego rozmawiają głusi sign language

język obcy ˈjɛ̃w̃zɨk ˈɔpʦ̑ɨ n
język inny niż język ojczysty foreign language

język ojczysty ˈjɛ̃w̃zɨk ɔjˈʧ̑ɨstɨ n
język, którego ktoś uczy się jako pierwszego w kraju, w którym się wychowuje mother tongue native language

język programowania ˈjɛ̃w̃zɨk ˌprɔɡrãmɔˈvãɲa n
(informatyka, informatyczny) język sztuczny przeznaczony do zapisu algorytmów lub programów komputerowych programming language

język staropolski ˈjɛ̃w̃zɨk ˌstarɔˈpɔlsʲci n
język używany na ziemiach polskich w dobie staropolskiej (IX-XVI wiek); Old Polish language

językowy ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
związany z językiem jako mową linguistic linguistical

językoznawca ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafʦ̑a n
(językoznawstwo, językoznawczy) specjalista w zakresie językoznawstwa linguist

językoznawstwo ˌjɛ̃w̃zɨkɔˈznafstfɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku; linguistics

ka ka n
nazwa litery k / K kay

kabalistyczny adj
dotyczący kabały lub kabalistyki cabalistic

kabardyjski adj
dotyczący Kabardii albo Kabardyjczyków Kabardian

kabaret kaˈbarɛt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) spektakl (niekiedy na estradzie, czasem w restauracji, kawiarni) o lekkim repertuarze skeczów, monologów literackich, piosenek, tańców itp.; cabaret

kabaretki n
rodzaj ażurowych pończoch tworzących siatkę o widocznych oczkach fishnet stocking

kabel ˈkabɛl n
(elektryczność) gruby przewód elektryczny lub światłowodowy, zwykle spleciony z kilku odizolowanych żył; cable
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka długości równa 185,2 metra, czyli jednej dziesiątej mili morskiej; cable

kabergolina ˌkabɛrɡɔˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dopaminergiczny hamujący laktację, będący pochodną ergoliny; cabergoline

kabina n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe pomieszczenie mieszkalne na statku cabin

kablobeton ˌkablɔˈbɛtɔ̃n n
beton sprężony za pomocą prętów lub wiązek drutów naciąganych po stwardnieniu betonu post-tensioned concrete

kablówka kaˈblufka n
(potocznie, potoczny) telewizja kablowa cable

kabotaż ka.ˈbɔ.taʃ n
żegluga między portami tego samego kraju cabotage

kabotażowiec ˌkabɔtaˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
statek do kabotażu coaster

kabriolet kaˈbrʲjɔlɛt n
(motoryzacja) samochód osobowy o otwartym nadwoziu (brak stałego dachu) convertible

kabuki kaˈbuci n
rodzaj tradycyjnego teatru japońskiego; kabuki

kabura n
(wojskowość, wojskowy) futerał, pokrowiec na krótką broń palną, noszony zazwyczaj u pasa, mający zabezpieczenie przed wypadaniem broni; holster

kabylski kaˈbɨlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) afroazjatycki język używany przez Kabylów głównie w północnej Algierii; Kabyle language

kac kaʦ̑ n
(potocznie, potoczny) występowanie nieprzyjemnych objawów (bólu głowy, pragnienia), na skutek nadmiernego spożycia alkoholu; hangover

kaczeniec kaˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Caltha palustris, knieć błotna; roślina o żółtych kwiatach i nerkowatych liściach; kingcup marsh marigold

kaczka ˈkaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) naczynie do oddawania moczu bez wstawania z łóżka urine bottle
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; duck drake

kaczka dziennikarska ˈkaʧ̑ka ˌʥ̑ɛ̇̃ɲːiˈkarska n
(publikatory) nieprawdziwa, zmyślona informacja prasowa; canard hoax

kaczka krzyżówka n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych; mallard wild duck

kaczor ˈkaʧ̑ɔr n
(ornitologia, ornitologiczny) samiec kaczki drake

kaczuszka kaˈʧ̑uʃka n
niewysoki obcas damskich butów, szeroki u nasady, wąziutki na końcu kitten heel

kaczątko kaˈʧ̑ɔ̃ntkɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) młoda kaczka duckling

kadaweryna ˌkadavɛˈrɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy diamin, amina biogenna powstająca w procesie gnilnym białka, należy do tzw. "trupich jadów"; cadaverine

kadencja kaˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) intonacja opadająca, w polszczyźnie typowa dla zdania oznajmującego; fall intonation
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) sekwencja akordów mająca charakter zakończenia; cadence close
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wirtuozowska, improwizacyjna solówka w ramach większych utworów, np. koncertów orkiestrowych cadence
(sport, sportowy) w biegach: liczba kroków na minutę cadence
(sport, sportowy) w kolarstwie: liczba obrotów pedałów na minutę cadence
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres pełnienia funkcji (urzędu) przez obieralnego urzędnika lub organ; term of office tenure term in office

kadm katm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cd i liczbie atomowej 48; cadmium

kadra n
zespół wykwalifikowanych pracowników danej jednostki staff cadre

kaduceusz ˌkaduˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>uʃ n
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona dwoma wężami, pochylającymi ku sobie łby, niekiedy przewiązana wstążkami, zakończona parą skrzydeł lub wieńcem; atrybut bogów: greckiego Hermesa i greckiej Irydy oraz rzymskiego Merkurego; emblemat pokoju i handlu; caduceus

kaduk ˈkaduk n
(dawniej, dawny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spadek pozostawiony bez dziedziców; escheat

kadzidełko ˌkaʥ̑iˈdɛwkɔ n
patyczek pokrytego substancją, która żarząc się wydziela zapach incense stick

kadzidło kaˈʥ̑idwɔ n
przeznaczona do spalenia w celach kultu mieszanina żywic, dająca intensywną, przyjemną woń incense

kadzielnica ˌkaʥ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
(kościelny) naczynie do spalania kadzidła; censer thurible

kadłub ˈkadwup n
(anatomia, anatomiczny) tułów, szczególnie jeśli bez kończyn body
główny element konstrukcyjny łączący w całość pozostałe części, zespoły i podzespoły; trzon konstrukcji; body
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) samolotu fuselage
(potocznie, potoczny) kadłub (1.1) statku hulk hull

kadź n
(dawniej, dawny) duże naczynie w kształcie ściętego stożka vat
duże otwarte zbiorniki używane w różnych procesach technologicznych; tub

kafar ˈkafar n
maszyna do wbijania pali w grunt; pile driver

kafel n
(budownictwo) ozdobna płytka ceramiczna; tile

kafeteria n
stołówka, samoobsługowa restauracja cafeteria

kafetiera tłokowa n
szklany lub rzadziej stalowy dzbanek z tłokiem do przygotowywania kawy lub herbaty French press

kaftan ˈkaftãn n
męski ubiór o wschodnim pochodzeniu, sięgający do kolan lub krótszy, z długimi rękawami i zapinany z przodu; caftan kaftan

kaftan bezpieczeństwa ˈkaftãn ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
bluza z długimi rękawami wiązanymi na plecach, używana do unieruchomienia osób psychicznie chorych; straitjacket

kaganek kaˈɡãnɛk n
(dawniej, dawny) mała lampka w kształcie miseczki (glinianej lub metalowej) z dziobkiem i uchwytem, wypełnionej tłuszczem, najczęściej olejem; cresset

kaganiec kaˈɡãɲɛʦ̑ n
siatka pleciona z drutu lub skóry zakładana zwierzętom na pysk; muzzle

kahał n
(żydowski) (administracja) żydowska gmina wyznaniowa kahal

kajak ˈkajak n
niewielka łódź zakryta z wierzchu, z otworem na pomieszczenie jednej, dwu lub czterech osób, poruszana wiosłami o dwu piórach; kayak

kajakarka ˌkajaˈkarka n
(sport, sportowy) zawodniczka uprawiająca kajakarstwo lub kobieta, która pływa kajakiem canoeist kayaker

kajakarz kaˈjakaʃ n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający kajakarstwo lub osoba, która pływa kajakiem canoeist kayaker

kajdanki n
para połączonych ze sobą obręczy, zamykanych na zatrzask, ograniczających swobodę ruchów; handcuffs cuffs

kajdany n
metalowe pęta do skuwania kończyn więźniów shackle

kajkawski n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt kajkawski języka serbsko-chorwackiego Kajkavian

kajman ˈkajmãn n
(zoologia, zoologiczny) Caiman, gad z rodziny aligatorów; caiman cayman

kajuta kaˈjuta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) małe zamykane pomieszczenie mieszkalne na statku; cabin

kajzerka kajˈzɛrka n
rodzaj bułki z charakterystycznymi nacięciami na wierzchu; Kaiser roll

kakadu kaˈkadu n
(ornitologia, ornitologiczny) papuga posiadająca na głowie charakterystyczny czub z piór; cockatoo

kakao kaˈkaɔ n
(kulinaria) napój sporządzony z proszku kakao (1.2), zalanego wodą lub mlekiem cocoa
(botanika, botaniczny) ziarno kakaowca; potocznie również sam kakaowiec; cocoa
(spożywczy) proszek z nasion kakaowca cocoa cacao

kaktus ˈkaktus n
(botanika, botaniczny) roślina o soczystych, zgrubiałych łodygach pokrytych kolcami, rosnąca na pustynnych obszarach Ameryki Środkowej i Południowej; cactus

kalabryjski ˌkalaˈbrɨjsʲci adj
związany z Kalabrią, wywodzący się z Kalabrii Calabrian

kalafior kaˈlafʲjɔr n
(botanika, botaniczny) Brassica oleracea var. botrytis L., odmiana kapusty o białych, mięsistych kwiatach; cauliflower

kalafiorowy adj
związany z kalafiorem; taki jak kalafior; zawierający kalafior cauliflower

kalafonia ˌkalaˈfɔ̃ɲja n
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) łamliwa i przezroczysta pozostałość po destylacji terpentyny z żywicy drzew iglastych; rosin colophony

kalander n
(technologia, technika, techniczny) prasa do tłoczenia matryc stereotypowych lub prasowania, gładzenia i satynowania materiału; calender

kalarepa ˌkalaˈrɛpa n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Brassica oleracea var. gongylodes L., odmiana kapusty warzywnej; kohlrabi turnip cabbage
(kulinaria) (spożywczy) warzywo, jadalna bulwa pędowa rośliny (1.1) kohlrabi turnip cabbage

kalcyt ˈkalʦ̑ɨt n
(geologia, geologiczny) minerał, składnik skał osadowych; calcite

kaldera kalˈdɛra n
(geologia, geologiczny) rozległe, koliste zagłębienie w szczytowej części wulkanu powstałe wskutek gwałtownej eksplozji; caldera

kalectwo n
niedorozwój lub nieodwracalne uszkodzenie narządu lub części ciała i wynikające z tego ograniczenie sprawności fizycznej handicap disablement lameness

kaleczyć v
(potocznie, potoczny) robić coś nieudolnie murder
uszkadzać ciało, zwykle czymś ostrym cut
uszkadzać swoje ciało (zwykle czymś ostrym); ulegać obrażeniom zadanym przez siebie cut oneself

kaledoński ˌkalɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) odnoszący się do Kaledonii Caledonian
(geografia, geograficzny) odnoszący się do Nowej Kaledonii Caledonian
(geologia, geologiczny) odnoszący się do orogenezy kaledońskiej Caledonian

kalejdoskop ˌkalɛjˈdɔskɔp n
(optyka, optyczny) urządzenie optyczne (zabawka), w którym dzięki wielokrotnym odbiciom obrazów różnokolorowych szkiełek, w odpowiednio rozmieszczonych zwierciadłach, obserwuje się różnobarwne, symetryczne figury, zmieniające się przy jego obracaniu; kaleidoscope

kaleka kaˈlɛka n
człowiek dotknięty kalectwem cripple disable person
kobieta dotknięta kalectwem cripple disable woman

kalendarz kaˈlɛ̃ndaʃ n
system rachuby dni i dłuższych odstępów czasu, oparty zazwyczaj na cyklu zmian pór roku (związanych z obiegiem Ziemi wokół Słońca) i zmian faz Księżyca; calendar
spis dni całego roku z podziałem na tygodnie i miesiące, często w formie publikacji (np. plakat, broszura) z dodatkowymi informacjami (imieniny, święta, wschody i zachody słońca, przepisy itp.); calendar

kalendarz adwentowy n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej, specjalny dziecięcy kalendarz służący do odliczania dni od pierwszego dnia grudnia do wigilii Bożego Narodzenia; Advent calendar

kalendy kaˈlɛ̃ndɨ n
(historia, historyczny, historycznie) pierwszy dzień każdego miesiąca w kalendarzu rzymskim; calends

kalenica ˌkalɛ̃ˈɲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) najwyższa część dachu utworzona na przecięciu połaci dachowych; ridge

kalif n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa; caliph

kalifat kaˈlʲifat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) islamski ustrój polityczny państwa rządzonego przez kalifa, odpowiednik sułtanatu, cesarstwa lub królestwa; caliphate

kaliforn kaˈlʲifɔrn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cf i liczbie atomowej 98; californium

kalifornijski ˌkalʲifɔrʲˈɲijsʲci adj
związany z Kalifornią, pochodzący z Kalifornii Californian

kaligrafia ˌkalʲiˈɡrafʲja n
sztuka polegająca na pięknym, starannym pisaniu; calligraphy

kaligraficzny adj
napisany ozdobnym pismem odręcznym calligraphic
związany z kaligrafią calligraphic

kaligrafować ˌkalʲiɡraˈfɔvaʨ̑ v
pisać zgodnie z zasadami kaligrafii write calligraphically

kalina kaˈlʲĩna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Viburnum L., drzewo lub krzew o białych lub różowych kwiatach i czerwonych, czarnych lub żółtych trujących owocach; snowball tree guelder-rose viburnum

kalkulacja n
(handel, handlowy) ustalanie kosztów na jednostkę towarów lub usług calculation

kalkulator ˌkalkuˈlatɔr n
małe urządzenie służące do wykonywania obliczeń arytmetycznych; calculator

kalmar ˈkalmar n
(kulinaria) (zoologia, zoologiczny) Teuthida, kałamarnica; zwykle w lm; squid

kalokagatia n
(filozofia, filozoficzny), w starożytnej Grecji: ideał etyczny łączący doskonałość duchową z pięknem fizycznym kalokagathia kalos kagathos

kaloria kaˈlɔrʲja n
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka ciepła równa ilości ciepła potrzebnej do podgrzania 1 grama wody o 1 kelwin; calorie

kaloryfer ˌkalɔˈrɨfɛr n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (anatomia, anatomiczny) wyraziste mięśnie brzucha six pack six-pack sixpack
element grzewczy w postaci połączonych ze sobą równolegle w płaszczyźnie metalowych rur, przez które przepływa gorąca woda lub para wodna radiator

kalorymetryczny adj
(fizyka, fizyczny) związany z kalorymetrem lub z kalorymetrią calorimetric

kalosz ˈkalɔʃ n
gumowy but służący do ochrony przed błotem lub wodą; Wellington boot galosh

kalumnia kaˈlũmʲɲja n
niesprawiedliwe oszczerstwo, oskarżenie calumny

kalwaria n
(przenośnie, przenośnia) pasmo cierpień, mąk calvary
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (architektura, architektoniczny) przedstawienie w obrazie lub rzeźbie biblijnych scen związanych z ostatnimi godzinami życia Jezusa, umieszczonych w specjalnych kaplicach stacyjnych; calvary

kalwinizm kalˈvʲĩɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system teologiczny stworzony przez Jana Kalwina; jedna z religii protestanckich; Calvinism

kamasja kãˈmasʲja n
(botanika, botaniczny) Camassia, rodzaj roślin cebulowych; camas

kamasz ˈkãmaʃ n
męski but z krótką cholewą i elastycznymi bokami chukka

kambr kãmpr̥ n
(geologia, geologiczny) pierwszy okres geologiczny paleozoiku; Cambrian

kambuz ˈkãmbus n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kuchnia na statku; galley caboose

kamea n
(sztuka) szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło; cameo

kameduła n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Romualda z Camaldoli; Camaldolese

kameleon ˌkãmɛˈlɛɔ̃n n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka słynąca ze zdolności do zmiany ubarwienia, długiego języka i oryginalnych kształtów ciała; chameleon

kamera kãˈmɛra n
urządzenie do nagrywania ruchomego obrazu, często również z dźwiękiem; camcorder

kamerdyner n
starszy lokaj nadzorujący służbę, podawanie do stołu czy prace porządkowe butler

kamerling kãˈmɛrlʲĩŋk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: kardynał, który od śmierci papieża do czasu wybrania nowego zarządza Kościołem i państwem Watykan; camerlengo

kamerzysta ˌkãmɛˈʒɨsta n
ktoś, kto obsługuje kamerę i filmuje cameraman

kamfora kãw̃ˈfɔra n
organiczny związek chemiczny z grupy terpenów, pochodna kamfenu, stosowany w technice i medycynie; camphor

kamieniarstwo ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲarstfɔ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wydobycie i obróbka kamienia użytkowego oraz montaż elementów kamiennych stonemasonry stonework

kamieniarz n
rzemieślnik, który zajmuje się obróbką kamieni stonemason

kamienica ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
duży, murowany budynek mieszkalny apartment-house tenement tenement-house

kamienica czynszowa n
okazały budynek z wieloma mieszkaniami do wynajęcia tenement tenement house

kamieniołom n
(górnictwo, górniczy) miejsce pozyskiwania kamienia budowlanego, zwykle metodą odkrywkową; quarry

kamienisty ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲistɨ adj
taki, który pokryty jest kamieniami albo zawiera dużo kamieni stony

kamieniuszka ˌkãmʲjɛ̇̃ˈɲuʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) Histrionicus histrionicus, gatunek kaczki; harlequin duck

kamienny kãˈmʲjɛ̃nːɨ adj
zrobiony, powstały z kamienia, złożony z kamieni stone

kamień ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ n
obiekt pochodzenia mineralnego o konsystencji stałej, twardy, wyraźnie odgraniczający się od otoczenia stone rock
(medycyna, medyczny) złóg powstający w nerkach lub drogach moczowych stone rock
twardy osad; ; stone rock

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ idiom
bardzo ważny, przełomowy moment milestone landmark

kamień milowy ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ mʲiˈlɔvɨ n
słupek przy drodze z napisaną na nim odległością do najbliższego miasta; milestone

kamień półszlachetny n
(jubilerstwo, jubilerski) względnie pospolity minerał jubilerski o niższej jakości i wartości semi-precious stone semi-precious gem semiprecious gem semiprecious stone

kamień spadł z serca ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ˈspatw̥ ˈs‿ːɛrʦ̑a idiom
ktoś poczuł ulgę w związku z czymś; zniknął problem i czuje „lekkość w sercu” a weight was lifted from one's heart a weight was lifted from one's mind

kamień szlachetny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlaˈxɛtnɨ n
(jubilerstwo, jubilerski) wartościowa oraz rzadko spotykana odmiana niektórych minerałów o dużej twardości, wykorzystywana w jubilerstwie; gem gemstone

kamień szlifierski ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ ʃlʲiˈfʲjɛrsʲci n
twardy materiał ścierny, stanowiący roboczą część maszyn szlifujących abrasive stone grinding stone

kamień winny n
(chemia, chemiczny) kwaśny winian potasu; tartar

kamień węgielny ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ vɛ̃ŋʲˈɟɛlnɨ n
(przenośnie, przenośnia) podstawa, najważniejsza część czegoś cornerstone
kamień znajdujący się w węgle cornerstone
obecnie pierwsza cegła lub inny element budowlany stawiany jako pierwszy podczas budowy, mający znaczenie symboliczne cornerstone

kamikaze ˌkãmʲiˈkazɛ ˌkãmʲiˈkaʣ̑ɛ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza; kamikaze

kamilianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego w XVI w. przez św. Kamila de Lellis; Camillian

kamiliański adj
związany z kamilianami, dotyczący kamilianów Camillian

kamionetka n
mały samochód ciężarowy van

kamionka kãˈmʲjɔ̃nka n
(botanika, botaniczny) Rubus saxatilis, gatunek maliny mający lekko kolczaste, płożące się pędy oraz karłowate, szkarłatne owoce; stone bramble
(technologia, technika, techniczny) (rzemiosło, rzemieślniczy) twardy materiał ceramiczny stosowany do wyrobu płytek posadzkowych, aparatury kwasoodpornej, rur kanalizacyjnych i naczyń; stoneware

kamizelka ˌkãmʲiˈzɛlka n
ubranie bez rękawów i kołnierza nakładane na tułów, zapinane na guziki waistcoat vest

kamlot ˈkãmlɔt n
miękka tkanina przeznaczona na okrycia zewnętrzne, dawniej tkana z wełny wielbłądziej lub koziej, obecnie także z mieszanki wełny koziej z jedwabiem lub wełny owczej z bawełną camlet

kamora n
włoska organizacja przestępcza; Camorra

kamorysta n
członek kamorry Camorrista

kampan ˈkãmpãn n
(geologia, geologiczny) piąty wiek późnej kredy, trwający 83,5 – 70,6 milionów lat temu; Campanian

kampania n
(przenośnie, przenośnia) (publikatory) szereg zorganizowanych działań nastawionych na osiągnięcie celu; campaign
(wojskowość, wojskowy) ciąg działań wojennych na jakimś terytorium objętych wspólnym planem; campaign

kampanila ˌkãmpãˈɲila n
(architektura, architektoniczny) wysmukła wieża pełniąca funkcję dzwonnicy, stojąca obok kościoła; belfry campanile

kamper ˈkãmpɛr n
samochód kempingowy camper
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych osoba trzymająca się stale jednego miejsca, strzelając do innych graczy camper

kampić ˈkãmpʲiʨ̑ v
(środowiskowy) (slangowo) w grach komputerowych: trzymać się stale jednego miejsca i strzelać do innych graczy camp

kampus ˈkãmpus n
kompleks budynków i terenów uniwersyteckich campus

kampusowy adj
związany z kampusem, charakterystyczny dla kampusu campus

kamuflaż kãˈmuflaʃ n
(zoologia, zoologiczny) czynność wykonywana przez zwierzęta w celu ukrycia się przed drapieżnikami; camouflage

kamusznik kãˈmuʃʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Arenaria interpres, średniej wielkości ptak z rzędu siewkowców; turnstone

kanadyjka ˌkãnaˈdɨjka n
łódź wiosłowa, w której wiosłuje się wiosłem o jednym piórze, klęcząc na jednym kolanie twarzą do kierunku płynięcia; canoe

kanadyjkarka ˌkãnadɨjˈkarka n
(sport, sportowy) zawodniczka uprawiająca kanadyjkarstwo canoeist

kanadyjkarz ˌkãnaˈdɨjkaʃ n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający kanadyjkarstwo canoeist

kanadyjski ˌkãnaˈdɨjsʲci adj
związany z Kanadą, dotyczący Kanady Canadian

kanaka n
(historia, historyczny, historycznie) pracownik niewolniczy w dawnych koloniach brytyjskich i na statkach, pochodzący z wysp Pacyfiku kanaka

kanalia kãˈnalʲja n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba podła, niegodziwa scoundrel rotter blackguard bounder canaille knave

kanalizacja ˌkãnalʲiˈzaʦ̑ʲja n
system urządzeń sanitarnych służących do odprowadzania ścieków sewer

kananejski ˌkãnãˈnɛjsʲci adj
(przymiotnik) od Kanaan Canaanite

kananejski ˌkãnãˈnɛjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język należący do grupy językowej w obrębie języków semickich, obejmującej języki używane w Kanaanie i Kartaginie Canaanite

kanapa kãˈnapa n
podłużny mebel z oparciem przeznaczony do siedzenia couch

kanapka kãˈnapka n
(spożywczy) (kulinaria) (handel, handlowy) kanapka (1.1)składająca się przynajmniej z dwóch warstw pieczywa kanapka (1.1) przełożona / posmarowana czymś między warstwami sandwich

kanapowiec ˌkãnaˈpɔvʲjɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) człowiek, który lubi długo wylegiwać się, np. na kanapie couch potato

kanapowy ˌkãnaˈpɔvɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (żartobliwie) o małej liczebnie partii, nie posiadającej poparcia społecznego, nie odgrywającej istotnej roli w życiu politycznym (rzekomo mieszczącej się na jednej kanapie) fringe
dotyczący kanapy, związany z kanapą couch

kanarek kãˈnarɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak hodowlany o żółtym upierzeniu; canary

kanaryjski adj
(geografia, geograficzny) związany z Wyspami Kanaryjskimi Canarian

kanał ˈkãnaw n
(potocznie, potoczny) jeden z programów telewizyjnych channel
koryto podziemne odprowadzające nieczystości i wodę deszczową sewer
wykonany przez człowieka wykop w ziemi, którym płynie woda; służy np. do nawadniania lub osuszania pól albo umożliwienia żeglugi statków canal
wykop w garażu lub warsztacie, ułatwiający dostęp do podwozia pojazdu pit

kancelaria ˌkãnʦ̑ɛˈlarʲja n
(urzędowy) komórka organizacyjna zajmująca się pismami urzędowymi; chancellery office

kancerofobia n
(medycyna, medyczny) chorobliwy lęk przed rakiem cancerophobia

kancjonał kãnˈʦ̑ʲjɔ̃naw n
(kościelny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewnik kościelny Kantional Kanzional

kanclerz n
(administracja) tytuł urzędnika zarządzającego pracą kancelarii, sprawami administracyjno-organizacyjnymi chancellor vice-chancellor
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tytuł szefa rządu w niektórych krajach, np. w Austrii czy Niemczech chancellor

kandela kãnˈdɛla n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka światłości w układzie SI, oznaczana symbolem cd; candela

kandydat kãnˈdɨdat n
ktoś, kto kandyduje do czegoś, ubiega się o coś candidate

kandydatura n
bycie kandydatem do czegoś lub kogoś candidacy
wniosek proponujący kogoś na określone stanowisko czy funkcję candidature nomination

kanelura n
(architektura, architektoniczny) pionowy rowek zdobiący trzon kolumny fluting

kangur ˈkãŋɡur n
(zoologia, zoologiczny) torbacz słynący z długich skoków; kangaroo roo

kangurzątko n
młode kangura kangaroo joey

kania ˈkãɲa n
(mikologia, mikologiczny) Macrolepiota procera, grzyb jadalny o długim, cienkim trzonie i dużym kapeluszu pokrytym łuskami; parasol mushroom
(ornitologia, ornitologiczny) Milvus, ptak drapieżny gnieżdżący się na drzewach i w szczelinach skalnych; kite

kanianka kãˈɲãnka n
rodzaj roślin należący do rodziny powojowatych cuscuta

kanibal kãˈɲibal n
człowiek, który jada ludzkie mięso cannibal
zwierzę, które jada przedstawicieli własnego gatunku cannibal

kanikuła ˌkãɲiˈkuwa n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia dog days

kanion ˈkãɲjɔ̃n n
(geografia, geograficzny) dolina rzeczna o wąskim dnie i stromych, skalistych zboczach; canyon

kanister kãˈɲistɛr n
(dawniej, dawny) blaszany pojemnik do przenoszenia lub przechowywania czekolady, tytoniu itp. używany podczas wycieczek canister
(motoryzacja) przenośny zbiornik na paliwo z uchwytem umożliwiajacym ręczny transport; jerrycan

kaniuk ˈkãɲuk n
(ornitologia, ornitologiczny) Elanus, niewielki ptak drapieżny, nie gnieżdżący się w Polsce; kite

kankan ˈkãŋkãn n
(choreografia, choreograficzny) francuski taniec kabaretowy; can-can

kanon ˈkãnɔ̃n n
(biblijny) zamknięty zbiór ksiąg uznany w Kościele za natchnione; canon
(kościelny) modlitwa eucharystyczna, część mszy świętej; canon
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) lista norm, zasad, tekstów o podstawowym znaczeniu canon
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ogólnie przyjęta zasada czy wzorzec (postępowania, estetyki, itp.); canon
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powtarzającym się tematem; canon
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pojedynczy przepis w kodeksie canon
(dawniej, dawny) (wojskowość, wojskowy) nazwa armaty cannon

kanonada n
(wojskowość, wojskowy) silny, długotrwały ostrzał z dział, nawała artyleryjska cannonade fusillade

kanoniczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z kanonami, odnoszący się do kanonów canonical

kanonierka ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości gunboat

kanonik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna; canon

kanonizacja ˌkãnɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalne uznanie zmarłego za świętego i zezwolenie na jego publiczny kult w Kościele katolickim lub Cerkwi prawosławnej; canonization canonisation

kanonizować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oficjalnie ogłaszać kogoś świętym canonize

kanopa kãˈnɔpa n
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) cylindryczne naczynie, gliniana lub alabastrowa urna egipska, w której przechowywano wnętrzności zmarłego, wyjęte podczas balsamowania, używane od czasów Nowego Państwa (XVI w. p.n.e.); canopic jar
(sztuka) (archeologia, archeologiczny) popielnica etruska, wykonana z brązu lub gliny canopic jar

kanton ˈkãntɔ̃n n
jednostka podziału administracyjnego we Francji; canton
jednostka podziału administracyjnego Luksemburga; canton
kraj wchodzący w skład Konfederacji Szwajcarskiej; canton
figura zaszczytna w górnym lewym lub prawym rogu tarczy herbowej; canton
górne czołowe pole płata flagi; canton

kantor ˈkãntɔr n
miejsce umożliwiające wymianę waluty na inną currency exchange
osoba zaczynająca psalmy w jednym z chórów we wspólnotowej Liturgii godzin w Kościele katolickim; precentor
przodownik w chórze protestanckim, organista precentor
śpiewak w synagodze cantor

kantończyk n
mieszkaniec Kantonu Cantonese

kantoński adj
związany z Kantonem, dotyczący Kantonu (miasta w Chinach) Cantonese

kantoński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język kantoński, używany w południowych Chinach, Hongkongu i Makau; Cantonese

kantyczka kãnˈtɨʧ̑ka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) popularna pieśń religijna, zwłaszcza kolęda canticle

kantyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń zaczerpnięta z Biblii, włączona do którejś z godzin kanonicznych; canticle

kantyna kãnˈtɨ̃na n
bar, restauracja przeznaczona dla określonej grupy osób, np. żołnierzy canteen

kaolin kaˈɔlʲĩn n
(geologia, geologiczny) skała osadowa zawierająca w swym składzie głównie kaolinit, surowiec ceramiczny; kaolin

kapa ˈkapa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: rodzaj ozdobnej szaty liturgicznej; peleryna z kapturem, zapinana pod szyją cope
ozdobne nakrycie na posłanie, często we wzory bedcover bedspread

kapar ˈkapar n
(botanika, botaniczny) Capparis, drzewo, krzew lub pnącze o pojedynczych liściach i dużych, białych, kremowych lub różowych kwiatach na długich szypułach, rosnące w wielu gatunkach w strefie tropikalnej obu półkul; caper
(kulinaria) pąk kwiatowy lub młody owoc kaparu ciernistego (Capparis spinosa L.) o pikantnym smaku, używany w sztuce kulinarnej jako przyprawa caper

kapar ciernisty n
(botanika, botaniczny) Capparis spinosa L., gatunek rośliny z rodziny kaparowatych, którego pąki kwiatowe i marynowane owoce używane są jako przyprawa; caper bush
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.1) caper bush

kapać ˈkapaʨ̑ v
o cieczy spadać kroplami drip trickle

kapecytabina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) syntetyczny lek doustny z grupy antymetabolitów, pochodna fluoropirymidyny, stosowany m.in. w chemioterapii raka piersi i okrężnicy capecitabine

kapelusz kaˈpɛluʃ n
(mikologia, mikologiczny) górna część owocnika grzybów kapeluszowych; cap
rodzaj nakrycia głowy z rondem i częścią wypukłą w środku; hat

kapelusznik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca kapeluszy hatter

kaperować v
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niszczyć statki nieprzyjacielskie go privateering privateer win over
nieuczciwie pozyskiwać do własnej ekipy członka konkurencyjnej jednostki poach

kapeć ˈkapɛʨ̑ n
obuwie używane tylko w domu slipper

kapitalik ˌkapʲiˈtalʲik n
(termin typograficzny) litera o kształcie majuskuły (wielkiej litery), mająca wysokość minuskuły (małej litery); small cap

kapitalista ˌkapʲitaˈlʲista n
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem capitalist

kapitalistyczny ˌkapʲitalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z kapitalizmem i kapitalistami, właściwy kapitalizmowi capitalist

kapitalizm ˌkapʲiˈtalʲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) (społeczny) system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie; capitalism

kapitan kaˈpʲitãn n
(sport, sportowy) gracz reprezentujący całą swoją drużynę captain skipper
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, między porucznikiem a majorem; captain
dowódca cywilnego statku wodnego lub samolotu captain shipmaster
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 265,8 – 260,4 milionów lat temu; Capitanian

kapitanoza ˌkapʲitãˈnɔza n
(psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne wierzenie w nieomylność autorytetu, przejawiające się nieanalizowaniem słuszności podejmowanych przez niego decyzji lub niekorygowaniem zauważonych jego błędów na skutek wierzenia, że nie może się on mylić captainitis

kapitał kaˈpʲitaw n
(ekonomia, ekonomiczny) (bankowość, bankowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) majątek, zasoby (zwykle pieniędzy) capital

kapitałochłonność ˌkapʲitawɔxˈwɔ̃nːɔɕʨ̑ n
(ekonomia, ekonomiczny) relacja pomiędzy wartością kapitału i środków produkcji zużytych podczas produkcji do wartości wytworzonych w za ich pomocą dóbr necessity of large investment

kapitałochłonny ˌkapʲitawɔˈxwɔ̃nːɨ adj
wymagający relatywnie dużej ilości kapitału lub innych środków trwałych dla osiągnięcia określonego efektu gospodarczego capital-intensive involve large investment

kapitel n
(architektura, architektoniczny) ozdobne zwieńczenie kolumny lub pilastra; capital

kapitoliński adj
związany z Kapitolem, dotyczący Kapitolu, pochodzący z Kapitolu Capitoline

kapitularz n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kodeks prawny z czasów Karola Wielkiego i jego następców capitulary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne, służące zakonnikom za miejsce zebrań; chapter house

kapituła n
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ kolegialny w Kościele katolickim złożony z duchownych; chapter

kaplica kaˈplʲiʦ̑a n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niewielki wolnostojący budynek służący celom religijnym; chapel oratory
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wydzielona część budynku, służąca do odprawiania nabożeństw, często z umieszczonym ołtarzem chapel oratory

kapo ˈkapɔ n
(historia, historyczny, historycznie) więzień pełniący funkcję dozorcy w nazistowskich obozach koncentracyjnych; kapo

kappa ˈkapːa n
nazwa dziesiątej litery alfabetu greckiego, κ; kappa

kapral ˈkapral n
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy w korpusie podoficerskim; corporal

kapryśny kaˈprɨɕnɨ adj
miewający kaprysy, łatwo ulegający kaprysom; taki, który jest zmienny, niestały, działający pod wpływem kaprysu capricious

kapsaicyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny odpowiedzialny za ostry, piekący smak papryki chili; capsaicin

kapsel ˈkapsɛl n
metalowa przykrywka obciskana na końcu szklanej butelki; crown cap

kapsułka kapˈsuwka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zbiorniczek, małe opakowanie leku wykonane z żelatyny; cap

kaptur ˈkaptur n
część płaszcza, kurtki lub bluzy służąca jako nakrycie głowy hood cowl hoodie

kapturka kapˈturka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Sylvia atricapilla) mały ptak z rodziny pokrzewkowatych; blackcap

kapturnik kapˈturʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Lophodytes cucullatus, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych, grupy traczy, występujący w Ameryce Północnej; hooded merganser

kapucyn kaˈpuʦ̑ɨ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek zakonu braci kapucynów; Capuchin

kapucynka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica Capuchin
(zoologia, zoologiczny) Cebus capucinus, małpa szerokonosa; capuchin capuchin monkey

kapucyński adj
związany z kapucynami lub kapucynkami, dotyczący kapucynów lub kapucynek Capuchin

kapusta kaˈpusta n
(botanika, botaniczny) roślina warzywna o jadalnych liściach zbitych w główkę; cabbage

kapusta chińska kaˈpusta ˈçĩj̃ska n
(botanika, botaniczny) Brassica rapa L. subsp. chinensis Hanelt, podgatunek kapusty właściwej; chinese cabbage

kapusta kiszona n
(spożywczy) półprodukt spożywczy z szatkowanej kapusty: przyprawionej, zasolonej i poddanej fermentacji z udziałem bakterii mlekowych sauerkraut

kapusta morska n
(spożywczy) (potocznie, potoczny) modrak morski crambe sea cole sea colewort sea kale seakale

kaput ˈkaput adj
(potocznie, potoczny) zepsuty kaput

kapuś ˈkapuɕ n
(potocznie, potoczny) donosiciel snitch stool pigeon

kapuśniak kaˈpuɕɲak n
(kulinaria) zupa z kapusty, zwykle z kapusty kiszonej cabbage soup

kapłanka kapˈwãnka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kobieta, która sprawuje posługę religijną priestess

kapłański kapˈwãj̃sʲci adj
związany z kapłaństwem lub kapłanem sacerdotal

kapłaństwo n
(kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie; priesthood
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność lub urząd kapłana priesthood

kapłon n
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany kogut kury domowej capon

kara ˈkara n
dolegliwość wymierzona jako sankcja punishment

kara cielesna ˈkara ʨ̑ɛˈlɛsna n
kara mająca na celu zadanie bólu fizycznego osobie karanej; corporal punishment

kara śmierci ˈkara ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na pozbawieniu życia sprawcy przestępstwa; death penalty capital punishment

karabin kaˈrabʲĩn n
(wojskowość, wojskowy) indywidualna broń strzelecka o długiej lufie; rifle gun

karabin maszynowy kaˈrabʲĩn ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) zespołowa broń samoczynna zasilana amunicją o kalibrze do 20 mm; machine gun

karabinek ˌkaraˈbʲĩnɛk n
indywidualna broń strzelecka o lufie krótszej niż w karabinie; carbine

karabinek maszynowy ˌkaraˈbʲĩnɛk ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) ręczny karabin maszynowy zasilany amunicją pośrednią; LSW SAW light support weapon section automatic weapon squad automatic weapon

karaczan madagaskarski n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Gromphadorhina portentosa, gatunek owada występującego w deszczowych lasach na Madagaskarze; Madagascar hissing cockroach hisser hissing cockroach

karaczan wschodni n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, synantropijny gatunek owada z rodziny karaczanowatych; oriental cockroach waterbug

karafka kaˈrafka n
rodzaj butelki z wąską szyjką; carafe

karaibski ˌkaraˈ<sup>j</sup>ipsʲci adj
dotyczący Karaibów Caribbean

karaka kaˈraka n
(marynarka) typ dawnego statku transportowego; carrack

karakal stepowy n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Caracal caracal Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce południowo-zachodniej Azji; caracal
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) caracal

karakałpacki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język karakałpacki; Karakalpak

karakuł kaˈrakuw n
(potocznie, potoczny) wyprawiona skóra jagnięcia karakuła (1.1) astrakhan fur
(zoologia, zoologiczny) owca pochodzenia azjatyckiego, której jagnię ma sierść zwiniętą w charakterystyczne loki; karakul

karalny kaˈralnɨ adj
taki, który podlega karze chargeable impeachable penal punishable

karaluch kaˈralux n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Blatta orientalis, duży, żyjący w siedliskach ludzkich owad żywiący się produktami spożywczymi; cockroach roach blackbeetle

karangioza ˌkarãŋʲˈɟɔza n
rodzaj ludowego greckiego i tureckiego teatru cieni karagiozis

karaoke n
śpiewanie znanych piosenek do odtwarzanej z taśmy melodii w przeznaczonych do tego lokalach karaoke

karapaks kaˈrapaks n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twarda grzbietowa powłoka zewnętrzna ciała niektórych zwierząt; carapace

karat ˈkarat n
dawna miara zawartości złota w stopach (czyste złoto miało 24 karaty); carat
jubilerska jednostka masy równa 0,2 g, stosowana do mierzenia masy kamieni szlachetnych i pereł; carat karat

karate kaˈratɛ n
(sport, sportowy) japońska sztuka walki; karate

karateka ˌkaraˈtɛka n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca karate karateka

karawan n
pojazd do przewozu trumny ze zwłokami hearse

karawana ˌkaraˈvãna n
wielbłądzia ekspedycja transportowa lub pielgrzymkowa na pustyni; caravan

karawela ˌkaraˈvɛla n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednopokładowy, dwu- lub trójmasztowy żaglowiec o wysokich nadbudówkach na dziobie i rufie, używany od XV do XVII wieku; caravel

karać ˈkaraʨ̑ v
wymierzać karę punish

karb karp n
małe nacięcie indentation

karbon ˈkarbɔ̃n n
(geologia, geologiczny) piąty okres geologiczny paleozoiku; Carboniferous

karbowaniec n
(historia, historyczny, historycznie) (jednostka monetarna) waluta na Ukrainie w latach 1918–1920, 1942–1944, 1992–1996; karbovanets

karbunkuł karˈbũŋkuw n
(medycyna, medyczny) czyrak mnogi, czyrak gromadny; grupa blisko położonych czyraków (zapaleń ropnych sąsiadujących torebek włosowych i przylegających gruczołów łojowych) zbierająca się w jeden ropień, wywołana przez zakażenie carbuncle
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) bliżej nieokreślony kamień szlachetny barwy czerwonej (np. rubin, granat) carbuncle

karbunkułowy ˌkarbũŋkuˈwɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) (przymiotnik) od karbunkuł carbuncled carbuncular

karcer n
(dawniej, dawny) kara zostawania ucznia w szkole po lekcjach detention
(więziennictwo, więzienny) kara przebywania w celi bez pryczy seclusion solitary confinement
(więziennictwo, więzienny) karna cela więzienna bez pryczy i często bez okna hole seclusion room

karcianka n
(potocznie, potoczny) gra karciana, najczęściej w odniesieniu do gry komputerowej card game

karczek ˈkarʧ̑ɛk n
(krawiectwo) górna część bluzki, sukienki itp., do której doszyta jest pozostała część bib yoke
(potocznie, potoczny) (kulinaria) mięso z karku zwierzęcego chuck steak neck porkneck

karczma ˈkarʧ̑ma n
gospoda na wsi; inn tavern

karczmarka n
kobieta prowadząca karczmę alewife

karczmarz n
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna prowadzący karczmę innkeeper

karczoch ˈkarʧ̑ɔx n
(botanika, botaniczny) Cynara scolymus, rodzaj wieloletnich roślin z rodziny astrowatych; artichoke

karczować karˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
wykopywać karcze – pnie i korzenie – aby oczyścić grunt grub

kardamon karˈdãmɔ̃n n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku kardamon malabarski lub któregoś z innych gatunków należącego do rodzaju Elettaria; cardamom
(kulinaria) przyprawa z suszonych nasion lub całych owoców rośliny (1.1) cardamom

kardigan karˈdʲiɡãn n
rodzaj swetra zapinanego na guziki lub zamek błyskawiczny, wycięty pod szyją, bez kołnierza; cardigan

kardio- ˈkardʲjɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z sercem cardio-

kardiochirurg ˌkardʲjɔˈçirurk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami kardiologicznymi heart surgeon

kardiolog karˈdʲjɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób serca i układu naczyniowego cardiologist heart specialist

kardiologia ˌkardʲjɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się schorzeniami i wadami układu sercowo-naczyniowego, ich rozpoznawaniem i leczeniem; cardiology

kardiologiczny ˌkardʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z kardiologią, dotyczący kardiologii cardiological

kardynalny adj
główny, najważniejszy, zasadniczy cardinal

kardynał karˈdɨ̃naw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najwyższa po papieżu godność kościelna w Kościele katolickim; cardinal

karelski adj
związany z Karelią, dotyczący Karelii lub Karelów Karelian

kareta kaˈrɛta n
czterokołowy powóz w kształcie pudła, na resorach, z opuszczanymi oknami w drzwiczkach; carriage coach

karetka kaˈrɛtka n
(informatyka, informatyczny) robocza, ruchoma część drukarki i maszyny do pisania carriage

kariatyda ˌkarʲjaˈtɨda n
(architektura, architektoniczny) podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms; caryatid

kariera karʲˈjɛra n
osiągnięcie sukcesu w życiu zawodowym career

karierowicz ˌkarʲjɛˈrɔvʲiʧ̑ n
(książkowy) człowiek bez skrupułów dążący do osiągnięcia sukcesu, zrobienia kariery social climber

karimata n
(turystyka, turystyczny) rodzaj lekkiej maty turystycznej wykonanej z pianki, stosowanej jako izolacja między podłożem a śpiworem; sleeping pad camping mat foam pad
(historia, historyczny, historycznie) typ rozwidlonego grotu średniowiecznych strzał japońskich, stosowanych np. do przecinania takielunku wrogich statków karimata

kark kark n
(anatomia, anatomiczny) tylny fragment szyi powyżej grzbietu nape

karlica karˈlʲiʦ̑a n
osoba płci żeńskiej o niedoborze wzrostu; midgetess

karma ˈkarma n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: przeszłe czyny i zamiary mające wpływ na przyszłość czującej istoty (np. człowieka) i jej następne wcielenia; karma
pokarm dla zwierząt fodder food

karman ˈkarmãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (w buddyzmie, hinduizmie i innych religiach dharmicznych) przyczyna – rozumiana w sensie prawa przyczyny i skutku; karma

karmaniola ˌkarmãˈɲɔla n
francuska marszowa pieśń rewolucyjna, grywana też w czasie egzekucji; Carmagnole

karmazyn karˈmazɨ̃n n
barwa intensywnie czerwona crimson

karmazynowy adj
intensywnie czerwony crimson

karmel ˈkarmɛl n
(spożywczy) brązowy barwnik spożywczy, otrzymywany przez ogrzewanie cukru, sacharozy lub glukozy, używany jako dodatek do słodyczy, deserów i piwa caramel

karmelita n
zakonnik z zakonu karmelitańskiego Carmelite

karmelitanka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z zakonu karmelitańskiego Carmelite

karmelitański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Karmelem Carmelite

karmelowy ˌkarmɛˈlɔvɨ adj
mający kolor żółtobrązowy, taki jak kolor karmelu caramel

karmiciel wszy karˈmʲiʨ̑ɛl ˈfʃɨ n
(historia, historyczny, historycznie) osoba hodująca na swoim ciele lub odzieży wszy w celach laboratoryjnych; feeder of lice

karmin ˈkarmʲĩn n
odcień intensywnej, głębokiej czerwieni carmine

karminowy ˌkarmʲĩˈnɔvɨ adj
mający kolor czerwony, taki jak kolor karminu carmine

karmić ˈkarmʲiʨ̑ v
dostarczać jedzenia, dawać pożywienie, żywić kogoś feed

karmić piersią v
(fizjologia, fizjologiczny) żywić potomstwo mlekiem pochodzącym z własnego gruczołu piersiowego breast feed suckle

karmnik ˈkarmʲɲik n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny goździkowatych; pearlwort sagina
(zootechnika, zootechniczny) część chlewu z przeznaczeniem do tuczenia świń feeding-trough trough
drewniana konstrukcja do karmienia ptaków bird feeder bird table birdfeeder birdtable
naczynie do karmienia zwierząt animal feeder feeder feeding box
worek z paszą nakładany na głowę konia feeding tray

karnawał karˈnavaw n
okres od święta Trzech Króli (albo od Bożego Narodzenia, albo od Nowego Roku) do Środy Popielcowej, w czasie którego urządzane są zabawy, bale, maskarady i pochody; carnival

karnet ˈkarnɛt n
(książkowy) bilet wstępu na cykl imprez rozrywkowych lub na kilka przejazdów środkami komunikacji publicznej, wyciągami narciarskimi itp.; karta lub bloczek z kuponami na poszczególne wejścia carnet season ticket

karnik ˈkarʲɲik n
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek późnego triasu, trwający 228,7 – 216,5 milionów lat temu; Carnian

karny ˈkarnɨ adj
dotyczący kary, przewidujący zastosowanie kary, będący karą penal punitive
wdrożony do posłuszeństwa discipline

karny ˈkarnɨ n
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne); penalty penalty kick

karo ˈkarɔ n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym rombem; karta tego koloru; diamonds

karo-kari n
(rzadki, rzadko używany) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo honorowe w Pakistanie karo-kari

karoseria ˌkarɔˈsɛrʲja n
wierzchnia część nadwozia pojazdu (najczęściej samochodu); body car body

karotenoid ˌkarɔtɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
(biochemia, biochemiczny) grupa organicznych związków chemicznych, żółtych, czerwonych, pomarańczowych i różowych barwników roślinnych, które stanowią naturalne przeciwutleniacze; carotenoid

karp karp n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Cyprinus carpio, ryba słodkowodna z rodziny karpiowatych, hodowlana; carp

karpacki karˈpaʦ̑ʲci adj
dotyczący Karpat, związany z Karpatami, pochodzący z Karpat Carpathian Carpatho-

karta ˈkarta n
(informatyka, informatyczny) element interfejsu graficznego programu umożliwiający przeglądanie kilku elementów podrzędnych w jednej formatce lub oknie tab
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustawowa gwarancja praw charter
(zobacz) karta pocztowa card postcard
(zobacz) karta płatnicza, karta bankomatowa, karta kredytowa, karta debetowa card
(zobacz) karta telefoniczna card
(termin karciany) (sport, sportowy) (zobacz) karta do gry card
arkusz papieru; duża kartka sheet card

karta SIM n
(telekomunikacja) stosowana w telekomunikacji, wymienna plastikowa karta elektroniczna z wbudowaną pamięcią i mikroprocesorem; SIM card

karta do gry ˈkarta dɔ‿ˈɡrɨ n
(termin karciany) (sport, sportowy) papierowa lub plastikowa karta z symbolem z jednej strony, służąca do gier karcianych; playing card

karta do głosowania n
(urzędowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kartka papieru służąca do tajnego głosowania w wyborach ballot paper

karta dźwiękowa ˈkarta ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
(informatyka, informatyczny) karta rozszerzeniowa umożliwiająca generowanie dźwięku przez komputer i głośniki do niej podłączone; sound card soundcard

karta graficzna ˈkarta ɡraˈfʲiʧ̑na n
(informatyka, informatyczny) urządzenie odpowiadające za wyświetlany obraz na monitorze komputera; video card

karta kredytowa ˈkarta ˌkrɛdɨˈtɔva n
(bankowość, bankowy) karta magnetyczna uprawniająca do korzystania ze środków pieniężnych przyznanych jej posiadaczowi w ramach limitu kredytowego ustalonego przez daną instytucję finansową; credit card

karta pamięci n
(informatyka, informatyczny) niewielki, przenośny półprzewodnikowy nośnik danych stosowany m.in. w aparatach fotograficznych i smartfonach; memory card

karta płatnicza n
(informatyka, informatyczny) elektroniczny instrument płatniczy; payment card

kartacz ˈkartaʧ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski wypełniony kulistymi lotkami (siekańcami) używany od XVI do poł. XX w.; canister shot case shot grape shot

kartageński adj
związany z Kartageną, pochodzący z Kartageny, dotyczący Kartageny (miasta w Hiszpanii) Cartagenan

kartagiński ˌkartaˈɟĩj̃sʲci adj
związany z Kartaginą Carthaginian

kartel ˈkartɛl n
(ekonomia, ekonomiczny) układ przedsiębiorstw, mający na celu zmonopolizowanie pewnej gałęzi gospodarki; cartel

kartezjański adj
związany z osobą lub dorobkiem naukowym i filozoficznym Kartezjusza Cartesian
(matematyka, matematyczny) związany z prostokątnym (ortogonalnym) układem współrzędnych Cartesian

kartka ˈkartka n
luźny arkusz papieru; też: część składowa książki, zeszytu, czasopisma itp. obejmująca dwie strony sheet card

kartografia ˌkartɔˈɡrafʲja n
nauka o tworzeniu map; cartography mapmaking

kartograficzny ˌkartɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący kartografii cartographic cartographical

karton ˈkartɔ̃n n
gruby, sztywny papier cardboard

kartonowy ˌkartɔ̃ˈnɔvɨ adj
wykonany z kartonu cardboard

kartridż n
(informatyka, informatyczny) nośnik danych składający się z pamięci ROM umieszczonej w obudowie z tworzywa sztucznego, zawierający program komputerowy, stosowany np. w konsolach gier; cartridge
(informatyka, informatyczny) wymienny pojemnik na tusz do drukarki atramentowej cartridge

karty n
gra wykorzystująca odpowiednie kartoniki – karty cards

karuna n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna koncepcji miłości w buddyzmie i dźinizmie, która opiera się o empatię i okazywanie dobroci cierpiącym; karuna karuṇā

karuzela ˌkaruˈzɛla n
urządzenie do zabawy, które się kręci; carousel merry-go-round roundabout

karygodnie adv
w sposób karygodny, nagannie guiltily

karyjski adj
związany z Karią, dotyczący Karii Carian

karykatura ˌkarɨkaˈtura n
humorystyczna praca plastyczna lub literacka ośmieszająca i uwydatniająca charakterystyczne cechy osoby; caricature

karykaturalny ˌkarɨkatuˈralnɨ adj
mający cechy karykatury, przejaskrawiony, wyolbrzymiony caricatural grotesque

karykaturzysta n
(sztuka) rysownik karykatur, autor karykatur caricaturist cartoonist

karzeł ˈkaʒɛw n
człowiek o niedoborze wzrostu; dwarf
(astronomia, astronomiczny) nieduża gwiazda ciągu głównego; dwarf
istota fantastyczna w postaci niewielkiego człowieka dwarf

karłosuseł pustynny n
(zoologia, zoologiczny) Xerospermophilus mohavensis Merriam, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, endemiczny z południowej części Kalifornii; Mohave ground squirrel

karłowatość n
bycie karłowatym, bycie karłem dwarfism

kasa ˈkasa n
stanowisko, na przykład w sklepie albo urzędzie, gdzie się płaci checkout cash desk
urządzenie do liczenia należności cash register

kasacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) odwołanie od orzeczenia sądu niższej instancji skierowane do sądu wyższej instancji; cassation

kaseta n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, podzespół, moduł lub materiał eksploatacyjny w standardowej, zamkniętej obudowie cassette

kaseta magnetofonowa n
taśma magnetyczna w kompaktowej wersji ze szpulami w standardowej obudowie z tworzywa sztucznego przeznaczona do magnetofonów kasetowych; MC compact cassette music cassette tape

kaseton kaˈsɛtɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) modułowe zagłębienie w konstrukcji stropu zazwyczaj zdobione; coffer

kasiarz ˈkaɕaʃ n
(potocznie, potoczny) złodziej okradający kasy pancerne safecracker yegg yeggman

kasjer ˈkasʲjɛr n
pracownik instytucji finansowej lub firmy handlowej przyjmujący lub wypłacający pieniądze cashier

kask kask n
rodzaj ochronnego nakrycia głowy; helmet

kaskada kaˈskada n
(geografia, geograficzny) rodzaj wodospadu, w którym woda spada z kilku kolejnych progów lub stopni; cascade

kaskader n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba zastępująca aktora w ryzykownych albo technicznie wymagających scenach stuntman

kasować kaˈsɔvaʨ̑ v
likwidować coś, znosić lub unieważniać cancel delete erase dele
usuwać zapis na nośniku elektronicznym delete

kasownik kaˈsɔvʲɲik n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak umieszczany przed nutą, anulujący działanie innych znaków chromatycznych – krzyżyka i bemola; natural sign
urządzenie do kasowania biletów, zwykle w komunikacji miejskiej punch ticket puncher

kaspijski adj
dotyczący rejonu Morza Kaspijskiego Caspian

kasta ˈkasta n
grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię; caste

kastet n
broń do walki wręcz w kształcie zespojonych ze sobą pierścieni; brass knuckles knuckle-duster knucks

kastoreum ˌkastɔˈrɛ<sup>w</sup>ũm n
wysuszony strój bobrowy; castoreum

kastrat ˈkastrat n
mężczyzna, który został poddany kastracji castrate

kastrować kaˈstrɔvaʨ̑ v
usuwać mężczyźnie lub samcowi jądra lub w inny sposób pozbawiać zdolności rozrodczych, dokonywać kastracji castrate

kastylijski adj
związany z Kastylią, dotyczący Kastylii Castilian

kasyno kaˈsɨ̃nɔ n
budynek przeznaczony do legalnego uprawiania hazardu; casino

kasza ˈkaʃa n
(spożywczy) spreparowane ziarna zbóż (np. gryki, jęczmienia) przygotowane do gotowania; groats

kasza gryczana ˈkaʃa ɡrɨˈʧ̑ãna n
(spożywczy) (kulinaria) kasza z gryki buckwheat

kasza jaglana ˈkaʃa jaɡˈlãna n
(spożywczy) obłuszczone ziarniaki prosa zwyczajnego, kasza z łuskanego ziarna prosa millet

kaszalot kaˈʃalɔt n
(zoologia, zoologiczny) Physeter macrocephalus, waleń z rodziny kaszalowatych o dużej głowie i potężnej poziomej płetwie ogonowej; sperm whale

kaszanka kaˈʃãnka n
(kulinaria) wyrób wędliniarski z kaszy lub ryżu, krwi oraz niekiedy podrobów; black pudding

kaszel ˈkaʃɛl n
nagłe wyrzucenie powietrza z płuc połączone z zachrypnięciem, spodowane podrażnieniem układu oddechowego cough

kaszkiet ˈkaʃʲcɛt n
(potocznie, potoczny) sztywna czapka męska z daszkiem cap

kaszleć ˈkaʃlɛʨ̑ v
gwałtownie wyrzucać powietrze z płuc cough hack

kaszmirowy adj
(włókiennictwo) wykonany z kaszmiru cashmere

kaszta ˈkaʃta n
(drukarstwo, drukarski) szuflada zecerska z przegródkami (króbkami), zawierającymi czcionki i justunek; case letter case

kasztan ˈkaʃtãn n
(kulinaria) owoc (orzech) kasztana (1.1) chestnut castor

kasztanowaty ˌkaʃtãnɔˈvatɨ adj
(potocznie, potoczny) lekko kasztanowy maroon

kasztanowiec ˌkaʃtãˈnɔvʲjɛʦ̑ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Aesculus L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny kasztanowcowatych; horse chestnut

kasztanowy ˌkaʃtãˈnɔvɨ adj
mający kolor rudawobrązowy, taki jak kolor owocu kasztanowca maroon auburn

kaszubski kaˈʃupsʲci adj
odnoszący się do Kaszub lub Kaszubów Cassubian Kashubian

kaszubski kaˈʃupsʲci n
nazwa języka; Kashubian

kat kat n
osoba wykonująca wyroki sądowe skazujące na chłostę, tortury lub śmierć; executioner headsman

katabasis n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) topos literacki zejścia bohatera do świata umarłych; catabasis katabasis

katafalk kaˈtafalk n
podwyższenie, na którym stawia się trumnę podczas nabożeństwa żałobnego; bier catafalque

kataforeza n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko zachodzące w płynach pod wpływem pola elektrycznego, polegające na ruchu dodatnio naładowanych cząstek w kierunku katody cataphoresis

katafrakta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ciężkozbrojny jeździec, zwykle dosiadający opancerzonego wierzchowca, walczący w szeregach armii starożytnych i średniowiecznych państw od wybrzeży Morza Śródziemnego po Persję; cataphract

kataklizm n
gwałtowne zmiany w przyrodzie wywołujące znaczne zniszczenia, spustoszenie cataclysm

katakumby ˌkataˈkũmbɨ n
cmentarz podziemny w postaci systemu korytarzy; catacomb

katalityczny ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
(chemia, chemiczny) związany z katalizą, dotyczący katalizy, polegający na katalizie catalytic

kataliza n
(chemia, chemiczny) zjawisko przyśpieszenia lub spowolnienia reakcji chemiczna zachodzące pod wpływem katalizatora; catalysis

katalizator ˌkatalʲiˈzatɔr n
(chemia, chemiczny) substancja przyspieszająca przebieg reakcji chemicznej; catalyst

katalizator samochodowy ˌkatalʲiˈzatɔr ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ n
(motoryzacja) (zobacz) reaktor katalityczny catalytic converter

katalizować v
(chemia, chemiczny) wywoływać katalizę, poddawać katalizie, ulegać katalizie catalyse catalyze
(przenośnie, przenośnia) wywoływać jakieś zmiany lub je przyśpieszać catalyse catalyze

katalog kaˈtalɔk n
(informatyka, informatyczny) plik interpretowany przez system plików jako lista odwołań do innych plików; directory
spis zawartości biblioteki directory
folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami catalog

katalogować ˌkatalɔˈɡɔvaʨ̑ v
tworzyć katalog catalogue

katalogowy ˌkatalɔˈɡɔvɨ adj
związany z jakimś katalogiem catalogue

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci adj
związany z Katalonią Catalan

kataloński ˌkataˈlɔ̃j̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Katalonii; Catalan

katamaran ˌkatãˈmarãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek zbudowany z dwóch kadłubów, które są połączone ze sobą równolegle catamaran

katana kaˈtãna n
rodzaj miecza japońskiego; katana

katapulta ˌkataˈpulta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) oblężnicza machina wojenna używana w starożytności i w średniowieczu do miotania ciężkich pocisków; catapult

katar ˈkatar n
(medycyna, medyczny) zapalenie błony śluzowej, zwykle w odniesieniu do nosa; cattarh inflammation
(potocznie, potoczny) przeziębienie, któremu towarzyszy katar (1.2) runny nose
rodzaj broni białej, pochodzącej z Indii; katar
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek ruchu religijnego zwanego kataryzmem; Cathar

katarakta ˌkataˈrakta n
(geologia, geologiczny) próg skalny na rzece, zbudowany z bardzo twardych skał, powodujący gwałtowny spadek wód; cataract

kataralny ˌkataˈralnɨ adj
(przymiotnik) od katar catarrhal

kataryniarz ˌkataˈrɨ̃ɲaʃ n
uliczny grajek grający na katarynce organ-grinder

katarynka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) urządzenie mechaniczne, napędzane korbą, odtwarzające muzykę zapisaną na specjalnych kartach dziurkowanych, które sterują piszczałkami; barrel organ roller organ

kataster n
(geodezja, geodezyjny) wykonywany dla celów podatkowych spis obiektów i oszacowanie przychodów cadastre

katastrofa ˌkataˈstrɔfa n
tragiczny wypadek, którego skutkiem jest czasami śmierć wielu ludzi catastrophe

katastrofa ekologiczna ˌkataˈstrɔfa ˌɛkɔlɔˈɟiʧ̑na n
zmiana środowiska przyrodniczego danego gatunku lub populacji w sposób uniemożliwiający jej przetrwanie ecological crisis

katastrofalny ˌkatastrɔˈfalnɨ adj
mający cechy katastrofy, tragiczny catastrophic disastrous

katastroficzny ˌkatastrɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
(książkowy) nacechowany pesymistyczną postawą życiową, zapowiadający, obrazujący nieuchronną katastrofę catastrophic ominous

katastrofista n
mężczyzna cechujący się katastrofizmem, zwolennik katastrofizmu (zwłaszcza pisarz lub filozof) catastrophist

katecheza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczanie zasad wiary chrześcijańskiej; catechesis

katechizacja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zaplanowany proces nauczania katechezy catechesis

katechizacyjny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z katechizacją, dotyczący katechizacji catechetical

katechizm n
(kościelny) podręcznik do katechezy catechism
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wykład podstawowych zasad doktryny chrześcijańskiej; catechism

katechizowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: katechizować catechesis

katechizować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauczać katechizmu, prowadzić katechezę catechize

katechumen ˌkatɛˈxũmɛ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba przygotowująca się do przyjęcia chrztu catechumen

katechumenat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: okres przygotowania do przyjęcia sakramentu chrztu w życiu dorosłym; catechumenate

katedra kaˈtɛdra n
(kościelny) główny kościół diecezji; cathedral
szeroki stół wykładowcy, podium pod tym stołem chair

katedralny adj
odnoszący się do katedry, związany z katedrą cathedral

kategoria ˌkatɛˈɡɔrʲja n
każdy z rodzajów, na które podzielona jest zbiorowość według pewnej klasyfikacji category class

kategoryczny ˌkatɛɡɔˈrɨʧ̑nɨ adj
zdecydowany i niedopuszczający sprzeciwu categorical flat

katharewusa n
(językoznawstwo, językoznawczy) greka oczyszczona, sztuczny język grecki stworzony na początku XIX w.; Katharevousa

kation ˈkatʲjɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) dodatnio naładowany jon; cation

katoda kaˈtɔda n
(elektryczność) elektroda o ujemnym potencjale; cathode

katolicki ˌkatɔˈlʲiʦ̑ʲci adj
związany z katolicyzmem i katolikami, dotyczący katolicyzmu Catholic

katolicyzm ˌkatɔˈlʲiʦ̑ɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) trynitarne wyznanie chrześcijańskie, mające system dogmatyczno-doktrynalny oparty na Biblii i tradycji, uznające siedem sakramentów, autorytet Kościoła oraz kult maryjny i świętych; Catholicism

katolik kaˈtɔlʲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek Kościoła katolickiego Catholic

kaucja ˈkawʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) suma pieniężna złożona jako gwarancja dotrzymania zobowiązania bail deposit

kaukaski kawˈkasʲci adj
wywodzący się z Kaukazu Caucasian

kaval ˈkaval n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy dęty instrument drewniany, otwarty na obydwóch końcach kaval

kawa ˈkava n
(kulinaria) napój przygotowany z palonych i rozdrobnionych ziaren kawowych coffee
ziarna tej rośliny, z których po odpowiednim przygotowaniu można uzyskać aromatyczny napój (1.3) coffee
kawowiec, drzewo lub krzew z rodziny marzanowatych Coffea; coffee

kawa na ławę adv
wprost, dosłownie, bezpośrednio bluntly straight

kawa po turecku ˈkava ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku n
(kulinaria) drobno zmielona kawa przygotowywana w tradycyjny arabski sposób w małym tygielku (dżezwie), często z przyprawami (anyżem gwiazdkowym, cynamonem, imbirem, kardamonem lub wanilią) Turkish coffee

kawalarstwo n
(pejoratywnie, pejoratywny) robienie kawałów, opowiadanie kawałów, zamiłowanie do żartowania jesting

kawaler kaˈvalɛr n
(przestarzałe, przestarzały) rycerz knight
mężczyzna, który nigdy nie był żonaty bachelor
mężczyzna, który otrzymał dany order knight bachelor

kawaleria ˌkavaˈlɛrʲja n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących konno; cavalry

kawalerzysta n
żołnierz na służbie w oddziale kawalerii cavalryman

kawalkator n
(dawniej, dawny) ujeżdżacz koni wierzchowych, często również trener i nauczyciel jazdy konnej; horse breaker riding master

kawał ˈkavaw n
(potocznie, potoczny) dowcip, śmieszna historyjka joke
psikus prank

kawał z brodą ˈkavaw ˈz‿brɔdɔ̃w̃ n
stary, powszechnie znany kawał, który przestał śmieszyć old chestnut

kawałek kaˈvawɛk n
fragment pewnej całości piece
mała lub niedokładnie określona część odległości lub przestrzeni piece

kawiarka kaˈvʲjarka n
ciśnieniowy czajniczek do parzenia kawy macchinetta moka pot
kobieta zajmująca się specjalnie parzeniem i serwowaniem kawy (dawniej służąca tego rodzaju) barista

kawiarnia kaˈvʲjarʲɲa n
lokal, w którym podaje się kawę i inne napoje; café coffeehouse coffee house

kawior ˈkavʲjɔr n
(kulinaria) przekąska z solonej ikry niektórych gatunków ryb (np. łososia, dorsza), w kolorze czarnym lub czerwonym; caviar

kawitacja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko gwałtownego tworzenia się bąbelków gazu w cieczy pod wpływem zmian ciśnienia; cavitation

kawka ˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coloeus, ptak z rodziny krukowatych; jackdaw daw

kazamata n
(wojskowość, wojskowy) w fortyfikacji: budowla o murowanym sklepieniu, chroniącym przed ogniem artyleryjskim, używana jako stanowisko dział lub magazyn casemate

kazanie kaˈzãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijna przemowa, której celem jest przekazanie prawd wiary i zasad życia moralnego, w chrześcijaństwie także część mszy lub nabożeństwa; sermon
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadęta mowa umoralniająca sermon

kazarka kaˈzarka n
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna ferruginea, gatunek kaczki; ruddy shelduck

kazać ˈkazaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) głosić kazanie preach
wydać polecenie tell
wydać rozkaz zrobienia czegoś order

kazeina ˌkazɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) białko z mleka ssaków; casein

kazirodztwo n
stosunki płciowe z osobą blisko spokrewnioną, rodzaj parafilii; incest

kaznodzieja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto wygłasza kazania; preacher evangelist

kaznodzieja nienawiści n
osoba siejąca publicznie ideologiczną nienawiść, często podbudowaną religijnie hate preacher

kaznodziejstwo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) całość twórczości kaznodziejskiej preaching
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wygłaszanie kazań, bycie kaznodzieją preaching

kazuar kaˈzu<sup>w</sup>ar n
(ornitologia, ornitologiczny) Casuarius, duży, australijski, tasmański i nowogwinejski nielot; cassowary

kazus ˈkazus n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wydarzenie powodujące skutki prawne case

kał kaw n
(medycyna, medyczny) wydalone, niestrawione resztki pokarmowe; excrement stool feces faeces

kałamarz kaˈwãmaʃ n
pojemnik do przechowywania atramentu lub tuszu; inkwell inkpot inkstand

kałasznikow n
(wojskowość, wojskowy) (potocznie, potoczny) karabinek automatyczny radzieckiej konstrukcji; Kalashnikov

kałdun n
(potocznie, potoczny) duży brzuch paunch

kałuża kaˈwuʒa n
płytki dołek wypełniony wodą, błotem puddle

każdorazowy adj
każdy poszczególny each every
występujący za każdym razem each time

każdy ˈkaʒdɨ pronoun
odnoszący się do wszystkich, wszystkiego w danym zbiorze, bez wyjątku each every all

kciuk cʨ̑uk n
(anatomia, anatomiczny) pierwszy palec dłoni u ssaków naczelnych, położony przeciwstawnie do pozostałych palców; thumb

kebab ˈkɛbap n
(kulinaria) (spożywczy) popularne w kuchni tureckiej kawałki pieczonego mięsa z dodatkami; kebab

keczup ˈkɛʧ̑up n
(kulinaria) (spożywczy) sos z pomidorów z przyprawami, stosowany na zimno jako dodatek do potraw; ketchup

kefija kɛˈfʲija n
tradycyjne arabska chusta noszona jako nakrycie głowy; keffiyeh

kefir ˈkɛfʲir n
(kulinaria) napój otrzymywany ze sfermentowanego mleka pasteryzowanego; kefir

keks kɛks n
(kulinaria) ciasto biszkoptowe z bakaliami fruit cake kek

kelner ˈkɛlnɛr n
osoba w restauracji przyjmująca zamówienie i przynosząca potrawy waiter server

kelnerka kɛlˈnɛrka n
osoba płci żeńskiej przyjmująca w restauracji zamówienie i przynosząca potrawy waitress

kelowej kɛˈlɔvɛj n
(geologia, geologiczny) piętro (wiek) jury środkowej; Callovian

kelwin ˈkɛlvʲĩn n
(fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka temperatury w układzie SI, oznaczana K; kelvin

keming n
(termin typograficzny) nieprawidłowy kerning keming

kemping ˈkɛ̃mpʲĩŋk n
ogrodzony i strzeżony teren przeznaczony dla namiotów, samochodów kempingowych i przyczep kempingowych; campsite

kendo ˈkɛ̃ndɔ n
pochodząca z Japonii sztuka walki na bambusowe kije; kendo

kenijski kɛ̃ˈɲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Kenia Kenyan

kenoza n
(teologia, teologiczny) wcielenie jako dobrowolne, zbawcze samouniżenie się Chrystusa, poprzez wyrzeczenie się atrybutów Bożych; kenosis
(teologia, teologiczny) zstąpienie Ducha Świętego i jego przebywanie w Kościele kenosis

kenozoiczny ˌkɛ̃nɔzɔˈ<sup>j</sup>iʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) dotyczący kenozoiku, występujący, powstały w kenozoiku caenozoic cainozoic cenozoic kainozoic

kenozoik ˌkɛ̃nɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) najmłodsza era w dziejach Ziemi; Cenozoic

kerato-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z rogiem, rogówką, zrogowaceniem kerato-

keratolityczny adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rozpuszczający zrogowaciałą warstwę naskórka keratolytic

keratynocyt ˌkɛratɨ̃ˈnɔʦ̑ɨt n
komórka naskórka pochodzenia ektodermalnego biorąca udział w procesie keratynizacji; keratinocyte

kermes n
naturalny barwnik otrzymywany z czerwców grain kermes

kermesyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy siarczków, tlenosiarczek antymonu; kermesite

ket kɛt n
żaglowiec mający jeden maszt, oraz jeden żagiel skośny; cat boat catboat

keyboard ˈcibɔrt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektryczny lub elektroniczny instrument klawiszowy; electronic keyboard

khir n
(kulinaria) indyjskie słodkie danie przygotowane na bazie ryżu, mleka (często także kokosowego); rodzaj puddingu kheer

khmerski ˈkmɛrsʲci adj
związany z Khmerami z Kambodży Khmer

khmerski ˈkmɛrsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kambodży, używany również w Tajlandii, Wietnamie i Chinach Khmer

kibel ˈcibɛl n
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) toaleta albo sam klozet, zwłaszcza gdy obskurne can loo

kibic ˈcibʲiʦ̑ n
osoba interesująca się danym sportem, przyglądająca się rozgrywkom sportowym, kibicująca jakiejś drużynie sportowej lub sportowcowi; supporter fan

kibicować ˌcibʲiˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
sympatyzować z kimś, popierać lub wspierać w wysiłku zwykle uczestników rozgrywek sportowych root for

kibuc ˈcibuʦ̑ n
izraelskie spółdzielcze gospodarstwo rolne lub produkcyjne wraz z osadą mieszkańców, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną; kibbutz

kicać ˈciʦ̑aʨ̑ v
o zającu, króliku: skakać z ugiętych nóg drobnymi skokami hop

kichać ˈcixaʨ̑ v
gwałtownie wypuszczać powietrze z powodu podrażnienia nosa np. przez kurz sneeze

kichnięcie n
gwałtowne wyrzucenie powietrza przez nos z towarzyszącym charakterystycznym odgłosem sneeze

kici, kici interjection
…służąca do nawoływania kota kitty, kitty puss, puss

kicz ciʧ̑ n
mierne artystycznie dzieło lub utwór, który jest wyrazem złego, ale popularnego gustu kitsch

kiedy ˈcɛdɨ pronoun
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających czas jakiegoś zdarzenia when while
…służący do tworzenia pytań o czasie jakiegoś wydarzenia when

kiedy indziej ˈcɛdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
w jakimś innym czasie, przy innej okazji another time at some other time elsewhen

kiedykolwiek ˌcɛdɨˈkɔlvʲjɛk adv
w dowolnym, nieokreślonym czasie anytime whenever

kiedyś ˈcɛdɨɕ indefinitePronoun
w pewnym czasie, w jakiejś chwili (w nieokreślonej przeszłości lub przyszłości) sometime once someday time somewhen

kielich ˈcɛlʲix n
naczynie do picia z czarką na smukłej nóżce; chalice goblet cup

kieliszek cɛˈlʲiʃɛk n
zawartość kieliszka (1.1) glass
zazwyczaj szklane naczynie z podstawką i nóżką, przeznaczone do konsumpcji niektórych napojów alkoholowych jak wino, koniak, drinki i koktajle; cocktail glass wine glass

kielnia ˈcɛlʲɲa n
narzędzie murarskie składające się z płaskiej stalowej płytki i trzonka; trowel

kiepski ˈcɛpsʲci adj
(potocznie, potoczny) marny, nędzny, zły lame

kiepsko adv
(potocznie, potoczny) z poczuciem braku sił i zdrowia miserable

kier cɛr n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czerwonym sercem; karta tego koloru heart

kierat ˈcɛrat n
(rolnictwo, rolniczy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie, którego napęd stanowi praca zwierząt pociągowych chodzących w koło; horse-mill

kierdel ˈcɛrdɛl n
(etnografia, etnograficzny) na Podhalu i w Karpatach: stado owiec na wypasie w górach, pod nadzorem bacy flock

kierować cɛˈrɔvaʨ̑ v
sterować pojazdem lub grupą pojazdów drive
udzielać wskazówek, zawierać wskazówki guide
wydawać komuś polecenia lead

kierowca cɛˈrɔfʦ̑a n
osoba kierująca pojazdem (mężczyzna lub kobieta) driver

kierownica ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑a n
element służący do zmiany kierunku jazdy pojazdu; steering wheel handlebar

kierownictwo ˌcɛrɔvʲˈɲiʦ̑tfɔ n
zespół osób stojących na czele jakiejś instytucji, organizacji itp. leadership

kierowniczy adj
(administracja) dotyczący kierownika executive executorial managerial
(technologia, technika, techniczny) dotyczący kierownicy i kierowania steering

kierownik cɛˈrɔvʲɲik n
człowiek wydający innym polecenia w danym dziale lub jednostce firmy albo organizacji chief

kierownik duchowy n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba doświadczona w życiu duchowym, stymulująca i ukierunkowująca czyjś rozwój spiritual director

kierunek cɛˈrũnɛk n
droga, linia (często umyślna) łącząca miejsce początku ruchu z końcem ruchu, w domyśle określająca cel direction way

kierunkowskaz ˌcɛrũŋˈkɔfskas n
(motoryzacja) urządzenie służące do sygnalizowania zamiaru zmiany kierunku poruszania się trafficator
(zobacz) drogowskaz; znak wskazujący drogę sign-post

kieszeń ˈcɛʃɛ̃ɲ n
(krawiectwo) rodzaj małego schowka np. w ubraniu lub torbie; pocket

kieszonkowe ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvɛ n
zazwyczaj stała suma pieniędzy otrzymywana przez dziecko od rodziców na własne wydatki allowance pocket money

kieszonkowiec ˌcɛʃɔ̃ŋˈkɔvʲjɛʦ̑ n
osoba, która kradnie przedmioty z kieszeni ludzi pickpocket

kieł cɛw n
(zoologia, zoologiczny) ząb między siekaczami a zębami trzonowymi; canine tooth cuspid fang tusk
gruby, wyrośnięty kiełek rośliny seedling

kiełb cɛwp n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drobna europejska ryba słodkowodna; gudgeon

kiełbasa cɛwˈbasa n
(kulinaria) wędlina z rozdrobnionego mięsa w osłonce sztucznej lub z jelita zwierzęcego; sausage kielbasa

kiełek n
(botanika, botaniczny) cześć zarodka zawierająca część korzeniową i pąk sprout chit shoot

kij cij n
długi patyk; stick

kij bejsbolowy n
(sport, sportowy) pałka używana do odbijania piłki podczas gry w baseball baseball bat

kij deszczowy ˈcij dɛʃˈʧ̑ɔvɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny wykonany z pustego kawałka egzotycznego drewna wypełnionego małymi kamykami lub ziarenkami owoców, które przesypują się z góry na dół wewnątrz kija imitując dźwięk kropel spadającego deszczu rainstick

kij hokejowy n
(sport, sportowy) przyrząd do popychania krążka podczas gry w hokej hockey stick

kijanka ciˈjãnka n
(zoologia, zoologiczny) prowadząca wodny tryb życia larwa płazów; tadpole polliwog pollywog porwigle powlig purwiggy
narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu; paddle washing paddle

kijowski ciˈjɔfsʲci adj
związany z Kijowem, dotyczący Kijowa Kievan Kyivan

kikut ˈcikut n
resztka kończyny lub palca po amputacji stub stump

kilka ˈcilka indefinitePronoun
oznaczenie w sposób przybliżony ilość od trzech do dziewięciu a few several

kilkakrotnie adv
szereg razy couple of time few time several time

kilkanaście ˌcilkãˈnaɕʨ̑ɛ indefiniteCardinalNumeral
oznaczenie w sposób przybliżony liczby od jedenastu do dziewiętnastu a dozen or so

kilkugodzinny adj
taki, który trwa kilka godzin hourslong

kilo ˈcilɔ n
(potocznie, potoczny) kilogram kilo

kilo- ˈcilɔ
(fizyka, fizyczny) (informatyka, informatyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki miary tysiąc razy większe od podstawowych; kilo-

kilobajt ciˈlɔbajt n
(jednostka miary) (informatyka, informatyczny) jednostka informacji lub pojemności pamięci komputera równa 1 024 bajtom kilobyte

kilobit ciˈlɔbʲit n
(informatyka, informatyczny) jednostka ilości informacji równa 210 bitów; kilobit

kilof ˈcilɔf n
metalowe narzędzie służące do rozdrabniania skał, twardego podłoża, murów itp.; pickaxe pick

kilogram ciˈlɔɡrãm n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) podstawowa jednostka masy w układzie SI, oznaczana kg; kilogram kilogramme

kiloherc n
(metrologia, metrologiczny) jednostka częstotliwości równa tysiącowi herców kilohertz kilocycle

kilometr ciˈlɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa tysiącowi metrów; kilometer kilometre

kilowatogodzina ˌcilɔvatɔɡɔˈʥ̑ĩna n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) (elektryczność) ilość energii elektrycznej równa pracy wykonywanej przez prąd o mocy 1 kilowata w ciągu jednej godziny; kilowatt-hour

kilowolt ciˈlɔvɔlt n
(fizyka, fizyczny) 1000 woltów kilovolt

kilt cilt n
(etnografia, etnograficzny) krótka spódniczka w kratkę, tradycyjny strój górali szkockich; kilt

kilwater cilˈvatɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ślad na wodzie, jaki pozostawia za sobą płynący statek wake

kimation cĩˈmatʲjɔ̃n n
(sztuka) (architektura, architektoniczny) ornament ciągły ze stylizowanych liści, rzeźbiony lub malowany, występujący w dekoracji architektury, w reliefach, malarstwie i w rzemiośle artystycznym; cymatium

kimchi n
(kulinaria) danie albo półprodukt przygotowany z fermentowanych lub kiszonych warzyw według tradycyjnej receptury koreańskiej; kimchi

kimeryjski ˌcĩmɛˈrɨjsʲci adj
związany z Kimeryjczykami, odnoszący się do Kimeryjczyków Cimmerian

kimeryjskie ciemności ˌcĩmɛˈrɨjsʲcɛ ʨ̑ɛ̃mˈnɔɕʨ̑i idiom
nieprzeniknione ciemności, totalny mrok Cimmerian darkness

kimono cĩˈmɔ̃nɔ n
tradycyjny strój japoński; kimono

kina n
(jednostka monetarna) waluta Papui-Nowej Gwinei; kina

kindżał n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj długiego sztyletu pochodzenia tureckiego albo kaukaskiego o ostrzu obosiecznym, prostym albo zakrzywionym khanjar

kinematograf n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) aparat do realizacji i ekranowej projekcji ruchomych obrazów; cinematograph

kinematyczny ˌcĩnɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z kinematyką, dotyczący kinematyki kinematic

kinematyka ˌcĩnɛ̃ˈmatɨka n
(fizyka, fizyczny) dział mechaniki zajmujący się badaniem ruchu ciał; kinematics

kineskop n
(elektronika, elektroniczny) lampa w telewizorze lub monitorze, służąca do przetwarzania sygnałów elektrycznych na obraz kinescope tube

kinezjologia n
nauka o mięśniach w ruchu; kinesiology

kingston n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ubikacja na statku; head

kino ˈcĩnɔ n
(sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) budynek, w którym wyświetla się filmy cinema movie theater theater
ogół filmów, które mają wspólną cechę, np. kraj produkcji, tematykę; the cinema the movie

kinooperator ˌcĩnɔːpɛˈratɔr n
pracownik kina obsługujący projektor filmowy projectionist

kinszasyjczyk n
mieszkaniec Kinszasy; osoba z tego miasta Kinshasan

kiosk cɔsk n
mała budka handlowa, w której sprzedaje się m.in. pisma, bilety, papierosy kiosk booth stand

kipczacki adj
związany z Kipczakami, dotyczący Kipczaków Kipchak

kipczacki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język kipczacki; Kipchak

kipieć v
gwałtownie wrzeć seethe

kir cir n
czarny materiał lub strój symbolizujący żałobę; pall shroud

kirgiski cirʲˈɟisʲci adj
odnoszący się do Kirgistanu lub Kirgizów Kyrgyz Kirghiz

kirgiski cirʲˈɟisʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Kirgistanu; Kyrgyz Kirghiz

kirkut ˈcirkut n
cmentarz żydowski; Jewish cemetery

kirys ˈcirɨs n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) tułowiowa część zbroi; breastplate

kirysek Sterby n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras sterbai, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych; Sterba's corydoras

kirysek brodaty n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scleromystax barbatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych; banded corydoras bearded catfish

kirysek czaprakowy n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scleromystax barbatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych; banded corydoras bearded catfish

kirysek pomarańczowokolcowy n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras sterbai, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych; Sterba's corydoras

kirysek pstry n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras paleatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych; blue leopard corydoras mottled corydoras peppered catfish

kirysek srokaty n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras paleatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych; blue leopard corydoras mottled corydoras peppered catfish

kirysek trójpręgi n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Corydoras trilineatus, gatunek sumokształtnej ryby słodkowodnej z rodziny kiryskowatych false julii corydoras leopard catfish three line catfish three stripe corydoras

kisiel ˈciɕɛl n
(kulinaria) (spożywczy) deser z mąki ziemniaczanej, owoców (lub soku owocowego), wody i cukru; jelly

kisz n
(kulinaria) wytrawna tarta quiche

kit cit n
masa plastyczna używana w budownictwie do montażu szyb, uszczelniania, wypełniania nierówności itp. putty

kita ˈcita n
puszysty ogon zwierzęcia brush
pęk piór lub włosia, używany jako ozdoba nakrycia głowy albo końskiej uprzęży crest

kitesurfing n
windsurfing, w którym zamiast żagla używa się latawca kitesurfing

kiur cjur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cm i liczbie atomowej 96; curium
(fizyka, fizyczny) pozaukładowa jednostka radioaktywności; curie

kiwi ˈki.vʲi n
(spożywczy) zielony w środku owoc aktinidii o meszkowatej brązowej skórce kiwi kiwifruit
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków nielotów zamieszkująca tylko Nową Zelandię; kiwi

kiwi ˈki.vʲi possessiveAdjective
od kiwi (2.1): należący do kiwi (2.1), określający kiwi (2.1), używany przy kiwi (2.1) kiwi

kiślica ciɕˈlʲiʦ̑a n
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego; European foulbrood

klacz klaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) samica ssaków nieparzystokopytnych, szczególnie samica konia; mare

klad klat n
(biologia, biologiczny) grupa organizmów mających wspólnego przodka, obejmująca wszystkie wywodzące się z niego grupy potomne; clade

klaka ˈklaka n
opłacona przez artystę grupa osób, które za wynagrodzenie wyrażają zachwyt nad jego dziełem claque

klakier ˈklacɛr n
osoba opłacona przez artystę, która za wynagrodzenie wyraża zachwyt nad jego dziełem claquer

klakson ˈklaksɔ̃n n
(motoryzacja) urządzenie służące do wydawania sygnałów dźwiękowych (najczęściej w celu ostrzeżenia); horn

klamerka klãˈmɛrka n
przyrząd do przypinania suszącej się odzieży do sznura clothes peg clothespin

klamka ˈklãmka n
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) dźwignia ręcznego hamulca rowerowego brake lever
dźwignia przy drzwiach lub oknach, umożliwiająca ich otwieranie i zamykanie door handle

klamka zapadła ˈklãmka zaˈpadwa idiom
o sytuacji, w której coś zostało przesądzone lub została podjęta ostateczna decyzja the die is cast

klamra n
zapięcie, zwykle ozdobne, u pasa, butów, odzieży, przy okładkach; buckle

klan klãn n
(historia, historyczny, historycznie) patriarchalny klan (1.1) z silnym przywódcą w dawnej Irlandii i Szkocji; clan
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) nazwa zespołu w sportach elektronicznych; clan
wielopokoleniowa rodzina, której członkowie są silnie ze sobą związani; clan
związek osób wspierających się i mających wspólne interesy clan

klanowy adj
dotyczący klanu, właściwy klanowi clannish

klapa ˈklapa n
wyłóg płaszcza, fraka lub marynarki lapel

klapek ˈklapɛk n
lekkie obuwie składające się z samej podeszwy i paska na palce; flip-flop

klapka ˈklapka n
przesłona na oczy konia, ograniczająca pole widzenia blinker

klarnecista ˌklarnɛˈʨ̑ista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klarnecie clarinettist

klarnet ˈklarnɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty drewniany ze stroikiem; clarinet

klasa ˈklasa n
dobry styl class
grupa dzieci w szkole class
pewien zbiór spełniający dane kryteria class
(informatyka, informatyczny) w programowaniu obiektowym: typ wyrażony przez rekord danych wraz z funkcjami operującymi na tych danych class
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęcia zbioru na dowolne kolekcje obiektów spełniających pewien warunek; class
standard środków lokomocji, np. kolei, samolotów; środek lokomocji tego standardu class
pomieszczenie (sala) w szkole, gdzie odbywają się lekcje classroom

klaser ˈklasɛr n
specjalny album do przechowywania kolekcji znaczków pocztowych, pocztówek, etykiet itp.; stamp album stockbook

klaster n
(biologia, biologiczny) grupa sąsiadujących genów, kodujących blisko spokrewnione białka; cluster gene cluster
(chemia, chemiczny) struktura nadcząsteczkowa; cluster
(fizyka, fizyczny) zgrupowanie materii hadronowej; cluster
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) grupa połączonych jednostek komputerowych; cluster
(wojskowość, wojskowy) element pola minowego składający się z ustawionych według schematu min; cluster
(ekonomia, ekonomiczny) (zarządzanie) skoncentrowana geograficznie grupa przedsiębiorstw, instytucji i organizacji powiązanych ze sobą siecią zależności; cluster business cluster
(informatyka, informatyczny) podstawowa jednostka przechowywania danych w systemie plików; cluster disk cluster
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielodźwiękowe współbrzmienie zbudowane z bardzo małych interwałów; cluster tone cluster

klasy n
zabawa dziecięca polegająca na przeskakiwaniu pól narysowanych kredą hopscotch

klasycyzm n
(architektura, architektoniczny) (sztuka) prąd w sztuce, muzyce, architekturze i literaturze europejskiej zapoczątkowany w renesansie a obecny do końca XVIII w., nawiązujący do wzorców oraz tematów antyku greckiego i rzymskiego; classicism

klasycznie adv
w sposób klasyczny classically

klasyfikacja ˌklasɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
ocena kogoś lub czegoś w skali porównawczej rating
systematyczny podział czegoś (przedmiotów lub zjawisk) na klasy, działy, poddziały itp. według określonej zasady categorization classification
zaklasyfikowanie danego zjawiska lub przedmiotu do odpowiedniej klasy, grupy itp. categorization classification

klasyfikować v
dokonywać klasyfikacji, dzielić osoby, przedmioty, zjawiska na grupy wedle określonej zasady classify categorize

klasztor ˈklaʃtɔr n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub kompleks budynków będący siedzibą zakonnic lub zakonników określonej reguły monastery

klasztorny klaˈʃtɔrnɨ adj
związany z klasztorem, dotyczący klasztoru monastic claustral conventual

klatka ˈklatka n
(fotografia) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pojedynczy, nieruchomy obraz na kliszy frame
skrzynia, pomieszczenie z prętów lub siatki cage

klatka piersiowa ˈklatka pʲjɛrʲˈɕɔva n
(anatomia, anatomiczny) część ciała chroniąca żebrami płuca i serce; chest

klatka schodowa ˈklatka sxɔˈdɔva n
biegnące przez kilka kondygnacji, wydzielone pomieszczenie przeznaczone na schody; staircase

klatkować klatˈkɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) wyświetlać obraz na ekranie w sposób umożliwiający rozróżnienie poszczególnych klatek lag

klaustrofobia ˌklawstrɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed przebywaniem w pomieszczeniu zamkniętym lub ciasnym claustrophobia

klauzula klawˈzula n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zastrzeżenie lub warunek w dokumencie prawnym; clause

klawesyn klaˈvɛsɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument strunowy, w którym dźwięk wzbudzany jest przez piórka szarpiące struny; harpsichord

klawesynista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na klawesynie harpsichordist

klawiatura ˌklavʲjaˈtura n
część maszyny do pisania, komputera i innych urządzeń, wyposażona w klawisze i pozwalająca na wprowadzanie znaków keyboard
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) układ klawiszy umieszczonych kolejno obok siebie, zamocowanych w odpowiedni sposób, ułatwiający granie na instrumentach klawiszowych keyboard

klawiatura numeryczna ˌklavʲjaˈtura ˌnũmɛˈrɨʧ̑na n
część klawiatury komputera zawierająca pogrupowane klawisze z cyframi; numeric keypad numpad

klawisz ˈklavʲiʃ n
element klawiatury odpowiadający za wydobywanie dźwięku w instrumentach muzycznych lub za wprowadzenie znaku w komputerach, maszynach do pisania itp. key

kleik ˈklɛ<sup>j</sup>ik n
potrawa z rozgotowanego ryżu lub kaszy, podawana głównie chorym lub dzieciom gruel

kleisty adj
o właściwościach klejenia się, ciągnący się sticky glutinous cloggy

kleić ˈklɛ<sup>j</sup>iʨ̑ v
łączyć coś za pomocą kleju, sklejać coś z czymś stick

klej klɛj n
lepka substancja, rodzaj spoiwa używanego do łączenia przedmiotów glue adhesive

klejnot n
drogocenny kamień lub wyrób jubilerski jewel gem

klekot n
terkotanie maszyny lub motoru clatter

kleks n
plama atramentu lub tuszu na papierze blotch inkblot inkspot smudge

klementynka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc drzewa (1.1) clementine

klepisko n
rodzaj powierzchni wykonanej z ubitej, wyschniętej gliny, zazwyczaj spełniało rolę podłogi w chatach lub stodołach; threshing floor

klepka ˈklɛpka n
rodzaj niedużej deski z trwałego drewna, która po odpowiedniej obróbce jest używana w robocie bednarskiej lub do wykładania podłóg stave floorboard parquet floor board plank wooden block

klepsydra klɛpˈsɨdra n
niewielki plakat informujący o czyjejś śmierci oraz terminie i miejscu pogrzebu death notice obituary
przyrząd do odmierzania czasu, składający się z dwóch połączonych ze sobą identycznych, szklanych naczyń, w którym woda lub piasek przesączają się przez wąski kanalik łączący; hourglass sandglass

kleptokracja n
rządy złodziei kleptocracy

kleptomania n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne, objawiające się jako trudna lub niemożliwa do powstrzymania potrzeba kradzieży, zwykle nie motywowana zyskiem, ani chęcią posiadania; kleptomania

kler klɛr n
ogół duchowieństwa danego wyznania lub kraju clergy

klerycki adj
odnoszący się do kleru, mający związek z klerem clerical

kleryk ˈklɛrɨk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) student seminarium duchownego; seminarian seminarist

klerykalizm n
tendencja do podporządkowania klerowi i Kościołowi wszelkich dziedzin życia w państwie; clericalism

klerykalny adj
związany z klerykalizmem, charakterystyczny dla klerykalizmu clerical

klerykał n
zwolennik klerykalizmu, zwolennik podporządkowania życia społecznego, polityki oraz kultury duchowieństwu i Kościołowi clericalist

kleszcz klɛʃʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) pasożytniczy pajęczak żywiący się krwią; tick

kleszczak ˈklɛʃʧ̑ak n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak brodzący z rodzaju Anastomus; openbill openbill stork

kleszczak afrykański ˈklɛʃʧ̑ak ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Anastomus lamelligerus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; African Openbill

kleszczak azjatycki ˈklɛʃʧ̑ak ˌazʲjaˈtɨʦ̑ʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Anastomus oscitans, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Asian Openbill Asian Openbill Stork

kleszcze ˈklɛʃʧ̑ɛ n
(budownictwo) konstrukcja usztywniająca dach poprzecznie; claws
(technologia, technika, techniczny) narzędzie z uchwytami służące do chwytania przedmiotów pincers tongs

kleszcze porodowe ˈklɛʃʧ̑ɛ ˌpɔrɔˈdɔvɛ n
(medycyna, medyczny) kleszcze wykorzystywane przy porodzie kleszczowym clamps forceps

klient ˈklʲi<sup>j</sup>ɛ̃nt n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) osoba kupująca w sklepie, interesant załatwiający sprawy w urzędzie lub placówce usługowej customer
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie korzystające z usług dostarczanych przez serwer client

klif klʲif n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) wysoki i stromy, często pionowy, urwisty brzeg morza lub jeziora, powstały w wyniku abrazji; cliff

klika ˈklʲika n
(matematyka, matematyczny) część grafu, w której każdy wierzchołek jest połączony z każdym różnym od niego; clique
(socjologia, socjologiczny) grupa ludzi powiązanych wspólnymi interesami i wspierających się wzajemnie, wbrew interesowi szerszej grupy, do której należą; clique

klikać ˈklʲikaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) naciskać przycisk myszy komputerowej click

kliknięcie klʲicˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(informatyka, informatyczny) pojedyncze naciśnięcie i zwolnienie przycisku myszy click

klimat ˈklʲĩmat n
(geografia, geograficzny) warunki pogodowe przeważające na danym obszarze przez wiele lat; climate

klimatologiczny adj
związany z klimatologią, dotyczący klimatologii climatological

klimatyczny ˌklʲĩmaˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z klimatem climatic

klimatyzacja ˌklʲĩmatɨˈzaʦ̑ʲja n
automatyczny system utrzymywania stałej temperatury i innych warunków klimatycznych w zamkniętym pomieszczeniu; air conditioning air-con

klimatyzator ˌklʲĩmatɨˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do klimatyzowania pomieszczeń; air conditioner

klin klʲĩn n
(fizyka, fizyczny) maszyna prosta, o kształcie trójkąta; wedge
kształt tej maszyny wedge vee formation

klincz n
(sport, sportowy) w boksie: przytrzymanie się bokserów w zwarciu mającym uniemożliwiać zadawanie ciosów clinch

klinga ˈklʲĩŋɡa n
ostrze broni siecznej blade

klingoński adj
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) dotyczący Klingonów Klingon

klingoński n
(językoznawstwo, językoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sztuczny język używany przez przedstawicieli rasy Klingonów z serialu "Star Trek" Klingon

klinicysta n
(medycyna, medyczny) lekarz mający praktykę w klinice, oddziale, w pracy szpitalnej clinician

kliniczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący lecznictwa zamkniętego clinical

klinika ˈklʲĩɲika n
(medycyna, medyczny) (edukacja, edukacyjny) specjalistyczny oddział szpitalny działający przy uczelni lub instytucie naukowym; clinical school teaching hospital university hospital

klipa n
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta nieokrągła, obcięta w formie kwadratu lub innego wielokąta; klippe
(środowiskowy) gra zespołowa, dawniej szczególnie popularna wśród dzieci i młodzieży; giddy-gaddy gilli-danda tip-cat

klips klʲips n
element biżuterii przypinany najczęściej do ucha clip earring
sprężynujący spinacz clip
uchwyt przy długopisie lub innym przedmiocie o podobnym kształcie służący do zaczepiania ich o coś, np. o okładkę zeszytu clip

klistron ˈklʲistrɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wytwarzania mikrofal; klystron

klisza ˈklʲiʃa n
(drukarstwo, drukarski) (fotografia) rodzaj matrycy w postaci sztywnej, płaskiej płyty block
(fotografia) błona pokryta substancją chemiczną w celu wykonania negatywu zdjęcia film
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) stereotypowe zestawienie wyrazów cliche cliché

klitoridektomia n
chirurgiczne usunięcie łechtaczki; obrzezanie dziewcząt polegające na usunięciu łechtaczki clitorectomy clitoridectomy

kloc klɔʦ̑ n
odmiana szachów rozgrywana na dwóch planszach przez cztery osoby; bughouse

klocek ˈklɔʦ̑ɛk n
dziecięca zabawka o kształcie graniastosłupa block brick

klomb klɔ̃mp n
rodzaj okrągłej bądź owalnej grządki ogrodowej, czasem znajdującej się na podwyższeniu. flower-bed

klomifen klɔ̃ˈmʲifɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania; 2 phenoxy- N N di- ethyl- ethanamine clomifene clomiphene

klon klɔ̃n n
(biologia, biologiczny) zbiór komórek lub cały organizm wywodzący się z jednej komórki, identyczny pod względem genetycznym; clone
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Acer L., rodzaj drzew i krzewów z rodziny klonowatych; maple

klon jawor ˈklɔ̃nʲ ˈjavɔr n
(botanika, botaniczny) Acer pseudoplatanus L., gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych sycamore sycamore maple

klon jesionolistny ˈklɔ̃nʲ ˌjɛ̇ɕɔ̃nɔˈlʲistnɨ n
(botanika, botaniczny) Acer negundo, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki z rodziny mydleńcowatych ash maple ash-leaf maple black ash box elder boxelder maple california boxelder

klon kłosowy ˈklɔ̃ŋ kwɔˈsɔvɨ n
(botanika, botaniczny) Acer spicatum, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki Północnej z rodziny mydleńcowatych moosewood mountain maple

klon okrągłolistny ˈklɔ̃n ˌɔkrɔ̃ŋɡwɔˈlʲistnɨ n
(botanika, botaniczny) Acer circinatum, gatunek drzewa pochodzącego z Ameryki z rodziny mydleńcowatych vine maple

klops klɔps n
(kulinaria) mięsna kulka duszona w sosie; meatball

klosz klɔʃ n
rodzaj kroju spódnicy, sukni albo spodni rozszerzających się ku dołowi na kształt dzwonu flare
szklana osłona na żarówkę shade cloche globe lampshade

kloszard ˈklɔʃart n
odziany w łachy żebrak, często bezdomny bum tramp clochard vagrant

klown n
komik cyrkowy clown

klub klup n
stowarzyszenie, grupa osób o wspólnych zainteresowaniach club society association

klub sportowy n
(sport, sportowy) podstawowa jednostka organizacyjna realizująca cele i zadania w zakresie danej dyscypliny sportu; sporting club sports club

klubokawiarnia n
typ lokalu będący połączeniem klubu z kawiarnią culture café

klucz kluʧ̑ n
(architektura, architektoniczny) zwornik, element konstrukcyjny w kształcie klina w najwyższym punkcie sklepienia lub łęku; head stone keystone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak na pięciolinii określający wysokość opisywanych dźwięków; clef key
(wojskowość, wojskowy) jednostka taktyczna lotnictwa złożona z trzech lub czterech samolotów; vee formation
kod do szyfru; key code
narzędzie w postaci dźwigni rozwidlonej na końcu do odkręcania i przykręcania śrub spanner wrench
podpowiedź umożliwiająca rozwiązanie zagadki key clue
przyrząd do otwierania zamka; key
(informatyka, informatyczny) kolumna bazy danych lub ich zbiór, które identyfikują rekord key
(elektronika, elektroniczny) przycisk do zwierania obwodu elektrycznego key
szyk lotu stada ptaków; flock skein

klucz dynamometryczny ˈkluʤ̑ ˌdɨ̃nãmɔ̃mɛˈtrɨʧ̑nɨ n
narzędzie służące do przykręcania śrub z miarą do określania właściwego momentu dynamometrycznego torque wrench

klucz francuski ˈkluʧ̑ frãnˈʦ̑usʲci n
(technologia, technika, techniczny) klucz z regulowanym rozstawem szczęk uchwytu; monkey wrench

kluczowy kluˈʧ̑ɔvɨ adj
podstawowy, najważniejszy key

kluska ˈkluska n
(spożywczy) (kulinaria) gotowana potrawa z ciasta z dodatkiem mąki i innych składników, podawana do zup lub jako podstawa drugiego dania; dumpling

kluskowaty adj
o konsystencji podobnej do kluski lumpy

kluza ˈkluza n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) otwór w burcie statku do przeciągania cum, łańcucha kotwicznego itp.; fairlead

klątwa n
(dawniej, dawny) przeklinanie, wykrzykiwanie złych słów becursing beshrewing curse malediction oath
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kara wyłączenia kogoś ze wspólnoty wiernych anathema excommunication
życzenie komuś nieszczęścia ban curse

kląć klɔ̃ɲʨ̑ v
używać wyrazów obelżywych lub wulgarnych curse swear

kląć jak szewc ˈklɔ̃ɲʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ v
kląć wulgarnie, używać wyrazów obelżywych, dosadnie komuś wymyślać swear like a trooper

klęczeć ˈklɛ̃n͇ʧ̑ɛʨ̑ v
mając nogi zgięte w kolanach i opierając kolana na ziemi, trwać w tej pozycji kneel

klękać ˈklɛ̃ŋkaʨ̑ v
zginać kolana, przyjmując pozycję opierającą się na nich kneel kneel down

klęska ˈklɛ̃w̃ska n
fatalna przegrana w bitwie defeat
wielkie nieszczęście, niepowodzenie lub zniszczenie calamity cataclysm catastrophe disaster drama tragedy

kmin rzymski ˈkmʲĩn ˈʒɨ̃msʲci n
(botanika, botaniczny) Cuminum cyminum L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny selerowatych; cumin
(botanika, botaniczny) uprawna roślina z gatunku (1.1), pochodząca prawdopodobnie ze wschodnich rejonów nad Morzem Śródziemnym cumin cummin
(spożywczy) przyprawa z nasion rośliny (1.2) w formie ziaren lub zmielonego proszku cumin cummin

kminek ˈkmʲĩnɛk n
(botanika, botaniczny) Carum, rodzaj roślin z rodziny selerowatych; caraway
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria) suszone owoce jednej z odmian tej rośliny zawierające olejek kminkowy, stosowany w sztuce kulinarnej jako przyprawa oraz w ziołolecznictwie cumin caraway seed

knaga ˈknaɡa n
okucie występujące powszechnie na pokładach jednostek pływających służące do unieruchamiania różnych lin olinowana ruchomego cleat

knajpa ˈknajpa n
(potocznie, potoczny) gorszy typ restauracji pub taproom

knebel ˈknɛbɛl n
(książkowy) szmata wepchnięta komuś przemocą do ust, aby uniemożliwić mu wydobycie głosu; gag

knedel ˈknɛdɛl n
(kulinaria) okrągła kluska z ciasta przyrządzonego z rozgniecionych gotowanych ziemniaków i mąki pszennej, nadziewana owocami lub mięsem dumpling

knieja ˈcɲɛ̇ja n
gęsty las forest

knieć błotna n
(botanika, botaniczny) (systematyka) Caltha palustris L., gatunek rośliny zielnej z rodziny jaskrowatych, szeroko rozprzestrzeniony na całej półkuli północnej; kingcup marsh-marigold

knot knɔt n
część świecy lub lampy naftowej w postaci sznurka lub taśmy bawełnianej nasączonej paliwem płynnym wick

know-how n
wiedza technologiczna pozwalająca na wytworzenie jakiegoś wyrobu lub wykonanie jakiejś czynności; know-how

knować ˈknɔvaʨ̑ v
planować, obmyślać potajemnie coś złego, knuć spisek intrigue plot scheme

knuć v
skrycie planować działania przeciw komu plot scheme conspire contrive cook up intrigue

knykieć ˈknɨcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) człon palca ręki (zginający się) knuckle
(anatomia, anatomiczny) wyrostek kostny przy nasadzie kości długich, będący elementem stawu i miejscem przyczepu ścięgien condyle

ko- kɔ prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy czynności wykonywanych wspólnie, osób wykonujących wspólnie jakieś czynności oraz zjawisk albo rzeczy, w których współwystępują jakieś elementy lub procesy co-

koala kɔˈala n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak australijski; koala koala bear

koalicja ˌkɔaˈlʲiʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) porozumienie partii politycznych, które realizują wspólne cele polityczne tworząc rząd albo działając w opozycji coalition

koalicyjka ˌkɔalʲiˈʦ̑ɨjka n
(wojskowość, wojskowy) wąski, skórzany pasek zakładany przez pierś do galowego munduru, dawniej równoważący ciężar broni, współcześnie tylko ozdobny; Sam Browne belt

koan ˈkɔãn n
paradoksalne pytanie lub problem, stosowane w zen jako środek w procesie osiągania oświecenia; koan

koati kɔˈatʲi n
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak o ruchliwym ryjku; coati

kobalt ˈkɔbalt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Co i liczbie atomowej 27; cobalt

kobaltyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli, siarczek kobaltu i arsenu; cobaltite

kobiecość n
cecha tego, co kobiece femininity womanhood womanliness feminineness

kobiecy kɔˈbʲjɛʦ̑ɨ adj
dotyczący kobiety, kobiecości; charakterystyczny dla kobiety feminine womanly

kobieta kɔˈbʲjɛta n
dorosły człowiek płci żeńskiej; woman

kobra ˈkɔbra n
(herpetologia, herpetologiczny) duży i jadowity wąż zamieszkujący tropikalne i pustynne tereny Azji i Afryki; cobra

kobuz ˈkɔbus n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco subbuteo, ptak drapieżny z rodziny sokołowatych; Eurasian Hobby

kobyła kɔˈbɨwa n
(zoologia, zoologiczny) klacz, samica konia mare

kobziarz n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na kobzie kobzar

koc kɔʦ̑ n
gruba tkanina, zwykle wełniana, najczęściej w kształcie prostokąta, służąca do okrywania w celu ochrony przed zimnem blanket

kocha, lubi, szanuje v
rodzaj jednoosobowej gry, wróżby czy zabawy polegającej na wyrywaniu płatków z kwiatów w celu przewidzenia uczucia innej osoby decision of the flower

kochajmy się jak bracia, rachujmy się jak Żydzi kɔˈxajmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈbraʨ̑a raˈxujmɨ‿ɕɛ ˈjaɡ ˈʒɨʥ̑i proverb
mimo że jesteśmy przyjaciółmi, niech każdy dba o własne interesy short reckonings make long friends

kochanek kɔˈxãnɛk n
mężczyzna utrzymujący stosunki seksualne bez wchodzenia w związek małżeński lover

kochanie kɔˈxãɲɛ interjection
zwrot do osoby, której chce się okazać uczucie sympatii darling sweetheart

kochanie kɔˈxãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kochać loving
osoba ukochana darling sweetheart

kochanka kɔˈxãnka n
kobieta pozostająca w skrytym związku z żonatym mężczyzną mistress

kochany kɔˈxãnɨ adj
taki, który jest darzony przez kogoś miłością beloved dear
taki, który jest komuś miły, bliski; związany z miłością, kochaniem, sympatią merry

kochany kɔˈxãnɨ n
osoba bliska, darzona miłością beloved love sweetheart

kochać ˈkɔxaʨ̑ v
odczuwać miłość do kogoś love
uwielbiać jakąś rzecz love
uwielbiać, darzyć kogoś wielkim podziwem love
być w kimś zakochanym be in love
odbywać stosunek seksualny z kimś make love

koci ˈkɔ.ʨ̑i possessiveAdjective
należący do kota catlike feline

kocia muzyka ˈkɔʨ̑a ˈmuzɨka idiom
niemelodyjna, irytująca, hałaśliwa muzyka caterwauling

kociarz n
(potocznie, potoczny) miłośnik kotów, człowiek lubiący koty lub mający wiele kotów cat lover

kocie oko n
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny posiadający efekt kociego oka cat's eye

kocimiętka n
(botanika, botaniczny) (Nepeta) bylina o białych, niebieskie, różowe lub liliowych kwiatach zebranych na szczytach łodyg; catnip

kocioł ˈkɔʨ̑ɔw n
duże naczynie metalowe z pokrywą cauldron
urządzenie służące do podgrzewania cieczy (np. wody); boiler

kocioł bałkański n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie niestabilnej sytuacji społecznej i politycznej na Bałkanach począwszy od połowy XIX w. do dziś; Balkan powder keg

kocioł parowy ˈkɔʨ̑ɔw paˈrɔvɨ n
urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej; boiler

kociołek kɔˈʨ̑ɔwɛk n
mały kocioł, garnek do gotowania nad ogniskiem cauldron

kocić się v
(zoologia, zoologiczny) o samicach, zwykle kotów wydawać potomstwo kitten

kocię ˈkɔʨ̑ɛ n
młody kot kitten

kocmołuch n
(potocznie, potoczny) osoba brudna lub niechlujna slattern sloven

kocur ˈkɔʦ̑ur n
samiec kota tomcat

kocz n
(dawniej, dawny) rodzaj czterokołowego resorowanego pojazdu konnego; coach
(dawniej, dawny) rodzaj rosyjskiego statku do żeglugi w warunkach silnego zalodzenia; koch

koczkodan kɔʧ̑ˈkɔdãn n
(zoologia, zoologiczny) Cercopithecus niewielka afrykańska małpa; guenon

koczowniczy ˌkɔʧ̑ɔvʲˈɲiʧ̑ɨ adj
związany z koczownictwem i koczownikami, polegający na ciągłej zmianie miejsca pobytu nomadic

koczownik n
(etnografia, etnograficzny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce nomad

kod kɔt n
system symboli i ich powiązań o różnym przeznaczeniu, służący do przekazywania informacji; code

kod kreskowy ˈkɔt krɛˈskɔvɨ n
standaryzowany znak graficzny w formie kresek, w którym zapisywana jest informacja do automatycznego odczytania przez specjalne czytniki; barcode

kod pocztowy n
ciąg cyfr ułatwiający sortowanie i dostarczanie przesyłek postal code postcode zip code

kod wynikowy n
(informatyka, informatyczny) kod utworzony przez translator w wyniku translacji kodu źródłowego; object code

kod źródłowy ˈkɔdʲ ʑrudˈwɔvɨ n
(informatyka, informatyczny) zapis programu komputerowego w którymś ze zrozumiałych dla człowieka (programisty), wyjściowym języku programowania; source code

koda n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakończenie kompozycji muzycznych zawierające zwięzłe powtórzenie głównych tematów coda

kodeina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) przeciwkaszlowy lek narkotyczny, pochodna morfiny codeine 3-methylmorphine

kodeks n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) usystematyzowany zbiór przepisów prawnych, najczęściej dotyczących jednej dziedziny prawa code of law law code legal code

kodeks drogowy ˈkɔdɛɡz drɔˈɡɔvɨ n
(motoryzacja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalny spis praw i obowiązków dla poruszających się po drogach publicznych; highway code

kodon ˈkɔdɔ̃n n
(medycyna, medyczny) trójnukleotydowa sekwencja DNA kodująca aminokwas; codon

kodowanie ˌkɔdɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kodować encoding
kod, sposób zakodowania encoding

kodować v
szyfrować używając kodu encode code

kodyfikacja n
ujęcie czegoś w spójny system codification

koedukacyjny ˌkɔɛdukaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(pedagogika, pedagogiczny) odnoszący się do koedukacji, przeznaczony do wspólnej edukacji obu płci coeducational

koegzystencja ˌkɔɛɡzɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
współistnienie (zwierząt, kultur, ludzi, grup społecznych itp.) coexistence

kofeina ˌkɔfɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
(biochemia, biochemiczny) alkaloid znajdujący się w surowcach roślinnych będący środkiem pobudzającym; caffeine

kofeinowy ˌkɔfɛ<sup>j</sup>ĩˈnɔvɨ adj
dotyczący kofeiny, zawierający kofeinę caffeinated

kogel-mogel ˌkɔɟɛl‿ˈmɔɟɛl ˌkɔɡɛl‿ˈmɔɡɛl n
(kulinaria) masa z surowego żółtka utartego z cukrem, spożywana jako deser lub używana jako dodatek do ciast; kogel mogel

kogeneracja ˌkɔɡɛ̃nɛˈraʦ̑ʲja n
(technologia, technika, techniczny) proces jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i użytkowej energii cieplnej w elektrociepłowni cogeneration

kognat ˈkɔɡnat n
(dawniej, dawny) krewny w linii żeńskiej cognate

kognitywny ˌkɔɟɲiˈtɨvnɨ adj
taki, który zajmuje się poznaniem, dotyczy poznania, ma związek z poznaniem cognitive

kogut ˈkɔɡut n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) samiec kury domowej; cock rooster
(potocznie, potoczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) kosmyk włosów na głowie odstający w innym kierunku niż reszta fryzury cowlick

kohabitacja ˌkɔxabʲiˈtaʦ̑ʲja n
(dawniej, dawny) współżycie, współdziałanie lub współzamieszkiwanie cohabitation
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współrządzenie organów władzy reprezentujących odmienne opcje polityczne; cohabitation

koherencja n
wewnętrzna spójność np. tekstu, poglądów, wypowiedzi coherence coherency cohærence

koherentny ˌkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
będący spójną całością coherent

koherer n
(elektronika, elektroniczny) detektor fal elektromagnetycznych; opiłki metalu umieszczone w rurce; coherer

kohorta kɔˈxɔrta n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu; cohort

koincydencja n
(książkowy) jednoczesne występowanie jakichś zdarzeń, zbieżność zjawisk coincidence

koincydencyjny ˌkɔ<sup>j</sup>ĩnʦ̑ɨdɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z koincydencją, mający znamiona koincydencji coincident coincidental

kojec n
(rolnictwo, rolniczy) mała zagroda do bezpiecznego przetrzymywania zwierząt hodowlanych, zwykle młodych np. piskląt, szczeniąt; coop
zagroda dla małych dzieci do bezpiecznej zabawy; playpen

kojot ˈkɔjɔt n
(zoologia, zoologiczny) Canis latrans, preriowy drapieżnik przypominający wilka; coyote

kojotołak ˌkɔjɔˈtɔwak n
(folklor) (fantasy) człowiek, którego jedną z form jest kojot werecoyote

kok kɔk n
(fryzjerstwo, fryzjerski) włosy upięte w węzeł z tyłu głowy bun

kokaina ˌkɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
silna, uzależniająca substancja psychotropowa uzyskiwana z krasnodrzewu pospolitego (krzewu koka), używana jako narkotyk i środek medyczny; cocaine

kokainista ˌkɔka<sup>j</sup>ĩˈɲista n
(książkowy) osoba uzależniona od kokainy cocainist

kokarda kɔˈkarda n
rodzaj ozdoby, zawiązana wstążka bow

kokarda narodowa n
rozetka ze wstążek w barwach narodowych, noszona z pobudek patriotycznych; national cockade

kokieteria n
zachowanie osoby starającej się spodobać i wzbudzić zainteresowanie osoby przeciwnej płci coquetry

kokietować ˌkɔcɛˈtɔvaʨ̑ v
starać się komuś spodobać, zwykle okazując seksapil coquet

kokon n
(zoologia, zoologiczny) powłoka osłaniająca larwy lub jaja niektórych zwierząt; cocoon follicle

kokoryczka wielokwiatowa n
(botanika, botaniczny) Polygonatum multiflorum, gatunek byliny z rodzaju kokoryczka; David's harp Solomon's seal ladder-to-heaven

kokos ˈkɔkɔs n
(spożywczy) owoc palmy kokosowej (1.1) coconut

kokosowy ˌkɔkɔˈsɔvɨ adj
sporządzony z kokosu coconut

kokosznik kɔˈkɔʃʲɲik n
kobiece wysokie nakrycie głowy używane dawniej w Rosji; kokoshnik

koks kɔks n
stały produkt suchej destylacji węgla; coke

koksownik kɔˈksɔvʲɲik n
(technologia, technika, techniczny) wolno stojący piec, najczęściej wykonany z metalowych prętów, w którym pali się koksem, stawiany na ulicach w czasie ostrych mrozów; coke stove

koktajl ˈkɔktajl n
(kulinaria) kolorowy napój alkoholowy z różnych napitków i soków, często podawany w dekoracyjny sposób; cocktail
(kulinaria) napój mleczny z różnymi dodatkami smakowymi (owocami, czekoladą) shake smoothie

koktajl Mołotowa ˈkɔktajl ˌmɔwɔˈtɔva n
(potocznie, potoczny) prymitywny granat zapalający wykonany z butelki napełnionej benzyną; Molotov cocktail

koktajlowy adj
(kulinaria) związany z koktajlem, dotyczący koktajlu (napoju) cocktail
związany z koktajlem, dotyczący koktajlu (przyjęcia) cocktail

kolaboracja ˌkɔlabɔˈraʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) dowolna współpraca collaboration
współpraca z okupantem, wrogiem; collaboration

kolaborant n
(książkowy) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba współpracująca z nieakceptowaną przez daną społeczność władzą, zwłaszcza okupacyjną quisling

kolacja kɔˈlaʦ̑ʲja n
ostatni posiłek w ciągu dnia supper dinner

kolano kɔˈlãnɔ n
(anatomia, anatomiczny) największy staw w organizmie człowieka, łączy dwie części nogi: udo i łydkę; knee

kolarstwo kɔˈlarstfɔ n
forma sportu polegająca na ściganiu się na rowerach lub akrobacjach rowerowych; cycling

kolarz ˈkɔlaʃ n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca wyczynowo jazdę na rowerze bicyclist cyclist

kolaż n
(sztuka) kompozycja plastyczna wykonana z kawałków różnych materiałów, fragmentów innych obiektów; collage

kolba ˈkɔlba n
(botanika, botaniczny) rodzaj kwiatostanu i owocostanu; spadix
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) szklane naczynie laboratoryjne z szyjką; flask
(wojskowość, wojskowy) uchwyt broni strzeleckiej; butt gunstock

kolchicyna ˌkɔlçiˈʦ̑ɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy alkaloidów, silnie trująca, otrzymywana z nasion zimowita jesiennego, stosowana w leczeniu napadów zapalenia stawów w przebiegu dny moczanowej i leczeniu rodzinnej gorączki śródziemnomorskiej; colchicine

kolcosternik białorzytny n
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena sylvatica, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena white-rumped needletail white-rumped spinetail

kolcosternik malgaski n
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena grandidieri, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena Madagascan spinetail Malagasy spinetail

kolcosternik wyspowy n
(ornitologia, ornitologiczny) Zoonavena thomensis, gatunek ptaka z rodziny jerzykowatych, z rodzaju Zoonavena; São Tomé spinetail

kolcowój pospolity n
(botanika, botaniczny) Lycium barbarum, pochodzący z Chin gatunek krzewu z rodziny psiankowatych; Chinese boxthorn Chinese wolfberry Himalayan goji Tibetan goji barbary matrimony vine matrimony vine

kolczasty kɔlˈʧ̑astɨ adj
mający kolce i kłujący prickly spiny barbed spinous

kolczatka kɔlˈʧ̑atka n
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mrówkami ssak pokryty kolcami; echidna spiny anteater

kolczuga kɔlˈʧ̑uɡa n
pancerz rycerski z metalowej plecionki, przypominający koszulę coat of mail hauberk chain armour chain mail chain-mail shirt mail

kolczyk ˈkɔlʧ̑ɨk n
ozdoba zawieszana w przekłutej skórze, np. na płatkach uszu, earring

kolebka kɔˈlɛpka n
kołyska, łóżeczko dla dziecka cradle

kolec ˈkɔlɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) twardy, ostro zakończony wyrostek na łodygach, owocach lub liściach roślin thorn

kolega kɔˈlɛɡa n
towarzysz pracy, nauki lub zabawy colleague

kolegialny adj
odnoszący się do kolegium, mający związek z kolegium collegiate

kolegium n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: stowarzyszenie publiczne lub prywatne skupiające ludzi jednego zawodu lub środowiska collegium
(kościelny) ogół kardynałów Kościoła katolickiego; college

kolegować v
pozostawać z kimś w koleżeńskich stosunkach be friends

koleina ˌkɔlɛˈ<sup>j</sup>ĩna n
ślad, wgłębienie pozostawione przez koła lub płozy pojazdu wheel-rut

kolej ˈkɔlɛj n
następstwo zdarzeń według ustalonego porządku turn
środek transportu lądowego wytyczony torem lub liną; rail railroad

kolej krzesełkowa n
rodzaj wyciągu z gondolami w formie krzeseł chairlift

kolej linowa n
tor linowy wraz z przeznaczonymi do jego eksploatacji budowlami, urządzeniami oraz gondolami lub krzesełkami; aerial tram aerial tramway cable car ropeway

kolejarz kɔˈlɛjaʃ n
pracownik kolei railwayman railman

kolejka kɔˈlɛjka n
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych; queue
(potocznie, potoczny) porcja alkoholu wypijana z daną grupą osób round
miejsce w uporządkowanej grupie ludzi, w szeregu, w kolejce (1.1) turn
uporządkowana zbiorowość ludzi czekających na coś; line queue

kolejka krzesełkowa n
rodzaj kolei linowej z gondolami w formie krzeseł chairlift

kolejno kɔˈlɛjnɔ adv
w kolejności, jeden za drugim in sequence

kolejność kɔˈlɛjnɔɕʨ̑ n
uporządkowanie pozwalające ustalić dla dowolnych dwóch elementów pewnej zbiorowości (haseł, czynności, ludzi, itp.), który z nich jest wcześniejszy, a który późniejszy order sequence

kolejny kɔˈlɛjnɨ adj
następny po tym, który jest teraz; przyszły next another

kolejowy ˌkɔlɛˈjɔvɨ adj
związany z kolejnictwem (koleją); taki, który dotyczy kolejnictwa, pociągów railway

kolekcja kɔˈlɛkʦ̑ʲja n
zbiór przedmiotów tego samego typu, gromadzonych zwykle z powodu ich wartości (artystycznej, historycznej itp.) collection
zestaw projektów jakiejś firmy na dany sezon collection
(informatyka, informatyczny) obiekt mogący przechowywać w określonej strukturze danych dowolną liczbę innych obiektów collection

kolekcjoner ˌkɔlɛkˈʦ̑ʲjɔ̃nɛr n
osoba, która coś kolekcjonuje; właściciel kolekcji collector

kolekcjonować ˌkɔlɛkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zbierać przedmioty tworząc z nich kolekcję collect

kolekta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z modlitw w kanonie mszy świętej collect

kolektywistyczny adj
związany z kolektywizmem, kolektywistami, właściwy kolektywizmowi lub kolektywistom collectivist

kolektywizacja n
nadawanie czemuś formy kolektywnej; collectivization

kolektywizm n
(socjologia, socjologiczny) przeciwstawiany indywidualizmowi pogląd akcentujący rolę wspólnot, grup i zbiorowości; collectivism

kolektywnie ˌkɔlɛkˈtɨvʲɲɛ adv
zbiorowo, zespołowo, wspólnie collectively collaboratively

kolektywny ˌkɔlɛkˈtɨvnɨ adj
zbiorowy, zespołowy, wspólny; oparty na takim działaniu collective collaborative

kolendra kɔˈlɛ̃ndra n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny selerowatych, mających zastosowanie kulinarne; coriander

koleopterologia ˌkɔlɛɔptɛrɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o chrząszczach; coleopterology

koleżeński ˌkɔlɛˈʒɛ̃j̃sʲci adj
przyjacielski, życzliwy i uczynny matey obliging

koliber kɔˈlʲibɛr n
(ornitologia, ornitologiczny) barwnie upierzony i żywiący się nektarem najmniejszy z ptaków; hummingbird

koliberek hawański n
(ornitologia, ornitologiczny) Mellisuga helenae, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny kolibrowatych; Helena hummingbird bee hummingbird zunzuncito

kolidować ˌkɔlʲiˈdɔvaʨ̑ v
być w sprzeczności, wykluczać się, stać w konflikcie collide

koliszczyzna n
(historia, historyczny, historycznie) wystąpienie ruskiego chłopstwa pańszczyźnianego na Ukrainie Prawobrzeżnej w 1768; Koliyivshchyna

kolizja kɔˈlʲizʲja n
wypadek samochodowy; zderzenie, stłuczka collision

kolmatacja n
(hydrologia, hydrologiczny) zapełnianie porów drobnymi cząstkami stałymi niesionymi przez przesączającą się wodę clogging colmatage
(melioratywnie, melioratywny) sposób sztucznego podnoszenia poziomu gruntu przez wykorzystanie osadzających się namułów niesionych przez wodę sliming

kolokacja ˌkɔlɔˈkaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) często spotykany związek wyrazów, którego znaczenie wynika ze znaczenia jego składników collocation

kolokwializm ˌkɔlɔˈkfʲjalʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie potoczne, używane tylko w swobodnej rozmowie colloquialism

kolokwialnie ˌkɔlɔˈkfʲjalʲɲɛ adv
w sposób kolokwialny, potocznie colloquially

kolonia kɔˈlɔ̃ɲja n
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) posiadłość państwa poza jego granicami podległa mu politycznie i gospodarczo; colony
(biologia, biologiczny) forma życiowa organizmów polegająca na tworzeniu przez poszczególne osobniki związku funkcjonującego jak odrębny osobnik; colony
ludzka jednostka osadnicza; settlement

kolonia karna n
wydzielony obszar przeznaczony do przetrzymywania skazanych w izolacji od społeczeństwa; penal colony

kolonializm ˌkɔlɔ̃ˈɲalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) system i polityka mocarstw opierająca się na opanowaniu i utrzymywaniu w politycznej oraz ekonomicznej zależności krajów słabo rozwiniętych w celu czerpania z nich zysków; colonialism

kolonie n
grupowy pobyt wypoczynkowy dzieci lub młodzieży, zorganizowany poza miejscem ich stałego zamieszkania; summer camp

kolonizacja n
tworzenie osad na obszarach słabo zamieszkanych lub niezamieszkanych colonisation colonization

kolonizator ˌkɔlɔ̃ɲiˈzatɔr n
ten, który organizuje kolonizację danego kraju, obszaru colonizer

kolonoskopia ˌkɔlɔ̃nɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) endoskopowe badanie jelita grubego przez odbyt; może obejmować również niewielkie zabiegi; colonoscopy

kolor ˈkɔlɔr n
(fizyka, fizyczny) liczba kwantowa wprowadzona, by rozróżnić dwa jednakowe kwarki znajdujące się w tym samym stanie spinowym; colour
cecha przedmiotu, określająca, jaka część pasma widzialnego światła jest odbijana przez przedmiot; colour hue

koloratka ˌkɔlɔˈratka n
biały, sztywny kołnierzyk noszony przez duchownych chrześcijańskich; clerical collar

koloraturowy ˌkɔlɔratuˈrɔvɨ adj
wyspecjalizowany w śpiewaniu koloratury coloratura
zawierający koloraturę coloratura

kolorowanka ˌkɔlɔrɔˈvãnka n
książeczka, w której małe dzieci wypełniają kontury kredkami lub farbami; coloring book

kolorowy ˌkɔlɔˈrɔvɨ adj
wielobarwny, pełen różnych kolorów colorful

koloryt n
zabarwienie coloration

koloryzować ˌkɔlɔrɨˈzɔvaʨ̑ v
dodawać do narracji szczegóły w celu jej ubarwienia embroider

kolos ˈkɔlɔs n
(książkowy) olbrzymi posąg colossus

kolosalny ˌkɔlɔˈsalnɨ adj
bardzo duży; wielki colossal

kolostomia n
(medycyna, medyczny) stomia operacyjnie wyłoniona na jelicie grubym; colostomy

kolt n
(potocznie, potoczny) rewolwer bębenkowy (niekoniecznie wyprodukowany przez firmę Samuela Colta); colt

kolumbarium ˌkɔlũmˈbarʲjũm n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) rodzaj rzymskiego zbiorowego grobowca w formie budowli z niszami na urny z prochami; columbarium
(współcześnie) (architektura, architektoniczny) cmentarna ściana z miejscami na urny z prochami zmarłych columbarium

kolumna kɔˈlũmna n
(architektura, architektoniczny) pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną; column pillar

koluwium kɔˈluvʲjũm n
(geologia, geologiczny) materiał skalny przemieszczony w dół stoku podczas osuwania colluvium

kolęda kɔˈlɛ̃nda n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pieśń religijna, tematycznie nawiązująca do Bożego Narodzenia; carol Christmas carol

kolędować ˌkɔlɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
chodzić po kolędzie wassail

koma ˈkɔ̃ma n
(fizyka, fizyczny) rodzaj aberracji optycznej coma
(astronomia, astronomiczny) gazowa otoczka jądra komety coma

komandor kɔ̃ˈmãndɔr n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający pułkownikowi; captain

komandor podporucznik kɔ̃ˈmãndɔr ˌpɔtpɔˈruʧ̑ʲɲik n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający majorowi; lieutenant-commander

komandor porucznik kɔ̃ˈmãndɔr pɔˈruʧ̑ʲɲik n
stopień oficerski w marynarce wojennej odpowiadający podpułkownikowi; commander

komandos n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyszkolony do zadań specjalnych commando commando trooper

komar ˈkɔ̃mar n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki latający owad z rodziny Culicidae, znany ze swędzących ugryzień; mosquito gnat

komat ˈkɔ̃mat n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bardzo mały interwał wynikły ze strojenia jednego dźwięku na dwa różne sposoby; comma

kombajn ˈkɔ̃mbajn n
(rolnictwo, rolniczy) wieloczynnościowa maszyna rolnicza do zmechanizowanego zbierania plonów combine harvester

kombatancki adj
związany z kombatantami, dotyczący kombatantów veteran

kombatant kɔ̃mˈbatãnt n
emerytowany żołnierz i były uczestnik wojny veteran

kombinacja n
(matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru skończonego o określonej liczbie elementów, których porządek nie jest istotny permutation
(przestarzałe, przestarzały) część bielizny damskiej pod postacią spodu pod suknię camiknickers
łączenie składowych w całość oraz efekt tego działania combination combo

kombinat kɔ̃mˈbʲĩnat n
(zarządzanie) zespół kilku zakładów przemysłowych powiązanych organizacyjnie i technologicznie; combine

kombinat petrochemiczny kɔ̃mˈbʲĩnat ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
zespół kilku powiązanych organizacyjnie zakładów zajmujących się produkcją i przerabianiem surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego petrochemical complex

kombinerki n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie ręczne, rodzaj szczypiec o uniwersalnym zastosowaniu; combination pliers

kombinezon n
jednoczęściowe ubranie ochronne; boiler suit

kombucza n
(kulinaria) napój ze słodzonej herbaty poddanej fermentacji przez tzw. „grzybek” herbaciany; kombucha

komedia kɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) utwór sceniczny lub filmowy przedstawiający w sposób zabawny lub satyryczny postacie, obyczaje, wydarzenia itp.; comedy

komediant n
człowiek udający, zachowujący się nienaturalnie czy niepoważnie phoney phony

komedogenny ˌkɔ̃mɛdɔˈɡɛ̃nːɨ adj
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zatykający pory skóry, przyczyniający się do powstawania zaskórników comedogenic

komendant n
dowódca wojskowy commandant commanding officer
instruktor harcerski kierujący daną jednostką scoutmaster
kierownik posterunku policji commander commissioner police commandant
zwierzchnik oddziału straży pożarnej fire chief marshal
zwierzchnik organizacji paramilitarnej commandant

komendatoryjny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) taki, który wchodzi w skład czyjegoś beneficjum kościelnego, nadany uznaniowo przez władcę świeckiego commendatory

komentarz kɔ̃ˈmɛ̃ntaʃ n
objaśnienie lub uzupełnienie jakiegoś tekstu bądź grafiki zamieszczone przez autora commentary
uwaga odnośnie czegoś lub kogoś comment

komentator ˌkɔ̃mɛ̃nˈtatɔr n
(sport, sportowy) sprawozdawca sportowy commentator
osoba, która komentuje coś commentator

komentować ˌkɔ̃mɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
objaśniać annotate
wyrażać opinię na jakiś temat; oceniać coś, robić uwagi comment

komercjalizacja ˌkɔ̃mɛrʦ̑ʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
ogół zmian mających na celu oparcie czegoś na zasadach komercyjnych; commercialization commercialisation

komercyjny ˌkɔ̃mɛrˈʦ̑ɨjnɨ adj
nastawiony na zysk; związany z odnoszeniem korzyści ze swoich działań commercial

kometa kɔ̃ˈmɛta n
(astronomia, astronomiczny) małe, nietrwałe ciało niebieskie, złożone z jądra otoczonego komą, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej; comet

komfortowy ˌkɔ̃w̃fɔrˈtɔvɨ adj
sprawiający, że czujemy się bardzo wygodnie comfortable

komicznie kɔ̃ˈmʲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób komiczny comically

komiczny kɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
taki, który wywołuje śmiech; jest śmieszny comic comical funny humorous

komiks ˈkɔ̃mʲiks n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) z reguły opowiadanie utworzone przez połączenie kilku lub więcej obrazków składających się na jakąś historię; comics

komin ˈkɔ̃mʲĩn n
(budownictwo) konstrukcja służąca do odprowadzenia ku górze dymu z paleniska, silnika lub pieca; chimney stack
pionowa formacja skalna w formie zagłębienia o trzech ścianach; chimney

kominek kɔ̃ˈmʲĩnɛk n
otwarte palenisko umieszczone bezpośrednio w ścianie lub przed nią w celu ogrzewania wnętrza pomieszczenia; fireplace

kominiarka ˌkɔ̃mʲĩˈɲarka n
(potocznie, potoczny) czapka okrywająca głowę i szyję, mająca niewielkie wycięcie na twarz, a czasem tylko na oczy i usta, noszona także w formie wywiniętej wokół głowy balaclava

kominiarz kɔ̃ˈmʲĩɲaʃ n
rzemieślnik zajmujący się czyszczeniem kominów; chimney sweep

komisariat ˌkɔ̃mʲiˈsarʲjat n
jednostka organizacyjna policji pełniąca funkcje w określonym terenie police department
lokal, w którym urzędują pracownicy policji police station

komisarz n
urzędnik posiadający szczególne pełnomocnictwa commissioner

komisja kɔ̃ˈmʲisʲja n
grupa wydelegowana z większego grona, powołana do sprawowania określonych funkcji, najczęściej do zbadania jakiejś kwestii, kontroli czyjejś działalności; commission board committee

komitet ˈkɔ̃mʲitɛt n
grupa osób powołanych do wykonania określonych zadań committee

komitet centralny n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) naczelny, kolegialny organ władzy niektórych partii, zwłaszcza komunistycznych; central committee

komiwojażer n
(handel, handlowy) (przestarzałe, przestarzały) przedstawiciel handlowy odbywający podróże w celu zdobycia nabywców produktu czy usługi commercial traveller itinerant travelling salesman

komizm ˈkɔ̃mʲism̥ n
zespół cech jakiejś osoby lub sytuacji budzący wesołość comedy

komoda kɔ̃ˈmɔda n
mebel z szufladami, niski, ok. metr, półtora metra wysoki; chest of drawers commode

komora kɔ̃ˈmɔra n
wydzielone pomieszczenie chamber

komora dymowa kɔ̃ˈmɔra dɨ̃ˈmɔva n
obiekt przeznaczony do przeprowadzania przez strażaków ćwiczeń w warunkach imitujących pożar (brak widoczności, zadymienie, ograniczona przestrzeń, wysoka temperatura, hałas) smoke chamber

komora gazowa kɔ̃ˈmɔra ɡaˈzɔva n
urządzenie służące do wykonywania kary śmierci przez zagazowanie skazańca; gas chamber

komora rozgorzeniowa kɔ̃ˈmɔra ˌrɔzɡɔʒɛ̃ˈɲɔva n
obiekt służący do symulacji zjawisk, jakie zachodzą w pomieszczeniu podczas pożaru flash-over chamber

komornik n
(administracja) funkcjonariusz publiczny zajmujący się wykonywaniem rozstrzygnięć o roszczeniach cywilnych w drodze przymusu egzekucyjnego bailiff

komoryjski ˌkɔ̃mɔˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Komory Comorian

kompan ˈkɔ̃mpãn n
(potocznie, potoczny) towarzysz wspólnych przedsięwzięć, zwłaszcza rozrywek companion

kompania kɔ̃mˈpãɲja n
(wojskowość, wojskowy) jednostka wojskowa (rzadziej policyjna) składająca się z kilkudziesięciu żołnierzy pod dowództwem młodszego oficera; company troop
kilka osób spędzających wspólnie czas company companionship

komparatywny ˌkɔ̃mparaˈtɨvnɨ adj
porównawczy comparative

kompas ˈkɔ̃mpas n
przyrząd nawigacyjny służący do wyznaczania bieżącego kierunku południka magnetycznego; compass

kompensacja ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) przejmowanie funkcji niepełnosprawnego lub utraconego narządu lub czynnika biologicznego compensation

kompensacyjny ˌkɔ̃mpɛ̃w̃saˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z kompensacją compensatory

kompensować ˌkɔ̃mpɛ̃w̃ˈsɔvaʨ̑ v
równoważyć lub wyrównywać brak, niedobór, negatywny charakter czegoś compensate countervail

kompetentny adj
uprawniony do decydowania, posiadający kwalifikacje competent

kompilacja ˌkɔ̃mpʲiˈlaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) tłumaczenie przez kompilator kodu źródłowego na równoważny kod wynikowy compilation
(informatyka, informatyczny) wynik kompilacji (1.3), skompilowany program compilation
dokonywanie zbioru dzieł (lub ich fragmentów) na jakiś temat compilation
wynik kompilacji (1.1) (zbiór fragmentów dzieł na jakiś temat) compilation

kompilator ˌkɔ̃mpʲiˈlatɔr n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy dokonujący kompilacji; compiler

kompleks ˈkɔ̃mplɛks n
(budownictwo) zespół budowli i urządzeń, które tworzą jakąś całość complex
(psychologia, psychologiczny) zespół wyobrażeń lub odczuć tkwiących w psychice człowieka i nieakceptowanych przez niego; complex
zespół zjawisk lub cech, które są grupowane w całość complex

kompleks Elektry ˈkɔ̃mplɛks ɛˈlɛktrɨ n
(psychologia, psychologiczny) podświadoma skłonność płciowa córki do ojca (występująca u dziewczynek w wieku 3-6 lat) i strach przed odwetem matki; uczucie wrogości wobec matki; Electra complex

kompleks Medei ˈkɔ̃mplɛks mɛˈdɛji n
(psychologia, psychologiczny) wrogość matki wobec własnych dzieci, połączona z pragnieniem ich śmierci, uwarunkowana chęcią zemsty na ojcu dzieci; Medea complex

kompleks niższości n
(psychologia, psychologiczny) poczucie bycia gorszym wywołane odkryciem w sobie jakiejkolwiek niedoskonałości czy ułomności; inferiority complex

kompleksowość n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest kompleksowe; cecha tych, którzy są kompleksowi comprehensiveness

komplement n
grzecznościowa, zwykle przesadna pochwała compliment kudo stroke

komplementarnie ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarʲɲɛ adv
w sposób wzajemnie uzupełniający się complementarily

komplementarność ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarnɔɕʨ̑ n
wzajemne uzupełnianie się complementariness complementarity

komplementarny ˌkɔ̃mplɛ̃mɛ̃nˈtarnɨ adj
wzajemnie się uzupełniający complementary

komplet ˈkɔ̃mplɛt n
pełny zestaw elementów, które stanowią pewną całość package

kompletnie kɔ̃mˈplɛtʲɲɛ adv
w sposób całkowity, zupełny; bez reszty, w pełni completely entirely

kompletność kɔ̃mˈplɛtnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest kompletne, nie ma braków completeness integrity

kompletny kɔ̃mˈplɛtnɨ adj
cały, będący w komplecie complete utter

komplikacja n
dodatkowa, nieprzewidziana wcześniej trudność wymuszająca odstępstwo od założeń complication

komponent n
część składowa, element component constituent

komponować ˌkɔ̃mpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tworzyć utwór muzyczny compose
tworzyć; układać w całość z danych elementów, tak aby poszczególne elementy ze sobą współgrały compose

kompost ˈkɔ̃mpɔst n
produkt rozkładu substancji organicznych, najczęściej odpadów, za pomocą mikroorganizmów - bakterii i grzybów, insektów i robaków (dżdżownic) compost

kompostownik n
pojemnik na kompost compost bin

kompot ˈkɔ̃mpɔt n
(kulinaria) słodki napój z gotowanych owoców; compote stew fruit

kompozycja ˌkɔ̃mpɔˈzɨʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) agregacja obiektów, które nie mogą istnieć bez obiektu głównego; composition
(sztuka) budowa utworu, zwłaszcza plastycznego, literackiego, muzycznego composition
ogół składników wraz ze sposobem, w jaki tworzą całość composition

kompozycyjny adj
związany z kompozycją, dotyczący kompozycji compositional

kompozytor ˌkɔ̃mpɔˈzɨtɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba tworząca, komponująca muzykę composer

kompres ˈkɔ̃mprɛs n
zimny lub gorący okład compress poultice

kompresja kɔ̃mˈprɛsʲja n
(fizyka, fizyczny) zagęszczenie, sprężenie czegoś, zmniejszenie, redukcja zajmowanej przez coś przestrzeni; compression
(informatyka, informatyczny) operacja zakodowania danych w taki sposób aby zajmowały mniej bajtów; compression

kompromis kɔ̃mˈprɔ̃mʲis n
sposób zakończenia dyskusji lub sporu, w którym obie strony rezygnują z części swoich żądań, chcąc zawrzeć porozumienie; compromise

kompromitacja ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtaʦ̑ʲja n
utrata dobrej opinii, narażenie się na śmieszność discredit disgrace disrepute fiasco shame

kompromitować ˌkɔ̃mprɔ̃mʲiˈtɔvaʨ̑ v
o człowieku szkodzić czyjejś opinii, narażać na wstyd lub śmieszność discredit

kompulsywny adj
dokonywany pod wpływem niedającego się opanować przymusu wewnętrznego compulsive

komputer kɔ̃mˈputɛr n
(informatyka, informatyczny) maszyna licząca, służąca do przetwarzania wszelkich informacji, które da się zapisać w formie ciągu cyfr, albo sygnału ciągłego; computer

komputerowy ˌkɔ̃mputɛˈrɔvɨ adj
dotyczący komputera, związany z komputerem computer computer-like

komsomoł n
(historia, historyczny, historycznie) (potocznie, potoczny) komunistyczna organizacja młodzieży w Związku Radzieckim, działająca w latach 1918-1991; Komsomol Young Communist League

komu w drogę, temu czas ˈkɔ̃mu ˈv‿drɔɡɛ ˈtɛ̃mu ˈʧ̑as proverb
(potocznie, potoczny) właśnie teraz trzeba wyruszać time to hit the road

komunard n
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik Komuny Paryskiej, zrywu ludności Paryża w 1871 roku Communard

komunia kɔ̃ˈmũɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament eucharystii; Holy Communion communion

komunikacja ˌkɔ̃mũɲiˈkaʦ̑ʲja n
ogół działań składających się na utrzymanie łączności między danymi miejscami; drogi, szlaki i środki lokomocji służące do utrzymywania tej łączności communication

komunikat ˌkɔ̃mũˈɲikat n
wiadomość przekazywana przez nadawcę odbiorcy; wymieniana informacja. message communication

komunikator ˌkɔ̃mũɲiˈkatɔr n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów pomiędzy komputerami; IM instant messenger messenger

komunikować v
przekazywać wiadomość announce
mieć kontakt be in touch keep in touch stay in touch

komunista ˌkɔ̃mũˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik komunizmu communist

komunistyczny ˌkɔ̃mũɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z komunizmem, dotyczący komunizmu Communist communist communist

komunitaryzm ˌkɔ̃mũɲiˈtarɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) (socjologia, socjologiczny) nurt we współczesnej filozofii polityki, podkreślający ważność i wartość wspólnot w społecznym życiu człowieka; communitarianism

komunizm kɔ̃ˈmũɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój ekonomiczny i doktryna polityczna, zgodnie z którymi środki produkcji powinny być własnością społeczeństwa; communism

komunizować v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać komunizm communise communize

komutator ˌkɔ̃muˈtatɔr n
(elektryczność) element przełączający umieszczany na wirniku komutatorowych maszyn elektrycznych; commutator
(matematyka, matematyczny) wskaźnik stopnia nieprzemienności pewnego działania dwuargumentowego; commutator
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące segmenty sieci komputerowej; network switch

komórka kɔ̃ˈmurka n
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka budowy organizmów żywych; cell
(potocznie, potoczny) (telekomunikacja) telefon komórkowy mobile

komórka macierzysta n
(biologia, biologiczny) komórka względnie niewyspecjalizowana, z której podczas pojedynczego podziału powstają: identyczna komórka potomna i nieco bardziej zróżnicowana komórka potomna stem cell

komórkowy ˌkɔ̃murˈkɔvɨ adj
zbudowany z komórek cell
związany z komórką cellular

komża n
(kościelny) biała szata liturgiczna, względnie krótka (do ud), o szerokich rękawach; surplice

konanie n
umieranie death decease

konać v
przestawać żyć, umierać w agonii die expire pass away

koncelebra n
wspólne sprawowanie eucharystii przez więcej niż jednego prezbitera; concelebration

koncelebracja n
wspólne sprawowanie eucharystii przez więcej niż jednego prezbitera; concelebration

koncelebrowanie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wspólne odprawianie nabożeństwa przez więcej niż jednego duchownego concelebration

koncentracja ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtraʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) (szkolnictwo, szkolny) skupienie uwagi concentration

koncentrować ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɔvaʨ̑ v
skupiać, zbierać coś w jedno miejsce, w jeden punkt concentrate focus
skupiać swoją uwagę, zwiększać swoją koncentrację, skupienie concentrate focus

koncentryczny ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃nˈtrɨʧ̑nɨ adj
skierowany ku środkowi, ku określonemu punktowi; współśrodkowy coaxial concentric

koncepcja kɔ̃nˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
ogólny plan działania, rozwiązania jakiegoś problemu conception

koncern ˈkɔ̃nʦ̑ɛrn n
(ekonomia, ekonomiczny) zjednoczenie przedsiębiorstw o odrębnej osobowości prawnej; concern

koncert ˈkɔ̃nʦ̑ɛrt n
występ muzyczny instrumentalny, wokalny, bądź wokalno-instrumentalny; concert concerto

koncesja n
(urzędowy) pozwolenie władz administracyjnych na prowadzenie danej działalności gospodarczej concession
ustępstwo na czyjąś korzyść concession

koncesyjny ˌkɔ̃nʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
(urzędowy) zezwalający na prowadzenie działalności gospodarczej, określający jej warunki concessive

konchiologia ˌkɔ̃nçjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o muszlach; conchology

koncyliabulum n
(dawniej, dawny) nielegalne zgromadzenie, zwłaszcza konspiratorów czy spiskowców, przeciwko ustanowionej władzy państwowej lub kościelnej conciliabule

kondensacja ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna, w której substraty łączą się ze sobą, tworząc większą od nich cząsteczkę produktu głównego, i jedną lub więcej małych cząsteczek produktu ubocznego condensation reaction condensation

kondensator ˌkɔ̃ndɛ̃w̃ˈsatɔr n
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) podzespół zbudowany z dwóch przewodników rozdzielonych dielektrykiem, mający za zadanie gromadzić ładunki elektryczne; capacitor condenser
skraplacz; condenser

kondolencje ˌkɔ̃ndɔˈlɛ̃nʦ̑ʲjɛ n
(książkowy) wyrażanie żalu z powodu czyjejś śmierci, wyrazy współczucia składane komuś, kto stracił bliską osobę condolences

kondominium ˌkɔ̃ndɔ̃ˈmʲĩɲũm n
terytorium podlegające wspólnej władzy przynajmniej dwóch państw; condominium

kondotier n
(historia, historyczny, historycznie) we Włoszech, w okresie od XIV do XVI w.: dowódca armii najemników, sprzedający jej usługi miastom albo dworom książęcym condottiere

kondukt ˈkɔ̃ndukt n
(książkowy) orszak pogrzebowy, grono ludzi uroczyście towarzyszących zmarłemu w drodze na cmentarz cortege

konduktor kɔ̃nˈduktɔr n
osoba zajmująca się sprawdzaniem biletów, czasem też ich sprzedażą w pociągu (dawniej także w autobusie, tramwaju itp.); conductor

kondygnacja ˌkɔ̃ndɨɡˈnaʦ̑ʲja n
poziom w budynku floor

koneser n
znawca w jakiejś dziedzinie (zwykle także jej miłośnik), zwłaszcza w przypadku jedzenia lub sztuki connoisseur

konewka kɔ̃ˈnɛfka n
pojemnik z uchem i szyjką, który służy do podlewania roślin; watering can

konfabulacja ˌkɔ̃nfabuˈlaʦ̑ʲja n
(książkowy) mijanie się z prawdą, koloryzowanie na jakiś temat, zwykle w celu zaimponowania komuś confabulation

konfederacja ˌkɔ̃nfɛdɛˈraʦ̑ʲja n
związek, stowarzyszenie, unia confederation

konfederacyjny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konfederacją, dotyczący konfederacji; będący konfederacją confederal

konfekcja n
bielizna i lekka odzież szyta fabrycznie readymade clothing

konferansjer n
osoba prowadząca występy, koncerty, rewie itp., zapowiada kolejne punkty programu, zabawia publiczność announcer compere

konferencja ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
zjazd, spotkanie przedstawicieli instytucji bądź organizacji, w celu omówienia pewnych zagadnień conference

konferencja naukowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja ˌna<sup>w</sup>uˈkɔva n
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki academic conference symposium

konferencja prasowa ˌkɔ̃nfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja praˈsɔva n
spotkanie przedstawicieli jakiejś instytucji z dziennikarzami, wysłannikami mediów; news conference press conference

konferencyjny ˌkɔ̃nfɛrɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z konferencją, dotyczący konferencji; służący do odbywania narad, konferencji conferential

konferować v
(książkowy) obradować, naradzać się omawiać ważne sprawy confer

konfesjonał n
(kościelny) kościelny mebel służący do słuchania spowiedzi; confessional

konfetti kɔ̃nˈfɛttʲi n
drobno pocięte kawałki papieru, najczęściej różnobarwne krążki, rzucane na uczestników głównie karnawałowej zabawy; confetti

konfiguracja n
układ elementów wchodzących we wzajemne relacje configuration

konfigurować ˌkɔ̃nfʲiɡuˈrɔvaʨ̑ v
przystosowywać jakieś urządzenie do pożądanej pracy configure customise

konfiskata n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara polegająca na utracie na rzecz skarbu państwa mienia należącego do przestępcy forfeiture
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zajęcie części lub całego majątku osoby prywatnej na rzecz państwa confiscation seizure

konfiskować ˌkɔ̃nfʲiˈskɔvaʨ̑ v
dokonywać konfiskaty confiscate

konflikt ˈkɔ̃nflʲikt n
sprzeczność (racji, wartości), spór między osobami; brak zgodności conflict

konfliktowy ˌkɔ̃nflʲikˈtɔvɨ adj
będący tematem sporu conflictive conflictual
taki, który popada w ciągłe konflikty z otoczeniem, nie jest skłonny do ugody conflictive

konformista n
człowiek, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformist
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel protestantów angielskich, którzy w r. 1662 zadeklarowali lojalność wobec ustroju episkopalnego państwowego Kościoła anglikańskiego conformist

konformistyczny adj
taki, który bezkrytycznie podporządkowuje się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie conformist

konformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) bezkrytyczne podporządkowywanie się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie; conformity

konfraternia ˌkɔ̃nfraˈtɛrʲɲa n
stowarzyszenie, organizacja religijna skupiająca głównie laikat confraternity

konfucjanizm n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system filozoficzno-religijny zapoczątkowany przez Konfucjusza; Confucianism

konfundować ˌkɔ̃nfũnˈdɔvaʨ̑ v
powodować, że ktoś czuje się zakłopotany lub zawstydzony confuse

konfuzja kɔ̃nˈfuzʲja n
(książkowy) poczucie zakłopotania confusion

kongestia kɔ̃ŋˈɡɛstʲja n
(dawniej, dawny) (medycyna, medyczny) gwałtowny, nadmierny napływ krwi do naczyń krwionośnych jakiegoś organu, zwłaszcza mózgu congestion
zatłoczenie, przetłoczenie, przeciążenie congestion

kongijski kɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Demokratyczna Republika Konga Congolese
odnoszący się do państwa Kongo Congolese

kongres ˈkɔ̃ŋɡrɛs n
zjazd osób o wspólnych zainteresowaniach, podobnej działalności, zrzeszonych w jednej organizacji congress
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) organizacja congress
najwyższy organ niektórych organizacji congress

kongresmen kɔ̃ŋˈɡrɛsmɛ̃n n
mężczyzna, będący członkiem kongresu congressman

kongresmenka ˌkɔ̃ŋɡrɛˈsmɛ̃nka n
kobieta, będąca członkiem kongresu congresswoman

koniak ˈkɔ̃ɲak n
(geologia, geologiczny) trzeci wiek późnej kredy, trwający 89,3 – 85,8 milionów lat temu; Coniacian
rodzaj mocnego alkoholu, wytwarzanego we wschodniej Francji; cognac

koniczny adj
(rzadki, rzadko używany) mający kształt stożkowy conic conical

koniczyna ˌkɔ̃ɲiˈʧ̑ɨ̃na n
(botanika, botaniczny) Trifolium L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych; clover
liść tej rośliny; motyw graficzny przypominający ten liść cloverleaf

konidium kɔ̃ˈɲidʲjũm n
(biologia, biologiczny) rodzaj zarodników grzybów, stanowiących organ rozmnażania bezpłciowego conidium

koniec ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ n
chwila, w której jakaś czynność nie jest już dłużej wykonywana end finish
miejsce, w którym nastąpił koniec (1.2) ruchu end finish
ostatni fragment, część podłużnego przedmiotu, czubek end
okoliczności końca (1.2) end

koniec i kropka interjection
podkreślenie zakończenia stanowiska EOT

koniec świata ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ʲ ˈɕfʲjata n
(potocznie, potoczny) miejsce bardzo odległe doomsday end of the world Earth

koniecznie adv
bezwzględnie, absolutnie necessarily

konieczność kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, czego nie można uniknąć necessity

konieczny kɔ̃ˈɲɛʧ̑nɨ adj
taki, który dotyczy konieczności; jest nieunikniony lub niezbędny necessary

konik ˈkɔ̃ɲik n
(zdrobniale) od: koń cockhorse nag pony
mały koń horseling
pasja zbieracka, hobby avocation by-line pursuit sideline
(potocznie, potoczny) osoba sprzedająca nielegalnie bilety na widowiska, koncerty exchanger scalper tout

konik morski ˈkɔ̃ɲik ˈmɔrsʲci n
(ichtiologia, ichtiologiczny) tropikalna ryba oceaniczna z rodzaju Hippocampus przypominająca kształtem konika szachowego; seahorse

konik polny ˈkɔ̃ɲik ˈpɔlnɨ idiom
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) owady przypominające pasikonika lub szarańczę; grasshopper

konina kɔ̃ˈɲĩna n
(spożywczy) mięso końskie; horsemeat horseflesh

koniugacja ˌkɔ̃ɲuˈɡaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) odmiana czasownika przez osoby, liczbę, czas, tryb, aspekt, rodzaj; conjugation

koniunkcja kɔ̃ˈɲũŋkʦ̑ʲja n
(astronomia, astronomiczny) ustawienie ciał niebieskich i obserwatora w jednej linii; conjunction
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) iloczyn logiczny, symbol odpowiadający spójnikowi „i”; conjunction
(matematyka, matematyczny) odpowiednik koniunkcji (1.2) dla dowolnej algebry Boole’a, np. koniunkcja zbiorów, koniunkcja zdarzeń conjunction

koniunktura n
ogół warunków mających na coś wpływ (zwłaszcza pozytywny) prosperity

koniuszy n
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik sprawujący pieczę nad królewskimi stajniami i stadami koni – w średniowiecznej Polsce i innych krajach; equerry

konkatedra n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) druga katedra ordynariusza diecezji co-cathedral

konklawe kɔ̃ŋˈklavɛ n
(kościelny) w Kościele katolickim: zgromadzenie wybierające papieża; obrady tego zgromadzenia. conclave

konkluzja kɔ̃ŋˈkluzʲja n
wniosek końcowy conclusion

konkordat kɔ̃ŋˈkɔrdat n
układ pomiędzy Stolicą Apostolską, a państwem regulujący stanowisko prawne Kościoła w danym państwie concordat

konkrecja kɔ̃ŋˈkrɛʦ̑ʲja n
(geologia, geologiczny) kuliste, soczewkowe lub gruzłowe skupienie minerałów o składzie innym niż osad otaczający; concretion

konkretny kɔ̃ŋˈkrɛtnɨ adj
dobrze określony specific
praktyczny, rzeczowy specific
o znacznej wartości, zadowalający fair
wybrany z jakiegoś powodu particular

konkubina ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩna n
(dawniej, dawny) nałożnica concubine mistress
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kobieta żyjąca z mężczyzną bez zawarcia związku małżeńskiego cohabitant common-law wife

konkubinat ˌkɔ̃ŋkuˈbʲĩnat n
związek dwóch osób, podobny do małżeństwa, ale nieformalny z powodu braku rejestracji cywilnej bądź religijnego usankcjonowania; concubinage

konkurencja ˌkɔ̃ŋkuˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) oddziaływanie antagonistyczne pomiędzy populacjami polegające na ubieganiu się przez co najmniej dwie populacje o tę samą niszę ekologiczną competition
(ekonomia, ekonomiczny) jednostki konkurujące ze sobą w sensie (1.1), (1.2) lub (1.3) competition
(ekonomia, ekonomiczny) ubieganie się o nabywców towarów i usług przez różne firmy z tej samej branży competition
(rzadki, rzadko używany) współistnienie, zbieg concurrence
ogólnie: proces wyłaniania zwycięzców spośród pewnej grupy competition rivalry

konkurent n
(dawniej, dawny) mężczyzna zabiegający o względy kobiety w celach matrymonialnych suitor wooer
firma, osoba będąca rywalem dla innej firmy, osoby competitor rival

konkurować v
robić konkurencję, uczestniczyć w konkurencji, ubiegać się o pierwszeństwo compete

konkurs ˈkɔ̃ŋkurs n
(sport, sportowy) przedsięwzięcie rozrywkowe, artystyczne lub sportowe pozwalające wyłonić najlepszego uczestnika (lub uczestników), który najczęściej zostaje nagrodzony competition contest

konkwistador n
(historia, historyczny, historycznie) tytuł nadawany przez królów hiszpańskich i portugalskich zdobywcom Ameryki Południowej i Środkowej w XVI w. conquistador
zdobywca, najeźdźca, zaborca, kolonizator conqueror

konnica n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) formacja wojskowa złożona z uzbrojonych jeźdźców konnych cavalry mounted troops

konno ˈkɔ̃nːɔ adv
o sposobie poruszania się: na koniu horseback

konny ˈkɔ̃nːɨ adj
wykorzystujący konie do zaprzęgu horse-drawn

konopie kɔ̃ˈnɔpʲjɛ n
(botanika, botaniczny) Cannabis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny konopiowatych, pochodzących z Azji, uprawianych dla mocnych włókien, nasion oraz używek; hemp cannabis kef

konował kɔ̃ˈnɔvaw n
(pogardliwie) zły, kiepski lekarz quack

konsekwencja ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃nʦ̑ʲja n
skutek czegoś, rezultat consequence

konsekwencjalizm ˌkɔ̃w̃sɛkfɛ̃nˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) teoria etyczna, zgodnie z którą czyny należy oceniać po ich konsekwencjach; consequentialism

konsekwentnie ˌkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntʲɲɛ adv
w sposób konsekwentny consistently

konsekwentny adj
przeprowadzający coś wytrwale do końca w myśl przyjętych założeń, rozumujący i działający logicznie, przeprowadzany od początku do końca w myśl przyjętych założeń, oparty na logicznych przesłankach, logiczny, przemyślany consistant constant

konsensus kɔ̃w̃ˈsɛ̃w̃sus n
porozumienie osiągnięte w wyniku dyskusji i kompromisu consensus

konsensusowy adj
stanowiący konsensus consensus

konserwa kɔ̃w̃ˈsɛrva n
(spożywczy) zapasteryzowana żywność w hermetycznym, trwałym opakowaniu, najczęściej metalowym; tin

konserwacja n
(technologia, technika, techniczny) zabiegi mające na celu utrzymywanie czegoś w dobrym stanie i chronienie tego przed zniszczeniem conservation maintenance

konserwant n
(chemia, chemiczny) substancja będąca dodatkiem do żywności albo produktów przemysłowych zapobiegająca niepożądanym zmianom chemicznym, rozwojowi bakterii, grzybów i wirusów oraz przedłużająca termin przydatności produktów; preservative

konserwatysta ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii konserwatywnej lub jej sympatyk conservative

konserwatywny ˌkɔ̃w̃sɛrvaˈtɨvnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z konserwatyzmem, charakterystyczny dla konserwatyzmu lub konserwatystów conservative
zachowawczy, nie lubiący zmian close-minded orthodox traditional

konserwatyzm ˌkɔ̃w̃sɛrˈvatɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w polityce, popierający konserwatyzm (1.1) conservatism
postawa cechująca się przywiązaniem do tradycji, a niechęcią do zmian; conservatism

konserwować ˌkɔ̃w̃sɛrˈvɔvaʨ̑ v
chronić coś przed zniszczeniem za pomocą odpowiednich środków; utrzymywać we właściwym stanie preserve

konsjerż n
dozorca domu, gospodarz domu — szczególnie we Francji concierge

konsoleta n
stół mikserski w studiu radiowym lub telewizyjnym, pulpit realizatora dźwięku; console

konsonans kɔ̃w̃ˈsɔ̃nãw̃s n
(literacko) rym niedokładny, polegający tylko na współbrzmieniu spółgłosek po ostatniej akcentowanej samogłosce (np. grabarz — grabież, pacierz — chociaż) consonance
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) harmonijne współbrzmienie dźwięków różnej wysokości; consonance

konsorcjum n
(zarządzanie) związek kilku przedsiębiorstw zawarty w celu dokonania wspólnego przedsięwzięcia; consortium

konspiracja n
tajna, nielegalna działalność przeciwko istniejącej władzy conspiracy conspiration hugger-mugger

konspiracjonista ˌkɔ̃w̃spʲiraʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
zwolennik, głosiciel teorii spiskowych conspiracist

konspirator n
uczestnik konspiracji conspirator plotter

konstantynopolitańczyk n
mieszkaniec Konstantynopola Constantinopolitan

konstantynopolitańczykowianeczka ˌkɔ̃w̃stãntɨ̃nɔpɔlʲitãj̃n͇ʧ̑ɨkɔvʲjãˈnɛʧ̑ka n
nieistniejące słowo przyjęte w języku polskim jako żart dotyczący tworzenia wyrazów pochodzących od łączenia kilku krótszych słów, tłumaczone jako: młoda mieszkanka miasta Konstantynopol ((współcześnie) Stambuł) inhabitant of Constantinople young girl

konstantynopolitański adj
odnoszący się do Konstantynopola, związany z Konstantynopolem Constantinopolitan

konsternacja ˌkɔ̃w̃stɛrˈnaʦ̑ʲja n
stan osłupienia spowodowany nieoczekiwanym zwrotem sytuacji, w której znajduje się osoba „skonsternowana”; uczucie strachu spowodowane nieprzewidywalnością dalszego przebiegu sytuacji consternation

konstrukcja kɔ̃w̃ˈstrukʦ̑ʲja n
proces budowania, konstruowania construction

konstruktor kɔ̃w̃ˈstruktɔr n
ktoś zajmujący się konstruowaniem czegoś, np. inżynier projektujący budynki builder constructor
(informatyka, informatyczny) procedura inicjująca obiekt po jego utworzeniu constructor

konstruktywistyczny ˌkɔ̃w̃struktɨvʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(sztuka) (literacko) dotyczący konstruktywizmu, związany z konstruktywizmem constructivist

konstruktywizm n
(sztuka) kierunek w sztuce abstrakcyjnej zapoczątkowany w 1913 roku w Rosji i głoszący syntezę sztuki, nauki i wiedzy technicznej; constructivism

konstruować ˌkɔ̃w̃struˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
budować, tworzyć konstrukcję construct

konstytucja ˌkɔ̃w̃stɨˈtuʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie; constitution

konstytucyjność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zgodność ustawy albo przepisu prawnego z ustawą zasadniczą constitutionality

konstytucyjny ˌkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący konstytucji constitutional
zgodny z konstytucją, wynikający z konstytucji constitutional constitutive

konsul ˈkɔ̃w̃sul n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną; consul
(historia, historyczny, historycznie) we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki; consul
urzędnik państwa pełniący funkcje za granicą, w urzędzie konsularnym; consul

konsularny adj
związany z konsulem, dotyczący konsula (przedstawiciela państwa) consular

konsultacja ˌkɔ̃w̃sulˈtaʦ̑ʲja n
narada specjalistów lub decydentów przed decyzją w jakiejś sprawie consultation
zasięganie opinii u specjalisty lub rzeczoznawcy consultation
udzielanie rad i wyjaśnień przez specjalistę lub rzeczoznawcę advice consultation

konsultacyjny adj
związany z konsultacją, dotyczący konsultacji consultative

konsultować ˌkɔ̃w̃sulˈtɔvaʨ̑ v
naradzać się z kimś consult take up with
pobierać porady, radzić się consult take up with

konsumować v
spożywać, jeść consume
nabywać i użytkować coś, zużywać consume

konsumpcja kɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
zużywanie dóbr w celu zaspokojenia określonych potrzeb; kupowanie, nabywanie, używanie, użytkowanie, zużycie, wykorzystanie consumption
spożywanie, jedzenie consumption

konsumpcjonizm ˌkɔ̃w̃sũmpˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(socjologia, socjologiczny) postawa polegająca na nieusprawiedliwionej rzeczywistymi potrzebami konsumpcji dóbr materialnych i usług, a także pogląd głoszący uznawanie konsumpcji za wyznacznik jakości życia; consumerism

konsylium n
(medycyna, medyczny) narada lekarzy mająca na celu rozpoznanie choroby i ustalenie sposobu leczenia consultation

konsystencja ˌkɔ̃w̃sɨˈstɛ̃nʦ̑ʲja n
poziom określonych cech fizycznych (gęstość, twardość, lepkość) danej substancji; spoistość consistency

konsystorz kɔ̃w̃ˈsɨstɔʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) w Kościele katolickim kuria biskupia consistory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dawny sąd prezbiterialny przy kurii biskupiej consistory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościołach protestanckich rada diecezji lub całego Kościoła consistory
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie kardynałów pod przewodnictwem papieża consistory

kontakt ˈkɔ̃ntakt n
gniazdo sieci elektrycznej outlet socket
przełącznik światła elektrycznego switch
zetknięcie się contact

kontekst ˈkɔ̃ntɛkst n
(językoznawstwo, językoznawczy) tekst, którego częścią jest dany wyraz; context
(przenośnie, przenośnia) sytuacja, tło, okoliczności, które określają lub wyjaśniają znaczenie zdarzenia lub następstwo innych zdarzeń context backdrop

kontemplacja ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w mistycyzmie: wewnętrzna modlitwa contemplation
skupienie, rozmyślanie, pogrążenie w myślach contemplation

kontemplować ˌkɔ̃ntɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
pogrążać się głęboko w myślach contemplate

kontener kɔ̃nˈtɛ̃nɛr n
(informatyka, informatyczny) struktura danych, której zadaniem jest przechowywanie w zorganizowany sposób zbioru danych; collection container
(potocznie, potoczny) duży pojemnik na śmieci dumpster

kontestacja ˌkɔ̃ntɛˈstaʦ̑ʲja n
protest, manifestowanie sprzeciwu wobec czemuś; poddanie w wątpliwość contestation

kontinuum ˌkɔ̃ntʲĩˈnu<sup>w</sup>ũm n
(matematyka, matematyczny) moc zbioru continuum
ciągły, zgodny z porządkiem zbiór elementów, które przechodzą jeden w drugi continuum

konto ˈkɔ̃ntɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) rachunek w banku, na którym są przechowywane pieniądze klienta; account

kontorsjonista ˌkɔ̃ntɔrsʲjɔ̇̃ˈɲista n
człowiek mający bardzo elastyczne, zwinne ciało; zwykle artysta cyrkowy contortionist

kontrabanda ˌkɔ̃ntraˈbãnda n
nielegalny przewóz towarów pomiędzy państwami z pominięciem opłat celnych, akcyzy, podatku VAT i innych należności wobec państwa; contraband smuggling

kontrabas kɔ̃nˈtrabas n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) największy smyczkowy instrument strunowy; double bass string bass

kontrabasista ˌkɔ̃ntrabaˈɕista n
muzyk grający na kontrabasie bassist

kontrafagot ˌkɔ̃ntraˈfaɡɔt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) fagot o niskiej skali; contrabassoon

kontrahent kɔ̃nˈtraxɛ̃nt n
każda ze stron zawierających umowę contractor transactor

kontrakt ˈkɔ̃ntrakt n
umowa, zwykle o pracę contract

kontraktowy ˌkɔ̃ntrakˈtɔvɨ adj
dotyczący kontraktu, związany z kontraktem contracted

kontrast ˈkɔ̃ntrast n
(optyka, optyczny) stosunek między największym a najmniejszym stopniem naświetlenia jakiegoś przedmiotu contrast

kontrastowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kontrastować contrasting

kontrasygnata n
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymóg złożenia podpisu pod aktem prawnym przez drugą osobę w celu potwierdzenia jego ważności; countersign countersignature

kontratak n
odpowiedź atakowanego w dyskusji, sporcie, w wojskowości itp. counterattack

kontratenor ˌkɔ̃ntraˈtɛ̃nɔr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos męski wykorzystujący rejestr falsetowy; countertenor
osoba z takim głosem countertenor

kontratenorowy adj
dotyczący kontratenoru, przeznaczony na ten rodzaj głosu countertenor

kontrgambit n
(szachy, pojęcie szachowe) otwarcie szachowe, w którym czarne poświęcają jedną lub kilka bierek, w zamian za uzyskanie lepszej pozycji; counter-gambit

kontrofensywa n
(wojskowość, wojskowy) natarcie wojsk, które następuje bezpośrednio po odparciu ofensywy wroga counter-offensive counteroffensive

kontrola kɔ̃nˈtrɔla n
sprawdzenie, czy coś spełnia określone warunki i wymogi control

kontrola jakości kɔ̃nˈtrɔla jaˈkɔɕʨ̑i n
świadome działania przedsiębiorstwa mające na celu dbanie o jakość towarów i usług; quality control

kontroler kɔ̃nˈtrɔlɛr n
osoba kontrolująca, sprawdzająca coś checker controller inspector supervisor

kontrolny kɔ̃nˈtrɔlnɨ adj
związany z kontrolą lub kontrolowaniem control

kontrolować ˌkɔ̃ntrɔˈlɔvaʨ̑ v
dokonywać kontroli; sprawdzać, czy coś działa sprawnie (lub tak jak powinno); weryfikować check inspect monitor verify check up on keep an eye on

kontrowersyjny ˌkɔ̃ntrɔvɛrˈsɨjnɨ adj
wzbudzający kontrowersje, prowokujący spory i dyskusje controversial contentious

kontrreformacja n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ruch w Kościele katolickim w XVI i XVII w., skierowany przeciw reformacji i wyznaniom protestanckim, mający na celu także przeprowadzenie odnowy wewnętrznej w Kościele; Counter-Reformation

kontrrewolucja ˌkɔ̃ntr̥rɛvɔˈluʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji; counter-revolutionary

kontrrewolucyjny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z kontrrewolucją, dotyczący kontrrewolucji counterrevolutionary

kontrwywiad kɔ̃ndr‿vɨˈvʲjat n
instytucja państwowa zajmująca się bezpieczeństwem państwa poprzez uniemożliwianie działalności szpiegom obcych państw; counterespionage counterintelligence

kontrybucja n
danina, podatek nakładany na pokonane w wojnie państwo albo okupowane terytorium contribution

kontur ˈkɔ̃ntur n
linia, zarys kształtu contour outline

konturować v
(sztuka) kreślić kontury contour outline

konturowy adj
oparty o kontury contour

kontusz n
męski strój staropolski wkładany na żupan, rodzaj długiej sukni z tzw. wylotami (rozciętymi rękawami), spinanymi na ogół na plecach kontush kontusz kuntush

kontuzja kɔ̃nˈtuzʲja n
(medycyna, medyczny) (sport, sportowy) uraz jakiejś części ciała powodujący jej częściową lub pełną niesprawność contusion

kontuzjować ˌkɔ̃ntuˈzʲjɔvaʨ̑ v
(sport, sportowy) spowodować czyjąś kontuzję injure

kontynent kɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) wielki obszar lądu otoczony morzem lub oceanem, mający więcej niż 5 000 000 kilometrów kwadratowych; continent

kontynentalny ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɨ adj
dotyczący kontynentu continental mainland

kontynuacja n
dalsze trwanie czegoś lub następna część czegoś albo jakiejś działalności continuation

kontynuować ˌkɔ̃ntɨ̃nuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
dalej wykonywać określoną czynność; rozwijać coś continue

konurbacja ˌkɔ̃nurˈbaʦ̑ʲja n
zespół wielu sąsiadujących ze sobą miast, z których żadne nie dominuje nad pozostałymi; conurbation

konwalia kɔ̃nˈvalʲja n
(botanika, botaniczny) Convallaria L., rodzaj roślin o białych kwiatach i intensywnym zapachu; Convallaria Lily of the Valley

konwalia majowa n
(botanika, botaniczny) Convallaria majalis L., gatunek rośliny z rodziny szparagowatych; lily of the valley Lily of the Valley lily-of-the-valley

konwenans kɔ̃nˈvɛ̃nãw̃s n
ogólnie przyjęte normy i obyczaje towarzyskie convention

konwencja kɔ̃nˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa międzynarodowa convention

konwencjonalny ˌkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
zgodny z konwencjami; tradycyjny, pospolity conventional

konwent ˈkɔ̃nvɛ̃nt n
spotkanie członków jakiejś instytucji bądź organizacji, na którym podejmuje się decyzje w istotnych kwestiach convent

konwergencja ˌkɔ̃nvɛrˈɡɛ̃nʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) proces powstawania podobnych cech u niespokrewnionych ze sobą organizmów na skutek życia w podobnych warunkach; convergence
(ekonomia, ekonomiczny) zbieżność ekonomiczna państw Unii Europejskiej pod względem inflacji, stóp procentowych, zadłużenia i kursu walutowego; convergence
(ekonomia, ekonomiczny) zjawisko zbliżania się poziomu rozwoju różnych krajów poprzez doganianie bogatych przez biedne; convergence
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) niezależne powstawanie podobnych zjawisk kulturowych w odległych od siebie regionach świata w podobnych warunkach geograficznych convergence
(medycyna, medyczny) jednoczesny, zbieżny ruch gałek ocznych przy zmianie odległości obiektu, na którym jest skupiany wzrok; convergence
(meteorologia, meteorologiczny) zbliżanie się do siebie mas powietrza z różnych stron, powodujące wyparcie znajdującego się tam wcześniej powietrza w górę; convergence
(technologia, technika, techniczny) kojarzenie różnych zjawisk na pograniczu działów telekomunikacji, informatyki i multimediów; convergence
zbieżność lub jej powstawanie convergence

konwersacyjny adj
związany z konwersacją, dotyczący konwersowania conversational

konwerter szerokokątny kɔ̃nˈvɛrtɛr ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ n
(fotografia) element optyczny przykręcany do standardowego obiektywu zwiększający pole widzenia, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości; wide-angle converter

konwertyta ˌkɔ̃nvɛrˈtɨta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która zmieniła jedno z wyznań chrześcijańskich na inne convert

konwisarz n
(dawniej, dawny) rzemieślnik zajmujący się wyrobem i obróbką przedmiotów z cyny oraz spiżu; pewter maker tinker tinner tinplate worker tinsmith whitesmith

konwojować v
towarzyszyć komuś lub czemuś w drodze w celu ochrony lub uniemożliwienia ucieczki convoy

konwój ˈkɔ̃nvuj n
poruszająca się wspólnie grupa pojazdów lub okrętów, sformowana ze względów logistycznych lub z uwagi na bezpieczeństwo; convoy

konyza kanadyjska kɔ̃ˈnɨza ˌkãnaˈdɨjska n
(botanika, botaniczny) gatunek rośliny z rodziny astrowatych pochodzący z Ameryki Północnej i Środkowej i rozprzestrzeniony w innych rejonach świata; Canadian fleabane Canadian horseweed

kooperacja ˌkɔːpɛˈraʦ̑ʲja n
współpraca, współdziałanie cooperation

kooperatywa ˌkɔːpɛraˈtɨva n
(przestarzałe, przestarzały) stowarzyszenie spółdzielcze, spółdzielnia cooperative

koordynacja n
organizowanie i planowanie wspólnych działań coordination co-ordination

koordynować v
kierować różnymi elementami, działaniami tak, aby zapewniać ich harmonię, najlepszą wspólną skuteczność; uzgadniać wzajemne funkcjonowanie coordinate

kopa ˈkɔpa n
(przestarzałe, przestarzały) 60 sztuk; three score

kopacz n
(sport, sportowy) zawodnik w drużynie futbolu amerykańskiego, który odpowiada za wykonywanie wykopów kicker placekicker
ktoś, kto zajmuje się kopaniem w ziemi, wykopywaniem digger

kopalnia kɔˈpalʲɲa n
zakład górniczy zajmujący się wydobyciem kopalin; mine

kopalny adj
wydobywany z ziemi jako bogactwo naturalne connate fossil
zachowany pod ziemią, pochodzący z dawnych epok geologicznych fossil

koparka kɔˈparka n
maszyna budowlana, pojazd służący do kopania dużych dołów w miękkim gruncie lub do wybierania gruntu excavator digger

kopać ˈkɔpaʨ̑ v
uderzać kogoś / coś nogą kick
wydobywać np. ziemię przy pomocy łopaty, innego narzędzia lub maszyny dig

kopenhaski ˌkɔpɛ̃nˈxasʲci adj
odnoszący się do miasta Kopenhaga Copenhagener

koper ˈkɔpɛr n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) roślina o pierzastych liściach i zielonożółtych kwiatach, używana jako przyprawa; dill

koper włoski ˈkɔpɛr ˈvwɔsʲci n
(botanika, botaniczny) gatunek dwuletniej rośliny z rodziny selerowatych; fennel

kopernik kɔˈpɛrʲɲik n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Cn i liczbie atomowej 112; copernicium

kopernikański adj
związany z kopernikanizmem – nauką, poglądami głoszonymi przez Kopernika Copernican

koperta kɔˈpɛrta n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) płaskie opakowanie papierowe na list, pismo lub drobne przedmioty; envelope

kopeć ˈkɔpɛʨ̑ n
gęsty, ciemny dym smoke soot

kopia ˈkɔpʲja n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj białej broni o długim drzewcu, do walki konno; lance
przedmiot wykonany na wzór pierwszego, nie oryginał copy

kopiec n
(książkowy) lub (architektura, architektoniczny) pomnik w formie takiego wzniesienia mound

kopiowanie ˌkɔpʲjɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kopiować copying

kopiować kɔˈpʲjɔvaʨ̑ v
powielać coś (zwykle materiał drukowany lub dane komputerowe), przepisywać, wykonywać kopię czegoś; powtarzać czyjeś zachowanie copy

kopić v
(rolnictwo, rolniczy) układać zboże, siano w kopy cock

kopnięcie kɔpʲˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
cios zadany nogą kick

kopnąć w kalendarz ˈkɔpnɔ̃ɲʨ̑ f‿kaˈlɛ̃ndaʃ v
(żartobliwie) (ironicznie) umrzeć kick the bucket

koppa n
archaiczna litera cyrylicy, Ҁ, stosowana także jako oznaczenie 90 koppa
litera języka greckiego, obecnie nieużywana w nim. W greckim systemie liczbowym oznacza liczbę 90, Ϙ; koppa

kopra ˈkɔpra n
(kulinaria) wysuszony miąższ orzecha kokosowego; corn maize

koprolalia ˌkɔprɔˈlalʲja n
obsesyjne wypowiadanie słów nieprzyzwoitych lub wulgarnych coprolalia

koprolit kɔˈprɔlʲit n
(geologia, geologiczny) zachowany w osadach skamieniały ekskrement zwierzęcy; coprolite

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci adj
(antropologia, antropologiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Koptami; dotyczący Kościoła koptyjskiego i jego wyznawców Coptic

koptyjski kɔpˈtɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) ostatnia faza rozwojowa języka egipskiego, język wywodzący się ze staroegipskiego, należący do rodziny języków afroazjatyckich Coptic

kopulacja n
(fizjologia, fizjologiczny) cielesne zespolenie się dwóch osobników różnej płci, umożliwiające zapłodnienie copulation

kopulować ˌkɔpuˈlɔvaʨ̑ v
odbywać stosunek seksualny copulate

kopuła kɔˈpuwa n
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub półeliptyczne sklepienie; dome
(matematyka, matematyczny) dystrybuanta wielowymiarowego rozkładu prawdopodobieństwa na kwadracie jednostkowym o jednostajnych rozkładach brzegowych; copula

kopytny adj
taki, który ma kopyta ungulate

kopyto kɔˈpɨtɔ n
(zoologia, zoologiczny) rogowe zakończenie kończyn niektórych ssaków; hoof

kora ˈkɔra n
(botanika, botaniczny) kora pierwotna tkanka łodygi i korzenia znajdująca się między walcem osiowym a skórką bark
(botanika, botaniczny) kora wtórna występująca u starszych roślin tkanka złożona z łyka oraz korka lub korowiny bark
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) afrykański instrument strunowy; kora
(sztuka) charakterystyczny dla sztuki Grecji okresu archaicznego posąg stojącej dziewczyny w długiej szacie, często trzymającej w ręce owoc, kwiat lub ptaka; kora
lekki materiał, zwykle bawełniany, którego charakterystyczną cechą jest wypukło-wklęsła (gofrowana) faktura seersucker

koral ˈkɔral n
(biologia, biologiczny) koralowiec coral
(mineralogia, mineralogiczny) szkielet węglanowy koralowców; coral

koralik kɔˈralʲik n
mały koral, paciorek bead

korat n
(felinologia, felinologiczny) rasa tajlandzkiego kota domowego średniej wielkości, o srebrzystoniebieskiej sierści; korat

korban n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowska ofiara całopalna; corban korban

kord kɔrt n
(staropolski) krótki miecz, używany zazwyczaj przez niższe warstwy społeczeństwa; cutlass

kordialny kɔrˈdʲjalnɨ adj
serdeczny, przyjazny, wylewny w okazywaniu sympatii cordial

kordobański adj
związany z Kordobą, dotyczący Kordoby, pochodzący z Kordoby Cordoban

kordonek kɔrˈdɔ̃nɛk n
(włókiennictwo) (rękodzieło, rękodzielniczy) skręcona nitka używana do haftowania i szydełkowania; chenille

kordzik ˈkɔrʲʥ̑ik n
(wojskowość, wojskowy) obosieczna broń paradna w postaci sztyletu; cutlass

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei lub Koreańczyków Korean

koreański ˌkɔrɛˈãj̃sʲci n
język urzędowy Korei Południowej i Korei Północnej; Korean

korek ˈkɔrɛk n
(botanika, botaniczny) tkanka roślinna pokrywająca łodygi, bulwy i korzenie dębu korkowego i korkowca cork
(potocznie, potoczny) zahamowanie w ruchu ulicznym; traffic jam congestion gridlock
zatyczka od butelki wykonana z korka (1.3) lub innego materiału cork stopper

korekta kɔˈrɛkta n
poprawienie błędu lub niedoskonałości, dorównanie do stanu prawidłowego correction revision

korelacja ˌkɔrɛˈlaʦ̑ʲja n
(statystyka, statystyczny) zależność zmiennych losowych; correlation
współzależność między dwoma lub więcej zjawiskami correlation

korelacyjny adj
(statystyka, statystyczny) związany z korelacją, dotyczący korelacji correlational

korelować ˌkɔrɛˈlɔvaʨ̑ v
mieć związek, być powiązanym, współzależeć correlate

korespondencja ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
wymiana informacji między ludźmi na papierze (list, pocztówka) lub w postaci elektronicznej (e-mail, czat, komunikatory) correspondence

korespondować ˌkɔrɛspɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
prowadzić korespondencję, wymieniać się listami correspond

koriacki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język koriacki; Koryak

korkociąg kɔrˈkɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(lotnictwo, lotniczy) rodzaj akrobacji lotniczej; spin
urządzenie służące do wyjmowania korków z butelek; corkscrew

korkowiec kɔrˈkɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Phellodendron Rupr., rodzaj drzew z rodziny rutowatych cork tree
pistolet-zabawka do strzelania z korków cork pistol

kormoran kɔrˈmɔrãn n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak wodny zamieszkujący brzegi mórz i rzek; cormorant

kornak n
osoba pracująca ze słoniami mahout

kornerupin ˌkɔrnɛˈrupʲĩn n
(mineralogia, mineralogiczny) klasa borokrzemianów i krzemianów boru; kornerupine

kornet ˈkɔrnɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (dawniej, dawny) dęty instrument drewniany; cornett
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument blaszany, podobny do trąbki; cornet
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sztywny, biały czepiec na głowie zakonnicy coif cornet

kornijski adj
odnoszący się do Kornwalii lub Kornwalijczyków Cornish

kornijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy brytańskiej języków celtyckich; Cornish

kornik ˈkɔrʲɲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący pod korą chrząszcz, ksylofag; bark beetle

kornwalijski adj
związany z Kornwalią, dotyczący Kornwalii Cornish

korodować ˌkɔrɔˈdɔvaʨ̑ v
powodować korozję czegoś corrode
ulegać korozji corrode

korona kɔˈrɔ̃na n
(astronomia, astronomiczny) zewnętrzna warstwa atmosfery Słońca corona
(botanika, botaniczny) część drzewa składająca się z gałęzi; crown corona head of a tree tree-top
(jednostka monetarna) waluta w Skandynawii; krone crown
(stomatologia, stomatologiczny) metalowe lub porcelanowe wzmocnienie plomby na zębie; cap
atrybut królewski (złota obręcz zakładana na głowę) crown
(jednostka monetarna) (dawniej, dawny) waluta w Czechosłowacji, Protektoracie Czech i Moraw, na Węgrzech i na Słowacji, w Austro-Węgrzech crown
(jednostka monetarna) waluta w Czechach; crown
monarchia kingdom crown

koronacja n
akt przekazania insygniów królewskich następcy tronu coronation crowning

koroniec kɔˈrɔ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Goura, niebieski gołąb z czubkiem z piór; crowned pigeon

koroniec siodłaty n
(ornitologia, ornitologiczny) Goura cristata, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych; blue crowned pigeon common crowned pigeon western crowned pigeon

koronka kɔˈrɔ̃nka n
(potocznie, potoczny) (stomatologia, stomatologiczny) stałe uzupełnienie protetyczne odtwarzające znaczny ubytek korony klinicznej zęba cap crown
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma modlitwy polegająca na powtarzaniu w określony sposób i określoną liczbę razy różnych modlitw chaplet
(włókiennictwo) wyrób będący rodzajem ażurowej plecionki z nici lace

koronograf ˌkɔrɔ̃ˈnɔɡraf n
(astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny służący do obserwacji korony słonecznej poza momentami całkowitych zaćmień słońca; coronagraph

koronować v
przekazywać uroczyście najwyższą władzę poprzez nakładanie korony na głowę przyszłego panującego crown
stawać się władcą poprzez akt koronacji be crowned

korporacja ˌkɔrpɔˈraʦ̑ʲja n
bractwo studenckie corporation
duża firma corporation

korporacyjny adj
dotyczący korporacji corporation corporational

korpulentny ˌkɔrpuˈlɛ̃ntnɨ adj
o człowieku odznaczający się nadwagą, o tęgiej budowie ciała corpulent portly

korpus ˈkɔrpus n
(anatomia, anatomiczny) tułów człowieka lub zwierzęcia trunk
(technologia, technika, techniczny) główna część maszyny lub urządzenia; body

korpus gniazdowy n
(pszczelarstwo, pszczelarski) element ula wielokorpusowego, w którym mieści się gniazdo rodziny pszczelej brood box

korpus konsularny ˈkɔrpus ˌkɔ̃w̃suˈlarnɨ n
kierownicy, szefowie i urzędnicy konsularni sprawujący swoje funkcje w określonym okręgu konsularnym państwa przyjmującego; consular corps

korpus miodowy n
(pszczelarstwo, pszczelarski) element ula wielokorpusowego, z którego pszczelarz odbiera pszczołom miód honey box

korrida kɔrˈrʲida n
(etnografia, etnograficzny) widowisko polegające na walce toreadorów z bykiem, popularne przede wszystkim w Hiszpanii; bullfighting corrida

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korsyki, związany lub wywodzący się z Korsyki Corsican

korsykański ˌkɔrsɨˈkãj̃sʲci n
język używany na Korsyce; Corsican

kort kɔrt n
(sport, sportowy) miejsce do gry w tenisa court

kortyzol n
(biochemia, biochemiczny) hormon należący do kortykosteroidów; cortisol

korund ˈkɔrũnt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, najtwardszy po diamencie; tlenek glinu; corundum

korupcja kɔˈrupʦ̑ʲja n
nadużycie stanowiska publicznego w celu uzyskania prywatnych korzyści; bribery corruptibility corruption

korweta n
(marynarka) (dawniej, dawny) okręt żaglowy do służby zwiadowczej oraz zadań pomocniczych; corvette corvet
(marynarka) średni okręt wojenny o wyporności od 500 do 1000 ton; corvette

koryfeusz n
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przewodnik chóru w starożytnym teatrze greckim; coryphaeus

korygować v
przeprowadzać korektę, poprawiać błędy w tekście proofread revise
usuwać niedokładności correct

koryncki kɔˈrɨ̃nʦ̑ʲci adj
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto w starożytnej Grecji) Corinthian
(historia, historyczny, historycznie) od Korynt (miasto-państwo, polis w starożytnej Grecji) Corinthian
od Korynt (miasto w obecnej Grecji) Corinthian

koryntianin n
mieszkaniec Koryntu Corinthian

korytarz kɔˈrɨtaʃ n
(budownictwo) wąskie pomieszczenie łączące inne pomieszczenia w budynku; corridor

korytarz eksterytorialny n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wydzielony pas na terytorium obcego państwa, umożliwiający innemu państwu dostęp do morza lub do należącej do niego enklawy exterritorial corridor

koryto kɔˈrɨtɔ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) miejsce płynięcia rzeki, jej biegu; może być inne od jej obecnego przebiegu river bed
podłużny pojemnik przeznaczony do pojenia i karmienia zwierząt domowych trough

koryto kablowe kɔˈrɨtɔ kaˈblɔvɛ n
(technologia, technika, techniczny) listwa z kanałem wewnętrznym do przeprowadzenia wiązki kabli cable channel

korzec n
(dawniej, dawny) dawna jednostka objętości, stosowana przy ciałach sypkich; modius
(dawniej, dawny) naczynie odmierzające (1.1) bushel

korzenie kɔˈʒɛ̃ɲɛ n
pochodzenie, rodowód, początki root

korzeń ˈkɔʒɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) organ roślin naczyniowych umiejscowiony zwykle w podłożu (glebie), utrzymujący roślinę w jednym miejscu i pobierający dla niej wodę i składniki mineralne; root
(anatomia, anatomiczny) element organu tkwiący wewnątrz innej części ciała root
(kulinaria) roślina, która zawiera olejki eteryczne, używana jako przyprawa root

korzystać kɔˈʒɨstaʨ̑ v
uzyskiwać z czegoś korzyści benefit profit
używać czegoś use make use of

korzystnie kɔˈʒɨstʲɲɛ adv
w sposób korzystny; z korzyścią, dobrym wynikiem favourably profitably

korzystny kɔˈʒɨstnɨ adj
o cenach: niski bargain
przychylny, pochlebny positive
przynoszący korzyść advantageous lucrative profitable
sprzyjający favourable beneficial

korzyść ˈkɔʒɨɕʨ̑ n
zysk, pożytek benefit advantage

kos kɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus merula, (zobacz) kos zwyczajny; common blackbird
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak leśny, ogrodowy i parkowy z gatunku (1.1) blackbird

kosa ˈkɔsa n
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie do ścinania zbóż, traw itp.: ostrze na długim kiju; scythe

kosaciec kɔˈsaʨ̑ɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Iris, roślina o barwnych kwiatach, najczęściej fioletowych, niebieskich lub żółtych; iris

kosarz ˈkɔsaʃ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pajęczak o bardzo długich odnóżach; harvestman daddy longlegs

kosiarka kɔˈɕarka n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) urządzenie mechaniczne do koszenia, głównie trawy; mower

kosiarka mieląca kɔˈɕarka mʲjɛˈlɔ̃nʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) kosiarka rozdrabniająca skoszoną trawę, celem pozostawienia jej na trawniku jako mulcz (→ mulcz w Wikipedii) mulching mower

kosiarka mulczująca kɔˈɕarka ˌmulʧ̑uˈjɔ̃nʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) kosiarka rozdrabniająca skoszoną trawę, celem pozostawienia jej na trawniku jako mulcz mulching mower

kosić ˈkɔɕiʨ̑ v
ścinać wysoką trawę lub zboże – kosą lub maszynowo mow cut

kosmetyczka ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑ka n
kobieta, która wykonuje zabiegi kosmetyczne; beautician

kosmetyczny ˌkɔsmɛˈtɨʧ̑nɨ adj
służący do pielęgnacji ciała, utrzymania urody cosmetic

kosmetyk kɔsˈmɛtɨk n
substancja, produkt przeznaczony do pielęgnacji, oczyszczania, ochrony i upiększania ciała lub włosów cosmetic

kosmetyka kɔsˈmɛtɨka n
sztuka upiększania, pielęgnowania ciała, włosów; stosowanie środków lub zabiegów mających na celu pielęgnowanie ciała lub włosów cosmetics

kosmiczny kɔsˈmʲiʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) bardzo duży cosmic
odbywający się w kosmosie cosmic space
związany z kosmosem, dotyczący kosmosu cosmic space

kosmita kɔsˈmʲita n
(fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) hipotetyczny mieszkaniec planety innej niż Ziemia, planetoidy, księżyca itp.; alien extraterrestrial ET

kosmodrom kɔsˈmɔdrɔ̃m n
(astronautyka, astronautyczny) ośrodek, w którym przeprowadza się starty statków kosmicznych oraz starty i lądowania promów kosmicznych, w którym przygotowuje się i nadzoruje loty kosmiczne; cosmodrome

kosmogoniczny adj
związany z kosmogonią, dotyczący kosmogonii cosmogonic cosmogonical

kosmolog n
specjalista w dziedzinie kosmologii cosmologist

kosmologia ˌkɔsmɔˈlɔɟja n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, który zajmuje się kosmosem; nauka o wszechświecie; cosmology

kosmologiczny adj
związany z kosmologią, dotyczący kosmologii cosmological cosmologic

kosmopolita ˌkɔsmɔpɔˈlʲita n
człowiek nieuznający jakiegokolwiek obywatelstwa, a jedynie światowe cosmopolite Cosmopolitan

kosmopolityczny adj
nieczujący związku z żadnym państwem (miejscem) w szczególności cosmopolitan cosmopolite

kosmos ˈkɔsmɔs n
(astronomia, astronomiczny) przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery; cosmos space

kosmyk n
niewielki pukiel włosów cowlick tuft wisp

kosodrzewina ˌkɔsɔḍʒɛˈvʲĩna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) (systematyka) Pinus mugo Turra, gatunek drzewa lub krzewu iglastego należący do rodziny sosnowatych, rosnący w górach, powyżej górnej granicy lasu; mountain pine Swiss mountain pine creeping pine dwarf mountain pine dwarf mountainpine mugo pine

kosowski adj
odnoszący się do Kosowa Kosovan

kostium ˈkɔstʲjũm n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) sceniczne ubranie aktora, charakteryzujące graną postać costume overall

kostium kąpielowy ˈkɔstʲjũm ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ n
strój służący do pływania swimsuit

kostiumernia n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) miejsce przechowywania kostiumów w teatrze wardrobe

kostka ˈkɔstka n
(anatomia, anatomiczny) mała kość łącząca stopę z nogą; ankle

kostka Rubika ˈkɔstka ruˈbʲika n
zabawka logiczna o kształcie sześcianu; Rubik's Cube

kostka lodu n
lód w kształcie małego sześcianu powstały w wyniku zamrożenia wody w odpowiedniej formie ice cube

kostka rosołowa ˈkɔstka ˌrɔsɔˈwɔva n
(kulinaria) koncentrat z mięsa wołowego lub kurzego i przypraw w postaci kostki, służący głównie do rozpuszczania w wodzie w celu uzyskania wywaru bouillon cube stock cube

kostniak n
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór tkanki kostnej; osteoma

kostnica kɔˈstʲɲiʦ̑a n
pomieszczenie, w którym przechowuje się ciała zmarłych do chwili pogrzebu; morgue mortuary

kostny ˈkɔstnɨ adj
związany z kością bony bone osseous

kostrzewa n
(botanika, botaniczny) Festuca L., rodzaj roślin należący do rodziny wiechlinowatych; Festuca fescue

kostucha kɔˈstuxa n
(potocznie, potoczny) personifikacja śmierci zabierająca ludzi w zaświaty, przedstawiana jako szkielet, zwykle z atrybutami takimi jak kosa, klepsydra czy kaptur Grim Reaper reaper

kosz kɔʃ n
pojemnik pleciony z elastycznego materiału naturalnego lub sztucznego basket

koszarowy adj
(wojskowość, wojskowy) związany z koszarami barrack barrack room

koszary kɔˈʃarɨ n
teren i budynki, w których kwaterują żołnierze barracks

koszerny adj
taki, który spełnia wymogi żydowskiego prawa w zakresie czystości rytualnej pokarmów, napojów i leków kosher

koszka ˈkɔʃka n
(pszczelarstwo, pszczelarski) (dawniej, dawny) ul wykonany ze słomy bee skep

koszmar ˈkɔʃmar n
marzenie senne o treści wywołującej u śniącego uczucie strachu; nightmare

koszmarny kɔʃˈmarnɨ adj
bardzo zły, tragiczny; taki, jak w koszmarze nightmarish horrible

koszt kɔʃt n
(ekonomia, ekonomiczny) poniesiony wydatek cost price charge expense

kosztować kɔˈʃtɔvaʨ̑ v
mieć jakąś cenę (także przenośnie) cost
(przenośnie, przenośnia) korzystać z czegoś taste

koszula kɔˈʃula n
(krawiectwo) lekkie ubranie z rękawami, nakładane na tułów, zapinane na guziki; shirt

koszula flanelowa n
(krawiectwo) koszula wykonana z flaneli flannel shirt

koszula nocna n
(krawiectwo) jednoczęściowy luźny ubiór w formie tuniki używany do snu; nightshirt nightdress

koszulka kɔˈʃulka n
ubranie z rękawami lub bez noszone na tułowiu T-shirt

koszyczek kɔˈʃɨʧ̑ɛk n
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu groniastego, w którym kwiaty są gęsto osadzone na dnie kwiatowym; capitulum
(fryzyjski) fryzura z zaplecionym naokoło głowy koszyczkiem chaplet hairstyle
(fryzyjski) warkocz pleciony naokoło głowy chaplet
(pszczelarstwo, pszczelarski) zagłębienie na zewnętrznej powierzchni goleni tylnej nogi pszczoły-robotnicy, w którym składany jest pyłek kwiatowy pollen basket
mały koszyk small basket
zawartość koszyczka (1.1) basket basketful

koszyk ˈkɔʃɨk n
(informatyka, informatyczny) wirtualny pojemnik towarów w sklepie internetowym; cart
mały, pleciony pojemnik służący do noszenia przedmiotów basket

koszyk wielkanocny ˈkɔʃɨɡ ˌvʲjɛlkãˈnɔʦ̑nɨ n
przyozdobiony koszyk zawierający pokarmy święcone w Wielką Sobotę w kościołach katolickich Easter basket

koszykówka ˌkɔʃɨˈkufka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie, próbując zdobyć punkty, umieszczając piłkę w koszu; basketball

kot kɔt n
(potocznie, potoczny) kłąb kurzu zbierającego się w zakamarkach mieszkania dust bunny
(zoologia, zoologiczny) Felis silvestris domesticus, zwierzę domowe; cat

kot bengalski ˈkɔd bɛ̃ŋˈɡalsʲci n
(zoologia, zoologiczny) Prionailurus bengalensis, drapieżny kot azjatycki; leopard cat
(zoologia, zoologiczny) hybryda gatunku (1.1) z kotem domowym; bengal

kot perski ˈkɔt ˈpɛrsʲci n
(felinologia, felinologiczny) rasa kota domowego o długich włosach Persian Persian cat

kot syjamski ˈkɔt sɨˈjãmsʲci n
(felinologia, felinologiczny) jedna z najstarszych i najdłużej znanych ras kotów domowych pochodząca z Dalekiego Wschodu; Siamese

kotara n
zasłona z grubej tkaniny curtain drape hanging

kotek ˈkɔtɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) (zdrobniale) od: kot kitten

koteria kɔˈtɛrʲja n
ekskluzywna grupa ludzi i środowisk związanych ze sobą wspólnym interesem, popierających się nawzajem, aby trwać na różnych poziomach i wymiarach władzy coterie

kotka ˈkɔtka n
(zoologia, zoologiczny) samica kota she-cat female cat queen

kotlarz ˈkɔtlaʃ n
rzemieślnik, który wyrabia naczynia metalowe, kotły; brazier coppersmith tinker

kotlet ˈkɔtlɛt n
mięso (ale również warzywa, jajka) uformowane zazwyczaj w plastry i usmażone na tłuszczu; cutlet chop

kotlet mielony ˈkɔtlɛt mʲjɛˈlɔ̃nɨ n
(kulinaria) kotlet z mięsa mielonego, zwykle wieprzowego, z dodatkiem bułki, cebuli i jaj patty

koto ˈkɔtɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tradycyjny, japoński instrument strunowy; koto

kotołak n
(mitologia, mitologiczny) (folklor) człowiek potrafiący zmienić się w kota lub kot ukrywająca się pod postacią człowieka werecat

kotwica kɔtˈfʲiʦ̑a n
przyrząd służący do unieruchomienia statku (czasem także innych pływających obiektów) przez zaczepienie o dno; anchor

kotwicowisko ˌkɔtfʲiʦ̑ɔˈvʲiskɔ n
(marynarka) część redy (lub portu), w której można zakotwiczać statki; mooring

kotylion n
tradycyjna zbiorowa zabawa taneczna, o XIX-wiecznym francuskim rodowodzie, złożona z kilku samodzielnych tańców i zabaw, niekiedy z wymianą drobnych upominków, podczas której tańczy się walca figurowego, mazurka albo galop, a w której pary dobierają się według przypiętych wcześniej wstążek kotylionów (2.1); cotillion

kowadło kɔˈvadwɔ n
ciężka, stalowa podstawa, na której kładzie się obrabiany przedmiot w trakcie kucia ręcznego; anvil

kowal ˈkɔval n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający przedmioty z metalu; blacksmith smith
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Pyrrhocoris apterus, pospolity pluskwiak o charakterystycznym czerwono-czarnym wzorze na odwłoku; cotton stainer

kowalik kɔˈvalʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Sitta europaea, mały leśny ptak z rzędu wróblowych, zimą często spotykany w karmnikach; nuthatch

kowariancja ˌkɔvarʲˈjãnʦ̑ʲja n
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) iloczyn współczynnika korelacji i odchyleń standardowych korelowanych zmiennych losowych; covariance

kowboj ˈkɔvbɔj n
pasterz bydła w Ameryce; cowboy

koza ˈkɔza n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich; goat

koza śnieżna ˈkɔza ˈɕɲɛʒna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ssaka z rodziny krętorogich; mountain goat

kozak ˈkɔzak n
lekki kawalerzysta elitarnych oddziałów armii carskiej, także w szlacheckiej Polsce; Cossack
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca ukraińskiego; muzyka skomponowana do tańczenia tego tańca; kazatchok

kozia bródka ˈkɔʑa ˈbrutka idiom
zarost w formie spiczastej, nieco podkręconej w górę bródki goatee

kozica kɔˈʑiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) Rupicapra rupicapra, ssak górski o bujnej sierści i pionowo wyrastających rogach, zagiętych ku tyłowi u samca; chamois

kozik ˈkɔʑik n
mały nóż ze składanym, spiczastym ostrzem i drewnianym trzonkiem clasp-knife penknife

koziorożec n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych; ibex

koziorożec alpejski ˌkɔʑɔˈrɔʒɛʦ̑ alˈpɛjsʲci n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich; Alpine ibex

koziorożec nubijski n
(zoologia, zoologiczny) Capra nubiana, ssak parzystokopytny z rodziny wołowatych; Nubian ibex

kozioł ˈkɔʑɔw n
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny, używany w akrobatyce pommel horse
stojak do piłowania drewna; sawbuck

kozioł odbojowy ˈkɔʑɔw ˌɔdbɔˈjɔvɨ n
element umieszczony na końcu toru kolejowego, tak aby uniemożliwić wyjechanie z niego; buffer stop bumper

kozioł ofiarny ˈkɔʑɔw ɔˈfʲjarnɨ n
(przenośnie, przenośnia) człowiek, na którego inni zrzucają całą odpowiedzialność za coś; scapegoat
(biblijny) (dosłownie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiara z kozła składana bogu, wg Bibliii, za grzechy ludzi scapegoat

kozioł oporowy ˈkɔʑɔw ˌɔpɔˈrɔvɨ n
element umieszczony na końcu toru kolejowego, tak aby uniemożliwić wyjechanie z niego; buffer stop bumper

kozioł skalny ˈkɔʑɔw ˈskalnɨ n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodziny krętorogich; Alpine ibex

kozioł śnieżny ˈkɔʑɔwʲ ˈɕɲɛʒnɨ n
(zoologia, zoologiczny) gatunek dużego ssaka z rodziny krętorogich; mountain goat

koziołek kɔˈʑɔwɛk n
(zoologia, zoologiczny) młody lub mały kozioł kid

kozojebca n
(wulgarnie, wulgaryzm) (dosłownie) osoba uprawiająca seks z kozą goatfucker

kozłek ˈkɔzwɛk n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny kozłkowatych; Valeriana valerians

kołacz ˈkɔwaʧ̑ n
rodzaj obrzędowego pieczywa, pierwotnie o okrągłym kształcie; kalach kolach

kołatka kɔˈwatka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) ludowy instrument muzyczny, złożony z rączki i osadzonej na niej deseczki, w którą przy potrząsaniu uderza ruchomy młoteczek; używany m.in. w Wielki Piątek w kościele zamiast dzwonków rattle
(potocznie, potoczny) często ozdobny przedmiot, zazwyczaj metalowy, przymocowany przy drzwiach wejściowych służący do stukania; door-knocker gate rattle

kołchoz ˈkɔwxɔs n
spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich; kolkhoz

kołczan ˈkɔwʧ̑ãn n
podłużny pojemnik na strzały noszony na pasku u boku lub na plecach; quiver

kołdra ˈkɔwdra n
element pościeli składający się z tkaniny oraz wypełnienia, służący do okrywania ciała podczas snu duvet quilt comforter

kołek n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) walec naciągający struny w instrumentach peg

kołem adv
otaczając coś in a circle

kołnierz ˈkɔwʲɲɛʃ n
część ubrania otaczająca szyję; collar

kołnierz ortopedyczny n
(medycyna, medyczny) opatrunek usztywniający zakładany na szyję i kark; cervical collar

koło ˈkɔwɔ n
(geometria) okrąg wraz z odciętym przez niego fragmentem płaszczyzny; circle disc disk
(potocznie, potoczny) linia o kształcie brzegu koła (1.1), okrąg circle ring
określona grupa osób, stowarzyszenie ludzi o podobnych celach circle
przedmiot o takim kształcie, zwykle część maszyny lub urządzenia, zwłaszcza pojazdu; wheel

koło ˈkɔwɔ preposition
obok, przy, blisko czegoś near close to

koło garncarskie ˈkɔwɔ ɡarn̥ˈʦ̑arsʲcɛ n
urządzenie do wykonywania przedmiotów i narzędzi z gliny techniką toczenia; potter's wheel

koło podbiegunowe ˈkɔwɔ ˌpɔdbʲjɛɡũˈnɔvɛ n
(geografia, geograficzny) równoleżnik o szerokości geograficznej 66°33 na pólkuli północnej i południowej; arctic circle

koło ratunkowe ˈkɔwɔ ˌratũŋˈkɔvɛ n
przyrząd służący do ratowania tonącej osoby w postaci obręczy z lekkiego impregnowanego materiału, z płótna wypełnionego korkiem, ze styropianu lub z gumy wypełnionej powietrzem; lifebuoy

koło sterowe ˈkɔwɔ stɛˈrɔvɛ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) element steru statku w kształcie dużej obręczy, służący do ręcznego zadawania wychylenia płetwy sterowej; ship's wheel steering wheel

koło zębate ˈkɔwɔ zɛ̃mˈbatɛ n
(mechanika) koło lub walec z wystającymi zębami, element czynny przekładni zębatej oraz innych mechanizmów; gear

kołodziej kɔˈwɔʥ̑ɛ̇j n
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów; wheelwright

kołowrót n
(mechanika) drewniana oś z korbą, np. do wyciągania ze studni wiadra z wodą winch wheel and axle
(mechanika) urządzenie zapewniające przepuszczanie ludzi po jednej osobie turnstile

kołpak n
(technologia, technika, techniczny) wypukła pokrywa osłaniająca np. piastę koła samochodowego od zewnętrznej strony, piastę śmigła w samolocie itp.; hubcap

kołtun ˈkɔwtũn n
kłąb włosów sklejonych łojem; elflock

kołtuństwo n
(książkowy) (pogardliwie) mentalność, moralność i postawa właściwa kołtunowi obscurantism

kołysanka ˌkɔwɨˈsãnka n
piosenka śpiewana małym dzieciom, żeby łatwiej zasnęły lullaby

kołysać v
wprawiać w ruch wahadłowy roll sway
usypiać dziecko, bujając je lull rock

kołyska kɔˈwɨska n
sprzęt do kołysania małych dzieci np. łóżeczko na biegunach; cradle bassinet

koń kɔ̃ɲ n
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w formie skrzyni na czterech nogach pommel horse
(szachy, pojęcie szachowe) (potocznie, potoczny) skoczek szachowy; knight horse
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gatunku Equus caballus L., hodowane jako pociągowe lub do jazdy wierzchem; horse

koń mechaniczny ˈkɔ̃ɲ ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ n
(fizyka, fizyczny) jedna z pozaukładowych jednostek mocy; horsepower

koń trojański ˈkɔ̃ɲ trɔˈjä̃j̃sʲci idiom
(przenośnie, przenośnia) o czymś pozornie wyglądającym na przyjacielski podarunek, w rzeczywistości będącym niebezpieczeństwem; ukryte niebezpieczeństwo; spisek, podstęp Trojan horse

końcowy kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɨ adj
ten przed definitywnym końcem; bliski końcowi eventual concluding end endtime

kończyna kɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd ruchu u kręgowców limb member

kończyć ˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) zabijać; nieprzechodni umierać kill terminate
wykonywać coś, co zostało zaczęte, do końca finish end complete
zrywać z czymś, przestawać coś robić quit stop

końcówka kɔ̃j̃nˈʦ̑ufka n
(informatyka, informatyczny) (przestarzałe, przestarzały) terminal terminal
(językoznawstwo, językoznawczy) końcowy element wyrazu podlegający odmianie desinence ending
(potocznie, potoczny) końcowa część czegoś end ending
(potocznie, potoczny) ostatni fragment filmu, spektaklu, rozgrywek sportowych finish
(technologia, technika, techniczny) stała lub wymienna część, stanowiąca zakończenie urządzenia ending tip

koński ˈkɔ̃j̃sʲci possessiveAdjective
należący do konia equine horse 's

kośba n
(rzadki, rzadko używany) koszenie traw, zbóż mowing reaping sweep

kości zostały rzucone ˈkɔɕʨ̑i zɔˈstawɨ ʒuˈʦ̑ɔ̃nɛ idiom
(książkowy) stała się rzecz nieodwracalna; zapadła ostateczna decyzja; the die is cast

kościec ˈkɔɕʨ̑ɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) mocna kostna i częściowo chrzęstna konstrukcja anatomiczna stanowiąca podporę dla ciała organizmu i nadająca jemu kształt skeleton skeletal system
(potocznie, potoczny) zespół istotnych elementów określonej całości frame framework

kościelny kɔɕˈʨ̑ɛlnɨ adj
związany z określonym kościołem (instytucją) ecclesiastical

kościsty adj
o ciele lub o części ciała: o wydatnych, wystających kościach bony angular osseous scrawny

kościół ˈkɔɕʨ̑uw n
(budownictwo) świątynia chrześcijańska; church kirk
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) czas nabożeństwa church

kościół parafialny n
(kościelny) (administracja) jedyna lub główna świątynia w danej parafii; parish church

kościół słupowy n
(architektura, architektoniczny) rodzaj skandynawskiego tradycyjnego kościoła drewnianego stawianego w średniowieczu opartego konstrukcyjnie na słupach; stave church

koślawy kɔɕˈlavɨ adj
(anatomia, anatomiczny) kątem skierowany do wewnątrz, osią odchylony na zewnątrz od osi symetrii ciała knock-kneed valgus
krzywego kształtu, ze zniekształceniem crooked deformed lopsided misshapen
o różnej długości nóg flimsy lame rickety

kość kɔɕʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu ludzi lub zwierząt; bone
wielościan z oczkami służący do gry; die
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) niewielki podzespół na płytce drukowanej die

kość sitowa ˈkɔɕʨ̑ ɕiˈtɔva n
(anatomia, anatomiczny) kość nieparzysta, ograniczająca jamę czaszki, oczodoły i jamę nosowej; ethmoid bone

kość słoniowa ˈkɔɕʨ̑ swɔ̃ˈɲɔva n
(zoologia, zoologiczny) materiał pochodzący z zębów dużych ssaków: słonia, morsa, hipopotama, narwala; ivory
kolor kości słoniowej (1.1), biały z odcieniem żółto-kremowym ivory

koźlina kɔʑˈlʲĩna n
mięso z kozy, kozła lub koźlęcia chevon

koźlę n
(zootechnika, zootechniczny) młode kozy domowej kid

kożuch ˈkɔʒux n
wierzchnia, gęstsza lub stężała warstwa jakiegoś płynu skin
wyprawiona skóra zwierzęca o długim włosie; ciepła odzież wierzchnia z takiej skóry (najczęściej włosem do wewnątrz) hide sheepskin sheepskin coat sheepskin jacket

kożusznik kɔˈʒuʃʲɲik n
rzemieślnik wyrabiający kożuchy furrier

kpiarstwo ˈkpʲjarstfɔ n
kpienie, naigrawanie się, wyśmiewanie kogoś derision mockery

kpiarz kpʲjaʃ n
człowiek skłonny do kpin, naśmiewający się z innych mocker scoffer

kpić v
odnosić się z lekceważeniem, żartować, wyśmiewać, drwić mock jeer jest sneer

kra kra n
tafla lodu oddzielona od reszty pokrywy lodowej na rzece, jeziorze itp.; także: o zbiorowisku takich tafli; floating ice floe ice float

krab krap n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak ciepłych mórz; crab
(architektura, architektoniczny) w gotyku ozdoba w kształcie liścia lub pąka crocket

krach krax n
(ekonomia, ekonomiczny) bankructwo, upadek gospodarczy, załamanie ekonomiczne collapse crash slump

kraciasty adj
o wzorze w kratę checked checkered chequered

kradzież ˈkraʥ̑ɛʃ n
przejęcie cudzej własności bez zgody właściciela i bez podstawy prawnej theft larceny

kraina kraˈ<sup>j</sup>ĩna n
obszar wydzielony ze względu na jakąś cechę, np. wspólną historię, cechy środowiska, itp.; land

kraiński adj
związany z Krainą, dotyczący Krainy Carniolan

kraj kraj n
(geografia, geograficzny) kraina, obszar geograficzny; country
państwo country

krajacz ˈkrajaʧ̑ n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd kuchenny służący do krajania warzyw lub serów cutter slicer

krajacz do sera ˈkrajaʤ̑ dɔ‿ˈsɛra n
(zobacz) [[krajacz, do, ser]] cheese slicer cheese cutter

krajalnica ˌkrajalʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie służące do krojenia, np. chleba, wędlin, sera; cutter slicer

krajobraz kraˈjɔbras n
wygląd ziemi w określonym miejscu, widok okolicy landscape

krajobrazowy adj
związany z krajobrazem, dotyczący krajobrazu landscape

krajowy kraˈjɔvɨ adj
związany z konkretnym krajem; uzyskany, wytworzony w tym kraju, dziejący się wewnątrz kraju domestic national

krakać ˈkrakaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) wygłaszać pesymistyczne sądy croak
wydawać charakterystyczny dla wron i kruków dźwięk caw

krakowian kraˈkɔvʲjãn n
(matematyka, matematyczny) tablica zastępująca w obliczeniach macierz; Cracovian

krakwa ˈkrakfa n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas strepera, gatunek kaczki pływającej; gadwall

kran krãn n
rodzaj zaworu pozwalający na regulację przepływu cieczy lub gazu; tap faucet spigot

kraniec ˈkrãɲɛʦ̑ n
koniec, granica czegoś extremity extreme

kraniometryczny adj
dotyczący kraniometrii craniometric

kranówka n
woda prosto z kranu tap water

kraska zwyczajna n
(ornitologia, ornitologiczny) Coracias garrulus, gatunek ptaka z rodziny krasek; European roller

kraski n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Coraciidae, rodzina ptaków z rzędu kraskowych; rollers

krasnal n
(folklor) (literacko) bajkowy brodaty ludek gnom

krasomówca ˌkrasɔ̃ˈmufʦ̑a n
osoba, która potrafi pięknie przemawiać, po mistrzowsku włada słowem eloquent speaker orator

krasula kraˈsula n
(potocznie, potoczny) krowa w czarnym i białym kolorze roan

krata ˈkrata n
(budownictwo) krzyżujące się pręty metalowe lub drewniane; ażurowe zamknięcie otworu (wejściowego, okiennego) lub rodzaj ogrodzenia konkretnej przestrzeni wewnątrz lub na zewnątrz budowli grating

krater ˈkratɛr n
(geologia, geologiczny) lejkowate zagłębienie na szczycie stożka wulkanicznego, przez który wydobywa się lawa i gazy wulkaniczne; crater
(geologia, geologiczny) owalne zagłębienie spowodowane upadkiem meteorytu; crater
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji, rodzaj naczynia używanego do mieszania wina z wodą; krater

kratka ˈkratka n
wzór na danym materiale (np. papierze, tkaninie), złożony z układu linii krzyżujących się pod kątem prostym lub ułożonych w pionowe i poziome pasy kwadratów check

kratownica ˌkratɔvʲˈɲiʦ̑a n
(budownictwo) rodzaj sztywnej konstrukcji złożonej prętów; truss

kraul krawl n
(sport, sportowy) sposób pływania polegający na naprzemiennych, zagarniających ruchach rąk oraz nóg pracujących jak nożyce; crawl

krawat ˈkravat n
(krawiectwo) pasek materiału noszony na szyi przez mężczyzn, rzadziej przez kobiety; necktie tie
(potocznie, potoczny) wąski pasek białej sierści na szyi niektórych zwierząt (najczęściej u psów i kotów) bib

krawiec ˈkravʲjɛʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem ubrań i innych rzeczy z tkanin; tailor dressmaker sewer

krawędź ˈkravɛ̃ɲʨ̑ n
brzeg powierzchni, zwłaszcza ostry edge
(geometria) odcinek będący częścią wspólną dwóch ścian wielościanu lub powierzchni wielościennej; edge
(matematyka, matematyczny) połączenie między dwoma wierzchołkami grafu; edge

krawężnik kraˈvɛ̃w̃ʒʲɲik n
(budownictwo) elemnt budowlany oddzielający chodnik od jezdni i wyznaczający granicę między chodnikiem a jezdnią curb kerb

krańcowy adj
maksymalnie odbiegający od głównego nurtu, normy extreme
znajdujący się na krańcu czego ultimate

kraść kraɕʨ̑ v
brać coś na własność bez zgody i wiedzy właściciela steal

kreacja krɛˈaʦ̑ʲja n
(przestarzałe, przestarzały) wytwór kreacji (1.3) creation
akt tworzenia czegoś creation litcreation
elegancki i oryginalny strój, szczegół stroju lub uczesania o walorach artystycznych, zwykle kobiecy creation outfit
rola aktora w filmie lub w sztuce teatralnej, zwykle oryginalny lub wybitny sposób odtworzenia postaci role

kreacjonista n
zwolennik kreacjonizmu creationist

kreacjonizm ˌkrɛaˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
pogląd, według którego świat i życie powstały w wyniku stworzenia przez istotę wyższą (np. Boga); creationism

kreator n
(informatyka, informatyczny) program ułatwiający użytkownikowi wykonanie określonej procedury wizard

kreatynina ˌkrɛatɨ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) bezwodnik kreatyny, metabolit stanowiący parametr do oceny wydolności nerek; creatinine

kreatywność n
cecha tego, co kreatywne; cecha tych, którzy są kreatywni creativity

kreatywny ˌkrɛaˈtɨvnɨ adj
twórczy, wnoszący coś nowego, odkrywczego creative

krecz n
(sport, sportowy) w tenisie ziemnym: wycofanie się zawodnika w trakcie meczu, zwykle, choć nie zawsze, z powodu kontuzji retirement

kreda ˈkrɛda n
(geologia, geologiczny) miękka skała osadowa składająca się z węglanu wapnia; chalk
kruchy, najczęściej biały materiał z kredy (1.1) do pisania po tablicy lub kartonie chalk
(geologia, geologiczny) okres geologiczny trwający od około 145 do 66 mln lat temu, w którym tworzyły się pokłady kredy (1.1); Cretaceous

kredyt ˈkrɛdɨt n
(ekonomia, ekonomiczny) odstąpienie określonej wartości w pieniądzach lub w towarach pod warunkiem zwrotu równowartości i odsetek w ustalonym terminie credit charge account

kredytowy ˌkrɛdɨˈtɔvɨ adj
dotyczący kredytu, dotyczący sprzedaży bez pieniędzy credit

krem krɛ̃m n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stała lub półtłusta emulsja nakładana na skórę w dermatologii i kosmetyce; cream
(kulinaria) rodzaj deseru; cream

krem do opalania ˈkrɛ̃m ˌdɔ‿ːpaˈlãɲa n
krem do ochrony przed słońcem sunscreen lotion

kremacja krɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
forma pogrzebu zwłok zmarłego, polegająca na spaleniu ciała cremation

krematorium ˌkrɛ̃maˈtɔrʲjũm n
miejsce, w którym przeprowadza się palenie zwłok; crematorium

kreolski adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami kreolskimi; mający cechy języka kreolskiego Creole
związany z Kreolami, dotyczący Kreolów; będący kreolem Creole

kreować krɛˈɔvaʨ̑ v
tworzyć create

krepina krɛˈpʲĩna n
kolorowa bibułka o marszczonej fakturze, służąca do wyrobu elementów dekoracyjnych, np. sztucznych kwiatów crepe paper

kres krɛs n
(matematyka, matematyczny) największe z górnych lub najmniejsze z dolnych ograniczeń danego zbioru; bound
granica pewnej przestrzeni edge end limit
koniec, schyłek czegoś end

kreska ˈkrɛska n
(marynarka) dłuższy sygnał w alfabecie Morse'a dash
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) znak graficzny pełniący różne funkcje w języku pisanym, np. myślnik, dywiz, oznaczenie miękkości spółgłoski backslash dash hyphen slash
pozioma linia na podziałce przyrządów mierniczych, oznaczająca odcinek skali graduation mark
zwykle cienka i krótka linia, niekoniecznie prosta; (zobacz) kresa stroke

kreskówka krɛˈskufka n
film rysunkowy, zazwyczaj przeznaczony dla dzieci cartoon

kresowiak n
mieszkaniec kresów borderland inhabitant

kresowy adj
związany z kresami borderline fringe

kret krɛt n
(zoologia, zoologiczny) ssak owadożerny o czarnej sierści, kopiący podziemne tunele; mole
(przenośnie, przenośnia) osoba działająca w danej organizacji lub instytucji i przekazująca informacje o niej swojemu mocodawcy mole

kreton n
(włókiennictwo) barwna tkanina bawełniana; cretonne

kretowisko ˌkrɛtɔˈvʲiskɔ n
teren pokryty kretowiskami (1.1) molehill

kretyn ˈkrɛtɨ̃n n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (obraźliwie) obraźliwa forma zwrócenia się do mężczyzny moron
(przestarzałe, przestarzały) (medycyna, medyczny) osoba dotknięta wrodzonym zespołem niedoboru jodu, nazywanego dawniej kretynizmem lub matołectwem cretin

kretyński krɛˈtɨ̃j̃sʲci adj
(potocznie, potoczny) bezsensowny, idiotyczny, wyjątkowo głupi moronic

krew krɛf n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) płynna tkanka łączna zwierząt; blood

krewetka krɛˈvɛtka n
(kulinaria) mięso z odwłoka niektórych małych gatunków krewetek (1.1) shrimp prawn
(zoologia, zoologiczny) Caridea, rodzaj skorupiaków o dziesięciu nogach; shrimp prawn

krewna ˈkrɛvna n
osoba płci żeńskiej mająca z kimś wspólnego przodka relative

krewni i znajomi królika ˈkrɛvʲɲi ˌː‿znaˈjɔ̃mʲi kruˈlʲika idiom
(żartobliwie) duża liczba osób, zwykle o małych wpływach, ale powiązanych z kimś ważnym kit and caboodle kith and kin

krewny ˈkrɛvnɨ n
człowiek mający z kimś wspólnego przodka relative kin

kris krʲis n
sztylet malajski; creese keris kris

krocze n
(anatomia, anatomiczny) część ciała położona między narządami płciowymi a odbytem perineum crutch crotch gooch jock perinaeum undercarriage

krogulec krɔˈɡulɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) (potocznie, potoczny) zwyczajowa nazwa kilku średnich ptaków drapieżnych, z rodzaju Accipiter, z rodziny jastrzębiowatych; sparrowhawk

kroić ˈkrɔ.<sup>j</sup>iʨ̑ v
oddzielać z czegoś kawałki lub dzielić na części za pomocą noża lub ostrego narzędzia cut slice

krok krɔk n
przestawienie nogi, by wykonać ruch step pace

krokiet ˈkrɔcɛt n
(kulinaria) potrawa z masy z gotowanych ziemniaków z jajkiem i przyprawami w postaci smażonych kulek lub o walcowatym kształcie croquet
(sport, sportowy) gra popularna w XIX wieku w Wielkiej Brytanii i USA; croquet

krokodyl krɔˈkɔdɨl n
(herpetologia, herpetologiczny) drapieżny, ziemnowodny gad z rzędu krokodyli (Crocodilia), o wydłużonym ciele; crocodile

krokodyle łzy ˌkrɔkɔˈdɨlɛ ˈwzɨ idiom
nieszczery płacz; fałszywe, udawane ubolewanie crocodile tears

krokodylek ˌkrɔkɔˈdɨlɛk n
(elektryczność) rodzaj zakończenia przewodu (zacisku) w postaci dwóch dociskających się ramion, umożliwiającego wygodne łączenie obwodów aligator clip crocodile clip

krokomierz krɔˈkɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mierzące odległość w krokach lub tylko samą liczbę kroków; pedometer

krokosz n
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku krokosz barwierski; safflower

krokosz barwierski n
(botanika, botaniczny) (systematyka) Carthamus tinctorius L., gatunek rośliny jednorocznej z rodziny astrowatych; safflower
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku (1.1) występująca na Bliskim Wschodzie i Indiach, uprawiana już w starożytności jako roślina farbierska i oleista safflower

krokus ˈkrɔkus n
(botanika, botaniczny) Crocus L., rodzaj roślin cebulowych z rodziny kosaćcowatych, kwitnących zwykle wczesną wiosną; crocus

kromka ˈkrɔ̃mka n
(kulinaria) cienki kawałek chleba odcięty nożem slice

kromlech n
prehistoryczny megalityczny krąg; cromlech

kronika ˈkrɔ̃ɲika n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj księgi, w której wydarzenia prezentowane są zwykle w porządku chronologicznym; chronicle

kronikarz n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która napisała lub pisze kronikę chronicler

kropidło n
(botanika, botaniczny) Oenanthe L., rodzaj roślin z rodziny selerowatych; hemlock water dropwort
(kościelny) przyrząd o funkcji jak kropidło (1.1), ale wykonany w formie pojemnika z otworami osadzonego na trzonku aspergil aspergilium aspergillum
(kościelny) specjalna miotełka do kropienia wodą, w szczególności wodą święconą; aspergil aspergilium aspergillum

kropierz n
(jeździectwo, jeździecki) średniowieczne sukienne okrycie konia z otworami na oczy; caparison

kropka ˈkrɔpka n
małe wypełnione kółko, plamka spot
znak graficzny w postaci drobnego kółka (punktu) stosowany m.in.: dot period full stop

kropkowany ˌkrɔpkɔˈvãnɨ adj
pokryty kropkami dotted

kropla ˈkrɔpla n
drobna ilość płynu w kształcie zbliżonym do kuli, utrzymująca spoistość; drop drip raindrop blob glob

kropla w morzu ˈkrɔpla ˈv‿mɔʒu idiom
bardzo mała, całkowicie niewystarczająca ilość czegoś a drop in the bucket a drop in the ocean a drop in the sea

kropla, która przepełnia czarę ˈkrɔpla ˈktura pʃɛˈpɛwʲɲa ˈʧ̑arɛ n
dowolna przykrość lub niedogodność (jak niepowodzenie albo złośliwy postępek ze strony drugiego człowieka) występująca jako kolejna w łańcuchu i ostatecznie przekraczająca granice cierpliwości osoby, którą spotyka. the straw that broke the camel's back

krople n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek dozowany kroplami; drops

kroplomierz krɔˈplɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do odmierzania, dozowania kropli dropper

krosno ˈkrɔsnɔ n
(włókiennictwo) maszyna włókiennicza lub ręczny warsztat tkacki do wytwarzania tkanin, dywanów itp. przez wielokrotne przeplatanie nitek osnowy i wątku; loom

krosta ˈkrɔsta n
(medycyna, medyczny) wykwit na skórze, zawierający ropę lub płyn surowiczy; pimple pustule spot blister carbuncle

kroton ˈkrɔtɔ̃n n
(botanika, botaniczny) krzew ozdobny lub niewielkie drzewo, uprawiany również w celach leczniczych croton

krowa ˈkrɔva n
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica bydła domowego; cow
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) (obraźliwie) obraźliwe określenie kobiety cow

krowa, która dużo ryczy, mało mleka daje ˈkrɔva ˈktura ˈduʒɔ ˈrɨʧ̑ɨ ˈmawɔ ˈmlɛka ˈdajɛ proverb
z przechwałek niewiele wynika barking dogs seldom bite big talkers are little doers

krowi ˈkrɔvʲi adj
charakterystyczny dla krowy, mający cechy krowy bovine
pochodzący od krowy, odnoszący się do krowy bovine

krtaniowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krtani laryngeal

krtań kr̥tãɲ n
(anatomia, anatomiczny) górny odcinek układu oddechowego łączący gardło z tchawicą; larynx

kruchy ˈkruxɨ adj
(przenośnie, przenośnia) nietrwały, delikatny, słaby fragile
łatwo ulegający złamaniu, pokruszeniu brittle

krucjata kruˈʦ̑ʲjata n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej Crusade crusade
(przenośnie, przenośnia) kampania prowadzona przeciwko komuś lub czemuś crusade

krucyfiks kruˈʦ̑ɨfʲiks n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krzyż z wizerunkiem ukrzyżowanego Chrystusa; crucifix

kruczek ˈkruʧ̑ɛk n
wybieg, klauzula o nieoczywistych konsekwencjach loophole

kruczy ˈkruʧ̑ɨ adj
(książkowy) o włosach, piórach, sierści: intensywnie czarny i połyskliwy, taki jak u kruka raven
typowy dla kruka, należący do kruka, będący efektem działalności kruka raven

kruk kruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Corvus corax, czarny ptak z rodziny krukowatych, większy od wrony i gawrona zamieszkujący półkulę północną; raven

kruk krukowi oka nie wykole ˈkruk ːruˈkɔvʲi ˈɔka ˌɲɛ‿vɨˈkɔlɛ proverb
osoby znające się, zaprzyjaźnione i podobne do siebie, osoby należące do tej samej grupy interesów, do tej samej grupy zawodowej nie będą robiły sobie krzywdy one crow does not peck the other's eyes out

krukowate adj
(ornitologia, ornitologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych; Corvidae

krupier n
pracownik kasyna, który odpowiada za grę przy stole croupier

krupnik ˈkrupʲɲik n
(kulinaria) zupa na wywarze mięsno-jarzynowym, z ziemniakami, zasypana kaszą; barley soup

kruszarka kruˈʃarka n
(technologia, technika, techniczny) maszyna rozdrabniająca wykorzystująca proces kruszenia do wytwarzania kruszywa crusher

kruszyna kruˈʃɨ̃na n
(botanika, botaniczny) Frangula, rodzaj krzewów z rodziny szakłakowatych; buckthorn

kruszyna pospolita kruˈʃɨ̃na ˌpɔspɔˈlʲita n
(botanika, botaniczny) Frangula alnus, gatunek pospolitego w Polsce krzewu z rodziny szakłakowatych; glossy buckthorn

kruszyć v
zmieniać ciało stałe na drobne kawałki comminute crumb crumble crush
ulegać kruszeniu brittle

krużganek kruʒˈɡãnɛk n
(architektura, architektoniczny) korytarz otwarty arkadami na dziedziniec; cloister

krwawienie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: krwawić bleeding

krwawić ˈkr̥favʲiʨ̑ v
(medycyna, medyczny) broczyć krwią, tracić krew, wypływać z naczyń krwionośnych bleed

krwawnik n
(botanika, botaniczny) Achillea, rodzaj bylin z rodziny astrowatych; yarrow

krwawy adj
(przenośnie, przenośnia) okrutny, brutalny bloody

krwinka ˈkr̥fʲĩnka n
(biologia, biologiczny) komórka krwi blood cell hematocyte

krwiobieg n
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) układ krwionośny bloodstream

krwiodawca kr̥fʲjɔˈdafʦ̑a n
(medycyna, medyczny) osoba oddająca swoją krew w celu wykorzystania jej w krwiolecznictwie blood donor

krwiodawstwo kr̥fʲjɔˈdafstfɔ n
(medycyna, medyczny) oddawanie własnej krwi na cele medyczne; blood donation

krwiomocz ˈkr̥fʲjɔ̃mɔʧ̑ n
(medycyna, medyczny) obecność krwi w moczu haematuria hematuria

krwiopijca kr̥fʲjɔˈpʲijʦ̑a n
ten, który pije krew bloodsucker

krwioplucie n
(medycyna, medyczny) odpluwanie wydzieliny zmieszanej z krwią hemoptysis

krwistoczerwony ˌkr̥fʲistɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
(książkowy) mający kolor czerwony o odcieniu koloru krwi; intensywnie czerwony blood-red

krwisty adj
(potocznie, potoczny) pełen wigoru gutsy
o odcieniu koloru krwi sanguine
taki, który zawiera krew rare sanguine underdone
zaczerwieniony od napływu krwi blood-red

krwotoczny adj
związany z krwotokiem hemorrhagic

krwotok ˈkr̥fɔtɔk n
obfita utrata krwi na skutek urazu lub jako objaw choroby; haemorrhage hemorrhage bleeding

kryjówka krɨˈjufka n
miejsce bezpiecznego ukrycia czegoś; miejsce, gdzie ktoś ukrywa się hiding place hideout

krykiet ˈkrɨcɛt n
(sport, sportowy) gra zespołowa, w której zawodnicy dwóch drużyn próbują na zmianę zbić bramkę drużyny przeciwnej i obronić swoją; cricket

kryl krɨl n
rząd drobnych morskich skorupiaków zamieszkujących morza i oceany na całym świecie, stanowiący istotne źródło pokarmu m.in. wielorybów, ryb, pingwinów; krill

kryminalista ˌkrɨ̃mʲĩnaˈlʲista n
osoba, która dopuściła się przestępstwa kryminalnego criminal

kryminalistyczny adj
dotyczący kryminalistyki forensic

kryminalny ˌkrɨ̃mʲĩˈnalnɨ adj
odnoszący się do przestępstwa, związany z popełnieniem przestępstwa criminal
związany ze ściganiem przestępców criminal
taki, którego tematem jest przestępstwo i metody jego wykrywania crime

kryminał krɨ̃ˈmʲĩnaw n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór o tematyce kryminalnej, związanej z przestępstwem crime story

kryminologia ˌkrɨ̃mʲĩnɔˈlɔɟja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka o przestępczości (przestępstwach, przestępcy, objawach i przyczynach przestępczości oraz wszelkich związanych z nią zjawiskach); criminology

kryminologiczny ˌkrɨ̃mʲĩnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący kryminologii, związany z kryminologią criminological

krymski ˈkrɨ̃msʲci adj
od Krym Crimean

krymskotatarski ˌkrɨ̃mskɔtaˈtarsʲci adj
odnoszący się do Tatarów krymskich Crimean Tatar

kryniczny adj
pochodzący z krynicy spring

kryolit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady halogenków; cryolite

krypta ˈkrɨpta n
podziemne pomieszczenie w kościele przeznaczone do przechowywania relikwii lub chowania zmarłych; crypt vault

kryptografia n
umiejętność przekształcania tekstu zrozumiałego dla wszystkich w tekst zaszyfrowany; szyfrowanie cryptography

kryptograficzny adj
związany z kryptografią, dotyczący kryptografii cryptographic

kryptologia n
(matematyka, matematyczny) (informatyka, informatyczny) dziedzina wiedzy zajmująca się przekazywaniem informacji w sposób zabezpieczony przed nieuprawnionym dostępem, obejmuje tak utajnianie wiadomości (kryptografię) jak i przełamywanie ich zabezpieczeń i odczyt treści (kryptoanalizę); cryptology

krypton ˈkrɨptɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Kr i liczbie atomowej 36; krypton

kryptonim n
złożenie liter i cyfr albo wyraz, który ukrywa nazwę czegoś lub czyjeś nazwisko code name cryptonym

krystalit krɨˈstalʲit n
(chemia, chemiczny) część ciała stałego o budowie krystalicznej będąca obszarem monokrystalicznego uporządkowania; crystallite

krystalizować v
(chemia, chemiczny) tworzyć strukturę krystaliczną cristalize

kryształ ˈkrɨʃ.taw n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej; crystal

kryterium n
obserwowany czynnik, wchodzący w skład danych służących za podstawę oceny, wyceny, podziału, decyzji lub wyboru criterion

krytycznie adv
oceniając surowo lub bardzo niedobrze detractively
używając krytyki ((na przykład) jako recenzent książek, płyt, itp.) critically

krytyczny krɨˈtɨʧ̑nɨ adj
bardzo trudny, ciężki crucial
znajdujący się w decydującej fazie crucial
surowo lub negatywnie oceniający kogoś lub coś critical
oparty na sumiennej, rzeczowej ocenie critical

krytyk ˈkrɨtɨk n
osoba oceniająca coś lub kogoś negatywnie critic detractor
osoba oceniająca dzieła sztuki i dzieła naukowe critic reviewer

krytyka ˈkrɨtɨka n
surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś criticism

krytykować ˌkrɨtɨˈkɔvaʨ̑ v
oceniać negatywnie, wytykać będy, niepowodzenia, wady criticize find fault pick holes in

kryzys ˈkrɨzɨs n
zła sytuacja (trwająca dłużej) crisis slump

kryzys wieku średniego n
(psychologia, psychologiczny) nazwa okresu w połowie życia człowieka polegająca na przewartościowaniu dotychczasowych priorytetów, (na przykład) dotyczących pracy zawodowej, małżeństwa czy rodziny; midlife crisis mid-life crisis

krzaczek ˈkʃaʧ̑ɛk n
mały krzak little bush

krzak kʃak n
(botanika, botaniczny) krzew bush shrub
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) zwykle w lm zbiór bezsensownych znaków powstały z logicznego tekstu, np. na skutek niepoprawnych ustawień strony kodowej lub wystąpienia błędów mojibake

krzak gorejący ˈkʃaɡ ˌːɔrɛˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) według Biblii: płonący krzak, pod postacią którego Bóg objawił się Mojżeszowi; burning bush

krzem kʃɛ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Si i liczbie atomowej 14; silicon silicium

krzemian ˈkʃɛ̃mʲjãn n
(chemia, chemiczny) sól kwasu krzemowego; silicate

krzemień n
(geologia, geologiczny) krzemionkowa, skrytokrystaliczna skała osadowa firestone flint

krzepki adj
silny fizycznie, pełen tężyzny robust sturdy able-bodied brawny lusty hale

krzepkość n
cecha tego, kto jest krzepki, pełen tężyzny robustness lustiness

krzesiwo n
dawne narzędzie do rozniecania ognia; firesteel flint friestone

krzesło ˈkʃɛswɔ n
mebel przeznaczony do siedzenia, zazwyczaj prosty, bez podłokietników, z oparciem na plecy i czterema nogami; chair seat

krzesło elektryczne ˈkʃɛswɔ ˌɛlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wykonywania wyroków śmierci; electric chair

krzew ozdobny ˈkʃɛf ɔˈzdɔbnɨ n
krzew o dużych walorach estetycznych ornamental shrub

krzta kʃta n
(przestarzałe, przestarzały) mała, niewielka ilość hint

krztusiec ˈkʃtuɕɛʦ̑ n
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba wieku dziecięcego, której objawem są kaszel i duszności; pertussis whooping cough

krzyczeć ˈkʃɨʧ̑ɛʨ̑ v
mówić lub wołać bardzo głośno shout cry scream yell

krzyk kʃɨk n
głośne wołanie lub nieartykułowane dźwięki shout scream

krzykliwy kʃɨkˈlʲivɨ adj
o człowieku skłonny do krzyku, do krzyczenia clamorous
o kolorze, barwie, ozdobie jaskrawy, zwracający uwagę swoją jaskrawością blatant florid garish lurid

krzywa ˈkʃɨva n
(matematyka, matematyczny) dowolna linia ciągła na płaszczyźnie lub w przestrzeni; curve

krzywa stożkowa ˈkʃɨva stɔʃˈkɔva n
(matematyka, matematyczny) krzywa powstała przez przecięcie stożka płaszczyzną; conic conic curve

krzywaśnia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) spiralne zakończenie pastorału crozier head

krzywda ˈkʃɨvda n
szkoda, strata, która spotyka kogoś niezasłużenie, niesłusznie harm wrong

krzywdzić v
wyrządzać krzywdę harm

krzywe zwierciadło ˈkʃɨvɛ zvʲjɛrʲˈʨ̑adwɔ n
lustro o pofalowanej powierzchni, dające skrzywiony obraz distorting mirror

krzywica n
(medycyna, medyczny) choroba wieku dziecięcego spowodowana niedoborem witaminy D w organizmie, charakteryzująca się zmianami w układzie kostnym i zaburzeniami rozwojowymi; rickets

krzywomierz n
przyrząd służący do mierzenia długości linii krzywych (zwłaszcza na mapie); urządzenie ma kółko, które należy prowadzić po mierzonej linii, a jego liczba obrotów przeliczana jest na odległość; opisometer

krzywonogi ˌkʃɨvɔ̃ˈnɔɟi adj
mający krzywe nogi bow-legged

krzywoprzysięstwo ˌkʃɨvɔpʃɨˈɕɛ̃w̃stfɔ n
złożenie fałszywych zeznań pod przysięgą perjury

krzywy ˈkʃɨvɨ adj
wygięty, powyginany, nieprosty crooked

krzyż kʃɨʃ n
(anatomia, anatomiczny) część kręgosłupa; sacrum lower back
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, trudności rood cross
konstrukcja, figura geometryczna lub znak złożony z dwóch przecinających się linii; cross
order, odznaczenie w kształcie krzyża (1.1) Cross cross

krzyżak ˈkʃɨʒak n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) Araneus diadematus, pająk, na którego grzbiecie znajduje się krzyż; cross spider
przyrząd z dwóch skrzyżowanych części cross

krzyżmo n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie konsekrowany olej używany m.in. przy poświęcaniu ołtarzy i kościołów; chrism

krzyżować v
(biologia, biologiczny) łączyć różne genetycznie organizmy cross-fertilize crossbreed hybridise hybridize interbreed intercross
układać na krzyż dislocate
wiązać lub przybijać do krzyża crucify
powodować udaremnienie, psucie czegoś stymie thwart

krzyżowiec n
(historia, historyczny, historycznie) uczestnik zwoływanych przez kościół wypraw krzyżowych crusader

krzyżowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący krzyża – dolnego odcinka kręgosłupa sacral
mający kształt krzyża cross-shaped
ułożony na kształt krzyża intersecting
związany z krzyżem jako symbolem chrześcijaństwa cross

krzyżyk ˈkʃɨʒɨk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak muzyczny podnoszący nutę o pół tonu; sharp

krzyżówka kʃɨˈʒufka n
(biologia, biologiczny) roślina lub zwierzę mające rodziców z dwóch różnych taksonów (gatunków, podgatunków, odmian lub form), posiadające przez to cechy obojga osobników; crossbreed hybrid
(ornitologia, ornitologiczny) Anas platyrhynchos, gatunek kaczki; mallard
(potocznie, potoczny) skrzyżowanie dróg crossing crossroads intersection junction
zagadka, którą rozwiązuje się przez wpisywanie w odpowiednie pola odgadniętych wyrazów; crossword crossword puzzle

król krul n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koronowany władca państwa; king
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba najważniejsza w danej dziedzinie king
(szachy, pojęcie szachowe) najważniejsza figura w szachach; king
(termin karciany) figura w kartach między damą a asem; king

król jest nagi ˈkrulʲ ˈjɛst ˈnaɟi proverb
stwierdzenie oczywistości, której inni nie chcą lub boją się zauważyć, kiedy wygodniej im jest udawać, że wszystko jest w porządku the emperor has no clothes

król strzelców ˈkrul ˈsṭʃɛlʦ̑uf n
(sport, sportowy) zawodnik, który w pewnym okresie lub na danych zawodach zdobył najwięcej bramek; top scorer

król zwierząt ˈkrul ˈzvʲjɛʒɔ̃nt idiom
lew king of beasts

król śledziowy n
(dawniej, dawny) (ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba z gatunku wstęgor królewski, Regalecus glesne; king of herrings giant oarfish

królestwo kruˈlɛstfa kruˈlɛstfɔ n
ustrój państwa, w którym rządzi król lub królowa; kingdom realm

królewski kruˈlɛfsʲci adj
mający związek z królem lub królową royal regal

króliczek kruˈlʲiʧ̑ɛk n
kelnerka w nocnym klubie w kostiumie królika bunny
młody, mały królik bunny
zabawka lub słodycze w kształcie królika bunny

królik ˈkrulʲik n
(zoologia, zoologiczny) udomowione zwierzę z rodziny zającowatych; rabbit coney
(pejoratywnie, pejoratywny) władca małego państwa kinglet

królobójca n
zabójca króla regicide

królowa kruˈlɔva n
monarchini rządząca królestwem queen
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) płodna samica niektórych owadów społecznych, np. pszczół, os, trzmieli, mrówek, termitów queen
żona króla queen
(termin karciany) dama queen

królować v
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprawować władzę królewską reign
zajmować najwyższą, najważniejszą pozycję dominate
znajdować się wyżej od innych obiektów tower

królówka koroniasta kruˈlufka ˌkɔrɔ̃ˈɲasta n
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bekardów; Amazonian Royal Flycatcher Amazonian royal flycatcher

krótka pozycja ˈkrutka pɔˈzɨʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) sprzedaż instrumentu pochodnego short position

krótki ˈkrutʲci adj
mający małą długość short brief
trwający niedługo short brief concise
zwięzły, wyrażający treść w niewielu słowach concise short brief

krótko ˈkrutkɔ adv
od krótki briefly shortly

krótkowidz n
osoba źle, nieostro widząca obiekty będące daleko; krótkowzroczny myopic

krótkowzroczność ˌkrutkɔˈvzrɔʧ̑nɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wada refrakcyjna wzroku, polegająca na tym, że oko nieprawidłowo skupia promienie świetlne, przez co niewyraźnie widzi się odległe przedmioty; myopia

krąg krɔ̃ŋk n
okrąg circle ring

krążek lodowy ˈkrɔ̃w̃ʒɛk lɔˈdɔvɨ n
(meteorologia, meteorologiczny) postać lodu pływającego, przeważnie płytka lub płyta o średnicy od 30 cm do 3 m i grubości do 10 cm, z podniesionym obrzeżem pancake ice

krążownik krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) opancerzony okręt bojowy o silnym uzbrojeniu; cruiser

krążownik liniowy krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik lʲĩˈɲjɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) klasa dużych okrętów artyleryjskich, która wykształciła się w okresie poprzedzającym I wojnę światową jako połączenie cech krążowników i pancerników; battlecruiser

krążownik przeciwlotniczy krɔ̃w̃ˈʒɔvʲɲik ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ n
(wojskowość, wojskowy) historyczna klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników lekkich, których przeznaczeniem była ochrona zespołów okrętów przed atakami lotnictwa; anti-aircraft cruiser

krążyć ˈkrɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
robić okrążenie, obieg rotate

kręcić ˈkrɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
obracać coś turn
zwijać wind roll twist
obracać się go round turn round
poruszać się po określonym terenie w różnych kierunkach wander about
skręcać się w loki (o włosach) curl

kręg n
(anatomia, anatomiczny) podstawowy element budujący kręgosłup vertebra

kręgosłup krɛ̃ŋˈɡɔswup n
(anatomia, anatomiczny) część szkieletu, stanowiąca jego główną oś i podporę; spine backbone vertebral column

kręgowiec krɛ̃ŋˈɡɔvʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) organizm mający szkielet z kręgosłupem; vertebrate

krępować krɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
mocno wiązać ręce lub nogi np. sznurem, aby utrudnić poruszanie bind

krętacz n
człowiek oszukujący, używający wykrętów, wybiegów shyster twister

krętogłów krɛ̃nˈtɔɡwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Jynx torquilla, ptak leśny potrafiący znacznie wykręcać głowę; wryneck

kręty ˈkrɛ̃ntɨ adj
taki, który nie biegnie w linii prostej, pełen zakrętów winding

kseno- ˈksɛ̃nɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z czymś obcym, odmiennym xeno-

ksenofil ksɛ̃ˈnɔfʲil n
osoba pozytywnie nastawiona do cudzoziemców xenophile

ksenofob n
osoba negatywnie, wrogo nastawiona do obcokrajowców oraz tego, co obce, pochodzące z zagranicy xenophobe

ksenofobia ˌksɛ̃nɔˈfɔbʲja n
(psychologia, psychologiczny) niechęć, wrogość, lęk wobec obcokrajowców i wszystkiego, co obce, zagraniczne, cudzoziemskie; xenophobia xenophoby

ksenofobicznie adv
w sposób ksenofobiczny, zgodnie z ksenofobią xenophobically

ksenofobiczny adj
związany z ksenofobią; stanowiący przejaw ksenofobii xenophobic

ksenon ˈksɛ̃nɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Xe i liczbie atomowej 54; xenon

ksenotym n
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj rzadkiego minerału o barwie brunatnej; xenotime

kserograf ksɛˈrɔɡraf n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych photocopier xerographic printer

kserograficzny adj
(drukarstwo, drukarski) związany z kserografią, dotyczący kserografii xerographic

kserokopia n
(biurowość, biurowy) kopia dokumentu sporządzona przy użyciu kserokopiarki xerox photocopy xerox copy

kserokopiarka n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do kopiowania materiałów drukowanych lub odręcznych; photocopier copier

ksi ksʲi n
nazwa czternastej litery alfabetu greckiego, ξ; xi

ksiądz cɕɔ̃nʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijański duchowny, posiadający święcenia kapłańskie priest

książeczka żeglarska n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (administracja) państwowy dokument zawodowy marynarzy pracujących w marynarce handlowej, który potwierdza tożsamość, dokumentuje przebieg pracy oraz umożliwia przekraczanie granic morskich i pobyt we wszystkich portach świata; seaman's book

książka ˈcɕɔ̃w̃ʃka n
dokument piśmienniczy w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym; book
(potocznie, potoczny) treść książki (1.1) (np. powieść) book

książka elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) e-book, utwór literacki w wersji elektronicznej; e-book electronic book

książka kucharska ˈcɕɔ̃w̃ʃka kuˈxarska n
książka będąca zbiorem przepisów kulinarnych; cookbook

książka telefoniczna ˈcɕɔ̃w̃ʃka ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑na n
spis właścicieli telefonów wraz z numerami telefonów, posortowany zazwyczaj alfabetycznie albo tematycznie; phone book telephone directory

książkowy cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ adj
odnoszący się do książki, zawarty w książce bookish

książę ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ n
wysoki tytuł szlachecki duke
władca księstwa, monarcha niekoronowany na króla prince
syn monarchy prince

książę małżonek ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ mawˈʒɔ̃nɛk n
w niektórych krajach: tytuł przysługujący małżonkowi panującej monarchini, niemającemu władzy monarchy ani tytułu królewskiego prince consort

książę z bajki ˈcɕɔ̃w̃ʒɛ ˈz‿bajci n
(żartobliwie) nieosiągalny ideał partnera wymarzony przez młodą kobietę, dziewczynę (mężczyznę, chłopaka) prince charming

księga ˈcɕɛ̃ŋɡa n
opasła książka book

księga wieczysta ˈcɕɛ̃ŋɡa vʲjɛˈʧ̑ɨsta n
urzędowy rejestr określający stan prawny nieruchomości; the land and mortgage register

księgarnia cɕɛ̃ŋˈɡarʲɲa n
sklep z książkami, czasopismami, mapami itp.; bookshop bookstore

księgarz n
(handel, handlowy) sprzedawca w księgarni bookseller

księgosusz n
(weterynaria, weterynaryjny) ostra choroba zakaźna bydła powodowana przez wirusy z rzędu Mononegavirales; rinderpest

księgowość cɕɛ̃ŋˈɡɔvɔɕʨ̑ n
(ekonomia, ekonomiczny) systematyczne rejestrowanie przychodów i wydatków przedsiębiorstwa; bookkeeping accounting

księgowy cɕɛ̃ŋˈɡɔvɨ n
(księgowość) osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem ksiąg rachunkowych accountant bookkeeper

księstwo ˈcɕɛ̃w̃stfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządzone przez księcia państwo lub jego część duchy dukedom principality princedom

księżna ˈcɕɛ̃w̃ʒna n
kobieta, która sprawuje władzę w księstwie duchess

księżniczka cɕɛ̃w̃ʒʲˈɲiʧ̑ka n
córka księcia princess

księżyc ˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
Księżyc widziany jako tarcza na niebie lub jej część moon
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające planetę, planetę karłowatą, planetoidę itp.; moon

księżycowy ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ adj
związany z Księżycem, dotyczący Księżyca lunar

księżycówka ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ufka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Leuresthes tenuis, gatunek małej morskiej ryby z rodziny Atherinopsidae, znanej głównie z powodu pory odbywania tarła oraz nietypowego dla ryb miejsca składania ikry; grunion
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) nielegalnie pędzona wódka, rzekomo nocą, przy świetle księżyca moonlight moonshine

ksylen ˈksɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) węglowodór aromatyczny używany głównie jako rozpuszczalnik; xylene

ksylitol ksɨˈlʲitɔl n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) zredukowana pochodna ksylozy stosowana w przemyśle spożywczym jako dodatek służący do słodzenia żywności; xylitol

ksylo- ˈksɨlɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drewnem lub drzewem xylo-

ksylofag ksɨˈlɔfak n
(zoologia, zoologiczny) organizm odżywiający się drewnem, drewnojad; xylophage

ksylofon ksɨˈlɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samobrzmiący instrument perkusyjny (idiofon uderzany), w którym dźwięk powstaje na skutek uderzenia w szereg płytek różnej długości; xylophone

ksylometazolina ˌksɨlɔ̃mɛtazɔˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek sympatykomimetyczny, pochodna imidazoliny xylometazoline

kształcić v
przekazywać swoją wiedzę lub/i umiejętności educate instruct
rozwijać lub utrwalać określone cechy charakteru broaden cultivate develop discipline ennoble train
zdobywać wiedzę, umiejętności be educated go to schools study

kształt kʃtawt n
zarys przedmiotu, inny przedmiot, figura lub bryła, które ten przedmiot przypomina form shape

kształtować kʃtawˈtɔvaʨ̑ v
nadawać kształt rzeczom form

kszyk kʃɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinago gallinago, mały, długodzioby, jasnobrązowy ptak eurazjatycki; snipe

kto ktɔ pronoun
(zobacz) ktoś anybody anyone somebody someone
…służący do zadawania pytań o takie orzeczniki who
…służący jako podmiot zdania podrzędnego, gdy określa ono osobę lub zwierzę who that

kto mieczem wojuje, (ten) od miecza ginie ˈktɔ ˈmʲjɛʧ̑ɛ̃m vɔˈjüjɛ ˈtɛ̃n ɔd‿ˈmʲjɛʧ̑a ˈɟĩɲɛ proverb
jeśli ktoś próbuje kogoś skrzywdzić, to najczęściej sam zostaje poszkodowany, pokonany takimi samymi metodami he who lives by the sword shall die by the sword live by the sword, die by the sword

kto nie ma córek, ten nie ma dzieci ˈktɔ ˈɲɛ‿ma ˈʦ̑urɛk ˈtɛ̃nʲ ˈɲɛ‿ma ˈʥ̑ɛ̇ʨ̑i proverb
córki są bardziej oddanymi dziećmi niż synowie, silniej przywiązują się do rodziców a son is a son till he gets him a wife, but a daughter's a daughter all the days of her life

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada ˈktɔ pɔtʲ‿ˈcĩm ˈdɔwʲci ˈkɔpʲjɛ ˈsãm ˈvʲ‿ɲɛ ˈfpada proverb
intrygi zwykle obracają się przeciw intrygantowi he who digs a pit for others, falls in himself

kto rano wstaje, temu Pan Bóg daje ˈktɔ ˈrãnɔ ˈfstajɛ ˈtɛ̃mu ˈpãn‿buɡ ˈdajɛ proverb
ludziom pracowitym dobrze się wiedzie, bo wszystko im sprzyja, nawet sam Bóg the early bird gets the worm the morning hour has gold in its mouth

kto sieje wiatr, ten zbiera burzę ˈktɔ ˈɕɛ̇jɛ ˈvʲjatr̥ ˈtɛ̃n ˈzbʲjɛra ˈbuʒɛ proverb
kto wywołuje zamęt, niezgodę, może sam paść ofiarą swoich poczynań sow the wind, reap the whirlwind who sows the wind, will reap the whirlwind

kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha ˈktɔ‿ɕɛ ˌna‿ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɨ̃m ˈspaʒɨw ˈtɛ̃n ːa‿ˈʑĩmnɛ ˈdmuxa proverb
po bolesnych doświadczeniach ludzie stają się przesadnie ostrożni once bitten, twice shy

kto szuka, ten znajdzie ˈktɔ ˈʃuka ˈtɛ̃n ˈznajʥ̑ɛ proverb
jeśli jest się wytrwałym w swoich postanowieniach, na pewno osiągnie się swój cel he that seeketh findeth

kto z kim przestaje, takim się staje proverb
długie przebywanie z kimś powoduje upodobnienie się do niego, przejęcie czyichś zwyczajów, poglądów who keeps company with wolves, will learn to howl

ktokolwiek ktɔˈkɔlvʲjɛk pronoun
obojętnie, bez znaczenia kto anyone anybody

ktoś ktɔɕ indefinitePronoun
nieokreślona osoba, nieznany człowiek somebody someone

który ˈkturɨ pronoun
…pytajny, służący do tworzenia pytań o numer elementu w danej grupie which which one
…pytajny, służący do tworzenia pytań o sprecyzowanie elementu w danej grupie which which one
…względny, łączący zdanie podrzędne z nadrzędnym, gdy zdanie podrzędne opisuje cechę jednego z rzeczowników (lub wyrazów pełniących funkcję rzeczownika) zdania nadrzędnego who that which

którykolwiek indefinitePronoun
wszystko jedno który any any of them either whichever

któryś ˈkturɨɕ indefinitePronoun
pewien, jakiś, jeden; nieznany lub nieważne który any

którędy interrogativePronoun
zaimek wprowadzający pytanie o drogę, którą coś lub ktoś się porusza which way

którędy pronoun
zaimek wprowadzający zdanie podrzędne dotyczące drogi, którą coś lub ktoś się porusza which way

ku ku preposition
…wskazujący kierunek towards

kubański kuˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa lub wyspy Kuba, pochodzący z Kuby Cuban

kubek ˈkubɛk n
naczynie ceramiczne bądź drewniane, z którego można pić, może być zaopatrzone w ucho, mug cup

kubizm ˈkubʲism̥ n
(sztuka) kierunek w sztuce zapoczątkowany we Francji na początku XX wieku, który opiera się o spłaszczenie perspektywy i zgeometryzowanie kształtów; cubism
(architektura, architektoniczny) czeski i słowacki styl w architekturze na początku XX w.; cubism

kuc kuʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) (jeździectwo, jeździecki) koń niewielkich rozmiarów, nie przekraczający 148 cm w kłębie; pony

kucać ˈkuʦ̑aʨ̑ v
obniżać się opierając ciało na zgiętych nogach squat hunker

kucharz ˈkuxaʃ n
(kulinaria) ten, kto gotuje potrawy; cook

kuchcić ˈkuçʨ̑iʨ̑ v
(potocznie, potoczny) przyrządzać potrawy concoct

kuchenka kuˈxɛ̃nka n
(potocznie, potoczny) sprzęt kuchenny służący do dostarczania ciepła podczas gotowania stove cooker

kuchenka mikrofalowa n
(kulinaria) (technologia, technika, techniczny) piecyk kuchenny podgrzewający produkty przy pomocy energii mikrofal radiowych; microwave oven

kuchenny kuˈxɛ̃nːɨ adj
związany z kuchnią, używany w kuchni kitchen

kuchnia ˈkuçɲa n
komplet mebli kuchennych kitchen
pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków; kitchen cuisine
sposób przyrządzania potraw przez daną osobę, restaurację itp. cooking cuisine
zbiór dań charakterystycznych dla danej narodowości lub sposobu odżywiania się cuisine cooking

kucyk ˈkuʦ̑ɨk n
(zoologia, zoologiczny) (zdrobniale) od kuc pony
(fryzjerstwo, fryzjerski) rodzaj fryzury, w której włosy są związane razem i luźno opadają; ponytail

kudu n
(zoologia, zoologiczny) antylopa z rodzaju niala kudu

kufa ˈkufa n
(kynologia, kynologiczny) przednia część głowy psa obejmująca trzewioczaszkę; snout

kufel ˈkufɛl n
grubościenne duże naczynie z uchem do picia piwa lub wina; mug beer stein

kufer ˈkufɛr n
bagażnik samochodu osobowego lub autobusu trunk boot
okuta skrzynia z wypukłym (rzadziej płaskim) wiekiem, dawniej do przewożenia, a obecnie do przechowywania rzeczy, głównie odzieży trunk box chest coffer

kuficki adj
związany z miastem Kufa, dotyczący miasta Kufa Cufic Kufic

kuglarstwo n
zajęcie kuglarza prestidigitation

kuguar n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię; cougar
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) cougar

kujon ˈkujɔ̃n n
(pogardliwie) osoba, która dużo się uczy, ale bez zrozumienia swot

kukabura n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Dacelo; kookaburra

kukabura chichotliwa n
(ornitologia, ornitologiczny) Dacelo novaeguineae, gatunek ptaka z rodziny zimorodkowatych; laughing kookaburra

kukanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: kukać cuckooing

kuku ˈkuku interjection
wyraz onomatopeiczny naśladujący odgłosy kukułki cuckoo

kukurydza ˌkukuˈrɨʣ̑a n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Zea L., rodzaj roślin zbożowych z rodziny wiechlinowatych; maize corn

kukuryku ˌkukuˈrɨku interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk naśladujący pianie koguta cock-a-doodle-doo

kukułka kuˈkuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) Cuculus canorus, ptak wędrowny podrzucający jaja do innych gniazd; cuckoo

kukła ˈkukwa n
przedmiot wykonany na podobieństwo postaci człowieka, zwykle przedstawionej karykaturalne effigy

kula ˈkula n
(fizyka, fizyczny) (astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie w kształcie zbliżonym do kuli (1.1) sphere
(geometria) abstrakcyjna bryła utworzona z wszystkich punktów, których odległość od pewnego ustalonego punktu jest niewiększa od pewnej ustalonej liczby; ball
każdy przedmiot o kształcie zbliżonym do kuli (1.1) ball
(medycyna, medyczny) rodzaj laski do wysokości pachy ułatwiająca chodzenie inwalidzie; crutch
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w konkurencji pchnięcia kulą; shot
(wojskowość, wojskowy) pocisk z broni palnej shot

kula ziemska n
(geografia, geograficzny) glob ziemski the globe

kulawy kuˈlavɨ adj
utykający na nogę lame

kulig ˈkulʲik n
(książkowy) (dawniej, dawny) zabawa zapustna połączona z objeżdżaniem na saniach domów sąsiedzkich, później także kawalkada sań jadących dla zabawy; (zobacz) też kulig w Encyklopedii staropolskiej; sleigh ride sleighing party

kulik ˈkulʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Numenius, rodzaj dużego i cętkowanego, eurazjatyckiego ptaka z długim dziobem, z rodziny bekasowatych curlew

kulinarny ˌkulʲĩˈnarnɨ adj
taki, który dotyczy gotowania, kulinariów, gastronomii, przygotowywania potraw culinary

kulochwyt n
wał osłaniający strzelnicę butt

kulomb ˈkulɔ̃mp n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI, oznaczana symbolem C; coulomb

kulometr kuˈlɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) urządzenie do pomiaru ładunku elektrycznego voltameter

kulomiot kuˈlɔ̃mʲjɔt n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca pchnięcie kulą shot putter

kulon ˈkulɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) Burhinus oedicnemus, średni eurazjatycki i afrykański ptak wędrowny o dużych, żółtych oczach; Stone Curlew
(ornitologia, ornitologiczny) ogólnie ptak z rodziny o tej nazwie (Burhinidae); stone-curlew thick-knee

kuloodporny adj
taki, który jest odporny na przebicie kulą z broni palnej bulletproof bullet-proof

kulszowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący okolic kulszy sciatic

kult kult n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zachowania o charakterze religijnym skupione na bóstwie, innej istocie lub przedmiocie; cult
(przenośnie, przenośnia) opowiadanie się za jakąś wartością, przekonaniem cult

kultowy adj
związany z kultem, dotyczący kultu cult
(przenośnie, przenośnia) taki, który cieszy się dużą popularnością w określonej grupie społecznej cult

kultura kulˈtura n
całokształt dorobku materialnego i duchowego danej społeczności lub całej ludzkości culture

kultura masowa n
odmianą kultury, której podstawowym celem jest zaspokojenie potrzeb i gustów masowej publiczności; popular culture

kulturalny ˌkultuˈralnɨ adj
dotyczący kultury, szerzący kulturę cultural
taki, który odznacza się kulturą, wykształceniem, dobrym wychowaniem well-mannered

kulturowo ˌkultuˈrɔvɔ adv
od kulturowy culturally

kulturowy ˌkultuˈrɔvɨ adj
dotyczący kultury culture

kultywar kulˈtɨvar n
(botanika, botaniczny) odmiana uprawna rośliny wybrana z uwagi na szczególne właściwości; cultivar

kum kũm interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) imitacja dźwięku wydawanego przez żabę ribbit

kumak nizinny n
(zoologia, zoologiczny) Bombina bombina, gatunek płaza bezogonowego z rodziny kumakowatych; European fire-bellied toad

kumbryjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język kumbryjski; Cumbric

kumin ˈkũmʲĩn n
(spożywczy) przyprawa z nasion kminu rzymskiego cumin

kumkwat ˈkũmkfat n
mały, pomarańczowy, słodko-kwaśny owoc tej rośliny cumquat kumquat

kumpel ˈkũmpɛl n
(potocznie, potoczny) kolega, przyjaciel buddy pal

kumulacja n
nagromadzenie / skupienie się czegoś w jednym miejscu; (także, też) sumowanie działań, doświadczeń itp. accumulation cumulation

kumulować ˌkũmuˈlɔvaʨ̑ v
gromadzić, zbierać elementy cumulate

kumycki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język kumycki Kumyk

kumys ˈkũmɨs n
(kulinaria) (etnografia, etnograficzny) napój alkoholowy otrzymywany z mleka klaczy lub oślicy poddanego fermentacji, popularny w Azji; koumiss kumis

kuna ˈkũna n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny łasicowatych (Martes), zwyczajowo także ssak należący do tego rodzaju; marten

kundalini n
(filozofia, filozoficzny) w filozofii i mistyce hinduskiej: energia, która spoczywa u podstawy kręgosłupa kundalini

kundel ˈkũndɛl n
pies nie zaliczany do żadnej z ras psów cur mongrel mutt bitzer random-bred dog tyke

kungur ˈkũŋɡur n
(geologia, geologiczny) czwarty, najmłodszy wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 275,6 – 270,6 milionów lat temu; Kungurian

kunktatorstwo ˌkũŋktaˈtɔrstfɔ n
(psychologia, psychologiczny) świadome zwlekanie ze zrobieniem czegoś, co nie jest przyjemne procrastination

kunsztowny kũw̃ˈʃtɔvnɨ adj
wytwornie ozdobiony, wykonany misternie, po mistrzowsku elaborate

kuoka n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, torbacz z gatunku kuoka krótkoogonowa, Setonix brachyurus quokka

kuoka krótkoogonowa n
(zoologia, zoologiczny) Setonix brachyurus, gatunek zwierzęcia z monotypowego rodzaju kuoka, Setonix quokka

kupa ˈkupa n
(potocznie, potoczny) dużo czegoś lub kogoś, masa a whole lot

kupaż ˈkupaʃ n
(spożywczy) mieszanie różnych rodzajów wina w celu otrzymania napoju o pożądanych właściwościach coupage

kupiec ˈkupʲjɛʦ̑ n
ktoś, kto coś kupuje buyer purchaser
ktoś, kto trudni się handlem, właściciel sklepu, przedsiębiorstwa handlowego merchant dealer shopkeeper tradesman

kupić kota w worku ˈkupʲiʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
(potocznie, potoczny) kupić coś bez obejrzenia, bez sprawdzenia buy a pig in a poke

kuplet ˈkuplɛt n
(książkowy) zwrotka satyrycznej piosenki o aktualnej treści couplet
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część ronda między kolejnymi wystąpieniami refrenu couplet

kupno ˈkupnɔ n
nabywanie czegoś purchase

kupny ˈkupnɨ adj
(potocznie, potoczny) ze sklepu bought venal

kupować kuˈpɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) dać się oszukać, uznawszy coś za prawdę buy
nabywać coś w zamian za jakąś sumę pieniędzy buy purchase

kupować kota w worku kuˈpɔvaʨ̑ ˈkɔta ˈv‿ːɔrku v
kupować bez dokładnego sprawdzenia, bez obejrzenia, bez kontroli, w ciemno buy a pig in a poke

kupryt ˈkuprɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, tlenek miedzi; ruda miedzi; cuprite

kura ˈkura n
(ornitologia, ornitologiczny) (rolnictwo, rolniczy) ptak hodowany dla mięsa i jaj; hen

kuracja kuˈraʦ̑ʲja n
szereg stosownie dobranych środków i zabiegów leczniczych lub farmaceutycznych dla poprawienia stanu zdrowia i urody cure treatment

kurak ˈkurak n
młody kogut, kurczak chicken
zwykle w lm: rząd ptaków odznaczających się krępą budową, silnymi nogami do rozgrzebywania gleby; gallinacean

kurator sądowy n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba wyznaczona przez sąd do sprawowania nadzoru nad kimś i realizacją przez niego orzeczeń; parole officer probation officer

kurcz n
(medycyna, medyczny) bezwiedne nadmierne skurcze mięśni poprzecznie prążkowanych lub gładkich, występujące pod wpływem działania różnych bodźców i często powodujące uczucie bólu; spasm

kurczak ˈkurʧ̑ak n
(ornitologia, ornitologiczny) większe kurczę (pisklę kury) chicken
(kulinaria) mięso z kurczaka (1.1) chicken

kurczyć v
zmniejszać przez ściąganie, podkulanie contract shrink

kurczę ˈkurʧ̑ɛ interjection
…wyrażający zdziwienie, zaskoczenie darn darn it

kurczę ˈkurʧ̑ɛ n
pisklę kury chicken

kurdupel kurˈdupɛl n
(pospolicie) (pogardliwie) ktoś bardzo niski, krępy, przysadzisty shorty

kurdyjski kurˈdɨjsʲci adj
dotyczący / pochodzący z ludu Kurdów Kurdish

kurdyjski kurˈdɨjsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Kurdów Kurdish

kurdystański adj
związany z Kurdystanem, dotyczący Kurdystanu Kurdistani

kurek ˈkurɛk n
(dawniej, dawny) (etnografia, etnograficzny) atrapa koguta wykorzystywane w zwyczajach ludowych, zabawach strzeleckich, łopoczące na dachu weathercock
(technologia, technika, techniczny) element zamykający lub otwierający przepływ substancji tap
(wojskowość, wojskowy) element powodujący odpalenie pocisku wskutek uderzenia iglicą; cock hammer

kurewka n
(wulgarnie, wulgaryzm) (zdrobniale) od: kurwa whoreling

kurewski kuˈrɛfsʲci adj
(wulgarnie, wulgaryzm) właściwy prostytutkom lub kobietom rozwiązłym, charakterystyczny dla nich whorish
(wulgarnie, wulgaryzm) zły, wstrętny, podły lousy

kurewstwo kuˈrɛfstfɔ n
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytucja lub rozwiązłość seksualna whoredom

kurhan ˈkurxãn n
(archeologia, archeologiczny) rodzaj mogiły w kształcie kopca; kurgan

kuria n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) budynek posiedzeń senatu w starożytnym Rzymie; curia
(historia, historyczny, historycznie) jednostka podziału obywateli w starożytnym Rzymie; curia
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca diecezją, na której czele stoi ordynariusz; curia
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja administracyjna zarządzająca prowincją zakonną, na której czele stoi przełożony prowincjalny; curia

kurier ˈkurʲjɛr n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) osoba szybko dostarczająca przesyłki lub wiadomości; courier

kuriozalny ˌkurʲjɔˈzalnɨ adj
wyjątkowo osobliwy, budzący zdumienie swoją niezwykłością lub dziwacznością bizarre curious peculiar

kurka ˈkurka n
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) pieprznik jadalny (Cantharellus cibarius), gatunek grzyba jadalnego; cantharellus

kurka wodna ˈkurka ˈvɔdna n
(ornitologia, ornitologiczny) Gallinula chloropus, pospolity, wystęujący na całym świecie, ptak wodny z rodziny chruścieli, w Polsce chroniony; common moorhen

kurkuma kurˈkũma n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) Curcuma, ostryż, ostryż długi turmeric

kurmandżi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z sorani oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski; Kurmanji

kurnik ˈkurʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) pomieszczenie gospodarcze dla kur; henhouse chicken coop hen-coop

kurny ˈkurnɨ adj
(przestarzałe, przestarzały) (o budynku, pomieszczeniu, piecu) dymny, dymiący (bo pozbawiony komina) chimneyless

kuropatwa ˌkurɔˈpatfa n
(ornitologia, ornitologiczny) Perdix perdix, polny ptak łowny, żywiący się m.in. stonką ziemniaczaną; partridge hun

kurowate n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Phasianidae, rodzina ptaków z rzędu grzebiących; Fasanenartigen

kurs kurs n
(ekonomia, ekonomiczny) cena walut, akcji itp.; zmiana tej ceny w czasie rate
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kierunek ruchu statku, także samolotu; trasa takiego ruchu course
cykl lekcji, tekstów, audycji itp. służący zdobyciu wiedzy na jakiś temat course

kursor ˈkursɔr n
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego wyznaczający miejsce wpisywania znaków z klawiatury cursor
(informatyka, informatyczny) wskaźnik na ekranie monitora komputerowego poruszający się wraz z ruchami myszy komputerowej; cursor

kursować v
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) przemieszczać się pospiesznie tam i z powrotem run
być w obiegu be in circulation
przebywać regularnie określoną trasę run ply shuttle

kursywa n
(poligrafia) pochylone pismo drukarskie, naśladujące pismo odręczne italics

kurtka ˈkurtka n
(krawiectwo) krótkie okrycie wierzchnie; jacket coat

kurtyna kurˈtɨ̃na n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) zasłona oddzielająca scenę od widowni curtain

kurtyzana ˌkurtɨˈzãna n
(przestarzałe, przestarzały) lub (literacko) (eufemistycznie) prostytutka courtesan

kurwa ˈkurva interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) …powtarzany jako przekleństwo, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu fuck

kurwa ˈkurva n
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) do kobiety / o kobiecie bitch whore
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytutka whore bitch

kurwić ˈkurvʲiʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) prostytuować się whore around

kurz kuʃ n
pył powstały ze sproszkowanych ziarenek piasku, ziemi itp. dust

kurzawka kuˈʒafka n
(geologia, geologiczny) drobnoziarniste piaski lub mułki, przesycone wodą i łatwo ulegające upłynnieniu; quicksand
gatunek grzyba z rodziny pieczarkowatych; puffball

kusiciel n
ten, kto kusi tempter

kusić ˈkuɕiʨ̑ v
wystawiać na pokusę tempt

kuskus ˈkuskus n
tradycyjny produkt spożywczy wywodzący się z krajów Maghrebu łączący cechy makaronu i kaszy; couscous

kustosz ˈkustɔʃ n
opiekun zbiorów muzealnych lub bibliotecznych; kierownik działu keeper

kusza ˈkuʃa n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym; crossbow arcubalist

kusznik ˈkuʃʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w kuszę, strzelający z kuszy; crossbowman

kuter ˈkutɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) typ statku żaglowego mający jeden maszt, oraz kilka żagli przednich – sztaksli; cutter
(spożywczy) maszyna służąca do rozdrabniania i emulgowania mięsa wraz z dodatkami; cutter
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mały statek rybacki o długości do ok. 25 metrów; cutter

kutner ˈkutnɛr n
(botanika, botaniczny) u niektórych roślin: gęsty meszek pokrywający powierzchnię łodygi, liści lub owoców; tomentose

kuwejcki kuˈvɛjʦ̑ʲci adj
odnoszący się do państwa Kuwejt Kuwaiti

kuzyn ˈkuzɨ̃n n
syn wujka / stryjka lub cioci / wujenki / stryjenki cousin

kuzynka kuˈzɨ̃nka n
córka wujka/stryjka lub cioci/wujenki/stryjenki cousin

kuć kuʨ̑ v
bić młotkiem metal nadając mu kształt forge

kuć żelazo, póki gorące ˈkuʥ̑ ʒɛˈlazɔ ˈpuci ɡɔˈrɔ̃nʦ̑ɛ proverb
robić coś wykorzystując sprzyjające okoliczności; próbować zdążyć ze swoim celem póki jest to możliwe make hay while the sun shines strike while the iron is hot

kułak n
(historia, historyczny, historycznie) (pogardliwie) majętny chłop tępiony przez władzę radziecką; kulak

kuśnierz n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się szyciem odzieży, galanterii ze skóry oraz futra furrier

kuźnia ˈkuʑɲa n
(architektura, architektoniczny) dom z warsztatem kowala blacksmith shop
(technologia, technika, techniczny) wydział fabryki, w którym wykonuje się kucie forge
warsztat kowala; forge smithy

kwadra ˈkfadra n
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, podczas której widać połowę jego tarczy quarter

kwadrans ˈkfadrãw̃s n
(numizmatyka, numizmatyczny) miedziana moneta w starożytnym Rzymie quadrans
czwarta część godziny, 15 minut quarter

kwadrat ˈkfadrat n
(geometria) figura geometryczna, czworokąt foremny; square
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania stopnia drugiego jakiejś liczby; square second power

kwadratowy ˌkfadraˈtɔvɨ adj
(matematyka, matematyczny) o pierwiastku: drugiego stopnia square quadratic

kwadratura koła ˌkfadraˈtura ˈkɔwa n
(geometria) jeden ze starożytnych, nie mających rozwiązania problemów matematyki greckiej, polegający na skonstruowaniu kwadratu, którego pole równe jest polu danego koła, przy użyciu wyłącznie cyrkla i linijki bez podziałki; squaring the circle

kwadrycykl kfaˈdrɨʦ̑ɨkl̥ n
(historia, historyczny, historycznie) rower z czterema kołami; quadricycle

kwadryga kfaˈdrɨɡa n
rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie obok siebie; quadriga

kwadrylion kfaˈdrɨlʲjɔ̃n n
liczba o wartości: 1 000 000 000 000 000 000 000 000 = 1024; septillion quadrillion

kwalifikacja ˌkfalʲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
(książkowy) zaliczenie do określonej kategorii qualification

kwalifikowalny ˌkfalʲifʲikɔˈvalnɨ adj
(administracja) możliwy do zaakwalifikowania, do zaakceptowania eligible

kwant kfãnt n
(fizyka, fizyczny) najmniejsza porcja o jaką może zmienić się wielkość fizyczna; quantum

kwantowy kfãnˈtɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) nie dający się opisać na gruncie samej mechaniki newtonowskiej i teorii względności quantum

kwantowy laser kaskadowy kfãnˈtɔvɨ ˈlasɛr ˌkaskaˈdɔvɨ n
(fizyka, fizyczny) unipolarny laser półprzewodnikowy, emitujący promieniowanie w zakresie średniej i dalekiej podczerwieni; QC laser QCL quantum cascade laser quantum-cascade laser

kwarantanna n
przymusowe odosobnienie osób, zwierząt i rzeczy przybyłych z miejsc objętych epidemią quarantine

kwarc kfarʦ̑ n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zbudowany głównie z dwutlenku krzemu występujący w wielu odmianach i kolorach; quartz

kwarcowe kocie oko kfarˈʦ̑ɔvɛ ˈkɔʨ̑ɛ ˈɔkɔ n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana kwarcu; quartz eye

kwark kfark n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna, składnik m.in. protonów i neutronów; quark

kwartalnik kfarˈtalʲɲik n
czasopismo periodyczne ukazujące się co kwartał quarterly

kwartał ˈkfartaw n
część miasta, czworokąt utworzony przez cztery przecinające się ulice block
trzy miesiące, czwarta część roku quarter trimester

kwartet ˈkfartɛt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zespół czterech muzyków quartet

kwas kfas n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, składający się z wodoru i reszty kwasowej; acid
(slangowo) narkotyk LSD acid

kwas abietynowy ˈkfas ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych, głównie jodły, używany do produkcji lakierów, pokostów i mydeł; abietic acid

kwas akrylowy ˈkfas ˌakrɨˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy nienasycony kwas karboksylowy, stosowany do produkcji tworzyw sztucznych i żywic akrylowych; acrylic acid

kwas arsenawy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnavɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze As(OH)3; arsenious acid arsenous acid arsorous acid

kwas arsenowy ˈkfas ˌarsɛ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze AsO(OH)3; arsenic acid arsoric acid

kwas arsonawy ˈkfas ˌarsɔ̃nˈavɨ n
(chemia, chemiczny) arsenoorganiczna pochodna kwasu arsonawego (1.1) o wzorze ogólnym RAs(OH)2; arsonous acid
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze HAs(OH)2 arsonous acid

kwas arsonowy ˈkfas ˌarsɔ̃nˈɔvɨ n
(chemia, chemiczny) arsenoorganiczna pochodna kwasu arsonowego (1.1) o wzorze ogólnym RAsO(OH)2; arsonic acid
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze HAsO(OH)2 arsonic acid

kwas arsynawy ˈkfas ˌarsɨ̃ˈnavɨ n
(chemia, chemiczny) arsenoorganiczna pochodna kwasu arsynawego (1.1) o wzorze ogólnym R2As(OH); arsinous acid
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze H2As(OH) arsinous acid

kwas arsynowy ˈkfas ˌarsɨ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) arsenoorganiczna pochodna kwasu arsynowego (1.1) o wzorze ogólnym R2AsO(OH); arsinic acid
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny będący kwasem arsenu o wzorze H2AsO(OH) arsinic acid

kwas askorbinowy ˈkfas ˌaskɔrbʲĩˈnɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) rozpuszczalny w wodzie związek organiczny stosowany jako środek zwiększający odporność organizmu; ascorbic acid

kwas azelainowy n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny z grupy kwasów dikarboksylowych o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwzapalnym i w mniejszym stopniu złuszczającym; azelaic acid

kwas azotowy ˈkfas ˌazɔˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, silny kwas o wzorze HNO3 nitric acid

kwas chlebowy n
(kulinaria) bezalkoholowy napój otrzymywany przez fermentację chleba lub słodu zbożowego; kvass

kwas chlorogenowy ˈkfas ˌxlɔrɔɡɛ̃ˈnɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) ester kwasu kawowego i kwasu chinowego, naturalny przeciwutleniacz występujący w roślinach, głównie w zielonych liściach i owocach, m.in. kawowca, głogu, w karczochach i pokrzywie; chlorogenic acid

kwas deoksyrybonukleinowy n
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) kwas biorący udział w biosyntezie białka i przenoszeniu cech dziedzicznych deoxyribonucleic acid

kwas domoikowy ˈkfaz ˌdɔ̃mɔ<sup>j</sup>iˈkɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, aminokwas wytwarzany przez morskie mięczaki i okrzemki, neurotoksyna; domoic acid

kwas foliowy ˈkfas fɔˈlʲjɔvɨ n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; folic acid

kwas gentyzynowy ˈkfaz ˌɡɛ̃ntɨzɨ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna kwasu benzoesowego, występuje w goryczce; 2 5 di- hydroxy- benzoic acid 5 hydroxy- salicylic acid carboxy- hydroquinone gentisic acid

kwas hialuronowy n
(biochemia, biochemiczny) związek wiążący wodę w skórze właściwej, glikozoaminoglikan występujący we wszystkich organizmach żywych, należący do najliczniejszej grupy związków mających identyczną budowę chemiczną tak u bakterii, jak i człowieka; hyaluronic acid hyaluronate

kwas krotonowy ˈkfas ˌkrɔtɔ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy kwasów karboksylowych; crotonic acid

kwas mlekowy ˈkfas mlɛˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) organiczny hydroksykwas, obecny w skwaśniałym mleku, powstający w mięśniach w trakcie intensywnego wysiłku fizycznego, kiedy dochodzi do procesu beztlenowej glikolizy; lactic acid milk acid

kwas mrówkowy ˈkfas mrufˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący; formic acid

kwas octowy ˈkfas ɔʦ̑ˈtɔvɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny i ciekły lub skrystalizowany związek organiczny o wzorze sumarycznym CH3COOH; acetic acid

kwas ruberytrynowy ˈkfas ˌrubɛrɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy glikozydów wyizolowany z korzeni marzany barwierskiej, wykorzystywany do otrzymywania czerwonego barwnika alizaryny; 1 hydroxy- 2 3 1 hydroxy- 2 oxy- 9 10 anthracene- di- -one 10 di- -one 3 R 4

kwas salicylowy n
(chemia, chemiczny) związek organiczny o właściwościach bakteriobójczych, stosowany do produkcji kwasu acetylosalicylowego (aspiryny); 2-hydroxybenzoic acid o-hydroxybenzoic acid salicylic acid

kwas siarkowy ˈkfasʲ ɕarˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) bezbarwny, bezwonny i żrący tlenowy kwas nieorganiczny, związek siarki sześciowartościowej; sulfuric acid sulphuric acid

kwas syryngowy ˈkfas ˌːɨrɨ̃ŋˈɡɔvɨ n
(chemia, chemiczny) naturalnie występujący związek organiczny, pochodna kwasu galusowego o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwutleniającym, wykorzystywana w syntezie chemicznej oraz w badaniach archeologicznych; cedar acid syringic acid

kwas węglowy ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych; carbonic acid

kwasica metaboliczna n
(medycyna, medyczny) stan zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej, w którym pH krwi spada poniżej 7,35; metabolic acidosis

kwasić ˈkfaɕiʨ̑ v
dodawać do czegoś kwasu, zmieniać odczyn na kwaśny acidify
poddawać żywność fermentacji mlekowej pickle

kwasomierz n
(chemia, chemiczny) urządzenie mierzące zawartość kwasu w cieczy; acidimeter

kwasooporność n
cecha tego, co jest kwasooporne acid-fastness

kwasooporny adj
(chemia, chemiczny) odporny na działanie kwasów acid-fast

kwaszonka kfaˈʃɔ̃nka n
marynata z produktów spożywczych powstała w wyniku fermentacji mlekowej pickle

kwatera kfaˈtɛra n
mieszkanie lub inne pomieszczenie wynajmowane lub zajęte na pobyt czasowy lodgings

kwazar ˈkfazar n
(astronomia, astronomiczny) bardzo odległe ciało niebieskie emitujące promieniowanie elektromagnetyczne o ogromnej mocy, oglądane przez teleskop wygląda jak gwiazda; quasar

kwaśny ˈkfaɕnɨ adj
(chemia, chemiczny) mający właściwości kwasu acid sour
(przenośnie, przenośnia) pokazujący niezadowolenie wry
mający cierpki smak sour acid

kwesta n
zbiórka datków na różne cele collection fund-raising fundraising

kwestarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) zakonnik prowadzący osobiście zbiórkę darów dla klasztoru quaestor questor

kwestia ˈkfɛstʲja n
motyw postępowania matter
warunek, którego spełnienie jest potrzebne do rozwiązania problemu matter
problem wymagający rozważenia lub rozwiązania problem

kwestionariusz n
arkusz zawierający szereg pytań dotyczących konkretnego zagadnienia questionnaire entry form questionary

kwestionować ˌkfɛstʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zaprzeczać czemuś, wątpić w słuszność czegoś question

kwestura n
(szkolnictwo, szkolny) dział finansowo-księgowy na wyższej uczelni bursarship bursary

kwiaciarnia kfʲjäˈʨ̑arʲɲa n
(handel, handlowy) sklep z kwiatami flower shop florist's

kwiat kfʲjat n
(botanika, botaniczny) organ roślin nasiennych, w którym wykształcają się wyspecjalizowane elementy służące do rozmnażania flower bloom
(ogrodnictwo, ogrodniczy) kwitnąca roślina ozdobna flower bloom
(potocznie, potoczny) roślina doniczkowa plant flower

kwiatostan kfʲjaˈtɔstãn n
(botanika, botaniczny) zgrupowanie kwiatów na jednym pędzie rośliny; inflorescence

kwiczeć ˈkfʲiʧ̑ɛʨ̑ v
o człowieku: wydawać ostre dźwięki, o wysokim tonie squeal squeak
o świni: wydawać charakterystyczny głos oink squeak

kwiczoł ˈkfʲiʧ̑ɔw n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki europejski ptak wędrowny; fieldfare

kwiecie ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ n
(książkowy) kwiaty (szczególnie w odniesieniu do ich dużej ilości, wielości, intensywności barw lub zapachów) blossom

kwiecień ˈkfʲjɛ̇ʨ̑ɛ̇̃ɲ n
czwarty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); April

kwiecisty adj
o sposobie wypowiedzi: bogaty w ozdobniki, wyszukane formy wypowiedzi flowery florid aureate flowerful ornate
ozdobiony kolorowym wzorem kwiatowym flowery
pokryty licznymi kwiatami blossomy flowerful

kwietnik ˈkfʲjɛtʲɲik n
pojemnik do sadzenia w nim kwiatów jardiniere
teren obsadzony kwiatami; flowerbed
zestaw półeczek z podstawkami na kwiaty plant stand
(zoologia, zoologiczny) pająk z gatunku (1.1) flower crab spider flower spider goldenrod crab spider

kwietyzm n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nurt kładący nacisk na kontemplowanie i modlitwę; quietism

kwinkwerma n
(starożytność) (marynarka) rzymska galera o prawdopodobnie dwóch lub trzech rzędach wioseł, a każde z nich obsługiwane było przez pięciu wioślarzy; quinquereme

kwintal ˈkfʲĩntal n
jednostka masy równa 100 kg, stosowana w obrocie rolniczym; quintal decitonne

kwintesencja ˌkfʲĩntɛˈsɛ̃nʦ̑ʲja n
elementy najważniejsze dla jakiejś sprawy; istota rzeczy quintessence

kwintylion kfʲĩnˈtɨlʲjɔ̃n n
liczba 1030; nonillion quintillion

kwit n
pisemny dowód otrzymania czegoś lub zaświadczenie upoważniające do odbioru czegoś receipt

kwitnąć ˈkfʲitnɔ̃ɲʨ̑ v
(botanika, botaniczny) rozwijać i wydawać kwiaty bloom flourish

kwoka ˈkfɔka n
kura będąca w okresie lęgowym brood hen

kworum ˈkfɔrũm n
liczba uczestników niezbędna do obradowania i podejmowania prawomocnych decyzji quorum

kwota ˈkfɔta n
ilość pieniędzy bądź innych dóbr materialnych amount

kynologia ˌkɨ̃nɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o psach; cynology

kószka ˈkuʃka n
(pszczelarstwo, pszczelarski) pleciony ze słomy kosz, używany jako ul dla pszczół bee skep

kółko ˈkuwkɔ n
(zdrobniale) od: koło circle circlet

kółko i krzyżyk ˈkuwkɔ i‿ˈkʃɨʒɨk n
popularna gra strategiczna, w której gracze, wykonujący ruchy na zmianę, dążą do objęcia trzech pól planszy w jednej linii przy jednoczesnym uniemożliwieniu tego samego przeciwnikowi; tic-tac-toe

kądziel n
(włókiennictwo) pęk włókien umocowany na krążku przęślicy lub kołowrotka; distaff

kąkol ˈkɔ̃ŋkɔl n
(botanika, botaniczny) Agrostemma L., roślina z rodziny goździkowatych, pospolity chwast zbożowy o purpurowoliliowych kwiatach; cockle

kąpać ˈkɔ̃mpaʨ̑ v
zanurzać się w wodzie lub oblewać się nią w celu umycia, relaksu bądź w celach leczniczych bath bathe have a bath take a bath

kąpiel ˈkɔ̃mpʲjɛl n
kąpanie kogoś, kąpanie się bath
woda przygotowana do kąpania lub woda, do której się wchodzi bath
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) roztwór przygotowany do zanurzenia w nim czegoś bath
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) trzymanie czegoś w specjalnie przygotowanym roztworze dla wywołania pożądanej reakcji bath

kąpielowy ˌkɔ̃mpʲjɛˈlɔvɨ adj
związany z kąpielą, dotyczący kąpieli bath bathing

kąpielówki ˌkɔ̃mpʲjɛˈlufʲci n
krótkie spodenki męskie zakładane do kąpieli swimming trunks speedos

kąsać ˈkɔ̃w̃saʨ̑ v
kaleczyć ostrymi zębami lub żądłem bite

kąt kɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) część płaszczyzny ograniczona dwiema półprostymi angle
(przenośnie, przenośnia) punkt widzenia, aspekt point of view
przestrzeń w okolicy styku dwóch prostopadłych ścian corner

kąt dwuścienny ˈkɔ̃nd ːvuˈɕʨ̑ɛ̃nːɨ n
(matematyka, matematyczny) (geometria) kąt zawarty między dwiema półpłaszczyznami, posiadającymi wspólną krawędź; dihedral angle

kąt prosty ˈkɔ̃nt ˈprɔstɨ n
(geometria) kąt równy 90 stopni; right angle

kędzierzawy ˌkɛ̃ɲʥ̑ɛˈʒavɨ adj
o włosach kręcony, skręcony curly fuzzy

kędzior n
pasmo kręconych włosów lub sierści curl

kęs kɛ̃w̃s n
tyle jedzenia, ile zmieści się w ustach bite mouthful

kładka ˈkwatka n
most dla pieszych i rowerzystów footbridge
prowizoryczny mostek footbridge
przejście dla pieszych nad jezdnią lub torami overpass

kłamać ˈkwãmaʨ̑ v
świadomie mówić nieprawdę lie

kłamca ˈkwãmʦ̑a n
osoba płci męskiej, która kłamie liar fibber

kłamliwie adj
w sposób kłamliwy falsely untruthfully

kłamstwo ˈkwãmstfɔ n
nieprawda powiedziana świadomie mająca na celu wprowadzenie kogoś w błąd; lie

kłamstwo ma krótkie nogi ˈkwãmstfɔ ˈma ˈkrutʲcɛ ˈnɔɟi proverb
kłamstwo zawsze wyjdzie na jaw a lie has no legs

kłamstwo oświęcimskie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) praktyka negowania holokaustu, upowszechnianie opinii, że znane fakty na temat Holocaustu są wyolbrzymione lub nieprawdziwe; Holocaust denial

kłaść kwaɕʨ̑ v
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) przekonywać kogoś do seksu ze sobą lay lay down
sprawiać że ktoś się położy, lub pójdzie spać lay lay down
zmieniać pozycję przedmiotu na poziomą lay lay down
umieszczać coś w jakimś miejscu place
zmieniać pozycję na leżącą lay lay down

kłoda pod nogi ˈkwɔda pɔd‿ˈnɔɟi n
przeszkoda, blokada, utrudnienie, problem stumbling block

kłopot ˈkwɔpɔt n
przykra sytuacja, wymagająca reakcji problem trouble

kłopotliwy ˌkwɔpɔˈtlʲivɨ adj
sprawiający kłopot lub wprowadzający w zakłopotanie troublesome bothersome

kłos kwɔs n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) rodzaj kwiatostanu i owocostanu groniastego, występujący głównie u traw i zbóż; ear spike

kłosowiec kwɔˈsɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Agastache, rodzaj roślin należących do rodziny jasnotowatych; agastache

kłus kwus n
(jeździectwo, jeździecki) dwutaktowy chód konia; trot

kłusować v
(łowiectwo, łowiecki) nielegalnie polować na zwierzynę lub łowić ryby poach

kłusownik kwuˈsɔvʲɲik n
(łowiectwo, łowiecki) człowiek zajmujący się kłusownictwem, nielegalnie polujący na zwierzęta poacher

kłuć kwuʨ̑ v
(o owadach) żądlić sting
przebijać coś czymś ostro zakończonym, spiczastym prick

kłykcina n
(medycyna, medyczny) brodawkowaty wykwit skórny powstający w okolicy narządów rodnych i odbytu; genital wart

kłócić ˈkwuʨ̑iʨ̑ v
toczyć spór, spierać się argue

kłódka ˈkwutka n
przenośne urządzenie do zamykania w formie pałąka i sztabki z zamkiem; padlock

kłódka miłości ˈkwutka mʲiˈwɔɕʨ̑i n
kłódka wieszana w miejscu publicznym, najczęściej na moście lub drzewie, jako symbol miłości zakochanej w sobie pary; love lock love padlock wish lock

kłótliwy kwuˈtlʲivɨ adj
skłonny do kłótni cantankerous quarrelsome

kłótnia ˈkwutʲɲa n
brak zgody, ostra wymiana zdań, awantura quarrel dispute argument row

kłąb n
(anatomia, anatomiczny) zespół mięśni, część dłoni u człowieka; thenar eminence
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) skupisko pszczół otaczające królową; cluster
(zoologia, zoologiczny) miejsce między karkiem i grzbietem u dużych ssaków; withers
zbite, obłe, splątane nagromadzenie czegoś skein

kłąb rojowy n
(pszczelarstwo, pszczelarski) grono pszczół skupiających się po wyjściu roju poza ulem (np. na gałęzi) w celu odczekania, aż pszczoły zwiadowczynie znajdą miejsce na nowe gniazdo; cluster swarm cluster

kłącze ˈkwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
(botanika, botaniczny) pęd podziemny niektórych roślin, pełniący funkcję organu spichrzowego i przetrwalnikowego; rhizome
(filozofia, filozoficzny) twór pozbawiony centrum i różny w każdym swoim punkcie rhizome

kłębek ˈkwɛ̃mbɛk n
kręcące się drobiny zawieszone w powietrzu puff wisp
przędza (np. nić) zwinięty w kulkę ball

kłębek nerwów ˈkwɛ̃mbɛk ˈnɛrvuf n
osoba bardzo nerwowa bundle of nerves

kłębiasty adj
(meteorologia, meteorologiczny) o kształcie kopulastym u góry, a prawie płaski u dołu cumulous
kształtem przypominający kłąb billowy

labarum n
(historia, historyczny, historycznie) wojskowa, główna chorągiew rzymska, bogato zdobiona, wprowadzona przez cesarza Konstantyna Wielkiego labarum

labializacja ˌlabʲjalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zaokrąglenie warg występujące przy artykulacji niektórych głosek; labialization labialisation

labiedzić v
płaczliwie narzekać complain gripe

labilny laˈbʲilnɨ adj
zmienny, niestały, niestabilny, chwiejny labile

labirynt laˈbʲirɨ̃nt n
ciąg korytarzy, w którym trudno znaleźć wyjście; labyrinth maze

labiryntowy adj
mający formę labiryntu; związany z labiryntem labyrinthine mazy

laboratorium ˌlabɔraˈtɔrʲjũm n
pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania eksperymentów naukowych, analiz medycznych lub nadzorowania procesów technologicznych; laboratory lab

labrador laˈbradɔr n
(kynologia, kynologiczny) pies rasy labrador retriever; labrador

labrador retriever n
(kynologia, kynologiczny) popularna rasa psów aportujących wywodząca się z Nowej Fundlandii; Labrador retriever

labradorski adj
związany z Labradorem, dotyczący Labradoru Labradorian

labrys ˈlabrɨs n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny; labrys

lada ˈlada n
rodzaj stołu lub blat w sklepach, służący do obsługi klientów, wydawania oraz prezentacji towaru counter

lada ˈlada particle
jakikolwiek, małowartościowy any

ladacznica ˌladaʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka lub kobieta mająca przygodne kontakty seksualne z mężczyznami harlot strumpet

laddu n
(kulinaria) słodkie indyjskie kulki z purée z ciecierzycą, maczane w syropie, oblepione kawałkami migdałów i orzechów; laddu

ladyboy n
określenie transgenderycznego mężczyzny funkcjonującego w społeczeństwie Tajlandii ladyboy

ladyn ˈladɨ̃n n
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek środkowego triasu, trwający 237 – 228,7 milionów lat temu; Ladinian

ladyński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język ladyński; Ladino

lagana laˈɡãna n
rodzaj tradycyjnego greckiego chleba pieczonego i spożywanego w Czysty Poniedziałek (Καθαρή Δευτέρα) lagana

lager n
jasne piwo dolnej fermentacji lager

laguna laˈɡũna n
(geografia, geograficzny) zatoka, najczęściej płytka, odcięta od morza przez lido, mierzeję, rafę koralową lub atol; lagoon

lahar ˈlaxar n
(geologia, geologiczny) spływ błotny, w którym biorą udział przesycone wodą produkty erupcji wulkanicznej, przede wszystkim popiół wulkaniczny; lahar

laickość n
cecha tego, co laickie secularity

laik ˈla<sup>j</sup>ik n
ktoś niekompetentny layman

lajkować lajˈkɔvaʨ̑ v
(środowiskowy) w Internecie: oznaczać czyjeś posty lub zdjęcia jako pozytywne, aprobować je, zazwyczaj poprzez kliknięcie odpowiedniego linku na stronie WWW like

lak lak n
topliwy materiał do odciskania pieczęci; sealing wax

laka ˈlaka n
żywica sumaka lakowego, stosowany w japońskiej i chińskiej sztuce zdobniczej; lacquer

lakaza n
(biochemia, biochemiczny) enzym roślinny, charakterystyczny przede wszystkim dla grzybów rosnących na rozkładającym się drewnie laccase

lakier ˈlacɛr n
(technologia, technika, techniczny) płynny i twardniejący środek do pokrywania powierzchni przedmiotów w celu jej upiększenia lub ochrony lacquer varnish

lakier do paznokci ˈlacɛr ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
kolorowy lakier do nakładania na paznokcie jako ozdoba, zarówno u dłoni, jak i stóp nail polish

lakier do włosów n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) alkoholowy, wodno-alkoholowy lub rzadziej wodny roztwór żywicy w sprayu używany do utrwalenia fryzury; hair spray

lakierować v
pokrywać, powlekać coś lakierem varnish lacquer

lakijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język lakijski; Lak

lakmus ˈlakmus n
(chemia, chemiczny) wskaźnik pH, naturalnie występujący w wielu gatunkach porostów; litmus

lakonicznie adv
w sposób lakoniczny laconically

lakrymator ˌlakrɨ̃ˈmatɔr n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej lakrymatorami, działający drażniąco na oczy i drogi oddechowe powodując silne łzawienie; lachrymator lachrymatory agent tear gas

laktacja lakˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) wydzielanie mleka z sutków samicy ssaków w okresie karmienia; lactation

laktaza lakˈtaza n
enzym trawienny rozkładający laktozę do glukozy i galaktozy; lactase

laktoowowegetarianin ˌlaktɔːvɔvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
wegetarianin jedzący jajka i przetwory mleczne eggitarian lacto-ovo vegetarian

laktoowowegetarianizm ˌlaktɔːvɔvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jajek i przetworów mlecznych; eggitarianism lacto-ovo vegetarianism

laktowegetarianizm ˌlaktɔvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
odmiana wegetarianizmu wyłączająca z diety poza mięsem również jajka; lacto vegetarianism

laktoza lakˈtɔza n
(chemia, chemiczny) dwucukier występujący w mleku ssaków; lactose

lalka ˈlalka n
dziecięca zabawka mająca ludzką postać; doll

lama ˈlãma n
(regionalizm, regionalny) (środowiskowy) lamer lamer
(zoologia, zoologiczny) zwierzę juczne o sierści wykorzystywanej do produkcji wełny; llama
jedwabna tkanina ze srebrnymi lub złotymi nićmi lama

lamaistyczny ˌlãma<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z buddyzmem tybetańskim (lamaizmem) Lamaist Lamaistic

lamaizm lãˈma<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) buddyzm tybetański Lamaism

lamarkistyczny adj
związany z lamarkizmem, teoriami Jeana-Baptiste'a de Lamarcka Lamarckian

lamassu n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (mitologia, mitologiczny) starożytny rodzaj bóstwa opiekuńczego, skrzydlaty lew lub byk o ludzkim obliczu ukoronowanym tiarą, którego ogromne posągi parami strzegły bram świątyń i pałaców w starożytnej Mezopotamii; lamassu

lamelkowy adj
złożony z lamelek lamellar

lament ˈlãmɛ̃nt n
narzekanie, biadanie lament

lamentacja n
(literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór wyrażający żałobę, rozpacz lub nieszczęście; lamentation
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) fragment biblijnych Trenów Jeremiasza wykonywany podczas liturgii chrześcijańskiej lamentation

lamentować v
rozpaczliwie zawodzić; płakać lub narzekać poprzez głośne wydawanie jęków bemoan bewail keen mourn nudzh ululate

lamer ˈlãmɛr n
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) osoba niemająca doświadczenia w posługiwaniu się komputerem, najczęściej w znaczeniu pejoratywnym; lamer

lameta n
cienka folia metalowa pocięta w paseczki, używana jako ozdoba choinkowa lametta

lamina lãˈmʲĩna n
(geologia, geologiczny) maksymalnie kilkumilimetrowej grubości warstewka skały osadowej bądź metamorficznej odróżniająca się od sąsiednich warstewek składem, kolorem bądź innymi cechami lamina

lampa ˈlãmpa n
(zobacz) lampa elektronowa; vacuum tube
urządzenie będące sztucznym źródłem światła; wytwarzające światło; lamp

lamparcik strojny n
(ornitologia, ornitologiczny) Pardalotus striatus, gatunek ptaka z rodziny lamparcików striated pardalote

lampart ˈlãmpart n
(zoologia, zoologiczny) zwykle cętkowany, afrykański i azjatycki kot drapieżny; leopard panther

lampart plamisty n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera pardus Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych; leopard
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) leopard

lamperia lãmˈpɛrʲja n
ozdobna okładzina na ścianie paneling

lampka ˈlãmpka n
kieliszek glass

lamprofir n
(geologia, geologiczny) magmowa skała żyłowa o ciemnej i połyskliwej barwie, głównie złożona z minerałów bogatych w żelazo i magnez lamprophyre

lanca n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) broń kawalerii złożona z długiego drzewca z proporczykiem, z osadzonym nań metalowym grotem lance

lancet ˈlãnʦ̑ɛt n
mały nóż chirurgiczny o obustronnym ostrzu lancet

landrynka lãnˈdrɨ̃nka n
(spożywczy) twardy, lekko przeźroczysty, kolorowy cukierek do ssania; fruit drop

landsbergit pn
(mineralogia, mineralogiczny) naturalny stop srebra i rtęci występujący często w złożach cynobru, rtęci i srebra; moschellandsbergite

langosz n
(kulinaria) węgierska potrawa w formie pszenno-ziemniaczanego placka smażonego na głębokim oleju podawanego z różnymi dodatkami – na słono lub słodko; langos

langusta lãŋˈɡusta n
(zoologia, zoologiczny) duży skorupiak mórz ciepłych poławiany dla celów spożywczych i zaliczany do owoców morza; spiny lobster

lankijski lãŋʲˈcijsʲci adj
odnoszący się do państwa Sri Lanka Sri Lankan

lansować lãw̃ˈsɔvaʨ̑ v
promować, propagować launch

lantan ˈlãntãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu La i liczbie atomowej 57; lanthanum

laotański ˌlaɔˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do Laosu lub Laotańczyków Lao Laotian

laparoskopia ˌlaparɔˈskɔpʲja n
(medycyna, medyczny) wziernikowanie jamy otrzewnej; laparoscopic surgery laparoscopy

laparotomia ˌlaparɔˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne otwarcie jamy brzusznej, polegające na przecięciu skóry, mięśni i otrzewnej umożliwiające eksplorację wnętrza jamy brzusznej; laparotomy coeliotomy

lapek n
(potocznie, potoczny) (slangowo) laptop lappie lappy

lapidarnie ˌlapʲiˈdarʲɲɛ adv
zwięźle, treściwie, wyraziście, lakonicznie concisely laconically succinctly tersely

lapidarność ˌlapʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
zwięzłość, treściwość, wyrazistość, lakoniczność conciseness laconicism laconism succinctness terseness

lapidarny ˌlapʲiˈdarnɨ adj
zwięzły, treściwy, wyrazisty, lakoniczny succinct concise laconic terse

lapis lazuli ˈlapʲis laˈzulʲi n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o intensywnie niebieskiej barwie lapis lazuli

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci adj
dotyczący Laponii, związany z Laponią, pochodzący z Laponii Lapp Lappish

lapoński laˈpɔ̃j̃sʲci n
język używany w Laponii; Lapp Lappish

laptop ˈlaptɔp n
(informatyka, informatyczny) (potocznie, potoczny) komputer przenośny większy niż palmtop; laptop notebook

larum ˈlarũm n
(przestarzałe, przestarzały) pobudka, sygnał wojenny, wzywający do broni alarum larum
wrzawa, wrzask, zamieszanie, zgiełk commotion

larwa ˈlarva n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stadium życia owada różniące się pod względem budowy i zachowań od osobnika dojrzałego; larva

laryngolog ˌlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób krtani i gardła ear, nose and throat specialist laryngologist

laryngologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z laryngologią lub laryngologiem, dotyczący laryngologii lub laryngologa laryngological

laryngoskop n
(medycyna, medyczny) przyrząd medyczny pozwalający obejrzeć wnętrze krtani; laryngoscope

las las n
gęste zbiorowisko drzew; forest wood

lasagne n
(spożywczy) włoski makaron o kształcie szerokich pasków; lasagna

laseczka laˈsɛʧ̑ka n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) forma bakterii zdolna do tworzenia endospor bacillus

laser ˈlasɛr n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) generator światła, wykorzystujący zjawisko emisji wymuszonej; laser

laska ˈlaska n
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) fellatio blow job
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) penis cock rod shaft
(potocznie, potoczny) atrakcyjna, ładna dziewczyna bird babe chick doll fox
jednostka czegoś (np. dynamitu, cynamonu) pod stick
wydłużony przedmiot służący do podpierania się; rod staff cane walking stick

laski ˈlasʲci adj
związany z Lachami, dotyczący Lachów Lachian

lasować v
łączyć palone wapno z wodą w celu uzyskania spoiwa do zapraw budowlanych, gasić wapno slake

lassi n
(kulinaria) orientalny napój chłodzący na bazie wody i jogurtu, przyrządzany na różne sposoby, specjalność m.in. kuchni hinduskiej i pakistańskiej; lassi

lasso ˈlasːɔ n
(etnografia, etnograficzny) sznur lub rzemień zakończony samozaciskową pętlą, służący do chwytania zwierząt; lasso lariat reata riata

latakijski adj
związany z Latakią, dotyczący Latakii Latakian

latanie laˈtãɲjɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: latać flying

latarka laˈtarka n
podręczne urządzenie elektryczne emitujące światło torch flashlight

latarnia laˈtarʲɲa n
(architektura, architektoniczny) cylinder na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi wnętrze; cupola
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj odmiany na głowie konia – szeroka jasna plama obejmująca chrapy i oczy bald face
lampa przeznaczona do oświetlania otwartej przestrzeni lantern
lampa przeznaczona do wysyłania sygnałów świetlnych lighthouse

latarnia morska laˈtarʲɲa ˈmɔrska n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) budowla z silnym światłem na szczycie, wznoszona do celów nawigacyjnych w pobliżu wybrzeża morskiego; lighthouse

latarnia umarłych laˈtarʲɲa ũˈmarwɨx n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) kamienna budowla o znaczeniu mistycznym, w formie wieżyczki, stawiana dawniej przy cmentarzach i szpitalach; Lantern of the Dead

latawica n
(obraźliwie) kobieta prowadząca rozwiązły tryb życia hussy

latawiec laˈtavʲjɛʦ̑ n
zabawka w kształcie czworokąta, zrobiona z drewna i papieru lub płótna, która lata na wietrze na uwięzi; kite

latać ˈlataʨ̑ v
umieć przemieszczać się ponad gruntem, w powietrzu lub kosmosie fly

lateks ˈlatɛks n
(chemia, chemiczny) koloidalny roztwór kauczuku w cieczy; latex

latentnie adv
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) w sposób utajony, ukryty latently

latentny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (weterynaria, weterynaryjny) utajony, ukryty, bezobjawowy latent

lateralizacja n
(fizjologia, fizjologiczny) asymetria czynnościowa określonej, prawej lub lewej, strony ciała; laterality

laterański adj
odnoszący się do Lateranu, związany z Lateranem Lateran

lato ˈlatɔ n
pora roku, charakteryzująca się najwyższymi temperaturami; summer

latryna laˈtrɨ̃na n
prymitywna toaleta polowa, często w postaci drewnianej lub kamiennej konstrukcji z otworem na odchody, zwykle budowana w miejscach, gdzie nie ma możliwości zbudowania lepszej; latrine

latte n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) kawa espresso z dużą ilością mleka krowiego lub roślinnego, zazwyczaj w stosunku 1 do 2 latte

latte macchiato n
napój powstały przez powolne dolanie kawy espresso do gorącego, spienionego mleka, podawany w przeźroczystej szklance, pity przez słomkę lub podawany z długą łyżką; latte macchiato

latynizacja n
(językoznawstwo, językoznawczy) konwersja (najczęściej transliteracja lub transkrypcja) pisma niebędącego alfabetem łacińskim na tenże alfabet romanisation romanization
(książkowy) poddawanie wpływowi języka łacińskiego lub cywilizacji łacińskiej; uleganie takiemu wpływowi Latinisation Latinization
(książkowy) tłumaczenie (najczęściej nazwy własnej lub terminu) na język łaciński, nadawanie wyrazowi postaci językowej łacińskiej Latinisation Latinization

latynizm laˈtɨ̃ɲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka łacińskiego; Latinism

latynoamerykański adj
związany z Ameryką Łacińską, dotyczący Ameryki Łacińskiej Latin American

latynoski adj
dotyczący Latynosów Hispanic

laudacja n
(książkowy) mowa pochwalna laudation

laufer n
(dawniej, dawny) giermek, sługa torujący drogę henchman
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma w zwyczaju włóczenie się vagabond wanderer
(przestarzałe, przestarzały) (szachy, pojęcie szachowe) (także (regionalizm śląski)) bierka poruszająca się po szachownicy na skos; bishop
(włókiennictwo) rodzaj podłużnej serwety runner

lawa ˈlava n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) ciekły produkt działalności wulkanicznej; lava

lawenda laˈvɛ̃nda n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych kwitnących na niebiesko lub purpurowo, niektóre gatunki są uprawiane dla olejków wykorzystywanych w kosmetyce i w lecznictwie; lavender

lawendowy ˌlavɛ̃nˈdɔvɨ adj
(botanika, botaniczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dotyczący lawendy, należący do lawendy, zrobiony z lawendy, zawierający lawendę, związany z lawendą lavender
mający kolor fioletowy, taki jak kolor kwiatu lawendy lavender

laweta laˈvɛta n
(motoryzacja) samochód z platformą do przewożenia samochodów osobowych, często z wyciągarką do wtaczania niesprawnych pojazdów tow truck wrecker
(wojskowość, wojskowy) podstawa armaty służąca jako oparcie dla lufy i przyrządów celowniczych carriage

lawina laˈvʲĩna n
masa śniegu, lodu, ziemi lub kamieni schodząca ze stoku górskiego; avalanche

lazur ˈlazur n
jasny niebieski kolor azure

lazuryt laˈzurɨt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; lazurite lapis

lazyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język lazyjski; Laz

lać laʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o deszczu: intensywnie padać rain cats and dogs
powodować, że ciecz wypływa z czegoś lub płynie pour

lać jak z cebra ˈlaʨ̑ ˈjak ˈs‿ʦ̑ɛbra v
(potocznie, potoczny) bardzo mocno padać, o ulewnym deszczu rain cats and dogs

leader n
(socjologia, socjologiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przywódca polityczny, społeczny, zawodowy leader

leading n
(termin typograficzny) odległość w pionie pomiędzy sąsiednimi wierszami drukowanego tekstu; leading

leasing n
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jeden z umownych stosunków cywilnoprawnych; leasing

lebioda lɛˈbʲjɔda n
(botanika, botaniczny) zwyczajowa nazwa komosy goosefoot fat hen lamb's quarter pigweed

lecieć ˈlɛʨ̑ɛ̇ʨ̑ v
przemieszczać się w powietrzu fly

lecytyna n
(biochemia, biochemiczny) mieszanina lipidów, związek organiczny, który występuje głównie w tkance nerwowej lecithin

leczenie lɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: leczyć therapy treatment curing

leczenie wstrząsowe n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny), raczej (historia, historyczny, historycznie) forma leczenia w psychiatrii polegająca na wywoływaniu w pacjencie głębokiego wstrząsu biologicznego środkami chemicznymi lub impulsami elektrycznymi seismotherapy

lecznictwo lɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(urzędowy) działalność związana z diagnostyką, profilaktyką, leczeniem chorób i rehabilitacją therapeutics

leczniczy lɛʧ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
pomagający wyzdrowieć medicinal

leczyć ˈlɛʧ̑ɨʨ̑ v
przywracać do zdrowia; uwalniać od choroby cure treat

ledwie ˈlɛdvʲjɛ adv
przysłówek informujący, że coś wydarzyło się przed krótką chwilą hardly scarcely
przysłówek informujący, że coś zostało z trudem osiągnięte hardly scarcely

ledwie ˈlɛdvʲjɛ conjunction
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, podkreślające bezpośrednie następstwo zdarzeń no sooner

ledwie ˈlɛdvʲjɛ particle
partykuła określająca natężenie lub ilość czegoś jako bardzo małe hardly scarcely

ledwo ˈlɛdvɔ adv
… czasu: niedawno, dopiero co just
… sposobu: z trudem barely hardly

ledwo ˈlɛdvɔ conjunction
… wskazujący, że bardzo niewiele czasu upłynęło pomiędzy jednym zdarzeniem a drugim, że zaszły one niemal równocześnie: zaledwie, bezpośrednio / tuż po tym jak, gdy tylko, jak tylko as soon as

ledwo ˈlɛdvɔ particle
podkreślająca, że czegoś jest mniej, niż spodziewała się osoba mówiąca only

ledwo żywy ˈlɛdvɔ ˈʒɨvɨ adj
osłabiony, bez siły exhausted

legalizacja ˌlɛɡalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej, uznanie czegoś za zgodne z prawem legalization

legalnie adv
w sposób legalny; nie odchodząc od litery prawa legally lawfully

legalny lɛˈɡalnɨ adj
zgodny z prawem legal
produkowany, używany, rozpowszechniany w sposób zgodny z prawem legal

legar ˈlɛɡar n
drewniana belka, do której przybite są deski podłogi; joist
podkład drewniany, na którym ustawiane są ciężary; ground beam sleeper

legenda lɛˈɡɛ̃nda n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) opowieść fantastyczna, przekazywana jako część tradycji; legend
(geografia, geograficzny) opis oznaczeń na brzegu mapy, planu; legend
wymysł, bajka, przesadzona ocena czyjejś wartości legend

legendarny ˌlɛɡɛ̃nˈdarnɨ adj
fikcyjny, ale taki, który pochodzi z legend legendary
rzeczywisty, ale tak sławny, że krążą o nim legendy legendary

legginsy n
obcisłe, elastyczne spodnie z lekkiej tkaniny, bez szwów leggings

legion ˈlɛɟɔ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: jednostka wojskowa o liczebności do 6000 żołnierzy; legion

legionowy adj
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) związany z legionem, dotyczący legionów legionary

legislacja ˌlɛɟiˈslaʦ̑ʲja n
tworzenie przepisów prawnych legislation

legislacyjny adj
dotyczący legislacji legislative

legitymacja ˌlɛɟitɨ̃ˈmaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podstawa prawna określonych uprawnień legitimacy
dokument potwierdzający tożsamość oraz przynależność do określonej grupy ludzi card identity card

legowisko n
miejsce snu i schronienia zwierząt lair

legwan n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z rodziny legwanowatych iguana

legwan zielony n
(herpetologia, herpetologiczny) jaszczurka z gatunku (1.1) American iguana green iguana
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Iguana iguana Linnaeus, gatunek gada z rodziny legwanowatych; American iguana green iguana

lej lɛj n
(jednostka monetarna) waluta Mołdawii leu
(jednostka monetarna) waluta Rumunii; leu
duże, stożkowe wgłębienie crater

lej krasowy n
(geologia, geologiczny) okrągłe zagłębienie z podziemnym odpływem powstałe wskutek działalności wody; sinkhole

lejek n
urządzenie, zwykle o stożkowym kształcie, służące do zmniejszanie średnicy strumienia cieczy; funnel

lekarski lɛˈkarsʲci adj
dotyczący leczenia, mający zastosowanie w leczeniu medical
związany z lekarzem, dotyczący lekarza medical

lekarstwo lɛˈkarstfɔ n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) produkt, który leczy drug medicine

lekarz ˈlɛkaʃ n
(medycyna, medyczny) osoba, która zawodowo zajmuje się zdrowiem ludzi lub zwierząt; doctor physician

lekarz rodzinny ˈlɛkaʃ rɔˈʥ̑ĩnːɨ n
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista medycyny rodzinnej; family doctor

lekarz stażysta ˈlɛkaʃ staˈʒɨsta n
absolwent studiów medycznych odbywający staż w szpitalu houseman intern

lekceważenie ˌlɛkʦ̑ɛvaˈʒɛ̃ɲɛ n
traktowanie kogoś z pogardą, bez dostatecznej uwagi contempt despise disdain

lekceważyć ˌlɛkʦ̑ɛˈvaʒɨʨ̑ v
nie przywiązywać do czegoś wagi disregard ignore neglect
traktować kogoś lub coś pogardliwie, bez szacunku lub zainteresowania ignore slight

lekcja ˈlɛkʦ̑ʲja n
jednostka zajęć dydaktycznych lesson
(przenośnie, przenośnia) przykre doświadczenie będące przestrogą lesson
rozdział w podręczniku unit

lekki ˈlɛcːi adj
o małej wadze, małym ciężarze light
o słabej sile, niskim natężeniu light
łatwy, np. do zaakceptowania, przyjęcia, zrobienia light easy

lekko ˈlɛkːɔ adv
delikatnie softly
w niewielkim natężeniu slightly subtly
w sposób znamionujący lekkość, zwinnie lightly
łatwo lightly

lekkoatleta ˌlɛkːɔaˈtlɛta n
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający lekkoatletykę athlete

lekkoatletyka ˌlɛkːɔaˈtlɛtɨka n
(sport, sportowy) zespół konkurencji sportowych obejmujący biegi, skoki i rzuty; athletics

lekkomyślnie adv
w sposób lekkomyślny extravagantly frivolously giddily harum-scarum hastily heedlessly

lekkomyślność ˌlɛkːɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
cecha kogoś, kto jest lekkomyślny, niepoważny, zbyt lekko coś traktujący rashness

lekkostrawny ˌlɛkːɔˈstravnɨ adj
taki, który jest łatwo przyswajany przez organizm, szybko trawiony light

lekkość n
cecha tego, co lekkie lightness

lekomania ˌlɛkɔ̃ˈmãɲja n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) uzależnienie od leków, nadużywanie leków; drug dependency

lekooporny adj
taki, który jest odporny na działanie leku drug-resistant

leksem ˈlɛksɛ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) zestaw form, jakie może przyjmować dany wyraz, nie tracąc swojego znaczenia; lexeme

leksyk n
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) słownictwo lexis

leksykograf n
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz i znawca leksykografii lexicographer

leksykografia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o opracowywaniu i układaniu słowników; lexicography

leksykograficzny adj
dotyczący leksykografii, właściwy leksykografii lexicographic lexicographical

leksykolog n
(językoznawstwo, językoznawczy) badacz leksyki, zasobów wyrazów i związków wyrazowych lexicologist

leksykologia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o słownictwie, zasobie wyrazów i związków wyrazowych, badanie wyrazów ze względu na ich znaczenie i sposoby użycia; lexicology

leksykologicznie adv
(językoznawstwo, językoznawczy) w odniesieniu do leksykologii, zgodnie z regułami leksykologii lexicologically

leksykologiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) odnoszący się do leksykologii, mający związek z leksykologią lexicological

leksykon n
publikacja książkowa, niekiedy wielotomowa, będąca uporządkowanym zbiorem wiedzy w formie skondensowanej; lexicon

lektor ˈlɛktɔr n
nauczyciel języka obcego na uczelni lub w szkole językowej language teacher
osoba czytająca teksty w programach radiowych announcer speaker

lektorat lɛkˈtɔrat n
kurs języka obcego na uczelni foreign language course

lektyka ˈlɛktɨka n
łoże osłonięte baldachimem, ściankami i daszkiem; litter

lelek kozodój ˈlɛlɛk ːɔˈzɔduj n
(ornitologia, ornitologiczny) europejski ptak leśny ze sztywnymi piórami otaczającymi dziób; nightjar

lelingit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy arsenków, FeAs2; löllingite

lemiesz ˈlɛ̃mʲjɛʃ n
(anatomia, anatomiczny) płaska kość stanowiąca tylną część przegrody nosowej; vomer plowshare bone
(technologia, technika, techniczny) element roboczy spycharki lub równiarki; blade
(wojskowość, wojskowy) płyta przy lawecie działa zapobiegająca odrzutowi przy wystrzale spade
dolna część pługa odcinająca skibę; plowshare

leming ˈlɛ̃mʲĩŋk n
(zoologia, zoologiczny) Lemmus lemmus, gatunek ssaków, małych gryzoni występujących w dużych ilościach w tundrze północnej Europy, Azji i Ameryki Północnej; lemming
(publikatory) (pogardliwie) młody człowiek zwykle pracujący w korporacji, zwykle wyborca centrowy, nieposiadający własnego zdania, lecz idący za tłumem, bezkrytycznie ufający popularnym mediom sheeple

lemoniada ˌlɛ̃mɔ̃ˈɲada n
napój z cytryn lemonade

lempira lɛ̃mˈpʲira n
(jednostka monetarna) waluta Hondurasu; lempira

lemur ˈlɛ̃mur n
(zoologia, zoologiczny) Lemur, madagaskarska małpiatka o puszystym futrze; lemur

len lɛ̃n n
(botanika, botaniczny) Linum, roślina kilkuletnia z rodziny lnowatych, uprawiana dla włókien i oleistych nasion flax
(włókiennictwo) tkanina z włókna (1.2) linen
(włókiennictwo) włókno lnu (1.1) linen

leninowski ˌlɛ̃ɲĩˈnɔfsʲci adj
związany z Włodzimierzem Leninem albo leninizmem, właściwy dla leninizmu Leninist

lenistwo lɛ̃ˈɲistfɔ n
odpoczywanie ponad potrzebę, unikanie wysiłku laziness sloth

leniuch n
(potocznie, potoczny) osoba bardzo leniwa (wyrażenie nacechowane emocjonalnie) idler lazybones sluggard dawdler dead-beat layabout

leniwie adv
w sposób leniwy lazily languorously languidly slothfully

leniwiec lɛ̃ˈɲivʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) średniej wielkości, powolny, nadrzewny, roślinożerny ssak; sloth

leniwiec karłowaty n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Bradypus pygmaeus, gatunek ssaka z rodziny leniwcowatych; monk sloth pygmy three-toed sloth
(zoologia, zoologiczny) leniwiec z gatunku (1.1) monk sloth pygmy three-toed sloth

leniwieć lɛ̃ˈɲivʲjɛ̇ʨ̑ v
stawać się leniwym, opieszałym get lazy

leniwy lɛ̃ˈɲivɨ adj
charakteryzujący się lenistwem lazy

lennonki n
rodzaj okularów z okrągłymi szkłami John Lennon glasses John Lennon spectacles

lepa ˈlɛpa n
(meteorologia, meteorologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) niestopiony śnieg na powierzchni wody, snow slush

lepidopterologia lɛˈpʲidɔˌptɛrɔˈlɔɟja n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o motylach; lepidopterology

lepiej ˈlɛpʲjɛ̇j adv
(zobacz) dobrze good
nie powinno się (robić czegoś) better

lepiej późno niż wcale ˈlɛpʲjɛ̇j ˈpuʑnɔ ˈɲiʃ ˈfʦ̑alɛ proverb
sytuacja, w której robi się coś po właściwym czasie, z opóźnieniem, jest lepsza niż niezrobienie tej czynności wcale better late than never

lepiej zapobiegać niż leczyć proverb
bardziej opłaca się zapobieganie, niż naprawianie zaniedbań i błędów a stitch in time saves nine an ounce of prevention is worth a pound of cure better safe than sorry

lepki ˈlɛpʲci adj
mający właściwości kleju viscous glutinous gooey sticky gluey tenacious

lepkość n
(fizyka, fizyczny) tarcie pomiędzy poruszającymi się względem siebie warstwami cieczy lub plastycznego ciała stałego viscosity
zdolność lepienia się, bycie kleistym stickiness

lepra ˈlɛpra n
(medycyna, medyczny) trąd leprosy

leprozorium ˌlɛprɔˈzɔrʲjũm n
izolowany zakład leczniczy dla chorych na trąd lub kolonia dla trędowatych; leper colony leper-house leprosarium

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu ˈlɛpʃɨ ˈvrubɛl ˈv‿ɡarʲɕʨ̑i ˈɲiʒ ˈɡɔwɔ̃mp na‿ˈdaxu proverb
lepsze coś, co jest niedoskonałe, ale pewne, dostępne niż niedostępny ideał a bird in the hand is worth two in the bush better a small fish than an empty dish better an egg today than a hen tomorrow half a loaf is better than none

lepton ˈlɛptɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka elementarna będąca fermionem, lecz niebędąca kwarkiem; lepton
(historia, historyczny, historycznie) moneta miedziana bita w starożytnej Grecji; lepton

lesba n
(pogardliwie) lesbijka dyke

lesbijka lɛzˈbʲijka n
homoseksualna kobieta; lesbian gay lemon

lesbijski adj
dotyczący lesbijek, właściwy lesbijkom lesbian

less lɛs n
(geologia, geologiczny) pylasta skała osadowa pochodzenia eolicznego; loess

leszcz lɛʃʧ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) eurazjatycka duża spłaszczona ryba słodkowodna; bream

leszczyna lɛʃˈʧ̑ɨ̃na n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Corylus L., rodzaj krzewów i drzew o jadalnych owocach, zwanych orzechami laskowymi; hazel

letargiczny adj
(psychologia, psychologiczny) związany z letargiem, dotyczący letargu; właściwy letargowi lethargic
taki jak w letargu: senny, ospały, apatyczny, bezwładny lethargic

letni ˈlɛtʲɲi adj
o substancji: ciepły, lecz nie gorący lukewarm tepid
taki, który odbywa się w lecie, odnosi się do lata; jest przystosowany do lata estival summer

letnik ˈlɛtʲɲik n
osoba, która spędza letnie wakacje w jakiejś miejscowości holidaymaker

letnio adv
typowo dla lata summerily

leukocytoza ˌlɛwkɔʦ̑ɨˈtɔza n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowa liczba krwinek białych, powyżej górnej granicy normy; leukocytosis

level n
(slangowo) poziom w grze level

lew lɛf n
(jednostka monetarna) bułgarska jednostka monetarna; 100 stotinek; lev
(zoologia, zoologiczny) Panthera leo, gatunek dużego ssaka z rodziny kotowatych; lion

lew afrykański n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera leo Linnaeus, mięsożerny gatunek ssaka lądowego z rodziny kotowatych; lion
(zoologia, zoologiczny) ssak z gatunku (1.1) lion

lewa ˈlɛva n
(termin karciany) karty wzięte przez gracza na jednym etapie rozgrywki trick

lewacki lɛˈvaʦ̑ʲci adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) skrajnie lewicowy leftist

lewada lɛˈvada n
figura ujeżdżeniowa, polegająca na uniesieniu przednich nóg konia, przenosząc w ten sposób cały ciężar na zgięte tylne; levade

lewantyński adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Lewantu Levantine

lewar n
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów jack lever
(technologia, technika, techniczny) rurka do przelewania cieczy siphon

lewarek lɛˈvarɛk n
(technologia, technika, techniczny) (mechanika) niezbyt dużych rozmiarów często poręczny rodzaj dźwigni do podnoszenia ciężarów jack lever
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) lewar (rurka do przelewania cieczy) siphon

lewatywa ˌlɛvaˈtɨva n
(medycyna, medyczny) zabieg leczniczy polegający wprowadzenie do odbytnicy ciepłej wody, czasem z dodatkiem leków lub soli, w celu wywołania wypróżnienia; enema

lewica lɛˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określenie na ogół sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwieństwo prawicy; left left-wing

lewicki adj
związany z lewitami lub ich działalnością levitical

lewicowiec n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik lewicy leftie leftist leftwinger lefty

lewicowy ˌlɛvʲiˈʦ̑ɔvɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z lewicą, właściwy lewicy, charakterystyczny dla idei lewicy left-wing leftish

lewirat lɛˈvʲirat n
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczajowe prawo małżeńskie nakazujące poślubienie wdowy przez brata lub nawet przez spadkobiercę jej zmarłego męża (nawet jeśli jest żonaty), w celu zapewnienia ciągłości rodu, obowiązujące u ludów Azji (Arabów, Hindusów, Mongołów) oraz plemion afrykańskich; levirate

lewita n
(biblijny) pomocnik kapłanów w świątyni jerozolimskiej; Levite

lewkonia n
(botanika, botaniczny) Matthiola R. Br., rodzaj roślin z rodziny kapustowatych; stock

lewo ˈlɛvɔ n
lewa strona left

leworęcznie adv
z wykorzystaniem lewej ręki left-handedly

leworęczność ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
posługiwanie się głównie lewą ręką, jej większa sprawność; left-handedness sinistrality

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
posługujący się głównie lewą ręką left-handed

leworęczny ˌlɛvɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
osoba leworęczna (1.1) left-hander left-handed person

lewoskrętny ˌlɛvɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
taki, który skręca się odwrotnie do ruchu wskazówek zegara sinistrorse

lewy ˈlɛvɨ adj
znajdujący się po tej stronie, po której znajduje się serce człowieka left

lezgiński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język lezgiński; Lezghian

leń lɛ̃ɲ n
człowiek odpoczywający ponad potrzebę, unikający pracy lazybones

leśnictwo lɛɕˈɲiʦ̑tfɔ n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) zespół nauk leśnych zajmujący się całokształtem zagadnień związanych z gospodarką leśną forestry

leśniczy lɛɕˈɲiʧ̑ɨ n
(leśnictwo) pracownik zajmujący się gospodarowaniem lasu, odpowiedzialny za obszar leśnictwa forester

leśniczówka ˌlɛɕɲiˈʧ̑ufka n
dom, mieszkanie, siedziba leśniczego; forester house

leśnik ˈlɛɕɲik n
pracownik lub urzędnik zajmujący się zagospodarowaniem lasu forestman

leśny ˈlɛɕnɨ adj
odnoszący się do lasu, mający związek z lasem forest

leżak ˈlɛʒak n
(spożywczy) jasne piwo dolnej fermentacji (rodzaj piwa) lager
rodzaj fotela, służący do leżenia; zwykle składany, co umożliwia jego łatwy transport deckchair

leżeć ˈlɛʒɛʨ̑ v
zachowywać pozycję poziomą lie

leżeć na wątrobie v
martwić, nie dawać spokoju lie heavy

liana ˈlʲjãna n
(botanika, botaniczny) roślina o długim pędzie czepnym, rosnąca głównie w lasach tropikalnych; liana

libacja lʲiˈbaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwyczaj wylewania alkoholu, oliwy lub innych cennych płynów na ofiarę bogu; libation

libański lʲiˈbãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Liban Lebanese

liberalizm ˌlʲibɛˈralʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia i kierunek polityczny, według którego wolność jest nadrzędną wartością; liberalism

liberalny ˌlʲibɛˈralnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący liberalizmu w polityce i gospodarce liberal
nieuznający przymusu, tolerancyjny liberal permissive

liberał n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik liberalizmu liberal

libertarianin n
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik libertarianizmu libertarian

libertariański adj
związany z libertarianizmem, dotyczący libertarianizmu libertarian

libido lʲiˈbʲidɔ n
(seksuologia, seksuologiczny) pożądanie, dążenie do zaspokojenia seksualnego; libido

libijski lʲiˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do Libii Libyan

licencja lʲiˈʦ̑ɛ̃nʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa określająca warunki korzystania z jakiegoś dobra, np. patentu albo programu komputerowego; licence license

liceum lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
szkoła średnia zawodowa lub ogólnokształcąca, przygotowująca do studiów uniwersyteckich; grammar school lyceum Lyceum college

lichenologia ˌlʲixɛ̃nɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) dział botaniki, nauka o porostach; lichenology

lichenometria n
metoda szacowania wieku budowli i badania zmian klimatycznych na podstawie porostów; lichenometry

lichtarz n
świecznik na jedną świecę; candlestick

lichwa ˈlʲixfa n
(pejoratywnie, pejoratywny) forma stosunków kredytowych między wierzycielem a dłużnikiem, polegająca na pobieraniu wygórowanych procentów za pożyczone pieniądze; usury

lichy ˈlʲixɨ adj
(potocznie, potoczny) będący w złym stanie, złej jakości, w złym gatunku miserable paltry
(potocznie, potoczny) małej wartości moralnej lub artystycznej miserable paltry
(potocznie, potoczny) mały, drobny, niepozorny flimsy

licyjski adj
związany z Licją, dotyczący Licji Lycian

licyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język licyjski; Lycian

licytacja ˌlʲiʦ̑ɨˈtaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) publiczna sprzedaż, w której nabywcą zostaje oferujący najwyższą kwotę; auction
(termin karciany) zabieganie o pierwszeństwo w jakiejś fazie gry, o wzięcie, zagranie, wyjście; bidding

liczba ˈlʲiʤ̑ba n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) w deklinacji: kategoria gramatyczna wynikająca z liczności elementów, które dany wyraz określa singular plural
(matematyka, matematyczny) pojęcie będące w najprostszym przypadku abstrakcyjną reprezentacją liczebności zbioru lub poziomu jakiejś wielkości (np. fizycznej); number
zapis liczby (1.1) number

liczba atomowa ˈlʲiʤ̑ba ˌːtɔ̃ˈmɔva n
(fizyka, fizyczny) liczba określająca, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu; atomic number

liczba całkowita ˈlʲiʤ̑ba ˌʦ̑awkɔˈvʲita n
(matematyka, matematyczny) liczba należąca do zbioru liczb naturalnych dodatnich lub zbioru liczb przeciwnych do nich, a także liczba 0; integer integer number

liczba mnoga ˈlʲiʤ̑ba ˈmnɔɡa n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego więcej niż jeden element plural

liczba naturalna n
(matematyka, matematyczny) (rzadki, rzadko używany) liczba z ciągu 1, 2, 3, … natural number
(matematyka, matematyczny) liczba z ciągu 0, 1, 2, 3, …; natural number

liczba niewymierna ˈlʲiʤ̑ba ˌɲɛvɨ̃ˈmʲjɛrna n
(matematyka, matematyczny) liczba rzeczywista niedająca się zapisać w postaci ilorazu liczb całkowitych; irrational number

liczba pierwsza ˈlʲiʤ̑ba ˈpʲjɛrfʃa n
(matematyka, matematyczny) liczba naturalna, która ma dokładnie dwa dzielniki naturalne: jedynkę i siebie samą; prime number prime

liczba podwójna ˈlʲiʤ̑ba pɔˈdvujna n
(gramatyka) w deklinacji: cecha wyrazu opisującego dokładnie dwa elementy, różna od liczby mnogiej; dual

liczba pojedyncza ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑a n
(gramatyka) cecha wyrazu oznaczająca, iż odnosi się on do jednej osoby lub jednej rzeczy singular

liczba porządkowa ˈlʲiʤ̑ba ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔva n
(matematyka, matematyczny) zwykle w lm: zbiór dobrze uporządkowany, będący kanonicznym reprezentantem pewnej klasy izomorficzności dobrych porządków ordinal number
(oficjalnie) liczba naturalna, używana do określenia pozycji w pewnej kolejności ordinal number

liczba rzeczywista n
(matematyka, matematyczny) liczba wymierna (ułamek) lub dowolna liczba pomiędzy liczbami wymiernymi; real number

liczba urojona n
(matematyka, matematyczny) liczba, której kwadrat jest liczbą rzeczywistą niedodatnią imaginary number

liczba wymierna n
(matematyka, matematyczny) liczba dająca się przedstawić jako ułamek liczb całkowitych; rational number

liczba zespolona n
(matematyka, matematyczny) liczba postaci a+bi, gdzie a i b to liczby rzeczywiste oraz i²=-1; complex number

liczbowy adj
dotyczący liczb: złożony z liczby, oparty na liczbach lub wyrażony liczbami number numerary numerical

liczebnik lʲiˈʧ̑ɛbʲɲik n
(gramatyka) nazwa liczby numeral number

liczebnik główny n
(gramatyka) nazwa liczby całkowitej cardinal number

liczebnik porządkowy n
(gramatyka) nazwa liczby określająca położenie elementu w pewnym szeregu ordinal number

liczebnik zbiorowy n
(gramatyka) nazwa liczby określająca liczność grupy elementów collective numeral

liczebny adj
mogący być wyrażonym liczbami numerous

liczenie lʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: liczyć numeration

liczi chińskie ˈlʲiʧ̑ʲi ˈçĩj̃sʲcɛ n
(botanika, botaniczny) Litchi chinensis, gatunek drzew tropikalnych z rodziny mydleńcowatych, pochodzący z rejonu Kambodży, Wietnamu i Filipin, uprawiany w wielu krajach o ciepłym klimacie lychee

licznie adv
w dużej grupie osób numerously

licznik ˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(matematyka, matematyczny) część ułamka znajdująca się nad kreską ułamkową; numerator
urządzenie służące do pomiaru jakiejś wielkości naliczanej w czasie; counter

liczny ˈlʲiʧ̑nɨ adj
(o rzeczownikach zbiorowych) składający się z wielu jednostek numerous
(tylko w lm.) występujący w dużej liczbie many

liczydło lʲiˈʧ̑ɨdwɔ n
(matematyka, matematyczny) przyrząd w postaci ramy z pręcikami, na których umieszczone są ruchome koraliki, wspomagający wykonywanie prostych obliczeń; abacus

liczyć ˈlʲiʧ̑ɨʨ̑ v
określać liczbę elementów składających się na dany zbiór count calculate
wykonywać działania matematyczne, przetwarzać dane numeryczne calculate
pokładać swoje zaufanie count on expect
brać pod uwagę, respektować consider take into account

lid lʲit n
pierwszy, wprowadzający akapit artykułu lub informacji prasowej, ze streszczeniem treści i zachętą do zapoznania się z całością introduction lead teser

lider ˈlʲidɛr n
osoba dowodząca, zarządzająca pracą zespołu leader

liderować ˌlʲidɛˈrɔvaʨ̑ v
przewodzić, być liderem lead

lidokaina ˌlʲidɔkaˈ<sup>j</sup>ĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, używany jako środek miejscowo znieczulający; lidocaine

lidyjski adj
związany z Lidią, pochodzący z Lidii Lydian

lidyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język lidyjski; Lydian

liga ˈlʲiɡa n
(sport, sportowy) klasa rozgrywek w sportach zespołowych, np. w piłce nożnej, siatkówce, hokeju, itp. league
zrzeszenie osób, organizacji lub państw league

ligatura ˌlʲiɡaˈtura n
znak będący połączeniem kilku liter, na przykład ß, æ, Æ; ligature

liguryjski ˌlʲiɡuˈrɨjsʲci adj
związany z Ligurią, wywodzący się z Ligurii Ligurian

likaon n
(zoologia, zoologiczny) Lycaon pictus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych; African wild dog lycaon

likier ˈlʲicɛr n
słodki i mocny napój alkoholowy; liqueur cordial

liktor n
(historia, historyczny, historycznie) rzymski niższy funkcjonariusz państwowy, stanowiący ochronę urzędników; lictor

likwidacja ˌlʲikfʲiˈdaʦ̑ʲja n
pozbycie się liquidation

likwidować ˌlʲikfʲiˈdɔvaʨ̑ v
usuwać, znosić lub rozwiązywać coś liquidate

lilak ˈlʲilak n
(botanika, botaniczny) Syringa L., rodzaj krzewów lub drzew z rodziny oliwkowatych; lilac

lilia ˈlʲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny liliowatych; lilium lily

lilia wodna ˈlʲilʲja ˈvɔdna n
(potocznie, potoczny) grzybień, Nymphaea L., roślina wodna o okazałych kwiatach water lily waterlily

liliowy lʲiˈlʲjɔvɨ adj
dotyczący lilii, należący do lilii, zrobiony z lilii, związany z lilią lily
mający kolor jasnofioletowy lub różowoniebieski , taki jak kolor kwiatu lilaka pospolitego lilac

lima ˈlʲĩma n
(botanika, botaniczny) krzew lub niewielkie drzewo cytrusowe; lime
owoc limy (1.1), żółtozielony, podobny do cytryny, ale mniejszy lime

limakolog n
(zoologia, zoologiczny) specjalista zajmujący się limakologią limacologist

limakologia ˌlʲĩmakɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o ślimakach; limacology

limakologiczny adj
(zoologia, zoologiczny) związany z limakologią, dotyczący limakologii limacological

liman n
(geografia, geograficzny) rodzaj płytkiej zatoki powstałej u ujścia rzeki do morza; liman

limba ˈlʲĩmba n
(botanika, botaniczny) drzewo z gatunku sosna limba; Arolla Pine Swiss Pine

limburski lʲĩmˈbursʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język (dialekt) limburski; Limburgish

limfa n
(fizjologia, fizjologiczny) płyn ustrojowy pośredniczący w wymianie składników między krwią i tkankami; chłonka; lymph

limfocytoza n
(medycyna, medyczny) nadmiar limfocytów we krwi lymphocytosis

limit ˈlʲĩmʲit n
granica niemożliwa do przekroczenia limit

limnologia ˌlʲĩmnɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (biologia, biologiczny) (hydrologia, hydrologiczny) dział hydrobiologii i hydrologii badający życie organizmów wodnych w zbiornikach śródlądowych jak też właściwości chemiczne i fizyczne tego środowiska; limnology

limnologiczny adj
(zoologia, zoologiczny) związany z limnologią, dotyczący limnologii limnological

limo ˈlʲĩmɔ n
(potocznie, potoczny) podbite oko black eye shiner

limonit lʲĩˈmɔ̃ɲit n
(geologia, geologiczny) żółtobrązowa bądź ciemnobrunatna bardzo drobnoziarnista lub skrytokrystaliczna mieszanina minerałów (tlenków i wodorotlenków żelaza); limonite

limonkowy ˌlʲĩmɔ̃ŋˈkɔvɨ adj
mający intensywny jasnozielony kolor z domieszką żółtego lime

limuzyna n
(motoryzacja) luksusowy samochód; limo limousine

lin lʲĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) słodkowodna ryba; tench

lina ˈlʲĩna n
elastyczne cięgno z włókna lub drutów; rope cord line

lincz lʲĩn͇ʧ̑ n
(książkowy) rodzaj samosądu, wymierzenie przez tłum kary (szczególnie śmierci) na osobie posądzonej o przestępstwo bez przeprowadzenia sprawy sądowej lynching

linczować lʲĩn͇ˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
(książkowy) dokonywać linczu lynch

linezolid ˌlʲĩnɛˈzɔlʲit n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek przeciwbakteryjny, pochodna oksazolidynonu; stosowany w infekcjach wywołanych przez wielolekooporne szczepy bakterii wliczając paciorkowce i gronkowca złocistego; linezolid

lingwista lʲĩŋɡˈvʲista n
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca linguist

lingwistyczny adj
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) związany z lingwistyką lub dotyczący lingwisty linguistic

lingwistyka lʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (edukacja, edukacyjny) (językoznawstwo, językoznawczy) nauka o języku linguistics

linia ˈlʲĩɲja n
(potocznie, potoczny) figura, sylwetka, wygląd osoby, postawa shape
grupa towarów o podobnym przeznaczeniu występująca pod wspólną marką range
kształt dający się narysować jednym pociągnięciem ołówka line
sposób podejścia, kierunek postępowania approach
trasa dla środków lokomocji route

linia bezpieczeństwa n
(sport, sportowy) prosta wyznaczająca granicę bezpieczeństwa skoków na skoczni narciarskiej, rozmiar skoczni; hill size hill size point

linia upadku n
(sport, sportowy) miejsce na skoczni narciarskiej, do którego skoczek nie powinien upaść, by nie stracić punktów fall line

linie lotnicze n
(lotnictwo, lotniczy) przedsiębiorstwo świadczące usługi transportu lotniczego; airline airlines

linijka lʲĩˈɲijka n
przyrząd służący do kreślenia linii i odmierzania odległości; ruler

liniowiec lʲĩˈɲɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) okręt liniowy, zwykle drewniany ship of the line
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek regularnie kursujący między danymi punktami; liner

liniowy lʲĩˈɲjɔvɨ adj
mający związek z linią linear line lineal of the line

link lʲĩŋk n
(informatyka, informatyczny) odnośnik w dokumencie elektronicznym (np. na stronie WWW) prowadzący do innego dokumentu elektronicznego lub do innego miejsca w tym samym dokumencie link

linker ˈlʲĩŋkɛr n
(informatyka, informatyczny) narzędzie dokonujące łączenia skompilowanych modułów programu linker

linkomycyna ˌlʲĩŋkɔ̃mɨˈʦ̑ɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) antybiotyk z grupy linkozamidów lincomycin

linkowanie ˌlʲĩŋkɔˈvãɲɛ n
(informatyka, informatyczny) proces łączenia skompilowanych modułów i tworzenia pliku wykonywalnego lub innego pliku obiektowego linking

linoleum ˌlʲĩnɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
wodoodporny materiał zrobiony z płótna pokrytego masą z utwardzonego oleju lnianego; linoleum

linoskoczek ˌlʲĩnɔˈskɔʧ̑ɛk n
cyrkowiec wykonujący ćwiczenia gimnastyczne na wysoko zawieszonej linie tightrope walker

liofilizacja n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) proces suszenia poprzez sublimację; freeze-drying

lipa ˈlʲipa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Tilia L., rodzaj drzew liściastych z podrodziny lipowatych; lime linden

lipid ˈlʲipʲit n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny tworzący cząsteczki hydrofobowe albo amfifilne, służący głównie do magazynowania energii lub jako substrat budulcowy komórek i tkanek; lipid

lipiec ˈlʲipʲjɛʦ̑ n
siódmy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); July

lipień ˈlʲipʲjɛ̇̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Thymallus, słodkowodna ryba z rodziny łososiowatych; grayling

lipo-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na związek znaczeniowy z tłuszczem lipo-

lipodystrofia ˌlʲipɔdɨˈstrɔfʲja n
(medycyna, medyczny) zespół zaburzeń charakteryzujących się miejscowym lub uogólnionym zanikiem, nieprawidłowym stanem lub rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej; lipodystrophy

lipomastia ˌlʲipɔ̃ˈmastʲja n
(medycyna, medyczny) powiększenie sutków u mężczyzny związane z nagromadzeniem się i przerostem tkanki tłuszczowej lipomastia

liposukcja ˌlʲipɔˈsukʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg odsysania tkanki tłuszczowej; liposuction

lir lʲir n
(jednostka monetarna) waluta Włoch w latach 1861 – 2002; lira

lira ˈlʲira n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smyczkowy strunowy instrument muzyczny, posiadający trzy lub cztery struny, popularny na Krecie, Dodekanezie, w Tracji i wśród uchodźców z Azji Mniejszej lyre
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) starogrecki instrument muzyczny, szarpany posiadający od czterech do dziesięciu strun; lyre

lira korbowa ˈlʲira kɔrˈbɔva n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny strunowy instrument smyczkowy z korbą i klawiszami; hurdy-gurdy hurdy gurdy wheel fiddle

lirogon n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu wróblowych występujący na kontynencie australijskim; lyrebird

liryczny lʲiˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z liryką, lirykiem lyrical

liryk n
autor utworów lirycznych lyricist
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) utwór liryczny lyric

liryka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj literacki; poetry

liryzm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) pierwiastek uczuciowy w utworze lub zachowaniu osób lyricism

lis lʲis n
(zoologia, zoologiczny) Vulpes, drapieżnik z rodziny psów o długim i puszystym ogonie; fox

lis polarny ˈlʲis pɔˈlarnɨ n
(zoologia, zoologiczny) ssak drapieżny z rodziny psowatych, zamieszkujący obszary na północ od koła podbiegunowego; Arctic Fox Polar Fox Snow Fox White Fox

lisi ˈlʲiɕi adj
(przenośnie, przenośnia) chytry, postępujący nieszczerze vulpine
charakterystyczny dla lisa; dotyczący, odnoszący się do lisa vulpine

lisica lʲiˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica lisa vixen

lisię n
młode lisa cub

list lʲist n
wiadomość, wypowiedź sformułowana pisemnie letter
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa zawierająca korespondencję lub drobne rzeczy dopuszczone do przewozu pocztowego, nadane w zamkniętym opakowaniu letter
papier, na którym napisano wypowiedź (1.1) letter

list otwarty ˈlʲist ɔtˈfartɨ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) upubliczniony list z apelem lub deklaracją; open letter

list polecony n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) (urzędowy) list przyjmowany za potwierdzeniem nadania, rejestrowany oraz doręczany adresatowi za pokwitowaniem odbioru certified letter

list żelazny ˈlʲizd ʒɛˈlaznɨ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dokument gwarantujący nietykalność; safe-conduct

lista ˈlʲista n
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych używana w infomatyce; list
elementy zapisane w kolejności list register roll

lista dyskusyjna ˈlʲista ˌdɨskuˈsɨjna n
(informatyka, informatyczny) rodzaj grupy dyskusyjnej, gdzie wiadomości są rozsyłane e-mailami; mailing list

listek ˈlʲistɛk n
(zdrobniale) od: liść leaflet
jedna z blaszek liściowych, część liścia złożonego, osadzona na wspólnej osadce leaflet
cienki, niewielki płatek, plasterek czegoś sheet stick
płaskie opakowanie packet sachet

listek figowy ˈlʲistɛk fʲiˈɡɔvɨ idiom
(przenośnie, przenośnia) skąpa przysłona nagości fig leaf

listonosz lʲiˈstɔ̃nɔʃ n
pracownik urzędu pocztowego, który doręcza adresatom listy i inne przesyłki postman mailman mail carrier

listopad lʲiˈstɔpat n
jedenasty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); November

listopadowy ˌlʲistɔpaˈdɔvɨ adj
mający miejsce, odbywający się w listopadzie November

listwa ˈlʲistfa n
kawałek drewna używany w budownictwie do wzmocnienia konstrukcji lub jako ozdoby batten slat
pasek materiału używany do obszywania krawędzi ubrań border list selvage

listwa przypodłogowa n
(budownictwo) podłużny dekoracyjny element konstrukcyjny, który wykańcza ścianę przy podłodze baseboard skirting board

lit lʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Li i liczbie atomowej 3; lithium

litania n
(kościelny) dłuższa formuła modlitewna z powtarzającym się wezwaniem; litany

litera lʲiˈtɛra n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwany znak graficzny, odpowiadający konkretnemu dźwiękowi, umożliwiający zapis słów; letter character

literacki ˌlʲitɛˈraʦ̑ʲci adj
mający związek z literaturą literary

literalny ˌlʲitɛˈralnɨ adj
(książkowy) mający związek ze ścisłym rozumieniem, przytoczeniem lub tłumaczeniem czyichś słów literal

literatka ˌlʲitɛˈratka n
pisarka writer

literatura ˌlʲitɛraˈtura n
wszystkie dzieła artystyczne zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym; literature

literaturoznawstwo ˌlʲitɛraˈturɔˈznafstfɔ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dyscyplina humanistyczna zajmująca się literaturą; literary studies

liternictwo ˌlʲitɛrʲˈɲiʦ̑tfɔ n
dział grafiki użytkowej dotyczący projektowania liter; letterer's craft

literować v
podawać pisownię wyrazu, wymawiając po kolei poszczególne litery tego słowa spell

literówka ˌlʲitɛˈrufka n
błąd w pisaniu polegający na pomyleniu lub opuszczeniu liter w słowie typo misprint miswriting printing error

litewski lʲiˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Litwy lub Litwinów Lithuanian

litofit n
(botanika, botaniczny) roślina naskalna lithophyte

litografia ˌlʲitɔˈɡrafʲja n
(drukarstwo, drukarski) (sztuka) technika graficzna, zaliczana do druku płaskiego lub wklęsłego; lithography lithograph
(sztuka) odbitka, praca wykonana techniką litografii (1.1) lithograph lithography

litotomia n
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie kamieni nerkowych lithotomy

litościwy ˌlʲitɔˈɕʨ̑ivɨ adj
pełen litości, mający litość compassionate merciful

litość ˈlʲitɔɕʨ̑ n
współczucie, miłosierdzie, żal nad kimś mercy pity

litr lʲitr̥ n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka objętości, decymetr sześcienny; litre liter

lituanizacja ˌlʲitu<sup>w</sup>ãɲiˈzaʦ̑ʲja n
proces przyswajania lub celowego, stopniowego narzucania przez państwo litewskie litewskiego języka, obyczajów, kultury i wzorców w sztuce; lithuanization

liturgia lʲiˈturʲɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w religiach chrześcijańskich – ogół obrzędów i ceremonii towarzyszących czynnościom kultowym liturgy

liturgiczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z liturgią, dotyczący liturgii liturgical liturgic

liturgika lʲiˈturʲɟika n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nauka teologiczna o liturgii liturgics

liverpoolski adj
odnoszący się do Liverpoolu, związany z Liverpoolem Liverpudlian Liver Scouse

liwermor n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lv i liczbie atomowej 116; livermorium

liza ˈlʲiza n
(biologia, biologiczny) rozpad na cząstki elementarne; lysis

lizak ˈlʲizak n
twardy cukierek na patyku lollipop

lizat n
(biologia, biologiczny) mieszanina reakcyjna zawierająca zlizowane komórki lysate

lizać ˈlʲizaʨ̑ v
dotykać czegoś językiem i przesuwając po tym lick

lizboński lʲizˈbɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Lizbona Lisboner

lizol n
(chemia, chemiczny) środek dezynfekcyjny, roztwór krezolu surowego w mydle potasowym; lysol

lizus ˈlʲizus n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) człowiek przesadnie lub sztucznie grzeczny, żeby uzyskać czyjeś względy toady

liściec n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Phyllium, rodzaj owadów z rzędu straszyków; Phyllium
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) stosujący mimetyzm owad z rodzaju (1.1) gray's leaf insect

liścień ˈlʲiɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
(biologia, biologiczny) pierwszy liść rośliny nasiennej; cotyledon seed leaf

liściokwiat garbnikowy lʲiɕˈʨ̑ɔkfʲjad ˌɡarbʲɲiˈkɔvɨ n
(botanika, botaniczny) Phyllanthus emblica, gatunek drzewa z rodziny liściokwiatowatych pochodzący z Azji; Indian gooseberry

liściożerca n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się liścmi folivore

liściożerny ˌlʲiɕʨ̑ɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się liśćmi leaf-eating phyllophagous

liść lʲiɕʨ̑ n
(botanika, botaniczny) element budowy sporofitu rośliny naczyniowej, pełniący funkcje odżywcze dzięki zawartości chlorofilu; leaf blade
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uderzenie otwartą dłonią w twarz clip
(przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) węzeł drzewa, który nie posiada potomków; leaf

liść laurowy ˈlʲiɕʨ̑ lawˈrɔvɨ n
(kulinaria) suszony liść wawrzynu szlachetnego używany jako przyprawa bay leaf

lobby ˈlɔbbʲi n
grupa nacisku (zwłaszcza w celu zmiany prawa zgodnie z czyimiś interesami) lobby pressure group

loch lɔx n
podziemne pomieszczenie pod dużą budowlą, najczęściej zamkiem, wykorzystywane dawniej jako więzienie; dungeon

locha ˈlɔxa n
(zoologia, zoologiczny) dorosła samica świni sow

lodowaty ˌlɔdɔˈvatɨ adj
zimny jak lód, bardzo zimny ice-cold

lodowcowy ˌlɔdɔfˈʦ̑ɔvɨ adj
związany z lodowcami i ich działalnością glacial

lodowe kwiaty n
(przenośnie, przenośnia) wzory z powoli zamarzającej wody, powstające na szybie frost pattern frostwork

lodowiec lɔˈdɔvʲjɛʦ̑ n
wolno płynąca rzeka lodu powstała z przekształcenia pokładów wiecznego śniegu; glacier

lodowisko ˌlɔdɔˈvʲiskɔ n
miejsce przeznaczone do sportowej lub rekreacyjnej jazdy na łyżwach; ice rink skating rink

lodownia n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (architektura, architektoniczny) budowla ogrodowa służąca do przechowywania lodu ice house

lodołamacz ˌlɔdɔˈwãmaʧ̑ n
statek o wzmocnionym kadłubie, przystosowany do rozbijania pokrywy lodu na morzu lub rzece celem utworzenia drogi dla innych statków; icebreaker

lody n
(spożywczy) deser, który stanowi słodka, zamrożona masa sporządzona z mleka, cukru, jaj i innych dodatków ice cream ice

lodówka lɔˈdufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Clangula hyemalis, gatunek morskiej kaczki; long-tailed duck oldsquaw
pojemnik, szafka lub urządzenie izolowane termicznie, umożliwiające przechowywanie czegoś w obniżonej temperaturze; fridge refrigerator

loft lɔft n
pomieszczenie przemysłowe zaadaptowane na mieszkanie (często luksusowe) lub inny lokal użytkowy; loft

log lɔk n
(marynarka) przyrząd do pomiaru prędkości statku; log

logarytm lɔˈɡarɨtm̥ n
(matematyka, matematyczny) wykładnik potęgi, do której należy podnieść określoną liczbę (podstawę logarytmu), aby uzyskać jego argument; logarithm

logarytmiczny ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɨ adj
związany z logarytmami, dotyczący logarytmów logarithmic logarithmical
taki, którego wartość zmienia się zgodnie z określonym logarytmem logarithmic logarithmical

logicznie adv
(potocznie, potoczny) w sposób sensowny, rozsądny (o zachowaniu, postępowaniu) logically
w myśl zasad logiki, zgodnie z logiką logically

logiczny lɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z logiką, zgodny z logiką logical

logika ˈlɔɟika n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dyscyplina naukowa zajmująca się regułami poprawnego myślenia i wnioskowania; logic
poprawne, rzeczowe myślenie, oparte na związkach przyczynowo-skutkowych logic

logistyka n
(ekonomia, ekonomiczny) planowanie i realizacja przepływu dóbr; logistics
(wojskowość, wojskowy) organizacja i realizacja zaopatrzenia dla wojska; logistics

logo ˈlɔɡɔ n
znak graficzny spełniający rolę marketingową i informacyjną; logo

logogram n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak lub symbol reprezentujący słowo bądź wyrażenie; logogram

logopedyczny adj
związany z logopedią, dotyczący logopedii logopedic

logotyp n
(drukarstwo, drukarski) czcionka lub matryca zawierająca skrót wyrazu lub wyrażenia logotype
logo w formie tekstowej zawierające nazwę firmy lub jej akronim logotype

logować lɔˈɡɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) autoryzować się w systemie, najczęściej podając hasło log in
(informatyka, informatyczny) zapisywać jakieś informacje w specjalnym pliku-dzienniku log

lojalnie lɔˈjalʲɲɛ adv
w sposób lojalny loyally

lojalność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest lojalne; cecha tych, którzy są lojalni loyalty allegiance

lojalny lɔˈjalnɨ adj
rzetelny, uczciwy w relacjach z innymi loyal faithful

lok lɔk n
pasmo zakręconych lub wijących się włosów lock

lokaj n
człowiek usługujący w bogatym dom lub na dworze panującego footman valet

lokal ˈlɔkal n
(potocznie, potoczny) pub, bar, restauracja, klub place
mieszkanie lub pomieszczenie użytkowe apartment place premises room

lokalizacja ˌlɔkalʲiˈzaʦ̑ʲja n
usytuowanie, położenie jakiegoś obiektu; miejsce, pozycja zajmowana przez jakiś obiekt localisation

lokalny lɔˈkalnɨ adj
związany z jakimś rejonem, miejscem, ograniczony do jakiegoś miejsca local
(informatyka, informatyczny) widoczny tylko w obrębie danej procedury lub bloku, tworzona w momencie inicjowania bloku i niszczona w momencie kończenia bloku local

lokant n
(chemia, chemiczny) liczba lub litera wskazująca miejsce przyłączenia podstawnika do szkieletu cząsteczki związku chemicznego; locant

lokator lɔˈkatɔr n
ktoś, kto mieszka w wynajętym mieszkaniu; tenant lodger boarder

lokomocja n
(dawniej, dawny) zdolność poruszania się locomotion

lokomotywa ˌlɔkɔ̃mɔˈtɨva n
(kolejnictwo) pojazd szynowy mający własny napęd, przeznaczony do ciągnięcia (lub pchania) wagonów; . locomotive

lokować v
(bankowość, bankowy) umieszczać pieniądze lub kosztowności tam, gdzie nie ulegną utracie, a nawet będzie możliwy z nich zysk deposit invest place
umieszczać w jakimś miejscu accommodate emplace place position put up site

loksodromiczny adj
związany z loksodromą, właściwy loksodromie loxodromic

lokówka lɔˈkufka n
(fryzyjski) (technologia, technika, techniczny) przyrząd elektryczny służący do zakręcenia loków na gorąco curling iron
(fryzyjski) wałek wykonany z metalu lub tworzyw sztucznych, służący do zakręcania włosów curler curling pin

lombard ˈlɔ̃mbart n
instytucja udzielająca pożyczek pod zastaw przedmiotów lub papierów wartościowych; pawnshop

lombardzki lɔ̃mˈbarʦ̑ʲci adj
związany z Lombardią Lombard

lombardzki lɔ̃mˈbarʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język lombardzki; Lombard

londyńczyk lɔ̃nˈdɨ̃j̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Londynu Londoner

londyński lɔ̃nˈdɨ̃j̃sʲci adj
pochodzący z Londynu, dotyczący Londynu London

longplay n
płyta długogrająca long play

lont lɔ̃nt n
(wojskowość, wojskowy) łatwopalna linka przy starej broni artyleryjskiej lub ładunku wybuchowym, służąca do odpalenia go lub oddania strzału z bezpiecznej odległości, poprzez zapalenie końca tej linki i stopniowe przenoszenie się płomienia do zapalnika fuse

loping ˈlɔpʲĩŋk n
(geologia, geologiczny) trzecia, najmłodsza epoka permu, trwająca 260,4 – 251 milionów lat temu; późny perm; Lopingian

lorandyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, siarkoarsenek talu, występujący głównie w złożu Allchar w Macedonii, w postaci koszenilowoczerwonych, drobnych, jednoskośnych kryształów lorandite

loratadyna ˌlɔrataˈdɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wielopierścieniowy, heterocykliczny organiczny związek chemiczny stosowany jako lek przeciwalergiczny, antagonista receptorów H1; loratadine

lorens ˈlɔrɛ̃w̃s n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lr i liczbie atomowej 103; lawrencium

lori ˈlɔrʲi n
(zoologia, zoologiczny) Loris, nadrzewna małpiatka azjatyckich i afrykańskich lasów tropikalnych prowadząca nocny tryb życia; loris

lornetka lɔrˈnɛtka n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do obserwacji dwuocznej, składający się z dwóch jednakowych, połączonych zawiasowo, ułożonych równolegle lunet obserwacyjnych binoculars opera glasses

los lɔs n
fatum, przeznaczenie destiny fate
mała kartka pełniąca rolę kuponu, decydująca o wygranej lub przegranej lottery ticket
przypadek chance
wydarzenia, bieg czyjegoś życia lot

losowość n
cecha tego, co jest losowe randomness

losowy lɔˈsɔvɨ adj
przypadkowy, niezależny od decyzji random aleatory aleatoric

lot lɔt n
przemieszczanie się w jakiejś przestrzeni w powietrzu flight

lotem błyskawicy ˈlɔtɛ̃m ˌbwɨskaˈvʲiʦ̑ɨ idiom
bardzo szybko, momentalnie like wildfire

loteria n
gra, której uczestnicy nabywają losy, a o wygranej decyduje losowanie lottery

loteryjny adj
związany z loterią raffle

lotion n
mleczko kosmetyczne; lotion

lotka ˈlɔtka n
(lotnictwo, lotniczy) ruchomy element skrzydła statku powietrznego, służący do kontroli jego przechylenia, czyli obrotu wzdłuż osi podłużnej; aileron
(sport, sportowy) uskrzydlony przedmiot służący do gry w badmintona shuttlecock
nasada strzały z piórami; fletch
strzałka do gry w lotki (1.5) dart
tylko w lm (sport, sportowy) rzutki, dart; gra polegająca na trafianiu strzałkami do tarczy; darts

lotnictwo lɔtʲˈɲiʦ̑tfɔ n
ogół zagadnień związanych ze wszelkiego rodzaju statkami powietrznymi; aviation

lotniczo-modelarski adj
związany z modelarstwem lotniczym, dotyczący modelarstwa lotniczego aeromodeling aeromodelling

lotniczy lɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
związany z lotnictwem aerial air flying

lotnik ˈlɔtʲɲik n
(lotnictwo, lotniczy) człowiek, który lata samolotem lub należy do jego obsługi airman flyer flier
(wojskowość, wojskowy) żołnierz służący w lotnictwie airman

lotnisko lɔtʲˈɲiskɔ n
wydzielony obszar na ziemi przystosowany do obsługi statków powietrznych; airport airfield

lotniskowiec ˌlɔtʲɲiˈskɔvʲjɛʦ̑ n
(wojskowość, wojskowy) okręt stanowiący ruchomą bazę dla samolotów, poprzez odpowiednio ukształtowany pokład jako pas startowy; aircraft carrier carrier

lotny adj
(fizyka, fizyczny) występujący w postaci gazowej lub łatwo w nią przechodzący gaseous aeriform gasiform volatile
cechujący się bystrością lub zwinnością bright dexterous keen nimble quick smart
łatwo przemieszczający się flying mobile
łatwo unoszący się w powietrzu ethereal volatile

lotokot lɔˈtɔkɔt n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny ssak południowoazjatycki posiadający umiejętność szybowania dzięki błonom ciągnącym się od szyi do ogona; colugo

lotos ˈlɔtɔs n
(botanika, botaniczny) Nelumbo Adans., rodzaj roślin z rodziny lotosowatych; lotus

loża n
(architektura, architektoniczny) specjalne miejsce na widowni przeznaczone dla osobistości; loge box
miejsce spotkań masonerii lodge

lub lup conjunction
spójnik łączący dwa zdania równorzędne oraz dwie części zdania, wskazując, że przynajmniej jedna część jest prawdziwa; or

lubczyk ˈlupʧ̑ɨk n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny selerowatych o żółtych kwiatach, używana jako przyprawa kuchenna, według wierzeń ludowych uważana za środek wywołujący miłość, afrodyzjak; lovage

lubieżny luˈbʲjɛʒnɨ adj
rozpustny, sprośny horny lusty

lubić ˈlubʲiʨ̑ v
darzyć kogoś lub coś pozytywnym uczuciem like fancy be fond of care for

lubić jak psy dziada w ciasnej ulicy ˈlubʲiʨ̑ ˈjak ˈpsɨ ˈʥ̑ada ˈfʲ‿ʨ̑asnɛj uˈlʲiʦ̑ɨ v
mieć do kogoś taki stosunek, że w bezpośrednim kontakcie się go atakuje, napastuje, napada jak na bezbronnego not to be able to bear stand

lublańczyk luˈblãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Lublany Ljubljanan

lublański luˈblãj̃sʲci adj
związany z Lublaną (stolicą Słowenii) Ljubljanan

lucerna luˈʦ̑ɛrna n
(botanika, botaniczny) rodzaj jednorocznych lub dwuletnich bylin z rodziny bobowatych; alfalfa lucerne

lucky loser n
(środowiskowy) (sport, sportowy) w tenisie: zawodnik, który nie przebrnął przez etap kwalifikacji do turnieju, ale zagrał w nim w wyniku wycofania się zawodnika, który miał w nim zapewniony udział lucky loser

lucyferyna n
(biochemia, biochemiczny) pigment generujący światło na skutek reakcji chemicznych; luciferin

lud lut n
warstwa społeczeństwa, której członkowie pracują fizycznie people nation
zbiorowość ludzi o wspólnym języku i kulturze, niebędąca narodem people nation

ludność ˈludnɔɕʨ̑ n
ogół ludzi zamieszkujących dane terytorium population

ludobójczy adj
związany z ludobójstwem, właściwy ludobójstwu genocidal

ludobójstwo ˌludɔˈbujstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbrodnia przeciwko ludzkości polegająca na celowym wyniszczaniu całych narodów lub ich części (grup etnicznych / religijnych / rasowych) poprzez zabójstwa jak i tworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie; genocide

ludojad luˈdɔjat n
zwierzę jadające ludzi man-eater
(dawniej, dawny) ludożerca man-eater

ludowiec n
członek partii ludowej (na przykład austriackiej ÖVP, czeskiej KDU-ČSL, szwajcarskich SVP i CVP) member of people party people party member

ludowy luˈdɔvɨ adj
dotyczący obszarów wiejskich i chłopów folk

ludożerca ˌludɔˈʒɛrʦ̑a n
człowiek zjadający mięso ludzkie man-eater

ludzki ˈluʦ̑ʲci adj
odnoszący się do wytworów rąk lub umysłu człowieka human
cecha charakterystyczna dla poczynań lub dążeń człowieka human

ludzkość ˈluʦ̑kɔɕʨ̑ n
ród ludzki; ogół, suma ludzi na świecie humankind mankind

lufa ˈlufa n
część broni palnej w postaci rury, w której następuje rozpędzenie pocisku przy strzale; barrel

lugier ˈluɟɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niewielki żaglowiec o skośnych żaglach, z ostatnim żaglem wysuniętym za rufę lugger

luka ˈluka n
puste miejsce gap

luka w prawie n
brak odpowiedniego przepisu prawnego, lub istnienie przepisu, który nie jest taki, jaki być powinien; loophole

lukarna n
(architektura, architektoniczny) pionowe okienko na dachu, które doświetla poddasze; dormer

lukier ˈlucɛr n
(kulinaria) polewa używana do pokrywania wyrobów cukierniczych, sporządzana z roztopionego cukru pudru; buttercream fondant frosting icing

lukratywny adj
przynoszący spore zyski lucrative

lukrecja luˈkrɛʦ̑ʲja n
(botanika, botaniczny) Glycyrrhiza, rodzaj bylin z rodziny bobowatych, rosnących w Eurazji; licorice liquorice
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kulinaria) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) wysuszone korzenie lukrecji (1.1) z odłogami lub ich przetwory licorice liquorice

luksus ˈluksus n
warunki zapewniające komfortowe życie i zbytek; luxury luxe

luksusowo adv
w sposób, który zaspokaja czyjeś wymagania dotyczące luksusu luxuriously

lulać ˈlulaʨ̑ v
kołysać dziecko (najczęściej do snu) lull

lulu ˈlulu v
(potocznie, potoczny) (infantylnie) spać bye-bye

lumbago lũmˈbaɡɔ n
(medycyna, medyczny) ból okolicy lędźwiowej, mogący mieć różne przyczyny, m.in. zapalenie korzonków czy urazy i zmiany kręgosłupa; lumbago

lumberseksualny adj
(neologizm) o mężczyźnie bardzo męskim, podkreślającym swoją męskość gęstą brodą, roboczym strojem itp. lumbersexual

luminarz lũˈmʲĩnaʃ n
człowiek wybitnie wykształcony, znany w kręgach naukowych lub kulturalnych luminary

lumpenproletariat n
(socjologia, socjologiczny) (pogardliwie) warstwa społeczna składająca się z miejskiej biedoty, ludzi trwale bezrobotnych żyjących na marginesie społeczeństwa; sub-proletariat

lunatyk lũˈnatɨk n
(medycyna, medyczny) osoba cierpiąca na lunatyzm sleepwalker somnambulist

lunatyzm lũˈnatɨsm̥ n
choroba powodująca nieświadome wykonywanie różnych czynności (np. chodzenie) w głębokim śnie sleepwalking somnambulism

lunch n
posiłek we wczesnej porze obiadowej, głównie podczas przerwy w pracy lub na uczelni lunch

lunchbox n
pojemnik na kanapki, owoce itp.; śniadaniówka lunchbox

luneta n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny do oglądania odległych obiektów, którego elementami są okular i obiektyw spyglass

lungo ˈlũŋɡɔ n
(kulinaria) tzw. wydłużone espresso; uzyskiwane przez przelanie przez ilość kawy właściwej dla espresso większej ilości wody lungo

lupa ˈlupa n
wypukła soczewka wyposażona w uchwyt, prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu; magnifying glass magnifier

lupinina ˌlupʲĩˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, alkaloid występujący w łubinie o bardzo gorzkim smaku; lupinine

lusterko wsteczne luˈstɛrkɔ ˈfstɛʧ̑nɛ n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) lusterko pojazdu (samochodu, samolotu) znajdujące się w polu widzenia kierowcy, służące do obserwacji tego, co dzieje się z tyłu, bez odwracania głowy rearview mirror

lustracja n
(urzędowy) przegląd, kontrola jakichś pomieszczeń, dokumentów itp. lustration

lustro ˈlustrɔ n
gładka powierzchnia odbijająca światło; tafla szkła od spodu pokrytego warstwą srebra lub aluminium; mirror looking-glass

lustrzanka luˈsṭʃãnka n
(fotografia) aparat fotograficzny wyposażony w lustro i matówkę; reflex camera

lut lut n
(technologia, technika, techniczny) spoiwo w postaci metalu lub stopu metali używane do lutowania i lutospawania; solder

luteranin ˌlutɛˈrãɲĩn n
osoba, która wyznaje luteranizm Lutheran

luteranizm ˌlutɛˈrãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna teologiczna, jeden z nurtów protestantyzmu, zapoczątkowany przez Marcina Lutra; Lutheranism

luterański adj
związany z luteranizmem Lutheran

lutet ˈlutɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Lu i liczbie atomowej 71; lutetium

lutnia ˈlutʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument strunowy przypominający mandolinę; lute

lutnik n
rzemieślnik, który konstruuje i naprawia strunowe instrumenty muzyczne luthier

lutowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: lutować soldering

lutować luˈtɔvaʨ̑ v
(technologia, technika, techniczny) łączyć metalowe elementy przy pomocy lutu roztopionego lutownicą lub palnikiem solder

lutownica ˌlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do lutowania; soldering iron

luty ˈlutɨ n
drugi miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) February

lutydyna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna pirydyny; dimethylpiridine lutidine

luwijski adj
(dosłownie) związany z Luwią lub Luwijczykami, dotyczący Luwii lub Luwijczyków Luwian

luwijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język luwijski; Luwian

luzem adv
o towarach: bez opakowania, pojedynczo loose

luzofonia n
ogół krajów, społeczeństw portugalskojęzycznych lusophone

luzytański adj
związany z Luzytanią lub Luzytanami, dotyczący Luzytanii lub Luzytanów Lusitanian

luzytański n
(historia, historyczny, historycznie) (językoznawstwo, językoznawczy) język luzytański; Lusitanian

luźno ˈluʑnɔ adv
w sposób luźny, swobodny loosely

luźny ˈluʑnɨ adj
mało restrykcyjny, łagodny, pobłażliwy liberal
nieprzylegający, swobodny, zapewniający swobodę ruchów (o ubraniach) loose loose-fitting
nieumocowany loose not fix slack
swobodny, niewymuszony casual

lwi lvʲi possessiveAdjective
należący do lwa leonine

lwia część ˈlvʲja ˈʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ idiom
ironiczne określenie zagarniętej całości lub niemalże całości, jako efekt współpracy z kimś silniejszym lion's share

lwiatka ˈlvʲjatka n
(zoologia, zoologiczny) Leontopithecus, brazylijska małpa szerokonosa o bujnej grzywie lion tamarin

lwica ˈlvʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica lwa lioness

lwowianin n
mieszkaniec Lwowa Lvivian

lwowski ˈlvɔfsʲci adj
związany ze Lwowem, dotyczący Lwowa Lvivian

lwołak ˈlvɔwak n
(fantasy) człowiek, którego jedną z form jest lew werelion

lód lut n
stały stan skupienia wody; ice
(potocznie, potoczny) lodowisko ice
często w lm deser przyrządzany ze zmrożonego mleka, czasem z dodatkiem owoców oraz innych substancji ice ice cream

ląd lɔ̃nt n
obszar skorupy ziemskiej niepokryty wodami mórz i oceanów; land

lądolód lɔ̃nˈdɔlut n
gruba warstwa lodu pokrywająca duże obszary ziemi; ice sheet

lądowanie ˌlɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: lądować landing

lądować lɔ̃nˈdɔvaʨ̑ v
osiadać na czymś – z powietrza lub wody land

lądownik n
(astronautyka, astronautyczny) część statku kosmicznego przeznaczona do lądowania; lander

lądowy lɔ̃nˈdɔvɨ adj
dotyczący lądu, odbywający się na lądzie, żyjący na lądzie terrestrial

lędźwie ˈlɛ̃ɲʥ̑vʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) część pleców między żebrami a miednicą loin

lędźwiowy lɛ̃ɲʥ̑ˈvʲjɔvɨ adj
(przymiotnik) od lędźwie lumbar

lęk lɛ̃ŋk n
(psychologia, psychologiczny) strach pojawiający się bez przyczyny; anxiety
uczucie niepokoju, obawy przed czymś, co może być groźne anxiety fear

lękać się ˈlɛ̃ŋkaʨ̑‿ɕɛ v
(książkowy) bać się; odczuwać strach, trwogę fear be afraid

lękliwy lɛ̃ŋkˈlʲivɨ adj
(o osobach) skłonny do lęku, dający się łatwo nastraszyć timid bashful

lśniący ˈl̥ʲɕɲɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który lśni, błyszczy, świeci, bije blaskiem glossy

lśnić l̥ʲɕɲiʨ̑ v
świecić, błyszczeć, odbijać światło glisten glitter shimmer shine

m-learning n
nauczanie na odległość z wykorzystaniem przenośnego, bezprzewodowego sprzętu; m-learning

maca ˈmaʦ̑a n
płaski pszenny placek z przaśnego (niekwaszonego) ciasta, jadany przez Żydów podczas święta Paschy; matzo

macchiato n
kawa espresso z odrobiną mleka; macchiato

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Macedonii lub Macedończyków Macedonian
odnoszący się do krainy Macedonii w Grecji lub mieszkańców tego regionu Macedonian

macedoński ˌmaʦ̑ɛˈdɔ̃j̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język urzędowy Macedonii; Macedonian
(językoznawstwo, językoznawczy) język wymarły używany przez starożytnych mieszkańców Macedonii; Macedonian

mach n
(fizyka, fizyczny) jednostka prędkości równa prędkości rozchodzenia się dźwięku w powietrzu Mach number

machać ˈmaxaʨ̑ v
szybko, wahadłowo ruszać czymś wave

machinacja ˌmaçĩˈnaʦ̑ʲja n
podstępne działanie na czyjąś niekorzyść machination

macica maˈʨ̑iʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd kręgowców, w którym rozwija się embrion; uterus womb

maciczny adj
dotyczący macicy uterine

maciejka n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) lewkonia długopłatkowa Evening Stock Night-scented Stock stocks

macierz ˈmaʨ̑ɛʃ n
(dawniej, dawny) (także (regionalizm śląski)) matka mother
(matematyka, matematyczny) prostokątna tablica wielkości należących do pewnego ciała K lub pierścienia; matrix
(przenośnie, przenośnia) ojczyzna motherland

macierzanka ˌmaʨ̑ɛˈʒãnka n
(botanika, botaniczny) Thymus L., liczący 35 gatunków rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; thyme

macierzyński ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃sʲci adj
dotyczący macierzyństwa, właściwy matce maternal motherly maternity

macierzyństwo ˌmaʨ̑ɛˈʒɨ̃j̃stfɔ n
bycie matką maternity motherhood

macocha maˈʦ̑ɔxa n
żona ojca, ale nie matka stepmother

maczeta maˈʧ̑ɛta n
długi, szeroki nóż podobny do tasaka, używany przeważnie do wyrąbywania ścieżek w gęstych zaroślach; machete

maczuga n
jedna z najstarszych broni obuchowych, pałka z grubym końcem nabitym ostrymi kamieniami lub kawałkami metalu; bludgeon club cudgel

maestro maˈɛstrɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (podniośle) tytuł wyrażający szacunek dla wybitnego artysty muzyka maestro

mafia ˈmafʲja n
zorganizowana grupa przestępcza wywodząca się z Włoch (obecnie działająca w wielu krajach), o hierarchicznej strukturze, działająca w wielu obszarach życia, również dążąca do uzyskania wpływów w polityce mafia

mafioso maˈfʲjɔzɔ n
członek mafii mafioso

mag mak n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Biblii: wschodni mędrzec, jeden z Trzech Króli magus
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w starożytnej Persji: kapłan (członek kasty kapłańskiej), który zajmował się astrologią i magią magus
osobnik, który wprawnie włada magią mistyczną magician sorcerer

magazyn maˈɡazɨ̃n n
czasopismo magazine
pomieszczenie do przechowywania przedmiotów, zwłaszcza towarów warehouse storehouse

magenta maˈɡɛ̃nta n
barwa purpurowa; magenta

maghrebski maˈɡrɛpsʲci adj
dotyczący regionu Maghrebu, charakterystyczny dla Maghrebu Maghrebi

magia ˈmaɟja n
praktyki oparte na wierze w zjawiska nadprzyrodzone, wykorzystujące zaklęcia i czynności rytualne; magic

magicznie adv
w sposób magiczny magically

magiczny maˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z magią magic magical

magid ˈmaɟit n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrowny kaznodzieja żydowski; tytuł przyznawany wybitnym rabinom i przywódcom duchowym; maggid

magiel ˈmaɟɛl n
maszyna do prasowania przy pomocy walców; mangle wringer

magik ˈmaɟik n
osoba robiąca sztuczki mające sprawiać wrażenie magii conjurer magician entertainer illusionist

magister maˈɟistɛr n
(edukacja, edukacyjny) (studencki) osoba, która zdobyła tytuł magistra (1.1) Master
(edukacja, edukacyjny) tytuł zawodowy nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia Master

magistrat n
(dawniej, dawny) urzędnik miejski sprawujący najwyższą władzę wojenną i sądową lub wykonawczą w starożytnym Rzymie magistrate

magma ˈmaɡma n
(geologia, geologiczny) gorąca, ruchliwa materia, ciekły stop złożony głównie z krzemianów i glinokrzemianów, znajdujący się w głębi skorupy ziemskiej; magma

magmowy maɡˈmɔvɨ adj
(geologia, geologiczny) powstały z magmy, mający związek z magmą magma

magnes ˈmaɡnɛs n
przedmiot mający zdolność przyciągania niektórych przedmiotów (zrobionych z żelaza i jego stopów); magnet

magnetofon ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do wielokrotnego nagrywania i odtwarzania dźwięku na specjalnej taśmie magnetycznej; tape recorder

magnetofon szpulowy ˌmaɡnɛˈtɔfɔ̃n ʃpuˈlɔvɨ n
(technologia, technika, techniczny) magnetofon wykorzystujący jako nośnik dźwięku taśmę magnetyczną nawiniętą na szpulę; reel-to-reel tape recorder

magnetowid ˌmaɡnɛˈtɔvʲit n
urządzenie do zapisywania na taśmie magnetycznej sygnałów telewizyjnych i późniejszego ich odtwarzania video video recorder

magnetyczny ˌmaɡnɛˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) charakteryzujący się magnetyzmem; dotyczący magnesu, magnetyzmu; mający właściwości takie jak magnes magnetic
taki, który jest przyciągający, działa przyciągająco (również w znaczeniu przenośnym) magnetic

magnetyzm n
(fizyka, fizyczny) zjawiska i właściwości materii odnoszące się do oddziaływania pól magnetycznych magnetism
(przenośnie, przenośnia) siła przyciągająca magnetism

magnez ˈmaɡnɛs n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mg i liczbie atomowej 12 magnesium

magnezowy adj
dotyczący magnezu magnesic

magnezyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady węglanów, składający się w głównej mierze ze związków magnezu; magnesite

magnolia maɡˈnɔlʲja n
(botanika, botaniczny) Magnolia L., drzewo lub krzew należący do rodziny magnoliowatych; magnolia

magnoliowate ˌmaɡnɔlʲjɔˈvatɛ n
(botanika, botaniczny) Magnoliaceae, rodzina drzew, krzewów lub pnączy należąca do rzędu magnoliowców; magnolia family

magot n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść; magot

mahajana ˌmaxaˈjãna n
(filozofia, filozoficzny) kierunek buddyzmu, wyodrębniony w pierwszym wieku p.n.e.; Mahayana

mahometanin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu Mohammedan

mahometanizm ˌmaxɔ̃mɛˈtãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) inne określenie islamu wywodzące się od imienia proroka Mahometa Mohammedanism Muhammadanism

mahonia maˈxɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) Mahonia Nutt., rodzaj krzewów z rodziny berberysowatych; mahonia

mahoniowy ˌmaxɔ̃ˈɲjɔvɨ adj
wykonany z mahoniu mahogany
w kolorze mahoniu mahogany

mahoń ˈmaxɔ̃ɲ n
drewno otrzymywane z mahoniowca mahogany
(potocznie, potoczny) mebel z mahoniu (1.1) mahogany
kolor czerwonobrunatny mahogany
mahoniowiec mahogany

maisz n
(łowiectwo, łowiecki) (ornitologia, ornitologiczny) młody ptak szkolony do polowań tercel tarse tassel-gentle tassell tercel gentle tercelet

maj maj n
piąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) May

majański maˈjä̃j̃sʲci adj
związany z Majami, dotyczący Majów, ich kultury, sztuki Mayan

majeranek ˌmajɛˈrãnɛk n
(botanika, botaniczny) roślina uprawna stosowana w lecznictwie i gastronomii; marjoram
(kulinaria) przyprawa z suszonych pędów majeranku (1.1) marjoram

majestat n
dostojeństwo, powaga lub okazałość jakichś osób, zjawisk lub rzeczy majesty

majestatyczny ˌmajɛstaˈtɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) pełen dostojnej powagi majestic

majonez maˈjɔ̃nɛs n
(kulinaria) gęsty sos z żółtek, musztardy, przypraw i oleju mayonnaise mayo

major ˈmajɔr n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski wojsk lądowych i powietrznych wyższy od kapitana; major

majowy maˈjɔvɨ adj
związany z majem, dotyczący maja May Maytime

majsterkować ˌmajstɛrˈkɔvaʨ̑ v
wykonywać ręczną pracę techniczną przy użyciu narzędzi, na ogół na własne potrzeby do DIY work manually

majstersztyk majˈstɛrʃtɨk n
(książkowy) coś wyjątkowo udanego, umiejętnie przeprowadzonego; osiągnięcie masterwork

majtać v
(potocznie, potoczny) o czymś, co luźno zwisa: kiwać się, okręcać się wokół czegoś, unosić się i opadać dangle

majtki ˈmajtʲci n
(krawiectwo) dolna część bielizny okrywająca biodra; panties

majuskuła ˌmajuˈskuwa n
(termin typograficzny) wielka litera; majuscule

majątek maˈjɔ̃ntɛk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (księgowość) stan posiadania assets
bogactwo, fortuna fortune wealth
posiadłość ziemska estate manor property

majątkowy ˌmajɔ̃ntˈkɔvɨ adj
dotyczący majątku material property

majętny maˈjɛ̃ntnɨ adj
posiadający duży majątek rich wealthy

mak mak n
(botanika, botaniczny) Papaver L., rodzaj roślin z rodziny makowatych; poppy
(cukiernictwo) (spożywczy) nasiona maku (1.2) poppy seeds

makabra maˈkabra n
coś wzbudzającego grozę, coś strasznego horror

makabryczny ˌmakaˈbrɨʧ̑nɨ adj
wywołujący przerażenie i odrazę, zazwyczaj przez sugestywne ukazanie agonii, śmierci lub rozkładu macabre

makak ˈmakak n
(zoologia, zoologiczny) Macaca, niewielka, wąskonosa małpa; macaque

makak berberyjski n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Macaca sylvanus Linnaeus, gatunek małpy z podrodziny koczkodanowatych, posiadającej szczątkowy ogon i czerwonawooliwkową sierść; Barbary ape Barbary macaque magot

makak japoński n
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata L., gatunek małpy z rodziny koczkodanowatych; Japanese macaque snow monkey

makak pacyficzny n
(zoologia, zoologiczny) Macaca fuscata yakui L., podgatunek makaka japońskiego Yaku macaque Yakushima macaque

makaron maˈkarɔ̃n n
(spożywczy) (kulinaria) półprodukt żywnościowy wytwarzany z ciasta zagniecionego z mąki, wody i soli; pasta macaroni noodle

makaroniarz n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) lub (żartobliwie) Włoch guinea

makdonaldyzacja ˌmaɡdɔ̃naldɨˈzaʦ̑ʲja n
zjawisko ujednolicania się zasad funkcjonowania i zachowań ludzi i jednostek organizacyjnych, a także standaryzacji oferowanych im produktów i usług oraz sposobu ich traktowania; McDonaldization

make-up n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podkład pod makijaż make-up

makiawelizm ˌmacaˈvɛlʲism̥ n
postawa cyniczna, obłudna, pozbawiona skrupułów, szczególnie w polityce; wiara w to, że cel uświęca środki Machiavellianism Machiavellism

makijaż maˈcijaʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyki (szminka, tusz, cień do powiek itp.) nałożone na twarz make-up

makolągwa ˌmakɔˈlɔ̃ŋɡva n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis cannabina, mniejszy od wróbla ptak gniazdujący w krzewach; linnet

makowiec maˈkɔvʲjɛʦ̑ n
(kulinaria) ciasto przekładane masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami; poppy seed cake

makrela maˈkrɛla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska z rodziny makrelowatych z rodzaju Scomber lub Scomberomorus; mackerel

makro ˈmakrɔ n
(informatyka, informatyczny) zestaw poleceń przeznaczonych do wykonania przez określoną aplikację, rodzaj niesamodzielnego programu komputerowego; macro

makrofotografia ˌmakrɔfɔtɔˈɡrafʲja n
(fotografia) technika wykonywania zdjęć, w której fotografowany obiekt zostaje odwzorowany w naturalnych rozmiarach lub jest powiększony; także: zdjęcie wykonane tą techniką macro photography

makroregion n
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi większa od mezoregionu; macroregion

makrosomia n
(medycyna, medyczny) nadmierny rozmiar ciała, nadmierna masa płodu w stosunku do wieku płodowego macrosomia

maksimum adv
w połączeniu z określeniem liczby: co najwyżej at most

maksimum n
największy stopień, największa ilość / wartość / wielkość maximum

maksyma n
(literacko) myśl zwięźle wyrażona, zawierająca jakąś zasadę postępowania maxim apophthegm

maksymalny ˌmaksɨ̃ˈmalnɨ adj
taki, który osiągnął maksimum; taki, który jest największy (np. w nasileniu) maximal

makówka maˈkufka n
(botanika, botaniczny) owoc maku w formie torebki z nasionami poppy head

malachit maˈlaçit n
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) minerał o zielonej barwie, wykorzystywany w jubilerstwie, architekturze, sztuce zdobniczej oraz jako pigment; malachite

malajski maˈlajsʲci adj
dotyczący Malajów (lub Malezji) Malay

malajski maˈlajsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Malezji i Malajów Malay

malakolog n
(zoologia, zoologiczny) zoolog zajmujący się badaniem mięczaków malacologist

malakologia ˌmalakɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się mięczakami; malacology

malakologiczny adj
(zoologia, zoologiczny) związany z malakologią, dotyczący malakologii malacological

malapropizm n
(językoznawstwo, językoznawczy) użycie innego słowa czy wyrażenia niż zamierzony, często dające komiczny efekt; malapropism

malaria maˈlarʲja n
(medycyna, medyczny) zimnica, rodzaj choroby tropikalnej; malaria

malarka maˈlarka n
(sztuka) artystka, która maluje obrazy painter

malarstwo maˈlarstfɔ n
(sztuka) sztuka plastyczna posługująca się m.in. plamą barwną, linią nakładaną na określoną powierzchnię (np. płótno, tektura, deska, ściana); painting

malarz ˈmalaʃ n
(sztuka) artysta, który maluje obrazy painter
(budownictwo) rzemieślnik, który maluje ściany i inne części budynku painter

malawijski ˌmalaˈvʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Malawi Malawian

malezyjski ˌmalɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Malezja Malaysian

maleć ˈmalɛʨ̑ v
stawać się mniejszym decline diminish

maleńki maˈlɛ̃ɲci adj
(zdrobniale) od: mały tiny

malgaski adj
związany z Malgaszami, dotyczący Malgaszów Malagasy

malina maˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) Rubus L., rodzaj krzewów z rodziny różowatych; raspberry
(potocznie, potoczny) (kulinaria) owoc maliny właściwej (1.2) raspberry
(botanika, botaniczny) Rubus idaeus L., krzew maliny właściwej raspberry

malinka maˈlʲĩnka n
(potocznie, potoczny) ślad na skórze po intensywnym pocałunku; hickey love bite

malinowy ˌmalʲĩˈnɔvɨ adj
przyrządzony z malin, z dodatkiem owoców malin raspberry

malkontent malˈkɔ̃ntɛ̃nt n
człowiek niezadowolony ze wszystkiego, doszukujący się wad we wszystkim i wszystkich. malcontent

malować maˈlɔvaʨ̑ v
nakładać farbę na jakąś powierzchnię (płótno, papier, tekturę, ścianę), wypełniać coś kolorem paint
tworzyć obraz lub dzieło malarskie paint
robić makijaż (nakładać szminkę na usta, tusz na rzęsy, cienie na powieki, róż na policzki itp.) make up

malowniczy adj
pełny walorów malarskich picturesque

malstrom ˈmalstrɔ̃m n
(geografia, geograficzny) prąd morski z silnymi wiatrami, który powstaje przy wejściach do norweskich fiordów, towarzyszą mu wiry wodne; Maelstorm

maltańczyk malˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o białym włosie Maltese

maltretowanie ˌmaltrɛtɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: maltretować abuse maltreatment mistreatment

malutki maˈlutʲci adj
bardzo mały; (zdrobniale) od: mały tiny minute

malwa ˈmalva n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) hollyhock

malwersant n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto dopuścił się malwersacji embezzler

mama ˈmãma n
(potocznie, potoczny) matka mother mum

mamałyga ˌmãmaˈwɨɡa n
(kulinaria) potrawa z gotowanej mąki lub kaszy kukurydzianej i wody, tradycyjna dla kuchni mołdawskiej i bułgarskiej hominy

mamba ˈmãmba n
(herpetologia, herpetologiczny) rodzaj jadowitych, afrykańskich węży; mamba

mamka ˈmãmka n
kobieta karmiąca piersią cudze dziecko wet nurse

mammalogia n
(zoologia, zoologiczny) teriologia, dział zoologii zajmujący się ssakami; mammalogy

mammografia ˌmãmːɔˈɡrafʲja n
(medycyna, medyczny) radiologiczne badanie piersi; mammography

mammologia ˌmãmːɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) teriologia mammalogy

mamonizm n
(dawniej, dawny) żądza zysku, bogactwa, kult pieniądza mammonism

mamut ˈmãmut n
(zoologia, zoologiczny) Elephas primigenius wymarły ssak z rodziny słoniowatych; mammoth

manchesterski adj
odnoszący się do Manchesteru, związany z Manchesterem Mancunian

mandala mãnˈdala n
motyw artystyczny, zwykle w kształcie okręgu, ze wpisanym kwadratem podzielonym na cztery trójkąty, który symbolizuje kosmos; jest używany w celach religijnych i w magii; mandala

mandaryn n
(historia, historyczny, historycznie) urzędnik w cesarskich Chinach; mandarin

mandarynka ˌmãndaˈrɨ̃nka n
(botanika, botaniczny) Citrus reticulata Blanco, niewysokie, wiecznie zielone drzewo cytrusowe rosnące w ciepłych krajach, uprawiane dla jadalnych owoców; mandarin orange
(spożywczy) owoc mandarynki (1.1) mniejszy od pomarańczy, o cienkiej skórce tangerine mandarin

mandarynkowy ˌmãndarɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
przyrządzony z mandarynek, z dodatkiem mandarynek tangerine

mandaryński n
(językoznawstwo, językoznawczy) standardowy język chiński; Mandarin

mandat ˈmãndat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) administrowanie na niesamodzielnym terytorium z polecenia organizacji międzynarodowej; mandate
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) uzyskane w wyborach upoważnienie do pełnienia urzędu; mandate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kara w postaci grzywny za wykroczenie; ticket

mandatowy adj
odnoszący się do mandatu, związany z mandatem mandatory

mandola mãnˈdɔla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny, szarpany instrument strunowy; mandola

mandolina ˌmãndɔˈlʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szarpany strunowy instrument muzyczny; mandolin

mandorla n
(sztuka) aureola w kształcie migdała otaczająca całą postać świętego mandorla vesica vesica piscis

mandragora ˌmãndraˈɡɔra n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1), której ze względu na kształt korzeni przypominający postać ludzką, przypisywano dawniej lecznicze i magiczne własności mandrake

manekin mãˈnɛcĩn n
figura z dowolnego materiału mająca kształt człowieka; mannequin manikin

manetka mãˈnɛtka n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwigni służącej do sterowania jakimś mechanizmem shifter

manewr ˈmãnɛfr̥ n
zaplanowany ruch wojsk w celu osiągnięcia dogodnej pozycji bojowej; manoeuvre feint maneuver manoeuver
zręczne posunięcie manoeuvre maneuver manoeuver
zwrot pojazdu, przedmiotu lub ciała w celu uzyskania zamierzonej pozycji, wymagający zręcznego kierowania manoeuvre maneuver manoeuver

manewry mãˈnɛvrɨ n
(wojskowość, wojskowy) ćwiczenia wojskowe w terenie, w warunkach zbliżonych do bojowych manoeuvers manoeuvres

manga ˈmãŋɡa n
japoński komiks; manga

mangan ˈmãŋɡãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mn i liczbie atomowej 25; manganese

mango ˈmãŋɡɔ n
(botanika, botaniczny) drzewo z rodzaju mango (1.1) mango tree
(kulinaria) owoc drzewa z rodzaju mango (1.1) mango
(botanika, botaniczny) Mangifera L., mangowiec, rodzaj drzew owocowych z rodzaju nanerczowatych; mango

mangusta mãŋˈɡusta n
(zoologia, zoologiczny) mały, kotokształtny drapieżnik afrykański i azjatycki; mongoose

mania n
silne, niemalże chorobliwe zainteresowanie czymś, zamiłowanie do czegoś mania

mania prześladowcza n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy stan psychiczny objawiający się nieustannym dopatrywaniu się niebezpieczeństw i urojonych wrogów, której towarzyszy wzrost serotoniny i adrenaliny w organizmie persecution complex persecutory delusion

maniak ˈmãɲak ˈmãɲjak n
(potocznie, potoczny) człowiek ogarnięty jakąś obsesją, nadmiernie zaangażowany maniac
(medycyna, medyczny) człowiek znajdujący się w fazie maniakalnej choroby afektywnej dwubiegunowej maniac

maniakalny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) dotyczący manii i/lub maniaka manic maniacal

manichejczyk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) (historia, historyczny, historycznie) zwolennik manicheizmu Manichaean Manichaeist

manichejski ˌmã.ɲi.ˈxɛj.sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) dotyczący manicheizmu lub manichejczyków, albo zawierający elementy przyjętej przez nich doktryny; Manichaean Manichean

manicure n
pielęgnacja dłoni, paznokci u rąk; manicure

manierka n
płaska, blaszana butelka używana przez żołnierzy i skautów do przenoszenia płynów; flask

maniery n
sposób zachowania manners

manifa n
(slangowo) manifestacja demo

manipulacja ˌmãɲipuˈlaʦ̑ʲja n
(książkowy) nieuczciwe wykorzystywanie sytuacji dla osiągnięcia własnych celów, naginanie lub przeinaczanie faktów dla udowodnienia swoich racji lub w celu wpływania na czyjeś poglądy, nastroje manipulation
(książkowy) ręczne wykonywanie czynności wymagającej precyzji i zręczności handling

manipulant ˌmãɲiˈpulãnt n
(potocznie, potoczny) ten, kto manipuluje ludźmi, faktami, steruje działaniami innych; człowiek podstępny, przebiegły manipulator

manipulować ˌmãɲipuˈlɔvaʨ̑ v
obsługiwać coś wykorzystując jakiś układ sterowania handle

mankament mãŋˈkãmɛ̃nt n
wada, błąd jakiegoś przedmiotu; także uchybienie, usterka flaw

mankiet ˈmãŋʲcɛt n
(krawiectwo) pasek materiału kończący rękaw, nogawkę lub skarpetkę cuff wristband

mankini mãŋʲˈcĩɲi n
rodzaj ekstrawaganckiego męskiego stroju plażowego z szelkami mankini

manko ˈmãŋkɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) (handel, handlowy) niedobór towarów lub pieniędzy w sklepie, kasie, magazynie itp. w stosunku do stanu wynikającego z ewidencji; deficit

manna z nieba ˈmãnːa ˈzʲ‿ɲɛba n
coś dobrego, co przychodzi nagle, niespodziewanie lub łatwo (bez wysiłku) manna from heaven

mannitol n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, alkohol cukrowy występujący w roślinach; mannitol

manometr mãˈnɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do mierzenia ciśnienia; manometer pressure gauge

manoreksja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) anoreksja u mężczyzn manorexia

manorektyk n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na manoreksję manorexic

mansarda mãw̃ˈsarda n
(architektura, architektoniczny) dach zbudowany z dwóch części, którego niższa część jest mocniej nachylona niż wyższa mansard mansard roof
pomieszczenie mieszkalne na strychu, pod dachem mansardowym; attic garret

mansardowy ˌmãw̃sarˈdɔvɨ adj
(architektura, architektoniczny) związany z mansardą, dotyczący mansardy mansard

mansyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język mansyjski; Mansi

mantra ˈmãntra n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wedyjski hymn lub modlitwa mantra
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielokrotnie powtarzana rytualna formuła magiczna stosowana w niektórych odmianach hinduizmu lub buddyzmu mantra

mantuański adj
związany z Mantuą, dotyczący Mantui Mantuan

mantykora n
(mitologia grecka) potwór o głowie ludzkiej, skrzydłach smoczych lub nietoperzych oraz ogonie skorpionim, który zawierać miał silną truciznę, mogąca zabić w kilka chwil; manticore

manufaktura n
(historia, historyczny, historycznie) przedsiębiorstwo, w którym produkcja oparta jest na pracy ręcznej, charakterystyczne dla wczesnego kapitalizmu; manufacture workshop

manuka n
(botanika, botaniczny) (Leptospermum scoparium) krzew z rodziny mirtowatych pochodzący z Nowej Zelandii i południowo-wschodniej Australii; New Zealand teatree broom tea-tree manuka manuka myrtle

manul n
(zoologia, zoologiczny) azjatycki drapieżnik z rodziny kotowatych; Pallas's cat manul

manuskrypt mãˈnuskrɨpt n
(bibliotekoznawstwo, bibliotekoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dzieło napisane odręcznie; manuscript

maoista ˌmaɔˈ<sup>j</sup>ista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik maoizmu maoist

maoizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sformułowana przez Mao Tse-tunga doktryna Komunistycznej Partii Chin; Maoism

maoryski adj
związany z Maorysami, dotyczący Maorysów Maori

maoryski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język maoryski; Maori

mapa ˈmapa n
graficzne odwzorowanie terenu, także nieba; map chart

mapa drogowa ˈmapa drɔˈɡɔva n
(dosłownie) mapa, której głównym celem jest przedstawienie zagadnień związanych z infrastrukturą drogową; roadmap
(potocznie, potoczny) plan działań niezbędnych do osiągnięcia jakiegoś celu roadmap

mapa topograficzna ˈmapa ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑na n
dokładna mapa terenu, która szczegółowo przedstawia elementy jego powierzchni; topographic map

marabut maˈrabut n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: osoba świątobliwa (mężczyzna lub kobieta); marabout

marabut afrykański maˈrabut ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos crumeniferus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Marabou Stork

marabut indyjski maˈrabut ĩnˈdɨjsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos dubius, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; greater adjutant

marabut jawajski maˈrabutʲ jaˈvajsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Leptoptilos javanicus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Lesser Adjutant

marathi n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z szerzej używanych w Indiach języków, język urzędowy stanu Maharasztra; Marathi

maraton maˈratɔ̃n n
(sport, sportowy) bieg na dystansie 42 km i 195 m marathon

marcepan marˈʦ̑ɛpãn n
(kulinaria) masa ze zmielonych migdałów utartych z cukrem i białkiem, używana w do wyrobów cukierniczych; marzipan

marchew ˈmarxɛf n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodzaju selerowatych, Daucus L.; carrot

marchewkowy ˌmarxɛfˈkɔvɨ adj
przyrządzony z marchewki, z dodatkiem marchewki carrot

marchia n
(historia, historyczny, historycznie) (administracja) w Imperium Karolińskim oraz w Świętym Cesarstwie Rzymskim okręg przygraniczny zarządzany przez margrabię; march mark

margaj n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej; margay
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) margay

margaryna ˌmarɡaˈrɨ̃na n
(kulinaria) (spożywczy) produkt spożywczy, tłuszcz jadalny podobny do masła, wytwarzany z olejów roślinnych; margarine

margarynowy adj
(rzadki, rzadko używany) związany z perłą lub perłami → (chemia, chemiczny) (zobacz) kwas margarynowy margaric

margiel ˈmarʲɟɛl n
(geologia, geologiczny) skała osadowa złożona głównie z węglanów oraz minerałów ilastych; marl

marginalny ˌmarʲɟĩˈnalnɨ adj
mniej ważny marginal

margines n
niezadrukowany brzeg strony, (na przykład) zeszytu; margin

marihuana ˌmarʲixuˈ<sup>w</sup>ãna n
substancja psychoaktywna wytwarzana z konopi siewnych; marijuana ganja pot weed grass

marina maˈrʲĩna n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) port dla jachtów; marina

marine n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz brytyjskiej lub amerykańskiej piechoty morskiej marine

marionetka ˌmarʲjɔ̃ˈnɛtka n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka poruszana za pomocą sznurków puppet

marka ˈmarka n
znak na produktach danej firmy brand mark

markaczka marˈkaʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) Melanitta nigra, gatunek morskiej kaczki o czarnym upierzeniu; common scoter

markasyt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, dwusiarczek żelaza; marcasite

marketing n
działania zorientowane wokół potrzeb konsumentów, polegające na ustaleniu wielkości produkcji oraz metod dystrybucji, sprzedaży i reklamy towarów; marketing

markiza marʲˈciza n
(kulinaria) okrągłe ciastko, składające się z dwóch herbatników przełożonych masą; cream-sandwich
arystokratka – żona markiza marchioness
daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp. awning
rodzaj dużego parasola nad stolikami w letniej kawiarni, na plaży itp. patio umbrela

markotnieć marˈkɔtʲɲɛ̇ʨ̑ v
stawać się smutnym, markotnym, milczącym, tracić humor dishearten sadden

markowy adj
dobrej marki branded

marksista marʲˈcɕista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik marksizmu marxist

marksistowski adj
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący marksizmu Marxist

marksizm ˈmarʲcɕism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego; Marxism marxism

marmolada ˌmarmɔˈlada n
(kulinaria) gęsty, stężony przetwór owocowy sporządzany z przetartych owoców gotowanych z cukrem; marmalade

marmur ˈmarmur n
(geologia, geologiczny) skała metamorficzna powstała z przeobrażenia wapieni, stosowana jako dekoracyjny materiał budowlany i artystyczny; marble

marmurek marˈmurɛk n
rodzaj babki lub keksa z dwóch rodzajów ciasta, o marmurkowym deseniu po ukrojeniu kawałka marble cake

marmurkowaty ˌmarmurkɔˈvatɨ adj
mający deseń przypominający strukturę marmuru marbled

marmurkowy ˌmarmurˈkɔvɨ adj
mający deseń przypominający strukturę marmuru marbled

marmurowy ˌmarmuˈrɔvɨ adj
wykonany z marmuru, zbudowany z marmuru marble

marmurołom ˌmarmuˈrɔwɔ̃m n
kopalnia, w której wydobywa się marmur marble quarry

marnieć v
stawać się marnym, słabszym wilt
tracić wartość, stawać się marnym languish wither away

marnotrawca ˌmarnɔˈtrafʦ̑a n
osoba, która wykorzystuje rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie nimi gospodaruje, jest rozrzutna spendthrift squanderer wasteful person

marnotrawienie ˌmarnɔtraˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: marnotrawić wasting

marnotrawić ˌmarnɔˈtravʲiʨ̑ v
nie wykorzystywać rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie gospodarować squander waste

marnotrawny ˌmarnɔˈtravnɨ adj
niewykorzystujący rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędnie gospodarujący, rozrzutny wasteful

marnotrawstwo ˌmarnɔˈtrafstfɔ n
niewykorzystywanie rzeczy (częściowo lub wcale), nieoszczędne gospodarowanie being wasteful waste

marnować marˈnɔvaʨ̑ v
wykorzystywać w sposób, który nie przynosi korzyści waste

marność ˈmarnɔɕʨ̑ n
bycie ulotnym, nietrwałym, bezcelowym, bez wartości vanity

marny ˈmarnɨ adj
będący w złym stanie, o niewielkiej wartości puny

marokański ˌmarɔˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Maroka Moroccan

maronicki adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z maronitami, dotyczący maronitów Maronite

maronita ˌmarɔ̃ˈɲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek chrześcijańskiej wspólnoty powstałej w VII wieku na terenach Libanu i Syrii i tam pierwotnie działającej Maronite

mars mars n
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce na maszcie, umożliwiające obserwację morza, osłonięte płótnem tworzy bocianie gniazdo; top

marsjański marˈsʲjä̃j̃sʲci adj
(przymiotnik) od Mars Martian martian

marsz marʃ n
przemieszczanie się, pochód wojsk; march
rodzaj aktywności fizycznej, równomierny chód, również szybki rytmiczny chód wojskowy march
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o wyraźnej rytmice; march

marszand ˈmarʃãnt n
(sztuka) osoba handlująca dziełami sztuki art dealer

marszałek marˈʃawɛk n
(wojskowość, wojskowy) najwyższy stopień wojskowy, m.in. w Polsce; marshal marshall

marszczyć v
pokrywać zmarszczkami wrinkle
powodować fałdki ripple
ulegać zmarszczeniu, pokrywać się zmarszczkami crease
ściągać się w zmarszczki frown

marszruta marʃˈruta n
wyznaczona trasa dojazdu, dojścia, dotarcia do jakiegoś celu itinerary route

martwa natura ˈmartfa naˈtura n
(sztuka) kompozycja malarska przedstawiająca drobne przedmioty, owoce, zabite zwierzęta itp. still life

martwe pole ˈmartfɛ ˈpɔlɛ n
fragment przestrzeni wokół pojazdu niewidoczny dla kierującego w żadnym z lusterek; blind spot

martwica n
(medycyna, medyczny) miejscowe obumarcie tkanek; necrosis

martwicze zapalenie powięzi n
(medycyna, medyczny) rzadkie, ostre zakażenie podskórnej tkanki łącznej szerzące się wzdłuż powięzi okrywających mięśnie tułowia i kończyn; necrotizing fasciitis

martwiczy adj
(medycyna, medyczny) związany z martwicą, miejscowym obumieraniem tkanek necrotic

martwić ˈmartfʲiʨ̑ v
wzbudzać niepokój, obawę, smutek grieve
niepokoić się, smucić się be worry grieve

martwy ˈmartfɨ adj
taki, który umarł dead

maruder n
(potocznie, potoczny) człowiek wykonujący wszystko w bardzo powolnym tempie, marudnie laggard
(wojskowość, wojskowy) dezerter dopuszczający się w czasie wojny rabunków, kradzieży i innych przestępstw marauder straggler

maryjny adj
(teologia, teologiczny) odnoszący się do Matki Bożej, związany z Matką Bożą Marian

maryjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język maryjski; Mari

marynarka ˌmarɨ̃ˈnarka n
(krawiectwo) rodzaj męskiej kurtki, noszonej jako część garnituru lub munduru jacket coat
(wojskowość, wojskowy) wojska walczące na wodzie albo ogół statków, infrastruktury i ich obsługi przeznaczonych do jednego celu marine navy

marynarka wojenna ˌmarɨ̃ˈnarka vɔˈjɛ̃nːa n
(wojskowość, wojskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ogół morskich sił zbrojnych jakiegoś państwa; navy

marynarz maˈrɨ̃naʃ n
człowiek należący do załogi okrętu lub statku; seaman sailor

marynata n
(kulinaria) mieszanina przypraw suchych lub płynnych przygotowana do nadania produktom spożywczym pewnych walorów smakowych; marinade

marynistyczny adj
(sztuka) związany tematycznie z morzem marine

marynować v
(kulinaria) zaprawiać w zalewie octowej marinate

marzec ˈmaʒɛʦ̑ n
trzeci miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego) March

marzenie maˈʒɛ̃ɲɛ n
ciąg nieuporządkowanych myśli pojawiający się podczas snu dream
(przenośnie, przenośnia) coś niewiarygodnego, nierzeczywistego dream
fantazjowanie, pragnienie czegoś, chęć uzyskania lub osiągnięcia czegoś dream

marzenie ściętej głowy maˈʒɛ̃ɲɛ ˈɕʨ̑ɛ̃ntɛj ˈɡwɔvɨ n
(przenośnie, przenośnia) coś nierealnego, niedostępnego dla kogoś pipe dream

marznący deszcz marzˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈdɛʃʧ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) deszcz, którego krople mają ujemną temperaturę, są przechłodzone i zamarzają błyskawicznie po uderzeniu w ziemię; freezing rain

marzyciel n
ten, kto marzy dreamer

marzyć ˈmaʒɨʨ̑ v
myśleć o czymś przyjemnym, stwarzając tego obraz w wyobraźni; bardzo pragnąć, aby coś się wydarzyło dream daydream wish

masa ˈmasa indefiniteCardinalNumeral
bardzo dużo czegoś, mnóstwo mass a whole lot flood heaps of sea

masa ˈmasa n
(elektryczność) połączenie wyrównujące potencjały z potencjałem ziemi lub z przewodem ochronnym; earth ground
(fizyka, fizyczny) podstawowa wielkość fizyczna określająca ilość materii; mass

masa krytyczna ˈmasa krɨˈtɨʧ̑na n
(fizyka, fizyczny) najmniejsza ilość materiału rozszczepialnego, niezbędna by mogła nastąpić i utrzymać się jądrowa reakcja łańcuchowa critical mass

masa molowa n
(chemia, chemiczny) masa jednego mola substancji chemicznej; molar mass

masa perłowa ˈmasa pɛrˈwɔva n
ozdobny materiał jubilerski i dekoracyjny uzyskiwany z wnętrza muszli mięczaków; mother-of-pearl nacre mother of pearl

masakra maˈsakra n
umyślne, masowe zabijanie w sposób wyjątkowo okrutny; massacre butchery

masaż ˈmasaʃ n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg fizjoterapeutyczny lub kosmetyczny wykonywany ręcznie lub przy pomocy aparatury, polegający na ugniataniu, głaskaniu, rozcieraniu, oklepywaniu ciała; massage

masażysta ˌmasaˈʒɨsta n
osoba zajmująca się masażem masseur massagist

masażystka ˌmasaˈʒɨstka n
kobieta wykonująca masaż masseuse massagist

maseczka maˈsɛʧ̑ka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) krem, nierzadko z dodatkami, nakładany na twarz w celu poprawienia kondycji cery; mask

mashup n
(literacko) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (informatyka, informatyczny) utwór (np. książka, utwór muzyczny, aplikacja komputerowa) będący kompilacją kilku innych utworów mashup

maska ˈmaska n
część przednia samochodu, pod którą znajduje się silnik bonnet hood
przykrycie twarzy lub jej części z otworami na oczy, używana w różnych celach, np. ochronnych lub obrzędowych; mask

maskonur maˈskɔ̃nur n
(ornitologia, ornitologiczny) Fratercula arctica, wodny ptak o krótkim, silnym i kolorowym dziobie występujący na północnych wybrzeżach Atlantyku; puffin sea parrot

maskonur złotoczuby maˈskɔ̃nur ˌzwɔtɔˈʧ̑ubɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Lunda cirrhata, gatunek ptaka z rodziny alk, jeden z trzech gatunków maskonurów, zamieszkuje północny Pacyfik; tufted puffin

maskotka maˈskɔtka n
coś, rzadziej ktoś, mające przynieść szczęście mascot stuffed toy

maskowy maˈskɔvɨ adj
od: maska masked

masochizm maˈsɔçism̥ n
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zboczenie seksualne, które polega na odczuwaniu satysfakcji seksualnej pod wpływem bólu lub upokorzenia masochism
przyjemność w zadawaniu sobie bólu lub w poddawaniu się bolesnym praktykom; masochism

mason ˈmasɔ̃n n
członek masonerii, stowarzyszenia masońskiego mason

masoneria ˌmasɔ̃ˈnɛrʲja n
międzynarodowe, elitarne stowarzyszenie o specyficznych strukturach organizacyjnych, które swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów; freemasonry

masować v
wykonywać masaż massage give a massage

masowiec n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek handlowy przystosowany do masowego przewozu suchych, sypkich ładunków luzem; bulk carrier

masowy maˈsɔvɨ adj
obejmujący, dotyczący dużej liczbę ludzi, zwierząt lub przedmiotów mass

masoński adj
związany z masonerią, dotyczący masonerii masonic

mass media n
(publikatory) środki masowego przekazu: prasa, radio, telewizja i Internet; a w szerszym znaczeniu także film, plakat itp. mass media

mastaba maˈstaba n
(architektura, architektoniczny) (starożytność) grobowiec egipski w kształcie ściętego ostrosłupa; mastaba

mastektomia ˌmastɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) chirurgiczne usunięcie piersi; mastectomy

mastif ˈmastʲif n
(kynologia, kynologiczny) rasa psa charakteryzującego się masywną budową ciała, o pomarszczonym czole i obwisłych uszach; mastiff

mastodont n
(zoologia, zoologiczny) (paleontologia, paleontologiczny) słoniopodobne zwierzę kopalne; mastodon

mastrycht ˈmastrɨxt n
(geologia, geologiczny) najmłodszy wiek późnej kredy, trwający 70,6 – 65,5 milionów lat temu; Maastrichtian

masturbacja ˌmasturˈbaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (zobacz) onanizm masturbation

masturbować ˌmasturˈbɔvaʨ̑ v
pobudzać narządy płciowe w celu wywołania rozkoszy seksualnej – bez udziału partnera lub z jego wyłącznie biernym udziałem masturbate

maswerk ˈmasfɛrk n
(architektura, architektoniczny) element dekoracyjny złożony z liści, łuków i kół, charakterystyczny dla gotyku; tracery

masyw ˈmasɨf n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) grupa gór mająca podobną rzeźbę massif

masywny adj
o mocnej budowie i dużym ciężarze massive hefty massy

masz babo placek idiom
wykrzyknienie stanowiące reakcję na nieprzyjemną, kłopotliwą, zaskakującą sytuację a fine kettle of fish a pretty kettle of fish

maszkara maˈʃkara n
brzydka i wstrętna istota scarecrow

maszkaron maˈʃkarɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) ozdobny detal architektoniczny w kształcie głowy; mascaron

maszt maʃt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pionowe drzewce ustawione przeważnie w osi jednostki pływającej o napędzie żaglowym, którego podstawowym zadaniem jest stawianie na nim żagli i przenoszenie działania siły aerodynamicznej na kadłub jednostki; mast
(architektura, architektoniczny) wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie; mast

maszyna maˈʃɨ̃na n
urządzenie zawierające mechanizm lub zespół współdziałających mechanizmów, służące do przetwarzania energii albo do wykonywania określonej pracy machine

maszyna do pisania maˈʃɨ̃na ˌdɔ‿pʲiˈsãɲa n
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie mechaniczne do pisania tekstów; typewriter

maszyna do szycia maˈʃɨ̃na dɔ‿ˈʃɨʨ̑a n
urządzenie do łączenia kawałków elastycznych materiałów za pomocą nici poprzez utworzenie szwu; sewing machine

maszynista ˌmaʃɨ̃ˈɲista n
(kolejnictwo) osoba prowadząca pociąg; engine driver engineer

maszynka do golenia maˈʃɨ̃nka ˌdɔ‿ɡɔˈlɛ̃ɲa n
narzędzie służące do usuwania w bezpieczny sposób owłosienia ciała safety razor

maszynka do mięsa maˈʃɨ̃nka dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
mechaniczne narzędzie kuchenne, służące do rozdrabniania mięsa; meat grinder meat mincer

maszynopis n
tekst napisany na maszynie do pisania typescript

maszynopisanie n
pisanie na maszynie typewriting

maszynownia ˌmaʃɨ̃ˈnɔvʲɲa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przedział statku mieszczący układ napędowy; engine room

masło ˈmaswɔ n
(spożywczy) tłuszcz jadalny produkowany z mleka; butter
(spożywczy) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) spożywczy lub kosmetyczny zamiennik masła (1.1) produkowany z tłuszczy roślinnych butter

masło orzechowe ˈmaswɔ ˌːʒɛˈxɔvɛ n
(kulinaria) pasta produkowana z orzeszków ziemnych, wywodząca się z kuchni amerykańskiej; peanut butter

mat mat n
(wojskowość, wojskowy) podoficer marynarki, odpowiednik kaprala w wojskach lądowych; L/S LS leading seaman
(szachy, pojęcie szachowe) stan gry, w którym król jednej ze stron jest zaszachowany i nie ma żadnego pola, na które mógłby odejść; checkmate
przedmiot, powierzchnia bez połysku matt

mata ˈmata n
(sport, sportowy) miękkie pokrycie podłogi używane podczas ćwiczeń i zawodów sportowych mat
plecionka z trzciny, słomy, trawy morskiej lub innych tworzyw, służący wieszania na ścianie, przykrywania podłóg, blatów, ładunków itp. mat

matador maˈtadɔr n
(etnografia, etnograficzny) główny uczestnik korridy, toreador zadający bykowi ostatni cios szpadą; matador

matcha n
(spożywczy) specjalny rodzaj sproszkowanej zielonej herbaty; matcha

matczyny maṭˈʧ̑ɨ̃nɨ adj
(książkowy) dotyczący matki, należący do matki, właściwy matce, charakteryzujący matkę maternal

matematyczny ˌmatɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z matematyką mathematical

matematyk ˌmatɛ̃ˈmatɨk n
osoba zajmująca się zawodowo matematyką mathematician

matematyka ˌmatɛ̃ˈmatɨka n
(edukacja, edukacyjny) nauka dedukcyjna zajmująca się analizą zbiorów, liczb i innych elementów abstrakcyjnych; mathematics math
(szkolnictwo, szkolny) lekcja, wykład lub inne zajęcia z matematyki (1.1) math

materac maˈtɛraʦ̑ n
duży płaski przedmiot, wypełniony elastycznym materiałem dla uniknięcia kontaktu z twardą powierzchnią np. podczas snu lub ćwiczeń gimnastycznych; mattress

materia maˈtɛrʲja n
(filozofia, filozoficzny) byt rozciągły w przestrzeni i czasie; matter
(fizyka, fizyczny) ogół obiektywnie istniejących przedmiotów, poznawalnych za pomocą zmysłów lub przyrządów pomiarowych; matter

materialista ˌmatɛrʲjaˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) wyznawca, zwolennik materializmu materialist

materializm ˌmatɛrʲˈjalʲism̥ n
kierowanie się w życiu względami materialnymi materialism

materialny ˌmatɛrʲˈjalnɨ adj
dotyczący materii, związany z pojęciem materii material
związany z dobrami finansowymi, ekonomicznymi material

materiał maˈtɛrʲjaw n
to, z czego się szyje m.in. ubrania; tkanina, dzianina material fabric
to, z czego są wytwarzane przedmioty material
zbiór wiadomości z jakiegoś zakresu, na jakiś temat material

materiał wybuchowy maˈtɛrʲjaw ˌvɨbuˈxɔvɨ n
związek chemiczny lub ich mieszanina, zdolna do wybuchu pod wpływem uderzenia lub iskry; explosive

matka ˈmatka n
rodzic płci żeńskiej; mother
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica, przełożona klasztoru mother
(zoologia, zoologiczny) samica mająca potomstwo mother

matka chrzestna ˈmatka ˈxʃɛstna n
(kościelny) kobieta przedstawiająca do chrztu osobę chrzczoną godmother

matkobójca n
(książkowy) zabójca własnej matki matricide

matkojebca ˌmatkɔˈjɛpʦ̑a n
(wulgarnie, wulgaryzm) (rzadki, rzadko używany) mężczyzna utrzymujący kontakty seksualne z własną matką motherfucker
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwa forma zwrotu do mężczyzny motherfucker

matlockit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy halogenków; matlockite

matma ˈmatma n
(potocznie, potoczny) lekcja matematyki math maths
(potocznie, potoczny) przedmiot matematyki math maths

matnia ˈmatʲɲa n
(przenośnie, przenośnia) sytuacja bez wyjścia snare trap impasse
(łowiectwo, łowiecki) sidła, pułapka snare trap

matowy maˈtɔvɨ adj
bez połysku matt
bezdźwięczny, przytłumiony mellow

matriarchalny ˌmatrʲjarˈxalnɨ adj
dotyczący matriarchatu matriarchal

matriarchat maˈtrʲjarxat n
(socjologia, socjologiczny) organizacja społeczeństwa pierwotnego, w którym dominujące znaczenie mają kobiety; matriarchy matriarchate

matrioszka maˈtrʲjɔʃka n
rosyjska drewniana zabawka przypominająca lalkę; matryoshka doll nested doll

matryca maˈtrɨʦ̑a n
(fotografia) układ elementów światłoczułych stosowany w cyfrowych aparatach fotograficznych image sensor

matrymonialny adj
dotyczący małżeństwa matrimonial

matura maˈtura n
(szkolnictwo, szkolny) egzamin zdawany po ukończeniu szkoły średniej; matura exam
(szkolnictwo, szkolny) świadectwo zdania matury (1.1) matura certificate

matówka maˈtufka n
(fotografia) półprzezroczysty materiał (przeważnie płaska płytka szklana ze zmatowioną powierzchnią z jednej strony w celu rozproszenia światła) używany w aparacie fotograficznym do obserwacji obrazu oraz kontroli ustawiania ostrości; focusing screen

maucheryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków; maucherite

mauretański ˌmawrɛˈtãj̃sʲci adj
(architektura, architektoniczny) odnoszący się do stylu mauretańskiego Moorish
odnoszący się do Mauretanii, państwa w Afryce Moorish

mauzoleum ˌmawzɔˈlɛ<sup>w</sup>ũm n
(architektura, architektoniczny) monumentalny grobowiec, przeważnie osobna budowla pełniąca taką funkcję; mausoleum

maximum maximorum n
absolutne maksimum maximum maximorum

mazdaizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) staroirański kult boga Ahura Mazdy (Ormuzda), powstały w VIII wieku p.n.e.; Mazdaism

mazidło maˈʑidwɔ n
częściowo płynna substancja służąca do smarowania, wcierania liniment

mazurek maˈzurɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (choreografia, choreograficzny) stylizowany taneczny utwór muzyczny w takcie 3/4, oparty na mazurze, oberku lub kujawiaku; mazurka
(spożywczy) (kulinaria) (etnografia, etnograficzny) tradycyjne ciasto wielkanocne na cienkim kruchym spodzie, przykryte masą i odświętnie zdobione; Easter cake
(ornitologia, ornitologiczny) Passer montanus, gatunek małego ptaka podobnego do wróbla; tree sparrow

mała czarna ˈmawa ˈʧ̑arna n
czarna sukienka (także spódnica) kończąca się powyżej kolan; little black dress

mała litera ˈmawa lʲiˈtɛra n
litera pisana tak, jak w środku wyrazu; litera normalnej wielkości small letter lowercase letter

małe piwo n
(potocznie, potoczny) coś łatwego i prostego do wykonania small beer

małmazja n
(dawniej, dawny) słodkie wino greckie malvasia

mało ˈmawɔ indefiniteCardinalNumeral
niewielka ilość czegoś lub kogoś few

małokarpacki adj
dotyczący Małych Karpat, związany z Małymi Karpatami, pochodzący z Małych Karpat Little Carpathian

małomówny ˌmawɔ̃ˈmuvnɨ adj
taki, który mówi mało; nie jest gadatliwy taciturn

małostkowy ˌmawɔˈstkɔvɨ adj
taki, który przywiązuje wagę do spraw mało istotnych, mało ważnych, błahych, a nie dostrzega tego, co jest naprawdę istotne niggling petty

małowodzie n
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest za mała; oligohydramnios

małpa ˈmawpa n
(potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) znak @ at at sign
(zoologia, zoologiczny) człekokształtne zwierzę z rzędu naczelnych; monkey ape

małpi ˈmawpʲi adj
związany z małpą, dotyczący małpy simian

mały ˈmawɨ adj
mający niewielkie rozmiary, nieduży, drobny, niski little small
występujący w niewielkiej ilości lub liczbie (zwykle z domyślną cechą) low

mały ekran ˈmawɨ ˈɛkrãn n
telewizja small screen

mały palec ˈmawɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) piąty, najmniejszy palec u ręki lub nogi little finger pinky

małż mawʃ n
(zoologia, zoologiczny) spłaszczony i okryty muszlą mięczak; mussel clam

małżeński mawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
dotyczący małżeństwa, związany z małżeństwem matrimonial conjugal connubial marital marriage married

małżeństwo mawˈʒɛ̃j̃stfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (etnografia, etnograficzny) (socjologia, socjologiczny) usankcjonowany prawnie lub kulturowo stały związek dwóch osób, zwykle płci przeciwnej, tradycyjnie mający ułatwić wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego i finansów, pożycie oraz wychowanie dzieci; marriage
dwie osoby będące w związku (1.1) marry couple

małżeństwo wymuszone n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) związek małżeński, który został zawarty wbrew woli jednej ze stron, zazwyczaj kobiety; forced marriage

małżonek mawˈʒɔ̃nɛk n
mąż lub żona (czyiś) spouse

małżonka mawˈʒɔ̃nka n
(podniośle) cudza żona spouse

maślanka maɕˈlãnka n
(spożywczy) (kulinaria) napój mleczny powstały w efekcie oddzielenia tłuszczu od zmaślonej śmietany; buttermilk

maślany maɕˈlãnɨ adj
(kulinaria) zrobiony z wykorzystaniem masła buttery

maść maɕʨ̑ n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) (ironicznie) lub (lekceważąco, lekceważący) rodzaj, gatunek description persuasion
(medycyna, medyczny) substancja o półstałej, miękkiej konsystencji i o właściwościach leczniczych przeznaczona do smarowania skóry; ointment liniment rub
(zootechnika, zootechniczny) (jeździectwo, jeździecki) barwa sierści u zwierząt, szczególnie u koni i bydła colour

mdleć mdlɛʨ̑ v
tracić przytomność, najczęściej na skutek braku tlenu w mózgu faint pass out

mdłości ˈmdwɔɕʨ̑i n
(fizjologia, fizjologiczny) stan wywołany przez czynniki fizyczne lub psychiczne poprzedzający wymioty; nausea

mdły mdwɨ adj
bez wyrazistego smaku bland insipid
powodujący mdłości nauseating

meander mɛˈãndɛr n
(geografia, geograficzny) zakole rzeki przypominające literę U; meander

meandrować v
(geografia, geograficzny) o rzece tworzyć meandry meander

mebel ˈmɛbɛl n
ruchomy sprzęt użytkowy przeznaczony do wyposażenia pomieszczeń; furniture piece of furniture

meblonista ˌmɛblɔ̃ˈɲista n
miłośnik mebli furniture man

mecenas mɛˈʦ̑ɛ̃nas n
osoba lub instytucja, która finansuje artystę, rzadziej również naukowców (sprawuje mecenat); sponsor

mech mɛx n
(botanika, botaniczny) drobna, niewielka roślina zarodnikowa żyjąca w ocienionych i wilgotnych miejscach moss

mechaniczny ˌmɛxãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z mechaniką, opierający się na zasadach mechaniki mechanical mechanic

mechanika mɛˈxãɲika n
(technologia, technika, techniczny) dział techniki zajmujący się konstruowaniem i budowaniem maszyn i pojazdów; mechanics
(fizyka, fizyczny) dział fizyki opisujący ruch i odkształcenie ciał materialnych lub ich części na skutek ich wzajemnych oddziaływań oraz badający stan równowagi między nimi. mechanics
(informatyka, informatyczny) model fizyki świata zaimplementowany w grze komputerowej mechanics
(technologia, technika, techniczny) dział obejmujący mechanikę ośrodków ciągłych i wytrzymałość materiałów mechanics
sposób działania mechanizmu mechanics

mechanizm mɛˈxãɲism̥ n
(technologia, technika, techniczny) zespół pracujących elementów maszyny / urządzenia mających wykonywać określoną czynność mechanism
grupa współdziałających wydarzeń, procesów lub zachowań mechanism

mechatronika ˌmɛxaˈtrɔ̃ɲika n
dział techniki, który łączy w sobie elementy mechaniki, budowy maszyn, elektroniki, automatyki, robotyki oraz informatyki; mechatronics

meconium mɛˈʦ̑ɔ̃ɲũm n
(medycyna, medyczny) smółka meconium

mecz mɛʧ̑ n
(sport, sportowy) część rozgrywek sportowych, rozgrywana między dwoma zawodnikami lub drużynami, umożliwiająca wyłonienie zwycięzcy match

meczet ˈmɛʧ̑ɛt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek, miejsce modlitwy i sprawowania kultu Boga w islamie; mosque

medal ˈmɛdal n
niewielki okrągły wytwór metalowy, ozdobiony reliefem, często na wstążce, wykonany dla upamiętnienia ważnych wydarzeń lub jako odznaczenie; medal

medalion mɛˈdalʲjɔ̃n n
(jubilerstwo, jubilerski) ozdobny wisiorek-pojemniczek, w którym umieszcza się miniaturowy portret lub pamiątkę; locket
(kulinaria) owalny kotlet bez panierki medallion
(sztuka) element dekoracyjny w owalnym obramowaniu, na ścianie lub meblu; medallion

medalista ˌmɛdaˈlʲista n
(sport, sportowy) sportowiec, który zdobył medal medalist

media ˈmɛdʲja n
(publikatory) (zobacz) mass media media

mediacja n
pośredniczenie w sporze, aby ułatwić stronom dojście do porozumienia mediation

mediana mɛˈdʲjãna n
(statystyka, statystyczny) wartość liczbowa, która zajmująca środkowe miejsce w rosnącym szeregu liczb (przy parzystej ilości elementów jest średnią dwóch środkowych liczb); median
(geometria) odcinek, który łączy wierzchołek trójkąta ze środkiem przeciwległego do niego boku median

mediolański ˌmɛdʲjɔˈlãj̃sʲci adj
związany z Mediolanem, wywodzący się z Mediolanu Mediolanian

meduza mɛˈduza n
(zoologia, zoologiczny) galaretowate zwierzę morskie, którego parasolowate ciało unoszone jest przez toń morską; jellyfish medusa

medycyna ˌmɛdɨˈʦ̑ɨ̃na n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka o zdrowiu i chorobach człowieka i zwierząt oraz sposobach zapobiegania i leczenia, medicine

medycyna weterynaryjna n
nauka o zdrowiu i chorobach zwierząt, ich leczeniu oraz profilaktyce; veterinary medicine

medycznie adv
w sposób dotyczący medycyny, za pomocą medycyny medically medicinally

medyczny mɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z medycyną, dotyczący medycyny medical

medyjski adj
związany z Medią lub Medami, dotyczący Medii lub Medów Median

medyna mɛˈdɨ̃na n
stara dzielnica w mieście arabskim; medina

medytacja ˌmɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie: praktyki mające na celu samopoznanie, samodoskonalenie; meditation

medytacyjny ˌmɛdɨtaˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z medytacją meditative

medytować ˌmɛdɨˈtɔvaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) pogrążać się w myślach contemplate
uprawiać medytację meditate

mefedron mɛˈfɛdrɔ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, pochodna katynonu, stymulant i empatogen; meow meow mephedrone miaow

megabajt n
(informatyka, informatyczny) jednostka pojemności dysków i pamięci komputera równa 1048 576 bajtów; megabyte

megafon n
(technologia, technika, techniczny) głośnik o dużej mocy, instalowany w miejscach publicznych megaphone
(technologia, technika, techniczny) przenośne urządzenie składające się z mikrofonu i głośnika tubowego megaphone

megaherc n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa milionowi herców megahertz megacycle

megalit mɛˈɡalʲit n
duży, nieobrobiony lub częściowo obrobiony kamień, rodzaj prehistorycznej budowli; megalith

megalomański ˌmɛɡalɔ̃ˈmãj̃sʲci adj
właściwy megalomanii lub megalomanowi, świadczący o przesadnym przekonaniu o swojej wartości megalomaniac

megilla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (przenośnie, przenośnia) bogata w szczegóły nudna opowieść megilla megillah
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (żydowski) ozdobny zwój literatury żydowskiej megilla megillah

mehendi n
(etnografia, etnograficzny) hinduski zwyczaj misternego dekorowania henną dłoni i stóp panny młodej; mehndi

meitner ˈmajtnɛr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mt i liczbie atomowej 109; meitnerium

mejoza mɛˈjɔza n
(biologia, biologiczny) proces podziału redukcyjnego jądra komórkowego, z którego powstają cztery jądra o połowie chromosomów komórki macierzystej; meiosis

meksykanin ˌmɛksɨˈkãɲĩn n
mieszkaniec Meksyku (stolicy państwa Meksyk) Mexican

meksykański ˌmɛksɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Meksyk Mexican

mel mɛl n
jednostka skali subiektywnej wysokości dźwięku; mel

melancholia ˌmɛlãnˈxɔlʲja n
(psychologia, psychologiczny) depresja psychiczna objawiająca się apatią i niechęcią do życia melancholy melancholia

melancholijny adj
wyrażający melancholię lub skłonny do niej melancholic melancholy

melanocyt n
(biologia, biologiczny) komórka, która zawiera i wytwarza melaninę melanocyte

melasa mɛˈlasa n
(kulinaria) ciemnobrązowy, gęsty syrop o odczynie słabo alkalicznym, który powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji cukru spożywczego; molasses

melatonina ˌmɛlatɔ̃ˈɲĩna n
(biochemia, biochemiczny) hormon syntetyzowany w pinealocytach szyszynki, odpowiadający za regulację dobowego cyklu snu i czuwania; melatonin

melchior ˈmɛlçjɔr n
(chemia, chemiczny) stop miedzi z niklem, cynkiem i żelazem; melchior

melchizedek ˌmɛlçiˈzɛdɛk n
(kościelny) małe naczyńko w kształcie półksiężyca, w którym konsekrowana hostia jest umieszczana w monstrancji; lunula lunette

melina n
(potocznie, potoczny) kryjówka przestępców den

melisa mɛˈlʲisa n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) Melissa officinalis L., roślina lecznicza o owłosionej łodydze i jajowatych liściach, kwitnąca na niebiesko lub różowo, mająca cytrynowym zapach, stosowana także jako przyprawa; lemon-balm melissa

melizanosalata ˌmɛlʲizãnɔsaˈlata n
(kulinaria) grecka pasta z pieczonych bakłażanów melizanosalata

melizmat n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobnik melodyczny, figuracja zbudowana z przynajmniej dwóch dźwięków, śpiewana na jednej zgłosce tekstu; melisma

mellah ˈmɛlːax n
(dawniej, dawny) dzielnica żydowska w mieście północnoafrykańskim mellah

melodia mɛˈlɔdʲja n
ciąg dźwięków, każdy o określonej wysokości i czasie trwania, rozpoznawany przez słuchacza jako jedna całość; melody air tune

melodramatyczny adj
dotyczący melodramatu melodramatic

melodyjnie adv
w sposób melodyjny dulcetly melodiously tunefully

melodyjny adj
o przyjemnym brzmieniu melodious melodic dulcet musical tuneful

melon ˈmɛlɔ̃n n
(przenośnie, przenośnia) (slangowo) (grubiański, grubiańsko) kobieca pierś boob melon tit
(spożywczy) jadalny owoc rośliny (1.1) melon
(botanika, botaniczny) roślina z gatunku melon ogórek, należącego do rodziny jednorocznych dyniowatych; melon

melonik mɛˈlɔ̃ɲik n
sztywny, półkolisty kapelusz męski bowler hat bowler

mem mɛ̃m n
dająca się powielać i podlegająca ewolucji jednostka kultury; meme
śmieszna idea, obrazek, powielany w internecie meme
trzynasta litera alfabetów semickich (fenickiego, arabskiego م, hebrajskiego מ, aramejskiego i syryjskiego); mem

membranofon ˌmɛ̃mbrãˈnɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny, w których wibratorem dźwięku jest membrana; membranophone

memorandum ˌmɛ̃mɔˈrãndũm n
niepodpisane i niepodstemplowane jeszcze pismo, dokument dyplomatyczny, mogący być przedmiotem rokowań memorandum

menażeria ˌmɛ̃naˈʒɛrʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) niecodzienne gatunki zwierząt w klatkach obwożone w celach pokazowych; menagerie
(historia, historyczny, historycznie) (zoologia, zoologiczny) pomieszczenie lub zespół klatek, gdzie przetrzymywane są (1.1) menagerie

mendelew mɛ̃nˈdɛlɛf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Md i liczbie atomowej 101; mendelevium

mendlowski mɛ̃nˈdlɔfsʲci adj
związany z prawami i dorobkiem naukowym Gregora Mendla Mendelian

mendoweszka ˌmɛ̃ndɔˈvɛʃka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (medycyna, medyczny) Pthirus pubis, wesz łonowa, menda; crab louse crab

menhir n
(archeologia, archeologiczny) w kulturze celtyckiej: nieociosany lub częściowo obrobiony głaz (najczęściej zaostrzony od góry); menhir

menora mɛ̃ˈnɔra n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski siedmioramienny świecznik liturgiczny; menora menorah

menstruacja ˌmɛ̃w̃struˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) cykliczne złuszczanie się nabłonka macicy kobiety pod wpływem zmian stężenia hormonów płciowych; menstruation

mentalista n
człowiek, który zajmuje się mentalizmem mentalist

mentalistyczny adj
związany z mentalizmem, dotyczący mentalizmu mentalist

mentalizm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd, według którego jednostkowy umysł i jego subiektywne stany stanowią jedyną rzeczywistość mentalism
kategoria sztuki iluzji, umiejętność manipulowania myślami i zachowaniami ludzi; mentalism

mentalność n
właściwy komuś sposób myślenia i postrzegania rzeczywistości mentality

menton ˈmɛ̃ntɔ̃n n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny występujący w mięcie; menthone

mentor ˈmɛ̃ntɔr n
(książkowy) doświadczony nauczyciel, doradca, wychowawca mentor

menu n
karta z nazwami potraw oferowanych w restauracji menu
(informatyka, informatyczny) zestawienie funkcji programu menu

merdać ˈmɛrdaʨ̑ v
o psie: machać ogonem najczęściej z radości wag

merlon n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) ząb w blankach merlon

meronim mɛˈrɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz oznaczający część pewnej całości, np. „dywizja” w stosunku do słowa „armia”; meronym

merytokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system, w którym władza powierzana jest osobom kompetentnym; meritocracy

merytorycznie adv
w sposób odnoszący się do treści sprawy contentwise susbtantially

merytoryczny adj
dotyczący istoty sprawy, a nie jej strony zewnętrznej substantive

mesel n
(technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) stalowe narzędzie do przecinania blachy, mające przekrój prostokątny i ostrze tnące cutter

mesjanistyczny adj
związany z wiarą w nadejście Mesjasza messianic

mesjanizm mɛˈsʲjä̃ɲism̥ n
wiara w nadejście Mesjasza, który zbawi ludzkość messianism

mesjasz n
(przenośnie, przenośnia) ten, który wybawia messiah

mesjański adj
związany z Mesjaszem lub mesjanizmem messianic

meskal n
gatunek kaktusa meksykańskiego, z którego uzyskuje się meskalinę, (łacina) Lophophora williamsii mescal peyote
tradycyjny alkohol meksykański z różnych gatunków agawy zielonej mescal

meskalina ˌmɛskaˈlʲĩna n
(chemia, chemiczny) narkotyk z grupy alkaloidów fenyloetyloaminowych, silny enteogen; mescaline

mesmerysta n
zwolennik mesmeryzmu mesmerist

mesmeryzm n
(historia, historyczny, historycznie) (medycyna, medyczny) obalona metoda leczenia oparta o założenie, że każdy organizm zawiera fluid uniwersalny i właściwości magnetyczne (magnetyzm zwierzęcy), dzięki którym można regulować układ nerwowy i zwalczać różne choroby mesmerism

messidor n
nazwa dziesiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Messidor

mesto adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ponury, smutny, żałosny mesto

mesto adv
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ponuro, smutno, żałośnie mesto

mesto n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) smutne wykonanie mesto

meta ˈmɛta n
(potocznie, potoczny) melina, nielegalny punkt sprzedaży alkoholu den
(sport, sportowy) miejsce, które należy osiągnać w zawodach finish finish line

metaboliczny adj
(biochemia, biochemiczny) związany z metabolizmem, dotyczący metabolizmu metabolic

metabolizm ˌmɛtaˈbɔlʲism̥ n
(biochemia, biochemiczny) przemiana materii w organizmie; metabolism

metafizycznie adv
w sposób metafizyczny metaphysically

metafizyczny ˌmɛtafʲiˈzɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z metafizyką, charakterystyczny dla metafizyki i metafizyków metaphysical

metafizyka n
(filozofia, filozoficzny) podstawowa dyscyplina filozoficzna, badająca powszechne własności bytu metaphysics

metafora ˌmɛtaˈfɔra n
(językoznawstwo, językoznawczy) środek stylistyczny polegający na zestawieniu obcych sobie znaczeniowo wyrazów w celu uzyskania nowego, przenośnego znaczenia; metaphor

metaforyczny adj
dotyczący metafory metaphorical metaphoric figurative

metal ˈmɛtal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny charakteryzujący się obecnością w sieci krystalicznej elektronów swobodnych; metal

metaliczny adj
(chemia, chemiczny) o cechach metalu lub zawierający w składzie metal metallic
podobny do metalu brassy metal-looking metallic-looking metallike

metalizacja ˌmɛtalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(technologia, technika, techniczny) proces pokrywania powierzchni przedmiotu warstwą metalu metallization

metalowy ˌmɛtaˈlɔvɨ adj
związany z metalem, dotyczący metalu, zrobiony z metalu metal metallic

metalurgiczny adj
związany z metalurgią metallurgical

metamfetamina n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna amfetaminy o silnym działaniu psychoaktywnym; methamphetamine meth

metamorfoza n
przekształcenie się jednej formy, postaci, struktury w inną metamorphosis metamorphose

metan ˈmɛtãn n
(chemia, chemiczny) najprostszy alkan, bezwonny i bezbarwny gaz, główny składnik gazu ziemnego, stosowany do syntezy wielu związków organicznych i jako gaz opałowy; methane

metanol mɛˈtãnɔl n
(chemia, chemiczny) najprostszy związek z grupy alkoholi, bezbarwna, łatwopalna ciecz; methanol

metempsychoza n
reinkarnacja, ponowne wcielenie duszy, wędrówka dusz metempsychosis

meteor mɛˈtɛɔr n
(astronomia, astronomiczny) świecący ślad, jaki zostawia po sobie spalający się w górnych warstwach atmosfery okruch skalny (meteoroid); meteor

meteoroid ˌmɛtɛɔˈrɔ<sup>j</sup>it n
(astronomia, astronomiczny) okruch skalny mniejszy od planetoidy, poruszający się po orbicie meteoroid

meteorolog ˌmɛtɛɔˈrɔlɔk n
specjalista w dziedzinie meteorologii, osoba prognozująca pogodę meteorologist

meteorologia ˌmɛtɛɔrɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem zjawisk fizycznych i procesów zachodzących w atmosferze i stanem pogody; meteorology

meteorologiczny ˌmɛtɛɔrɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z meteorologią, dotyczący meteorologii meteorological meteorologic

meteoryt ˌmɛtɛˈɔrɨt n
(astronomia, astronomiczny) pozostałość drobnego skalnego ciała niebieskiego (meteoroidu) przyciągniętego przez znacznie większe ciało niebieskie, która w postaci ciała stałego dotarła do jego powierzchni; meteorite

meteorytyka ˌmɛtɛɔˈrɨtɨka n
(astronomia, astronomiczny) nauka o meteorytach i związanych z nimi zjawiskach; meteoritics

metformina n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemiczny związek organiczny, dimetylowa pochodna biguanidu, będąca lekiem z grupy biguanidów, stosowanym jako doustny lek przeciwcukrzycowy; metformin

metoda mɛˈtɔda n
(informatyka, informatyczny) funkcja składowa klasy method
sposób postępowania mający doprowadzić do osiągnięcia zamierzonego celu method way

metoda komorowa n
(chemia, chemiczny) przemysłowy sposób produkcji kwasu siarkowego, w którym wykorzystuje się instalację, w skład której wchodzą zraszane wodą ołowiane komory chamber process lead chamber process lead-chamber process

metodologia n
nauka o metodach badań naukowych, ich skuteczności i wartości poznawczej; methodology

metonimia n
(językoznawstwo, językoznawczy) figura retoryczna polegająca na zastąpieniu nazwy czegoś nazwą czegoś innego, co pozostaje z nim w uchwytnej zależności; metonymy

metr mɛtr̥ n
odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 sekundy; meter metre

metr kwadratowy ˈmɛtr̥ ˌkfadraˈtɔvɨ n
(matematyka, matematyczny) jednostka miary równa polu kwadratu o boku jednego metra; square metre

metr sześcienny n
(jednostka miary) jednostka objętości równa objętości sześcianu o krawędzi jednego metra; cubic metre cubic meter

metro ˈmɛtrɔ n
podziemna kolej miejska underground subway tube

metrolog mɛtˈrɔlɔk n
specjalista z zakresu metrologii metrologist

metrologia ˌmɛtrɔˈlɔɟja n
nauka o miarach, systemach mierzenia i przyrządach pomiarowych; metrology

metrologiczny ˌmɛtrɔˈlɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z metrologią, dotyczący metrologii metrological

metronidazol ˌmɛtrɔ̃ɲiˈdazɔl n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu; metronidazole

metronom mɛˈtrɔ̃nɔ̃m n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przyrząd do ustalania tempa utworu muzycznego; metronome

metropolia ˌmɛtrɔˈpɔlʲja n
(geografia, geograficzny) (urbanistyka, urbanistyczny) główne miasto kraju metropolis

metroseksualny ˌmɛtrɔsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
o wielkomiejskim mężczyźnie nowoczesny, dbający o swój wygląd, podążający za modą, korzystający ze zdobyczy kosmetologii metrosexual

metrówka n
(technologia, technika, techniczny) narząd pomiarowy, miarka metrowa meter measure metre measure

mewa ˈmɛva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak płetwonogi o gęstym upierzeniu koloru białego lub popielatego żyjący na wybrzeżach basenów wodnych; gull seagull

mewa pospolita ˈmɛva ˌpɔspɔˈlʲita n
(ornitologia, ornitologiczny) Larus canus, średniej wielkości gatunek mewy spotykany na wybrzeżach morskich i w pobliżu wód śródlądowych; Common gull

mewa trójpalczasta n
(ornitologia, ornitologiczny) Rissa tridactyla, gatunek mewy; kittiwake

mewa śmieszka n
(ornitologia, ornitologiczny) Chroicocephalus ridibundus, gatunek ptaka wodnego z rodziny mewowatych; black-headed gull

mezalians n
małżeństwo z osobą niższego stanu; mésalliance

mezcal n
(spożywczy) narodowa wódka meksykańska o słomkowym kolorze wytwarzana z bulw agawy; mescal mezcal

mezolit mɛˈzɔlʲit n
(historia, historyczny, historycznie) epoka w dziejach ludzkości między paleolitem a neolitem, trwająca od ok. 12. tys. r. p.n.e. do ok. 5. tys. r. p.n.e.; mesolithic era mesolithic period

mezolityczny ˌmɛzɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
żyjący/mający miejsce w mezolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego mesolithic

mezopauza ˌmɛzɔˈpawza n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca mezosferę od termosferę; mesopause

mezoregion n
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi; mesoregion

mezoterapia n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) niechirurgiczny zabieg medyczny lub kosmetyczny polegający na dostarczeniu bezpośrednio do skóry właściwej substancji leczniczych, regenerujących lub odżywczych; mesotherapy

mezozoik ˌmɛzɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) jedna z er geologicznych; Mesozoic

mezuza n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobny wąski pojemnik z fragmentem Tory wieszany przez żydów na odrzwiach domu; mezuzah

mezzosopran n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) głos żeński lub chłopięcy pomiędzy sopranem a altem mezzosoprano
(potocznie, potoczny) osoba z takim głosem mezzosoprano

mezzosopranista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) chłopiec, falsecista lub kastrat, który śpiewa mezzosopranem mezzo-sopranist

mezzosopranistka n
kobieta, która śpiewa mezzosopranem mezzo-soprano

mełamed mɛˈwãmɛt n
nauczyciel dzieci w chederze; melamed melammed

mglistość n
właściwość tego, co jest pełne mgły haziness turbidity

mglisty ˈmɡlʲistɨ adj
pełen mgły misty

mgnienie oka ˈmʲɟɲɛ̇̃ɲɛ ˈɔka n
moment, chwila split second

mgła mɡwa n
zawiesina mikroskopijnych kropelek wody unosząca się nisko nad ziemią w postaci obłoku utrudniającego widoczność; fog mist

mgławica mɡwaˈvʲiʦ̑a n
(astronomia, astronomiczny) obłok gazu i pyłu międzygwiazdowego; nebula

mhm interjection
…oznaczający przytaknięcie mhm

mi mʲi n
jedna z nazw dwunastej litery alfabetu greckiego; mu

miami n
język Indian z plemienia Miami Miami

mianować v
określać nazwą name
powoływać na stanowisko promote

mianowicie ˌmʲjãnɔˈvʲiʨ̑ɛ conjunction
służy wprowadzeniu do uszczegółownienia wcześniejszej wypowiedzi namely viz.
służy wprowadzeniu wyliczenia namely viz.

mianownik mʲjãˈnɔvʲɲik n
(gramatyka) pierwszy przypadek deklinacji, który odpowiada na pytania: kto? co?; nominative
(matematyka, matematyczny) w wyrażeniu ułamkowym: część tego wyrażenia umieszczona pod kreską ułamkową; denominator

miara ˈmʲjara n
rozmiar measure
(matematyka, matematyczny) rodzaj funkcji umożliwiający wyznaczanie „rozmiaru” zbioru; measure
metoda szacowania lub pomiaru measure
odmierzona ilość measure

miargyryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków; miargyrite

miasteczko mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
(zdrobniale) od: miasto town small town

miastenia mʲjaˈstɛ̃ɲja n
(medycyna, medyczny) nabyta, przewlekła choroba, charakteryzująca się szybkim zmęczeniem i osłabieniem mięśni szkieletowych; myasthenia

miasto ˈmʲjastɔ n
(administracja) znaczny obszar gęsto zabudowany, będący skupiskiem ludności wykonującej zawody nierolnicze, a który otrzymał prawa miejskie; city town
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ogół mieszkańców miasta (1.1) city town
(potocznie, potoczny) centrum, główne miejsce miasta (1.1) city inner city town

miasto stołeczne ˈmʲjastɔ stɔˈwɛʧ̑nɛ n
(urzędowy) miasto pełniące funkcję stolicy capital city

miau mʲjaw interjection
(wyraz dźwiękonaśladowczy, onomatopeja) dźwięk wydawany przez kota meow mew miaow

miauczeć ˈmʲjawʧ̑ɛʨ̑ v
o kocie: wydawać charakterystyczny głos meow

miał mʲjaw n
drobne cząstki niektórych substancji stałych dust
sortyment zasadniczy węgla kamiennego; stosowany głównie do ogrzewania domów coal duff culm fine coal slack

miażdżyca mʲjaʒˈʤ̑ɨʦ̑a n
(medycyna, medyczny) przewlekły proces zapalno-zwyrodnieniowy tętnic, powodujący ich stwardnienie i zwężenie ich światła; jedna z chorób cywilizacyjnych; atherosclerosis atherosclerotic disease

miażdżyć v
rozbijać na miazgę crush

micela mʲiˈʦ̑ɛla n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) kulista cząstka, zawierająca od kilkudziesięciu do kilkuset cząsteczek; micelle

miecz mʲjɛʧ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) ruchoma część niektórych jachtów żaglowych i desek windsurfingowych w formie płetwy wysuwanej w spodzie kadłuba; centreboard
obosieczna broń z długim, prostym metalowym ostrzem; sword

miecz Damoklesa ˈmʲjɛʤ̑ ˌdãmɔkˈlɛsa n
wyrok losu, kara nieubłaganie wisząca nad człowiekiem; sword of Damocles

miecznik ˈmʲjɛʧ̑ʲɲik n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec swordfish

mieczyk ˈmʲjɛʧ̑ɨk n
(botanika, botaniczny) Gladiolus L., rodzaj roślin z rodziny kosaćcowatych o kwiatach w postaci grona na wzniesionej łodydze; gladiolus
(zdrobniale) od: miecz: mały miecz lub miecz do zabawy small sword

miednica mʲjɛdʲˈɲiʦ̑a n
duża miska, głównie do mycia lub prania; wash tub

miedza ˈmʲjɛʣ̑a n
wąski pas ziemi będący granicą między obszarami rolnymi, działkami budowlanymi; balk

miedziany mʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
zawierający miedź lub zrobiony z miedzi copper

miedź mʲjɛ̇ʨ̑ n
(chemia, chemiczny) metal, pierwiastek chemiczny o symbolu Cu i liczbie atomowej 29; copper

miejsce ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ n
miejsce (1.1), niezajęte przez nic, wolne do umieszczenia w nim czegoś space room
obszar lub punkt w przestrzeni place site scene

miejsce artykulacji ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ ˌartɨkuˈlaʦ̑ʲji n
(językoznawstwo, językoznawczy) miejsce, w którym narządy mowy zbliżają się do siebie podczas wymawiania danej głoski place of articulation

miejscownik mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) szósty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (o) kim? (o) czym?; locative

miejscowość mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɔɕʨ̑ n
jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany wyróżniający się odrębną nazwą place locality resort spot

miejscowy mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɨ adj
związany z jakimś miejscem local
(medycyna, medyczny) dotyczący ograniczonego miejsca na ciele local

miejscowy mʲjɛ̇jsˈʦ̑ɔvɨ n
(potocznie, potoczny) stały mieszkaniec jakiejś miejscowości local

miejska legenda ˈmʲjɛ̇jska lɛˈɡɛ̃nda n
pozornie prawdziwa informacja rozpowszechniana przez media, Internet lub w kręgach towarzyskich, budząca wielkie emocje u odbiorców; urban legend

miejski ˈmʲjɛ̇jsʲci adj
związany z miastem (jako miejscem lub jednostką administracyjną) urban municipal city

mielenie mʲjɛˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: mleć grinding

mielizna mʲjɛˈlʲizna n
płytkie miejsce w morzu, jeziorze lub rzece; shoal

mielonka mʲjɛˈlɔ̃nka n
(potocznie, potoczny) (spożywczy) konserwa zawierająca mięso mielone, sól, przyprawy i ewentualnie inne składniki typu konserwanty, zagęszczacze; spam

mienie ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
ogół rzeczy stanowiących czyjąś własność; property belongings estate possesions

miernik ˈmʲjɛrʲɲik n
(metrologia, metrologiczny) przyrząd pozwalający określić wartość mierzonej wielkości, zjawiska, cechy; gauge gage

mierzalny adj
taki, który daje się zmierzyć measurable

mierzeja mʲjɛˈʒɛja n
(geografia, geograficzny) piaszczysta bariera oddzielająca zalew lub zatokę od otwartego morza; spit

mierzenie mʲjɛˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: mierzyć measuring

mierzyć ˈmʲjɛʒɨʨ̑ v
(krawiectwo) zakładać na siebie ubranie lub obuwie, sprawdzając czy pasuje try on
liczbowo określać właściwość (np. ilość, długość) czegoś poprzez porównanie z ustalonym wzorcem (np. calem, metrem czy długością własnej stopy); robić pomiar measure

miesiąc ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ n
jednostka czasu obejmująca 28–31 dni; każda z dwunastu części roku; month

miesiąc miodowy ˈmʲjɛ̇ɕɔ̃nʦ̑ mʲjɔˈdɔvɨ n
pierwsze tygodnie po ślubie spędzane tylko we dwoje honeymoon

miesiączkować v
(fizjologia, fizjologiczny) mieć miesiączkę menstruate

miesiączkowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) dotyczący miesiączki, menstruacji menstrual

miesiącznica n
(botanika, botaniczny) (systematyka) Lunaria L., rodzaj roślin należący do rodziny kapustowatych; honesty

miesięcznica n
(neologizm) dzień przypadający dokładnie miesiąc po jakimś fakcie, zdarzeniu month anniversary

miesięcznie mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
w ciągu miesiąca; dotyczy ilości czegoś monthly

miesięcznik mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
czasopismo wydawane co miesiąc monthly

miesięczny mʲjɛ̇ˈɕɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
związany z okresem jednego miesiąca monthly

mieszadło n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do mieszania agitator dasher paddle stirrer

mieszane uczucia mʲjɛˈʃãnɛ uˈʧ̑uʨ̑a n
niepewne, ambiwalentne przekonanie o czymś; nie do końca pozytywne, lecz też nie całkowicie negatywne zdanie na jakiś temat mixed feelings

mieszanina ˌmʲjɛʃãˈɲĩna n
połączenie dwóch lub więcej substancji, które po zmieszaniu zachowują swoje właściwości mixture mix
połączenie różnorodnych właściwości, cech. pojęć mixture mix

mieszanka mʲjɛˈʃãnka n
połączenie odmiennych od siebie elementów mixture
zmieszane ze sobą produkty lub substancje mixture

mieszany adj
złożony z różnych elementów assorted mixed

mieszać ˈmʲjɛʃaʨ̑ v
łączyć składniki podczas mieszania (poruszając lub potrząsając substancją) mix
dodawać, łączyć pojęcia itp. mix

mieszczanin n
(historia, historyczny, historycznie) osoba należąca do stanu mieszczańskiego; burgher
(przestarzałe, przestarzały) mieszkaniec miasta townsman

mieszczaństwo mʲjɛʃˈʧ̑ãj̃stfɔ n
(historia, historyczny, historycznie) stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast; bourgeoisie
(dawniej, dawny) ogół mieszkańców miast, zwłaszcza ich zamożniejszych warstw bourgeoisie

mieszczuch ˈmʲjɛʃʧ̑ux n
(pogardliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba mieszkająca w mieście city slicker

mieszek ˈmʲjɛʃɛk n
(fotografia) urządzenie oddalające obiektyw od elementu światłoczułego (kliszy lub matrycy); camera bellow

mieszek włosowy ˈmʲjɛʃɛɡ vwɔˈsɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) wąska rurka w skórze, z której wyrasta włos; hair follicle

mieszkalny mʲjɛˈʃkalnɨ adj
przeznaczony do mieszkania, nadający się do zamieszkania habitable residential

mieszkanie mʲjɛˈʃkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: mieszkać live
zespół pomieszczeń mający odrębne wejście, przystosowanych do zamieszkania przez ludzi; apartment flat
miejsce, gdzie dana osoba mieszka apartment flat

mieszkaniec mʲjɛˈʃkãɲɛʦ̑ n
osoba, która gdzieś mieszka (żyje) inhabitant indweller

mieszkać ˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
przebywać w jakimś miejscu przez wiele dni, wraz ze spaniem live reside

mieć mʲjɛ̇ʨ̑ v
być w coś ubranym to wear
być w posiadaniu czegoś, posiadać coś have
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia aspektu dokonanego innego czasownika have
dysponować środkami na wykonanie czegoś have
czasownik posiłkowy używany do podkreślenia, że czynność jest wykonywana na czyjeś zlecenie have
czuć coś to feel
dążyć do oddania czegoś komuś have for have
musieć coś zrobić have to must be need to ought to

mieć asa w rękawie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈasa v‿rɛ̃ŋˈkavʲjɛ idiom
mieć przygotowany w ukryciu jakiś niezbyt uczciwy atut, dowód lub argument, do wykorzystania w dogodnej chwili dla zdobycia przewagi have an ace up one's sleeve

mieć do czynienia v
radzić sobie z czymś lub znaleźć się w styczności z czymś to deal with to have to do

mieć dwie lewe ręce ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈdvʲjɛ ˈlɛvɛ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
być niezdarnym, nie mieć żadnych zdolności manualnych; być fajtłapą lub nie nadawać się do pracy be all thumbs

mieć głowę na karku ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ na‿ˈkarku v
być rozsądnym, zaradnym, umieć sobie radzić; myśleć trzeźwo have one's head screwed on

mieć głowę w chmurach ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈɡwɔvɛ ˈf‿xmurax v
być rozmarzonym, rozkojarzonym; myśleć nierozsądnie, nierealnie have one's head in the clouds

mieć jaja ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈjäja v
(pospolicie) być twardym, silnym, odważnym, śmiałym, wytrzymałym; posiadać cechy uważane za typowo męskie have balls

mieć miejsce ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmʲjɛ̇jsʦ̑ɛ idiom
rozgrywać się, odbywać się, zaistnieć take place

mieć muchy w nosie ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈmuxɨ ˈv‿nɔɕɛ v
być niezadowolonym, dąsać się sulk

mieć na imię ˈmʲjɛ̇ʨ̑ na‿ˈĩmʲjɛ v
posiadać, nosić jakieś imię nadane aktem urodzenia be called

mieć na uwadze v
uwzględniać daną kwestię be aware of

mieć nadzieję ˈmʲjɛ̇ʨ̑ naˈʥ̑ɛ̇jɛ v
wierzyć, ufać, wyrażać nadzieję na coś; myśleć, że; spodziewać się, że hope

mieć nosa ˈmʲjɛ̇ʨ̑ ˈnɔsa v
dokonywać trafnych ocen, mieć dobre przeczucie have a nose for something

mieć obiad v
spożywać południowy posiłek have dinner

mieć oczy szeroko otwarte v
dokładnie obserwować keep an eye open keep an eye out

mieć powyżej uszu ˈmʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈvɨʒɛj ˈuʃu v
(potocznie, potoczny) być bardzo zmęczonym, udręczonym czymś, kimś, nie móc kogoś, czegoś dłużej znosić be fed up with

mieć rację v
nie mylić się; powiedzieć coś, co jest słuszne, prawidłowe to be correct to be right

mieć w nosie ˈmʲjɛ̇ʥ̑ ˈv‿nɔɕɛ v
(eufemistycznie) lekceważyć kogoś lub coś, nie interesować się, być obojętnym wobec kogoś lub czegoś not give a hoot

mieścić ˈmʲjɛ̇ɕʨ̑iʨ̑ v
być siedzibą accomodate seat
zawierać coś w środku contain hold
być ulokowanym gdzieś be locate be situate
być wystarczająco małym, aby znaleźć się w środku czegoś fit go in

mifepriston ˌmʲifɛˈprʲistɔ̃n n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży; 11 11 4 phenyl- 17 hydroxy- 13 methyl- 17 propynyl- 1 propynyl- 1 11 β p phenyl- 17 β hydroxy- 17 estra- 4 12 14 15

migawka mʲiˈɡafka n
część aparatu fotograficznego służąca do odsłaniania na odpowiedni czas a następnie zasłaniania z powrotem materiału światłoczułego; shutter

migać ˈmʲiɡaʨ̑ v
używać języka migowego, bądź miganego sign
świecić przerywanym światłem twinkle

migdał ˈmʲiɡdaw n
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) migdałek tonsil
(kulinaria) jadalna pestka owocu migdałowca pokryte brązową łuską, wewnątrz barwy kremowej; almond
(zobacz) migdałowiec almond

migdałecznik arjuna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Terminalia arjuna, gatunek drzewa z rodziny trudziczkowatych; arjun tree arjuna

migdałek n
(anatomia, anatomiczny) skupisko tkanki chłonnej wchodzące w skład pierścienia chłonnego gardła; tonsil

migdałowiec n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) krzew lub nieduży drzewo z rodziny różowatych o owocach z jadalnym nasieniem w środku almond tree almond

migdałowiec pospolity n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z gatunku (1.1), uprawiane, o owocach z jadalnym nasieniem almond almond tree

migdałowiec trójklapowy n
(botanika, botaniczny) Prunus triloba, gatunek rośliny krzewiastej z rodzaju Prunus; flowering almond flowering plum

migdałowy ˌmʲiɡdaˈwɔvɨ adj
zrobiony z migdałów lub z ich znacznym dodatkiem almond

migotanie przedsionków ˌmʲiɡɔˈtãɲɛ pʃɛtʲˈɕɔ̃nkuf n
(medycyna, medyczny) arytmia serca polegająca na braku koordynacji pobudzeń przedsionków serca; atrial fibrillation

migotać v
świecić w sposób przerywany lub krótko flicker glimmer glitter gutter scintillate shimmer

migotka mʲiˈɡɔtka n
(anatomia, anatomiczny) trzecia powieka, przezroczysty fałd spojówki położony w przyśrodkowym kącie oka występujący u niektórych zwierząt; haw

migrena mʲiˈɡrɛ̃na n
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się napadami silnego bólu głowy połączonego często z mdłościami; migraine

mijać ˈmʲijäʨ̑ v
przechodzić, przejeżdżać obok kogoś, czegoś pass by

mikotoksyna n
(biochemia, biochemiczny) substancja trująca pochodzenia grzybowego; mycotoxin

mikro- ˈmʲikrɔ
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający jednostki milion razy mniejsze od podstawowych; micro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na bardzo małe rozmiary lub bardzo małą skalę tego, co jest nazwane drugim członem micro-

mikrob ˈmʲikrɔp n
bardzo drobny, jednokomórkowy organizm microbe microorganism

mikrobiolog ˌmʲikrɔˈbʲjɔlɔk n
specjalista zajmujący się mikrobiologią microbiologist

mikrobiologia ˌmʲikrɔbʲjɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem organizmów niewidocznych gołym okiem; microbiology

mikrobus n
(motoryzacja) mały autobus dla około dziesięciu osób minibus

mikrocefalia ˌmʲikrɔʦ̑ɛˈfalʲja n
(medycyna, medyczny) wada rozwojowa charakteryzująca się nienaturalnie małymi wymiarami czaszki; microcephaly

mikrodermabrazja ˌmʲikrɔdɛrmaˈbrazʲja n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg kosmetyczny polegający na mechanicznym ścieraniu kolejnych warstw naskórka przez precyzyjnie kontrolowany strumień mikrokryształków microdermabrasion

mikroelement n
pierwiastek chemiczny występujący w minimalnych ilościach w organizmach żywych micronutrient

mikroflora n
(biologia, biologiczny) zespół roślinnych drobnoustrojów żyjących w danym środowisku microflora

mikrofon mʲiˈkrɔfɔ̃n n
urządzenie służące do zamiany informacji dźwiękowej na sygnał elektryczny, zwykle celem jej wzmocnienia; microphone

mikrometr n
(metrologia, metrologiczny) jednostka długości równa milionowej części metra; micrometer micrometre
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do mierzenia bardzo małych długości lub grubości micrometer

mikroorganizm ˌmʲikrɔːrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) organizm żywy widoczny tylko pod mikroskopem microorganism

mikroregion n
(geografia, geograficzny) jednostka podziału fizycznogeograficznego przestrzeni, charakteryzująca się zbliżonymi cechami środowiskowo-krajobrazowymi, mniejsza od mezoregionu; micro-region microregion

mikrosegmentacja ˌmʲikrɔsɛɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) podział sieci informatycznej na mniejsze części, zwykle w celu zwiększenia dostępnego pasma microsegmentation

mikroskop mʲiˈkrɔskɔp n
(optyka, optyczny) przyrząd optyczny umożliwiający obserwowanie z bliskiej odległości przedmiotów niewidocznych gołym okiem; microscope

mikroskopijny ˌmʲikrɔskɔˈpʲijnɨ adj
bardzo mały, w skali mikro microscopic

mikroskopowy adj
(technologia, technika, techniczny) związany z mikroskopem microscope microscopic microscopical

miks mʲiks n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięki połączone przez mikser; efekt miksowania mix
(potocznie, potoczny) mieszanka, mieszanina mix

mikser ˈmʲiksɛr n
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria) urządzenie kuchenne, elektryczne lub ręczne, do mieszania produktów; mixer

mikstura mʲikˈstura n
(medycyna, medyczny) płynny lek sporządzony z kilku składników mixture

mila ˈmʲila n
jednostka długości stosowana m.in. w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych; mile

milczek ˈmʲilʧ̑ɛk n
człowiek małomówny, milczący clam dummy

milczenie mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
nieodzywanie się, niemówienie silence

milczeć ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
nie mówić, nie wydawać głosu be silent keep silent

milczeć jak grób ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ ˈjaɡ ˈːrup v
milczeć uporczywie, nie odzywać się zupełnie be as silent as the grave

milczący adj
nieodzywający się wcale lub wypowiadający się rzadko taciturn
przebiegający bez użycia słów tacit silent

mile ˈmʲilɛ adv
od przym. → miły kindly

milenium n
okres tysiąca lat millennium

milezyjski adj
związany z Miletem, dotyczący Miletu Milesian

mili- ˈmʲilʲi
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary tysiąc razy mniejsze od podstawowych; milli-

miliamper mʲilʲjˈãmpɛr n
(fizyka, fizyczny) jednostka natężenia pola elektrycznego równa jedna tysięcznej ampera milliamp

miliarder mʲiˈlʲjardɛr n
osoba bardzo bogata, posiadająca miliardy billionaire

miliardowy ˌmʲilʲjarˈdɔvɨ adj
przymiotnik od miliard (1000000000) bilionth

milicja mʲiˈlʲiʦ̑ʲja n
formacja wojskowa tworzona z cywilów mających własną broń, zwykle na czas wojny militia
w niektórych krajach, w tym w PRL: nazwa policji militia

milicjant n
funkcjonariusz milicji – instytucji odpowiedzialnej za ochronę bezpieczeństwa publicznego militiaman

milimetr mʲiˈlʲĩmɛtr̥ n
tysięczna część metra; millimeter millimetre

milimetrowy adj
taki, który ma wielkość jednego milimetra millimetric

milioner mʲiˈlʲjɔ̃nɛr n
osoba bardzo bogata, posiadająca miliony millionaire

militaria ˌmʲilʲiˈtarʲja n
sprawy dotyczące wojskowości, także przedmioty związane z wojskiem, zwłaszcza z jego uzbrojeniem i umundurowaniem military

militarny ˌmʲilʲiˈtarnɨ adj
związany z wojskiem, wojskowością lub wojną military

militaryzacja ˌmʲilʲitarɨˈzaʦ̑ʲja n
zwiększenie liczby wojska przez państwo militarisation militarization

militaryzm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja w polityce wewnętrznej polegająca na rozbudowywaniu potencjału militarnego państwa do rozmiarów przekraczających rzeczywiste potrzeby obronne militarism

miliwolt mʲiˈlʲivɔlt n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) tysięczna część wolta millivolt

milleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarczków, siarczek niklu; millerite

milyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język milyjski, należący do rodziny anatolijskiej; Milyan

mim mʲĩm n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) aktor występujący w pantomimie; mime

mimikra mʲĩˈmʲikra n
(biologia, biologiczny) upodabnianie się zwierząt bezbronnych do zwierząt zdolnych do obrony poprzez przybranie ich kształtu, barwy, zachowania lub innych właściwości mimicry

mimo ˈmʲĩmɔ preposition
wskazuje na zrobienie czegoś, choć warunki temu nie sprzyjają despite in spite of although notwithstanding

mimo to
…przyłączająca zdanie współrzędne, którego treść jest sprzeczna z tym, co można zrozumieć z wcześniejszego wypowiedzenia yet

mimoza mʲĩˈmɔza n
(botanika, botaniczny) rodzaj tropikalnych roślin, rozpowszechniony w Ameryce Południowej oraz na wyspach Oceanu Spokojnego; mimosa

mina ˈmʲĩna n
(wojskowość, wojskowy) ukryty ładunek wybuchowy, przeznaczony do detonacji, gdy w pobliżu znajdzie się ofiara; mine
wyraz twarzy look air face

minaret mʲĩˈnarɛt n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę; minaret

mineralny adj
nie będący organicznym mineral

mineralogia ˌmʲĩnɛraˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o minerałach; mineralogy

mineralogiczny adj
dotyczący mineralogii mineralogical mineralogic

mineraloid ˌmʲĩnɛraˈlɔ<sup>j</sup>it n
naturalnie występująca substancja o uporządkowaniu wewnętrznym odmiennym niż w przypadku minerałów; mineraloid

minerał mʲĩˈnɛraw n
(geologia, geologiczny) substancja, której struktura ukształtowała się w wyniku procesów geologicznych, będąca ciałem krystalicznym lub posiadająca jednorodną strukturę chemiczną; mineral

minerał towarzyszący mʲĩˈnɛraw ˌtɔvaʒɨˈʃɔ̃nʦ̑ɨ n
(mineralogia, mineralogiczny) składnik skał występujący rzadko i w ilościach śladowych accessory mineral

minigun n
(wojskowość, wojskowy) amerykański sześciolufowy karabin maszynowy cechujący się dużą szybkostrzelnością; minigun

minimalista ˌmʲĩɲĩmaˈlʲista n
zwolennik minimalizmu minimalist

minimalizacja ˌmʲĩɲĩmalʲiˈzaʦ̑ʲja n
sprowadzenie czegoś do możliwe najmniejszych rozmiarów minimization

minimalizm n
ograniczenie do minimum wymagań, potrzeb, dążeń (et cetera) minimalism

minimalny ˌmʲĩɲĩˈmalnɨ adj
(książkowy) bardzo mały, ograniczony lub zbliżony do minimum minimal

minimum adv
w połączeniu z określeniem liczby: co najmniej at least

minimum n
najmniejsza możliwa, niezbędna lub wymagana ilość, wielkość minimum

minimum minimorum n
absolutne minimum minimum minimorum

minispódniczka ˌmʲĩɲispudʲˈɲiʧ̑ka n
spódnica okrywająca jedynie uda lub ich część; miniskirt

minister mʲĩˈɲistɛr n
urzędnik będący członkiem rządu i kierujący ministerstwem; minister secretary

ministerialny adj
(administracja) dotyczący ministerstwa albo ministra, związany z ministerstwem albo ministrem ministerial

ministerstwo ˌmʲĩɲiˈstɛrstfɔ n
urząd, którego szefem jest minister ministry

ministrant mʲĩˈɲistrãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chłopiec pełniący funkcję pomocnika katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania mszy; altar boy altar server

ministrantka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dziewczyna pełniąca funkcję pomocniczki katolickiego prezbitera, głównie podczas sprawowania liturgii altar girl

minjan n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) w judaizmie: najmniejsza dopuszczalna liczba mężczyzn (tj. dziesięciu), wymagana do odbycia rytuałów religijnych; minyan

minojski adj
(historia, historyczny, historycznie) dotyczący, odnoszący się do cywilizacji powstałej w rejonie Morza Egejskiego w okresie od 2600 do 1100 r. p.n.e. Minoan

minor ˈmʲĩnɔr n
(matematyka, matematyczny) wyznacznik macierzy kwadratowej powstałej z danej macierzy przez skreślenie pewnej liczby jej wierszy i kolumn; minor

minowy adj
(wojskowość, wojskowy) obsiany minami mine

mintaj ˈmʲĩntaj n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Theragra chalcogramma, ryba z północnego Pacyfiku, masowo odławiana dla przemysłu spożywczego; Alaska pollock walleye pollock whiting

minus ˈmʲĩnus conjunction
oprócz, z wyjątkiem except minus

minus ˈmʲĩnus n
(termin typograficzny) znak oznaczający odejmowanie lub wartość poniżej zera; minus
ujemna cecha czegoś disadvantage drawback shortcoming

minuskuła ˌmʲĩnuˈskuwa n
(termin typograficzny) mała litera; minuscule

minuta mʲĩˈnuta n
jednostka czasu, równa 60 sekundom (= sześćdziesięciu); minute
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/60 stopnia (= jednej sześćdziesiątej); poprawnie minuta kątowa; minute
odległość pokonywana w ciągu minuty (1.1) minute

miocen ˈmʲjɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) pierwsza (starsza) epoka neogenu; Miocene

miodojad n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Meliphagidae; honeyeater

mion n
(fizyka, fizyczny) nietrwała cząstka elementarna należąca do leptonów, podobna do elektronu, ale cięższa od niego muon

miotacz ˈmʲjɔtaʧ̑ n
(sport, sportowy) zawodnik drużyny baseballa będący na pozycji, z której rzuca piłkę pitcher
(wojskowość, wojskowy) broń, która wyrzuca coś na większy dystans, np. granaty, ogień, kamienie lub miny flamethrower grenade launcher

miotełka mʲjɔˈtɛwka n
przyrząd do oganiania się od much whisk

miotła ˈmʲjɔtwa n
narzędzie służące do zamiatania, zazwyczaj w postaci pęku rózg związanych z jednej strony i przymocowanych do trzonka; symbol czarownicy; broom besom

mioza n
(medycyna, medyczny) nienaturalne zwężenie źrenicy oka; miosis

miriametr n
(metrologia, metrologiczny) (rzadki, rzadko używany) jednostka długości równa dziesięciu tysiącom metrów myriameter myriametre

mirliton mʲirˈlʲitɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument perkusyjny w postaci drewnianej lub metalowej rurki z membraną; kazoo

mirra ˈmʲirːa n
żywica o przyjemnym zapachu, gorzkim, korzennym smaku otrzymywana z drzew i krzewów z rodzaju balsamowiec; myrrh

mirt mʲirt n
(botanika, botaniczny) Myrtus, krzew wiecznie zielony, o wonnych liściach i białych kwiatach, będący symbolem dziewictwa; myrtle

mirza ˈmʲirza n
wódz, książę tatarski; perski i turecki tytuł honorowy, np. uczonych (umieszczany przed nazwiskiem) lub książęcy (wtedy po nazwisku); mirza

misa ˈmʲisa n
duża miska, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; także zawartość tego naczynia bowl basin

miseczka mʲiˈsɛʧ̑ka n
każda z dwóch części stanika osłaniająca pierś cup

misie-patysie ˈmʲiɕɛ paˈtɨɕɛ n
dziecięca gra towarzyska o literackiej proweniencji, polegająca na umiejętnym zrzucaniu patyka z mostu tak, aby wypłynął z drugiej strony jako pierwszy; Poohsticks

misja ˈmʲisʲja n
posłannictwo, ważne, odpowiedzialne zadanie do wykonania mission
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) działalność instytucji religijnych mająca na celu rozpowszechnianie jakiejś religii i pozyskanie jej nowych wyznawców mission

misjonarz mʲiˈsʲjɔ̃naʃ n
duchowny lub osoba świecka uczestnicząca w działalności misyjnej missionary

miska ˈmʲiska n
mała misa, płaskie, otwarte naczynie z krawędziami uniesionymi do góry; bowl basin
plastikowe lub blaszane naczynie średnich rozmiarów do różnych potrzeb bowl

miskowaty ˌmʲiskɔˈvatɨ adj
przypominający kształtem miskę cuplike

miso ˈmʲisɔ n
(kulinaria) tradycyjna gęsta pasta japońska produkowana ze sfermentowanego ryżu, pszenicy, soli, drożdży i/lub soi; miso

misterium n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) antyczny obrządek ku czci pogańskiego bóstwa w kulturze greckiej, hinduskiej lub egipskiej mystery play
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) coś tajemniczego, niezrozumiałe zjawisko mystery

mistrz mʲisṭʃ n
osoba najlepsza w czymś master
najwyższy stopień kształcenia zawodowego; master

mistrzostwa n
(sport, sportowy) zawody o tytuł mistrza w jakiejś dyscyplinie championship

mistrzostwo mʲiˈsṭʃɔstfɔ n
(sport, sportowy) tytuł mistrza w określonej konkurencji lub dyscyplinie championship

mistrzyni mʲiˈsṭʃɨ̃ɲi n
kobieta najlepsza w czymś mistress

mistycyzm mʲiˈstɨʦ̑ɨsm̥ n
kierunek religijno-filozoficzny dopuszczający możliwość pozazmysłowego, bezpośredniego kontaktu z Bogiem; mysticism

mistycznie mʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób mistyczny mystically

mistyczny adj
charakteryzujący się tajemniczością mystic
związany z mistyką, mistycyzmem mystical mystic

mistyfikacja ˌmʲistɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(książkowy) celowe wprowadzenie kogoś w błąd przez zaaranżowanie sytuacji stwarzającej pozorów prawdy, a nie będącej prawdą; także: to, co jest rezultatem takiego działania; deception hoax imposture

mistyk n
osoba doświadczająca stanów mistycznych mystic
wyznawca mistycyzmu mystic

mistyka ˈmʲistɨka n
duchowość opierająca się na mistycyzmie mystique

miswak n
alternatywa szczoteczki do zębów z gałązki drzewa arakowego (Salvadora persica L.); miswak

misyjny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z misją, misjami, dotyczący misji missionary

miszmasz ˈmʲiʃmaʃ n
mieszanina hotchpotch

mit mʲit n
(literacko) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) baśń, stara opowieść fantastyczna; myth
(potocznie, potoczny) fałszywy pogląd o czymś, coś zmyślonego myth

mitochondrium n
(biologia, biologiczny) organellum odpowiadające za oddychanie komórkowe; mitochondrion

mitologia ˌmʲitɔˈlɔɟja n
funkcjonujący w określonej religii lub społeczności zbiór mitów i podań; mythology
nauka zajmująca się mitami mythology

mitologiczny ˌmʲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z mitologią, dotyczący mitologii mythological

mitologizacja n
(literacko) wprowadzanie elementów mitologicznych mythicisation mythicization

mitologizowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: mitologizować mythicise mythicize

mitoman n
(psychologia, psychologiczny) człowiek skłonny do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat mythomaniac

mitomanka n
(psychologia, psychologiczny) kobieta skłonna do opowiadania nieprawdziwych lub wyolbrzymionych historii na swój temat mythomaniac

mitraizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kult solarnego boga Mitry Mithraism

mitralieza n
(wojskowość, wojskowy) dawne małe działo szybkostrzelne, wielolufowe mitrailleuse

mitralny adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący zastawki położonej pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą serca mitral

mitrydatyzm ˌmʲitrɨˈdatɨsm̥ n
zabezpieczanie się przed truciznami poprzez przyjmowanie małych nieletalnych dawek trucizny; mithridatism

mityczny mʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z mitem, mitologią mythical mythic

mitygować v
hamować czyjąś zapalczywość, powstrzymywać kogoś moderate

mizantrop n
ktoś stroniący od ludzi, czujący do nich niechęć lub wręcz wrogość misanthrope misanthropist

mizantropia ˌmʲizãnˈtrɔpʲja n
niechęć do ludzi, do obcowania z nimi; misanthropy

mizantropijny adj
charakteryzujący się mizantropią, niechętny ludziom misanthropic misanthropical

mizerabilizm n
fascynacja biedą i nieszczęściem, szczególnie w utworze literackim lub w malarstwie; miserabilism

mizerny mʲiˈzɛrnɨ adj
niewielki, zbyt mały paltry poor
o człowieku: wątły, słaby, wychudzony emaciated gaunt haggard ill-looking wan

mizoandria n
(psychologia, psychologiczny) patologiczny wstręt kobiety do mężczyzn misandry

mizofonia ˌmʲizɔˈfɔ̃ɲa n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) nadwrażliwość na dźwięki objawiająca się złością i lękiem; misophonia

mizoginia ˌmʲizɔˈɟĩɲja n
patologiczne, silne uprzedzenie mężczyzny do kobiet; misogyny

miód mʲjut n
(spożywczy) gęsty, słodki produkt spożywczy, w kolorze żółtym lub brązowym, wytwarzany przez pszczoły; honey
(spożywczy) napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu (1.1) i innych składników; mead

miód pitny ˈmʲjut ˈpʲitnɨ n
(kulinaria) tradycyjny polski napój alkoholowy powstały w wyniku fermentacji brzeczki miodu i przypraw; mead

miąższ mʲjɔ̃w̃ʃ n
miękka, wewnętrzna część czegoś, głównie owoców flesh pulp

miąższość ˈmʲjɔ̃w̃ʃːɔɕʨ̑ n
(geologia, geologiczny) grubość warstwy, zespołu warstw lub żyły mierzona prostopadle do ograniczających je powierzchni thickness

mięczak ˈmʲjɛ̃n͇ʧ̑ak n
(zoologia, zoologiczny) bezkręgowe zwierzę wodne; mollusc

mięczak zakaźny n
(medycyna, medyczny) skórna choroba wirusowa z charakterystycznymi, grudkowatymi wykwitami barwy woskowobiałej; water warts

między ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami between

między Scyllą a Charybdą ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈsʦ̑ɨlːɔ̃w̃ ˌa‿xaˈrɨbdɔ̃w̃ idiom
(książkowy) sytuacja wyboru między dwiema złymi możliwościami, z których każda obciążona jest kosztami between Scylla and Charybdis

między innymi adv
fraza informująca o tym, że oprócz wymienionych po niej rzeczy, osób itd. istnieją również inne, które odnoszą się do tego, o czym mowa among other things inter alia

między młotem a kowadłem ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ ˈmwɔtɛ̃m ˌa‿kɔˈvadwɛ̃m adv
w sytuacji wyboru między dwiema złymi możliwościami between a rock and a hard place between hell and high water between the devil and the deep blue sea between wind and water

międzybankowy adj
zachodzący między dwoma lub więcej bankami; dokonywany między bankami interbank

międzyczas mʲjɛ̃nˈʣ̑ɨʧ̑as n
(sport, sportowy) czas zawodnika na pewnym fragmencie wyścigu meantime

międzyludzki ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨˈluʦ̑ʲci adj
odbywający się między ludźmi, mający miejsce pomiędzy ludźmi interpersonal

międzynarodowy ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɨ adj
taki, który dotyczy dwu lub więcej narodów international

międzyplanetarny ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨplãnɛˈtarnɨ adj
taki, który znajduje się między planetami, dzieje się w przestrzeni między danymi planetami interplanetary

międzyplon mʲjɛ̃nˈʣ̑ɨplɔ̃n n
(rolnictwo, rolniczy) szybko rosnąca roślina uprawna, wysiewana lub sadzona równocześnie z uprawą główną lub pomiędzy zbiorem a następnym wysiewem roślin ozimych catch crop

międzyrasowy adj
odbywający się pomiędzy różnymi rasami interracial

międzyrostek ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨˈrɔstɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany między dwoma leksemami, np. morfem między dwoma rdzeniami; interfix

międzyżebrowy adj
znajdujący się między żebrami intercostal

miękki ˈmʲjɛ̃ŋʲci adj
taki, który łatwo ugina się pod naciskiem soft

miękkie serce ˈmʲjɛ̃ŋʲcɛ ˈsɛrʦ̑ɛ idiom
skłonność do bycia ustępliwym, współczującym, dobrotliwym, dobrodusznym soft-hearted

miękko adv
w sposób miękki softly

miękkość ˈmʲjɛ̃ŋkɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest miękkie w dotyku softness

mięsak n
(medycyna, medyczny) złośliwy nowotwór tkanki łącznej; sarcoma

mięsień ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) czynny element narządu ruchu; muscle

mięsień gruszkowaty n
(anatomia, anatomiczny) mięsień szkieletowy zaczynający się na miedniczej kości krzyżowej; piriformis piriformis muscle

mięsień krawiecki ˈmʲjɛ̃w̃ɕɛ̇̃ɲ kraˈvʲjɛʦ̑ʲci n
(anatomia, anatomiczny) najdłuższy mięsień ludzkiego ciała; sartorius muscle

mięsny ˈmʲjɛ̃w̃snɨ adj
dotyczący mięsa meat
zrobiony z mięsa, zawierający mięso meat

mięso ˈmʲjɛ̃w̃sɔ n
(kulinaria) potrawa z mięsa (1.1) flesh
(spożywczy) jadalne części zabitego zwierzęcia; meat flesh

mięso armatnie ˈmʲjɛ̃w̃sɔ arˈmatʲɲɛ idiom
(przenośnie, przenośnia) żołnierze wysyłani na pewną śmierć, żołnierze mający zginąć na wojnie cannon fodder

mięso mielone ˈmʲjɛ̃w̃sɔ mʲjɛˈlɔ̃nɛ n
(kulinaria) surowiec spożywczy z mocno rozdrobnionego mięsa (bez względu na rodzaj) mince minced meat

mięsożerca ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrʦ̑a n
(ekologia, ekologiczny) zwierzę lub roślina żywiąca się głównie mięsem carnivore zoophagan
(książkowy) (żartobliwie) osoba lubiąca i często jedząca mięso meatarian meatatarian

mięsożerny ˌmʲjɛ̃w̃sɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się mięsem carnivorous

mięta ˈmʲjɛ̃nta n
(botanika, botaniczny) Mentha, ziele z rodziny wargowych o charakterystycznym zapachu; mint

miętowy mʲjɛ̃nˈtɔvɨ adj
otrzymywany z mięty lub zawierający miętę peppermint

miętus ˈmʲjɛ̃ntus n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lota lota, drapieżna ryba o zielonkawym grzbiecie i białym brzuchu, zamieszkująca wody słodkie, rzadziej półsłone; burbot

mięśniowy mʲjɛ̃w̃ɕˈɲɔvɨ adj
dotyczący mięśni muscular

miło ˈmʲiwɔ adv
od: miły nicely pleasantly nice

miłosierdzie ˌmʲiwɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
okazywane współczucie, dobroć lub litość mercy

miłosierny ˌmʲiwɔˈɕɛrnɨ adj
okazujący dobroć i współczucie cierpiącym merciful

miłosny mʲiˈwɔsnɨ adj
dotyczący miłości, kochania; taki, który jest wynikiem miłości, faktu kochania kogoś amorous love

miłostka mʲiˈwɔstka n
(książkowy) mało istotny, krótkotrwały romans mash

miłować mʲiˈwɔvaʨ̑ v
(literacko) (przestarzałe, przestarzały) darzyć kogoś miłością cherish love
(literacko) (przestarzałe, przestarzały) uwielbiać coś, mieć zamiłowanie do czegoś cherish love

miłośnik mʲiˈwɔɕɲik n
(dawniej, dawny) kochanek lover
wielbiciel, amator, fan czegoś lover

miłość ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
osoba, którą się kocha love sweetheart
uczucie, którym się darzy kochaną osobę; love affection fondness

miłość jest ślepa ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˈjɛstʲ ˈɕlɛpa proverb
osoba kochająca nie widzi wad, błędów osoby, którą kocha love is blind

miłość od pierwszego wejrzenia ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɔt‿pʲjɛrfˈʃɛɡɔ vɛjˈʒɛ̃ɲa n
zakochanie się w kimś od momentu zobaczenia go po raz pierwszy love at first sight

miłość platoniczna ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌplatɔ̃ˈɲiʧ̑na n
miłość pozbawiona zmysłowości, miłość aseksualna platonic love

miłość własna ˈmʲiwɔʑʥ̑ ˈvwasna n
(potocznie, potoczny) uwielbienie do samego siebie (w negatywnym znaczeniu) self-love
poczucie własnej wartości, pewność siebie, miłość do samego siebie, kierowana pragnieniem własnego szczęścia (w pozytywnym znaczeniu) self-love

miły ˈmʲiwɨ adj
uprzejmy, serdeczny agreeable amiable kind likeable nice
wywołujący przyjemne uczucie nice pleasant

miły ˈmʲiwɨ n
ukochana osoba beloved

miś mʲiɕ n
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) niedźwiedź lub niedźwiadek bear cub
(spożywczy) żelka w kształcie misia (1.1) gummi bear
zabawka wyobrażająca misia (1.1); teddy teddy bear

mknąć m̥knɔ̃ɲʨ̑ v
(książkowy) poruszać się bardzo szybko naprzód scurry scuttle

mlecz mlɛʧ̑ n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) mniszek lekarski dandelion

mleczan ˈmlɛʧ̑ãn n
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu mlekowego lactate

mleczarnia n
(zootechnika, zootechniczny) miejsce, gdzie przechowuje, oczyszcza i przetwarza się mleko dairy

mleczarstwo n
przetwórstwo mleka; skup, składowanie i przerób mleka oraz sprzedaż powstałych przetworów dairy

mleczarz ˈmlɛʧ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) roznosiciel lub sprzedawca mleka dairyman milkman

mlecznie adv
właściwie dla mleka milkily

mleczny ˈmlɛʧ̑nɨ adj
(zootechnika, zootechniczny) o zwierzętach hodowanych dla mleka: wydajny, dający dużo mleka dairy
dotyczący mleka, otrzymywany, zrobiony z mleka, z dodatkiem mleka milky lacteal lactiferous
o czasowym zębie deciduous
w kolorze mleka, biały jak mleko opal

mleko ˈmlɛkɔ n
(spożywczy) wydzielina gruczołów mlecznych, najczęściej krowy, spożywana przez ludzi jako dodatek do pokarmu milk
(biologia, biologiczny) wydzielina gruczołów mlecznych samic ssaków służąca jako pokarm dla swojego potomstwa dostępna w okresie laktacji; milk

mleko sojowe ˈmlɛkɔ sɔˈjɔvɛ n
tradycyjny chiński napój otrzymywany poprzez namoczenie w wodzie ziaren soi; soy milk soymilk soya milk soybean milk

mleć mlɛʨ̑ v
rozdrabniać coś za pomocą odpowiednich przyrządów mill

mnemotechnika ˌmnɛ̃mɔˈtɛçɲika n
sposoby ułatwiające zapamiętywanie czegoś metodą wolnych skojarzeń, np. poprzez nadanie tekstowi rymowanej formy, wizualizację, itp.; mnemonics mnemotechnic mnemotechnics

mniam mʲɲãm interjection
służy do wyrażenia, że mówiącemu coś bardzo smakuje bądź ma na to apetyt nom nom nom nom nom om nom nom om nom nom nom yum yum-yum

mnich mʲɲix n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek klasztornej wspólnoty religijnej w religiach niechrześcijańskich monk

mniej więcej ˈmʲɲɛ̇j ˈvʲjɛ̃nʦ̑ɛj
szacunkowe podanie miary, wielkości more or less

mniejszość ˈmʲɲɛ̇jʃɔɕʨ̑ n
mniejsza część jakiejś całości minority

mniemać ˈmʲɲɛ̃maʨ̑ v
(książkowy) przypuszczać coś, wnioskować believe think

mnisi adj
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki monkish

mniszka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (potocznie, potoczny) motyl z rodziny brudnicowatych; nun moth
(zoologia, zoologiczny) Monachus, zwierzę zaliczane do rodziny fokowatych; monk seal

mniszy adj
związany z mnichem lub mniszką, dotyczący mnicha lub mniszki monkish

mnogi ˈmnɔɟi adj
(książkowy) występujący w dużej ilości numerous
dotyczący jakiejś zbiorowości, mnogości plural

mnogość ˈmnɔɡɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) zbiór set
duża ilość czegoś multitude

mnożenie mnɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie arytmetyczne, będące dla liczb naturalnych wielokrotnym dodawaniem multiplication
(matematyka, matematyczny) jedno z dwóch działań w pierścieniu, uogólnienie mnożenia (1.1) multiplication
(rzeczownik odczasownikowy) od: mnożyć multiplication

mnożyć ˈmnɔʒɨʨ̑ v
powiększać ilość, liczbę czegoś; pomnażać augment increase multiply propagate

mnóstwo ˈmnustfɔ indefiniteCardinalNumeral
w bardzo dużej liczbie bags of heaps of lots plenty tons

moabicki ˌmɔaˈbʲiʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Moabu lub Moabitów Moabite

moabicki ˌmɔaˈbʲiʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) (historia, historyczny, historycznie) wymarły język semicki z grupy kananejskiej Moabite language

mobbing n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uporczywe celowe znęcanie się, ośmieszanie, izolowanie lub zastraszanie, zwłaszcza w pracy lub szkole, przez jedną osobę (np. szefa), lub grupę kolegów; bullying harassment

mobilizacja ˌmɔbʲilʲiˈzaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) powołanie rezerwistów do czynnej służby wojskowej mobilisation mobilization

mobilność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest mobilne; cecha tych, którzy są mobilni; łatwość wprowadzenia w ruch; zdolność do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków mobility

mobilny adj
taki, który można przenosić, używać w różnych miejscach mobile

moc mɔʦ̑ n
(fizyka, fizyczny) ilość pracy w jednostce czasu, wielkość fizyczna wyrażana w watach; power

mocne nerwy ˈmɔʦ̑nɛ ˈnɛrvɨ idiom
wysoka wytrzymałość nerwowa, bycie odpornym psychicznie nerves of steel

mocno ˈmɔʦ̑nɔ adv
w sposób mocny strong

mocny jak byk adj
(potocznie, potoczny) bardzo silny strong as an ox

mocny w gębie adj
(potocznie, potoczny) o kimś wygadanym, elokwentnym lub pyskatym, potrafiącym argumentacją przekonać innych do swoich racji be all talk have a big mouth

mocz mɔʧ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) płynne resztki usuwane z organizmu zwierząt; urine

moczopędny ˌmɔʧ̑ɔˈpɛ̃ndnɨ adj
taki, który wywołuje wydzielanie moczu lub zwiększenie jego objętości diuretic

moczowy mɔˈʧ̑ɔvɨ adj
związany z moczem, dotyczący moczu urinary urinous

moda ˈmɔda n
zmieniający się styl życia, ubioru, obyczaju związany z epoką, normami danego społeczeństwa fashion

model ˈmɔdɛl n
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) matematyczny opis zachowania jakiegoś układu; model
kopia czegoś wykonana w mniejszych rozmiarach model
(matematyka, matematyczny) zbiór obiektów matematycznych, spełniających pewne aksjomaty; model
fizycznie istniejący wzór, prototyp jakiegoś obiektu design
mężczyzna prezentujący stroje na pokazach mody model

modelarstwo ˌmɔdɛˈlarstfɔ n
odwzorowywanie rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonych modeli; model building

modelarz mɔˈdɛlaʃ n
(technologia, technika, techniczny) osoba zajmująca się konstrukcją modeli samolotów, statków itp.; odtwarzaniem rzeczywistych obiektów w postaci pomniejszonej modeller

modelować v
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) tworzyć model pewnego obiektu lub zjawiska, czyli tworzyć opis (często matematyczny), który stara się w ogólny sposób wyjaśniać wiele osobnych przypadków model

modem ˈmɔdɛ̃m n
(informatyka, informatyczny) urządzenie zmieniające sygnał elektryczny w postaci analogowej na sygnał cyfrowy, przystosowany do odbioru przez komputer i na odwrót; modem

modernizacja ˌmɔdɛrʲɲiˈzaʦ̑ʲja n
unowocześnienie, uwspółcześnienie produktu, trwałe ulepszenie prowadzące do zwiększenia jego wartości użytkowej modernisation modernization

modliszka mɔˈdlʲiʃka n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny owad z rzędu Mantodea, przypominający osobę ze złożonymi rękoma do modlitwy; mantis praying mantis

modlitewnik ˌmɔdlʲiˈtɛvʲɲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) książka zawierająca zbiór pieśni religijnych i modlitw; prayer book

modlitwa mɔˈdlʲitfa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma kultu religijnego, kierowanie myśli do boga, świętych, aniołów, ogólnie do sfery sacrum; prayer orison

modlić się ˈmɔdlʲiʨ̑‿ɕɛ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić modlitwę, prosić Boga (bóstwa) o coś, dziękować Mu (im) za coś pray

modny ˈmɔdnɨ adj
będący w modzie, popularny; powszechny przez jakiś czas fashionable boutique

modraszek arion n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Maculinea arion, gatunek motyla dziennego z rodziny modraszkowatych; large blue

modry adj
niebieski o dużej intensywności cerulean

modrzew ˈmɔḍʒɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo iglaste z rodzaju (1.1), o delikatnych, jasnozielonych igłach, opadających na zimę larch

moduł n
(matematyka, matematyczny) wartość bezwzględna liczby modulus
wyodrębniony i wymienny zespół funkcjonalny, używany w ramach większej całości module unit

modyfikowalny adj
dający się modyfikować modifiable

modyfikować ˌmɔdɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
wprowadzać zmiany alter modify

mogiła mɔˈɟiwa n
miejsce pochówku zmarłego w ziemi, opatrzone najczęściej jedynie krzyżem lub innym symbolem wiary tomb grave mound tumulus

mohel n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski rytualny rzezak; mohel circumcisor

moher ˈmɔxɛr n
wełna z kóz angorskich; mohair

moim zdaniem
wyrażenie oceniające, wprowadzające osobistą opinię autora wypowiedzi in my opinion

moja ˈmɔja pronoun
(mianownik) lp (rodzaj żeński) od: mój my

mojito n
(kulinaria) kubański alkoholowy drink przygotowany na bazie białego rumu z dodatkiem limonki i mięty; mojito

mokait mɔˈka<sup>j</sup>it n
(mineralogia, mineralogiczny) Windalia Radiolarite, odmiana jaspisu o czekoladowej, czerwonej, żółtej lub kremowej barwie mookaite moukaite

mokradło mɔˈkradwɔ n
obszar o grząskiej ziemi, częściowo zalany wodą; wetland

mokry ˈmɔkrɨ adj
pokryty lub nasiąknięty wodą, albo inną cieczą wet

mol mɔl n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka liczności materii w układzie SI; mole

molalny adj
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia molalnego, określający stężenie molalne molal

molekularny adj
dotyczący cząsteczki, najmniejszych części czegoś molecular

molekuła ˌmɔlɛˈkuwa n
(chemia, chemiczny) obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi; molecule

moleskin n
(włókiennictwo) tkanina bawełniana imitująca skórę; moleskin

molestowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: molestować harassment molestation

molibden mɔˈlʲibdɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Mo i liczbie atomowej 42; molybdenum

molibdenit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków, którego głównym składnikiem jest disiarczek molibdenu; molybdenite

molibdenowy adj
związany z molibdenem, dotyczący molibdenu, zrobiony z molibdenu molybdic

molo ˈmɔlɔ n
pomost spacerowy wychodzący w morze; jetty pier

molowy adj
(chemia, chemiczny) dotyczący stężenia molowego, określający stężenie molowe molal molar
(chemia, chemiczny) związany z molem, jednostką ilości materii molal molar
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący skali diatonicznej, gamy lub tonacji opartej na małej tercji minor

moment ˈmɔ̃mɛ̃nt n
krótki odcinek czasu moment instant

momo n
(kulinaria) rodzaj tybetańskiego pierożka mięsnego; momo

monarcha mɔ̃ˈnarxa n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba, która rządzi krajem o ustroju nierepublikańskim; monarch

monarchia mɔ̃ˈnarçja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym krajem rządzi jedna osoba nazywana monarchą; monarchy

monarchiczny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący monarchii, związany z monarchią (formą rządu) monarchic monarchical

monarchista ˌmɔ̃narˈçista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik monarchizmu monarchist

monarszy adj
mający związek z monarchą monarchical

monaster n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie; monastery

monastycyzm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: forma życia zakonnego cenobickiego lub anachoreckiego, której celem jest większa zażyłość z Bogiem, gorliwość w praktykach religijnych, modlitwie i ascezie; monasticism monkhood

monastyczny adj
związany z monastycyzmem lub monasterem, dotyczący monastycyzmu lub monasteru monastic monastick

monastyr n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przestarzałe, przestarzały) klasztor we wschodnim chrześcijaństwie; monastery

moneta mɔ̃ˈnɛta n
metalowy krążek lub wielobok, o określonym wymiarze, wadze i wzorze plastycznym, służący jako środek płatniczy; coin piece

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci adj
odnoszący się do Mongolii lub Mongołów Mongolian Mongol

mongolski mɔ̃ŋˈɡɔlsʲci n
język urzędowy Mongolii; Mongolian Mongol

monitor mɔ̃ˈɲitɔr n
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) mały okręt artyleryjski uzbrojony w działa dużego kalibru; monitor
(technologia, technika, techniczny) uproszczony telewizor odbierający sygnał z urządzeń technicznych lub komputera monitor

mono-
nadawający słowom znaczenie: jeden, pojedynczy mono-

monocykl mɔ̃ˈnɔʦ̑ɨkl̥ n
rower z jednym kołem unicycle

monodia n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) solowa melorecytacja w antycznym dramacie greckim, w szczególności monolog o charakterze lamentacyjnym monody
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny wyróżniający się jednolitą linią melodyczną i takimż akompaniamentem monody

monofizytyzm ˌmɔ̃nɔfʲiˈzɨtɨsm̥ n
(teologia, teologiczny) pogląd głoszący, że w Chrystusie była tylko jedna boska natura, zaś ludzka została wchłonięta przez boską tuż po wcieleniu; monophysitism monophysism

monoftong mɔ̃ˈnɔftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) prosty dźwięk samogłoskowy monophthong pure vowel

monoftongizacja ˌmɔ̃nɔftɔ̃ŋʲɟiˈzaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) proces przekształcania się dyftongu w monoftong; monophthongization

monogamia ˌmɔ̃nɔˈɡãmʲja n
życie w związku z tylko jednym partnerem; monogamy

monogamiczny adj
(socjologia, socjologiczny) (biologia, biologiczny) związany z monogamią, mający charakter monogamii monogamous

monogamista ˌmɔ̃nɔɡãˈmʲista n
mężczyzna żyjący w monogamii monogamist

monogastryczny adj
(anatomia, anatomiczny) (o zwierzęciu) posiadający jednokomorowy żołądek monogastric

monografia ˌmɔ̃nɔˈɡrafʲja n
(literacko) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) rozprawa naukowa o jednym zagadnieniu – epoce, życiu, twórczości jednej osoby itp., której celem jest wyczerpujące i wielostronne przedstawienie omawianego tematu; monograph

monogram mɔ̃ˈnɔɡrãm n
ozdobny znak graficzny z połączonych kilku liter; monogram

monokini ˌmɔ̃nɔˈcĩɲi n
bardzo mocno wycięty jednoczęściowy strój kąpielowy przypominający bikini, zazwyczaj połączony tylko na brzuchu monokini

monokultura ˌmɔ̃nɔkulˈtura n
system wieloletniego uprawiania tego samego gatunku roślin na określonym gruncie; monoculture

monolityczny adj
zrobiony z jednej części, stanowiący jedną całość monolithic

monomania ˌmɔ̃nɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwe opanowanie umysłu przez jedną myśl monomania

monomer mɔ̃ˈnɔ̃mɛr n
(chemia, chemiczny) cząsteczka składowa polimeru; monomer

monopod mɔ̃ˈnɔpɔt n
rodzaj statywu fotograficznego składający się z jednej nogi, stabilizujący całkowicie aparat fotograficzny tylko w jednej – pionowej płaszczyźnie; monopod

monopol mɔ̃ˈnɔpɔl n
(handel, handlowy) wyłączne prawo do produkcji i/lub handlu czymś; (także, też) przedsiębiorstwo, które ma takie prawo; monopoly

monorema n
(starożytność) (marynarka) (zobacz) monera monoreme

monosacharyd n
(biochemia, biochemiczny) związek organiczny, bezbarwna, krystaliczna substancja tworzona przez rośliny w procesie fotosyntezy; monosaccharide

monoteistyczny ˌmɔ̃nɔtɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z monoteizmem, właściwy monoteizmowi i / lub monoteistom monotheistic

monoteizm ˌmɔ̃nɔˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wiara w jednego boga; monotheism

monoteletyzm n
(teologia, teologiczny) pogląd teologiczny, według którego Chrystus w obu naturach kierował się jedną wolą; monotheletism monothelitism

monotematyczny adj
dotyczący jednego tematu monothematic

monotonia ˌmɔ̃nɔˈtɔ̃ɲja n
jednostajny, powtarzalny stan bez urozmaicenia monotony

monstrancja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii; ; (zobacz) też monstrancja w Encyklopedii staropolskiej monstrance ostensory ostensorium

montaż ˈmɔ̃ntaʃ n
(maszynoznawstwo) (technologia, technika, techniczny) czynność, procedura składania, łączenia poszczególnych elementów w całość; assembly assemblage montage mounting fitting

montować mɔ̃nˈtɔvaʨ̑ v
budować coś z części assemble
instalować, zakładać, umocowywać erect fit install mount
łączyć części filmu, audycji w całość edit

montrealczyk n
mieszkaniec Montrealu Montrealer

monument mɔ̃ˈnũmɛ̃nt n
(książkowy) posąg, obelisk lub rzeźba o dużych rozmiarach upamiętniające jakieś wydarzenie lub wzniesione ku czci kogoś zasłużonego memorial monument

monumentalnie ˌmɔ̃nũmɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
w sposób monumentalny monumentally

mop mɔp n
zmywak do podłogi na kiju mop

mops mɔps n
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych, łagodnych psów; pies należący do tej rasy; pug

morale n
czyjaś gotowość do wypełniania obowiązków, znoszenia trudów i niebezpieczeństw, także poczucie odpowiedzialności i wiara w sukces, często w odniesieniu do służby wojskowej: duch bojowy i wola walki morale

moralista ˌmɔraˈlʲista n
człowiek wskazujący innym, jak mają postępować, głoszący surowe zasady moralne moralist

moralność mɔˈralnɔɕʨ̑ n
zbiór zasad postępowania zgodnych z tym, co jest dobre, prawidłowe, nieszkodliwe; morality

moralny mɔˈralnɨ adj
dotyczący moralności, opisujący moralność moral
postępujący w sposób uczciwy, szlachetny, zgodny z moralnością moral

moratorium ˌmɔraˈtɔrʲjũm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) czasowe wstrzymanie określonych działań ze względu na szczególne okoliczności moratorium

morawski mɔˈravsʲci adj
związany z Morawami, dotyczący Moraw, pochodzący z Moraw Moravian

morał ˈmɔraw n
zwięzły, pouczający wniosek podsumowujący moral

morda ˈmɔrda n
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) twarz mug trap

morderca mɔrˈdɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która popełniła morderstwo killer murderer

morderczy adj
dotyczący mordercy lub mordu killing murderous
pozbawiający sił, wyniszczający organizm crippling cut-throat killing mortal murderous

morderczyni ˌmɔrdɛrˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(książkowy) forma żeńska od morderca murderess

morderstwo mɔrˈdɛrstfɔ n
celowe odebranie komuś życia murder homicide assassination

morela mɔˈrɛla n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) rodzaj drzew z rodziny różowatych; apricot
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoce tego drzewa apricot

morela japońska mɔˈrɛla jaˈpɔ̃j̃ska n
(botanika, botaniczny) gatunek drzewa z rodziny różowatych pochodzący ze środkowych i północno-wschodnich Chin; Japanese apricot

morelowy ˌmɔrɛˈlɔvɨ adj
przyrządzony z moreli, z dodatkiem moreli apricot

morena mɔˈrɛ̃na n
(geologia, geologiczny) materiał skalny transportowany i osadzany przez lodowiec; moraine

morfem ˈmɔrfɛ̃m n
(gramatyka) najmniejsza znacząca cząstka wyrazu; morpheme

morfina mɔrˈfʲĩna n
(medycyna, medyczny) (chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) narkotyk (alkaloid opium) stosowany w medycynie jako silny środek przeciwbólowy, otrzymywany z maku; morphine dreamer

morfinista n
osoba uzależniona od morfiny morphinist morphinomaniac morphiomaniac

morfinizm n
uzależnienie polegające na nałogowym używaniu morfiny; morphinism

morfologia ˌmɔrfɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o budowie organizmów zwierzęcych i roślinnych; morphology

morfologicznie ˌmɔrfɔlɔˈɟiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób dotyczący morfologii morphologically

morganit mɔrˈɡãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, odmiana berylu; morganite

mormon ˈmɔrmɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mężczyzna, który wyznaje mormonizm Mormon

mornel ˈmɔrnɛl n
(ornitologia, ornitologiczny) Charadrius morinellus, gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rzędu siewkowców; dotterel

moroszka mɔˈrɔʃka n
(botanika, botaniczny) Rubus chamaemorus L., gatunek maliny o pędach bez kolców i jadalnych żółtych owocach, występujący na torfowiskach i bagnach; cloudberry

mors mɔrs n
(zoologia, zoologiczny) duży ssak, Odobenus rosmarus, mieszkaniec Arktyki; walrus

morski ˈmɔrsʲci adj
dotyczący morza, związany z morzem maritime

morszczuk ˈmɔrʃʧ̑uk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merluccius merluccius, drapieżna ryba morska, poławiana dla smacznego mięsa; hake

mortadela ˌmɔrtaˈdɛla n
(spożywczy) (kulinaria) rodzaj kiełbasy, produkowanej z mięsa mielonego i słoniny, doprawiana pieprzem czy innymi dodatkami mortadella

morwowy adj
fioletowy z odcieniem czerwieni, o kolorze owoców morwy mulberry

morze ˈmɔ.ʒɛ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) duży zbiornik słonej wody mający połączenie z oceanem; sea
(przenośnie, przenośnia) ogromna ilość czegoś sea

morze Marmara pn
(geografia, geograficzny) morze we wschodniej części Morza Śródziemnego, łączące je z Morzem Czarnym; Propontis Sea of Marmara

morzyk ˈmɔʒɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak morski z rodziny alk, z rodzaju Brachyramphus murrelet
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak morski z rodziny alk, z rodzaju Synthliboramphus murrelet

morzyk japoński ˈmɔʒɨc jaˈpɔ̃j̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus wumizusume, gatunek ptaka z rodziny alk występujący u wybrzeży Japonii i Dalekiego Wschodu Rosji japanese murrelet

morzyk marmurkowy ˈmɔʒɨk ˌmarmurˈkɔvɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Brachyramphus marmoratus, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północnym Pacyfiku Marbled Murrelet

morzyk sędziwy ˈmɔʒɨk sɛ̃ɲˈʥ̑ivɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Synthliboramphus antiquus, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się u północnych wybrzeżach Pacyfiku, Azji i Ameryki Północnej: ancient murrelet

moręgowaty ˌmɔrɛ̃ŋɡɔˈvatɨ adj
o zwierzęciu: mający umaszczenie o ciemnych pasach na jaśniejszym tle brinded brindled

morświn ˈmɔrʲɕfʲĩn n
(zoologia, zoologiczny) Phocaena phocaena, ssak morski półkuli północnej, waleń spokrewniony z delfinem; porpoise

mosiądz ˈmɔɕɔ̃nʦ̑ n
stop miedzi z cynkiem; brass

mosiężny mɔˈɕɛ̃w̃ʒnɨ adj
wykonany z mosiądzu brass brazen

moskit ˈmɔsʲcit n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielki owad tropikalny przenoszący wiele chorób; mosquito sandfly

moskitiera ˌmɔsʲciˈtʲjɛra n
zasłona z gęstej siatki chroniąca przed przedostawaniem się owadów (np. do pomieszczeń); mosquito-curtain mosquito-net

moskwianin mɔsˈkfʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Moskwy Muscovite

most mɔst n
(architektura, architektoniczny) konstrukcja tworząca drogę ponad wodą; bridge

most linowy ˈmɔst lʲĩˈnɔvɨ n
most zbudowany z lin rope bridge

most zwodzony n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj mostu, który posiada ruchomą część umożliwiającą ruch statków; drawbridge bascule bridge lift bridge

mostek ˈmɔstɛk n
(anatomia, anatomiczny) środkowa kość przedniej ściany klatki piersiowej; breastbone
(spożywczy) przednia mięsno-kostna część tuszy zwierzęcej z okolic mostka (1.3) brisket
(technologia, technika, techniczny) część roweru łącząca ramę i widelec z kierownicą; stem

mostkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z mostkiem, dotyczący mostka sternal

moszna ˈmɔʃna n
(anatomia, anatomiczny) skórno-mięśniowy woreczek, w którym mieszczą się jądra, występujący u samców wielu ssaków lądowych (w tym u człowieka), znajdujący się pomiędzy prąciem i odbytem; scrotum scrotal sac

mosznowy mɔʃˈnɔvɨ adj
(przymiotnik) od moszna scrotal

motel ˈmɔtɛl n
hotel znajdujący się w pobliżu szosy, zazwyczaj składający się z małych oddzielnych domków i obsługujący przejezdnych podróżnych; motel

motocykl mɔˈtɔʦ̑ɨkl̥ n
(motoryzacja) niemający nadwozia pojazd silnikowy, najczęściej dwukołowy, przeznaczony dla jednej, dwóch lub rzadko dla trzech osób; motorcycle

motocyklista ˌmɔtɔʦ̑ɨkˈlʲista n
osoba kierująca motocyklem motorcyclist

motorniczy ˌmɔtɔˈrʲɲiʧ̑ɨ n
osoba zajmująca się zawodowo prowadzeniem tramwaju; tram driver motorman

motorower ˌmɔtɔˈrɔvɛr n
(motoryzacja) pojazd jednośladowy lub dwuśladowy, posiadający dwa lub cztery koła jezdne, wyposażony w silnik spalinowy o pojemności do 50 cm³ i czasem również pedały; moped

motorowy ˌmɔtɔˈrɔvɨ adj
dotyczący motoru (silnika) motor

motoryzacja ˌmɔtɔrɨˈzaʦ̑ʲja n
ogół zagadnień związanych z pojazdami mechanicznymi motorization

motoryzacyjny ˌmɔtɔrɨzaˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący motoryzacji, samochodów automotive

motorówka ˌmɔtɔˈrufka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mała jednostka pływająca napędzana silnikiem mechanicznym; motorboat superboat

motowidło n
(włókiennictwo) przyrząd służący do odmierzania i zwijania w motki nici lub przędzy; niddy-noddy

motyka mɔˈtɨka n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) proste narzędzie rolnicze służące m.in. do spulchniania ziemi; hoe

motyl ˈmɔtɨl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dorosły owad z rodziny motyli, Lepidoptera; butterfly moth

motylek Ramireza n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mikrogeophagus ramirezi okoniokształtna ryba słodkowodna; Ram cichlid

motylkowate n
(botanika, botaniczny) Fabaceae Lindl., rodzina roślin należąca do rzędu bobowców; bean family legume pea

motyw ˈmɔtɨf n
(psychologia, psychologiczny) bodziec skłaniający do działania; motive motif reason subject theme

motywacja ˌmɔtɨˈvaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) uzasadnienie czyichś działań lub decyzji justification motivation
coś, co powoduje podjęcie jakichś działań lub decyzji motivation

motłoch n
(pogardliwie) tłum chuliganów, hołota mob rabble hoi polloi riff-raff

mowa ˈmɔva n
przemówienie, wypowiedź; speech address
zdolność mówienia; speech

mowa ciała n
zespół niewerbalnych komunikatów jak: gesty i ruchy ciała, mimika, postawa i ukierunkowanie ciała, sposób używania przestrzeni interpersonalnej itp.; body language

mowa jest srebrem, a milczenie złotem ˈmɔva ˈjɛst ˈsrɛbrɛ̃m ˌa‿mʲilˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈzwɔtɛ̃m proverb
chociaż mowa jest dobra, to czasem lepiej milczeć speech is silver, silence is golden

mowa nienawiści n
(socjologia, socjologiczny) język używany w celu znieważenia, pomówienia lub rozbudzenia nienawiści wobec osoby lub grupy społecznej; hate speech

moweina n
(chemia, chemiczny) czerwonofioletowy barwnik z grupy barwników azynowych stosowany dawniej do barwienia jedwabiu i bawełny; pierwszy barwnik uzyskany syntetycznie mauveine mauvaniline mauve

mozaika mɔˈzajka n
(sztuka) dekoracja w postaci ornamentu lub obrazu, wykonana z małych, wielobarwnych kamyczków, kawałków szkła lub ceramiki o różnej fakturze i kształcie; mosaic

mozaizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) judaizm Mosaism

mozarab n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijanin żyjący na Półwyspie Iberyjskim pod dominacją Arabów; Mozarab

mozarabski adj
związany z mozarabami, dotyczący mozarabów Mozarabic

mozolnie adv
długo, z wysiłkiem i cierpliwie arduously

mozolny mɔˈzɔlnɨ adj
wymagający sporego wysiłku i dużo cierpliwości, pochłaniający wiele czasu arduous toilsome

mozół n
praca wymagająca ogromnego wysiłku i dużego nakładu cierpliwości toil

moździerz ˈmɔʑʥ̑ɛʃ n
(kulinaria) narzędzie kuchenne lub laboratoryjne w postaci ciężkiego naczynia i tłuczka, służące do rozdrabniania czegoś na proszek; mortar
(wojskowość, wojskowy) lekka broń artyleryjska ładowana od lufy, umożliwia częsty ostrzał pociskami małego kalibru; mortar

może ˈmɔʒɛ particle
…nadająca wypowiedzi charakter przypuszczenia maybe perhaps
…stosowana w celu wyrażenia propozycji, rady, prośby maybe perhaps

możliwie mɔʒˈlʲivʲjɛ adv
w miarę możliwości; tak jak tylko się da; jak to tylko możliwe possibly

możliwość mɔʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
często w lm umiejętność, predyspozycja, sprzyjające warunki do dokonania czegoś ability capability
stan, w którym coś jest możliwe (da się zrealizować) possibility opportunity

możliwy mɔʒˈlʲivɨ adj
taki, który da się zrealizować lub urzeczywistnić possible

można ˈmɔʒna v
jest dozwolone; pozwala się na coś one may you may
jest możliwe do wykonania it be possible one can you can

możny ˈmɔʒnɨ adj
(przestarzałe, przestarzały) mający znaczny majątek wealthy
o dużej mocy i wpływie mighty powerful potent

mrok mrɔk n
(przenośnie, przenośnia) ciemne, złe strony charakteru, życia, historii, dziejów shadow
(przenośnie, przenośnia) to, co otacza wydarzenia odległe, zapomniane, niewyjaśnione shadow
brak wystarczającej jasności, światła, ciemna szarość, która pojawia się po zachodzie słońca, zgaszeniu światła lub wypełnia słabo oświetlone miejsca dark darkness

mrowisko mrɔˈvʲiskɔ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo budowane przez owady z rodziny mrówkowatych; anthill ant-hill

mrozić v
odbierać odwagę; zabierać pewność siebie freeze
przenikać mrozem, chłodem freeze
powodować zamrażanie; mocno ochładzać freeze ice
stawać się chłodniejszym freeze

mroźno ˈmrɔʑnɔ adv
tak, jak przy ujemnych temperaturach, bardzo zimno freezing frostily nippily

mroźny ˈmrɔʑnɨ adj
przejmująco zimny frigid frosty nippy wintry

mrożący krew w żyłach mrɔˈʒɔ̃nʦ̑ɨ ˈkrɛv ˈː‿ʒɨwax idiom
straszny, okropny bloodcurdling

mru mru interjection
onomatopeja naśladująca odgłos mruczącego kota purr

mrugać ˈmruɡaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) świecić nieregularnym, przerywanym światłem blink twinkle
wykonywać szybkie ruchy powiekami blink wink

mrówka ˈmrufka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad z rodzaju mrówkowatych, Formicidae ant pismire

mrówkojad mrufˈkɔjat n
(zoologia, zoologiczny) południowoamerykański ssak żywiący się mrówkami i termitami; anteater

mrówkolew mrufˈkɔlɛf n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Myrmeleon, owad, którego larwy budują piaskowe pułapki na mrówki (którymi się żywią); antlion

mrówkowanie ˌmrufkɔˈvãɲɛ n
(ornitologia, ornitologiczny) pielęgnacyjny zabieg ptasi polegający na sadowieniu się ptaka w pobliżu mrowiska w celu kontaktu z mrówkami i wydzielanym przez nie kwasem mrówkowym anting

mrówkowy mrufˈkɔvɨ adj
taki jak u mrówki lub mrówek formic

mrówkożerny ˌmrufkɔˈʒɛrnɨ adj
żywiący się mrówkami formicivorous

mrównik ˈmruvʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) Orycteropus, gatunek afrykańskiego ssaka; aardvark earth pig

mróz mrus n
temperatura poniżej 0 stopni Celsjusza; frost

msza m̥ʃa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna pierwotnie wykonywana podczas mszy (1.1), która ewoluowała w osobnym, czysto artystycznym kierunku; mass
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) celebracja liturgiczna sprawowana w katolicyzmie i prawosławiu; mass communion service

msza pasterska n
(kościelny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia midnight Mass

mszał n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najważniejsza księga liturgiczna w Kościele katolickim obrządku rzymskiego, zawierająca teksty stałych i zmiennych części mszy świętej; missal

mszyca ˈm̥ʃɨʦ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały owad żerujący na roślinach; aphid

mucha ˈmu.xa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pospolity czarny dwuskrzydły owad; fly
krawat w kształcie kokardy, muszka; bow-tie

muchomor muˈxɔ̃mɔr n
(biologia, biologiczny) Amanita Pers., rodzaj grzybów kapeluszowych, często trujących; amanita fly agaric toadstool

muchomor cytrynowy muˈxɔ̃mɔr ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔvɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita citrina, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o cytrynowej barwie kapelusza; amanita citrina

muchomor czerwony muˈxɔ̃mɔr ʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita muscaria, trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o czerwonym kolorze kapelusza; flybane

muchomor mglejarka muˈxɔ̃mɔr mɡlɛˈjarka n
(mikologia, mikologiczny) Amanita vaginata, gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o prążkowanej powierzchni kapelusza; amanita vaginata

muchomor sromotnikowy muˈxɔ̃mɔr ˌsrɔ̃mɔtʲɲiˈkɔvɨ n
(mikologia, mikologiczny) Amanita phalloides, śmiertelnie trujący gatunek grzyba z rodziny muchomorowatych o zielonkawej barwie kapelusza; death cap mushroom

muchołówka szara ˌmuxɔˈwufka ˈʃara n
(ornitologia, ornitologiczny) Muscicapa striata, mały ptak z rzędu wróblowatych, którego głownym pożywieniem są muchy i inne owady chwytane w locie; spotted flycatcher

muczeć v
o bydle: wydawać niski, przeciągły odgłos moo

mudżahedin n
muzułmański bojownik uczestniczący w ruchu religijnym, społecznym lub wyzwoleńczym; mujahid

muezin muˈ<sup>w</sup>ɛzʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) w islamie: mężczyzna wzywający z minaretu pięć razy dziennie wiernych na modlitwę; muezzin

mufa n
(technologia, technika, techniczny) tuleja z wewnętrznym gwintem służąca do łączenia rur; coupler

mufka n
rodzaj futrzanego lub sukiennego tunelu do ocieplania rąk, noszonego przeważnie przez kobiety; muff

muflon n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych; mouflon

muflon kanadyjski n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis canadensis George Shaw, gatunek górskiej owcy z rzędu parzystokopytnych występujący w Ameryce Północnej; bighorn sheep

muflon śródziemnomorski n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Ovis aries musimon Pallas, podgatunek ssaków łożyskowych z rzędu parzystokopytnych; European mouflon

mugol ˈmuɡɔl n
(fantasy) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba nieposiadająca magicznych zdolności; Muggle
(potocznie, potoczny) osoba kierująca się racjonalnymi przesłankami, niewierząca w zjawiska nadprzyrodzone i rzeczy, których nie można wytłumaczyć naukowymi metodami muggle

muhafaza n
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wielu państw arabskich; muhafazah

muhammara n
(kulinaria) pasta na bazie pieczonej papryki, orzechów włoskich i melasy z granatów, specjalność kuchni bliskowschodniej muhammara

mukowiscydoza n
(medycyna, medyczny) choroba objawiająca się zwiększoną lepkością śluzu wydzielanego przez gruczoły; cystic fibrosis

mulcz mulʧ̑ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) pokrywa ochronna gleby, umieszczana na jej powierzchni głównie w celach ochronnych lub izolacyjnych; mulch

mulczowanie ˌmulʧ̑ɔˈvãɲɛ n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) nakładanie / przygotowywanie mulczu mulching

mulczować mulˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
rozdrabniać materiał organiczny lub nieorganiczny celem utworzenia mulczu mulch
stosować / nakładać mulcz mulch

mulczujący ˌmulʧ̑uˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, którego zadaniem jest przygotowywanie mulczu / mulczowanie mulching
używany jako mulcz mulching

multi-
(zobacz) wielo- multi-

multiinstrumentalista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na wielu instrumentach multi-instrumentalist

multiplikacja ˌmultʲiplʲiˈkaʦ̑ʲja n
zwiększanie przez powielanie czegoś multiplication

mumia ˈmũmʲja n
zwłoki zabezpieczone przed rozkładem; mummy

mundur ˈmũndur n
charakterystyczny, regulowany przepisami ubiór członków jakiejś organizacji, grupy lub formacji – zwykle militarnej; uniform

mundżak n
(zoologia, zoologiczny) Muntiacus, gatunek małego, azjatyckiego ssaka parzystokopytnego; muntjac

mundżański n
(językoznawstwo, językoznawczy) język mundżański; Munji

municypalny ˌmũɲiʦ̑ɨˈpalnɨ adj
mający związek z miastem lub jego samorządem municipal

mur mur n
(budownictwo) kamienna lub ceglana konstrukcja, np. ściany budynku wall

mur oporowy n
(budownictwo) (architektura, architektoniczny) konstrukcja, która powstrzymuje poziome parcie gruntu; retaining wall

mural ˈmural n
(sztuka) malowidło ścienne, najczęściej monumentalne, o charakterze artystycznym lub reklamowym; mural

murarstwo muˈrarstfɔ n
rzemiosło i rodzaj pracy zajmujące się głównie murowaniem – wznoszeniem ścian; masonry

murarz ˈmuraʃ n
robotnik pracujący przy wznoszeniu ścian, murów bricklayer mason

murcyjski adj
związany z Murcją (miastem w Hiszpanii) Murcian

murowanie ˌmurɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: murować bricklaying

murowany adj
(budownictwo) zbudowany przez murowanie (z cegły, betonu lub kamienia) brick stone
(potocznie, potoczny) taki, który będzie na pewno copper-bottomed ironclad sure-fire

murować muˈrɔvaʨ̑ v
budować ściany przy pomocy kamieni lub cegieł łączonych zaprawą lay brick

murszeć v
o drewnie: gnić, ulegać rozkładowi decay rot

mus mus n
(kulinaria) mieszanina przetartych owoców, cukru itp. mush
(potocznie, potoczny) przymus must

musaka muˈsaka n
(kulinaria) zapiekanka z bakłażanów, mielonego mięsa i ziemniaków znana z kuchni bałkańskiej i tureckiej; moussaka

muscovado n
(spożywczy) rodzaj nierafinowanego cukru trzcinowego o ciemnej barwie i posmaku melasy; muscovado

musical n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) widowisko teatralne lub filmowe, którego akcja zawiera części śpiewane i taniec; musical

musicalowy adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) związany z musicalem, musicalami; dotyczący musicalu, musicali musical

musieć ˈmuɕɛ̇ʨ̑ modal
być zobowiązanym do zrobienia czegoś have to must
potrzebować zrobić coś need to
zapewne, z dużym prawdopodobieństwem; zgodnie z domysłami must

muskowit muˈskɔvʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów należący do grupy łyszczyków; bardzo pospolity, składnik skał magmowych i metamorficznych; tworzy kryształy w kształcie tabliczek; szarawy, srebrzystobiały lub bezbarwny, czasami brunatny lub zielonawy, o silnym perłowym połysku; glinokrzemian potasu i glinu (KAl2(OH, F)2AlSi3O10); muscovite

muskuł ˈmuskuw n
(potocznie, potoczny) mięsień muscle

musli n
(kulinaria) mieszanka płatków zbożowych, suszonych owoców i bakalii granola muesli

mustel ˈmustɛl n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mustelus, niewielki, smukły rekin; smooth-hound

muszka ˈmuʃka n
(zdrobniale) mucha; mała mucha fly
jeden z elementów celownika mechanicznego; foresight muzzle sight
rodzaj ozdoby noszonej przez mężczyzn zamiast krawata; bow-tie

muszkiet ˈmuʃʲcɛt n
(wojskowość, wojskowy) czarnoprochowa, odprzodowa długa broń palna wyposażona w lufę gładką kalibru od 17 do 25 milimetrów, musket

muszkieter n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony w muszkiet; musketeer

muszla ˈmuʃla n
skorupa małża lub ślimaka shell seashell

muszla klozetowa n
ceramiczne siedzisko, element wyposażenia ubikacji; toilet bowl

musztarda muˈʃtarda n
(kulinaria) (spożywczy) przyprawa wytwarzana z ziaren gorczycy i octu; mustard

musztardowy adj
przypominający musztardę w smaku lub zapachu mustard

musztra n
(wojskowość, wojskowy) trening żołnierski, którego celem jest wyszkolenie żołnierzy w sprawnym wykonywaniu rozkazów; drill drilling

mutacja muˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) zmiana w liczbie i strukturze elementów dziedzicznych; mutation

mutagenność n
cecha tego, co mutagenne, co powoduje mutacje w organizmach żywych mutagenicity

muza ˈmuza n
(mitologia grecka) każda z dziewięciu bogiń sztuki i nauki, córek Zeusa i Mnemosyne, utożsamianych z rzymskimi kamenami; muse

muzeum muˈzɛ<sup>w</sup>ũm n
(turystyka, turystyczny) instytucja zajmująca się przechowywaniem obiektów o wartości historycznej, zwykle z jednej dziedziny wiedzy, celem pokazywania ich odwiedzającym; museum
(turystyka, turystyczny) budynek instytucji (1.1) museum

muzułmanin ˌmuzuwˈmãɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca islamu; Muslim

muzułmański ˌmuzuwˈmãj̃sʲci adj
związany z muzułmanami, dotyczący muzułmanów Muslim Moslem

muzycznie adv
w sposób dotyczący muzyki, muzyczności musically

muzyczny muˈzɨʧ̑nɨ adj
odnoszący się do muzyki, związany z muzyką musical music

muzyk ˈmuzɨk n
osoba, która zajmuje się muzyką; musician

muzyka ˈmuzɨka n
kompozycja artystyczna złożona z dźwięków music
całokształt takich kompozycji music
sztuka układania takich kompozycji music

muzykalny ˌmuzɨˈkalnɨ adj
uzdolniony muzycznie, wrażliwy na muzykę musical

muzykolog n
(edukacja, edukacyjny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) badacz twórczości muzycznej musicologist

muzykologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naukowe badania nad muzyką w aspekcie historycznym, teoretycznym czy też fizycznej natury dźwięku; musicology

muzykologiczny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany z muzykologią musicological

muł muw n
(zoologia, zoologiczny) juczny, wytrzymały mieszaniec ogiera osła i klaczy konia; mule
naturalny, grząski i błotnisty osad zbiorników wodnych; mud slime sludge

muślin ˈmuɕlʲĩn n
(włókiennictwo) cienka, lekka, przejrzysta tkanina jedwabna lub bawełniana o splocie płóciennym, zwykle jednobarwna; muslin

muślinowy adj
(kulinaria) wykonany na bazie niesłodzonej bitej śmietany, żółtek i masła mousseline
zrobiony z muślinu muslin

my mɨ personalPronoun
pierwsza osoba liczby mnogiej, grupa osób, wśród której znajduje się osoba mówiąca we

mydelniczka ˌmɨdɛlʲˈɲiʧ̑ka n
pojemnik na mydło soap dish

mydlany mɨˈdlãnɨ adj
zawierający mydło soap soapy

mydlarz ˈmɨdlaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba produkująca mydło soaper soapmaker

mydlnica lekarska mɨdlʲˈɲiʦ̑a lɛˈkarska n
(botanika, botaniczny) Saponaria officinalis, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny goździkowatych i występujący w Europie, Azji i Afryce Północnej; common soapwort bouncing Bet

mydło ˈmɨdwɔ n
substancja używana do mycia i prania soap

myjnia ˈmɨjɲa n
miejsce i urządzenia do mycia pojazdów carwash

mykolog n
(biologia, biologiczny) człowiek biegły w dziedzinie mykologii mycologist

mykologia ˌmɨkɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka zajmująca się badaniem grzybów; mycology

mykologiczny adj
związany z mykologią mycological

mykoplazma ˌmɨkɔˈplazma n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) atypowa bakteria pozbawiona ściany komórkowej o trybie życia wewnątrzkomórkowym mycoplasma

mykwa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (żydowski) zbiornik wodny do żydowskich kąpieli rytualnych i oczyszczeń; mikvah mikveh

mylić ˈmɨlʲiʨ̑ v
wprowadzać w błąd deceive lead astray mislead mix up

mylny ˈmɨlnɨ adj
wynikający z pomyłki, błędu erratic erroneous

myrmekologia ˌmɨrmɛkɔˈlɔɟja n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) dział entomologii, nauka o mrówkach; myrmecology

mysi ˈmɨɕi adj
dotyczący, odnoszący się do myszy mousy

mysikrólik ˌmɨɕiˈkrulʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus regulus, mały, eurazjatycki ptak owadożerny; goldcrest kinglet

mysz mɨʃ n
(zoologia, zoologiczny) nazwa kilkunastu gatunków gryzoni z rodziny myszowatych; mouse
(informatyka, informatyczny) urządzenie komputerowe umożliwiające poruszanie kursorem na ekranie monitora mouse
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) małe zwierzę z jednego z gatunków z rodziny myszowatych mouse

mysz komputerowa n
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie wskazujące używane podczas pracy z interfejsem graficznym systemu komputerowego; mouse computer mouse

myszoskoczek ˌmɨʃɔˈskɔʧ̑ɛk n
(zoologia, zoologiczny) mały gryzoń z dłuższymi kończynami tylnymi, często trzymany jako zwierzę domowe gerbil

myszołowiec rdzawoskrzydły n
(ornitologia, ornitologiczny) Parabuteo unicinctus harrisi, podgatunek ptaka z rodziny jastrzębiowatych; Harris' hawk

myszołów mɨˈʃɔwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Buteo, duży ptak drapieżny o zakrzywionym, krótkim dziobie, polujący na drobne gryzonie, płazy i gady; buzzard

myć mɨʨ̑ v
czyścić coś za pomocą wody wash

myśl mɨɕl̥ n
(potocznie, potoczny) pomysł idea
efekt pracy umysłu thought
zbiór powiązanych idei thought

myślenie mɨɕˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: myśleć thinking

myślenie abstrakcyjne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ ˌapstrakˈʦ̑ɨjnɛ n
myślenie opierające się na operowaniu pojęciami abstrakcyjnymi wychodzące poza konkretne znaczenie pojęć, z pominięciem danych abstractive thinking

myślenie magiczne mɨɕˈlɛ̃ɲɛ maˈɟiʧ̑nɛ n
(psychologia, psychologiczny) rozumowanie, w którym myślenie jest tożsame z działaniem; magical thinking

myślenie życzeniowe mɨɕˈlɛ̃ɲɛ ˌʒɨʧ̑ɛ̃ˈɲɔvɛ n
(psychologia, psychologiczny) uwzględnianie w myśleniu o przyszłości tylko scenariusza pozytywnego; wishful thinking

myśleć ˈmɨɕlɛʨ̑ v
chcieć coś zrobić, mieć zamiar think
kojarzyć, wnioskować, zastanawiać się, przetwarzać świadomie informację w mózgu think realize

myśliciel n
człowiek rozważający życie, próbujący zrozumieć rzeczywistość thinker cogitator

myśliwiec mɨɕˈlʲivʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) (wojskowość, wojskowy) samolot wojskowy przeznaczony do walki z samolotami wroga; fighter

myśliwski mɨɕˈlʲifsʲci adj
związany z polowaniem, myślistwem fighting hunting shooting

myśliwy mɨɕˈlʲivɨ n
(łowiectwo, łowiecki) osoba polująca na dzikie zwierzęta hunter huntsman courser

myślowy adj
związany z myślami, dotyczący myśli notional

myślozbrodnia n
zbrodnia, którą popełnia niepoprawnymi myślami obywatel podporządkowany wszechwładnemu ustrojowi; myślenie podniesione do rangi karygodnego występku; thoughtcrime

móc muʦ̑ modal
być w stanie coś wykonać can be able to
mieć szansę zaistnieć, wydarzyć się could might
mieć zezwolenie lub uprawnienie do wykonania czegoś may

mój muj pronoun
1 (osoba) lp my mine

mól mul n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z rodziny molowatych niszczący ubrania; moth

mól książkowy ˈmul cɕɔ̃w̃ʃˈkɔvɨ n
(potocznie, potoczny) owad żyjący w książkach; bookworm
osoba, która czyta bardzo dużo książek, spędza dużo czasu na czytaniu bookworm

mówca ˈmufʦ̑a n
człowiek wygłaszający mowę, dający przemówienie; ten, który zabiera głos podczas kongresu, zebrania speaker

mówienie muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: mówić talking

mówiąc szczerze
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę) to be honest

mówić ˈmuvʲiʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) o rzeczach, zjawiskach: mieć jakieś znaczenie say
posługiwać się jakimś językiem speak talk
rozmawiać talk speak
używać mowy do wyrażania myśli speak

mówić jak ślepy o kolorach v
mówić o czymś, czego się nie rozumie, nie wie, nie zna talk through one's hat

mówić od rzeczy ˈmuvʲiʨ̑ ɔd‿ˈʒɛʧ̑ɨ v
mówić bez sensu, pleść głupstwa to talk rubbish

mówić trzy po trzy ˈmuvʲiʨ̑ ṭʃɨ‿ˈpɔ‿ṭʃɨ v
mówić bez sensu, pleść bzdury talk nonsense

mózg musk n
(anatomia, anatomiczny) narząd znajdujący się wewnątrz czaszki odpowiedzialny za myślenie; brain
(przenośnie, przenośnia) osoba o wybitnym intelekcie whiz

mózgoczaszka ˌmuzɡɔˈʧ̑aʃka n
(anatomia, anatomiczny) grzbietowa, mająca kształt puszki, część czaszki; cranium

mózgowo-rdzeniowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem i rdzeniem kręgowym cerebrospinal

mózgowy muzˈɡɔvɨ adj
(anatomia, anatomiczny) związany z mózgiem, dotyczący mózgu cerebral

móżdżek n
(anatomia, anatomiczny) część mózgu, której działanie polega na koordynowaniu ruchu mięśni; cerebellum
(kulinaria) potrawa z mózgu cielęcego lub wieprzowego cerebellum

móżdżkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z móżdżkiem, dotyczący móżdżku cerebellar

mączka ˈmɔ̃n͇ʧ̑ka n
sproszkowany surowiec techniczny meal

mączniak rzekomy n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) choroba grzybowa; downy mildew

mącznica mɔ̃n͇ʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) bearberry

mączny adj
zrobiony z mąki, zawierający mąkę farinaceous

mądrala mɔ̃nˈdrala n
ktoś wymądrzający się know-all know-it-all

mądrej głowie dość dwie słowie ˈmɔ̃ndrɛj ˈɡwɔvʲjɛ ˈdɔʑʥ̑ ˈdvʲjɛ ˈswɔvʲjɛ proverb
mądremu człowiekowi nie trzeba wiele mówić, bo szybko rozumie, o co chodzi a word is enough to the wise a word to the wise is sufficient

mądrość ˈmɔ̃ndrɔɕʨ̑ n
umiejętność podejmowania uzasadnionych decyzji, poparta wiedzą i doświadczeniem wisdom

mądry ˈmɔ̃ndrɨ adj
odznaczający się umiejętnością podejmowania uzasadnionych decyzji, mający wiedzę, inteligencję i doświadczenie wise
przygotowany przez kogoś z wiedzą, erudycją; dobrze obmyślony wise

mądry Polak po szkodzie ˈmɔ̃ndrɨ ˈpɔlak pɔ‿ˈʃkɔʥ̑ɛ proverb
o charakterystycznym dla Polaków uczeniu się na błędach już popełnionych zamiast przewidywania negatywnych skutków it's easy to be wise after the event

mądrze ˈmɔ̃nḍʒɛ adv
od: mądry wisely sagely

mąka ˈmɔ̃ŋka n
(spożywczy) zmielone na drobny proszek ziarna zbóż; flour

mątew ˈmɔ̃ntɛf n
(przestarzałe, przestarzały) drewienko do mieszania płynów i substancji sypkich whisk

mątwa ˈmɔ̃ntfa n
(zoologia, zoologiczny) Sepia, głowonóg o owalnym, spłaszczonym kształcie; cuttlefish

mąż mɔ̃w̃ʃ n
mężczyzna będący w małżeństwie husband

męczennik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto poniósł śmierć za wiarę i zwykle został wyniesiony na ołtarze; martyr

męczeństwo n
znoszenie mąk (przeważnie z powodów religijnych bądź politycznych) martyrdom

męczyć ˈmɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
dokuczać annoy bother
nużyć tire
zadawać męki, dręczyć torment torture

mędrzec ˈmɛ̃nḍʒɛʦ̑ n
osoba o bardzo dużej wiedzy i doświadczeniu sage

męka ˈmɛ̃ŋka n
wielkie cierpienie (fizyczne lub psychiczne) torment

męki Tantala ˈmɛ̃ŋʲci tãnˈtala idiom
cierpienia (fizyczne, moralne) wynikłe z niemożności zaspokojenia pragnienia rzeczy nieosiągalnych; suffer tantalizing torments

męska kurwa ˈmɛ̃w̃ska ˈkurva n
(wulgarnie, wulgaryzm) mężczyzna trudniący się prostytucją gigolo he-whore

męski ˈmɛ̃w̃sʲci adj
(biologia, biologiczny) zawierający cechy, organy (głównie płciowe) właściwe samcom masculine
o mężczyźnie: atrakcyjny fizycznie w sposób stereotypowo kojarzony z mężczyzną manly

męskość ˈmɛ̃w̃skɔɕʨ̑ n
zbiór cech uważanych za typowe dla mężczyzny virility masculinity manhood

męstwo ˈmɛ̃w̃stfɔ n
odwaga, nieustraszoność, bohaterstwo bravery courage manhood

mętny ˈmɛ̃ntnɨ adj
bez blasku cloudy turbid
zawierający męty, z zanieczyszczeniem cloudy turbid
bez dokładnego określenia czy przybliżenia muzzy obscure
dający poczucie niepewności muzzy obscure
w chaosie, trudny do zrozumienia muzzy obscure
słabo widoczny, widziany jak przez mgłę cloudy blear shadowy turbid vague

mężatka mɛ̃w̃ˈʒatka n
kobieta, która jest żoną spouse

mężczyzna mɛ̃w̃ʃˈʧ̑ɨzna n
dorosły człowiek płci męskiej; man

mężnie ˈmɛ̃w̃ʒʲɲɛ adv
w sposób mężny manfully

mężulek n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (ironicznie) określenie męża hubby

mężuś n
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) lub (ironicznie) określenie męża hubby

młode ˈmwɔdɛ n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę, które jeszcze nie osiągnęło dojrzałości płciowej puppy cub pup birdie birdling calf

młodociany adj
taki, który wciąż nie posiada cech dorosłości juvenile

młodociany n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks pracy) osoba, która ukończyła szesnaście, a nie ukończyła osiemnastu lat juvenile
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (kodeks karny) osoba, która w chwili popełnienia czynu zabronionego nie osiągnęła 21. roku życia i w chwili orzekania przed sądem pierwszej instancji nie osiągnęła 24. roku życia juvenile

młodoturek n
(historia, historyczny, historycznie) członek nacjonalistycznego i modernistycznego ruchu politycznego istniejącego w Turcji na przełomie XIX i XX wieku, dążącego do obalenia monarchii osmańskiej i przebudowy państwa; young Turk Young Turk

młodość ˈmwɔdɔɕʨ̑ n
okres życia pomiędzy dzieciństwem a dorosłością youth adolescence

młody ˈmwɔdɨ adj
znajdujący się w okresie między dzieciństwem a dorosłością young

młody gniewny ˈmwɔdɨ ˈɟɲɛvnɨ n
reprezentant pokolenia zbuntowanego przeciwko społeczeństwu starszych angry young man

młodzieniec mwɔˈʥ̑ɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
(książkowy) młody mężczyzna young man youth youngster

młodzież ˈmwɔʥ̑ɛʃ n
młodzi ludzie youth

młodzieżowy ˌmwɔʥ̑ɛˈʒɔvɨ adj
przeznaczony dla młodzieży youth
typowy dla młodzieży youth

młokos n
(lekceważąco, lekceważący) o dorastającym chłopcu hobbledehoy pup whelp youngster

młot mwɔt n
(technologia, technika, techniczny) duży, ciężki młotek hammer

młoteczek mwɔˈtɛʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) jedna z trzech kosteczek słuchowych w uchu środkowym hammer malleus

młotek ˈmwɔtɛk n
narzędzie służące do uderzania, najczęściej do przybijania gwoździ hammer

młyn mwɨ̃n n
(sport, sportowy) formacja zawodników w rugby scrum
budynek, w którym zboże miele się na mąkę mill

młynarz ˈmwɨ̃naʃ n
człowiek, który miele mąkę w młynie miller

mściciel ˈm̥ʲɕʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba dokonująca zemsty, mszcząca się avenger

mściwy ˈm̥ʲɕʨ̑ivɨ adj
skłonny do zemsty, niewybaczający despiteful revengeful vengeful vindictive

mżawka ˈmʒafka n
(meteorologia, meteorologiczny) bardzo drobny opad, składający się z kropelek wody o średnicy poniżej 0,5 mm; drizzle

mżysty adj
(meteorologia, meteorologiczny) obfity w mżawkę drizzly

na na preposition
…opisujący miarę, zakres, stopień by
…opisujący moment w czasie by
…opisujący miejsce jak opisane w (1.1), w kierunku którego odbywa się ruch at on
…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność, tak że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem on

na amen adv
bez opamiętania, całkowicie, na całego completely for ever more for evermore forevermore
na zawsze for aye for ever forever

na antenie ˌna‿ãnˈtɛ̃ɲɛ adv
(przenośnie, przenośnia) będąc w programie telewizyjnym lub radiowym on air

na barana ˌna‿baˈrãna adv
o noszeniu kogoś na plecach lub na barkach pickaback piggyback

na bezrybiu i rak ryba ˌna‿bɛzˈrɨbʲju i‿ˈrak ˈrɨba proverb
trzeba zadowolić się tym, co jest dostępne beggars can't be choosers

na chama na‿ˈxãma idiom
(potocznie, potoczny) bezczelnie, niegrzecznie, z impetem, bez poszanowania / namysłu by brute force

na chybił trafił adj
losowy, przypadkowy, niezaplanowany hit and miss

na chybił trafił adv
losowo, przypadkowo haphazardly

na co dzień na ˈʦ̑ɔ‿ʥ̑ɛ̇̃ɲ adj
codzienny daily everyday

na co dzień na ˈʦ̑ɔ‿ʥ̑ɛ̇̃ɲ adv
w sposób typowy dla zwykłego, powszedniego dnia daily

na czczo na‿ˈʧ̑ːɔ adv
przed zjedzeniem czegoś, o pustym żołądku on an empty stomach

na dobre i na złe adv
na zawsze bez względu na okoliczności for better and for worse for better or for worse for better, for worse for good and for bad

na dłuższą metę idiom
w dalszej perspektywie czasowej, po upływie dostatecznie długiego czasu in the long run

na jedno kopyto na‿ˈjɛdnɔ kɔˈpɨtɔ adv
(potocznie, potoczny) jednakowo i monotonnie, zawsze tak samo after one fashion

na koszt firmy na‿ˈkɔʃt ˈfʲirmɨ adv
o poczęstunku, który jest fundowany przez restauratora on the house

na końcu świata na‿ˈkɔ̃j̃nʦ̑u ˈɕfʲjata adv
bardzo daleko at the end of the world in the middle of nowhere
w nieokreślonym miejscu at the end of the world in the middle of nowhere

na krechę na‿ˈkrɛxɛ idiom
(potocznie, potoczny) na kredyt on tick

na lewą stronę na‿ˈlɛvɔ̃w̃ ˈstrɔ̃nɛ adv
o ubraniu: w sposób, w którym wewnętrzna część ubrania znajduje się na zewnątrz inside out

na oścież na‿ˈɔɕʨ̑ɛʃ adv
o drzwiach, oknie: na całą szerokość wide open

na pamięć na‿ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ adv
w taki sposób, aby wiernie zapamiętać by heart memorise memorize

na pewno na‿ˈpɛvnɔ adv
z całą pewnością, bez wątpliwości surely certainly for sure

na pierwszy rzut oka na‿ˈpʲjɛrfʃɨ ˈʒut ˈɔka
o wstępnej, pochopnej ocenie: na oko, pozornie, bez głębszej analizy at first glance at first sight

na początku ˌna‿pɔˈʧ̑ɔ̃ntku adv
jako pierwsza czynność in the first instance
jako pierwsze w czasie at first first in the beginning
w najbliższej przyszłości in the short run

na pokaz na‿ˈpɔkas adj
czyniony, demonstrowany dla pozoru, dla efektu showy

na potęgę adv
ciężko, mocno, bardzo intensywnie heavily mightily

na przemian na‿ˈpʃɛ̃mʲjãn adv
na zmianę, gdy coś jest przeplecione z czymś innym alternately by turns in turns

na przykład na‿ˈpʃɨkwat
… poprzedzająca wyliczenie przykładów for example for instance

na próżno adv
na darmo futilely in vain pointlessly to no avail to no purpose unavailingly

na razie na‿ˈraʑɛ adv
tymczasem, póki coś się nie zmieni for now for the time being

na razie na‿ˈraʑɛ interjection
(potocznie, potoczny) do zobaczenia wkrótce! see you later

na rzecz
…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności for in aid of in favour of

na siłę na‿ˈɕiwɛ adv
wbrew czyjejś woli by brute force

na skraju adv
o sytuacji bardzo blisko zmiany stanu na inny stan o przeciwnych cechach on edge on the edge

na szczęście na‿ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ adv
szczęśliwie, fartownie luckily

na temat
o czymś about on upon

na temat adv
według jakiegoś problemu, zagadnienia, zgodnie z tematem on the subject pertinently to the point

na uwięzi ˌna‿uˈvʲjɛ̃w̃ʑi adj
taki, któremu przymocowano sznur uniemożliwiający zbytnie oddalenie się captive

na waleta ˌna‿vaˈlɛta adv
(potocznie, potoczny) nago in one's birthday suit in the nude in the raw

na wieczne czasy adv
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze, na wieki wieków forever

na wieki adv
na zawsze forever

na wieki wieków adv
na zawsze, na wieki for ever and ever

na wskroś na‿ˈfskrɔɕ adv
(książkowy) na wylot, na przestrzał, przez through
(przenośnie, przenośnia) do głębi, całkowicie, zupełnie completely entirely through and through throughout

na wszelki wypadek na‿ˈfʃɛlʲci vɨˈpadɛk idiom
przewidując wszelkie możliwe okoliczności, zabezpieczając się przed czymś niespodziewanym just in case

na wynos na‿ˈvɨ̃nɔs adj
o daniach, napojach: taki, który można wziąć ze sobą take-away take-out takeaway takeout to go

na zamówienie ˌna‿zãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ adj
wykonywany dopiero wtedy, gdy ktoś złoży zamówienie on request

na zawsze adv
bez możliwości zmiany danego stanu forever evermore for evermore forevermore

na zdrowie na‿ˈzdrɔvʲjɛ interjection
zwrot używany przed toastem cheers bottoms up
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto właśnie kichnął bless you

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ
poza daną ograniczoną przestrzenią out
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią outside

na zewnątrz na‿ˈzɛvnɔ̃nṭʃ adv
poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem) out outside
w kierunku do obszaru poza daną ograniczoną przestrzenią (zwykle budynkiem) outside outwards

na złodzieju czapka gore ˌna‿zwɔˈʥ̑ɛ̇ju ˈʧ̑apka ˈɡɔrɛ proverb
sytuacja, gdy winowajca dręczony wyrzutami sumienia boi się zdemaskowania, a jednak swoim zachowaniem wzbudza podejrzenia a guilty conscience needs no accuser

na żywo adv
będąc przedstawianym w sposób bezpośredni, a nie z nagrania live

na żądanie adj
taki, który wystąpi tylko wtedy, gdy ktoś zażąda on demand

nabab n
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) bogacz nawab

nabatejski adj
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) dotyczący Nabatei lub Nabatejczyków; pochodzący z Nabatei Nabataean

nabiał ˈnabʲjaw n
(spożywczy) ogólne określenie mleka i produktów mlecznych oraz jaj dairy

nabierać naˈbʲjɛraʨ̑ v
(potocznie, potoczny) okłamywać, zwodzić kogoś, naciągać deceive fool
czerpać, zagarniać draw
wciągać, chłonąć (np. nabierać powietrza) take in
zdobywać pewne cechy develop get into master pick up

nabić w butelkę ˈnabʲiʥ̑ v‿buˈtɛlkɛ v
(potocznie, potoczny) oszukać kogoś pull one's leg

nabla ˈnabla n
(matematyka, matematyczny) operator różniczkowy oznaczany symbolem nabli (1.1); del
symbol w postaci trójkąta z jednym wierzchołkiem skierowanym do dołu; nabla

nabożeństwo n
(kościelny) obrzęd religijny, niekiedy znacznie rozbudowany, odbywający się najczęściej w świątyni; service
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szacunek lub zachwyt okazywane komuś lub czemuś, często przesadny devotion

nabrać ˈnabraʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zwieść kogoś deceive fool trick
(przenośnie, przenośnia) zdobyć pewne cechy gather
napełnić się, przepełnić się płynem draw
wciągnąć, wchłonąć draw
zaczerpnąć, zagarnąć draw

nabywać v
(handel, handlowy) otrzymywać w posiadanie poprzez kupno lub wymianę acquire purchase
dochodzić do czego acquire gain

nabój ˈnabuj n
(wojskowość, wojskowy) jednostka amunicji broni palnej w formie metalowego walca zawierającego pocisk oraz materiał wybuchowy; cartridge
metalowy pojemnik wypełniony dwutlenkiem węgla, używany m.in. w syfonach, tratwach ratunkowych sparklet

nabór 'nabur n
przyjmowanie nowych osób w jakieś struktury enrollment enrolment intake recruiting recruitment

nabłonek n
(anatomia, anatomiczny) tkanka, która okrywa skórę oraz błony wyściełające jamy narządów i przewodów organizmu epithelium

nachalny adj
(potocznie, potoczny) taki, który niegrzecznie domaga się czegoś impudent intrusive pushy strident thrusting
(potocznie, potoczny) świadczący o czyimś natręctwie, czyjejś nachalności intrusive

naciek n
(geologia, geologiczny) osad mineralny wytrącony na powierzchni skały w obrębie jaskini; speleothem

nacisk ˈnaʨ̑isk n
działanie na coś z pewną siłą pressure
presja, przymus pressure stress
zaakcentowanie czegoś, wyróżnienie emphasis accent

naciskać naˈʨ̑iskaʨ̑ v
działać na coś siłą press

naciągać v
napinać przez ciągnięcie stretch tighten draw strain string
osiągać co czyimś kosztem befool trick chisell chisel clip con cully
powodować nadwerężenie mięśni pull tear
powodować powrót przemieszczonego elementu kostnego lub stawowego na swoje miejsce manipulate
przedstawiać pewne sprawy nierzetelnie strain
umieszczać coś na czymś lub na kimś, przeciągając to pull pull on
o płynie nabierać właściwości draw infuse

nacięcie n
efekt nacięcia (1.1) nick snick
wykonanie ostrym narzędziem przecięcia czegoś, wgłębienia, rowku, znaku cut incision hack

nacięcie krocza n
(medycyna, medyczny) zabieg ginekologiczno-położniczy stosowany często podczas porodu, polegający na nacięciu krocza w celu ochrony przed samoczynnym pęknięciem krocza i ułatwienia porodu; episiotomy

nacjonalista ˌnaʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
(pejoratywnie, pejoratywny) zwolennik nacjonalizmu nationalist

nacjonalistyczny ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nacjonalizmem lub nacjonalistami, dotyczący nacjonalizmu lub nacjonalistów nationalist nationalistic

nacjonalizm ˌnaʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ideologia społeczno-polityczna i postawa uznająca naród za najwyższe dobro; nationalism

nacjonalizować ˌnaʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzɔvaʨ̑ v
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać właściciela czegoś z prywatnego na państwowego nationalise nationalize

naczelnik n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) osoba dowodząca walkami, powstaniem chieftain
osoba stojąca na czele instytucji lub organizacji chief head governor guvnor master

naczelny adj
będący na pierwszym planie main major primary supreme
sprawujący zwierzchnią władzę chief supreme

naczelny n
(zoologia, zoologiczny) zwykle w lm Primates, przedstawiciel rzędu ssaków charakteryzujących się najlepiej rozwiniętym mózgiem; primate

naczyniak naˈʧ̑ɨ̃ɲak n
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór z układu naczyniowego; angioma

naczyniak krwionośny naˈʧ̑ɨ̃ɲak ːr̥fʲjɔ̃ˈnɔɕnɨ n
łagodny nowotwór z naczyń krwionośnych hemangioma

naczynie naˈʧ̑ɨ̃ɲɛ n
(biologia, biologiczny) rodzaj tkanki lub element układu przystosowany do transportowania płynów (limfy, krwi, wody) vessel
rodzaj pojemnika używanego, zwykle do przechowywania, przyrządzania lub serwowania jedzenia dish utensil

naczynie krwionośne n
(anatomia, anatomiczny) narząd przenoszący krew, stanowiący element układu krążenia blood vessel

naczyniowy ˌnaʧ̑ɨ̃ˈɲɔvɨ adj
dotyczący naczynia, np. chłonnego lub krwionośnego vascular

nad nat preposition
…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia above over
…położenie kogoś lub czegoś w okolicy omawianego wyrażenia at on
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku do okolicy omawianego wyrażenia at on
…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia over above

nadajnik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zamieniające doprowadzone doń informacje na fale elektromagnetyczne i przesyłające je dalej do odbiornika transmitter

nadal ˈnadal adv
w dalszym ciągu, dalej, wciąż jeszcze still

nadawać naˈdavaʨ̑ v
emitować komunikat, wiadomość za pomocą radio, telewizji lub w inny sposób broadcast

nadawca naˈdafʦ̑a n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) ktoś wysyłający list, przekaz, przesyłkę sender
ten, kto nadaje komunikat, wiadomość sender

nadbagaż n
(turystyka, turystyczny) (lotnictwo, lotniczy) część bagażu lotniczego przekraczająca ciężarem granicę przewidzianą taryfą i z tego tytułu wymagająca dodatkowej opłaty excess baggage

nadbrzusze nadˈbʒuʃɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna okolica brzucha; epigastric region epigastrium

nadchodzić natˈxɔʥ̑iʨ̑ v
idąc, przybywać do określonego miejsca come

nadciśnienie n
(medycyna, medyczny) wzrost ciśnienia tętniczego krwi ponad wartości uznawane za normalne hypertension

nadciśnienie płucne ˌnatʲʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲɛ ˈpwuʦ̑nɛ n
(medycyna, medyczny) nieprawidłowe, zwiększone ciśnienie w tętnicy płucnej pulmonary hypertension

nadcząsteczkowy adj
związany z nadcząsteczkowością, odnoszący się do nadcząsteczkowości supramolecular

naddźwiękowy ˌnadʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
poruszający się szybciej niż dźwięk (w powietrzu) supersonic

nader adv
bardzo, niezmiernie extremely highly

nadgarstek nadˈɡarstɛk n
(anatomia, anatomiczny) część ręki pomiędzy ramieniem a dłonią; wrist

nadgarstkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z nadgarstkiem, dotyczący nadgarstka carpal

nadgodzina ˌnadɡɔˈʥ̑ĩna n
(urzędowy) godzina nadliczbowa, spędzona w pracy poza obowiązującym wymiarem overtime overhour

nadgorliwość n
nadmierna gorliwość overzealousness

nadir ˈnadʲir n
(astronomia, astronomiczny) punkt na sferze niebieskiej, położony naprzeciwko zenitu; nadir

nadkonsumpcja ˌnatkɔ̃w̃ˈsũmpʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) zjawisko masowego wydawania pieniędzy ponad możliwości finansowe overconsumption

nadludzki nadˈluʦ̑ʲci adj
taki, który przekracza ludzkie siły i wytrzymałość superhuman

nadmiar ˈnadmʲjar n
zbyt duża ilość lub liczba czegoś superabundance superfluity glut plenitude

nadmiarowy adj
nadmierny, którego jest zbyt wiele excessive redundant

nadmienianie ˌnadmʲjɛ̇̃ˈɲä̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: nadmieniać mentioning

nadmienienie ˌnadmʲjɛ̇̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: nadmienić mention

nadmiernie nadˈmʲjɛrʲɲɛ adv
w sposób nadmierny exceedingly excessively

nadmierny nadˈmʲjɛrnɨ adj
taki, który (swoją intensywnością, rozmiarem) przekracza miarę, normę immoderate redundant

nadnaturalny ˌnadnatuˈralnɨ adj
który wykracza ponad to, co jest naturalne supernatural preternatural

nadnercze nadˈnɛrʧ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w sąsiedztwie nerek; adrenal gland

nadnerczowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z nadnerczem, dotyczący nadnercza adrenal

nadpobudliwość n
nadmierna pobudliwość hyperactivity

nadprzewodnictwo ˌnatpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(fizyka, fizyczny) stan materiału polegający na zerowym oporze elektrycznym osiągany w niskiej temperaturze; superconductivity

nadprzewodnik ˌnatpʃɛˈvɔdʲɲik n
(fizyka, fizyczny) ciało, u którego w obniżonej temperaturze zanika opór elektryczny superconductor

nadprzewodnikowy ˌnatpʃɛvɔdʲɲiˈkɔvɨ adj
(przymiotnik) od nadprzewodnik superconductive

nadrabiać nadˈrabʲjäʨ̑ v
pracować więcej w celu wykonania zaległej pracy make up

nadrodzina n
(biologia, biologiczny) (systematyka) w systematyce: jednostka wyższa od rodziny superfamily

nadrzeczny adj
bliski rzece, położony przy rzece riverine riverside

nadrzędny naḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element, któremu inny (podrzędny) jest podporządkowany main
zajmujący w stosunku do innych wyższą pozycję superior

nadsiarczan n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól kwasu nadtlenodisiarkowego persulfate

nadsięwłom natʲˈɕɛ̃w̃vwɔ̃m n
(górnictwo, górniczy) pionowe lub strome wyrobisko prowadzące od pewnego poziomu w górę; overbreak rise drift riser rising heading

nadstawić drugi policzek natˈstavʲiʥ̑ ˈdruɟi pɔˈlʲiʧ̑ɛk v
na zło odpowiedzieć dobrem, na nienawiść miłością; nie odpowiadać przemocą na przemoc turn the other cheek

nadtlenek wodoru natˈːlɛ̃nɛɡ vɔˈdɔru n
(chemia, chemiczny) syropowata, bezbarwna ciecz; nieorganiczny związek chemiczny z grupy nadtlenków; jedna z reaktywnych form tlenu, stosowana w formie roztworu do m.in. dezynfekcji ran, wybielania i jako utleniacz w przemyśle chemicznym i paliwach rakietowych; hydrogen peroxide

nadużycie n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie lub czyn niezgodne z prawem abuse malpractice misuse

nadużywać ˌnaduˈʒɨvaʨ̑ v
używać w nadmiarze, przesadzać abuse misuse

nadwaga nadˈvaɡa n
(medycyna, medyczny) nadmierna masa ciała, nagromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie przekraczające optymalne ilości zdrowotne; overweight

nadwozie n
część górna pojazdu; body bodywork car body coachwork

nadwrażliwość n
(fizjologia, fizjologiczny) indywidualna cecha organizmu, która polega na występowaniu nieprawidłowych, nadmiernych reakcji przy kontakcie z jakimś czynnikiem zewnętrznym; hypersensitivity
nadmierna wrażliwość oversensitiveness

nadwyżka n
ilość lub liczba czegoś ponad to, co planowane albo konieczne surplus excess

nadwzroczność n
(medycyna, medyczny) druga obok krótkowzroczności najczęściej spotykana wada refrakcyjna wzroku objawiająca się złym widzeniem przedmiotów znajdujących się blisko; hypermetropia hyperopia hypermetropy

nadzieja naˈʥ̑ɛ̇ja n
oczekiwanie spełnienia się upragnionej rzeczy; wiara, że to się wydarzy hope

nadziemny nadʲˈʑɛ̃mnɨ adj
znajdujący się nad ziemią lub na powierzchni ziemi aboveground overground

nadziewać naˈʥ̑ɛvaʨ̑ v
(kulinaria) wypełniać wnętrze czegoś nadzieniem fill stuff
nabijać się na ostry przedmiot happen upon

nadzorca n
ktoś, kto nadzoruje coś lub kogoś overseer supervisor superintendent

nadzorować ˌnadzɔˈrɔvaʨ̑ v
sprawować kontrolę nad czymś monitor oversee supervise control invigilate superintend

nadzwyczaj nadˈzvɨʧ̑aj adv
w sposób wyjątkowy, ponadprzeciętny extremely remarkably

nadzwyczajny ˌnadzvɨˈʧ̑ajnɨ adj
spowodowany szczególnymi okolicznościami lub nieprzewidziany w programie, planie special
szczególny, ponadprzeciętny, wyjątkowy, niezwykły exceptional extraordinary

nadzór ˈnadzur n
komórka organizacyjna instytucji zajmująca się nadzorowaniem conservator custody management
pełnienie kontroli control inspection surveillance
sprawowanie dozoru lub opieki, strzeżenie, pilnowanie care keeping oversight superintendence supervision

nadęty adj
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) będący zarozumiałym puffy snooty stuck-up
z przesadą overblown

naengmyeon nɛŋ.mjən n
(kulinaria) koreańskie zimne danie, makaron na zimno w sosie mięsno-jarzynowym naengmyeon

nafta ˈnafta n
(chemia, chemiczny) ciekła frakcja ropy naftowej będąca mieszaniną węglowodorów, żółtawa, palna ciecz, stosowana dawniej do celów oświetleniowych, obecnie jako paliwo lotnicze, rozpuszczalnik oraz w kosmetyce; kerosene kerosine lamp oil

naftalen naˈftalɛ̃n n
(chemia, chemiczny) węglowodór występujący w temperaturze pokojowej w postaci białych i krystalicznych płatków; naphthalene

naftowy naˈftɔvɨ adj
związany z naftą, dotyczący nafty kerosene paraffin
związany z ropą naftową, dotyczący ropy naftowej petroleum

nagadać v
obmówić kogoś przed kimś innym; powiedzieć komuś coś niewłaściwego o kimś innym dish
ostro zwrócić komuś uwagę give somebody an earful

nagana naˈɡãna n
upomnienie za niewłaściwe postępowanie lub za wykroczenie reprimand

naganiacz naˈɡãɲaʧ̑ n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) osoba zajmująca się nakłanianiem lub zmuszaniem innych osób do jakichś działań; tout
(środowiskowy) (łowiectwo, łowiecki) osoba naganiająca zwierzynę w kierunku stanowisk myśliwych podczas polowania beater

naganny adj
taki, który zasługuje na naganę reprehensible

nagi ˈnaɟi adj
(zoologia, zoologiczny) o zwierzętach niemający włosów, sierści, piór itp. naked
bez ubrania na sobie ubrania, rozebrany do naga naked nude bare

nagiel n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) kołek do mocowania lin żagli na dużych jednostkach; belaying pin

nagietek naˈɟɛtɛk n
(botanika, botaniczny) Calendula, rodzaj roślin z rodziny astrowatych liczący około 20 gatunków; marigold
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) marigold

naginata ˌnaɟĩˈnata n
japońska broń drzewcowa; naginata

nagle ˈnaɡlɛ adv
w nieoczekiwany i gwałtowny sposób suddenly abruptly

naglący adj
wymagający natychmiastowych działań urgent clamant exigent imperious pressing

nago ˈnaɡɔ adv
bez ubrania, goło naked

nagość ˈnaɡɔɕʨ̑ n
brak ubrania na ciele nakedness nudity bareness birthday suit buff

nagranie naˈɡrãɲɛ n
zapis dźwięku lub obrazu taki, że można później znowu zobaczyć ten obraz lub posłuchać tego dźwięku recording

nagrobek naˈɡrɔbɛk n
trwałe oznaczenie miejsca pochówku ciała lub prochów osób, rzadziej zwierząt, w postaci kompozycji architektonicznej; gravestone tombstone headstone

nagroda naˈɡrɔda n
wyróżnienie lub wynagrodzenie za dokonany czyn lub pracę prize reward

nagrywarka ˌnaɡrɨˈvarka n
(informatyka, informatyczny) urządzenie służące do zapisywania danych na płytach CD lub DVD; burner

nagrywać naˈɡrɨvaʨ̑ v
rejestrować obraz, dźwięk lub informację na nośniku record

nagrzewnica n
urządzenie służące do ogrzewania powietrza; heater

nagły ˈnaɡwɨ adj
taki, który dzieje się nagle, niespodziewanie, raptownie, szybko, znienacka sudden instantaneous

nagłówek naˈɡwuvɛk n
wyróżniony napis umieszczony nad tekstem headline heading header letterhead headnote headpiece

nahajka n
pleciony bicz o krótkiej rękojeści whip

nahda ˈnaγda n
(historia, historyczny, historycznie) odrodzenie kulturalne zapoczątkowane w Egipcie w XIX wieku, następnie rozprzestrzenione na kraje Lewantu (Liban, Syria, Palestyna, później Irak) al-Nahda nahda

naigrawać się v
złośliwie żartować z kogoś lub czegoś mock ridicule

naiwniactwo n
bycie naiwnym, łatwowiernym credulousness gullibility

naiwniak naˈ<sup>j</sup>ivʲɲak n
(potocznie, potoczny) człowiek naiwny i łatwowierny dupe

naiwnie naˈ<sup>j</sup>ivʲɲɛ adv
w sposób naiwny; łatwowiernie, zbyt ufnie naively

naiwność naˈ<sup>j</sup>ivnɔɕʨ̑ n
bycie naiwnym, nadmierna szczerość, łatwowierność naivete naivety simplicity credulity gullibility

naiwny naˈ<sup>j</sup>ivnɨ adj
taki, który jest pełen prostoty, łatwowierności, naiwności credulous naif

naj- naj prefix
…służący do tworzenia stopnia najwyższego od stopnia wyższego przymiotników i przysłówków most

najada n
(mitologia grecka) nimfa wód lądowych, wodospadów, potoków, strumieni, źródeł rzek, jezior, naiad

najciemniej jest pod latarnią proverb
często nie zauważamy tego, co wydaje się oczywiste the darkest place is under the candlestick

najciężej pierwszy krok zrobić najˈʨ̑ɛ̃w̃ʒɛj ˈpʲjɛrfʃɨ ˈkrɔɡ ˈzrɔbʲiʨ̑ proverb
oddaje trudność rozpoczęcia czegoś dla osób nie mających doświadczenia w danej dziedzinie the first step is the hardest

najebany ˌnajɛˈbãnɨ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) pijany, nietrzeźwy pissed

najebać najˈɛbaʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) upić się get drunk pissed intoxicated

najem n
oddanie komuś albo przyjęcie od kogoś określonej własności za umówioną zapłatę do czasowego użytkowania lease

najemnik naˈjɛ̃mʲɲik n
(rzadki, rzadko używany) pracownik, pracujący zwykle dorywczo dla różnych pracodawców, pracownik najemny employee hire man mercenary wage-earner

najeżdżać naˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
dokonywać inwazji invade
jadąc, wpadać na coś lub na kogoś run into

najeżony ˌnajɛˈʒɔ̃nɨ adj
mający groźny, nieprzystępny wygląd bristled
pokryty czymś ostrym, sterczącym bristled

najpierw ˈnajpʲjɛrf adv
przedtem, na początku, jako pierwsze w kolejności first

najprzód adv
(dawniej, dawny) najpierw, w pierwszej kolejności, przede wszystkim first of all

najstarszy zawód świata najˈstarʃɨ ˈzavutʲ ˈɕfʲjata idiom
(eufemistycznie) prostytucja world's oldest profession

najwyższy czas najˈvɨʃːɨ ˈʧ̑as n
ostatnia chwila na coś high time

nakaz ˈnakas n
norma działania dictate imperative

nakazywać v
stawiać wymagania demand require
wydawać nakaz, polecenie, rozkaz command order prescribe recommend

naklejka naˈklɛjka n
zadrukowany papier lub folia plastikowa z warstwą kleju na jednej stronie, umożliwiającej przyklejenie do czegoś; sticker

nakrycie naˈkrɨʨ̑ɛ n
coś, co okrywa, zasłania, osłania cover
(rzeczownik odczasownikowy) od: nakryć cover
naczynia i sztućce na stole place setting

nakrycie głowy n
element stroju zakładany na głowę headgear

nakrętka naˈkrɛ̃ntka n
(potocznie, potoczny) nakręcane zamknięcie butelki cap
(technologia, technika, techniczny) element konstrukcyjny o wewnętrznym gwincie nut

naktuz n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wąska szafka stanowiąca podstawę kompasu okrętowego; binnacle

nakład ˈnakwat n
liczba egzemplarzy wydanej książki, czasopisma circulation edition

nakładać naˈkwadaʨ̑ v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ustanowić dla kogoś lub czegoś określony obowiązek albo karę impose
(regionalizm białostocki) zakładać ubranie put on
umieszczać przedmiot lub rozprowadzać substancję na innym przedmiocie albo substancji put

nakłaniać v
wywierać na kogoś wpływ, by coś wykonał persuade

nakłuwacz n
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd używany do nakłuwania palca w celu pobrania krwi na pasek do glukometru lancing device

nalegać v
mocno lub uparcie domagać się insist press urge

nalepka niepocztowa n
okolicznościowa naklejka nie posiadająca walorów znaczków pocztowych umieszczana na kopertach lub kartach pocztowych; cinderella cinderella stamp

nalewka naˈlɛfka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roślinny wyciąg alkoholowy stanowiący lekarstwo infusion tincture
(kulinaria) alkoholowy napój przygotowany z owoców, ziół, korzeni, zalanych spirytusem cordial liqueur

naleśnik naˈlɛɕɲik n
(kulinaria) cienki placek z rzadkiego ciasta, z mąki, mleka i jaj, smażony na patelni, podawany zwykle z nadzieniem, zwinięty w rulonik lub złożony w rożek; pancake crêpe
(środowiskowy) (fotografia) niewielki, cienki obiektyw pancake

należeć naˈlɛʒɛʨ̑ v
(tylko forma bezosobowa) należy = wypada, powinno się one should ought to
być członkiem jakiejś organizacji, społeczności, elementem zbioru belong
być w posiadaniu czyimś belong

należność naˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
kwota, którą trzeba komuś wypłacić amount due charge

należy naˈlɛʒɨ v
powinno się; warto, trzeba, wypada it be necessary one should

należycie ˌnalɛˈʒɨʨ̑ɛ adv
dokładnie, porządnie thoroughly
odpowiednio, właściwie appropriately

należyty ˌnalɛˈʒɨtɨ adj
(podniośle) właściwy; taki, jak należy due

nalot ˈnalɔt n
(potocznie, potoczny) niespodziewana akcja policji lub służb specjalnych polegająca na wkroczeniu do domu lub lokalu w celu przeprowadzenia kontroli, rewizji, aresztowania przestępców itp. bust raid
(wojskowość, wojskowy) atak powietrzny samolotów lub helikopterów na określony cel; airstrike air raid

nalot dywanowy ˈnalɔd ˌːɨvãˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) atak lotniczy z użyciem samolotów bombowych, mający na celu całkowite zniszczenie wyznaczonego terenu; carpet bombing

namacalny adj
możliwy do wyczucia zmysłem dotyku palpable tactile tangible touchable
niewątpliwy, oczywisty, pewny palpable

namaszczenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: namaścić anointing unction

namaszczenie chorych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sakrament udzielany osobom ciężko chorym; anointing of the sick

namawiać nãˈmavʲjäʨ̑ v
nakłaniać kogoś do czegoś; przekonywać kogoś, zachęcać persuade exhort

namdhari n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam sikhów; Namdhari Namdhari Sikh

namiot ˈnãmʲjɔt n
(turystyka, turystyczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj przenośnego schronienia z impregnowanej tkaniny, używanego przez jedną lub więcej osób; tent

namiętnie nãˈmʲjɛ̃ntʲɲɛ adv
w sposób namiętny; w sposób wywołujący pożądanie lub świadczący o pożądaniu passionately

namiętność nãˈmʲjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
silne, jednostronne zainteresowanie jakąś dziedziną passion
stan uczuciowy występujący z wielką siłą, w szczególności w odniesieniu do miłości fizycznej passion

namiętny nãˈmʲjɛ̃ntnɨ adj
o uczuciach, gestach, zachowaniach: pełen gwałtowności, namiętności, intensywności impassioned
żarliwy, pełen pasji, zamiłowania do czegoś passionate

namysł n
rozważenie czegoś w myślach cogitation considerance thought

nandu ˈnãndu n
(ornitologia, ornitologiczny) Rhea, szybki i duży nielot przypominający strusia; rhea

nano- ˈnãnɔ
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary miliard razy mniejsze od podstawowych nano-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z małymi rozmiarami lub niskim wzrostem nano-

nanomateriał ˌnãnɔ̃maˈtɛrʲjaw n
(technologia, technika, techniczny) polikrystaliczna substancja składająca się z ziaren o rozmiarze nieprzekraczającym 100 nanometrów w przynajmniej jednym wymiarze; nanomaterial

nanometr nãˈnɔ̃mɛtr̥ n
jednostka długości równa jednej miliardowej metra nanometre

nanożelazo ˌnãnɔʒɛˈlazɔ n
(technologia, technika, techniczny) żelazo składające się z ziaren o rozmiarze nieprzekraczającym 100 nanometrów w przynajmniej jednym wymiarze nanoiron

naos n
(architektura, architektoniczny) wewnętrzna część świątyni greckiej naos

napad ˈnapat n
(medycyna, medyczny) atak (choroby, dolegliwości) fit
atak, napaść, zaatakowanie; napadnięcie na kogoś aggression assault attack

napadać v
dokonywać napadu, niespodziewanie uderzać na coś lub na kogoś assail assault attack gang-bang hold up
gwałtownie występować przeciw czemu lub komu tilt
nagle opanowywać czyjeś zdrowie lub stan psychiczny come over
(meteorologia, meteorologiczny) spaść w znacznej ilości fall

napadowa nocna hemoglobinuria n
(medycyna, medyczny) rzadkie schorzenie erytrocytów objawiające się brakiem czynników broniących przed ich rozpadem; paroxysmal nocturnal hemoglobinuria

napalm ˈnapalm n
(chemia, chemiczny) substancja stosowana do zagęszczania lekkich paliw ciekłych w celu zwiększenia ich skuteczności jako bojowych środków zapalających; także gotowa zagęszczona mieszanina paliwowa; napalm

napalony ˌnapaˈlɔ̃nɨ adj
(potocznie, potoczny) podniecony seksualnie horny

napar ˈnapar n
spożywczy, leczniczy lub kosmetyczny płyn otrzymywany po zalaniu ziela (niekiedy owoców, kwiatów) gorącą wodą; infusion

naparstek naˈparstɛk n
(krawiectwo) metalowa nasadka na palec ułatwiająca wbijanie igieł przy ręcznym szyciu; thimble

napastliwy adj
miejący skłonność do zaczepek lub wszczynania kłótni aggressive quarrelsome
wyrażony lub coś wyrażający w sposób złośliwy quarrelsome

napastnik naˈpastʲɲik n
(sport, sportowy) w piłce nożnej: zawodnik mający za zadanie strzelać bramki; forward striker
strona atakująca, osoba dokonująca napaści attacker

napaść ˈnapaɕʨ̑ n
gwałtowny atak (zbrojny, słowny, itp.) assault

napełniać naˈpɛwʲɲäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się pełne fill
wywoływać stany emocjonalne fill
zajmować wszystkie wolne miejsca, np. w teatrze, na stadionie, na parkingu fill pervade
mieć coraz mniej wolnego miejsca wskutek zajęcia go przez coś fill

napierdalać ˌnapʲjɛrˈdalaʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) bić dotkliwie beat up
(wulgarnie, wulgaryzm) upijać się get pissed

napis ˈnapʲis n
napisana informacja o czymś caption credit inscription subtitle text

napisać naˈpʲisaʨ̑ v
wyrazić coś słowami na piśmie write type

napisy n
lista twórców filmu wyświetlana zwykle na jego zakończenie credits
tekst wyświetlany na ekranie podczas projekcji filmu lub nadawania programu telewizyjnego w celu przetłumaczenia dialogów lub udostępnienia ich osobom niedosłyszącym; subtitles

napisy końcowe naˈpʲisɨ kɔ̃j̃nˈʦ̑ɔvɛ n
dodawana na końcu filmu, programu telewizyjnego itp., lista nazwisk aktorów obsady i osób zaangażowanych w produkcję closing credits end credits final credits

napiwek naˈpʲivɛk n
pieniądze dodawane przez klienta do właściwej opłaty za usługę; tip

napić się v
przyjąć do ust i połknąć pewną ilość płynu have a drink wet whistle

napięcie naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) różnica potencjałów pola elektrycznego; (potocznie, potoczny) potencjał takiego pola względem Ziemi lub innego znanego punktu odniesienia tension voltage
(fizyka, fizyczny) naprężenie tension
stan psychiczny, podczas którego ktoś jest zaniepokojony, odczuwa obawę przed nadchodzącą sytuacją tension
(rzeczownik odczasownikowy) od: napiąć streching

napletek naˈplɛtɛk n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny osłaniający częściowo lub całkowicie żołądź prącia; foreskin prepuce

napoleon n
(numizmatyka, numizmatyczny) dawna złota moneta francuska; Napoleon napoleon

napoleoński adj
dotyczący życia i polityki Napoleona, charakterystyczny, typowy dla Napoleona, taki jak u Napoleona Napoleonic

napomnienie ˌnapɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
karcące ostrzeżenie chastisement exhortation injunction rebuke

napotny naˈpɔtnɨ adj
(medycyna, medyczny) taki, który powoduje intensywniejsze pocenie diaphoretic

naprawa naˈprava n
doprowadzanie czegoś do właściwego stanu, użyteczności, porządku; usuwanie błędów repair correction mend remedy renovation

naprawczy adj
służący do naprawy; podejmowany aby coś naprawić; związany z naprawą corrective reconstructive

naprawdę naˈpravdɛ particle
…potwierdzająca, że coś jest zgodne z prawdą, z rzeczywistością really

naprawiacz n
osoba, która naprawia jakieś urządzenie lub rzecz, usuwa usterkę i przywraca przydatność danego przedmiotu repairer

naprawiać naˈpravʲjäʨ̑ v
likwidować, usuwać uszkodzenia; ponownie doprowadzić coś do użyteczności repair fix

naproksen naˈprɔksɛ̃n n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) niesteroidowy lek przeciwzapalny, pochodna kwasu propionowego; naproxen

naprzeciw naˈpʃɛʨ̑if adv
po drugiej stronie, po przeciwnej stronie opposite vis-à-vis

naprzeciw naˈpʃɛʨ̑if preposition
po drugiej stronie, po przeciwnej stronie opposite against

naprzeciwko preposition
po przeciwnej stronie across opposite

naprzód ˈnapʃut adv
do przodu, przed siebie forward ahead forth forwards on
na czele, przed innymi ahead
zawczasu, z góry ahead

naprzód ˈnapʃut interjection
Naprzód! → (wojskowość, wojskowy) komenda nakazująca ruszenie do przodu forward quick march

napuszony adj
pełen pychy haughty lofty puffed up
rażący przesadą, sztucznością pompous bombastic

napój ˈnapuj n
(spożywczy) (kulinaria) płyn przeznaczony do picia; drink beverage

napój gazowany n
(spożywczy) zwykle orzeźwiający napój nasycony dwutlenkiem węgla soft drink fizzy drink pop soda

napęd ˈnapɛ̃nt n
(informatyka, informatyczny) urządzenie odczytujące lub zapisujące dane na tzw. nośnikach optycznych (płytach CD i DVD) lub dyskietkach disc drive disc storage

napęd taśmowy n
(informatyka, informatyczny) urządzenie do zapisywania danych na taśmie magnetycznej streamer tape drive

napędowy adj
związany z napędem, dotyczący napędu propulsive

napędzać naˈpɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
powodować funkcjonowanie jakiegoś mechanizmu, wprawiać w ruch drive propel

napływ n
gromadzenie / zgromadzenie się gdzieś substancji lotnej inflow
pojawianie się / pojawienie się gdzieś sporej ilości płynu inflow
liczne gromadzenie / zgromadzenie się w jakimś miejscu czego lub kogo inflow influx
pojawianie się / pojawienie się w kimś doznań, uczuć boost flush

narada naˈrada n
spotkanie, zwykle służbowe, w celu omówienia pewnych kwestii conference

naradzać naˈraʣ̑aʨ̑ v
rozmawiając, uzgadniać coś put heads together

naraz ˈnaras adv
jednocześnie, razem at the same time simultaneously
nagle, bez ostrzeżenia suddenly

narciarski narʲˈʨ̑arsʲci adj
charakterystyczny dla narciarza, przeznaczony dla narciarzy, dotyczący narciarstwa ski

narciarstwo narʲˈʨ̑arstfɔ n
dyscyplina sportowa obejmująca biegi, skoki, zjazdy na nartach; skiing

narciarstwo wodne narʲˈʨ̑arstfɔ ˈvɔdnɛ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca trzy konkurencje: slalom, skoki i jazdę figurową na nartach wodnych; waterskiing

narciarz ˈnarʲʨ̑aʃ n
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na nartach – po śniegu lub wodzie; także: zawodnik uprawiający narciarstwo skier

narcylen narˈʦ̑ɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (medycyna, medyczny) chemicznie czysty acetylen stosowany do krótkotrwałej narkozy poprzez inhalację narcylen

narcystycznie adv
w sposób narcystyczny narcissistically

narcyzm n
(psychologia, psychologiczny) cecha charakteru polegająca na samouwielbieniu i bezkrytycznym stosunku do swojej osoby narcissism narcism

nard nart n
(botanika, botaniczny) nazwa roślin z rodzaju kozłek, głównie kozłka lekarskiego (Valeriana officinalis), nardu celtyckiego (Valeriana celtica), a także nardu indyjskiego (Nardostachys Jatamansi), znanych od starożytności, stosowanych do produkcji pachnideł oraz jako składnik mieszanek leczniczych nard spikenard
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) olejek eteryczny uzyskiwany z nardu (1.2) używany w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym nard
przyjemnie pachnące części niektórych roślin, np. kozłka lekarskiego lub lawendy nard

narkolepsja n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na nadmiernej senności w ciągu dnia i napadach krótkiego oraz niekontrolowanego snu; narcolepsy

narkoleptyk n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na narkolepsję narcoleptic

narkoman narˈkɔ̃mãn n
osoba uzależniona od narkotyków drug addict junkie

narkomania ˌnarkɔ̃ˈmãɲja n
nałóg związany z ciągłą potrzebą zażywania narkotyków drug addiction narcomania

narkotyk narˈkɔtɨk n
substancja, którą przyjmowanie powoduje po jakimś okresie używania uzależnienie fizyczne; drug

narobić bigosu naˈrɔbʲiʥ̑ bʲiˈɡɔsu v
zrobić zamieszanie, ferment; zrobić kłopot, problem mess things up

narodnik n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) działacz rosyjskiego ruchu narodowo-demokratycznego z lat 1870-1890; narodnik

narodowościowy adj
dotyczący narodowości ethnic national

narodowość ˌnarɔˈdɔvɔɕʨ̑ n
przynależność do określonego narodu (np. polskiego, niemieckiego, rosyjskiego), poczucie przynależności do narodu; nationality

narodowy ˌnarɔˈdɔvɨ adj
charakterystyczny dla danego narodu (lub kraju zamieszkiwanego przez dany naród), związany z danym narodem lub krajem national

narodziny ˌnarɔˈʥ̑ĩnɨ n
akt przyjścia na świat potomstwa, dziecka birth childbirth nascence

narozrabiać jak pijany zając ˌnarɔzˈrabʲjäʨ̑ ˈjak pʲiˈjãnɨ ˈzajɔ̃nʦ̑ v
narobić gdzieś wiele zamieszania mess things up

narracja n
(książkowy) opowiadanie, relacjonowanie narration
(literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) sposób wypowiedzi w epickim utworze literackim lub w filmie prezentującej świat przedstawiony; narrative

narracyjny adj
(literacko) przedstawiający sobą występujące po kolei zdarzenia; stanowiący narrację narrational narrative

narszarab n
(kulinaria) zagęszczony sok, syrop lub sos z dojrzałych granatów popularny na Bliskim Wschodzie, w Turcji, Gruzji, Azerbejdżanie, na Ukrainie narsharab

narta ˈnarta n
(sport, sportowy) długa listwa wygięta z przodu do góry, ze specjalnym wiązaniem służącym do przymocowania do buta (zwykle też specjalnego), przeznaczona do jeżdżenia po śniegu; ski

narty ˈnartɨ n
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) jazda na nartach skiing

naruszać naˈruʃaʨ̑ v
zakłócać porządek, postępować wbrew regułom lub prawu violate transgress breach break infringe contravene

narwal ˈnarval n
(zoologia, zoologiczny) Monodon monoceros, duży ssak morski z charakterystycznym pojedynczym, spiralnie skręconym kłem, żyjący w morzach arktycznych; narwhal

narybek naˈrɨbɛk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) młode ryby (do ukończenia pierwszego roku życia), które po zużyciu zawartości woreczka żółtkowego rozpoczęły samodzielne zdobywanie pokarmu; alevin

narzeczona ˌnaʒɛˈʧ̑ɔ̃na n
kobieta, która jest w stanie narzeczeństwa, jest zaręczona fiancee fiancée

narzeczony n
mężczyzna w okresie narzeczeństwa fiance

narzekanie ˌnaʒɛˈkãɲɛ n
skarga, utyskiwanie complaint

narzekać naˈʒɛkaʨ̑ v
mówić w sposób wyrażający niezadowolenie complain beef bitch kick up a fuss

narzucać naˈʒuʦ̑aʨ̑ v
zmuszać kogoś do akceptacji czegoś impose

narząd płciowy n
(biologia, biologiczny) (anatomia, anatomiczny) narząd służący organizmowi do rozrodu sex organ

narzędnik naˈʒɛ̃ndʲɲik n
(gramatyka) piąty przypadek deklinacji polskiej, odpowiada na pytania (z) kim? (z) czym?; instrumental ablative

narzędzie naˈʒɛ̃ɲʥ̑ɛ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie zazwyczaj trzymane w ręku, służące do wykonywania danej czynności lub zadania; tool

naród ˈnarut n
grupa ludzi, których łączy wspólna kultura, język, religia, historia lub pochodzenie etniczne; nation people

nasada naˈsada n
część nasadzona na coś cover epiphysis
część, na której coś jest osadzone czy umocowane, stanowiąca podstawę base root

nasienie naˈɕɛ̇̃ɲɛ n
(dawniej, dawny) ród, potomstwo, dziecko offspring
(fizjologia, fizjologiczny) płyn zawierający plemniki, wytwarzany przez narządy rozrodcze mężczyzn i samców zwierząt; semen sperm

nasienny adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nasienia męskiego spermatic seminal spermic
(botanika, botaniczny) związany z nasionami seed seeded seedling

nasiono naˈɕɔ̃nɔ n
(botanika, botaniczny) zarodek powstały z zapłodnionego zalążka roślin nasiennych seed

naskórek naˈskurɛk n
najbardziej zewnętrzna warstwa skóry; epidermis

nastawa ołtarzowa n
(sztuka) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tylna dekoracja ołtarza kościelnego ustawiana na mensie; altarpiece

nastawić naˈstavʲiʨ̑ v
odpowiednio umiejscowić zwichniętą kość, złożyć złamaną kość put on
położyć na palniku na kuchence celem zagotowania adjust
przygotować psychicznie kogoś na coś set
skierować coś w daną stronę set

nastawnia naˈstavʲɲa n
(kolejnictwo) budynek z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym; signal box

nastawnik n
(elektryczność) (technologia, technika, techniczny) przyrząd sterowniczy, używany w tramwajach, lokomotywach, dźwigach elektrycznych itp., służący do przełączania w określonej kolejności obrotów zasilania maszyn i urządzeń elektrycznych przy sterowaniu ich pracą adjuster controller

nastawny adj
możliwy do nastawienia adjustable

nastolatek ˌnastɔˈlatɛk n
chłopiec w wieku od jedenastu do dziewiętnastu lat teenager

nastrajać naˈstrajäʨ̑ v
nadawać właściwy ton instrumentowi muzycznemu dispose tune

nastrojowy adj
dający miły, intymny nastrój romantic atmospheric mood moody

nastrój ˈnastruj n
(psychologia, psychologiczny) utrzymujący się jakiś czas stan psychiczny; humour mood humor cheer
wrażenia emocjonalne charakterystyczne dla danego utworu, filmu czy miejsca atmosphere ambience spirit

następca naˈstɛ̃mpʦ̑a n
ktoś obejmujący, dziedziczący po kimś jakąś funkcję, posadę, urząd itp. successor heir

następnie naˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
później, w chwili następnej then afterwards after

następny naˈstɛ̃mpnɨ adj
mający nastąpić, kolejny next following

następować ˌnastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
idąc wchodzić, trafiać na coś step on
występować po sobie kolejno follow follow up
zdarzać się, stać się, odbywać się, dochodzić do skutku occur ensue

następstwo naˈstɛ̃mpstfɔ n
następowanie po sobie succession
skutek, rezultat czegoś; zdarzenie następujące w konsekwencji innego zdarzenia/działania after-effect aftermath consequence

następujący adj
taki, który następuje, który będzie zaraz wymieniony following

nasycać naˈsɨʦ̑aʨ̑ v
o wilgoci, zapachu itp.: przepajać, przenikać, napełniać saturate

nasycony adj
(chemia, chemiczny) mający między atomami węgla oraz między nimi a innymi atomami jedynie wiązania pojedyncze saturated
(chemia, chemiczny) zawierający największą ilość czystej substancji saturated
pełen czego; będący w stanie sytości replete sated satiated

nasycony kwas tłuszczowy n
(spożywczy) rodzaj tłuszczu, w który bogate są zazwyczaj produkty pochodzenia zwierzęcego saturated fat saturated fatty acid

nasyp ˈnasɨp n
(architektura, architektoniczny) wał usypany w celu podniesienia terenu w danym miejscu; embankment

nasz naʃ pronoun
1 osoba lm: należący do nas lub mający związek z nami our ours

naszyjnik naˈʃɨjɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) (jubilerstwo, jubilerski) element biżuterii w postaci ozdoby na szyję; necklace

naszywka naˈʃɨfka n
niewielki emblemat do naszywania na ubranie, w szczególności na mundur patch

natarczywy adj
żądający coś w sposób natrętny importunate insistent pushy strident

natchnienie n
coś, co powoduje twórcze działanie inspiration
stan umysłowy twórczego ożywienia afflatus brainwave

natchniony naˈtçɲɔ̃nɨ adj
tworzący pod wpływem natchnienia inspirational inspired
wywołany lub wyrażony natchnieniem inspirational inspired

native speaker n
osoba posługująca się danym językiem jako językiem ojczystym native speaker

natomiast naˈtɔ̃mʲjast conjunction
w kontraście do tego, co powiedziano wcześniej however on the other hand while whereas

natron ˈnatrɔ̃n n
(chemia, chemiczny) bezbarwny minerał, uwodniony węglan sodu natron

natrzeć uszu ˈnaṭʃɛʨ̑ ˈuʃu v
(przenośnie, przenośnia) skarcić kogoś, udzielić komuś reprymendy give an earful

natręt ˈnatrɛ̃nt n
człowiek natrętny, nahalny, narzucający się, niemile widziany barnacle

natrętny naˈtrɛ̃ntnɨ adj
taki, który się komuś naprzykrza, taki, który nie daje spokoju, powraca lub powtarza się nettlesome

natura naˈtura n
przyroda i wszystko, co w niej zachodzi z wyłączeniem produktów działalności człowieka; nature

naturalista n
(literacko) pisarz, który tworzy w nurcie naturalizmu literackiego naturalist

naturalistyczny adj
właściwy naturalizmowi, charakteryzujący się naturalizmem naturalistic

naturalizacja ˌnaturalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił; naturalization

naturalizm ˌnatuˈralʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) kierunek usiłujący tłumaczyć wszystkie zjawiska działaniem praw natury; naturalism
(książkowy) uwypuklenie czegoś brutalnego naturalism
(literacko) (sztuka) kierunek powstały we Francji w XIX w., zakładający jak najwierniejsze ukazywanie życia, podkreślający czynniki biologiczne towarzyszące człowiekowi; ; naturalism
(pedagogika, pedagogiczny) kierunek oparty na założeniu, że pracę wychowawczą należy przystosować do psychologicznej natury dziecka; naturalism
(socjologia, socjologiczny) kierunek zakładający, że społeczeństwo jest integralną częścią przyrody, a jej prawa rządzą procesami społecznymi; naturalism

naturalnie ˌnatuˈralʲɲɛ adv
w sposób naturalny, zgodnie z naturą naturally

naturalność ˌnatuˈralnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co naturalne naturalness

naturalny ˌnatuˈralnɨ adj
charakterystyczny dla natury natural
najbardziej powszechny, zwykły natural
wykonany z surowców występujących w naturze natural

naturalny satelita ˌnatuˈralnɨ ˌsatɛˈlʲita n
(astronomia, astronomiczny) (zobacz) księżyc; natural satellite

natychmiast naˈtɨxmʲjast adv
w tej chwili; od razu; momentalnie immediately promptly right now

natychmiastowy adj
dziejący się natychmiast, bardzo szybko po jakimś wydarzeniu immediate instant instantaneous

natykać v
spotykać niespodziewanie come across

natężenie ˌnatɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
ilość wrażeń w jednostce czasu intensity

nauczanie ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: nauczać teach training tuition

nauczka n
przestroga na przyszłość powstała w wyniku przykrego doświadczenia lesson

nauczyciel ˌna<sup>w</sup>uˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
osoba zajmująca się nauczaniem; teacher

nauka naˈ<sup>w</sup>uka n
proces uczenia (siebie lub kogoś) study learn teach
usystematyzowana, wielokrotnie rzeczowo weryfikowana i rzetelna wiedza; science

nauki polityczne naˈ<sup>w</sup>uci ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɛ n
nauki zajmujące się problemami dotyczącymi polityki oraz zdobywaniem i sprawowaniem władzy w państwie; political science

naukowiec ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvʲjɛʦ̑ n
człowiek zajmujący się nauką; scientist

naukowy ˌna<sup>w</sup>uˈkɔvɨ adj
związany z nauką scientific

naurański ˌna<sup>w</sup>uˈrãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Nauru, wywodzący się z Nauru Nauruan

nawa ˈnava n
(architektura, architektoniczny) główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium; nave aisle

nawadniać v
doprowadzać wodę moisten

nawalić v
(potocznie, potoczny) zawieść w czymś, nie zdołać zrobić czegoś z własnej winy fail
(potocznie, potoczny) zepsuć się fail

nawarski adj
związany z Nawarrą, dotyczący Nawarry, pochodzący z Nawarry Navarrese Navarran

nawarzyć piwa naˈvaʒɨʨ̑ ˈpʲiva v
wpędzić siebie lub kogoś innego w kłopoty mess things up

nawałnica ˌnavawʲˈɲiʦ̑a n
(książkowy) bardzo obfity gwałtowny deszcz, śnieg, wiatr itp. blizzard storm
(książkowy) gwałtowna burza połączona z silnym wiatrem storm squall tempest
(książkowy) o atakującym wojsku; także o napierającym tłumie ludzi onrush onset onslaught

nawet ˈnavɛt particle
…wyrażająca zdziwienie mówiącego wywołane jakąś nietypową lub nieoczekiwaną sytuacją even
…wyrażająca obojętność mówiącego wobec czyjegoś wyboru even

nawias ˈnavʲjas n
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) parzysty znak graficzny w postaci łuków lub klamer zwróconych w przeciwne strony, który grupuje lub wyodrębnia tekst lub symbole i pełni pewną umowną rolę – piśmienniczą, matematyczną, programistyczną, w zapisie chemicznym itp.; bracket parenthesis
(termin typograficzny) każdy z dwóch łuków będących elementem nawiasu (1.1) bracket parenthesis

nawiasem mówiąc naˈvʲjasɛ̃m ˈːuvʲjɔ̃nʦ̑ adv
nadmieniając, dodając mimochodem, przy okazji, od niechcenia by the way

nawierzchnia naˈvʲjɛʃçɲa n
górna część drogi, placu, chodnika; pavement

nawietrzna naˈvʲjɛṭʃna n
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) burta od strony wiatru windward

nawietrzny naˈvʲjɛṭʃnɨ adj
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) mający tendencję do samoistnego obracania dzioba w stronę wiatru windward
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr windward

nawigacja n
(astronautyka, astronautyczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) prowadzenie statku, samolotu lub pojazdu kosmicznego navigation
(astronomia, astronomiczny) (lotnictwo, lotniczy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) nauka o prowadzeniu statków wodnych lub powietrznych navigation

nawijać v
zwijać coś na coś reel spool wind
(potocznie, potoczny) mówić dużo i nieprzerwanie carry on rap schmoose schmooze shmooze
(potocznie, potoczny) starać się komuś zaimponować converstate

nawilżać naˈvʲilʒaʨ̑ v
nasycać coś wilgocią; sprawiać, że powierzchnia czegoś staje się lekko wilgotna moisturize dampen moisten

nawiązywać v
przyczepiać wiązaniem coś do czegoś attach
zaczynać lub wznawiać kontakt, stosunki enter into establish
przywoływać jako wzór refer
o relacjach wytwarzać obustronnie pozytywne więzi be established be formed start

nawozić v
(rolnictwo, rolniczy) wzbogacać glebę nawozem fertilize
wożąc, zbierać co w jakimś miejscu bring

nawyk ˈnavɨk n
(psychologia, psychologiczny) nabyta skłonność do mechanicznego wykonywania jakiejś czynności, wynikająca z częstego jej wykonywania, także: sama ta czynność; habit custom trick

nawzajem naˈvzajɛ̃m adv
o wykonywaniu czynności przez podmiot zbiorowy każdy tak samo dla innego each other one another
przy podziękowaniu za życzenia używany do życzenia tego samego życzącemu likewise same to you

nawóz ˈnavus n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia nieorganicznego służący do polepszania jakości gleby fertilizer
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) środek pochodzenia organicznego służący do polepszania jakości gleby; fertilizer manure

nazajutrz naˈzajuṭʃ adv
(książkowy) na drugi dzień, kolejnego dnia day after following day next day

nazarejczyk n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (dawniej, dawny) Jezus Chrystus Nazarene
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek sekty judeochrześcijańskiej; Nazarene

nazaretańczyk n
mieszkaniec Nazaretu Nazarene

nazaretański adj
odnoszący się do Nazaretu, związany z Nazaretem Nazarene

naziemny adj
(botanika, botaniczny) rosnący nad powierzchnią ziemi overground
(zoologia, zoologiczny) prowadzący tryb życia na powierzchni ziemi a nie na drzewach czy innych poziomach terrestrial
o umiejscowieniu na powierzchni ziemi ground

nazista naˈʑista n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik nazizmu Nazi nazi

nazistowski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z nazizmem lub nazistami, dotyczący nazizmu lub nazistów Nazi

nazizm ˈnaʑism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza; Nazism Naziism

nazwa ˈnazva n
wyraz lub termin określający coś name

nazwa własna ˈnazva ˈvwasna n
(zobacz) rzeczownik własny proper noun

nazwisko naˈzvʲiskɔ n
nazwa rodziny, do której dana osoba należy; surname last name family name

nazwisko panieńskie n
nazwisko kobiety przed wyjściem za mąż maiden name

nazywać naˈzɨvaʨ̑ v
określać nazwą, mianem name call dub

nazywać rzeczy po imieniu naˈzɨvaʥ̑ ˈʒɛʧ̑ɨ ˌpɔ‿ĩˈmʲjɛ̇̃ɲu v
mówić szczerze, bez ogródek call a spade a spade

naćpany adj
(pospolicie) odurzony narkotykami stoned

nałogowy adj
dotyczący nałogu, z nałogiem chronic compulsive habitual inveterate
powodujący nałóg habit-forming

nałożnica n
(dawniej, dawny) kobieta żyjąca bez ślubu mężczyzną, który stoi wyżej w hierarchii społecznej concubine mistress

nałóg ˈnawuk n
(medycyna, medyczny) chroniczna potrzeba dostarczania szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem; addiction

naśladować ˌnaɕlaˈdɔvaʨ̑ v
powtarzać po kimś jakąś czynność copy imitate emulate follow

naśladowca n
osoba, która kogoś naśladuje, wzoruje się na kimś imitator mimic

naśladowczo adv
w sposób naśladowczy imitatively mimetically

naśladownictwo n
naśladowanie kogoś, wzorowanie się na kimś imitation emulation

naśmiewać się naˈɕmʲjɛvaʨ̑‿ɕɛ v
śmiejąc się drwić z kogoś lub czegoś scoff

naświetle n
(architektura, architektoniczny) okienko przy obrysie budynku wpuszczające światło do piwnic cellar window
(architektura, architektoniczny) wąskie okienko ponad framugą drzwi albo okna transom

neandertalczyk ˌnɛãndɛrˈtalʧ̑ɨk n
(paleoantropologia, paleoantropologiczny) Homo neanderthalensis, wymarły gatunek z rodzaju człowiek (Homo) lub podgatunek człowieka rozumnego; Neanderthal man neanderthal
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) osoba nieokrzesana Neanderthal

neandertalski ˌnɛãndɛrˈtalsʲci adj
od Neandertal, Neanderthal Neanderthal

neapolitańczyk ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Neapolu Neapolitan

neapolitański ˌnɛapɔlʲiˈtãj̃sʲci adj
związany z Neapolem lub neapolitańczykami Neapolitan

nefrolog nɛfˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób nerek nephrologist

nefryt ˈnɛfrɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; nephrite

negacja nɛˈɡaʦ̑ʲja n
zaprzeczenie, przeciwieństwo negation

negatyw nɛˈɡatɨf n
(fotografia) obraz na kliszy fotograficznej lub taśmie filmowej; negative

negatywnie adv
w sposób negatywny, ujemnie negatively

negatywność ˌnɛɡaˈtɨvnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co negatywne, pesymistyczne, ponure, mające zły wpływ negativity

negatywny ˌnɛɡaˈtɨvnɨ adj
niekorzystny dla kogoś, zły, niewłaściwy negative
wyrażający krytykę, dezaprobatę lub sprzeciw; przeczący negative
stwierdzający nieistnienie lub brak czegoś (w badaniu, eksperymencie, doświadczeniu) negative

negować nɛˈɡɔvaʨ̑ v
zaprzeczać deny
odrzucać, podważać słuszność czegoś deny

nekrologowy ˌnɛkrɔlɔˈɡɔvɨ adj
związany z nekrologiem, dotyczący nekrologu necrologic necrological

nekromancja n
(ezoteryka) wróżenie polegające na wywoływaniu duchów zmarłych w celu uzyskania od nich wiedzy o przyszłości; necromancy

nekromantka n
(fantasy) osoba płci żeńskiej posiadająca moc animacji, ożywiania trupów necromancer

nektarnik n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Nectariniidae; sunbird

nektarynka ˌnɛktaˈrɨ̃nka n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc nektarynki (1.1) nectarine
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) Prunus persica var. nucipersica, Prunus persica var. nectarina odmiana brzoskwini zwyczajnej o owocach z gładką skórką; nectarine

neo- ˈnɛɔ prefix
nowy, niedawny neo-

neodarwinistyczny adj
związany z neodarwinizmem neo-Darwinian

neodym nɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nd i liczbie atomowej 60; neodymium

neofaszysta ˌnɛɔfaˈʃɨsta n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neofaszyzmu neofascist

neofaszystowski ˌnɛɔfaʃɨˈstɔfsʲci adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z neofaszyzmem, właściwy neofaszyzmowi lub neofaszystom neo-fascist neofascist

neofaszyzm ˌnɛɔˈfaʃɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) współczesna doktryna polityczna lub ideologia, nawiązująca do faszyzmu; neo-fascism neofascism

neofita n
człowiek, który zmienił wyznanie na inne neophyte

neogen nɛˈɔɡɛ̃n n
(geologia, geologiczny) drugi okres ery kenozoicznej Neogene

neogotycki adj
wykorzystujący elementy charakterystyczne dla gotyku neogothic

neokantowski adj
(filozofia, filozoficzny) dotyczący neokantyzmu neo-Kantian

neoliberalizm n
(ekonomia, ekonomiczny) nurt we współczesnej myśli ekonomicznej głoszący zasady liberalizmu gospodarczego i wolnego rynku przy ograniczonej do minimum ingerencji państwa w gospodarkę; neoliberalism

neolit nɛˈɔlʲit n
(historia, historyczny, historycznie) końcowy okres epoki kamienia Neolithic Age

neolityczny ˌnɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
żyjący/mający miejsce w neolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego neolithic Neolithic

neologizm ˌnɛɔˈlɔɟism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub wyrażenie, które niedawno pojawiło się w danym języku; neologism

neon ˈnɛɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ne i liczbie atomowej 10; neon
szyld, reklama zbudowana z przezroczystych rurek wypełnionych neonem (1.1), który pod wpływem prądu elektrycznego świeci; neon light neon sign

neonatolog ˌnɛɔ̃naˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz, specjalista neonatologii neonatologist

neonatologia ˌnɛɔ̃natɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) specjalizacja medyczna zajmująca się noworodkami, ich rozwojem, schorzeniami i wadami rozwojowymi; neonatology

neonazista ˌnɛɔ̃naˈʑista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik neonazizmu neo-nazi

neonazistowski adj
związany z neonazizmem, dotyczący neonazizmu neo-Nazi

neoplatoński ˌnɛɔplaˈtɔ̃j̃sʲci adj
(filozofia, filozoficzny) związany z neoplatonizmen lub neoplatonikami, dotyczący neoplatonizmu lub neoplatoników Neo-Platonic Neoplatonic Neoplatonist

neopogański ˌnɛɔpɔˈɡãj̃sʲci adj
związany z neopoganizmem, dotyczący neopoganizmu neopagan

neopren nɛˈɔprɛ̃n n
(chemia, chemiczny) kauczuk syntetyczny chloroprenowy neoprene

neoprezbiter n
(kościelny) prezbiter w pierwszym roku po przyjęciu święceń newly ordained

nepalski nɛˈpalsʲci adj
odnoszący się do państwa Nepal Nepalese Nepali

nepotyzm nɛˈpɔtɨsm̥ n
obsadzanie podległych sobie stanowisk krewnymi i znajomymi nepotism

neptek n
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezaradna lub niezdarna inept

neptun ˈnɛptũn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Np i liczbie atomowej 93; neptunium

nerd nɛrt n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba pasjonująca się naukami ścisłymi, informatyką, grami komputerowymi itp. kosztem nieprzystosowania do życia społecznego, niezdolności utrzymywania stosunków towarzyskich lub niedbałości o formę fizyczną; nerd

nerka ˈnɛrka n
(anatomia, anatomiczny) narząd w układzie wydalniczym zwierząt; kidney
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oncorhynchus nerka, gatunek łososia; blueback salmon red salmon sockeye salmon
(środowiskowy) naczynie w kształcie nerki (1.1) używane w szpitalu kidney dish

nerkowy nɛrˈkɔvɨ adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący nerek renal nephric nephritic

nerpa ˈnɛrpa n
(zoologia, zoologiczny) Pusa hispida, mała foka o ciemnym futrze z jasnymi kolistymi plamami, żyje w głównie morzach arktycznych; ringed seal

nerw nɛrf n
(anatomia, anatomiczny) splot włókien okrytych wspólną otoczką, którego zadaniem jest przewodzenie bodźców czuciowych i ruchowych; nerve
(botanika, botaniczny) włókno w roślinach, głównie liściach, służące przewodzeniu i wzmacnianiu; nerve

nerwiakowłókniak n
(medycyna, medyczny) guzek lub guz o charakterze nowotworu łagodnego; neurofibroma schwannoma

nerwica n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenie czynności ośrodkowego układu nerwowego charakteryzujące się nadmierną jego pobudliwością i wzmożonymi reakcjami na negatywne bodźce zewnętrzne; neurosis

nerwowo nɛrˈvɔvɔ adv
w sposób nerwowy, zdradzający zdenerwowanie/poddenerwowanie/niepokój nervously

nerwowy nɛrˈvɔvɨ adj
(anatomia, anatomiczny) związany z nerwami, dotyczący nerwów nervous
o człowieku: taki, który szybko się denerwuje, ma słabe nerwy irritable

nestor ˈnɛstɔr n
(książkowy) lub (podniośle) najstarszy członek zrzeszenia, najbardziej doświadczony, najpoważniejszy przedstawiciel jakiejś zbiorowości; ktoś darzony powszechnym szacunkiem doyen
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o barwnym upierzeniu i metalicznym połysku; nestor

nestorianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca, zwolennik doktryny nestorianizmu Nestorian

nestorianizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańska doktryna chrystologiczna, która uznaje w Chrystusie dwie osoby, boską i ludzką, oraz neguje kult Marii jako Matki Boskiej; Nestorianism

nestoriański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nestorianizmu Nestorian

netbook n
mały, komputer przenośny mniejszy od notebooka, przeznaczony głównie do przeglądania Internetu, korzystania z aplikacji online oraz programów biurowych; netbook

netto ˈnɛtːɔ adv
o cenie, pensji itp.: po odliczeniu wszelkich dodatkowych kosztów clear take-home

nettop ˈnɛtːɔp n
(informatyka, informatyczny) komputer typu mini desktop przeznaczony do wykonywania podstawowych zadań (głównie związanych z Internetem), zużywający mniej energii od tradycyjnego komputera osobistego; nettop

netykieta ˌnɛtɨˈcɛta n
zbiór zasad obowiązujących w Internecie, np. w społecznościach internetowych, na forach, IRC-u, czacie itp.; netiquette

neurastenia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nerwica polegająca na pobudliwości, drażliwości i szybkim wyczerpywaniem się układu nerwowego; neurasthenia

neurasteniczny adj
(psychologia, psychologiczny) właściwy neurastenii neurasthenic

neurastenik n
(psychologia, psychologiczny) mężczyzna cierpiący na neurastenię neurasthenic

neurobiologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) termin na określenie różnych dziedzin nauki, których przedmiotem badań jest układ nerwowy; neurobiology neuroscience

neurochirurg ˌnɛwrɔˈçirurk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami układu nerwowego neurosurgeon

neurochirurgia ˌnɛwrɔçiˈrurʲɟja n
(medycyna, medyczny) nauka zajmująca się leczeniem operacyjnym i diagnostyką części chorób układu nerwowego; neurosurgery

neurochirurgiczny adj
związany z neurochirurgią neurosurgical

neurocybernetyczny adj
odnoszący się do neurocybernetyki, związany z neurocybernetyką neurocybernetic

neurocybernetyka n
(cybernetyka, cybernetyczny) dział biocybernetyki, cybernetyka modeli neurologicznych; neurocybernetics

neurofizjologia n
(medycyna, medyczny) fizjologia układu nerwowego neurophysiology

neurohormon n
(biochemia, biochemiczny) hormon wytwarzany przez tkankę nerwową; neurohormone

neurohormonalny adj
(biochemia, biochemiczny) dotyczący neurohormonów neurohormonal

neuroleptyk n
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek psychotropowy, który stosuje się w leczeniu psychoz i nerwic neuroleptic

neurolog nɛwˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu nerwowego neurologist

neurologia ˌnɛwrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się schorzeniami układu nerwowego neurology

neurologiczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący neurologii neurological

neuron n
(anatomia, anatomiczny) rodzaj elektrycznie pobudliwej komórki zdolnej do przetwarzania i przewodzenia informacji; neuron

neuropsychiatra n
specjalista w dziedzinie neuropsychiatrii neuropsychiatrist

neurotoksyna n
(biochemia, biochemiczny) substancja działająca destrukcyjnie na układ nerwowy; neurotoxin

neurotroficzny czynnik pochodzenia mózgowego n
białko wydzielane przez neurony, będące jednym z czynników wzrostu nerwów; BDNF brain-derived neurotrophic factor

neurotyczny ˌnɛwrɔˈtɨʧ̑nɨ adj
mający skłonność do nerwicowych reakcji lub cierpiący na nerwicę neurotic

neutralność n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sytuacja państwa, które nie bierze udziału w wojnie toczącej się między innymi państwami neutrality

neutralny nɛwˈtralnɨ ˌnɛ<sup>w</sup>uˈtralnɨ adj
taki, który nie opowiada się za żadną ze stron w sporze, bezstronny neutral

neutrino nɛwˈtrʲĩnɔ n
(fizyka, fizyczny) trwała cząstka elementarna, należąca do leptonów, mająca zerowy ładunek elektryczny i masę bliską zeru; neutrino

neutron nɛˈ<sup>w</sup>utrɔ̃n ˈnɛwtrɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków dolnych i jednego górnego; neutron

newsroom n
pomieszczenie telewizyjnej redakcji programów informacyjnych; newsroom

nganasański n
(językoznawstwo, językoznawczy) język nganasański; Nganasan

ni ɲi n
nazwa trzynastej litery alfabetu greckiego, „ν”; nu

ni chuja ˈɲi ˈxuja adv
(wulgarnie, wulgaryzm) zupełnie nic, ani trochę, w żadnym stopniu no fucking way fuck all

ni pies, ni wydra ˈɲi ˈpʲjɛsʲ ˈɲi ˈvɨdra idiom
(potocznie, potoczny) coś o czym trudno powiedzieć coś konkretnego, czego nie można określić znanymi pojęciami neither fish, nor fowl

niacyna ɲaˈʦ̑ɨ̃na n
(zobacz) witamina PP niacin

niby ˈɲibɨ conjunction
spójnik wyrażający relację podobieństwa as if

niby ˈɲibɨ particle
partykuła wyrażająca dystans mówcy wobec przytaczanego sądu seemingly supposedly

niby ˈɲibɨ preposition
przyimek wyrażający relację podobieństwa as if

nibynóżka ˌɲibɨ̃ˈnuʃka n
(biologia, biologiczny) specjalna wypustka plazmatyczna o zmiennym kształcie, występująca u niektórych pierwotniaków; pseudopod pseudopodium

nic ɲiʦ̑ indefinitePronoun
…sygnalizujący – zazwyczaj w połączeniu z przeczeniem – nieistnienie obiektu lub zdarzenia o właściwościach określonych w danym zdaniu nothing

nic a nic adv
w ogóle, wcale, ani trochę at all

nicejczyk n
mieszkaniec Nicei Nicaean Nicene

nicergolina ˌɲiʦ̑ɛrɡɔˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek rozszerzający naczynia, półsyntetyczna pochodna alkaloidów sporyszu nicergoline

nicielnica ˌɲiʨ̑ɛlʲˈɲiʦ̑a n
część krosna tkackiego, rodzaj ramy ze strunami, przez które przewleka się nitki osnowy; heddle

nick nʲik n
pseudonim używany w Internecie (na forach, czatach, portalach społecznościowych itp.); username

nicość n
pustka, brak, nieistnienie czegoś nothingness

nicpoń ˈɲiʦ̑pɔ̃ɲ n
człowiek bezwartościowy, lekkomyślny ne'er-do-well wastrel

nie ɲɛ particle
zaprzeczenie orzeczenia, także innych wyrazów not
zaprzeczenie w odpowiedzi na pytanie o prawdziwość czegoś no nope

nie (być) ˈɲɛ‿bɨʨ̑ v
forma pomocnicza, wyrażenie nie ma w czasie przyszłym, przeszłym i trybie przypuszczającym there be no not

nie bardzo ɲɛ‿ˈbarʣ̑ɔ adv
mało, co najwyżej częściowo, tylko trochę none too not quite not very

nie chwal dnia przed zachodem słońca ɲɛ‿ˈxfal ˈdʲɲa ˌpʃɛd‿zaˈxɔdɛ̃m ˈswɔ̃j̃nʦ̑a proverb
nie ciesz się z pozytywnych efektów zbyt wcześnie, bo możesz zapeszyć don't count your chickens before they're hatched never praise a ford till you get over one is only as good as one's last shift

nie czuć nóg ˈɲɛ‿ʧ̑uʨ̑ ˈnuk v
być bardzo zmęczonym po długim chodzeniu, bieganiu be dead on one’s feet

nie czyń drugiemu, co tobie niemiłe ˈɲɛ‿ʧ̑ɨ̃ɲ druˈɟɛ̃mu ˈʦ̑ɔ ˈtɔbʲjɛ ɲɛ̃ˈmʲiwɛ proverb
nie należy robić komuś rzeczy, które nie są miłe dla nas. what goes around comes around

nie kiwnąć palcem w bucie ɲɛ‿ˈcivnɔ̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑ɛ̃m ˈv‿buʨ̑ɛ v
(potocznie, potoczny) nie zdobyć się nawet na minimalny wysiłek not to lift a finger

nie ma ˈɲɛ‿ma v
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie istnieje there be no not
forma pomocnicza używana w czasie teraźniejszym do wyrażenia, że ktoś lub coś nie znajduje się w danym miejscu there be no not

nie ma dymu bez ognia ˈɲɛ‿ma ˈdɨ̃mu bɛz‿ˈɔɟɲa proverb
nie ma skutku bez przyczyny no smoke without fire

nie ma mowy ˈɲɛ‿ma ˈmɔvɨ idiom
o czymś zupełnie niemożliwym do zrealizowania; stanowcza odmowa no way

nie ma róży bez kolców ˈɲɛ‿ma ˈruʒɨ bɛs‿ˈkɔlʦ̑uf proverb
nie ma radości bez smutku; wszystko ma zalety i wady every rose has its thorns

nie ma za co
odpowiedź na „dziękuję” you're welcome

nie mieć zielonego pojęcia ˈɲɛ‿mʲjɛ̇ʥ̑ ˌʑɛlɔ̃ˈnɛɡɔ pɔˈjɛ̇̃ɲʨ̑a v
nic nie wiedzieć o czymś, zupełnie sobie czegoś nie wyobrażać not have the foggiest idea

nie mieć życia v
(potocznie, potoczny) nie mieć czasu na odpoczynek to be a total wrack

nie od razu Kraków zbudowano ˌɲɛ‿ɔd‿ˈrazu ˈkrakuv ˌzbudɔˈvãnɔ proverb
nie osiąga się natychmiast imponujących wyników Rome wasn't built in a day

nie puszczać pary z ust ɲɛ‿ˈpuʃʧ̑aʨ̑ ˈparɨ ˈz‿ust v
(potocznie, potoczny) zachowywać coś w tajemnicy, nic nie mówić, nie wygadywać się keep mum

nie rób drugiemu, co tobie niemiłe ˈɲɛ‿rub druˈɟɛ̃mu ˈʦ̑ɔ ˈtɔbʲjɛ ɲɛ̃ˈmʲiwɛ proverb
nie należy robić rzeczy, których sami nie chcielibyśmy doświadczyć od innych do as you would be done by

nie szata zdobi człowieka ɲɛ‿ˈʃata ˈzdɔbʲi ʧ̑wɔˈvʲjɛka proverb
nie należy oceniać ludzi po stroju czy wyglądzie, a po charakterze clothes do not make the man

nie ucz ojca dzieci robić
nie pouczaj kogoś, kto jest w jakiejś dziedzinie specjalistą don’t teach your grandmother how to suck eggs

nie widzieć dalej niż czubek własnego nosa ɲɛ‿ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʥ̑ ˈdalɛj ˈɲiʃ ˈʧ̑ubɛɡ vwasˈnɛɡɔ ˈnɔsa v
mieć ograniczone horyzonty, zainteresowania can’t see further than the end of one’s nose not to see an inch beyond one’s nose

nie wszystko złoto, co się świeci ɲɛ‿ˈfʃɨstkɔ ˈzwɔtɔ ˈʦ̑ɔ‿ɕɛ ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑i proverb
nie wszystko, co na pozór wydaje się idealne, jest takie w rzeczywistości all that glitters is not gold

nie wywołuj wilka z lasu ˌɲɛ‿vɨˈvɔwuj ˈvʲilka ˈz‿lasu proverb
nie przewiduj pesymistycznie, bo się sprawdzi let sleeping dogs lie talk of the devil – and the devil appears

nie- ɲɛ prefix
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwszy człon przymiotników złożonych oznaczający… un- a- im- in- -less non-

nieadekwatny adj
(książkowy) niezgodny z czymś, niedokładnie czemuś odpowiadający inadequate

nieagresja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewystępowanie zbrojne jednego państwa przeciwko innemu non-aggression nonaggression

nieakceptowalny adj
taki, który jest niemożliwy do zaakceptowania unacceptable

nieaktualny adj
taki, który nie jest aktualny; przestarzały, stary out of date out-of-date outdated

nieaktywność n
brak aktywności, bezczynność inactivity

nieaktywny ˌɲɛakˈtɨvnɨ adj
taki, który nie działa, nie jest aktywny/włączony do działania inactive

nieatrakcyjność ˌɲɛatrakˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest nieatrakcyjny, bycie nieatrakcyjnym unattractiveness

niebakteryjny adj
niemający związku z bakteriami; nie powodowany przez bakterie abacterial

niebezpieczeństwo ˌɲɛbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
sytuacja zagrażająca czemuś lub komuś, mogąca wywołać szkody danger hazard peril endangerment

niebezpiecznie ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑ʲɲɛ adv
tak, iż jest to groźnym, ryzykownym dangerously precariously unsafely

niebezpieczny ˌɲɛbɛsˈpʲjɛʧ̑nɨ adj
taki, który stanowi niebezpieczeństwo: jest groźny, szkodliwy lub taki, który może spowodować wypadek lub coś złego dangerous unsafe

niebiańskie pnie ɲɛˈbʲjä̃j̃sʲcɛ ˈpʲɲɛ n
dziesięciostopniowy system cykliczny używany w chińskiej filozofii, alchemii i astrologii; Celestial Stems Heavenly Stems

niebieskawy ˌɲɛbʲjɛˈskavɨ adj
w kolorze podobnym do niebieskiego bluish bluey

niebieski ɲɛˈbʲjɛsʲci adj
mający kolor piątego pasma tęczy, taki jak kolor pogodnego, bezchmurnego nieba, kwiatu lnu itp.; mający kolor podstawowy; blue
(astronomia, astronomiczny) dotyczący nieba jako pozornego sklepienia Ziemi celestial
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący nieba jako wyobrażanego miejsca pobytu Boga, bogów, aniołów, świętych itp. celestial heavenly

niebiesko adv
z użyciem niebieskiej barwy, z obecnością niebieskości bluely

niebiesko-zielony ˌɲɛbʲjɛskɔ‿ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
niebieski i zielony blue-green

niebieskogłowy ˌɲɛbʲjɛskɔɡˈwɔvɨ adj
taki, którego głowa częściowo lub całkowicie jest koloru niebieskiego blue-headed

niebieskonogi adj
taki, który ma niebieskie nogi blue-footed

niebieskooki ˌɲɛbʲjɛskɔˈːci adj
taki, który ma niebieskie oczy blue-eyed

niebieskoszyi adj
taki, który ma niebieską szyję blue-necked

niebieskozielony ˌɲɛbʲjɛskɔʑɛˈlɔ̃nɨ adj
zielony o odcieniu niebieskim cyan

niebo ˈɲɛbɔ n
(astronomia, astronomiczny) (meteorologia, meteorologiczny) część atmosfery lub kosmosu widziana z Ziemi jako otaczająca ją sfera; sky heaven
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mityczne miejsce, gdzie przebywa Bóg, bogowie heaven sky

nieboszczka n
kobieta, która umarła deceased

niebożę n
ze współczuciem o człowieku lub zwierzęciu cierpiącym lub poszkodowanym poor fellow

niebywale adv
w sposób niebywały, nietypowo, niezwykle uncommonly

niebywały adj
taki, który prawie się nie zdarza exceptional most unusual

niech ɲɛx particle
…używana do tworzenia trybu rozkazującego dla 3 (osoba) lp oraz 3 (osoba) lm let

niech cię głowa o to nie boli idiom
nie przejmuj się tym, nie troszcz się o to, to nie twój problem, kłopot don't worry about it that's not your problem

niech żyje ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ interjection
wiwat na cześć kogoś lub czegoś long live

niechcący ɲɛˈxʦ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adv
nieumyślnie, niezamierzenie, przypadkowo, nieświadomie involuntarily unintentionally

niechlujny ɲɛˈxlujnɨ adj
niestaranny, niedbały, byle jaki messy scruffy sloppy slovenly

niechrześcijański adj
taki, który nie wyznaje chrześcijańskiej religii unchristian

niechrześcijańsko adv
w sposób niechrześcijański unchristianly

niechybnie adv
nie do uniknięcia, na pewno, koniecznie assuredly unavoidably

niechętnie ɲɛˈxɛ̃ntʲɲɛ adv
w sposób niechętny, pełen niechęci lothly reluctantly unwillingly

niechętny ɲɛˈxɛ̃ntnɨ adj
nieprzychylnie nastawiony do kogoś averse
nieskory, taki, który nie chcący czegoś zrobić; (także, też) wyrażający niechęć, brak entuzjazmu grudging indisposed loath reluctant unwilling

niechęć ˈɲɛxɛ̃ɲʨ̑ n
brak chęci, pragnienia czegoś dislike
uprzedzenie, brak pozytywnych uczuć wobec jakiejś osoby lub rzeczy aversion

niecierpliwie ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivʲjɛ adv
okazując brak cierpliwości, z niecierpliwością eagerly impatiently

niecierpliwość ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak cierpliwości, brak umiejętności czekania na coś impatience restlessness

niecierpliwy ˌɲɛ̇ʨ̑ɛrˈplʲivɨ adj
taki, który nie umie długo czekać lub znosić czegoś; taki, który nie ma cierpliwości impatient

niecny adj
(książkowy) haniebny, niegodziwy, nikczemny ignoble

nieco ˈɲɛʦ̑ɔ adv
przysłówek informujący o niewielkim nasileniu bądź zakresie zjawiska lub cechy a bit a little bit a notch a trifle faintly mildly

nieco ˈɲɛʦ̑ɔ indefinitePronoun
zaimek informujący o niewielkiej liczbie (ilości) a little some
zaimek informujący o niewielkim nasileniu bądź zakresie zjawiska lub cechy a little some

nieczułość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: nieczuły insensitivity
odporność na coś, nieodczuwanie czegoś ((na przykład) bólu) insensitivity

nieczuły adj
odporny na szkodliwe wpływy insusceptible
pozbawiony wrażliwości, współczucia, okazywania reakcji emocjonalnych heartless impassible insensitive unfeeling callous dead

nieczystości n
brudy, śmieci, odchody litter refuse

nieczystość ɲɛˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) niezachowywanie zaleceń lub przykazań swojej religii odnośnie życia seksualnego impurity

nieczysty adj
niezgodny z nakazami obowiązującej w danym środowisku etyki impure

nieczytelny adj
niemożliwy do odczytania, nie dający się przeczytać unreadable

niedaleki adj
niezbyt oddalony w czasie upcoming
położony w niedużej odległości nearby

niedaleko ˌɲɛdaˈlɛkɔ adv
dość blisko, niezbyt daleko near

niedaleko pada jabłko od jabłoni ˌɲɛdaˈlɛkɔ ˈpada ˈjapw̥kɔ ˌːdʲ‿jabˈwɔ̃ɲi proverb
dzieci zwykle dziedziczą skłonności i cechy charakteru po rodzicach like father, like son the apple doesn't fall far from the tree

niedawno ɲɛˈdavnɔ adv
w niedalekiej przeszłości recently not long ago

niedawny adj
taki, który pochodzi z nieodległej przeszłości recent fresh

niedbały adj
wykonujący coś niedokładnie negligent sloppy heedless inadvertent inattentive slovenly
wyrażający lekceważenie casual
świadczący o braku staranności careless sloppy lax loose slovenly

niedobiałczenie ˌɲɛdɔbʲjawˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) niski poziom białka we krwi i w organizmie hypoproteinemia

niedobry adj
(o potrawie) bez smaku lub o niewłaściwym smaku unsavoury unsavory
bez optymizmu bad pessimistic
bez staranności bad poor shoddy
pozbawiony dobroci bad unkind
przynoszący szkodę ill malicious
taki, który nie jest odpowiedni, nie pasuje ill-fitting substandard

niedobór ɲɛˈdɔbur n
zbyt mała ilość czegoś shortage deficiency

niedochodowy adj
(ekonomia, ekonomiczny) z zasady nastawiony nie na osiąganie zysków, ale na realizację celów np. charytatywnych, oświatowych non-profit nonprofit

niedojrzały ˌɲɛdɔjˈʒawɨ adj
o człowieku: niedorosły; taki, który nie osiągnął dojrzałości, nie jest w pełni ukształtowany psychicznie lub fizycznie immature callow

niedokonany ˌɲɛdɔkɔ̃ˈnãnɨ adj
(gramatyka) opisujący czynność trwającą lub powtarzającą się imperfect imperfective

niedokończony adj
nie doprowadzony do końca, nie mający zakończenia unfinished

niedokrwienie ˌɲɛdɔˈkr̥fʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) lokalne zaburzenie ukrwienia będące skutkiem ograniczenia lub całkowitego zatrzymania dopływu krwi do tkanki lub narządu ischemia

niedokrwistość ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) choroba polegająca na niższym poziomie niektórych składników krwi; anemia anaemia

niedokrwistość Addisona-Biermera n
(medycyna, medyczny) (zobacz) niedokrwistość złośliwa Addison's anemia Addison–Biermer anemia Biermer's anemia

niedokrwistość złośliwa ˌɲɛdɔˈkr̥fʲistɔʑʥ̑ zwɔɕˈlʲiva n
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunologiczna, niedokrwistość niedoborowa wywołana zaburzeniem wchłaniania witaminy B12 pernicious anemia

niedomagać ˌɲɛdɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
chorować ail
źle funkcjonować be sick fail

niedomykalność zastawki mitralnej n
(medycyna, medyczny) wada serca zastawkowa, w której, z powodu niecałkowitego zamknięcia płatków zastawki mitralnej, dochodzi do wstecznego przepływu krwi z lewej komory do lewego przedsionka; mitral insufficiency mitral regurgitation

niedopałek ˌɲɛdɔˈpawɛk n
niedopalona pozostałość papierosa lub innego przedmiotu butt stub

niedorzeczność n
coś bez sensu, nie mające uzasadnienia absurdity inanity paranoea paranoia

niedorzeczny ˌɲɛdɔˈʒɛʧ̑nɨ adj
nie do rzeczy, niemający sensu ludicrous preposterous ridiculous

niedoskonałość ˌɲɛdɔskɔ̃ˈnawɔɕʨ̑ n
brak doskonałości imperfection

niedostatek ˌɲɛdɔˈstatɛk n
brak środków do życia poverty paucity
zbyt mała ilość shortage dearth insufficiency lack scarcity shortfall

niedostrzegalny adj
niemożliwy do dostrzeżenia, zobaczenia imperceptible inappreciable

niedostępny ˌɲɛdɔˈstɛ̃mpnɨ adj
taki, do którego nie ma dostępu, do którego nie każdy może dotrzeć inaccessible unavailable

niedosyt n
uczucie nienasycenia insufficiency

niedoszły adj
o człowieku: taki, który nie osiągnął zamierzonego celu wannabe

niedotlenienie n
(fizjologia, fizjologiczny) stan wynikły z niedostarczenia organizmowi dostatecznej ilości tlenu hypoxia hypoxiation

niedouczony ˌɲɛdɔ<sup>w</sup>uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
mający gruntowne braki w wiedzy na jakiś temat ignorant illiterate

niedowierzanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: nie dowierzać incredulity disbelief

niedołęga n
(pogardliwie) człowiek niezaradny życiowo bungler duffer lubber piker slouch wimp

niedościgły adj
taki, któremu nie da się dorównać inimitable unattainable unequalled unexcelled

niedoświadczony adj
nie mający doświadczenia w określonej dziedzinie inexperienced

niedożywienie ˌɲɛdɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
nieprawidłowy stan organizmu będący skutkiem trwającego przez dłuższy czas niedoboru składników pokarmowych, wynikający z niedoboru określonych składników odżywczych w pokarmach lub z niewielkiej ilości spożywanych pokarmów malnutrition undernutrition

niedrożność n
zator, brak drożności – swobodnego przepływu w przewodzie, rurze itd. blockage obstruction occlusion

niedużo ɲɛˈduʒɔ adv
niewiele, mało not much

niedziela ɲɛ̇ˈʥ̑ɛla n
siódmy i ostatni dzień tygodnia; Sunday

niedzielny ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ adj
odbywający się w niedzielę (niedziele), nawiązujący do niedzieli, odświętny Sunday

niedzielny kierowca ɲɛ̇ˈʥ̑ɛlnɨ cɛˈrɔfʦ̑a idiom
(żartobliwie) słaby kierowca, który rzadko jeździ samochodem (zwykle w dni świąteczne) Sunday driver

niedługo ɲɛˈdwuɡɔ adv
krótko not long shortly
niebawem; o czymś, co ma się zdarzyć w niedalekiej przyszłości before long soon

niedźwiednik n
treser, pogromca niedźwiedzi bear tamer

niedźwiedzi ɲɛ̇ˈʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑i adj
związany z niedźwiedziem, dotyczący niedźwiedzia bearish ursine

niedźwiedzica ˌɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ˈʥ̑iʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica niedźwiedzia she bear

niedźwiedź ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) duży, drapieżny ssak pokryty futrem z rodziny niedźwiedziowatych (Ursidae); bear

niedźwiedź biały ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʥ̑ ˈbʲjawɨ n
(zoologia, zoologiczny) (zobacz) niedźwiedź polarny White Bear

niedźwiedź polarny ˈɲɛ̇ʥ̑vʲjɛ̇ʨ̑ pɔˈlarnɨ n
(zoologia, zoologiczny) Ursus maritimus, gatunek zwierzęcia z rodzaju Ursus, o białym futrze, zamieszkujący Arktykę; polar bear

nieelastyczny adj
pozbawiony elastyczności inelastic

nieestetyczny ˌɲɛːstɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niezgodny z wymaganiami estetyki unaesthetic

nieetycznie adv
w sposób nieetyczny unethically

nieetyczny ˌɲɛːˈtɨʧ̑nɨ adj
niezgodny z etyką unethical

nieformalny ˌɲɛfɔrˈmalnɨ adj
taki, który nie ma charakteru oficjalnego, nie opiera się na obowiązujących przepisach informal

niefortunny ˌɲɛfɔrˈtũnːɨ adj
nieszczęśliwy, który nie ma szczęścia unfortunate infelicitous luckless unlucky untoward

niegodny adj
bez honoru, godności discreditable shameful undignified vile
nie zasługujący na co lub na kogo unworthy

niegodziwie adv
w sposób niegodziwy basely dishonorably dishonourably ignominiously knavishly meanly

niegodziwiec ˌɲɛɡɔˈʥ̑ivʲjɛʦ̑ n
(książkowy) ktoś niegodziwy, zły, nieuczciwy, nikczemny knave rascal scoundrel villain

niegodziwość ˌɲɛɡɔˈʥ̑ivɔɕʨ̑ n
(książkowy) haniebne, niegodziwe postępowanie; występek zasługujący na potępienie knavery villainy wickedness

niegodziwy adj
taki, który postępuje nieszlachetnie, nieuczciwie; (także, też) świadczący o niegodziwości vile wicked dishonorable ignoble iniquitous knavish

niegościnny adj
taki, który nie jest gościnny inhospitable

niegroźny adj
nieszkodliwy, który nie stanowi zagrożenia dla nikogo ani niczego harmless

niegrzeczny ɲɛˈɡʒɛʧ̑nɨ adj
zachowujący się niewłaściwie, nieuprzejmy impolite rude incivil naughty

niegustowny adj
w złym guście, bez smaku tasteless

niehigienicznie adv
w sposób niehigieniczny insanitarily

niehigieniczny ˌɲɛçiɟɛ̇̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
niezgodny z podstawowymi zasadami higieny unhygienic

niehonorowy adj
niezgodny z poczuciem honoru ignominious

nieinteligentnie adv
w sposób nieinteligentny unintelligently

nieistnienie ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstʲɲɛ̇̃ɲɛ n
fakt, że coś nie istnieje nonexistence non-existence

nieistotny ˌɲɛ<sup>j</sup>iˈstɔtnɨ adj
bez znaczenia, pozbawiony treści; nieważny, błahy negligible extraneous insignificant nonsignificant unimportant

niejadalny ˌɲɛ̇jaˈdalnɨ adj
nienadający się do jedzenia inedible

niejaki ɲɛ̇ˈjäci pronoun
jakiś, pewien, coś nieokreślonego lub ktoś nieokreślony certain some

niejasność n
brak jasności, dookreślenia, precyzji; dwuznaczność, niejednoznaczność, niezrozumiałość haziness obscurity

niejasny ɲɛ̇ˈjasnɨ adj
ciemny, słabo oświetlony dim
trudny do zrozumienia, mętny, zawiły, budzący wątpliwości unclear vague

niekiedy ɲɛ̇ˈcɛdɨ adv
(książkowy) niezbyt często, w nieregularnych odstępach czasu sometimes

niekoherentny ˌɲɛkɔxɛˈrɛ̃ntnɨ adj
niespójny, wewnętrznie sprzeczny lub odmienny; nielogiczny incoherent

niekompetentny ˌɲɛkɔ̃mpɛˈtɛ̃ntnɨ adj
nieposiadający pełnych kompetencji lub profesjonalizmu incompetent

niekompletny adj
nietworzący kompletu, nietworzący całości, niepełny incomplete

niekonsekwentny ˌɲɛkɔ̃w̃sɛˈkfɛ̃ntnɨ adj
pozbawiony konsekwencji (np. w działaniu, planach); sprzeczny, nielogiczny inconsequent inconsequential inconsistent

niekonstytucyjnie adv
w sposób niekonstytucyjny anticonstitutionally

niekonstytucyjność ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodność z konstytucją unconstitutionality

niekonstytucyjny ˌɲɛkɔ̃w̃stɨtuˈʦ̑ɨjnɨ adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) niezgodny z konstytucją unconstitutional

niekonwencjonalność ˌɲɛkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co niekonwencjonalne unconventionality

niekonwencjonalny ˌɲɛkɔ̃nvɛ̃nʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
taki, który wykracza poza ustalone schematy unconventional unorthodox

niekorzystnie adv
w sposób niekorzystny unfavorably unfavourably adversely disadvantageously

niektóry ɲɛˈkturɨ indefinitePronoun
niektórzy, niektóre w użyciu rzeczownikowym pewne osoby some people somebody someone
pewien należący do jakiegoś zbioru, ale nie każdy some

niekulturalny adj
cechujący się brakiem kultury uncultured

nielegalnie ˌɲɛlɛˈɡalʲɲɛ adv
w sposób nielegalny; niezgodnie z prawem illegally

nielegalność ˌɲɛlɛˈɡalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co nielegalne; sprzeczność z prawem illegality

nielegalny ˌɲɛlɛˈɡalnɨ adj
niezgodny z prawem illegal

nielegał n
(z rosyjskiej terminologii wywiadowczej) agent albo kadrowy pracownik wywiadu („nielegalnego”), który operuje na terytorium obcego państwa pod przykryciem, bez statusu dyplomatycznego illegal

nieletni adj
(potocznie, potoczny) który nie osiągnął pełnoletniości juvenile underage

nieletni n
w prawie karnym: osoba, która w momencie popełnienia czynu zabronionego nie ukończyła 17. roku życia minor

nieliczny ɲɛˈlʲiʧ̑nɨ adj
który nie jest liczny, którego nie jest dużo few not numerous small

nielogiczny adj
sprzeczny z prawidłami logiki illogical

nielojalnie ˌɲɛlɔˈjalʲɲɛ adv
w sposób nielojalny disloyally

nielojalność ˌɲɛlɔˈjalnɔɕʨ̑ n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nielojalne; cecha tych, którzy są nielojalni disloyalty

nielotność ɲɛˈlɔtnɔɕʨ̑ n
(biologia, biologiczny) zatracenie zdolności lotu, związane z całkowitym przystosowaniem się ptaków do życia na lądzie lub wodzie flightlessness

nielubiany ˌɲɛluˈbʲjãnɨ adj
taki, którego się nie lubi, nie wzbudzający sympatii dislike

nieludzki ɲɛˈluʦ̑ʲci adj
nie taki, jaki powinien cechować człowieka i stosunki między ludźmi inhuman

niemal ˈɲɛ̃mal particle
partykuła oznaczająca, że wyrażenie, którego dotyczy nie jest zgodne z prawdą, jednak niewiele brakuje, aby było. almost nearly practically

niematerialny adj
nie będący materią immaterial incorporeal insubstantial nonmaterial nonphysical substanceless
nie dotyczący spraw finansowych intangible

niemetal ɲɛ̃ˈmɛtal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny, który nie wykazuje żadnych właściwości metalicznych, np. nie przewodzi prądu elektrycznego; nonmetal

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci adj
związany z Niemcami, dotyczący Niemców lub Niemiec German German language

niemiecki ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
język używany w Niemczech, Austrii i części Szwajcarii (język niemiecki); German

niemierzalny adj
taki, który nie daje się zmierzyć, obliczyć incommensurable

niemieć ˈɲɛ̃mʲjɛ̇ʨ̑ v
tracić mowę, umiejętność wysłowienia się become speechless

niemiły ɲɛ̃ˈmʲiwɨ adj
niesympatyczny, wredny, zachowujący się wobec innych w odpychający sposób ungracious unkind
wywołujący nieprzyjemne uczucie unpleasant disagreeable

niemniej jednak
…przyłączająca zdanie lub wyrażenie, którego treść nie jest zgodna z tym, co można by wywnioskować z wcześniejszego kontekstu nonetheless however nevertheless notwithstanding

niemobilność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co niemobilne; trudność wprowadzenia w ruch; brak zdolności do przemieszczania, akomodacji do nowych warunków immobility

niemoc ˈɲɛ̃mɔʦ̑ n
bezsilność powerlessness
słabość weakness

niemoralnie adv
w sposób niemoralny, źle immorally

niemoralność n
cecha tego, co jest niemoralne; cecha tego, kto jest niemoralny immorality

niemoralny ˌɲɛ̃mɔˈralnɨ adj
niezgodny z zasadami postrzeganymi w danej społeczności za dobre i słuszne immoral

niemowlak n
(potocznie, potoczny) małe dziecko nieumiejące jeszcze mówić baby

niemowlę ɲɛ̃ˈmɔvlɛ n
małe dziecko nie umiejące jeszcze mówić; baby

niemożliwość n
cecha tego, co niemożliwe impossibility

niemożliwy ˌɲɛ̃mɔʒˈlʲivɨ adj
taki, którego nie da się urzeczywistnić impossible

niemożność n
brak sposobności zrealizowania czegoś, brak możliwości impossibility
brak zdolności do czynu, brak możności inability

niemy ˈɲɛ̃mɨ adj
taki, który nie może mówić mute dumb

niemądry ɲɛ̃ˈmɔ̃ndrɨ adj
mający małą wiedzę, niezbyt mądry unwise

niemęski adj
tchórzliwy, o słabym charakterze unmanly

nienaganny adj
(książkowy) niedający powodu do jakichkolwiek zarzutów impeccable

nienaprawialny adj
taki, którego nie można naprawić irreclaimable

nienarodzony ˌɲɛ̃narɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
taki, który się (jeszcze) nie narodził/urodził unborn

nienaturalny ˌɲɛ̃natuˈralnɨ adj
taki, który nie wynika z praw natury unnatural

nienawidzić ˌɲɛ̃naˈvʲiʥ̑iʨ̑ v
czuć nienawiść do jakiegoś obiektu (osoby czy przedmiotu) lub pojęcia; być do czegoś lub kogoś bardzo negatywnie nastawionym; mieć silną awersję, niechęć wobec czegoś lub kogoś hate detest

nienawistnie ˌɲɛ̃naˈvʲistʲɲɛ adv
w sposób nienawistny, pełen nienawiści hatefully

nienawistnik n
ktoś, kto nienawidzi hater

nienawiść ɲɛ̃ˈnavʲiɕʨ̑ n
silna niechęć, awersja, wrogość hate hatred

nienormalnie ˌɲɛ̃nɔrˈmalʲɲɛ adv
w sposób nienormalny abnormally

nienormalność n
(potocznie, potoczny) (psychologia, psychologiczny) przejawianie cech typowych dla zaburzeń psychicznych craziness
odchylenie od normy abnormality strangeness

nienormalny ɲɛnɔrˈmalnɨ adj
taki, który odbiega od pewnej normy abnormal

nieobecny ˌɲɛɔˈbɛʦ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) zamyślony, nieuważny absent absent-minded
taki, którego nie ma tam, gdzie się go spodziewa absent

nieobliczalny adj
niedający się przewidzieć lub wytłumaczyć incalculable erratic
reagujący w sposób nieoczekiwany incalculable
taki, którego nie można obliczyć incalculable

nieobserwowalny adj
niemożliwy do zaobserwowania w jakikolwiek sposób unobservable

nieoczekiwanie ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ adv
nagle, niespodziewanie unexpectedly

nieoczekiwany ˌɲɛɔʧ̑ɛciˈvãnɨ
taki, którego nikt nie oczekiwał, nie spodziewał się unexpected

nieodmienny ˌɲɛɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
(gramatyka) o wyrazie: taki, który nie odmienia się, który ma wszystkie formy gramatyczne takie same uninflected

nieodpowiedni ˌɲɛɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
niewłaściwy, niespełniający warunków inappropriate improper unsuitable inadequate undesirable

nieodpowiednio ˌɲɛɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
w sposób nieodpowiedni inappropriately

nieodpowiedzialny ˌɲɛɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
taki, który nie poczuwa się do odpowiedzialności za swoje czyny, nie przewiduje konsekwencji, na którym nie można polegać irresponsible

nieodwołalnie adv
bez odwołania, bezpowrotnie irrevocably

nieodwracalność n
cecha tego, co nieodwracalne irreversibility

nieodwracalny adj
taki, którego nie można usunąć, cofnąć; uniemożliwiający przywrócenie do poprzedniego stanu irreversible irredeemable irreparable

nieodzowny ˌɲɛɔdˈzɔvnɨ adj
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; konieczny, niezastąpiony indispensable necessary required

nieoficjalnie ˌɲɛɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
w sposób nieoficjalny unofficially

nieoficjalny adj
taki, który nie został podany oficjalnie do wiadomości unofficial

nieograniczony ˌɲɛɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
nie mający żadnych ograniczeń, niczym nie skrępowany unlimited boundless

nieokreślony ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
niejasny, nieprecyzyjny, niezupełnie zdefiniowany, niezupełnie określony indefinite undetermined vague unnamed unspecified

nieomylnie ˌɲɛɔ̃ˈmɨlʲɲɛ adv
w sposób nieomylny unerringly

nieomylny ˌɲɛɔ̃ˈmɨlnɨ adj
taki, który się nie myli infallible

nieopisywalny ˌɲɛɔpʲisɨˈvalnɨ adj
niemożliwy do opisania incommunicable

nieopodal ˌɲɛɔˈpɔdal preposition
w sąsiedztwie, otoczeniu close

nieopłacalny adj
taki, który nie pokrywa poniesionych kosztów i przynosi straty uneconomic

nieorganiczny adj
powstający bez konieczności udziału organizmów żywych inorganic anorganic

nieoryginalny adj
pozbawiony oryginalności unoriginal

nieosiągalny ˌɲɛɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
taki, którego nie da się osiągnąć inaccessible unattainable unachievable unavailable unobtainable

nieostrożnie adv
w sposób nieostrożny incautiously unwarily

nieostrożny ˌɲɛɔˈstrɔʒnɨ adj
taki, który nie jest ostrożny, który nie uważa careless heedless unwary

nieowłosiony ˌɲɛɔvwɔˈɕɔ̃nɨ adj
nie mający włosów, nieporośnięty włosami hairless

nieożywiony ˌɲɛɔʒɨˈvʲjɔ̃nɨ adj
taki, który nie jest żywym organizmem inanimate lifeless

niepalność ɲɛˈpalnɔɕʨ̑ n
niezdolność do palenia się incombustibility

niepamięć ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
brak pamięci o czymś lub kimś, zapomnienie oblivion

nieparzysty ˌɲɛpaˈʒɨstɨ adj
(matematyka, matematyczny) niedzielący się przez dwa odd uneven

niepewnie ɲɛˈpɛvʲɲɛ adv
od: niepewny uncertainly

niepewność ɲɛˈpɛvnɔɕʨ̑ n
brak pewności uncertainty insecurity

niepewny ɲɛˈpɛvnɨ adj
chwiejny, mający wątpliwości lub wzbudzający wątpliwości faltering
ciężki do przewidzenia, niebezpieczny, ryzykowny; taki, który nie jest pewny, oczywisty, jasny uncertain
taki, na którym nie można polegać, nie zaufany unreliable

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi adj
niebędący dojrzałym minor underage

niepełnoletni ˌɲɛpɛwnɔˈlɛtʲɲi n
osoba przed wkroczeniem w wiek dojrzały non-adult

niepełnosprawność ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɔɕʨ̑ n
bycie niepełnosprawnym, cecha osoby niepełnosprawnej disability

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ adj
nieosiągający wystarczających władz fizycznych lub umysłowych wskutek ułomności swego ciała disabled handicapped HC crippled

niepełnosprawny ˌɲɛpɛwnɔˈspravnɨ n
osoba niepełnosprawna (1.1) HC crippled disabled disabled person handicapped

niepełny adj
nieobejmujący całości incomplete
niewypełniony po brzegi less than full

niepiśmienny adj
taki, który nie umie pisać unlettered

niepoczytalność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) brak możliwości rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem z powodu choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego lub innego zakłócenia czynności psychicznych insanity

niepodległość ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
niezależność państwa od innych państw pod względem stosunków zewnętrznych i spraw wewnętrznych; independence

niepodległy ˌɲɛpɔdˈlɛɡwɨ adj
mający niepodległość; niezależny independent

niepodobny adj
niewykazujący podobieństwa dissimilar unlike

niepodważalny adj
taki, którego nie da się podważyć irrefutable airtight unassailable unimpeachable

niepodzielny ˌɲɛpɔˈʥ̑ɛlnɨ adj
nie dający się podzielić, nie do podziału indivisible

niepokalane poczęcie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) poczęcie osoby ludzkiej bez przekazania jej grzechu pierworodnego immaculate conception

niepokalaność n
(rzadki, rzadko używany) stan bycia niepokalanym immaculateness

niepokalany adj
w sensie duchowym: nieobarczony winą czy zmazą immaculate

niepokoić ˌɲɛpɔˈkɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
wzbudzać niepokój, martwić disturb disquiet

niepokój ɲɛˈpɔkuj n
stan emocjonalny, który charakteryzuje się napięciem, pobudzeniem psychicznym, brakiem równowagi anxiety agitation concern unease uneasiness

niepomyślny ˌɲɛpɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
który nie jest po czyjejś myśli, który komuś nie sprzyja adverse unfavourable unlucky unsuccessful

niepoprawny adj
niezgodny częściowo lub zupełnie z ustalonymi regułami evil inaccurate incorrect invalid
taki, który nie zamierza lub nie daje się poprawić incorrigible incurable unreformed unregenerate

nieporozumienie ˌɲɛpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
pomyłka wynikła z niewłaściwego zrozumienia słów, sytuacji misunderstanding

nieporządek n
brak porządku disorder

nieporządnie adv
w sposób pozbawiony porządku untidily

nieposłuszeństwo ˌɲɛpɔswuˈʃɛ̃j̃stfɔ n
cecha kogoś, kto jest nieposłuszny; brak posłuszeństwa disobedience defiance

nieposłusznie adv
w sposób nieposłuszny contumaciously defiantly disobediently insubordinately restively waywardly

nieposłuszny adj
odznaczający się nieposłuszeństwem disobedient insubordinate contrary contumacious defiant restive

niepotrzebny ˌɲɛpɔˈṭʃɛbnɨ adj
taki, który nie jest potrzebny unnecessary useless dispensable needless redundant spare

niepoważny adj
niedający się traktować poważnie charquid flippant frivolous jiveass nonserious ridiculous
niezachowujący powagi i odpowiedzialności irresponsible nonserious

niepowodzenie ˌɲɛpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przeciwieństwo powodzenia, sukcesu; przegrana, porażka failure misadventure misfortune

niepowstrzymany adj
niedający się powstrzymać, powściągnąć inexorable irrepressible unstoppable

niepowtarzalność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest niepowtarzalne; cecha tych, którzy są niepowtarzalni uniqueness

niepowtarzalny adj
wyjątkowy, nadzwyczajny, jedyny w swoim rodzaju inimitable unique

niepozorny ˌɲɛpɔˈzɔrnɨ adj
niewielki, nie rzucający się w oczy, nie zwracający na siebie uwagi inconspicuous

niepożądany adj
taki, jakiego się unika; odwrotny do zamierzonego adverse de trop inadvisable inexpedient intrusive undesirable

nieprawda ɲɛˈpravda n
coś co jest niezgodne z prawdą untruth

nieprawdziwie ˌɲɛpravʲˈʥ̑ivʲjɛ adv
w sposób nieprawdziwy untruly

nieprawdziwy ˌɲɛpravʲˈʥ̑ivɨ adj
taki, który nie jest prawdziwy untrue

nieprawidłowo ˌɲɛpravʲidˈwɔvɔ adv
w sposób nieprawidłowy incorrectly

nieprawidłowość n
brak prawidłowości anomaly
odstępstwo od norm incorrectness

nieprawidłowy ˌɲɛpravʲidˈwɔvɨ adj
niezgodny z normą; niezgodny z tym, co prawidłowe incorrect irregular abnormal

nieprecyzyjny ˌɲɛprɛʦ̑ɨˈzɨjnɨ adj
pozbawiony precyzji, niedokładny, nieścisły imprecise inaccurate

nieprofesjonalnie adv
w sposób pozbawiony profesjonalizmu amateurishly unprofessionally

nieproszony adj
taki, którego się nie oczekuje unasked unbidden unsolicited

nieprzechodni ˌɲɛpʃɛˈxɔdʲɲi adj
(gramatyka) o czasowniku: niemający formy strony biernej intransitive

nieprzekonywalny adj
niedający się przekonać inconvincible

nieprzekupność n
(książkowy) cecha tego, co jest nieprzekupne; cecha tych, którzy są nieprzekupni incorruptibility

nieprzekupny adj
niedający się przekupić incorruptible uncorruptable

nieprzemakalny ˌɲɛpʃɛ̃maˈkalnɨ adj
nieprzepuszczający wody ani wilgoci watertight

nieprzetłumaczalny ˌɲɛpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
niemożliwy do przetłumaczenia, nie dający się przetłumaczyć na inny język untranslatable

nieprzewidywalny ˌɲɛpʃɛvʲidɨˈvalnɨ adj
taki, którego nie da się przewidzieć unpredictable unforeseeable

nieprzygotowany ˌɲɛpʃɨɡɔtɔˈvãnɨ adj
taki, który zaniedbał przygotowań unprepared

nieprzyjaciel ˌɲɛpʃɨˈjäʨ̑ɛl n
ktoś wrogo nastawiony wobec kogoś lub czegoś enemy foe
(wojskowość, wojskowy) wroga armia, ogół wrogich wojsk enemy foe

nieprzyjacielski adj
(przestarzałe, przestarzały) dotyczący zachowań lub emocji pochodzących od osoby wrogo nastawionej hostile inimical
związany z nieprzyjacielem militarnym enemy

nieprzyjazny ˌɲɛpʃɨˈjaznɨ adj
który nie sprzyja, nastawiony niechętnie, wrogo unfriendly inimical dour

nieprzyjemnie ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mʲɲɛ adv
w sposób nieprzyjemny, niemiło unpleasantly

nieprzyjemność n
nieprzyjemna sytuacja albo rzecz trouble unpleasantness

nieprzyjemny ˌɲɛpʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
sprawiający przykrość, wywołujący niemiłe odczucia unpleasant abrasive distressful distressing icky nasty

nieprzytomny ˌɲɛpʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
taki, który stracił przytomność, świadomość unconscious senseless

nierafinowany adj
taki, który nie został poddany procesowi rafinacji (oczyszczania) unrefined

nieraz ˈɲɛras adv
czasami, niekiedy sometimes
wiele razy, często many a time many time

nierdzewny adj
nieulegający rdzewieniu, odporny na rdzewienie stainless

nierealnie adv
w sposób nierealny unreally

nierealny ˌɲɛrɛˈalnɨ adj
pozbawiony zdrowego rozsądku, nie mający realnych podstaw airy-fairy
taki, którego nie da się urzeczywistnić impracticable
taki, który nie istnieje w rzeczywistości unreal

nieregularny adj
pojawiający się, działający, występujący, w nierównych odstępach czasu irregular

niereligijność n
brak religijności, bycie niereligijnym, niewiara irreligion

niereligijny ˌɲɛrɛlʲiˈɟijnɨ adj
charakteryzujący się brakiem religijności irreligious

nierozdzielny adj
nie dający się rozdzielić, nie do podziału inseparable indissoluble

nierozerwalnie adv
w sposób trwały indissolubly inextricably inseparably

nierozerwalny adj
taki, który nie daje się rozerwać; trwale wiążący indissoluble inseparable inextricable

nierozpoznawalny ˌɲɛrɔspɔznaˈvalnɨ adj
taki, który nie daje się rozpoznać unrecognisable unrecognizable

nierozsądnie ˌɲɛrɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
w sposób nierozsądny unwisely nonsensically unreasonably

nierozsądny adj
bez rozsądku unreasonable imprudent doted folious fon foolish

nierozważnie ˌɲɛrɔzˈvaʒʲɲɛ adv
w sposób nierozważny, bezmyślnie, nierozsądnie, lekkomyślnie carelessly inconsiderately

nierozłączka ˌɲɛrɔzˈwɔ̃n͇ʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) mała papuga żyjąca w Afryce, zawsze w parze z inną; lovebird

nieruchomo ˌɲɛruˈxɔ̃mɔ adv
bez ruchu, nie poruszając się, nie wykonując żadnych ruchów motionlessly without motion

nieruchomość ˌɲɛruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) grunt, budynek trwale związany z gruntem lub część budynku, które stanowią odrębny przedmiot własności; estate

nieruchomy ˌɲɛruˈxɔ̃mɨ adj
bez ruchu, nie zmieniający pozycji, położenia immobile immovable

nierytmiczny adj
nie mający rytmu, nieregularny arythmic rhythmless

nierzeczywisty adj
taki, który nie istnieje w rzeczywistości unreal irreal

nierządnica ˌɲɛʒɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
(dawniej, dawny) (przestarzałe, przestarzały) kobieta uprawiająca nierząd harlot

nierób n
(pogardliwie) człowiek stroniący od pracy loafer

nieróbstwo n
(pogardliwie) uchylanie się od pracy, obowiązków idleness

nierówność ɲɛˈruvnɔɕʨ̑ n
brak równości, nierównowaga lub brak sprawiedliwości disparity inequity nonequality

nierówny ɲɛˈruvnɨ adj
mający nieregularny kształt irregular

niesamodzielny adj
taki, który nie jest samodzielny, który często korzysta z cudzej pomocy not self-reliant

niesamowity ˌɲɛsãmɔˈvʲitɨ adj
bardzo intensywny, wyróżniający się nasileniem extraordinary great

niesforny adj
nieposłuszny, niegrzeczny, niezdyscyplinowany unruly riotous

nieskazitelnie ˌɲɛskaʑiˈtɛlʲɲɛ adv
w sposób nieskazitelny impeccably

nieskazitelny adj
bez skazy, bez zanieczyszczeń flawless impeccable pristine unblemished unspotted unsullied
niemający żadnej skazy moralnej immaculate irreproachable squeaky clean stainless unblemished unspotted

nieskomplikowany ˌɲɛskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
prosty, łatwy, niezłożony uncomplicated

nieskończoność n
(matematyka, matematyczny) dowolna liczba kardynalna większa od każdej liczby naturalnej infinity
(matematyka, matematyczny) punkt leżący "na horyzoncie" do którego może dążyć funkcja lub ciąg infinity
(matematyka, matematyczny) właściwość zbioru liczniejszego od każdego zbioru n-elementowego, gdzie n jest liczbą naturalną infinity
(potocznie, potoczny) lemniskata, symbol nieskończoności (1.5), ∞ infinity symbol lemniscate
brak końca i granic w czasie endlessness infinity
brak końca i granic w przestrzeni endlessness infinity

nieskończony ˌɲɛskɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) trwający niezwykle długo, nieustający never-ending unending
niemający końca, niekończący się endless interminable

nieskromnie adv
w sposób nieskromny immodestly

nieskromność n
cecha tego, kto jest nieskromny immodesty

nieskromny ɲɛˈskrɔ̃mnɨ adj
bez oznak zawstydzenia immodest

nieskuteczny adj
pozbawiący skuteczności, niedziałający ineffective ineffectual inefficacious inefficient

nieskładny adj
niezręcznie sformułowany incoherent

niesmaczny ɲɛˈsmaʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) niegrzeczny, ordynarny, wzbudzający niesmak, w złym smaku tasteless unsavoury
nie mający dobrego smaku tasteless unpalatable unsavory

niesmak ˈɲɛsmak n
(przenośnie, przenośnia) przykre wrażenie disgust

niespodzianka ˌɲɛspɔˈʥ̑ãŋka n
coś, czego się ktoś nie spodziewa surprise

niespodziewanie ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãɲɛ adv
w sposób nieoczekiwany, niespodziewany, powodujący zaskoczenie out of the blue unexpectedly

niespodziewany ˌɲɛspɔʥ̑ɛˈvãnɨ adj
zdarzenie, którego się nie spodziewano; rzecz zaskakująca, nieoczekiwana, nagła unexpected

niespokojny ˌɲɛspɔˈkɔjnɨ adj
nerwowy nervous restless
o czasach, okolicznościach: trudny, zmienny turbulent
pełen niepokoju, lęku, zaniepokojony anxious uneasy

niesprawiedliwość ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
brak sprawiedliwości injustice
niesprawiedliwy czyn; przykre, niesprawiedliwe zdarzenie injustice

niesprawiedliwy ˌɲɛspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
taki, który nie jest sprawiedliwy; postępujący wbrew zasadom sprawiedliwości unfair unjust inequitable

niespójny adj
niebędący zwartą całością loose
nieukładający się w logiczną całość incoherent

niestabilny ˌɲɛstaˈbʲilnɨ adj
chwiejny, który nie ma stabilizacji, który się łatwo zmienia unstable

niestałość ɲɛˈstawɔɕʨ̑ n
zmienność, brak stałości, trwałości (np. w przekonaniach) inconstancy instability

niestały adj
taki, który często zmienia upodobania, poglądy, świadczący o braku stałości unsteady changeable versatile

niestety ɲɛˈstɛtɨ particle
…służąca do wyrażania żalu, że dana sytuacja ma miejsce unfortunately sadly

niestosowność ˌɲɛstɔˈsɔvnɔɕʨ̑ n
brak stosowności; cecha tego, co jest niestosowne inappropriacy inappropriateness ineptitude

niestrawiony ˌɲɛstraˈvʲjɔ̃nɨ adj
nie uległy trawieniu undigested

niestrawność n
(medycyna, medyczny) ostre zaburzenie w trawieniu, dyspepsja indigestion dyspepsia

niestrawny adj
(przenośnie, przenośnia) trudny do zrozumienia lub do zaakceptowania unpalatable
taki, który nie daje się trawić lub jest trudny do strawienia indigestible

niestrudzenie ˌɲɛstruˈʣ̑ɛ̃ɲɛ adv
w sposób niestrudzony indefatigably inexhaustibly tirelessly

niestrudzony ˌɲɛstruˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
nieustający mimo wysiłku, odporny na trud, przeciwności tireless

niesystematycznie adv
w sposób niesystematyczny, nieregularnie unsystematically

nieszczelny adj
mający szczeliny, przepuszczający coś leaky porous

nieszczery adj
pozbawiony szczerości, fałszywy insincere

nieszczerze ɲɛˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
w sposób nieszczery, nieuczciwy, fałszywy dishonestly

nieszczęsny adj
przynoszący same straty albo przykrości fateful ill-fated luckless
taki, którego napotkało nieszczęście, pokrzywdzony przez los unblessed unblest wretched
wzbudzający i współczucie, i lekceważenie jednocześnie abject miserable

nieszczęścia chodzą parami ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑a ˈxɔʣ̑ɔ̃w̃ paˈrãmʲi proverb
jedno niepowodzenie pociąga za sobą następne it never rains but it pours when it rains, it pours

nieszczęście ɲɛˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
pechowy, niepomyślny dla kogoś zbieg zdarzeń misfortune affliction
przykre, nieszczęśliwe, pechowe zdarzenie calamity

nieszczęśliwy ˌɲɛʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
nieodczuwający szczęścia, przygnębiony unhappy

nieszczęśnik n
osoba nieszczęśliwa, wzbudzająca litość i współczucie wretch

nieszkodliwość ˌɲɛʃkɔˈdlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest nieszkodliwe; co nikomu lub niczemu nie szkodzi harmlessness

nieszkodliwy adj
niestanowiący zagrożenia harmless innocuous inoffensive innocent innoxious unoffending

nieszpułka ɲɛˈʃpuwka n
(botanika, botaniczny) Mespilus, krzew lub niewielkie drzewko o białych kwiatach i pomarańczowych owocach; w Polsce roślina o charakterze ozdobnym, w cieplejszym klimacie owocodajna medlar

niesłodzony adj
(kulinaria) bez dodatku cukru unsweetened

niesłuszny adj
niemający uzasadnienia unfair

niesłychanie ˌɲɛswɨˈxãɲɛ adv
w sposób niesłychany, bardzo, niesamowicie unheard of

niesłychany ˌɲɛswɨˈxãnɨ adj
taki, o którym nie słyszano, nadzwyczajny unheard of

niesłyszalny ˌɲɛswɨˈʃalnɨ adj
taki, którego nie da się usłyszeć inaudible

nietaktowny ˌɲɛtakˈtɔvnɨ adj
pozbawiony taktu, nieuprzejmy, niekulturalny, niezręczny clumsy

nietolerancja ˌɲɛtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
brak tolerancji, nieakceptowanie/nietolerowanie czegoś lub kogoś intolerance
negatywne reagowanie organizmu na pokarm, szczepionkę itd. intolerance

nietolerancyjny adj
wykazujący się brakiem tolerancji intolerant

nietoperz ɲɛˈtɔpɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) niewielki, latający ssak, kierujący się echolokacją; bat

nietowarzyski adj
niechętnie przebywający w towarzystwie, wśród ludzi unsociable insociable

nietrwały adj
krótko nadający się do użytku perishable precarious
nie trwający długo fickle fleeting fugacious fading

nietrzeźwy ɲɛˈṭʃɛʑvɨ adj
pijany, będący w stanie upojenia alkoholowego drunk

nietuzinkowy adj
wyróżniający się z ogółu, rzadki, osobliwy extraordinary uncommon

nieuchronny ˌɲɛ<sup>w</sup>uxˈrɔ̃nːɨ adj
taki, przed którym nie da się uciec, uchronić; któremu nie da się zapobiec, powstrzymać unavoidable

nieuczciwie ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób nieuczciwy, nieszczery dishonestly unfairly

nieuczciwość n
cecha tego, kto jest nieuczciwy dishonesty unfairness

nieuczciwy ˌɲɛ<sup>w</sup>uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
taki, który nie jest uczciwy; postępujący niewłaściwie lub świadczący o niewłaściwym zachowaniu dishonest corrupt unfair

nieudolny adj
nie potrafiący dobrze czegoś zrobić blundering crude feckless impotent incapable ineffectual
świadczący o braku radzenia sobie cumbersome decrepit feckless illiterate ineffective inefficient

nieufnie adv
w sposób nieufny, bez zaufania distrustfully mistrustfully

nieufność n
brak zaufania distrust disbelief

nieugięty adj
o osobie niedający się przekonać, pokonać lub zmienić implacable unbending
o rzeczy, sytuacji… niedający się zmienić czy podważyć unshakable unshakeable

nieuk ˈɲɛ<sup>w</sup>uk n
ktoś, kto nie ma zamiłowania do nauki, także niedouczony ignoramus

nieumyślny adj
wyrządzony bez uprzedniego zamysłu accidental inadvertent unmeant

nieunikniony ˌɲɛ<sup>w</sup>ũɲiˈcɲɔ̃nɨ adj
taki, który musi się stać inevitable unavoidable

nieupoważniony ˌɲɛ<sup>w</sup>upɔvaʒʲˈɲɔ̃nɨ adj
taki, który nie posiada oficjalnego pozwolenia na zrobienie czegoś unauthorized

nieuprawny ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈpravnɨ adj
o terenie, ziemi, polu: nie nadający się do uprawy lub nie objęty uprawą; taki, który leży odłogiem uncultivated

nieuprzejmy adj
niemiły, nieżyczliwy, zachowujący się wobec innych w sposób pozbawiony uprzejmości impolite discourteous incivil inconsiderate mean ungracious

nieurodzaj ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈrɔʣ̑aj n
zmniejszenie się zbiorów w rolnictwie w stosunku do innych lat crop failure

nieurodzajność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nieurodzajne barrenness

nieustannie ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈstãɲːɛ adv
bez przerwy, non-stop, bez ustanku continuously continually incessantly non-stop unceasingly

nieustanny adj
taki, który nie ustaje, trwający ciągle incessant unceasing ceaseless persistent unremitting

nieustraszony ˌɲɛ<sup>w</sup>ustraˈʃɔ̃nɨ adj
dzielny, nie ulegający strachowi fearless

nieustępliwość ˌɲɛ<sup>w</sup>ustɛ̃mˈplʲivɔɕʨ̑ n
cecha kogoś lub czegoś nieustępującego, opornego, upartego, bezkompromisowego tenacity

nieustępliwy adj
taki, który łatwo lub wcale nie ustępuje bolshie bolshy headstrong implacable inexorable inflexible intractable
świadczący o tym, że ktoś łatwo albo w niczym nie ustępuje adamantine inflexible tough unyielding

nieuwaga ˌɲɛ<sup>w</sup>uˈvaɡa n
brak uwagi, koncentracji inattention

nieuzasadniony ˌɲɛ<sup>w</sup>uzasadʲˈɲɔ̃nɨ adj
nie mający uzasadnienia, nie mający usprawiedliwienia gratuitous unfounded unjustified unjustifiable unprovoked

nieuzbrojony adj
niewyposażony w broń lub uzbrojenie armless unarmed

niewart złamanego grosza ˈɲɛvard ˌzwãmãˈnɛɡɔ ˈɡrɔʃa adj
(potocznie, potoczny) oceniany negatywnie, niezasługujący na zaufanie, bezwartościowy, lichy, nienadający się do niczego not worth a red cent

niewart złamanego szeląga ˈɲɛvard ˌzwãmãˈnɛɡɔ ʃɛˈlɔ̃ŋɡa adj
(książkowy) oceniany jako bezwartościowy, lichy, nienadający się do niczego not worth a red cent

nieważkość n
(fizyka, fizyczny) stan braku lub znikomości siły ciążenia weightlessness

nieważny ɲɛˈvaʒnɨ adj
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) po upływie terminu obowiązywania expire
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bez mocy prawnej null and void
bez istotnego elementu i z tego powodu bez znaczenia invalid
niemający znaczenia; bez znaczenia; bez wpływu na cokolwiek unimportant insignificant
o człowieku: mający małe możliwości, niewiele znaczący insignificant unimportant

niewdzięcznie ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób niewdzięczny, bez wdzięczności ungratefully

niewdzięcznik ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
osoba niewdzięczna, niepoczuwająca się do wdzięczności ingrate

niewdzięczność ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
brak wdzięczności; cecha tego, co jest niewdzięczne; cecha tego, kto jest niewdzięczny ingratitude ungratefulness

niewdzięczny ɲɛˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
niedający wyników proporcjonalnych do włożonego wysiłku invidious
pozbawiony wdzięczności, nieokazujący wdzięczności; (także, też) świadczący o wdzięczności ungrateful thankless unthankful

niewerbalny adj
(psychologia, psychologiczny) wyrażony innymi środkami niż słowa nonverbal

nieweryfikowalny adj
taki, którego nie da się zweryfikować, niemożliwy do sprawdzenia untestable

niewesoło ˌɲɛvɛˈsɔwɔ adv
w sposób niewesoły uncheerfully

niewiara ɲɛˈvʲjara n
brak wiary w boga, odrzucanie dogmatów religijnych, niewierzenie disbelief incredulity infidelity
brak wiary w coś, niepewność co do czegoś disbelief incredulity

niewiarygodny ˌɲɛvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
któremu trudno uwierzyć, niegodny zaufania undependable unreliable untrustworthy
w który trudno uwierzyć, graniczący z nieprawdopodobieństwem incredible unbelievable implausible

niewidomy ˌɲɛvʲiˈdɔ̃mɨ adj
taki, który trwale nie widzi blind

niewidzialny ˌɲɛvʲiˈʥ̑alnɨ adj
niemożliwy do zaobserwowania wzrokiem lub, ogólniej, instrumentami pomiarowymi invisible unseen

niewiedza ɲɛˈvʲjɛʣ̑a n
brak dostatecznej wiedzy, niedouczenie ignorance
niedoinformowanie, nieznajomość, nieświadomość czegoś unawareness

niewiele ɲɛˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
nieduża ilość kogoś lub czegoś a few not many few not much little

niewielki ɲɛˈvʲjɛlʲci adj
taki, który jest mały w rozmiarze, objętości lub fizycznym nasileniu little not big not large short small
taki, który ma małe znaczenie lub wartość inconsiderable insignificant marginal slight unimportant

niewierność ɲɛˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest niewierne, tego kto jest niewierny; sprzeniewierzenie się czemuś unfaithfulness
zdrada, bycie niewiernym infidelity unfaithfulness

niewierny Tomasz ɲɛˈvʲjɛrnɨ ˈtɔ̃maʃ n
o człowieku, który nie uwierzy w coś, póki tego nie zobaczy, nie dotknie doubting Thomas

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba bezwyznaniowa; ktoś, kto nie jest wyznawcą żadnej religii disbeliever non-believer unbeliever

niewierzący ˌɲɛvʲjɛˈʒɔ̃nʦ̑ɨ participleAdjective
(teologia, teologiczny) w kontekście wiary, wyznania: który nie wyznaje żadnej religii, niereligijny irreligious

niewinność ɲɛˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
cecha tego, co niewinne, nie ma w sobie winy; brak popełnienia przestępstwa, grzechu, określonego błędu innocence

niewinny ɲɛˈvʲĩnːɨ adj
taki, który nie ma poważnych konsekwencji innocent
taki, który nie zna zła, postępuje czysto, jest nieskalany innocent
taki, który nie popełnił czegoś złego; taki, który nie ma winy innocent not guilty

niewola ɲɛˈvɔla n
areszt dla żołnierzy drugiej strony podczas wojny captivity
brak wolności, suwerenności; zamknięcie slavery bondage captivity servitude

niewola babilońska n
(starożytność) zwyczajowe określenie wygnania Żydów z Judy; Babylonian captivity Babylonian exile

niewolnica n
kobieta będąca własnością innej osoby bondswoman bondwoman neif slave

niewolnictwo ˌɲɛvɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(socjologia, socjologiczny) system społeczny oparty na pozbawieniu pewnej grupy ludzi wolności i uczynieniu ich czyjąś własnością, zwykle w celu wykorzystywania do przymusowej pracy bez wynagrodzenia; slavery

niewolniczy ˌɲɛvɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący niewolnika lub niewolnictwa slavish

niewolnik ɲɛˈvɔlʲɲik n
osoba będąca w niewoli slave

niewybaczalny ˌɲɛvɨbaˈʧ̑alnɨ adj
taki, którego nie można wybaczyć unforgivable inexcusable unpardonable

niewydolność ˌɲɛvɨˈdɔlnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) niezdolność do skutecznego działania insufficiency
nieudolność, brak kompetencji failure inefficiency

niewygodnie ˌɲɛvɨˈɡɔdʲɲɛ adv
w sposób niewygodny uncomfortably

niewykonalność n
cecha tego, co jest niewykonalne infeasibility unfeasibility impracticability

niewykonalny ˌɲɛvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
taki, którego nie da się wykonać, zrobić impossible impracticable unworkable

niewyobrażalnie adv
(książkowy) w sposób trudny lub niemożliwy do wyobrażenia unfathomably

niewyobrażalny ˌɲɛvɨɔbraˈʒalnɨ adj
(książkowy) niedający się wyobrazić unimaginable inconceivable

niewypowiedziany ˌɲɛvɨpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑ãnɨ adj
niemożliwy do wyrażenia za pomocą słów unspeakable unutterable unsaid unspoken untold

niewypłacalność n
(ekonomia, ekonomiczny) sytuacja, kiedy dłużnik nie ma możliwości spłaty swoich zobowiązań z posiadanego majątku; insolvency

niewypłacalny adj
(ekonomia, ekonomiczny) taki, który nie ma możliwości spłaty swoich długów z posiadanego majątku insolvent

niewyraźnie adv
(potocznie, potoczny) ukazując własny stan jako niezbyt właściwy, co budzi zaniepokojenie off colour slightly unwell
w sposób niewyraźny, niezbyt oczywisty vaguely illegibly indistinctly

niewyraźny ˌɲɛvɨˈraʑnɨ adj
taki, któremu brakuje wyrazistości, niezbyt dobrze widzialny, słyszalny lub odczuwalny blurry indistinct

niewystarczający adj
niedostateczny, nieodpowiadający określonym wymaganiom insufficient deficient inadequate nonsufficient

niewytłumaczalny adj
nie dający się wytłumaczyć lub wyjaśnić, niemożliwy do wytłumaczenia inexplainable inexplicable unaccountable unexplainable

niewzruszony adj
odporny na wpływy, ataki adamant inflexible rigid uninfringeable unshakable unshakeable

niewód ˈɲɛvut n
(rybołówstwo, rybacki) rodzaj sieci rybackiej; seine

niewątpliwie ˌɲɛvɔ̃ntˈplʲivʲjɛ adv
od: niewątpliwy; z pewnością, bez wątpienia no doubt undoubtedly undeniably arguably

niewątpliwy adj
taki, który nie wzbudza żadnych wątpliwości indubitable undoubted

niewłaściwie ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób niewłaściwy, nieprawidłowy badly improperly incorrectly unproperly wrongly

niewłaściwy ˌɲɛvwaɕˈʨ̑ivɨ adj
inny, niż oczekiwano; inny niż powinien być wrong

niezadowolenie ˌɲɛzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
brak zadowolenia; negatywne uczucie będące rezultatem tego, że coś dzieje się niezgodnie z czyimś życzeniem, planem, zamiarem dissatisfaction

niezadowolony ˌɲɛzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
odczuwający niezadowolenie discontent dissatisfied unpleased

niezainteresowanie ˌɲɛza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: nie zainteresować disinterest

niezależnie adv
bez względu na coś (sugeruje, że jakiś argument nie jest wystarczająco ważny) regardless of irrespectively
bez związku z czymś (sugeruje brak koordynacji i zależności) independently

niezależność ˌɲɛzaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
bycie niezależnym od kogoś independence

niezależny ˌɲɛzaˈlɛʒnɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nienależący do żadnej z rywalizujących partii independent unrelated
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) o państwach: niebędący pod niczyim zwierzchnictwem, decydujący sam o sobie independent autonomous self-governing self-supporting sovereign
bezstronny, niezwiązany z żadną z grupą społeczną, niekierujący się jej interesem freelance
niepowiązany, niemający ze sobą związku independent
samodzielny, niepodporządkowany, niebędący w zależności od nikogo ani niczego independent

niezamężny ˌɲɛzãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
zwykle o kobiecie: nie mająca męża, będąca panną; nie będąca żoną, małżonką unmarried

niezapominajka ˌɲɛzapɔ̃mʲĩˈnajka n
(botanika, botaniczny) Myosotis L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych; forget-me-not

niezapomniany adj
taki, którego nie można zapomnieć unforgettable memorable unforgotten

niezaprzeczalnie ˌɲɛzapʃɛˈʧ̑alʲɲɛ adv
z pewnością, w sposób nie podlegający dyskusji undeniably

niezaprzeczalny adj
taki, któremu nie można zaprzeczyć, nie budzący wątpliwości incontestable incontrovertible indisputable indubitable irrefragable undeniable

niezaradny adj
nie potrafiący radzić sobie z czymś feckless inept shiftless unhandy

niezatapialny adj
taki, którego nie da się zatopić unsinkable

niezawisły adj
niepodlegający komuś lub czemuś independent

niezawodny adj
prawidłowo i bezawaryjnie funkcjonujący reliable sterling
taki, który nie zawodzi dependable reliable sure surefire trusted

niezbicie adv
w sposób niemożliwy do zbicia, podważenia irrefutably

niezbity adj
niemożliwy do zbicia, obalenia, podważenia cast-iron incontrovertible ironclad irrefragable irrefutable unanswerable

niezborny ɲɛˈzbɔrnɨ adj
nie łączący się w harmonijną całość awkward clumsy
związany z astygmatyzmem astigmatic

niezbyt ˈɲɛzbɨt adv
w małym stopniu, tylko trochę, nie bardzo, mało, nieznacznie not all too not too not very

niezbywalny ˌɲɛzbɨˈvalnɨ adj
taki, którego nie można odebrać, zabrać, zrzec lub pozbyć się unalienable unassignable

niezbędny ɲɛˈzbɛ̃ndnɨ adj
taki, bez którego nie można przetrwać, normalnie funkcjonować; taki, który jest bardzo potrzebny indispensable necessary required

niezdara n
(lekceważąco, lekceważący) osoba niezręczna albo niezaradna lubber blockhead blunderer butterfingers clodhopper duffer

niezdarność n
bycie niezdarnym awkwardness clumsiness oafishness

niezdatny adj
taki, który nie nadaje się do czegoś unfit

niezdecydowanie ˌɲɛzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ n
nieumiejętność podjęcia decyzji indecision indecisiveness

niezdolność ɲɛˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
brak zdolności do zrobienia czegoś, brak umiejętności inability

niezdolny adj
niebędący w stanie; taki, który nie nadaje się; bez predyspozycji incapable unable unfit

niezgoda ɲɛˈzɡɔda n
brak zgody, harmonii; istnienie konfliktowych sytuacji; waśnie między kimś disagreement

niezgodny ɲɛˈzɡɔdnɨ adj
kłótliwy, nieustępliwy, żyjący w niezgodzie quarrelsome
taki, który jest w sprzeczności z czymś discordant incompatible not compliant
źle dobrany, niepasujący do czegoś incompatible inconsistent

niezgrabny adj
niezręczny, charakteryzujący się brakiem zręczności; niezdarny, niewprawny clumsy clunky
świadczący o braku zręczności awkward

niezidentyfikowany obiekt latający n
obserwowany statek powietrzny o nieustalonym pochodzeniu, domniemany obiekt pozaziemski; unidentified flying object

nieziszczalny adj
taki, który nie może się ziścić unrealizable

niezliczony adj
niedający się zliczyć, bardzo liczny countless innumerable

niezmiennie ɲɛˈzmʲjɛ̇̃ɲːɛ adv
w sposób niezmienny immutably invariably fixedly unalterably unchangeably

niezmienny ɲɛˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
taki, który się prędko nie zmienia; w którym nie zachodzą zmiany unalterable changeless unchangeable unvarying

niezmiernie adv
w sposób niezmierny; bardzo, wielce, intensywnie exceedingly extremely immensely inordinately vastly

nieznaczny adj
nie posiadający większego znaczenia insignificant
prawie niewidoczny slight

nieznajomy ˌɲɛznaˈjɔ̃mɨ n
osoba nieznana, obca stranger

nieznany ɲɛˈznãnɨ adj
ten, którego się nie zna; niezidentyfikowany unknown anonymous

niezniszczalny ˌɲɛzʲɲiʃˈʧ̑alnɨ adj
taki, którego nie da się zniszczyć indestructible imperishable

nieznośny ɲɛˈznɔɕnɨ adj
taki, którego nie da się znieść; bardzo męczący unbearable insufferable intolerable

niezrozumiały ˌɲɛzrɔzũˈmʲjawɨ adj
(przenośnie, przenośnia) niedający się zinterpretować, niejasny obscure unclear
niedający się zrozumieć incomprehensible unintelligible

niezupełnie adv
nie w pełni, nie do końca incompletely not entirely not quite

niezwyciężony ˌɲɛzvɨʨ̑ɛ̃w̃ˈʒɔ̃nɨ adj
taki, którego nie da się zwyciężyć invincible unconquerable

niezwykle ɲɛˈzvɨklɛ adv
bardzo, silnie, mocno, intensywnie extremely severely severly significantly
w sposób niezwykły, nietypowy extraordinarily unusually wonderfully

niezwykły ɲɛˈzvɨkwɨ adj
baśniowy, czarodziejski fabulous fantastic magic
dziwny far-out freakish peculiar
rewelacyjny rare special wondrous
rzadko spotykany, nietypowy unusual anomalous outrageous uncommon
wyróżniający się, wybitny extraordinary

niezwłocznie ɲɛˈzvwɔʧ̑ʲɲɛ adv
bez zwłoki, natychmiast forthwith right away

niezły ˈɲɛzwɨ adj
mający dość dobry charakter nice not bad pretty good quite good

niełupka ɲɛˈwupka n
(botanika, botaniczny) suchy, niepękający, jednonasienny owoc, posiadający skórzastą lub zdrewniałą owocnię otaczającą luźno nasienie; achene achenium achenocarp akene

nieśmiało ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔ adv
z wahaniem, bez śmiałości czy pewności siebie bashfully faintly fearfully shyly timidly

nieśmiałość ɲɛ̇ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest nieśmiały, wstydliwy, nie ma pewności siebie shyness

nieśmiały ɲɛ̇ˈɕmʲjawɨ adj
niemający pewności siebie, wstydliwy shy diffident

nieśmiertelność ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
koncepcja życia przez potencjalnie nieskończenie długi czas; immortality

nieśmiertelny ˌɲɛ̇ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
wiecznie żywy, żyjący, nieumierający immortal deathless

nieświadomie ˌɲɛ̇ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
w sposób nieświadomy unconsciously

nieświadomość n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) stan braku świadomości czy przytomności unconsciousness
brak uświadamiania sobie lub wiedzy o czym ignorance

nieświadomy adj
nie uświadamiający sobie czegoś, nie wiedzący o czym unaware
powstający lub istniejący bez czyjejś świadomości unconscious

nieświeży adj
(kulinaria) taki, który utracił świeżość stale rancid bad
o zauważalnych cechach zbyt długiego używania dirty
źle wyglądający not fresh

nieść ɲɛ̇ɕʨ̑ v
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu, idąc i będąc nim obciążonym carry

nieźle ˈɲɛ̇ʑlɛ adv
w miarę dobrze, całkiem dobrze not bad

nieżonaty ˌɲɛʒɔ̃ˈnatɨ adj
zwykle o mężczyźnie: niemający żony unmarried

nieżyczliwy adj
usposobiony nieprzyjaźnie, nieuprzejmy unfriendly malevolent uncharitable

nieżyt ˈɲɛʒɨt n
pospolite zapalenie błony śluzowej catarrh

nigdy ˈɲiɡdɨ pronoun
w żadnym czasie, momencie, sytuacji never

nigdy indziej ˈɲiɡdɨ ˈĩɲʥ̑ɛ̇j adv
w żadnym innym czasie never before

nigdzie ˈɲiɟʥ̑ɛ adv
w żadnym miejscu nowhere anywhere

nigeryjski ˌɲiɡɛˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Nigeria Nigerian

nihil obstat n
(kościelny) oficjalne potwierdzenie, że dana publikacja nie jest sprzeczna z doktryną Kościoła katolickiego w kwestiach wiary i moralności, co pozwala na uzyskanie dla niej imprimatur nihil obstat
(przenośnie, przenośnia) (ironicznie) oficjalna zgoda nihil obstat

nihilista ˌɲiçiˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik nihilizmu nihilist

nihilistycznie adv
w sposób nihilistyczny nihilistically

nihilistyczny adj
właściwy nihiliście lub nihilizmowi nihilistic

nihilizm n
(filozofia, filozoficzny) postawa polegająca na całkowitej relatywizacji ogólnie przyjętych norm i wartości; nihilism

nijaki ɲiˈjäci adj
niczym niewyróżniający się, niemający żadnych charakterystycznych cech bland unremarkable

nikab ˈɲikap n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) element stroju noszonego przez muzułmanki jako zasłona na twarz (często chusta), lecz nie wymagany przez islam; niqab

nikaraguański ˌɲikaraɡuˈ<sup>w</sup>ãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Nikaragua Nicaraguan

nikczemnik n
ktoś postępujący niegodziwie rogue scoundrel swine

nikczemność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest nikczemne; cecha tych, którzy są nikczemni meanness villainy blackness dastardliness despicableness nefariousness
nikczemny postępek despicable act

nikczemny ɲikˈʧ̑ɛ̃mnɨ adj
podły, niegodziwy, zły; postępujący źle lub świadczący o złym, niegodziwym postępowaniu vile wicked

nikiel ˈɲicɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ni i liczbie atomowej 28; nickel

nikielin n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady arsenków o metalicznym połysku i miedzianoczerwonym kolorze; nickeline niccolite

nikotyna ˌɲikɔˈtɨ̃na n
bezbarwny, płynny alkaloid spotykany przede wszystkim w liściach tytoniu; nicotine

nikotynizm n
nałóg palenia lub, rzadziej, żucia tytoniu nicotinism

nikotynowy ˌɲikɔtɨ̃ˈnɔvɨ adj
dotyczący nikotyny, związany z nikotyną nicotinic
spowodowany przez nikotynę, związany z konsumpcją nikotyny nicotinic

nikozyjczyk ˌɲikɔˈzɨjʧ̑ɨk n
mieszkaniec Nikozji Nicosian

nikt ɲikt pronoun
żadna osoba nobody no one

nikt nie może dwom panom służyć proverb
nie sposób opowiadać się za dwoma przeciwnymi wartościami w sensie moralnym no man can serve two masters no servant can be the slave of two masters

nilometr n
(historia, historyczny, historycznie) (architektura, architektoniczny) specjalny szyb połączony z wodami gruntowymi, budowany w starożytnym Egipcie do pomiaru stanu Nilu nilometer

nim ɲĩm n
chińska gra dla dwóch osób; nim

nimbus ˈɲĩmbus n
(meteorologia, meteorologiczny) chmura deszczowa; nimbus nimbus cloud

nimfa ˈɲĩw̃fa n
(mitologia, mitologiczny) w mitologii greckiej i rzymskiej boginka mająca postać pięknej, młodej dziewczyny, będąca uosobieniem sił przyrody nymph
(zoologia, zoologiczny) ostatnie stadium larwalne niektórych pajęczaków i owadów nymph

nimfomania ˌɲĩw̃fɔ̃ˈmãɲja n
(medycyna, medyczny) chorobliwie wzmożony popęd płciowy u kobiet; nymphomania

niniejszy ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ pronoun
(książkowy) ten oto właśnie this

niniejszym ɲĩˈɲɛ̇jʃɨ̃m adv
(urzędowy) tak więc, tym oto aktem, pismem, wystąpieniem hereby

ninja ˈɲĩn͇ʤ̑a n
japoński wojownik, specjalizujący się w zamachach i szpiegostwie; ninja

niob ɲɔp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Nb i liczbie atomowej 41; niobium

nippoński adj
odnoszący się do Nipponu, związany z Nipponem Nipponic

nirwana ɲirˈvãna n
w buddyzmie: oświecenie, wyzwolenie, cel praktyki buddyjskiej; nirvana

niski ˈɲisʲci adj
mający mały wymiar w pionie low
mały w porównaniu z innymi na skali jakiejś wartości low

nisko ˈɲiskɔ adv
na niedużej wysokości low

niskoczęstotliwościowy ˌɲiskɔʧ̑ɛ̃w̃stɔtlʲivɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
(technologia, technika, techniczny) dotyczący niskich częstotliwości low-frequency

niskotłuszczowy ˌɲiskɔtwuʃˈʧ̑ɔvɨ adj
(kulinaria) o niskiej zawartości tłuszczu low-fat

nisza n
(architektura, architektoniczny) odrębna część większego pomieszczenia, powstała poprzez załamanie i cofnięcie ściany alcove nook recess
(architektura, architektoniczny) wnęka w ścianie budynku, zwykle będąca ramą architektoniczną dla rzeźby niche
coś względnie małego, co jest nieco niżej położone w obrębie większej powierzchni niche
niezajęta i mniejsza część jakiejś dziedziny, postaci przejawu życia niche
(geologia, geologiczny) zagłębienie w skale niche recess

niszczarka n
urządzenie służące do niszczenia dokumentów shredder

niszczyciel ɲiʃˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
ten, kto niszczy destroyer devastator
(wojskowość, wojskowy) szybki okręt przystosowany do zwalczania małych jednostek pływających; destroyer

niszczyć ˈɲiʃʧ̑ɨʨ̑ v
pozbawiać rzecz jej kształtu bądź funkcji destroy demolish

nit ɲit n
(technologia, technika, techniczny) metalowy element łączący w połączeniu nitowanym; rivet

nitkowanie ˌɲitkɔˈvãɲɛ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (rzeczownik odczasownikowy) od: nitkować (depilować) threading

nitkowaty ˌɲitkɔˈvatɨ adj
taki, który kształtem przypomina nitkę filiform

nitowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: nitować riveting

nitownica n
maszyna do nitowania riveter

nitpiker ɲitˈpʲikɛr n
(slangowo) osoba czepiająca się nieistotnych szczegółów nitpicker

nitromannit n
(chemia, chemiczny) organiczny, wybuchowy składnik spłonek detonujących stosowany również w lecznictwie; mannitol hexanitrate nitromannite

niuans ˈɲu<sup>w</sup>ãw̃s n
drobna, subtelna różnica, ledwo dostrzegalna zmiana; odcień nuance

nius ɲus n
świeża wiadomość news

niuton ˈɲutɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) jednostka siły w układzie SI; newton

nivôse n
nazwa czwartego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Nivôse

niwchijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język niwchijski; Nivkh

niweczyć v
pozbawiać wartości, obracać wniwecz blight dash decondition scupper scuttle shatter

nizina ɲiˈʑĩna n
(geografia, geograficzny) obszar leżący na wysokości od 0 do 200 m n.p.m. lowland

niziołek ɲiˈʑɔwɛk n
(fantasy) (literacko) istota niskiego wzrostu charakteryzująca się krępą budową ciała i dużymi stopami halfling hobbit

nić ɲiʨ̑ n
cienkie włókno używane np. do szycia thread

niż ɲiʃ conjunction
…używany przy porównaniach, służący do wyrażenia, że dana cecha opisująca wyrażenia przed i za spójnikiem silniej występuje w zwrocie przed spójnikiem; służący do podkreślania różnic między takimi wyrażeniami than

niż ɲiʃ n
(geografia, geograficzny) nizina obejmująca rozległe obszary; lowland
(meteorologia, meteorologiczny) ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego; depression low

no nɔ particle
(potocznie, potoczny) …oznaczająca przytaknięcie yeah yep yup

no to co ˈnɔ ˈtɔ ˈʦ̑ɔ
(potocznie, potoczny) sygnalizuje, że mówca uważa dane zdarzenie lub argument za nieistotne, lub ma do niego lekceważący stosunek so what
(potocznie, potoczny) wprowadza propozycję how about what about

nobel ˈnɔbɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu No i liczbie atomowej 102; nobelium
(jednostka monetarna) dawna moneta angielska; noble

noblista nɔˈblʲista n
osoba, która otrzymała Nagrodę Nobla Nobel prize winner

noc nɔʦ̑ n
okres od zmierzchu do świtu; night

nocebo nɔˈʦ̑ɛbɔ n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo, objawy uboczne; nocebo

nocleg n
spanie nocą poza miejscem zamieszkania accommodation

nocna zmiana ˈnɔʦ̑na ˈzmʲjãna n
okres czasu pracy przebiegający w nocy night shift nightshift
grupa pracowników wykonująca swoje obowiązki nocą night shift nightshift

nocnik ˈnɔʦ̑ʲɲik n
naczynie do oddawania moczu i kału, używane zwłaszcza przez małe dzieci; potty chamber pot chamber jerry pot urinal

nocny ˈnɔʦ̑nɨ adj
związany z nocą – mający miejsce w nocy, żyjący w nocy, pracujący w nocy, przeznaczony do użycia w nocy nocturnal nightly

nocny marek ˈnɔʦ̑nɨ ˈmarɛk n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto pracuje w nocy; w nocy wykonuje czynności, które zazwyczaj wykonuje się w dzień night owl

nocą ˈnɔʦ̑ɔ̃w̃ adv
wtedy, gdy trwa noc at night

noga ˈnɔɡa n
(anatomia, anatomiczny) kończyna dolna człowieka lub jedna z kończyn czworonoga; leg
element budowy mebla leg
(potocznie, potoczny) piłka nożna football

nogawka nɔˈɡafka n
(krawiectwo) część spodni okrywająca nogę leg

noktowizor ˌnɔktɔˈvʲizɔr n
urządzenie umożliwiające widzenie w ciemności; night-vision device

nokturn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrumentalna forma muzyczna inspirowana nastrojem nocy; nocturne

nomada nɔ̃ˈmada n
(etnografia, etnograficzny) członek grupy ludzi nieposiadającej stałego miejsca zamieszkania, przemieszczającej się z miejsca na miejsce; nomad

nomadyzm n
(zobacz) koczownictwo nomadism

nominacja n
oficjalne powołanie na stanowisko, szczególnie na wysoki urząd państwowy; (także, też) dokument stwierdzający powołanie nomination
zgłoszenie kandydatury do nagrody lub stanowiska nomination

nominał nɔ̃ˈmʲĩnaw n
(ekonomia, ekonomiczny) wartość wyszczególniona na danym papierze wartościowym, monecie, znaczku pocztowym itp. face value

nominować ˌnɔ̃mʲĩˈnɔvaʨ̑ v
oficjalnie powołać kogoś na stanowisko nominate

nomofobia ˌnɔ̃mɔˈfɔbʲja n
(neologizm) strach przed sytuacją niemożliwości korzystania z telefonu komórkowego nomophobia

nomokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny opierający się na respektowaniu prawa nomocracy

non-profit nɔ̃n‿ˈprɔfʲit adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) działający nie dla zysku; non-profit

nonkonformista ˌnɔ̃ŋkɔ̃nfɔrˈmʲista n
ten, kto nie zgadza się z powszechnie panującymi opiniami i wyraża jawnie swój sprzeciw wobec nich nonconformist

nonkonformistyczny adj
taki, który sprzeciwia się normom, wartościom i poglądom uznanym za obowiązujące w danej grupie nonconformist

nonkonformizm n
(socjologia, socjologiczny) (psychologia, psychologiczny) postawa sprzeciwu wobec zasad, norm i opinii obowiązujących w danym środowisku; nonconformism

nonsens ˈnɔ̃w̃sɛ̃w̃s n
zupełny brak sensu, niedorzeczność; nonsense

nonszalancja n
bezceremonialne, niedbałe zachowywanie się połączone z lekceważącym stosunkiem do ludzi i przyjętych norm nonchalance airiness flippancy

nonszalancki adj
świadczący o czyjejś nonszalancji, traktujący innych lekceważąco nonchalant

nonteistyczny ˌnɔ̃ntɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
nie afirmujący ani też nie negujący istnienia Boga nontheistic

nonteizm nɔ̃nˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
doktryna religijna, która ani nie uznaje, ani też nie zaprzecza istnieniu Boga; nontheism

noobie n
(slangowo) nowicjusz w grze internetowej lub awatar nowicjusza noobie

nora ˈnɔra n
(zoologia, zoologiczny) podziemne schronienie zwierząt burrow

norbertański adj
związany z norbertanami lub norbertankami, dotyczący norbertanów lub norbertanek Norbertine

nordycki nɔrˈdɨʦ̑ʲci adj
(książkowy) północnoeuropejski; Nordic

norma ˈnɔrma n
(technologia, technika, techniczny) dokument standaryzujący działalność badawczą, technologiczną, produkcyjną, usługową; code standard
ogólnie przyjęta zasada; norm
(matematyka, matematyczny) odwzorowanie określane w pierścieniach Euklidesa; norm
(matematyka, matematyczny) podgrupa rozważana w teorii grup; norm
(matematyka, matematyczny) przekształcenie rozważane w tzw. przestrzeniach unormowanych; norm
typowe zachowanie norm
wyznaczona granica pewnej wielkości, której nie powinno się przekraczać norm

normalizacja n
doprowadzenie czegoś do normalnego stanu normalization normalisation
opracowanie i wprowadzenie norm w zakresie danych czynności normalization ajustement normalisation

normalnie adv
w sposób normalny, standardowo normally

normalność n
cecha tego, co normalne, brak dziwactw normality normalcy

normalny nɔrˈmalnɨ adj
zgodny z normą, uchodzący za taki, jaki powinien być normal
(chemia, chemiczny) odnoszący się do stężenia normalnego, określający stężenie normalne normal

normandzki adj
związany z Normandią, dotyczący Normandii, pochodzący z Normandii Norman

normatywizm n
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do formułowania norm i prawideł danego języka z zamiarem wpłynięcia na jego użytkowników, aby stosowali proponowane środki językowe; często połączona z tendencją do określania nieaprobowanych form jako z gruntu „gorszych” lub „niepoprawnych”; prescriptivism

normański adj
związany z Normanami, dotyczący Normanów Norman

normcore n
trend w modzie polegający na ubieraniu się w sposób zwyczajny/normalny i bezpretensjonalny, określany często jako trend na bycie poza trendem normcore

normować v
ustalać normy regulate

nornica nɔrʲˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) drobny, pospolity gryzoń półkuli północnej, prowadzący głównie nocny tryb życia vole

norweski nɔrˈvɛsʲci adj
odnoszący się do państwa Norwegia lub Norwegów Norwegian

norweski nɔrˈvɛsʲci n
język urzędowy Norwegii; Norwegian

noryk ˈnɔrɨk n
(geologia, geologiczny) drugi wiek późnego triasu, trwający 216,5 – 203,6 milionów lat temu; Norian

nos nɔs n
(anatomia, anatomiczny) część twarzy powyżej ust, między oczami, narząd zmysłu węchu, część układu oddechowego, również u zwierząt; nose
dziób samolotu nose

nosacizna n
(weterynaria, weterynaryjny) przewlekła, zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych; glanders

nosiciel nɔˈɕiʨ̑ɛl n
(medycyna, medyczny) organizm zawierający bakterie, wirusy lub w inny sposób dotknięty chorobą, sam nie cierpiący z powodu jej objawów, lecz mogący nią zarażać; carrier

nosiwoda ˌnɔɕiˈvɔda n
ten, kto nosi wodę w wiadrach water carrier

nosić ˈnɔɕiʨ̑ v
fizycznie trzymając zmieniać położenie zewnętrznego obiektu carry
o ubraniu, okularach, znakach, itd mieć na sobie wear

nosić imię ˈnɔɕiʨ̑ ˈĩmʲjɛ v
(książkowy) mieć nazwę bear the name of
(książkowy) mieć nazwę/imię po kimś bear the name of name after

nosorożec ˌnɔsɔˈrɔʒɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Rhinoceros, duży ssak z rzędu nieparzystokopytnych; rhinoceros rhino

nosowy nɔˈsɔvɨ adj
(fonetyka, fonetyczny) o głosce, przy wymawianiu której część lub całość wydychanego powietrza przechodzi przez jamę nosową nasal
(przymiotnik) od nos nasal

nostalgia nɔˈstalʲɟja n
tęsknota, zwłaszcza za krajem nostalgia

nostrzyk żółty n
(botanika, botaniczny) Melilotus officinalis L., gatunek rośliny z rodziny bobowatych, pospolity na obszarze całego kraju; common melilot

nosze n
(medycyna, medyczny) sprzęt do ręcznego przenoszenia chorych lub rannych; stretcher

noszowy n
sanitariusz, ratownik wyznaczony do noszy stretcher-bearer

nosówka nɔˈsufka n
(weterynaria, weterynaryjny) groźna choroba zakaźna psów; canine distemper

notariusz n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) urzędnik sporządzający akty prawne na żądanie stron notary N.P. NP n.p. notary public scrivener

notatka nɔˈtatka n
krótki tekst, mający na celu przypomnienie jakiejś informacji memo
robocze, odręczne zapiski, np. z wykładów, z pracy koncepcyjnej note notice

notatnik nɔˈtatʲɲik n
zeszyt do zapisków notebook

notebook ˈnɔdbuk ˈnɔwdbuk n
niewielki komputer przenośny, składany jak książka notebook

notes ˈnɔtɛs n
plik zszytych kartek papieru, zwykle w sztywnej oprawie, który służy do zapisywania osobistych notatek; notebook

notka ˈnɔtka n
krótki tekst z uwagami lub dodatkowymi informacjami note

notoryczny ˌnɔtɔˈrɨʧ̑nɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) powszechnie znany famous
nieustanny chronic compulsive regular

notować nɔˈtɔvaʨ̑ v
zapisywać wykład, czyjąś wypowiedź note

nowator nɔˈvatɔr n
wprowadzający jakąś nowość, coś nowego w określonej dziedzinie innovator

nowatorski adj
wprowadzający coś nowego w jakiejś dziedzinie, odkrywczy, nietradycyjny, świeży, oryginalny innovative

nowenna n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie praktyka dewocyjna polegająca na powtarzaniu dziewięciokrotnie, w tych samych odstępach czasu, zwykle przed większymi uroczystościami kościelnymi, specjalnej modlitwy lub modlitw; novena

nowicjacki adj
związany z nowicjatem novitiate

nowicjat nɔˈvʲiʦ̑ʲjat n
część klasztoru przeznaczona dla odbywających nowicjat (1.1) novitiate
okres próbny kandydata do zakonu; novitiate

nowicjusz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim nowicjat novice

nowicjuszka n
(książkowy) kobieta nie posiadająca doświadczenia novice

nowiutki nɔˈvʲjutʲci adj
nowy, świeżo kupiony lub zrobiony, nie używany brand new fresh new

nowo ˈnɔvɔ adv
niedawno, tyle co afresh newly

nowoczesny ˌnɔvɔˈʧ̑ɛsnɨ adj
charakterystyczny dla nowych czasów, współczesny modern

nowokaledoński adj
związany z Nową Kaledonią, dotyczący Nowej Kaledonii New Caledonian

nowomowa n
język władzy i kontrolowanych przez nią środków przekazu w państwach totalitarnych; newspeak Newspeak

nowoorleański adj
związany z Nowym Orleanem, dotyczący Nowego Orleanu New Orleanian

noworodek ˌnɔvɔˈrɔdɛk n
człowiek lub zwierzę tuż po przyjściu na świat; neonate newborn

nowotworowy ˌnɔvɔtfɔˈrɔvɨ adj
związany z nowotworem neoplasmatic

nowotwór nɔˈvɔtfur n
(medycyna, medyczny) choroba rozrostowa ludzi, zwierząt i roślin polegająca na niekontrolowanej proliferacji komórek wywodzących się z danej tkanki; neoplasm

nowość ˈnɔvɔɕʨ̑ n
cecha czegoś nowego newness novelty
coś nowego novelty

nowożeniec ˌnɔvɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
mężczyzna świeżo po ślubie newlywed

nowożytny ˌnɔvɔˈʒɨtnɨ adj
od nowożytność: należący do nowożytności, określający nowożytność, używany w związku z nowożytnością modern

nowy ˈnɔvɨ adj
istniejący od niedawna new novel

nozdrze ˈnɔzḍʒɛ n
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch otworów nosa nostril

nozologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (medycyna, medyczny) nauka zajmująca się klasyfikowaniem i opisem chorób; nosology

nośnik danych n
(informatyka, informatyczny) przedmiot fizyczny, na którym możliwe jest zapisanie informacji i ich odczytywanie; data medium data storage device data carrier

nożownik n
rzemieślnik produkujący noże knifemaker
złoczyńca, morderca posługujący się nożem cutthroat

nożyczki nɔˈʒɨʧ̑ʲci n
małe nożyce; scissors pair of scissors

nożyczki do paznokci n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) narzędzie służące do obcinania paznokci u rąk i u stóp nail scissors

nubijski adj
związany z Nubią, dotyczący Nubii, pochodzący z Nubii Nubian

nuda ˈnuda n
stan, gdy jest nudno, gdy nie dzieje się nic ciekawego; boredom

nudno adv
w sposób nudny, nieciekawie tediously

nudności n
(medycyna, medyczny) mdłości, stan poprzedzający wymioty nausea heave queasiness

nudny ˈnudnɨ adj
wywołujący nudę, niebudzący zainteresowania, powodujący apatię i zmęczenie boring dreary

nudysta nuˈdɨsta n
osoba przebywająca towarzysko na zewnątrz nago dla kontaktu z naturą nudist

nudziarz n
człowiek zanudzający innych bore dullard dweeb fuddy-duddy shmoe

nudzić ˈnuʥ̑iʨ̑ v
powodować nudę bore

nuklearny adj
dotyczący jądra atomu nuclear

nukleoid n
(biologia, biologiczny) gęsty obszar DNA w komórce prokariotycznej, który nie jest oddzielony od cytoplazmy nucleoid

nukleotyd ˌnuklɛˈɔtɨt n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, podstawowy składnik strukturalny kwasu nukleinowego nucleotide

numer ˈnũmɛr n
liczba naturalna, która identyfikuje jakiś element ze zbioru number

numer identyfikacji podatkowej ˈnũmɛr ˌidɛ̃ntɨfʲiˈkaʦ̑ʲji ˌpɔdatˈkɔvɛj n
(administracja) kod, służący do identyfikacji podatników tax identification number

numeracja ˌnũmɛˈraʦ̑ʲja n
system oznaczania czegoś numerem numeration

numerariusz ˌnũmɛˈrarʲjuʃ n
członek Opus Dei, który żyje w celibacie; numerary

numerowanie ˌnũmɛrɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: numerować numeration

numerować ˌnũmɛˈrɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś kolejne numery, oznaczać coś numerami number

numeryczny ˌnũmɛˈrɨʧ̑nɨ adj
składający się z liczb lub cyfr numeric numerical

numizmatyk n
specjalista w dziedzinie numizmatyki numismatist numismatologist

nunatak nũˈnatak n
(geologia, geologiczny) wzniesienie wystające nad powierzchnię lodowca lub lądolodu i zewsząd otoczone przez pokrywę lodową; nunatak

nunchaku nũn͇ˈʧ̑aku n
rodzaj broni przypominającej cep; nunchaku

nuncjusz ˈnũnʦ̑ʲjuʃ n
dyplomatyczny przedstawiciel Watykanu nuncio

nur nur n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak wodny zamieszkujący Amerykę Północną i północną część Europy; loon
skok do wody plunge

nur białodzioby ˈnur ˌbʲjawɔˈʥ̑ɔbɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia adamsii, gatunek ptaka z rodziny nurów; Yellow-billed Loon

nur czarnoszyi ˈnur ˌʧ̑arnɔˈʃɨji n
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia arctica, duży ptak wodny z rodziny nurów, zamieszkuje północną Eurazję; black-throated loon

nur rdzawoszyi ˈnur ˌːʣ̑avɔˈʃɨji n
(ornitologia, ornitologiczny) Gavia stellata, duży ptak wodny, jeden z pięću gatunków nurów; red-throated loon

nurek ˈnurɛk n
człowiek uprawiający nurkowanie zawodowo lub w celach sportowych diver
skok w wodę dive

nurkowanie ˌnurkɔˈvãɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) szybkie chowanie się w czymś diving
(rzeczownik odczasownikowy) od: nurkować diving
o samolotach, ptakach szybki lot w dół diving
skakanie do wody diving
pływanie pod wodą; diving scuba diving

nurkować nurˈkɔvaʨ̑ v
pływać pod powierzchnią wody dive

nurniczek nurʲˈɲiʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak morski z rodziny alk, z rodzajów Aethia i Ptychoramphus auklet

nurniczek ciemny n
(ornitologia, ornitologiczny) Ptychoramphus aleuticus, mały ptak morski z rodziny alk Cassin's auklet

nurniczek czubaty nurʲˈɲiʧ̑ɛk ʧ̑uˈbatɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia cristatella, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Oceanu Spokojnego crested auklet

nurniczek krasnodzioby nurʲˈɲiʧ̑ɛk ˌːrasnɔˈʥ̑ɔbɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia psittacula, gatunek ptaka z rodziny alk występujący na północy Pacyfiku Parakeet Auklet

nurniczek malutki n
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia pusilla, mały ptak morski z rodziny alk, rodzaju nurniczków; Least auklet

nurniczek wąsaty n
(ornitologia, ornitologiczny) Aethia pygmaea, mały ptak morski z rodziny alk, rodzaju nurniczków; Whiskered auklet

nurnik ˈnurʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus, morski ptak z rodziny alk; guillemot

nurnik aleucki n
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus columba, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju nurników, występujący na północy Oceanu Spokojnego, pigeon guillemot

nurnik ochocki n
(ornitologia, ornitologiczny) Cepphus carbo, gatunek ptaka z rodziny alk, rodzaju nurników, występujący na północy Oceanu Spokojnego spectacled guillemot

nurt nurt n
ciąg wydarzeń course
strumień wody w rzece na jej środku, który płynie szybciej niż reszta current rapid
tendencje w sztuce, filozofii itp. current trend

nurzec n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Pelecanoididae; diving petrel

nurzyk polarny ˈnuʒɨk pɔˈlarnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Uria lomvia, gatunek ptaka z rodziny alk gnieżdżący się na arktycznych wybrzeżach; thick-billed murre

nuta ˈnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) znak graficzny oznaczający długość trwania dźwięku, a po umieszczeniu na pięciolinii także jego wysokość note

nutacja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko drgania osi obrotu ciała poddanego precesji; nutation

nutria ˈnutrʲja n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę futerkowe z gatunku nutria amerykańska (Myocastor coypus), prowadzące ziemno-wodny tryb życia; coypu

nuty ˈnutɨ n
zapis nutowy melodii score

nużyca n
(weterynaria, weterynaryjny) choroba skóry wywoływana przez nużeńce mogąca dotykać wiele gatunków zwierząt; mange

nużyć v
wywoływać znudzenie lub wyczerpanie swoją jednostajnością tire weary
odczuwać zmęczenie, ulegać stopniowemu wyczerpaniu weary

nw acronym
= (slangowo) nie wiem IDK idk

nyktofobia ˌnɨktɔˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy strach przed ciemnością; nyctophobia

nylon ˈnɨlɔ̃n n
tkanina syntetyczna o dużej wytrzymałości, stosowana głównie do wyrobu spadochronów i pończoch nylon

nystatyna ˌnɨstaˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwgrzybiczym, nystatin

nów nuf n
(astronomia, astronomiczny) faza Księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez Słońce w taki sposób, że z Ziemi widać wyłącznie jego zacienioną część; new moon

nóż nuʃ n
krótkie i ostre narzędzie ręczne do krojenia lub cięcia; knife

nóż do masła ˈnuʒ dɔ‿ˈmaswa n
nóż służący do smarowania masłem lub innymi smarowidłami butter spreader

nęcić ˈnɛ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
działać przyciągająco bait tempt allure decoy entice lure

nędza ˈnɛ̃nʣ̑a n
stan ubóstwa w najwyższym stopniu, brak środków do życia destitution misery extreme poverty indigence

nędznie ˈnɛ̃nʣ̑ʲɲɛ adv
w sposób nędzny, ubogi, skromny abjectly ignobly lousily meanly miserably penuriously

nędznik n
osoba podła, nikczemna despicable

nędzny ˈnɛ̃nʣ̑nɨ adj
niewiele wart, będący w złym stanie; ubogi, zapuszczony miserable mean wretched

nękać ˈnɛ̃ŋkaʨ̑ v
dręczyć, trapić beset torment

o ɔ preposition
…wskazujący fizyczną przeszkodę w ruchu against
…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami) about at

o chlebie i wodzie adv
(przenośnie, przenośnia) o życiu w biedzie w tak ciężkich warunkach, że w minimalnym stopniu zostają zaspokojone jedynie podstawowe potrzeby takie jak jedzenie i picie to be on bread and water

o czasie ɔ‿ˈʧ̑aɕɛ adv
we właściwym (zaplanowanym) momencie on in time

o ile
łączy zdanie nadrzędne z podrzędnym, które wyraża warunek treści provided that as long as provided

o mało ɔ‿ˈmawɔ adv
(potocznie, potoczny) prawie, ledwo almost

o wilku mowa ɔ‿ˈvʲilku ˈmɔva idiom
wyrażenie używane, gdy osoba, o której mówimy, nagle się pojawia; zobacz też: o wilku mowa w Wikicytatach speak of the devil

oaza ɔˈaza n
(geografia, geograficzny) odosobniony teren o bardzo bujnej roślinności wegetującej na obszarze pustyń i półpustyń dzięki lokalnej obecności wody; oasis

oba ˈɔba collective
dwa konkretne przedmioty lub zwierzęta, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego; i jeden i drugi both

obaj ˈɔbaj collective
dwie konkretne osoby, niezależnie od płci, określone rzeczownikiem rodzaju męskiego; i jeden i drugi both

obalać ɔˈbalaʨ̑ v
odbierać komuś władzę, moc, wpływ itp. overthrow

obarzanek ˌɔbaˈʒãnɛk n
(kulinaria) wypiek w kształcie obręczy wykonany z ciasta obgotowanego przed pieczeniem bagel

obawa ɔˈbava n
niepokój o przyszłość połączony z lękiem; przewidywanie, że coś może się nie powieść apprehension concern misgiving

obawiać się ɔˈbavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
mieć obawę, bać się czegoś fear

obcas ˈɔpʦ̑as n
część buta w tylnej jego części, pod piętą, często unoszący ją do góry; heel

obcesowo adv
z natarczywością, zuchwale abruptly brusquely

obchody n
uroczyste świętowanie czegoś celebration commemoration

obchodzić ɔpˈxɔʥ̑iʨ̑ v
krążyć, chodzić wokół, przechodzić przez jakiś obiekt; przejść jakąś przestrzeń, teren, pomieszczenie walk around
obchodzić kogoś: interesować się czymś, chcieć wiedzieć o czymś care
świętować, uczcić jakąś rocznicę, radosne wydarzenie, sukces celebrate

obchodzić się jak z jajkiem v
obchodzić się z kimś lub czymś bardzo ostrożnie, ze szczególną delikatnością walk on eggshells

obchód n
kontrolne obejście danego miejsca round

obcinacz ɔpʲˈʨ̑ĩnaʧ̑ n
narzędzie do obcinania (różnego typu) cutter

obcisły ɔpʲˈʨ̑iswɨ adj
o ubraniu: ściśle przylegający do ciała, ciasno opinający tight

obciąg n
(grubiański, grubiańsko) fellatio blowjob

obciążać ɔpʲˈʨ̑ɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
zwiększać ciężar load

obciążenie ˌɔpʲʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
(elektryczność) całkowita moc elektryczna pobierana ze źródła przez wszystkie odbiorniki load
ciężar spoczywający na kimś lub czymś burden load

obco adv
nieswojo, nieswojsko, cudzo, nie jak u siebie strangely

obcojęzyczny ˌɔpʦ̑ɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
odnoszący się do innego języka foreign-language
posługujący się językiem obcym foreign-language

obcy ˈɔpʦ̑ɨ adj
nienależący do jakiegoś kręgu foreign

obcy ˈɔpʦ̑ɨ n
ktoś nienależący do danej grupy alien

obdukcja ɔbˈdukʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oględziny zwłok lub osób żywych w celu ustalenia przyczyn śmierci lub rozmiarów doznanych uszkodzeń ciała; autopsy

obdżektor ɔbˈʤ̑ɛktɔr n
(wojskowość, wojskowy) (filozofia, filozoficzny) osoba odmawiająca odbycia obowiązkowej służby wojskowej z powodów religijnych, moralnych lub etycznych; conscientious objector

obecnie ɔˈbɛʦ̑ʲɲɛ adv
teraz, aktualnie, w tym momencie nowadays currently now

obecność ɔˈbɛʦ̑nɔɕʨ̑ n
bycie, przebywanie gdzieś presence
uczestnictwo w wydarzeniu, spotkaniu, stawienie się gdzieś attendance

obecny ɔˈbɛʦ̑nɨ adj
dzisiejszy, teraźniejszy, współczesny present
osobiście przy czymś będący, znajdujący się gdzieś w danej chwili present

obejmować ˌɔbɛjˈmɔvaʨ̑ v
mieścić w sobie encompass
o emocjach: owładnąć grip seize
o spojrzeniu, wzroku: zobaczyć coś w całości survey take in
otaczać ramionami embrace hug
rozpoczynać sprawowanie funkcji, urzędu, stanowiska itp. assume take take up

obejrzeć ɔˈbɛjʒɛʨ̑ v
patrzeć w ekran przez cały film watch
poznać coś patrząc na to examine inspect
zapoznać się z czymś oglądając to look see
zwiedzić do sightseeing
obejrzeć się dookoła: rozejrzeć się look around
obracając się, zerknąć do tyłu look back
przyjrzeć się sobie samemu examine oneself look at oneself

obelga ɔˈbɛlɡa n
obraźliwe słowo skierowane do kogoś insult

obelisk ɔˈbɛlʲisk n
pomnik w formie wysokiego, smukłego słupa, najczęściej o czworobocznej podstawie, wykonanego z jednego bloku skalnego; obelisk

oberża n
(przestarzałe, przestarzały) dom zajezdny przy głównym trakcie, w którym podróżny mógł zatrzymać się na posiłek i nocleg auberge

oberżysta n
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna prowadzący oberżę innkeeper

obezwładnić ˌɔbɛzvˈwadʲɲiʨ̑ v
pozbawić kogoś swobody ruchu overpower

obficie ɔpˈfʲiʨ̑ɛ adv
w dużej ilości, w dużej mierze profusely

obfitować v
odznaczać się obfitością, mieć pod dostatkiem czego; zawierać dużą ilość lub liczbę czegoś abound teem

obfitość ɔpˈfʲitɔɕʨ̑ n
duża, w zupełności wystarczająca ilość czegoś abundance plenitude plenty profusion

obfity ɔpˈfʲitɨ adj
występujący w dużej ilości lub w dużym natężeniu, składający się z dużej liczby czegoś abundant

obiad ˈɔbʲjat n
gorący posiłek spożywany zwykle w środku dnia; lunch dinner

obiadokolacja ɔbʲˈjadɔkɔˈlaʦ̑ʲja n
posiłek o charakterze obiadu spożywany w porze kolacji dinner

obiadowy ˌɔbʲjaˈdɔvɨ adj
służący do obiadu, związany z obiadem dinner

obiecująco adv
w sposób obiecujący auspiciously

obiecujący ˌɔbʲjɛʦ̑uˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
dobrze się zapowiadający, dający duże nadzieje, rokujący nadzieje promising

obiecywać ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʨ̑ v
mówić, że coś się z pewnością zrobi; dawać obietnicę promise

obiecywać gruszki na wierzbie ˌɔbʲjɛˈʦ̑ɨvaʥ̑ ˈɡruʃʲci na‿ˈvʲjɛʒbʲjɛ v
składać obietnice bez pokrycia promise the moon promise the world

obieg n
czynność fizycznego okrążania czegoś circulation
przepływ cieczy, gazu w danym zamkniętym układzie przewodów i zbiorników circulation
krążenie lub rozpowszechnianie się czegoś wśród różnych osób lub w różne miejsca workflow

obiekt ˈɔbʲjɛkt n
rzecz fizycznie istniejąca object
(informatyka, informatyczny) istniejąca w pamięci komputera reprezentacja klasy lub struktury object
osoba lub przedmiot będące adresatem lub celem wykonywanej czynności object
teren będący wydzieloną, logiczną całością, zwłaszcza miejsce publiczne, budowla premises

obiektyw ɔˈbʲjɛktɨf n
(technologia, technika, techniczny) (fotografia) soczewka, układ optyczny lub magnetyczny, przenoszący obraz przedmiotu do dalszej części urządzenia objective lens

obiektyw szerokokątny ɔˈbʲjɛktɨf ˌʃɛrɔkɔˈkɔ̃ntnɨ n
(fotografia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej, obejmujący większe pole widzenia niż obiektyw standardowy, pozwalający na fotografowanie dużych przedmiotów z małych odległości; wide-angle lens

obiektywnie adv
w sposób obiektywny objectively

obiektywność n
cecha tego, co jest obiektywne, bezstronność objectivity impartiality

obiektywny ˌɔbʲjɛkˈtɨvnɨ adj
odznaczający się obiektywizmem, wolny od uprzedzeń objective
istniejący niezależnie od poznającego podmiotu objective

obieraczka ˌɔbʲjɛˈraʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) przyrząd służący do obierania warzyw ze skóry peeler

obierać ɔˈbʲjɛraʨ̑ v
usuwać wierzchnią, zewnętrzną warstwę: łupinę, łuski, skórę lub skorupę itp. peel pare hull skin
wybierać kogoś na stanowisko, funkcję drogą głosowania choose

obietnica ˌɔbʲjɛtʲˈɲiʦ̑a n
wypowiedź zapewniająca kogoś o zrobieniu czegoś w przyszłości promise

obić mordę ˈɔbʲiʨ̑ ˈmɔrdɛ v
(wulgarnie, wulgaryzm) pobić kogoś mess face up mess up face

objaw ˈɔbʲjaf n
oznaka jakiegoś zjawiska symptom

objawowy adj
(medycyna, medyczny) dotyczący objawów chorobowych symptomatic

objazd ˈɔbʲjast n
(motoryzacja) tymczasowa trasa wyznaczona w celu ominięcia miejsca zablokowanego przez roboty drogowe lub wypadek detour
objeżdżanie, odwiedzanie tour

objętość ɔbʲˈjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) wielkość fizyczna określająca rozmiar zajmowanej przez układ fizyczny przestrzeni (wyrażana w metrach sześciennych, litrach itp.); (potocznie, potoczny) rozmiar zajmowanej przez coś przestrzeni volume capacity
(matematyka, matematyczny) miara przestrzeni volume
odmierzona ilość substancji, we względnych jednostkach objętości (1.1) part
wielkość książki (wyrażana np. w stronach), tekstu (wyrażana np. w słowach) itp. size

oblech n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) mężczyzna obleśny, budzący odrazę slimeball

oblegać v
(wojskowość, wojskowy) otaczać zbrojnie beleaguer besiege lay siege
otaczać gromadnie mob surround

obleśny ɔbˈlɛɕnɨ adj
wywołujący obrzydzenie abhorrent gross repulsive

obliczanie ˌɔblʲiˈʧ̑ãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: obliczać evaluation

oblicze ɔbˈlʲiʧ̑ɛ n
(książkowy) twarz jakiejś osoby i jej wyraz countenance face
(przenośnie, przenośnia) charakter czegoś; zarys, postać czegoś face in the eye of the law in the face of

obliczeniowy adj
dotyczący obliczeń computable

oblężenie ˌɔblɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
otoczenie siłami zbrojnymi jakiejś twierdzy lub miasta w celu ich zdobycia siege

obnażać v
czynić nagim, pozbawionym ubioru denude unclothe

obniżać ɔbʲˈɲiʒaʨ̑ v
czynić niższym decrease knock down lour lower pull down reduce
umieszczać na niższym poziomie dip
ulegać obniżeniu, opadać poniżej poziomu decline descend

obniżka ɔbʲˈɲiʃka n
obniżenie ceny discount

obniżyć ɔbʲˈɲiʒɨʨ̑ v
uczynić coś niższym lower

obojczyk ɔˈbɔjʧ̑ɨk n
(anatomia, anatomiczny) kość obręczy barkowej, która łączący mostek z łopatką; clavicle collarbone

obojętnie ˌɔbɔˈjɛ̃ntʲɲɛ adv
w sposób nie wyrażający zainteresowania, bez przejęcia indifferently

obojętność ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
brak zainteresowania czymś, brak czułości wobec czegoś, kogoś indifference

obojętny ˌɔbɔˈjɛ̃ntnɨ adj
taki, który nie wykazuje zainteresowania czymś, nie jest wrażliwy na coś indifferent

obok ˈɔbɔk preposition
w niedużej odległości next to at near

obora ɔˈbɔra n
budynek gospodarski dla krów, miejsce ich przebywania cowshed

obowiązany adj
mający obowiązek do robienia czegoś obliged

obowiązek ˌɔbɔˈvʲjɔ̃w̃zɛk n
nakaz, konieczność wykonania czegoś, czasami też pod groźbą kary duty obligation responsibility onus

obowiązkowy ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈskɔvɨ adj
będący czyimś obowiązkiem obligatory dutiful

obowiązywać ˌɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
być objętym obowiązkiem be obligatory oblige
o przepisie, prawie: być w mocy, być ważnym be in force take effect

obozowisko n
miejsce rozbijania obozu camp encampment hutment laager leaguer

obrabiarka ˌɔbraˈbʲjarka n
maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów; machine tool

obrabować ˌɔbraˈbɔvaʨ̑ v
(książkowy) przemocą odebrać coś komuś; wynieść, ukraść skądś wiele rzeczy lub dużą sumę pieniędzy rob

obracać ɔbˈraʦ̑aʨ̑ v
wprawiać w ruch obrotowy, utrzymywać w takim ruchu, powodować obrót turn

obraz ˈɔbras n
(informatyka, informatyczny) cyfrowy zapis obrazu w znaczeniu (1.1); image
(informatyka, informatyczny) dokładna kopia płyty kompaktowej, dysku twardego lub partycji; image
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości funkcji dla argumentów z zadanego zbioru; image
(sztuka) dzieło plastyczne, wykonane ręcznie dwuwymiarowe odwzorowanie rzeczywistości lub wizji picture painting
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) odsłona sztuki, baletu lub przedstawienia operowego scene
całościowy opis osoby, przedmiotu lub zagadnienia image representation
scena rozgrywająca się w wyobraźni lub pamięci image sight view
widok na ekranie urządzenia picture image slide

obraza ɔbˈraza n
urażenie czyjejś godności osobistej insult offense offence outrage

obrazki alpejskie n
(botanika, botaniczny) Arum cylindraceum Gasp., gatunek rośliny z rodziny obrazki; mountain arum

obrazować v
być obrazem czego depict epitomise epitomize

obrazowy adj
oddziałujący na wyobraźnię picturesque vivid

obraźliwie ˌɔbraʑˈlʲivʲjɛ adv
w sposób sprawiający przykrość insultingly offensively

obraźliwy ˌɔbraʑˈlʲivɨ adj
stanowiący dla kogoś obrazę offensive abusive

obrażać ɔbˈraʒaʨ̑ v
sprawiać komuś przykrość offend

obrona ɔbˈrɔ̃na n
przeciwdziałanie atakowi, chronienie się przed obcą agresją defence

obronny ɔbˈrɔ̃nːɨ adj
taki, który stanowi obronę przed atakiem; taki, który służy do obrony defensive fortified

obrotnica ˌɔbrɔtʲˈɲiʦ̑a n
(kolejnictwo) urządzenie służące do zmiany kierunku pojazdu dokonywanej przez obrót platformy, na której pojazd stoi; turntable

obrotnik ɔbˈrɔtʲɲik n
(anatomia, anatomiczny) drugi kręg szyjny; axis

obrotowy ˌɔbrɔˈtɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z ruchem dookoła osi, obracania gyratory revolving rotary rotative rotatory swivel
(technologia, technika, techniczny) taki, który może się obracać; obracający się gyratory revolving rotary rotative rotatory swivel

obrońca ɔbˈrɔ̃j̃nʦ̑a n
(sport, sportowy) gracz broniący dostępu do bramki swojej drużyny back defender
osoba, która broni, chroni przed czymś, wstawia się za kimś lub zajmuje się obroną czegoś przed zagrożeniem, krzywdą, napaścią itp. defender

obroża ɔbˈrɔʒa n
taśma albo łańcuszek zapinany na szyi zwierzęcia domowego collar dog collar

obrus ˈɔbrus n
wykończony i zazwyczaj zdobiony materiał używany do przykrycia jadalnego stołu; tablecloth

obrzezanie ˌɔbʒɛˈzãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (medycyna, medyczny) zabieg częściowego usunięcia napletka ze względów rytualnych, religijnych, leczniczych, higienicznych bądź estetycznych; circumcision

obrzeże ɔbˈʒɛʒɛ n
okolice kończącego się zjawiska czy czynności border edge fringe margin periphery rim
wąski pas przy linii odgraniczającej dwie przestrzenie border edge fringe margin periphery rim

obrzucać błotem ɔbˈʒuʦ̑aʥ̑ ˈbwɔtɛ̃m v
wypowiadać się o kimś bardzo nieprzychylnie, szkalować, zniesławiać go sling mud

obrzydliwie ˌɔbʒɨˈdlʲivʲjɛ adv
(książkowy) w sposób budzący wstręt, niechęć, obrzydzenie abominably detestably disgustingly

obrzydliwiec ˌɔbʒɨˈdlʲivʲjɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) osoba mająca w zwyczaju robienie rzeczy obrzydliwych; osoba oceniana negatywnie, wzbudzająca niesmak lub obrazę, obrzydzenie crumb

obrzydliwy ˌɔbʒɨˈdlʲivɨ adj
(książkowy) budzący odrazę disgusting hideous

obrzydzenie ˌɔbʒɨˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
bardzo silne uczucie niechęci abhorrence abomination aversion disgust distaste loathing

obrzyn ˈɔbʒɨ̃n n
broń zazwyczaj kłusownicza, karabin z obciętą lufą; sawed-off shotgun sawn-off shotgun

obrzęd ˈɔbʒɛ̃nt n
uporządkowany akt o znaczeniu symbolicznym, element uroczystości, wynikający z tradycji ritual ceremony custom rite ceremonial

obrzędowy adj
mający znaczenie obrzędu, związany z obrzędem, oparty na obrzędach ritual

obrzęk n
(medycyna, medyczny) nagromadzenie się płynu w przestrzeni pozakomórkowej, powodujące zauważalne powiększenie narządu lub części ciała swelling dropsy engorgement hydropsy oedema edema tumefaction

obróbka ɔbˈrupka n
proces nadawania obiektowi założonych właściwości; processing treatment

obrót ˈɔbrut n
(ekonomia, ekonomiczny) (księgowość) sumaryczna wartość obrotu (1.3) turnover
(ekonomia, ekonomiczny) transakcje kupna-sprzedaży oraz wymiany towaru; traffic
(geometria) odwzorowanie geometryczne, jedna z izometrii, obok przesunięcia i symetrii; circumvolution revolution rotation turn twist
ruch zmieniający kierunek, w jakim zwrócony jest obiekt materialny circumvolution revolution rotation turn twist
(informatyka, informatyczny) działanie, polegające na zmianie pozycji wszystkich bitów w taki sposób, że bit o indeksie i\; po wykonaniu obrotu o n\; miejsc znajduje się na pozycji (i + n)\mod k, gdzie k\; to liczba bitów w danym słowie; rotation
(potocznie, potoczny) blp w złożeniu z przymiotnikiem: prędkość pracy silnika lub urządzenia zawierającego silnik, (przenośnie, przenośnia) prędkość pracy człowieka, instytucji gear

obrót położniczy ˈɔbrut ˌpɔwɔʒʲˈɲiʧ̑ɨ n
(medycyna, medyczny) zabieg lekarski mający na celu zmianę nieprawidłowej pozycji płodu w macicy version

obrączka ɔbˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
kółko ze szlachetnego metalu noszone na palcu na znak zawarcia małżeństwa; wedding ring

obrączkować v
(botanika, botaniczny) usuwać pierścień zewnętrznych tkanek z pnia rośliny drzewiastej girdle
(zoologia, zoologiczny) zakładać obrączkę, znakując np. ptaki lub nietoperze ring

obręb n
krawiectwo zawinięty brzeg tkaniny, przyszyty w ten sposób, aby nie strzępił się hem whipstitch
wyraźnie odgraniczony obszar wewnętrzny area close grounds limits premises region
zakres działań, możliwości, obszar wpływów range reach sphere

obręcz ˈɔbrɛ̃n͇ʧ̑ n
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w kształcie okręgu; hoop
sztywny pas z połączonymi końcami, opasujący coś hoop hoop band rim

obsadzić ɔpˈsaʥ̑iʨ̑ v
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dać rolę w jakimś przedstawieniu, filmie cast
(ogrodnictwo, ogrodniczy) posadzić rośliny na jakiejś wyznaczonej powierzchni plant

obsceniczność ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co obsceniczne, bezwstydne, wulgarne obscenity

obsceniczny ˌɔpsʦ̑ɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
nieprzyzwoity, nieodpowiedni do pokazywania w miejscach publicznych obscene

obserwacja ˌɔpsɛrˈvaʦ̑ʲja n
dokładne przyglądanie się czemuś lub komuś, celowe zauważanie jego ruchów lub czynów observation
wniosek sformułowany w wyniku obserwacji (1.1) observation

obserwant n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) członek Zakonu Braci Mniejszych Obserwantów observant

obserwator ˌɔpsɛrˈvatɔr n
osoba dokładnie przyglądająca się czemuś, wnikliwie obserwująca coś observer beholder watcher

obserwatorium ˌɔpsɛrvaˈtɔrʲjũm n
miejsce lub budowla do obserwowania czegoś, zwykle placówka naukowa; observatory

obserwatorium astronomiczne n
(astronomia, astronomiczny) miejsce lub budowla do obserwacji ciał i zjawisk na nieboskłonie; astronomical observatory

obserwowalny adj
możliwy do zaobserwowania w jakikolwiek sposób observable

obserwować ˌɔpsɛrˈvɔvaʨ̑ v
spostrzegać notice
uważnie, przez dłuższy czas przyglądać się czemuś observe watch

obsesja ɔpˈsɛsʲja n
(książkowy) myśl, idea, przekonanie itp. uporczywie kogoś prześladujące, niemożność uwolnienia się od takich myśli lub od wykonywania powtarzających się czynności obsession

obsesyjnie ˌɔpsɛˈsɨjɲɛ adv
w sposób obsesyjny, natarczywie, uparcie obsessively

obsesyjny adj
właściwy obsesji, taki, jak w obsesji obsessive driven

obsmażyć ɔpˈsmaʒɨʨ̑ v
(kulinaria) opiec na patelni sear

obstawać v
nie zmieniać własnego zdania abide

obstrukcja n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) trudność z wydaleniem stolca constipation obstruction
hamowanie sprawnego przebiegu czegoś obstruction stonewalling

obszar ˈɔpʃar n
ograniczona część powierzchni area

obszar euro ˈɔpʃar ˈɛwrɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) obszar państw, których walutą jest euro euro area

obszerny ɔpˈʃɛrnɨ adj
dużych rozmiarów roomy spacious broad extensive large wide
zawierający mnóstwo szczegółów comprehensive ample

obsługa ɔpˈswuɡa n
czynność obchodzenia się z czymś lub kimś service
zespół osób upoważnionych do zajmowania się czymś personnel staff

obsługiwać ˌɔpswuˈɟivaʨ̑ v
sterować pracą jakiegoś urządzenia, wykonywać czynności potrzebne do jego działania operate
wykonywać usługi na rzecz kogoś lub na rzecz jakiegoś przedsięwzięcia handle run

obudowa n
część zewnętrzna urządzenia cover
zespół budowli otaczających jakąś przestrzeń albo stojący wzdłuż jakiejś drogi housing

obudzić ɔˈbuʥ̑iʨ̑ v
przestać spać, zakończyć sen, wyrwać się ze snu awake wake up

obumarły ˌɔbũˈmarwɨ adj
który stał się martwy, który przestał spełniać funkcje życiowe dead

obunóż ɔˈbũnuʃ adv
obiema nogami on both foot

oburzać v
wywoływać oburzenie – wzbudzać sprzeciw połączony z gniewem outrage
odczuwać oburzenie resent

oburzenie ˌɔbuˈʒɛ̃ɲɛ n
silne zdenerwowanie spowodowane czyimś nieodpowiednim / niewłaściwym / niesprawiedliwym zachowaniem indignation

oburzony ˌɔbuˈʒɔ̃nɨ adj
odczuwający oburzenie indignant

oburącz ɔˈburɔ̃n͇ʧ̑ adv
obiema rękami, używając obu rąk with in both arm

oburęczność ˌɔbuˈrɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
umiejętność posługiwania się z równą sprawnością obiema rękami ambidexterity ambidextrousness

oburęczny ˌɔbuˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
posługujący się z równą sprawnością obiema rękami ambidextrous

obuty ɔˈbutɨ adj
noszący buty shod wearing
noszący dany rodzaj obuwia shod wearing
wyposażony w buty equipped provided

obuwie ɔˈbuvʲjɛ n
wierzchnie okrycie stóp, z podeszwami chroniącymi stopy przed obrażeniami footwear

obwarzanek ˌɔbvaˈʒãnɛk n
(kulinaria) wyrób piekarniczy w kształcie pierścienia uformowanego z wałka skręconego w spiralę, wykonany z ciasta parzonego (obwarzonego) przed pieczeniem; bagel

obwieś n
(dawniej, dawny) (pogardliwie) osoba postępująca źle scoundrel miscreant

obwiniać ɔbˈvʲĩɲäʨ̑ v
przypisywać, zarzucać komuś winę; oskarżać kogoś o zrobienie czegoś złego blame

obwodnica ˌɔbvɔdʲˈɲiʦ̑a n
droga poprowadzona wokół obszarów miejskich, umożliwiająca ich ominięcie; bypass ring road

obwód ˈɔbvut n
(elektryczność) układ, w którym może stale płynąć prąd; circuit
(geometria) długość brzegu figury geometrycznej; perimeter circumference
(matematyka, matematyczny) długość najkrótszego cyklu zawartego w grafie; girth
brzeg, krawędź, otaczająca coś z każdej strony, obejmująca obiekt zwykle w poziomie edge

obwód drukowany n
(elektronika, elektroniczny) płytka z materiału izolacyjnego z naniesionymi na powierzchni ścieżkami przewodzącymi oraz punktami lutowniczymi do montażu elementów elektronicznych; PCB printed circuit board

obwód murmański pn
(geografia, geograficzny) obwód w północno zachodniej części Federacji Rosyjskiej niemal w całości leżący poza kołem podbiegunowym; Murmansk Oblast

oby ˈɔbɨ particle
wyrażenie nadziei, że coś się stanie may

obyczaj ɔˈbɨʧ̑aj n
nawyk, sposób postępowania, zachowania charakterystyczny dla danego człowieka lub zwierzęcia habit
powszechnie przyjęty, tradycyjny sposób postępowania w danych okolicznościach custom
zazwyczaj w liczbie mnogiej: sposób życia, zasady, którymi ktoś się kieruje morals mores way of life

obywatel ˌɔbɨˈvatɛl n
członek społeczeństwa danego państwa, mający określone uprawnienia i obowiązki zastrzeżone przez prawo i konstytucję; citizen

obywatel drugiej kategorii ˌɔbɨˈvatɛl ˈdruɟɛ̇j ˌkatɛˈɡɔrʲji n
osoba systematycznie dyskryminowana lub mająca ograniczone prawa mimo posiadania prawnego statusu obywatela second-class citizen

obywatelski ˌɔbɨvaˈtɛlsʲci adj
związany z obywatelem, właściwy obywatelowi civic

obywatelstwo ˌɔbɨvaˈtɛlstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (urzędowy) związek prawny osoby fizycznej z jakimś państwem, który daje jej określone prawa i obowiązki; citizenship

obój ˈɔbuj n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego drewnianego z grupy aerofonów dwustroikowych; oboe

obóz ˈɔbus n
wydzielony teren, na którym tymczasowo ustawia się namioty lub inne zwykle prowizoryczne konstrukcje camp

obóz dla uchodźców n
tymczasowa osada dla osób, które opuściły swój dom ze względu na wojnę, prześladowania lub klęskę żywiołową; refugee camp

obóz koncentracyjny ˈɔbus ˌkɔ̃nʦ̑ɛ̃ntraˈʦ̑ɨjnɨ n
miejsce, w którym są przetrzymywane grupy ludności w celu ich izolacji, wykonywania niewolniczej pracy albo eksterminacji tych grup; concentration camp

obłok ˈɔbwɔk n
(meteorologia, meteorologiczny) kłęby zawieszonej wysoko nad ziemią skroplonej pary wodnej cloud
zagęszczenie czegoś lotnego pall

obłuda ɔbˈwuda n
ukazywanie fałszywych własnych intencji, myśli, poglądów, uczuć itp. double-dealing

obłączek n
(anatomia, anatomiczny) białawy obszar luźnej skóry w kształcie półksiężyca u nasady paznokcia; lunula

obłąkanie n
zaburzenie psychiczne lub choroba psychiczna, obłęd, niepoczytalność insanity lunacy

obłąkany adj
będący w stanie obłąkania insane crazy mad lunatic brainsick deranged

obłąkany n
człowiek psychicznie chory cuckoo madman

obżarstwo ɔbˈʒarstfɔ n
nadmierne spożywanie pokarmów gluttony

obżartuch n
(potocznie, potoczny) osoba, która się obżera big eater glutton

ocean ɔˈʦ̑ɛãn n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rozległy obszar słonej wody, pokrywający większą część powierzchni Ziemi ocean

oceanarium ˌɔʦ̑ɛãˈnarʲjũm n
(zoologia, zoologiczny) instytucja badająca i prezentująca florę i faunę morską; oceanarium

oceaniczny adj
dotyczący oceanu, związany z oceanem oceanic

oceanograf ˌɔʦ̑ɛãˈnɔɡraf n
specjalista w dziedzinie oceanografii (oceanologii) oceanographer

oceanografia ˌɔʦ̑ɛãnɔˈɡrafʲja n
nauka o oceanach i morzach; oceanography

oceanograficzny adj
(geografia, geograficzny) związany z oceanografią, dotyczący oceanografii oceanographic

oceanologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o oceanach oceanology

oceanologiczny adj
związany z oceanologią, dotyczący oceanologii oceanological oceanologic

ocelot ɔˈʦ̑ɛlɔt n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus Gray, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych; ocelot
(zoologia, zoologiczny) kot z rodzaju (1.1) ocelot

ocelot andyjski n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus jacobitus Cornalia, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej; Andean mountain cat
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) Andean mountain cat

ocelot chilijski n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus guigna Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej; kodkod
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) kodkod

ocelot nadrzewny n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus wiedii Schinz, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej; margay
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) margay

ocelot pampasowy n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus colocolo Molina, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej; colocolo
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) colocolo

ocelot tygrysi n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus tigrinus Schreber, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej i Ameryce Środkowej; oncilla
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) oncilla

ocelot wielki n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leopardus pardalis Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Południowej, Ameryce Środkowej i południu Ameryki Północnej; ocelot
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) ocelot

ocena ɔˈʦ̑ɛ̃na n
(szkolnictwo, szkolny) nota dawana uczniowi lub studentowi grade mark
opinia kogoś o czymś lub kimś evaluation
oszacowanie wartości czegoś estimation evaluation

oceniać ɔˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
wydawać sąd, opinię pass judgment valuate

ocet ˈɔʦ̑ɛt n
(spożywczy) (kulinaria) spożywczy kwas octowy o stężeniu 5–10%, czasem z domieszkami; vinegar

ocet balsamiczny n
(kulinaria) gęsty ocet o ciemnej barwie powstający z zagęszczonego moszczu winogronowego poddanego długotrwałemu dojrzewaniu w drewnianych beczkach balsamic vinegar

ocet winny n
(spożywczy) produkt spożywczy wytwarzany z wina w procesie fermentacji octowej, w którym stężenie kwasu octowego wynosi zwykle od 6 do 10% cider vinegar wine vinegar

och ɔx interjection
…służący wyrażaniu stanów uczuciowych (zachwytu, zaskoczenia, przestrachu) oh ah

ochlapać v
obrzucić czymś płynnym lub półpłynnym spatter splash

ochlokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy motłochu, zwyrodniała forma demokracji, w której władza jest sprawowana bez żadnych struktur i zasad prawnych, bezpośrednio przez niezorganizowany i ulegający emocjom tłum; ochlocracy

ochota ɔˈxɔta n
pragnienie osiągnięcia, posiadania lub doświadczenia czegoś inclination desire alacrity

ochotniczy ˌɔxɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
właściwy ochotnikowi, dotyczący ochotnika, składający się z ochotników voluntary

ochotnik n
ktoś dobrowolnie zgłaszający się do udziału w czymś volunteer enlistee

ochra ˈɔxra n
barwa żółtobrunatna ochre

ochraniacz n
(technologia, technika, techniczny) przedmiot chroniący coś przed uszkodzeniem guard pad protector

ochrona ɔxˈrɔ̃na n
dbanie o to, aby coś się nie zniszczyło; pilnowanie, aby coś nie uległo szkodzie, skrzywdzeniu protection
służba odpowiedzialna za bezpieczeństwo security

ochrona środowiska n
(ekologia, ekologiczny) ogół działań, których celem jest wykorzystanie zasobów środowiska naturalnego ograniczając jednocześnie negatywne wpływy działalności człowieka; environmental protection

ochroniarz ɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
(potocznie, potoczny) pracownik służb ochrony bouncer guard

ochronny ɔxˈrɔ̃nːɨ adj
stanowiący ochronę przed czymś; chroniący, dający ochronę protective

ochrowy adj
koloru ochry, koloru żółtobrunatnego ochreish ochreous ochrous

ochładzać ɔxˈwaʣ̑aʨ̑ v
obniżać temperaturę czegoś cool

ochłoda n
schłodzenie się, orzeźwienie cooling

ochłodzenie n
uczynienie mniej intensywnymi jakiś pozytywnych uczuć lub relacji cooling

ociężały adj
nie mający energii do działania inert languid logy lumbering sluggish
pozbawiony bystrości, polotu unresourceful
wykonywany powolnie, bez energii ponderous unwieldy

oclić ˈɔʦ̑lʲiʨ̑ v
nałożyć cło lub pobrać cło ze sprzedaży czegoś duty

octan ˈɔktãn n
(chemia, chemiczny) ester albo sól kwasu octowego; acetate

octowy ɔʦ̑ˈtɔvɨ adj
(przymiotnik) od ocet acetic

ocynownia ˌɔʦ̑ɨ̃ˈnɔvʲɲa n
(technologia, technika, techniczny) zakład lub dział zakładu, który zajmuje się cynowaniem elementów tinhouse tinning plant

oczarowywać v
wywoływać u kogo uczucie fascynacji, urzeczenia beguile bewitch enchant glamour mesmerize rapture

oczekiwanie ˌɔʧ̑ɛciˈvãɲɛ n
czekanie na kogoś lub na coś z nadzieją lub niecierpliwością anticipation expectation
pragnienie, żądanie expectation hope

oczekiwać ˌɔʧ̑ɛˈcivaʨ̑ v
dłużej czekać await
spodziewać się czegoś, liczyć na coś, chcieć czegoś expect hope

oczeret n
(botanika, botaniczny) Schoenoplectus Rchb., rodzaj roślin kłączowych z rodziny ciborowatych; bulrush tule

oczerniać v
rozgłaszać nieprawdziwe informacje o kimś, mając na celu przedstawienie go w niekorzystnym świetle denigrate vilify besmirch

oczko ˈɔʧ̑kɔ n
dziura w pończosze lub rajstopach ladder

oczko w głowie ˈɔʧ̑kɔ ˈv‿ɡwɔvʲjɛ idiom
najważniejsza, droga, kochana komuś osoba lub zwierzę apple of one's eye

oczny ˈɔʧ̑nɨ adj
dotyczący oka, związany z okiem, oczami ophthalmic ocular

oczodół ɔˈʧ̑ɔduw n
(anatomia, anatomiczny) jama kostna pomiędzy mózgoczaszką a twarzoczaszką, w której umieszczona jest gałka oczna; orbit

oczyszczalnia ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑alʲɲa n
(potocznie, potoczny) oczyszczalnia ścieków purification plant sewage treatment plant sewage-farm sludgeworks wastewater treatment plant
urządzenie lub zakład, które coś oczyszczają refinery

oczyszczalnia ścieków ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑alʲɲa ˈɕʨ̑ɛkuf n
zespół urządzeń i obiektów technologicznych służących do usuwania zanieczyszczeń z odpadów płynnych; sewage treatment plant wastewater treatment plant purification plant sewage-farm sludgeworks

oczyszczanie ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑ãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: oczyszczać purification

oczyszczać ɔˈʧ̑ɨʃʧ̑aʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) odrzucać zarzuty względem kogoś; uniewinniać kogoś; uwalniać od podejrzeń, oskarżeń lub winy rehabilitate
usuwać nieczystości, brudy; doprowadzać do stanu czystości clean brush down purge purify

oczyszczenie ˌɔʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(literacko) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rytualne przywrócenie równowagi lub czystości duchowej catharsis
otrzymanie czystej substancji z substratu purification
przywrócenie porządku, higieny clean
usunięcie rzeczy, osób lub treści nieprzychylnych, niezgodnych z ideologią expurgation
usunięcie zanieczyszczeń (skażenia, brudu, drobnoustrojów (i tak dalej)) clearance

oczytany adj
taki, który przeczytał wiele książek well-read

oczywisty ˌɔʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
taki, który jest bezsporny, jasny, pewny, określony; taki, co do którego nie ma wątpliwości, którego nie trzeba objaśniać obvious evident

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ interjection
wykrzyknik wyrażający aprobatę, potwierdzenie certainly of course absolutely

oczywiście ˌɔʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
partykuła wyrażająca brak wątpliwości obviously certainly evidently of course naturally

od ɔt preposition
za jeden egzemplarz, sztukę every
…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś from for since
…tworzący konstrukcje opisujące przyczynę omawianego wydarzenia because of
…tworzący konstrukcje opisujące ruch przeciwny do czegoś for from since
…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot from
…tworzący konstrukcje porównawcze dwóch pojęć than

od a do zet ˌɔd‿a‿dɔ‿ˈzɛt adv
od początku do końca; w pełni, całkowicie from A to Z

od czasu do czasu ɔt‿ˈʧ̑asu dɔ‿ˈʧ̑asu adv
co jakiś czas, niezbyt regularnie lub niezbyt często from time to time

od dawna adv
od dłuższego czasu for a long time for ages from way back in a long time long since

od niechcenia ˌɔdʲ‿ɲɛˈxʦ̑ɛ̃ɲa idiom
niechcący, przypadkiem, niedbale, z łatwością casually negligently

od niedawna adv
od krótkiego czasu only recently recently

od przybytku głowa nie boli ˌɔt‿pʃɨˈbɨtku ˈɡwɔva ɲɛ‿ˈbɔlʲi proverb
nadmiar pieniędzy, dóbr nikomu nie zaszkodzi plenty is no plague store is no sore

od razu ɔd‿ˈrazu adv
bez namysłu straight away straight off straightaway

od ręki ɔd‿ˈrɛ̃ŋʲci adv
bez czekania, zaraz, natychmiast offhand on the spot

od stóp do głów ɔt‿ˈstub dɔ‿ˈɡwuf adv
całkowicie, zupełnie, cała postać od dołu do góry from top to toe

od wielkiego dzwonu ˌɔd‿vʲjɛlʲˈcɛɡɔ ˈʣ̑vɔ̃nu adv
rzadko, tylko przy szczególnej okazji, w szczególnych przypadkach once in a blue moon

oda ˈɔda n
patetyczny utwór liryczny sławiący wybitną osobę, doniosłe wydarzenie lub wzniosłe idee; ode

odaliska ˌɔdaˈlʲiska n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim odalisque

odbarwiać v
pozbawiać barwy discolor discolour

odbicie ɔdˈbʲiʨ̑ɛ n
(ekonomia, ekonomiczny) wyraźny wzrost kursów akcji lub innych aktywów, który nastąpił po okresie spadków bounce
(fizyka, fizyczny) refleks świetlny; reflection
obraz w lustrze lub innej błyszczącej powierzchni reflection
odcisk, odbitka czegoś imprint
wierna kopia kogoś lub czegoś copy

odbiegać v
biegnąc, oddalać się skądś run off
odchodzić od przedmiotu sprawy drift away stray from

odbierać ɔdˈbʲjɛraʨ̑ v
o telewizorze, radiu: przyjmować fale ze stacji nadawczej receive
odczytywać coś (słowa, zachowanie, reakcje) w określony indywidualny sposób take
podnosić słuchawkę telefonu i rozpoczynać rozmowę answer
zabierać coś od kogoś, co się wcześniej dało/pożyczyło lub co ktoś wziął take back
zabierać coś z miejsca, do którego wcześniej się to zanosiło take back
zabierać kogoś z jakiegoś miejsca collect pick up
zabierać komuś coś, co miał, posiadał deprive remove by force

odbierać telefon v
odpowiadać na wezwanie do rozmowy telefonicznej answer the phone

odbijacz ɔdˈbʲijaʧ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) elastyczny przedmiot mocowany na nabrzeżu lub na burcie statku w celu ochrony burty przed uszkodzeniem wskutek tarcia i zgniotu; fender

odbijać ɔdˈbʲijäʨ̑ v
o powierzchniach mających właściwości zwierciadła: odtwarzać, dawać obraz czegoś reflect broach
odzyskiwać coś w walce lub uwalniać kogoś uwięzionego win back
przerywając taniec jakiejś parze, zabierać partnerkę lub partnera do tańca ze sobą cut in
uderzeniem nadawać inny kierunek czemuś będącemu w ruchu reflect
zostawać odbitym w lustrze, wodzie itp. be reflect

odbiorca ɔdˈbʲjɔrʦ̑a n
osoba, do której dociera przekaz artystyczny, intelektualny lub informacyjny recipient

odbiornik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie elektryczne odbierające fale elektromagnetyczne receiver

odbitka n
zapis graficzny otrzymany określoną metodą techniczną, np. odciskową, drukarską, fotochemiczną ectype print rubbing

odbiór ˈɔdbʲjur n
(elektronika, elektroniczny) wychwycenie sygnału radiowego lub telewizyjnego reception
(fizjologia, fizjologiczny) odczuwanie sygnałów ze zmysłów reception
wzięcie czegoś co jest nasze lub przeznaczone dla nas a przejściowo było w cudzych rękach (np. było pożyczone, albo przesyłane pocztą ze sklepu) receipt

odbudowa ˌɔdbuˈdɔva n
odnowienie, wzniesienie czegoś, co zostało zniszczone reconstruction restoration

odbyt ˈɔdbɨt n
(anatomia, anatomiczny) końcowy otwór, ujście układu pokarmowego; anus

odbytnica ˌɔdbɨtʲˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) końcowy odcinek jelita grubego ssaków; rectum

odbywać ɔdˈbɨvaʨ̑ v
robić coś lub brać udział w wykonywaniu czegoś; uczestniczyć w czymś do have
mieć miejsce, dziać się, dokonywać się take place

odcedzić v
oddzielić od siebie płyn i znajdujące się w nim cząstki stałe strain

odchody połogowe n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) wydzielina wydzielająca się z pochwy po porodzie lochia

odchodzić ɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
(eufemistycznie) umierać pass away
oddalać się od jakiegoś miejsca depart leave walk away
zrywać związek z kimś, opuszczać kogoś break off a relationship break up

odchylenie n
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) termin statystyczny, określający np. rozmiar błędu; deviation

odcień ˈɔtʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
odmiana koloru, która różni się od niego intensywnością lub domieszką innego koloru hue shade

odcinek ɔtʲˈʨ̑ĩnɛk n
(matematyka, matematyczny) zbiór wszystkich punktów leżących pomiędzy dwoma punktami krzywej (w domyśle: prostej), włącznie z tymi punktami; segment line segment
fragment większej całości, odcięty od niej section
fragment czegoś podłużnego, na podobieństwo odcinka (1.2) section
jeden fragment powieści, filmu itp., należący do większej całości, publikowany lub emitowany osobno episode instalment

odcisk ˈɔtʲʨ̑isk n
odbicie kształtu jakiegoś obiektu, przedmiotu w innym impression
zgrubienie skóry powstałe na skutek ucisku corn

odcisk palca ˈɔtʲʨ̑isk ˈpalʦ̑a n
wzór linii papilarnych palca odciśnięty na jakiejś powierzchni w celu identyfikacji osoby fingerprint
(informatyka, informatyczny) w kryptografii: krótka sekwencja znaków identyfikująca większą ilość danych fingerprint

odczasownikowy adj
(gramatyka) utworzony od czasownika, pochodzący od czasownika deverbal verbal

odczucie ɔṭˈʧ̑uʨ̑ɛ n
wrażenie, które się odczuwa sensation feel impression sentiment

odczuwalny adj
dający się odczuć, wyczuwalny noticeable sensible

odczuwać ɔṭˈʧ̑uvaʨ̑ v
interpretować coś feel realize
reagować na coś zmysłowo, doświadczać czegoś za pomocą zmysłów feel sense

odczyt n
sprawdzenie wartości zarejestrowanej na przyrządzie pomiarowym reading
wykład publicznie wygłoszony zwykle na temat popularnonaukowy lecture

odczytywać ˌɔṭʧ̑ɨˈtɨvaʨ̑ v
czytać tekst zapisany nieznanymi znakami lub zapisany niewyraźnie decipher
publicznie czytać na głos read aloud

oddalać v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nie uwzględniać czyich pretensji, żądań dismiss
zwiększać odległość pomiędzy danymi jednostkami move away
zwiększać własną odległość od czego lub kogo fly away fly off go away go off retreat sail away

oddalony adj
położony w znacznej odległości przestrzennej albo czasowej od czegoś distant far faraway remote far-off wide

oddanie ɔdˈːãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: oddawać return
wierność, poświęcenie określonej sprawie, idei lub osobie commitment devotion

oddany adj
gotów do poświęceń dla kogoś lub czegoś; wierny, lojalny, przywiązany devoted

oddawać ɔdˈːavaʨ̑ v
dawać coś komuś z powrotem, zwracać właścicielowi return give back

oddech ˈɔdːɛx n
pobranie tlenu poprzez wciągnięcie go do płuc breath

oddychać ɔdˈːɨxaʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) (zoologia, zoologiczny) (biologia, biologiczny) pobierać tlen z naturalnego dla danego gatunku środowiska breathe respire

oddział ˈɔdʲʥ̑aw n
grupa ludzi jako część pewnej formacji squad
odrębna i samodzielnie działająca część jakiejś organizacji lub urzędu branch division

oddziaływać ˌɔdʲʥ̑aˈwɨvaʨ̑ v
wpływać, powodować skutek influence interact

oddzielać ɔdʲˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
separować jedną rzecz od drugiej separate
separować kogoś od jakiejś grupy separate
odzielać (1.2) siebie od jakiejś grupy separate
ulegać odłączaniu od całości be separate

oddzielić ziarno od plew ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛf v
wybrać to, co wartościowe, spośród tego, co niewiele warte lub bezwartościowe separate the wheat from the chaff

oddzielić ziarno od plewy ɔdʲˈʥ̑ɛlʲiʥ̑ ˈʑarnɔ ːt‿ˈplɛvɨ idiom
(książkowy) oddzielić to, co dobre, od tego, co złe, oddzielić dobrych od złych separate the wheat from the chaff

oddzielnie adv
nie razem, osobno apart separately separate severally

oddzielny ɔdʲˈʥ̑ɛlnɨ adj
taki, który stanowi samodzielną całość separate

odejmowanie ˌɔdɛjmɔˈvãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie odwrotne do dodawania; subtraction
(rzeczownik odczasownikowy) od: odejmować subtraction

odejmować ˌɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
(matematyka, matematyczny) wykonywać działanie odejmowania; subtract

odejście n
(rzeczownik) (odczasownikowy) od odejść congeeing departure divorcing going leaving

odgadnąć ɔdˈɡadnɔ̃ɲʨ̑ v
aspekt dokonany od: odgadywać guess

odgłos ˈɔdɡwɔs n
dźwięk towarzyszący jakiejś czynności lub wydawany przez coś, brzmienie czegoś sound

odium ˈɔdʲjũm n
(książkowy) niechęć lub nienawiść do kogoś, kogo obarcza się winą za coś odium

odjazd ˈɔdʲjast n
ruszenie w drogę, początek podróży jakimś środkiem lokomocji departure

odjeżdżać ɔdʲˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
jadąc, oddalać się depart leave go away

odjąć ˈɔdʲjɔ̇̃ɲʨ̑ conjunction
(matematyka, matematyczny) minus (spójnik stawiany między odjemną i odjemnikiem) minus

odkrycie ɔtˈkrɨʨ̑ɛ n
napotkanie i opisanie prawa lub rzeczy istniejącej w naturze, ale przez nikogo do tej pory nieopisanej discovery invention

odkrywać ɔtˈkrɨvaʨ̑ v
poznawać coś nowego discover

odkurzacz ɔtˈkuʒaʧ̑ n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zbierania kurzu i drobnych śmieci poprzez wsysanie ich do specjalnego zbiornika; vacuum cleaner hoover vacuum

odkurzanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: odkurzać hoovering vacuuming

odkurzać ɔtˈkuʒaʨ̑ v
odkurzaczem usuwać kurz, brud, śmieci itd. hoover vacuum
usuwać kurz dust

odkuć v
odłączyć za pomocą kucia remove
wykuć forge
(potocznie, potoczny) wziąć odwet, zemścić się retaliate

odkąd ˈɔtkɔ̃nt pronoun
od kiedy since when
od którego miejsca where from
od kiedy since
od kiedy tylko (emfaza) for as long as

odkład n
(pszczelarstwo, pszczelarski) celowo wydzielona przez pszczelarza część plastrów z istniejącej rodziny pszczelej np. w celu utworzenia nowej nuc nucleus

odkładać ɔtˈkwadaʨ̑ v
(telekomunikacja) odkładać słuchawkę przerywać rozmowę telefoniczną hang up
kłaść na bok rzeczy, które trzymało się w ręku put back
oszczędzać pieniądze lub inne zasoby na określony cel put aside save
przenosić na późniejszy termin postpone put off
o mule, tłuszczu, osadzie: gromadzić się w coraz większej ilości accumulate

odległość ɔdˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
długość krzywej (w domyśle: odcinka) pomiędzy dwoma punktami distance

odległy ɔdˈlɛɡwɨ adj
taki, który wydarzył się dawno temu lub wydarzy się w dalekiej przyszłości distant
znajdujący się daleko distant remote

odlew ˈɔdlɛf n
przedmiot powstały z wypełnienia formy płynną masą, która po zakrzepnięciu, wyschnięciu lub wypaleniu przyjmuje kształt tej formy cast

odlewać v
oddzielać płyn od cząstek stałych drain off
usuwać płyn z naczynia, lejąc go w jakieś miejsce drain
wykonywać przedmiot poprzez wlewanie ciekłego surowca do specjalnej formy cast found mould mold
(wulgarnie, wulgaryzm) oddawać mocz drain the main vein have a leak leak piss pump ship splash boots

odlot ˈɔdlɔt n
start do podróży powietrznej, oddalenie się drogą powietrzną departure

odlotowy ˌɔdlɔˈtɔvɨ adj
(slangowo) wspaniały, rewelacyjny cool

odmawiać ɔdˈmavʲjäʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wypowiadać słowa modlitwy say
nie zgadzać się decline refuse

odmiana ɔdˈmʲjãna n
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana formy wyrazu w zależności od przypadku, osoby itp. inflection
rodzaj, gatunek, wariant, klasa variety variation

odmieniec jaskiniowy n
(zoologia, zoologiczny) Proteus anguinus, gatunek płaza ogoniastego zamieszkujący jaskinie na Półwyspie Bałkańskim; olm

odmienność n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest odmienne; cecha tych, którzy są odmienni dissimilarity distinctiveness divergence

odmienny ɔdˈmʲjɛ̃nːɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) podlegający odmianie inflected
różny different distinct

odmowa ɔdˈmɔva n
niewyrażenie zgody refusal rejection

odniesienie ˌɔdʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
(książkowy) nawiązanie do czegoś reference

odnieść ˈɔdʲɲɛ̇ɕʨ̑ v
przynieść coś z powrotem; dostarczyć coś, aby to oddać bring back carry back
zyskać coś, mieć jakiś wynik achieve bring
potraktować coś lub kogoś w pewien sposób treat

odnosić ɔdˈnɔɕiʨ̑ v
dotyczyć czegoś concern

odnotować ˌɔdnɔˈtɔvaʨ̑ v
powiedzieć o czymś przy okazji comment on note
przyjąć do wiadomości note
sporządzić notatkę make a note note note down set down write down
zrobić znak przy czymś istotnym celem pamiętania o tym mark note
zwrócić na coś uwagę note record

odnowa ɔdˈnɔva n
przywrócenie czemuś świeżego, nowego wyglądu renewal

odnośnie do ɔdˈnɔɕɲɛ ˈdɔ
(urzędowy) w stosunku do czegoś / kogoś, względem czegoś / kogoś, w porównaniu z czymś, wobec czegoś / kogoś concerning regarding with regard to with respect to

odonto- ɔdˈɔ̃ntɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z zębami lub zębiną odonto-

odosobnienie n
stan odizolowania od innych isolation retirement seclusion

odosobniony adj
będący na uboczu, odizolowany od innych isolated outlying secluded sequestered solitary
odróżniający się od innych sparse

odpad ˈɔtpat n
pozostałość po zużyciu czegoś lub resztka jakiegoś surowca odrzucana przy produkcji (najczęściej w liczbie mnogiej); waste offal refuse

odpalać ɔtˈpalaʨ̑ v
wystrzelać fire
zapalać / uruchamiać coś start

odpieprzyć ɔtˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) zostawić kogoś w spokoju, odczepić się od kogoś fuck off

odpierać v
bronić się skutecznie przed zarzutami refute rebut
bronić się w sposób skuteczny przed ciosami, napaścią fight back fight off repulse ward off
używać siły do odsunięcia niebezpieczeństwa; zmuszać do odwrotu repel

odpierdalać ˌɔtpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) zostawiać w spokoju fuck off

odpisać v
napisać coś w odpowiedzi, udzielić pisemnej odpowiedzi write back

odplamiacz ɔtˈplãmʲjaʧ̑ n
(handel, handlowy) środek chemiczny służący do wywabiania plam stain remover

odpoczynek ˌɔtpɔˈʧ̑ɨ̃nɛk n
przerwa podczas jakiegoś wysiłku, mająca na celu ponowne nabranie sił rest repose

odpoczywać ˌɔtpɔˈʧ̑ɨvaʨ̑ v
przerwać czynność fizyczną w celu zrelaksowania się i nabrania sił rest relax

odpolitycznienie n
pozbawienie czegoś politycznego charakteru depoliticisation

odporność ɔtˈpɔrnɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) zdolność do czynnej i biernej obrony organizmu przed patogenami immunity

odporny ɔtˈpɔrnɨ adj
mający wysoką odporność i wytrzymałość; silny, wytrzymały resistant immune hardy refractory robust
taki, na którego dana rzecz nie ma wpływu; obojętny insusceptible resilient tolerant

odpowiadać ˌɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
być równoważnym czemuś correspond match equal
być za coś odpowiedzialnym be responsible
być zgodnym z czymś accord correspond
dawać odpowiedź answer reply
odpisywać (np. na list) answer reply
odpowiadać (1.1) na pytania nauczyciela w celu oceny wiedzy say one lesson
podobać się suit
ponosić za coś konsekwencje answer
reagować, odwzajemniać się respond return
spełniać jakieś warunki, oczekiwania answer fulfil meet

odpowiedni ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲi adj
spełniający wymagane warunki suitable adequate fitting proper relevant

odpowiednik ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲik n
(książkowy) pojęcie, przedmiot lub osoba o podobnych cechach, elementach, mające to samo zastosowanie, mogące pełnić tę samą funkcję equivalent

odpowiednio ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ adv
(książkowy) w tej samej kolejności accordingly respectively
w sposób odpowiedni; właściwie, stosownie appropriately accordingly adequately

odpowiedniość ˌɔtpɔˈvʲjɛdʲɲɔ̇ɕʨ̑ n
cecha obiektów odpowiadających sobie, pasujących do siebie suitableness

odpowiedzialność ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔɕʨ̑ n
obowiązek odpowiadania za swoje działanie, bycia odpowiedzialnym za coś responsibility liability charge responsibleness

odpowiedzialny ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɨ adj
będący przyczyną responsible
mający poczucie winy w przypadku, gdy coś się nie udaje responsible
poważnie traktujący swoje obowiązki responsible
przeznaczony do pewnej czynności responsible
przeznaczony do poniesienia konsekwencji responsible
kierujący czymś accountable

odpowiedź ɔtˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
reakcja na pytanie answer reply

odprawa ɔtˈprava n
jednorazowe wynagrodzenie udzielane pracownikowi przy opuszczaniu posady severence pay
załatwienie formalności związanych z wyjazdem osób, wysłaniem towarów lub odlotem samolotu check-in
zebranie, podczas którego zwierzchnik udziela instrukcji podwładnym briefing

odprawa celna n
(handel, handlowy) procedura towarzysząca przechodzeniu przez granicę państwową, której towarzyszą wylegitymowanie pasażerów oraz rewizja bagażu; customs

odprowadzać ˌɔtprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
towarzyszyć komuś idąc z nim do jakiegoś miejsca; zaprowadzić kogoś gdzieś accompany assist

odprężać ɔtˈprɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
uczynić mniej naprężonym, rozluźnić relax slacken

odpukać w niemalowane drewno ɔtˈpukaʥ̑ ˌvʲ‿ɲɛ̃malɔˈvãnɛ ˈdrɛvnɔ idiom
pukać w niemalowane drewno, aby nie zapeszyć, by słowami (przypuszczeniami) nie zniszczyć dobrej passy knock on wood touch wood

odpust n
(etnografia, etnograficzny) (kościelny) uroczystość kościelna ku czci patrona danego kościoła połączona z kiermaszem bądź festynem; fair
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim: darowanie przez Boga kary doczesnej za grzechy, które zostały odpuszczone co do winy; indulgence

odpuścić ɔtˈpuɕʨ̑iʨ̑ v
aspekt dokonany od: odpuszczać let go

odpychający adj
taki, który wzbudza niechęć; zrażający do siebie forbidding noisome

odpychać v
oddalać pchnięciem push away
powodować niechęć repel repulse
(fizyka, fizyczny) oddalać się od siebie repel each other
oddalać siebie skądś pchnięciem push oneself away

odpłacać ɔtˈpwaʦ̑aʨ̑ v
oddawać w zamian coś, odwzajemniać się czynem, zachowaniem pay back repay

odpływ ˈɔtpwɨf n
(hydrologia, hydrologiczny) niski stan wody w akwenie morskim wynikający ze zjawiska pływów low tide
ujście, otwór, przez który odpływa skądś woda drain

odra ˈɔdra n
(medycyna, medyczny) wirusowa choroba zakaźna wieku dziecięcego, której objawami są: wysoka gorączka, stan zapalny górnych dróg oddechowych, plamista wysypka; measles

odraczać ɔdˈraʧ̑aʨ̑ v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalnie przesuwać jakąś sprawę na późniejszy termin postpone adjourn defer prorogue

odraza ɔdˈraza n
uczucie wstrętu, obrzydzenia, niechęci do kogoś lub czegoś disgust

odrażająco adv
w sposób odrażający abhorrently abominably foully grubbily loathsomely repellently

odrażający ˌɔdraʒaˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
wzbudzający odrazę, obrzydzenie; ohydny, wstrętny repugnant repulsive abhorrent abominable disgusting horrid

odreagowanie ˌɔdrɛaɡɔˈvãɲɛ n
przeżycie jakiegoś doświadczenia w celu oczyszczenia emocjonalnego, pozbycia się negatywnych emocji wywołanych innym doświadczeniem abreaction

odrobina ˌɔdrɔˈbʲĩna n
bardzo mała ilość czegoś hint

odrobinę adv
w niewielkiej ilości a mite a trifle fractionally

odrośl n
(botanika, botaniczny) boczny pęd offshoot
(przenośnie, przenośnia) jedna z linii potomstwa, konkretny jej przedstawiciel, także w sensie materialnym w odniesieniu do kierunku rozwoju sztuki, przemysłu itp. root

odruch n
(biologia, biologiczny) reakcja ustroju na bodziec, przebiegająca za pośrednictwem układu nerwowego reflex

odruchowo adv
w sposób odruchowy instinctively

odrzucać ɔḍˈʒuʦ̑aʨ̑ v
(medycyna, medyczny) nie przyjmować przeszczepu reject
oddalać gwałtownie od siebie cast rebuff
unikać potwierdzenia a nawet zaprzeczać deny negative
wykonywać czynność świadczącą o nieakceptowaniu czegoś fob off overrule refuse reject
zmieniać położenie ruchem gwałtownym czy rzutem cast

odrzutowiec n
(lotnictwo, lotniczy) samolot, który ma silnik odrzutowy – wykorzystujący energię odrzutu gazów spalinowych; jet jet aircraft

odróżnianie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: odróżniać differentiation discrimination

odróżniać ɔdˈruʒʲɲäʨ̑ v
identyfikować odmienne rodzaje czegoś distinguish

odrębny ɔdˈrɛ̃mbnɨ adj
różniący się od innych particular
stanowiący samodzielną całość separate

odsetek ɔtˈsɛtɛk n
określony procent całości proportion rate

odstęp ˈɔtstɛ̃mp n
odległość między dwoma przedmiotami, obiektami lub dwiema osobami space spacing
odległość w czasie między jakimiś wydarzeniami interval

odstęp księżycowy ˈɔtstɛ̃mp ˌcɕɛ̃w̃ʒɨˈʦ̑ɔvɨ n
(nawigacja) różnica między momentem kulminacji Księżyca, a momentem wystąpienia wody wielkiej lub wody niskiej lunitidal interval

odstępca n
ktoś, kto odstąpił od dotychczas wyzwanych ideałów renegade

odstępować v
oddawać coś komuś (bez zapłaty) give
przekazywać coś, odsprzedając to na dogodnych warunkach sell
odchodzić od postanowień abandon back out depart
zostawiać kogoś samego abandon leave

odstępstwo ɔtˈstɛ̃mpstfɔ n
rezygnacja, porzucenie, odstąpienie od jakichś zasad, wartości, przekonań dissent

odszczepieniec ˌɔṭʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
ktoś, kto zerwał z jakąś tradycją, ideologią itp. dissenter

odszkodowanie ˌɔṭʃkɔdɔˈvãɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj świadczenia, które wynika z odpowiedzialności za szkodę; damages

odszkodowawczy adj
związany z odszkodowaniem, dotyczący odszkodowania compensative

odszumianie ˌɔṭʃũˈmʲjä̃ɲɛ n
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) (rzeczownik odczasownikowy) od: odszumiać noise reduction

odsączać v
oddzielać ciecz od części stałych przez sączenie drain drain off

odsłaniać v
powodować, że coś staje się widoczne expose show unveil
sprawiać, że coś wychodzi na jaw reveal
usuwać to, co zasłania draw
dawać się poznać appear
pozbawiać się zakrycia appear

odsłownik n
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik, który jest utworzony od czasownika gerund

odsłuch ˈɔtswux n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pojedyncza kolumna lub zestaw takich kolumn umieszczanych nisko na scenie przed wykonawcami w celu podniesienia ich wzajemnej słyszalności stage monitor

odtrutka ɔtˈːrutka n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) środek likwidujący lub zmniejszający działanie trucizny; antidote antipoison

odtwarzacz n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie odtwarzające dźwięk lub obraz i dźwięk player

odtwarzać ɔtˈːfaʒaʨ̑ v
ponownie tworzyć reproduce reconstruct regenerate
prezentować nagranie play back replay
tworzyć na podstawie teorii i pamięci portray recreate
wykonywać naśladując perform play re-enact

odtąd ˈɔtːɔ̃nt pronoun
od tego miejsca hereafter
od tej chwili, od teraz henceforth since thereafter

odwach ˈɔdvax n
areszt wojskowy guardhouse guardroom

odwaga ɔdˈvaɡa n
zdolność zrobienia czegoś, podjęcia ryzyka, mimo silnych obaw lub strachu czy niebezpieczeństwa courage bravery spunk

odwalić kitę ɔdˈvalʲiʨ̑ ˈcitɛ v
(potocznie, potoczny) (rubaszny, rubasznie) umrzeć snuff it

odwar n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wyciąg wodny z kłączy, korzeni, kory lub ziela, wymagających dłuższego gotowania; decoction

odważać v
ważąc coś, odmierzać odpowiednią ilość tego weigh out
decydować się na coś niebezpiecznego, niełatwego dare

odważnie ɔdˈvaʒʲɲɛ adv
w sposób odważny, z odwagą, śmiałością bravely courageously

odważnik ɔdˈvaʒʲɲik n
przedmiot służący do pomiaru masy innych przedmiotów na wadze szalkowej; weight

odważny ɔdˈvaʒnɨ adj
taki, który ma odwagę brave courageous

odwet n
odwzajemnienie za zło retaliation reprisal

odwieczny ɔdˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
istniejący, trwający od wieków age-old immemorial long-time

odwiedzać ɔdˈvʲjɛʣ̑aʨ̑ v
składać wizytę, pójść na spotkanie z kimś visit

odwilż ˈɔdvʲilʃ n
ocieplenie w zimie, połączone z topnieniem śniegu thaw

odwoływać v
informować, że coś się nie odbędzie, anulować coś cancel
usunąć kogoś z danego stanowiska fire
odnosić się do czegoś, nawiązywać do czegoś reference

odwracalny adj
taki, który daje się odwrócić, zdolny do powrotu do stanu pierwotnego reversible

odwracać ɔdˈvraʦ̑aʨ̑ v
przekręcać, obracać na drugą stronę turn turn around

odwrotnie ɔdˈvrɔtʲɲɛ adv
w inny sposób, inaczej niż należy, na odwrót inversely the other way around vice versa

odwrotność ɔdˈvrɔtnɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) liczba, która pomnożona przez daną niezerową liczbę daje jeden; reciprocal

odwrót n
(wojskowość, wojskowy) wycofanie się wojska retreat
wyjście z trwania w czymś back flip deviation withdrawal

odwłok ˈɔdvwɔk n
(zoologia, zoologiczny) tylny odcinek ciała stawonogów abdomen

odyniec ɔˈdɨ̃ɲɛʦ̑ n
(łowiectwo, łowiecki) stary samiec samotnie żyjący, najczęściej w odniesieniu do dzika, a rzadziej żubra boar

odzież ˈɔʥ̑ɛʃ n
ubranie, okrycie, tkanina służąca do ochrony przed zimnem, wilgocią oraz okrywająca intymne miejsca clothing clothes

odznaczać ɔdˈznaʧ̑aʨ̑ v
nadawać odznaczenie decorate
wyróżniać się czymś stand out

odzobaczyć v
(żartobliwie) przestać widzieć, żałując, że się w ogóle zobaczyło, chcieć to zapomnieć; wyrażone w kategorii życzeniowej, niemożliwej do spełnienia unsee

odzwierciedlać v
dawać zwierciadlany obraz reflect
przedstawiać dokładnie reflect mirror
być wyrażanym be reflected
ukazywać się jak w zwierciadle be reflected

odzyskiwać ˌɔdzɨˈsʲcivaʨ̑ v
mieć z powrotem wartość, którą się straciło; wrócić do dawnego stanu reclaim
ponownie wchodzić w posiadanie jakiejś rzeczy reclaim

odzywać się v
mówić, zwykle w odpowiedzi do czego speak
nawiązywać kontakt, by przekazywać wieści call write
pojawiać się lub występować ponownie surface
wydawać dźwięk, być słyszalnym ring be heard

odzywka ɔdˈzɨfka n
(termin karciany) odezwanie się w trakcie licytacji informujące o kolorze i planowanej wysokości gry bid

odór ˈɔdur n
(książkowy) nieprzyjemny zapach odor odour

odłam n
duża część odłamana od całości block
ugrupowanie ludzi powstałe wskutek podziału większej grupy albo wskutek oddzielenia się od większej grupy breakaway faction

odłamek n
(wojskowość, wojskowy) część pocisku oderwana w czasie wybuchu shrapnel
mała część odłamana od całości splinter chip sliver

odłożyć na półkę ɔdˈwɔʒɨʨ̑ na‿ˈpuwkɛ v
(przenośnie, przenośnia) zostawić coś do zrobienia na później, na czas bliżej nieokreślony shelve

odłącznik ɔdˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(elektryczność) łącznik tworzący widoczną przerwę między stykami disconnector

odśnieżanie ˌɔtʲɕɲɛˈʒãɲɛ n
usuwanie śniegu z jakiejś powierzchni clearing of snow snow removal

odśnieżarka ˌɔtʲɕɲɛˈʒarka n
(technologia, technika, techniczny) maszyna służąca do usuwania śniegu z ulic, chodników, podwórek itp. snow-blower snow-plough

odśnieżać ɔtʲˈɕɲɛʒaʨ̑ v
usuwać śnieg z ulic, chodników, dachów itp. przy pomocy łopat, mioteł, soli lub pługów clear of snow

odśnieżenie ˌɔtʲɕɲɛˈʒɛ̃ɲɛ n
usunięcie śniegu z jakiejś powierzchni clearing of snow

odżegnać v
(dawniej, dawny) w wierzeniach ludowych: znakiem krzyża lub jakimś zaklęciem odwrócić działanie złego; oddalić, odegnać diabła, uroki, złe duchy itp. deprecate renounce

odżywka ɔḍˈʒɨfka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) środek kosmetyczny (krem, maseczka, żel lub pianka) o działaniu regenerującym, wzmacniającym lub pielęgnującym conditioner
(spożywczy) produkt zawierający składniki odżywcze w skomasowanej ilości, najczęściej w postaci syropu, pasty, mączki lub granulatu nutrient supplement

odżywka do włosów n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) produkt kosmetyczny nakładany na włosy najczęściej po ich umyciu w celach pielęgnacyjnych conditioner hair conditioner

ofensywa ˌɔfɛ̃w̃ˈsɨva n
atak dużych sił wojska na wielkim obszarze lub na całym froncie thrust
masowe pojawienie się czegoś thrust

oferma n
osoba niezaradna lub niezdarna blunderbuss cabbage donkey dweeb hacker hoser

ofermowaty adj
(pogardliwie) typowy dla ofermy milksoppy

oferować ˌɔfɛˈrɔvaʨ̑ v
proponować coś, składać ofertę offer

oferta ɔˈfɛrta n
(potocznie, potoczny) to, co się komuś oferuje offer proposal

off-topic adj
będący dygresją poza tematem dyskusji; off topic

offset ˈɔfːsɛt n
(drukarstwo, drukarski) technika druku płaskiego; offset
(drukarstwo, drukarski) maszyna drukarska pracująca w technice (1.1) offset

ofiara ɔˈfʲjara n
osoba lub zwierzę, która została napadnięta, zaatakowana przez kogoś victim sacrifice
osoba, która ucierpiała wskutek wypadku victim sacrifice

ofiarny ɔˈfʲjarnɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze składaniem ofiar sacrificial
gotowy do poświęceń, oddany sacrificial

ofiarować v
dać bezinteresownie bid dedicate donate proffer subscribe
poświęcić coś lub kogoś ważkiej sprawie victimize
złożyć ofiarę sacrifice

oficer ɔˈfʲiʦ̑ɛr n
(wojskowość, wojskowy) (administracja) osoba zajmująca odpowiednią pozycję w hierarchii jakiejś służby mundurowej; w Polsce: posiadająca stopień od podporucznika wzwyż; officer

oficerski ˌɔfʲiˈʦ̑ɛrsʲci adj
dotyczący oficera officer

oficjalnie ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
w sposób oficjalny officially

oficjalny ˌɔfʲiˈʦ̑ʲjalnɨ adj
zatwierdzony przez jakiś organ władzy i obowiązujący official

ofsajd n
(sport, sportowy) (zobacz) spalony offside

oftalmolog ˌɔftalˈmɔlɔk n
(medycyna, medyczny) (zobacz) okulista ophthalmologist

ogar ˈɔɡar n
gończy pies myśliwski bloodhound hound

ogier ˈɔɟɛr n
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec konia i innych koniowatych; stallion
(zootechnika, zootechniczny) niekastrowany samiec wielbłąda stallion

ogień ˈɔɟɛ̇̃ɲ n
płomienie i żar powstające podczas procesu gwałtownego utleniania; fire
(przenośnie, przenośnia) głębokie zaangażowanie w coś, przeżywanie czegoś fire
(wojskowość, wojskowy) strzelanie z broni palnej fire

ogląd n
obejrzenie czego w celu zrozumienia sprawdzanej rzeczy vision

oglądanie ˌɔɡlɔ̃nˈdãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: oglądać seeing viewing watching

oglądać ɔɡˈlɔ̃ndaʨ̑ v
przypatrywać się komuś lub czemuś watch

ognie świętego Elma ˈɔɟɲɛ ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈɛlma n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) zjawisko tworzenia się światła w otoczeniu ostro zakończonych przedmiotów pod wpływem silnego pola elektrycznego; Saint Elmo's fire

ognioodporny adj
niewrażliwy, niepodatny na działanie ognia fireproof unburnable

ognisko ɔɟˈɲiskɔ n
(fizyka, fizyczny) punkt na zewnątrz soczewki lub zwierciadła, w którym skupiają się przechodzące przez nią promienie focus
ułożony, płonący stos drewna bonfire

ogniskowa ˌɔɟɲiˈskɔva n
(fizyka, fizyczny) (fotografia) odległość ogniska układu optycznego od soczewki lub zwierciadła; focal length

ognisty oddech n
trik cyrkowy i kuglarski polegający na zapaleniu rozpylonej ustami łatwopalnej cieczy; fire breathing

ogniwo ɔɟˈɲivɔ n
(technologia, technika, techniczny) źródło prądu elektrycznego działającego na zasadzie reakcji chemicznej, cieplnej lub promieniowania elektromagnetycznego cell
kółko w łańcuchu link

ogon ˈɔɡɔ̃n n
(potocznie, potoczny) długa kolejka queue
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) część ciała niektórych zwierząt, składająca się z włosów, piór lub kręgów, także futro z tej części ciała; tail
końcowa część jakiegoś przedmiotu tail

ogonek ɔˈɡɔ̃nɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak diakrytyczny w postaci ogonka (1.2) umieszczany pod literą ogonek

ogr ɔkr̥ n
legendarne stworzenie; ogre

ograniczać ˌɔɡrãˈɲiʧ̑aʨ̑ v
ujmować w pewną limitowaną przestrzeń; wyznaczać obszar czegoś; otaczać czymś, co oddziela od reszty mark off
zmniejszać coś, redukować dostępność czegoś, uszczuplać coś cut down downscale reduce restrict
poprzestawać na czymś, działać w jakimś zakresie tylko do pewnego stopnia, w limitowanym zakresie come down to

ograniczenie ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
brak szerszych horyzontów myślowych, brak inteligencji mental deficiency obtuseness
norma, przepis, zarządzenie krępujące czyjąś swobodę działania limitation restriction

ograniczony ˌɔɡrãɲiˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
o człowieku, jego umyśle: taki, który ma wąskie horyzonty myślowe lub jest mało inteligentny, ma ciasny umysł dull unintelligent
taki, który ma jasno określone granice, mieszczący się w określonym zakresie (najczęściej niewielkim) limited restricted scarce

ogrodnictwo ˌɔɡrɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) uprawa drzew owocowych, roślin ozdobnych i warzyw gardening
dział rolnictwa zajmujący się takimi uprawami horticulture

ogrodniczki n
(potocznie, potoczny) (krawiectwo) rodzaj spodni z charakterystycznym karczkiem z przodu i szalkami; dungarees overalls

ogrodniczy adj
(ogrodnictwo, ogrodniczy) związany z ogrodnictwem garden

ogrodnik ɔˈɡrɔdʲɲik n
osoba zajmująca się ogrodem gardener

ogrodzenie ˌɔɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(potocznie, potoczny) przestrzeń, która została ogrodzona enclosure
przeszkoda ogradzająca jakiś teren, np. w postaci płotu, parkanu, muru fence

ogromnie ɔˈɡrɔ̃mʲɲɛ adv
bardzo, mocno, w wysokim stopniu enormously tremendously

ogromny ɔˈɡrɔ̃mnɨ adj
mający bardzo duży rozmiar huge large

ogryzek ɔˈɡrɨzɛk n
ogryziony, niedojedzony kawałek czegoś (np. jabłka) core

ogrzewanie ˌɔɡʒɛˈvãɲɛ n
urządzenie lub instalacja, która zapewnia ciepło heating
czynność dostarczania ciepła heating

ogrzewać ɔˈɡʒɛvaʨ̑ v
zwiększać temperaturę czegoś, dostarczać czemuś ciepła, czynić coś cieplejszym heat warm

ogród ˈɔɡrut n
miejsce, gdzie uprawia się rośliny – np. kwiaty, drzewa, krzewy – w celach konsumpcyjnych lub estetycznych; garden

ogród botaniczny ˈɔɡrud ˌbɔtãˈɲiʧ̑nɨ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród, w którym jest hodowane dla celów naukowych rośliny różnych stref klimatycznych i środowisk, zwykle dostępny dla zwiedzających; botanical garden

ogród zimowy n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wydzielona i mocno przeszklona część budynku wypełniona wieloma wyeksponowanymi całorocznymi roślinami; conservatory winter garden

ogród zoologiczny ˈɔɡrud ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ n
teren do ekspozycji i hodowli zwierząt z różnych stron świata; zoo zoological garden

ogólnie ɔˈɡulʲɲɛ adv
powszechnie, w sposób przyjęty przez ogół określonych ludzi lub grupy generally
w sposób pozbawiony wnikania w szczegóły generally broadly

ogólnonarodowy ˌɔɡulnɔ̃narɔˈdɔvɨ adj
dotyczący całego narodu nationwide

ogólnoświatowy ˌɔɡulnɔɕfʲjaˈtɔvɨ adj
dotyczący całego świata world-wide

ogólny ɔˈɡulnɨ adj
nieuwzględniający szczegółów general overall
zbierający w całość general broad

ogórecznik lekarski ˌɔɡuˈrɛʧ̑ʲɲik lɛˈkarsʲci n
(botanika, botaniczny) Borago officinalis, roślina z rodziny ogórecznikowatych pochodząca z krajów śródziemnomorskich, w Polsce uprawiana, czasami występuje w formie zdziczałej; borage

ogórek ɔˈɡurɛk n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Cucumis L., rodzaj roślin jednorocznych z rodziny dyniowatych; cucumber

ogórkowa ˌɔɡurˈkɔva n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa z kiszonych ogórków, z ziemniakami, zabielana śmietaną; cucumber soup

ogół ˈɔɡuw n
pewna całość; zbiór zjawisk, przedmiotów entirety whole

ogłada ɔɡˈwada n
zdolność właściwego zachowania się polish refinement

ogłaszać ɔɡˈwaʃaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) nadawać komuś godność, tytuł proclaim
podawać do wiadomości announce
publikować publish issue
podawać do wiadomości informacje o sobie advertise

ogłoszenie ˌɔɡwɔˈʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ogłosić announcement ad advert
pisemny komunikat umieszczony w miejscu publicznym lub wiadomość rozpowszechniona przez środki masowego przekazu advertisement declaration notice publication

ogłoszeniodawca n
podmiot zlecający rozpowszechnianie ogłoszenia advertiser advertizer

ohar ˈɔxar n
(ornitologia, ornitologiczny) Tadorna tadorna, wędrowny, eurazjatycki ptak wodny; common shelduck

ohel n
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) nagrobna kaplica żydowska nad grobem cadyka ohel

ohydnie ɔˈxɨdʲɲɛ adv
w sposób ohydny; wstrętnie execrably

ohydny ɔˈxɨdnɨ adj
obrzydliwy, budzący wstręt disgusting odious abominable ghastly hideous execrable

ojciec ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
mężczyzna mający własne dziecko (w stosunku do tego dziecka); father dad
założyciel, pierwszy przedstawiciel; father
(biologia, biologiczny) samiec mający potomstwo father
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) forma tytularna zakonników, rzadziej księży; father
(zobacz) ojce father
(zobacz) ojcowie → przodkowie father

ojciec Kościoła n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) starożytny pisarz lub teolog chrześcijański; Church Father

ojciec chrzestny ˈɔjʨ̑ɛʦ̑ ˈxʃɛstnɨ n
(kościelny) mężczyzna przedstawiający do chrztu osobę chrzczoną godfather

ojcobójca n
(książkowy) zabójca własnego ojca parricide patricide

ojcojebca ˌɔjʦ̑ɔˈjɛpʦ̑a n
(wulgarnie, wulgaryzm) mężczyzna penertujący analnie własnego ojca fatherfucker

ojcostwo ɔjˈʦ̑ɔstfɔ n
bycie ojcem fatherhood

ojczenasz ɔjˈʧ̑ɛ̃naʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) modlitwa chrześcijan zaczynająca się od słów „Ojcze nasz” Lord's Prayer Our Father

ojczym ˈɔjʧ̑ɨ̃m n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mąż matki, który nie jest ojcem biologicznym stepfather

ojczyzna ɔjˈʧ̑ɨzna n
kraj, w którym ktoś się urodził; fatherland homeland motherland

ok adj
(zobacz) OK OK ok

ok adv
(zobacz) OK OK ok

ok interjection
(zobacz) OK OK ok

okapi ɔˈkapʲi n
(zoologia, zoologiczny) brunatny ssak kopytny lasów tropikalnych o pręgowanych nogach; okapi

okaryna ˌɔkaˈrɨ̃na n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj fletu naczyniowego o jajowatym korpusie; ocarina

okay adj
(potocznie, potoczny) w porządku, dobry okay

okay adv
(potocznie, potoczny) w porządku, dobrze okay

okay interjection
(potocznie, potoczny) oznaczający zgodę okay

okazale adv
w sposób charakteryzujący się imponującym rozmiarem, zasięgiem lub imponującą wielkością grandly

okazały adj
odznaczający się przepychem magnificent stately sumptuous

okaziciel ˌɔkaˈʑiʨ̑ɛl n
człowiek okazujący, przedstawiający jakiś dokument, dowód bearer

okazja ɔˈkazʲja n
sytuacja sprzyjająca komuś lub czemuś opportunity

okazja czyni złodzieja ɔˈkazʲja ˈʧ̑ɨ̃ɲi zwɔˈʥ̑ɛ̇ja proverb
możliwość szybkiego, nieoczekiwanego wzbogacenia się jest pokusą do kradzieży opportunity makes the thief

okazywać ˌɔkaˈzɨvaʨ̑ v
dawać się poznać jako ktoś lub coś; odnosić określony rezultat appear turn out
stawać się oczywistym appear turn out

okienko ɔˈcɛ̃nkɔ n
(anatomia, anatomiczny) okienko okrągłe – struktura anatomiczna w obrębie ucha; round window
(anatomia, anatomiczny) okienko owalne – struktura anatomiczna w obrębie ucha; oval window
(botanika, botaniczny) otwór na szczycie kanalika w osłonce zalążka; micropyle
(medycyna, medyczny) okienko serologiczne – przedział czasu od chwili zakażenia do możliwości wykrycia tego zakażenia przez laboratorium za pomocą oznaczania obecności przeciwciał; window period

okiennica ˌɔcɛ̇̃ɲˈːiʦ̑a n
rozchylane na boki zamknięcie okna w postaci skrzydła, służące do zabezpieczania lub zacieniania okna od zewnątrz; shutter window shutter

oklepany adj
za bardzo znany z powodu wielokrotnego powtarzania hackneyed

okno ˈɔkna ˈɔknɔ n
(informatyka, informatyczny) wydzielony obszar na ekranie obsługiwany przez jeden program window
(matematyka, matematyczny) czas, w którym pobierane są wartości sygnałów do danego filtra window
oszklony otwór w ścianie window casement

oknówka ɔkˈnufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Delichon urbica, pospolity w Polsce gatunek jaskółki; house martin

oko ˈɔkɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd wzroku; eye
w grze go, niezajęty punkt lub punkty otoczone przez kamienie tego samego koloru; eye
(meteorologia, meteorologiczny) centrum cyklonu tropikalnego centre of cyclone storm centre
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) marynarz lub żeglarz pełniący służbę obserwacyjną na oku (1.5) seaman sailor on lookout duty
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) otwór w pętli zawiązanej lub zaplecionej na końcu liny np. cumy collar in the end of a rope

oko za oko, ząb za ząb ˈɔkɔ za‿ˈɔkɔ ˈzɔ̃mb za‿ˈzɔ̃mp proverb
zasada odwetu, odpłacanie złem za zło; eye for an eye, a tooth for a tooth an eye for an eye, a tooth for a tooth

oko złożone n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) rodzaj oka występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków, składające się z tysięcy drobnych omatidiów; compound eye

okolica ˌɔkɔˈlʲiʦ̑a n
obszar wokół czegoś neighbourhood neighborhood

okolicznik ˌɔkɔˈlʲiʧ̑ʲɲik n
(gramatyka) część zdania określająca czasownik; adverbial

okoliczność ˌɔkɔˈlʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
coś, co towarzyszy czemuś; kontekst sytuacji, zdarzenia circumstance

okop ˈɔkɔp n
odkryty, ogniowy obiekt fortyfikacyjny, zwykle mający postać wykopu ziemnego; trench

okostna ɔˈkɔstna n
(anatomia, anatomiczny) błona otaczająca i ochraniająca kości; periosteum

okowy ɔˈkɔvɨ n
(poetycki, poetycko) łańcuchy, kajdany, pęta chain shackle

około ɔˈkɔwɔ particle
… wskazująca przybliżenie liczby, miary, czasu approximately about around roughly circa loosely

około ɔˈkɔwɔ preposition
… wskazujący przybliżenie liczby, miary, czasu approximately about around roughly circa loosely

około- ɔˈkɔwɔ prefix
określa cechę czegoś, co znajduje się lub ma miejsce dookoła przedmiotu określanego przez przymiotnik circum-

okołoporodowy ˌɔkɔwɔpɔrɔˈdɔvɨ adj
taki, który ma miejsce w okresie porodu oraz bezpośrednio przed nim lub po nim perinatal

okołorostek ˌɔkɔwɔˈrɔstɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy otaczający leksem, np. morfem otaczający rdzeń; circumfix

okoń ˈɔkɔ̃ɲ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Perca fluviatilis, słodkowodna ryba drapieżna; perch

okra ˈɔkra n
(botanika, botaniczny) Abelmoschus moschatus Medik., roślina jednoroczna o wyprostowanych pędach o wysokości jednego metra i żółtych kwiatach, stosowana jako roślina ozdobna, warzywo i zioło; okra

okradanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: okradać robbing stealing

okrakiem ɔˈkracɛ̃m adv
obejmując coś rozstawionymi nogami astride

okres ˈɔkrɛs n
(fizyka, fizyczny) czas, po którym jakieś zjawisko się powtarza; czas trwania jakiegoś zjawiska, po którym się ono powtórzy; period
przedział czasu, czas trwania czegoś period
(potocznie, potoczny) (fizjologia, fizjologiczny) u kobiety: część cyklu menstruacyjnego, która wiąże się z krwawieniem period

okres godowy n
(zoologia, zoologiczny) okres łączenia się w pary i przystępowania do rozrodu u zwierząt; breeding season mate season

okresowy ˌɔkrɛˈsɔvɨ adj
cyklicznie powtarzający się periodic
trwający lub mający trwać tylko przez pewien czas, chwilowy temporary

określać ɔˈkrɛɕlaʨ̑ v
definiować, ustalać cechy czegoś define specify determine find

określenie ˌɔkrɛɕˈlɛ̃ɲɛ n
wyrażenie charakteryzujące przedmiot bądź osobę qualification

określony ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ adj
zdefiniowany, pewien, sprecyzowany definite specific given

okropny ɔˈkrɔpnɨ adj
wywołujący strach, odrzucający terrible horrible awful

okrucieństwo ˌɔkruˈʨ̑ɛ̇̃j̃stfɔ n
skłonność do zadawania cierpień ludziom i zwierzętom; cruelty atrocity

okrutnie ɔˈkrutʲɲɛ adv
(odprzymiotnikowy) okrutny cruelly

okrutny ɔˈkrutnɨ adj
nie znający litości, nieludzki, charakteryzujący się okrucieństwem cruel

okrycie ɔˈkrɨʨ̑ɛ n
przedmiot służący do okrywania mantle

okrytonasienne ɔˈkrɨtɔnaˈɕɛ̃nːɛ n
(botanika, botaniczny) gromada roślin naczyniowych angiosperms

okrywać ɔˈkrɨvaʨ̑ v
kładąc coś na czymś, osłaniać jego powierzchnię blanket cover cover up
sprawiać, że ktoś staje się przedmiotem określonych postaw cloud in
znajdować się na powierzchni czego cover enshroud envelop

okrzemka ɔˈkʃɛ̃mka n
jednokomórkowy glon z typu chryzofitów; diatom

okrzyk ˈɔkʃɨk n
głośny dźwięk wydany przez człowieka, wyrażający silne emocje lub mające zwrócić uwagę innych cry exclamation outcry shout shriek

okrąg ˈɔkrɔ̃ŋk n
(geometria) krzywa na płaszczyźnie wyznaczona przez wszystkie punkty leżące w jednakowej odległości od danego punktu (środka okręgu); circle

okrągły ɔˈkrɔ̃ŋɡwɨ adj
mający kształt koła, owalu, elipsy, kuli lub zbliżony do nich round

okręg ˈɔkrɛ̃ŋk n
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach, zwykle odpowiadająca polskiemu powiatowi; obszar geograficzny o takiej wielkości borough constituency district precinct ward

okręt ˈɔkrɛ̃nt n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) jednostka pływająca pod banderą wojenną, należąca do marynarki wojennej państwa; vessel warship

okręt liniowy ˈɔkrɛ̃nt lʲĩˈɲjɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) okręt wojenny wystarczająco duży, by walczyć w linii bojowej; ship of the line

okręt podwodny n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (wojskowość, wojskowy) okręt wojenny, który może pływać i walczyć w zanurzeniu; submarine

oksym fosgenu ˈɔksɨ̃m fɔzˈɡɛ̃nu n
(chemia, chemiczny) (wojskowość, wojskowy) związek organiczny z grupy oksymów, parzący i duszący bojowy środek trujący również o działaniu drażniącym; CX N hydroxylamine di- chloro- formoxime phosgene oxime

oksymoron ˌɔksɨ̃ˈmɔrɔ̃n n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) figura retoryczna polegająca na celowym zestawieniu dwóch pojęć sprzecznych; oxymoron

oksytocyna n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) hormon powodujący skurcze mięśni gładkich, będący fizjologicznym bodźcem do rozpoczęcia porodu; oxytocin

oksyton n
(fonetyka, fonetyczny) akcent na ostatniej sylabie wyrazu; oxytone

oktan ˈɔktãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, jeden ze składników benzyny; octane

oktawa ɔkˈtava n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) interwał między pierwszym a ósmym dźwiękiem w skali diatonicznej octave
przedział czasu równy ośmiu dniom octave
(literacko) strofa składająca się z ośmiu wierszy octave

okular ɔˈkular n
(optyka, optyczny) rodzaj soczewki optycznej – w układzie optycznym ta, która znajduje się przy oku patrzącego; eyepiece

okularnik ˌɔkuˈlarʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) Naja naja, duży jadowity wąż mający brązowe lub piaskowe ubarwienie i rysunek okularów na kapturze szyjnym; spectacled cobra

okulary ˌɔkuˈlarɨ n
przedmiot służący do korekty wzroku lub ochrony oczu; glasses spectacles

okulary przeciwsłoneczne ˌɔkuˈlarɨ ˌpʃɛʨ̑ifswɔ̃ˈnɛʧ̑nɛ n
(optyka, optyczny) rodzaj okularów z przyciemnianymi szkłami, chroniących przed słońcem; sunglasses shades

okulista ˌɔkuˈlʲista n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób oczu ophthalmologist optician

okulistyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z okulistyką, dotyczący okulistyki ophthalmologic ophthalmological

okulistyka n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się okiem; ophthalmology

okultysta n
zwolennik okultyzmu occultist

okultystyczny adj
dotyczący okultyzmu, właściwy okultyzmowi occultist

okultyzm n
doktryna ezoteryczna zakładająca istnienie w przyrodzie i człowieku sił tajemnych, które można pobudzić poprzez stosowanie odpowiednich praktyk; occultism occult scientia occulta

okup ˈɔkup n
pieniądze dawane porywaczom w zamian za uwolnienie zakładników ransom

okupacja ˌɔkuˈpaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przejęcie władzy nad obcym terytorium occupation occupancy

okupant ɔˈkupãnt n
państwo dokonujące okupacji innego państwa occupier

okupować ˌɔkuˈpɔvaʨ̑ v
zbrojnie zajmować terytorium innego państwa occupy

okwiat ˈɔkfʲjat n
(botanika, botaniczny) część kwiatu złożona z kielicha i korony osłaniająca pręciki i słupek lub słupki; perianth

okład n
(medycyna, medyczny) opatrunek compress

okładka ɔˈkwatka n
wierzchnia, trwała część książki lub zeszytu cover

olbrzym ˈɔlbʒɨ̃m n
człowiek o wyjątkowo dużym wzroście i sile giant
rzecz o bardzo dużych rozmiarach giant

olcha ˈɔlxa n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Alnus Mill., rodzaj drzew z rodziny brzozowatych; alder

oleander ˌɔlɛˈãndɛr n
(botanika, botaniczny) Nerium, krzew lub niskie drzewo o lancetowatych, skórzastych, wiecznie zielonych liściach oraz dużych, białych, różowych lub czerwonych kwiatach zebranych w baldachogrona; oleander

olecczanka ˌɔlɛʦ̑ˈʧ̑ãnka n
mieszkanka Olecka female resident of Olecko

olej ˈɔlɛj n
(spożywczy) płynny tłuszcz otrzymywany z nasion lub owoców niektórych roślin lub tkanek zwierząt, używany np. w przemyśle spożywczym i jako paliwo oil
(technologia, technika, techniczny) produkt rafinacji ropy naftowej, przerobu smoły węglowej lub węgla kamiennego służący jako paliwo lub smar oil

olej palmowy n
(spożywczy) olej spożywczy i techniczny o czerwonej barwie uzyskiwany z nasion lub miąższu owoców olejowca gwinejskiego; palm oil

olej rycynowy n
olej pozyskiwany z nasion rącznika pospolitego, mający zastosowanie w medycynie i kosmetyce; castor oil

olej sezamowy n
(spożywczy) olej tłoczony z ziaren sezamu; sesame oil

olej słonecznikowy ˈɔlɛj ˌswɔ̃nɛʧ̑ʲɲiˈkɔvɨ n
olej wytwarzany z nasion słonecznika; sunflower oil

olejek ɔˈlɛjɛk n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) gęsty, tłusty płyn o intensywnym zapachu, będących wyciągem roślinnym i używany w celach kosmetycznych, leczniczych lub w aromaterapii, masażu attar oil

olejek eteryczny ɔˈlɛjɛk ˌɛtɛˈrɨʧ̑nɨ n
mieszanina bezbarwnych, lotnych związków organicznych o przyjemnym zapachu, występujących naturalnie w roślinach, mająca zastosowanie w przemyśle spożywczym i perfumeryjnym oraz w lecznictwie; essential oil aromatherapy oil

olejny ɔˈlɛjnɨ adj
związany z farbami sporządzanymi na olejach oily oil oil-based

olejowy ˌɔlɛˈjɔvɨ adj
odnoszący się do oleju oil

olenek ɔˈlɛ̃nɛk n
(geologia, geologiczny) drugi, młodszy wiek wczesnego triasu, trwający 249,7 – 245,9 milionów lat temu; Olenekian

olibanum n
żywica drzew rodzaju kadzidla rosnących na półpustyniach i obrzeżach pustyń północno-wschodniej Afryki oraz na Półwyspie Indyjskim; frankincense olibanum

olifant ɔˈlʲifãnt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (historia, historyczny, historycznie) dawny instrument muzyczny z grupy aerofonów ustnikowych, średniowieczny róg myśliwski i wojenny, wykonany ze zdobionego ciosu słonia, którego używanie było przywilejem stanu rycerskiego; olifant

oligarcha n
członek oligarchii oligarch

oligarchia ˌɔlʲiˈɡarçja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system rządów, polegający na sprawowaniu władzy w państwie przez wąską grupę uprzywilejowanych obywateli; oligarchy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niewielka grupa uprzywilejowanych ludzi sprawująca władzę lub mająca na nią duży wpływ oligarchy

oligarchiczny adj
związany z oligarchią, oligarchami; dotyczący oligarchii, oligarchów; rządzony przez oligarchię, oligarchów oligarchic

oligocen ˌɔlʲiˈɡɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) najmłodsza epoka paleogenu Oligocene

oligofrenopedagogika ɔˈlʲiɡɔˈfrɛ̃nɔˌpɛdaˈɡɔɟika n
(pedagogika, pedagogiczny) dział zajmujący się problematyką wychowania i kształcenia dzieci o obniżonym stanie sprawności umysłu; oligophrenopedagogy

oligomer ˌɔlʲiˈɡɔ̃mɛr n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny utworzony z niewielkiej liczby powtarzających się merów; oligomer

oligopol ˌɔlʲiˈɡɔpɔl n
(ekonomia, ekonomiczny) forma monopolizacji rynku, polegająca na opanowaniu określonej gałęzi gospodarki przez kilka niezależnych od siebie przedsiębiorstw; oligopoly

olimpiada ˌɔlʲĩmˈpʲjada n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata; Olympiad olympiad
(sport, sportowy) igrzyska olimpijskie Olympiad olympiad
zawody, rozgrywki, konkursy o wysokiej randze lub dużym znaczeniu Olympiad olympiad

olimpijski ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
taki, który dotyczy Olimpu, geograficznego lub mitycznego olimpic
związany z olimpiadą (starożytną lub nowożytną), taki, który dotyczy olimpiady albo taki jak na olimpiadzie olimpic

oliwa ɔˈlʲiva n
(spożywczy) ciekły tłuszcz wytłaczany z oliwek; oil

oliwka ɔˈlʲifka n
(botanika, botaniczny) Olea, rodzaj drzew z rodziny oliwkowatych, wykorzystywane również jako rośliny uprawne; olive tree olive
owoc oliwki (1.1) olive

oliwkowy ˌɔlʲifˈkɔvɨ adj
mający kolor dojrzałego owocu zielonej, marynowanej oliwki; olive

olszyna ɔlˈʃɨ̃na n
las olchowy (olszowy) porastający żyzne, bagienne siedliska, o wysokim poziomie wody stojącej; alder

om ɔ̃m interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święta zgłoska, sylaba i podstawowa mantra religii hindu; aum om

om ɔ̃m n
(elektryczność) jednostka oporu elektrycznego; ohm

om mani padme hum
buddyjska sześciosylabowa mantra bodhisattwy; om mani padme hum

omal ˈɔ̃mal adv
wskazanie, iż do jakiegoś wydarzenia było bardzo blisko almost

omawiać ɔ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
rozpatrywać daną sprawę discuss consult talk over
wypowiadać się szczegółowo na jakiś temat broach do review

ombre n
tonowa koloryzacja włosów polegająca na farbowaniu końcówek włosów na inny odcień ombre

ombudsman ɔ̃mˈbutsmãn n
rzecznik praw obywatelskich ombudsman

omdlenie ɔ̃ˈmdlɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) chwilowa utrata przytomności spowodowana zmniejszeniem dopływu krwi do mózgu na skutek wyczerpania, wykrwawienia, bólu, niedoboru tlenu itp.; syncope faint swoon
(pospolicie) chwilowe opadnięcie z sił weakness weariness
(rzeczownik odczasownikowy) od: omdleć faint swoon

omega ɔ̃ˈmɛɡa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa dwudziestej czwartej litery alfabetu greckiego, ω; omega

omen ˈɔ̃mɛ̃n n
zdarzenie lub zjawisko interpretowane jako zapowiedź przyszłych zdarzeń, dobrych lub złych; omen

omijać ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
okrążyć coś, żeby do tego nie podejść, nie zbliżać się; przejść obok czegoś nie zatrzymując się bypass get around go round

omijać szerokim łukiem ɔ̃ˈmʲijäʨ̑ ʃɛˈrɔcĩm ˈwucɛ̃m v
unikać kontaktu z kimś lub czymś, nie zbliżać się do kogoś / czegoś give a wide berth

omikron ɔ̃ˈmʲikrɔ̃n n
nazwa piętnastej litery alfabetu greckiego, ο; omicron

omlet ˈɔ̃mlɛt n
(spożywczy) (kulinaria) potrawa przyrządzona z ubitych jajek z dodatkiem mleka i mąki, smażona, przypominająca gruby naleśnik; podawana samodzielnie lub z nadzieniem, na słodko lub pikantnie; omelette omelet

omnibus ɔ̃mʲˈɲibus n
(motoryzacja) dawny wieloosobowy pojazd; omnibus

omnipotencja ˌɔ̃mʲɲipɔˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
wszechmoc, wszechwładza omnipotence

omocznia ɔ̃ˈmɔʧ̑ʲɲa n
(biologia, biologiczny) jedna z błon płodowych; allantois

omowy ɔ̃ˈmɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) spełniający pierwsze prawo Ohma, taki w którym natężenie płynącego prądu jest wprost proporcjonalne do przyłożonego napięcia; ohmic

omułek ɔ̃ˈmuwɛk n
(zoologia, zoologiczny) przybrzeżny małż mórz europejskich i Oceanu Atlantyckiego; blue mussel

omyłka n
sprawa niezamierzona a niewłaściwa mistake error

on ɔ̃n personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj męski he

ona ˈɔ̃na personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj żeński she

onager ɔ̃ˈnaɡɛr n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty; onager
(zoologia, zoologiczny) Equus onager, zagrożony wyginięciem dziki azjatycki ssak kopytny; onager

onanistyczny adj
związany z onanizmem, dotyczący onanizmu onanistic

onanizm ɔ̃ˈnãɲism̥ n
zachowanie seksualne polegające na erotycznym pobudzaniu własnych organów płciowych; onanism

one ˈɔ̃nɛ personalPronoun
3 (osoba) lm rodzaju niemęskoosobowego they

oni ˈɔ̃ɲi personalPronoun
trzecia osoba liczby mnogiej rodzaju męskoosobowego they

onirycznie adv
(książkowy) w sposób oniryczny, sennie oneirically

oniryzm n
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przedstawianie rzeczywistości na wzór snu onirism

onkolog ɔ̃ŋˈkɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób nowotworowych oncologist

onkologia ˌɔ̃ŋkɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się nowotworami oncology

onkologiczny ˌɔ̃ŋkɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z onkologią, dotyczący onkologii oncologic oncological

ono ˈɔ̃nɔ personalPronoun
trzecia osoba liczby pojedynczej, rodzaj nijaki it

onomastyka ˌɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się badaniem nazw własnych (osobowych i geograficznych); onomastics onomatology

onomatopeja ˌɔ̃nɔ̃matɔˈpɛja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wyraz dźwiękonaśladowczy; onomatopoeia

ontologia ˌɔ̃ntɔˈlɔɟja n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina wiedzy, która stara się odpowiadać na pytania o strukturę rzeczywistości i problematykę związaną z pojęciem bytu; ontology
(informatyka, informatyczny) formalna reprezentacja pewnej dziedziny wiedzy, na którą składa się zapis zbioru konceptów i relacji między nimi; ontology

ontologiczny ˌɔ̃ntɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od ontologia ontological ontologic

onuca ɔ̃ˈnuʦ̑a n
pas tkaniny do owijania stopy; footwrap

onycholiza n
(medycyna, medyczny) schorzenie polegające na odwarstwianiu płytki paznokcia od jego łożyska; onycholysis

oogonium ˌɔːˈɡɔ̃ɲũm n
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) komórka dzieląca się mitotycznie, aby stworzyć oocyty; niedojrzała, żeńska komórka rozrodcza oogonium
(botanika, botaniczny) jednokomórkowe żeńskie gametangium u glonów i grzybów oogonium

oologia ˌɔːˈlɔɟja n
(ornitologia, ornitologiczny) dział ornitologii zajmujący się jajami, w szczególności ptasimi – ich budową, ubarwieniem, wielkością, kształtem i zmiennością oology oölogy

opacki adj
związany z opatem lub opactwem abbatial

opactwo ɔˈpaʦ̑tfɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor katolicki pod zarządem opata; abbey

opad ˈɔpat n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) oddzielanie się krwinek od osocza we krwi oraz badanie przeprowadzone by zaobserwować to zjawisko sedimentation
(meteorologia, meteorologiczny) spadająca na ziemię woda w postaci ciekłej lub stałej; precipitation rainfall snowfall
coś, co opadło fall fallout
czynność lub zjawisko opadania, opadnięcia czegoś fall

opadać ɔˈpadaʨ̑ v
o emocjach, burzy: powoli zanikać ebb subside
przekrzywiać się w dół droop
tracić wysokość, osuwać się z góry na dół, obniżać się drop fall sink
usiąść wygodnie dip shelve slope

opakowanie ˌɔpakɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: opakować packaging
to, co służy do przechowywania package wrap

opal ˈɔpal n
(mineralogia, mineralogiczny) mieniący się barwami minerał zaliczany do krzemianów, uwodniony dwutlenek krzemu; opal

opalać ɔˈpalaʨ̑ v
poddawać siebie działaniu promieni słonecznych, w celu uzyskania ciemnego koloru skóry sunbathe

opalenizna ˌɔpalɛ̃ˈɲizna n
ciemniejsze zabarwienie skóry uzyskane poprzez działanie promieni słonecznych lub UV; tan

opalony adj
taki, który się opalił bronzed suntanned tanned tan tawny

opancerzać v
wkładać pancerną osłonę armour armor bulletproof

opanowanie ˌɔpãnɔˈvãɲɛ n
spokój, panowanie nad swoimi emocjami composure coolness equanimity possession quietude restraint

opanowany adj
będący wyrazem opanowania impassive
taki, który panuje nad swoim zachowaniem calm clear-headed clearheaded collected cool-headed deliberate

opanować ˌɔpãˈnɔvaʨ̑ v
podporządkować sobie jakiś teren to seize
przejąć kontrolę nad czymś to get control over

opanowywać v
nabywać wiedzy lub sprawności w czym master
przejmować kontrolę psychiczną control get it together
zdobywać kontrolę nad czymś lub nad kimś control get it together
przejmować władzę nad danym obszarem capture
powściągać własne emocje control oneself get a grip on oneself keep a grip on oneself

oparcie ɔˈparʲʨ̑ɛ n
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz pomocna w trudnej sytuacji support
część mebla służąca do podtrzymywania pleców backrest back

oparzenie n
(medycyna, medyczny) rana od oparzenia (1.2) burn
(medycyna, medyczny) uraz spowodowany ciepłem burn
(rzeczownik odczasownikowy) od: oparzyć burn

opaska n
wstążka / taśma / bandaż band

opat ˈɔpat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony opactwa abbot

opatrunek n
(medycyna, medyczny) materiał do zabezpieczania i leczenia uszkodzeń ciała dressing
(medycyna, medyczny) zakładanie opatrunku w znaczeniu (1.1) band-aids

opatulić ˌɔpaˈtulʲiʨ̑ v
okryć starannie przed zimnem muffle up

opawski adj
związany z miastem Opawa, dotyczący miasta Opawa Opava Opavian

opcja ˈɔpʦ̑ʲja n
jedna z możliwości do wyboru option
(ekonomia, ekonomiczny) instrument pochodny w formie prawa do kupna lub sprzedaży określonej ilości danej waluty w ustalonym czasie i cenie; option

open space n
duża przestrzeń biurowa bez ścianek działowych, przeznaczona do wspólnej pracy dla grupy pracowników open space

open toe adj
o butach: z odsłoniętymi palcami open toe

opera ˈɔpɛra n
budynek przeznaczony do wystawiania oper (1.1); opera
utwór muzyczny, przedstawienie z fabułą, przeznaczone dla orkiestry i śpiewaków, będących jednocześnie aktorami; opera

opera mydlana ˈɔpɛra mɨˈdlãna n
(telewizja, telewizyjny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) długi, „tasiemcowy” serial telewizyjny o niewyszukanej fabule, nadawany najczęściej wczesnym popołudniem soap opera

operacja ˌɔpɛˈraʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny; surgery
działania skierowane na wykonanie określonego zadania operation

operacyjny ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ adj
(wojskowość, wojskowy) związany z określonymi działaniami wojskowymi operational
związany z wykonaniem określonych zadań operating operational
związany z zabiegiem chirurgicznym, używany przy operacjach operating

operator ˌɔpɛˈratɔr n
człowiek obsługujący maszynę lub urządzenie operator
(matematyka, matematyczny) funkcja; najczęściej określenie funkcji przekształcającej funkcję w funkcję operator

operowy adj
związany z operą, dotyczący opery operatic

opieka ɔˈpʲjɛka n
dbanie o kogoś lub coś; care protection

opieka zdrowotna ɔˈpʲjɛka zdrɔˈvɔtna n
ogół środków, których celem ma być zapobieganie chorobom i leczenie ich; health care healthcare

opiekować się ˌɔpʲjɛˈkɔvaʨ̑‿ɕɛ v
sprawować opiekę nad kimś lub czymś; chronić coś / kogoś care about look after take care of

opiekun ɔˈpʲjɛkũn n
osoba, która się kimś lub czymś opiekuje guardian carer

opiekun klienta n
osoba odpowiedzialna za bezpośredni kontakt z klientem – w agencji reklamowej, banku itp.; account manager

opiekuńczy adj
sprawujący opiekę protective caring custodial tutelar tutelary

opierać ɔˈpʲjɛraʨ̑ v
brać coś za podstawę, uzasadniać coś czymś base
przystawiać coś do czegoś, przysuwać tak, aby dotykało czegoś, np. aby się nie przewróciło, podtrzymywać, wspierać lean rest
mieć podporę, podstawę oparcie w czymś lean against rely on rest against
przeciwstawiać się, stawiać opór resist

opieszałość ˌɔpʲjɛˈʃawɔɕʨ̑ n
ociąganie się z wykonaniem pracy, z terminowym wypełnieniem obowiązków laziness indolence negligence tardiness

opieszały ˌɔpʲjɛˈʃawɨ adj
powolny w wykonywaniu pewnych czynności tardy

opinia ɔˈpʲĩɲja n
orzeczenie fachowca na jakiś temat opinion
sąd, zdanie na jakiś temat opinion view
zdanie innych ludzi na temat danej osoby, renoma, reputacja reputation

opinia publiczna ɔˈpʲĩɲja puˈblʲiʧ̑na n
reakcja zbiorowości ludzkich na działania polityczne i społeczne; wyrażany publicznie stan świadomości owych zbiorowości; public opinion

opis ˈɔpʲis n
określenie podstawowych cech czegoś description specification
relacja z jakichś wydarzeń account narration report

opisanie ˌɔpʲiˈsãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: opisać describing

opisowy adj
mający charakter opisu descriptive periphrastic

opisywać ˌɔpʲiˈsɨvaʨ̑ v
przekazywać informacje w sposób słowny, dawać opis describe

opium ˈɔpʲjũm n
wysuszony sok mleczny z ponacinanych, niedojrzałych makówek; opium

opiumista ˌɔpʲjũˈmʲista n
narkoman uzależniony od opium opium addict

opiłek ɔˈpʲiwɛk n
mały kawałek metalu powstający podczas piłowania za pomocą pilnika lub piły filing

opolski ɔˈpɔlsʲci adj
od Opole Opole Opolian

opona ɔˈpɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) błona tkanki łącznej, otaczająca mózg i rdzeń kręgowy; (zobacz) [[opony mózgowo-rdzeniowe]] meninx
(motoryzacja) zewnętrzna część koła nakładana na felgę lub obręcz; tire tyre

oponent n
ten, kto się przeciwstawia komuś lub czemuś, ma odmienną opinię opponent

oponka ɔˈpɔ̃nka n
(kulinaria) okrągłe ciastko o złotawej barwie, z otworem w środku, wykonane z ciasta drożdżowego lub serowego, smażone na głębokim tłuszczu, często posypywane cukrem pudrem doughnut

oponować ˌɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
przeciwstawiać się, mieć odmienne zdanie oppose

opornik ɔˈpɔrʲɲik n
(elektryczność) (elektronika, elektroniczny) element elektroniczny zamieniający energię elektryczną w ciepło; resistor

oporny adj
niepoddający się żadnym wpływom stubborn unruly reluctant unmanageable
taki, który stawia opór stubborn troublesome

oportunista ˌɔpɔrtũˈɲista n
(książkowy) człowiek niekierujący się żadnymi stałymi zasadami, dostosowujący się do aktualnych okoliczności dla osiągnięcia własnych korzyści opportunist

oportunistyczny adj
związany z oportunizmem, charakteryzujący się oportunizmem opportunistic
(medycyna, medyczny) związany z zakażeniem u osobników z obniżoną odpornością opportunistic

oportunizm ˌɔpɔrˈtũɲism̥ n
postawa moralna człowieka kierującego się w swym postępowaniu nie powszechnie przyjętymi zasadami, lecz tym, co w danej sytuacji jest dla niego korzystne; opportunism

opos n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rodzaju (1.1) opossum possum

opowiadanie ˌɔpɔvʲjaˈdãɲɛ n
coś, co zostało opowiedziane story
krótki utwór epicki short story

opowiadać ˌɔpɔˈvʲjadaʨ̑ v
mówić o jakiejś historii, przedstawiać słowami jakieś wydarzenie, relacjonować tell narrate

opowieść ɔˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) coś, co zostało powiedziane talk
opowiadana historia story tale
(językoznawstwo, językoznawczy) utwór narracyjny o bogatej fabule i gawędziarskiej narracji, zwykle dłuższy od opowiadania i noweli, krótszy od powieści story tale

opozycja ˌɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
przeciwstawienie, przeciwdziałanie opposition

opozycyjny adj
sprzeciwiający się, oponujący oppositional opposing

opracowywać ˌɔpraʦ̑ɔˈvɨvaʨ̑ v
zgłębiać zagadnienie, dokonywać szczegółowej analizy develop work out

oprawca ɔˈprafʦ̑a n
osoba torturująca lub mordująca z czyjegoś polecenia torturer

opresyjny adj
związany z opresją, stawiący kogoś w kłopotliwym położeniu, powodujący ucisk, uciemiężenie oppressive

oprogramowanie ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
ogół programów komputerowych software

oprogramowanie układowe n
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie zainstalowane na stałe w urządzeniu, zapewniające podstawowe procedury jego obsługi; firmware

opryskliwie adv
nieuprzejmie, szorstko harshly

opryskliwość n
cecha osoby, która prowadzi rozmowy w sposób nieuprzejmy, burkliwy, używając półsłówek rudeness

opryskliwy adj
odpowiadający nieuprzejmie rude abrasive abrupt blate brusk brusque crabbed

opryszczka n
(medycyna, medyczny) (Herpes simplex) choroba zakaźna wywołana przez wirusy HSV1 i HSV2; herpes cold sore fever blister

oprzyrządowanie ˌɔpʃɨʒɔ̃ndɔˈvãɲɛ n
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) akcesoria i środki techniczne stanowiące uzupełnienie wyposażenia maszyn i urządzeń, umożliwiające wykonanie specjalistycznych zadań i operacji instrumentation

oprócz ˈɔpruʧ̑ preposition
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś zbiorze, poza, z wyłączeniem, nie licząc except but except for

oprócz tego ˈɔpruʧ̑ ˈtɛɡɔ
…uzupełniająca jakąś myśl furthermore

oprószać v
posypując, pokrywać cienką warstewką czegoś drobnego sprinkle

opróżniać ɔˈpruʒʲɲäʨ̑ v
usuwać zawartość czegoś, czynić coś pustym empty

optimum ɔpˈtʲĩmũm n
najbardziej sprzyjające warunki, najkorzystniejsze stadium lub faza czegoś optimum

optyczny ɔpˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący optyki, wzroku lub światła optical

optyk ˈɔptɨk n
rzemieślnik wykonujący soczewki i okulary optician
sprzedawca okularów optician
naukowiec fizyk, specjalista w dziedzinie optyki optician

optyka n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (fizyka, fizyczny) dział fizyki będący nauką o świetle optics

optymalny ˌɔptɨ̃ˈmalnɨ adj
najlepszy best optimal

optymista ˌɔptɨ̃ˈmʲista n
człowiek przeniknięty skłonnością do dostrzegania dobrych stron życia optimist

optymistyczny ˌɔptɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
pełen optymizmu, właściwy optymiście; dostrzegający pozytywne strony czegoś, wierzący w powodzenie optimistic

optymizm ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
wiara w pomyślność, dostrzeganie pozytywów optimism

opublikować v
ogłosić publicznie jakiś tekst publish
wydać dzieło drukiem publish

opuncja ɔˈpũnʦ̑ʲja n
(botanika, botaniczny) Opuntia, roślina z rodziny kaktusowatych o okazałych kwiatach i zielonych soczystych pędach i często jadalnych owocach; nopal prickly pear

opuszczać ɔˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
pomijać omit skip
zniżać coś, spuścić coś, przesunąć coś w dół lower
zostawiać coś, odchodzić od czegoś / kogoś leave forsake

opuszczony adj
taki, którego opuszczono abandoned left
zniszczony wskutek zaniedbania abandoned deserted left

opuszczony v
(imiesłów) od (czasownik) opuszczać (pomijać) omitted

opuszka n
(anatomia, anatomiczny) końcowa, zaokrąglona część palca fingertip pad tip

opór ˈɔpur n
(fizyka, fizyczny) siła bierna pojawiająca się w trakcie wprawiania ciała w ruch lub spowodowana ruchem tego ciała, skierowana w stronę przeciwną od kierunku ruchu resistance
akt przeciwstawiania się cudzej przemocy, woli, rozkazom itp. resistance
w lm przeszkody, utrudnienia resistance defiance recalcitrance

opóźniać v
powodować zwolnienie tempa robienia lub osiągnięcia czego delay stunt
pojawiać się później, niż należy be delayed
wykonywać nie na czas be overdue

opóźnienie ˌɔpuʑˈɲɛ̇̃ɲɛ n
odsunięcie zdarzenia w czasie delay
różnica w czasie między zależnymi od siebie zdarzeniami lag
stan umysłowy będący efektem zbyt wolnego rozwoju retardation

opłacalność n
(ekonomia, ekonomiczny) cecha, tego co przynosi zysk i jest opłacalne profitability

opłacalny adj
taki, który się opłaca i przynosi zysk albo oszczędność cost-effective remunerative rewarding worthwhile

opłacać ɔpˈwaʦ̑aʨ̑ v
przez pewien czas (lub kilkakrotnie) płacić za coś pay
być wartym określonych kosztów pay off

opłakiwać ˌɔpwaˈcivaʨ̑ v
płakać, doznawać bólu, wyrażać go po utracie kogoś lub czegoś mourn bewail

opłata ɔˈpwata n
kwota płacona za usługę, świadczenie fee payment charge

opłatek ɔˈpwatɛk n
rodzaj cienkiego chleba, używanego jako hostia oraz podczas kolacji wigilijnej; Christmas wafer

opłotki n
drewniany płot z chrustu lub żerdzi hurdle

opłucna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza okrywająca płuca i wyściełająca wnętrze klatki piersiowej; pleura

opływ n
(fizyka, fizyczny) ruch cieczy względem zanurzonego w niej ciała flow around

oracja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) kwieciste przemówienie; oration
typ modlitwy wieńczącej część liturgii lub nabożeństwa; oration

oralista ˌɔraˈlʲista n
(pedagogika, pedagogiczny) zwolennik doktryny oralizmu, zakazującej głuchym używania języka migowego w imię lepszego opanowania przez nich mowy oralist

oralizm ɔˈralʲism̥ n
(pedagogika, pedagogiczny) doktryna, zgodnie z którą osoba głucha powinna uczyć się mówić, czytać z ust, a posługiwanie się językiem migowym przeszkadza w tym oralism

oralny ɔˈralnɨ adj
o zachowaniu seksualnym z użyciem języka i ust oral
ustny, przekazywany za pomocą mowy oral

orangutan ˌɔrãŋˈɡutãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj nadrzewnej małpy człekokształtnej; orangutan

oranżada ˌɔrãn͇ˈʒada n
napój o smaku pomarańczowym, również jego surogat orangeade

oranżeria ˌɔrãn͇ˈʒɛrʲja n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową; orangery

oratorianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Filipa Nereusza Oratorian

oratoriański adj
związany z oratorianami, dotyczący oratorianów Oratorian

oratoriański possessiveAdjective
należący do oratorianów, będący ich własnością Oratorian

oratorium n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część klasztoru przeznaczona na modlitwę; oratory
(pedagogika, pedagogiczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce spotkań wychowawczych z dziećmi i młodzieżą w placówkach salezjańskich; oratory
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna, pozbawiona akcji scenicznej, o tematyce głównie religijnej; oratorio

oratoryjny adj
związany z oratorium, dotyczący oratorium oratorical

orać ˈɔraʨ̑ v
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać ziemię pod zasiew poprzez przerzucenie górnej jej warstwy pługiem plough plow

orbita ɔrˈbʲita n
(astronomia, astronomiczny) tor ciała krążącego lub przelatującego obok innego ciała, zakrzywiony w wyniku ich wzajemnego przyciągania; orbit

orbital ɔrˈbʲital n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (potocznie, potoczny) obszar pokazujący na najbardziej prawdopodobne położenie elektronu w atomie bądź cząsteczce orbital
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) rozwiązanie równania Schrödingera opisujące zachowanie elektronu w atomie bądź cząsteczce orbital

orbitalny adj
(astronomia, astronomiczny) dotyczący orbity, powiązany z orbitą, znajdujący się na orbicie orbital

orbitować ˌɔrbʲiˈtɔvaʨ̑ v
krążyć po orbicie orbit

orchestrion n
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj mechanicznej szafy grającej; orchestrion

orchidea ˌɔrçiˈdɛa n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) egzotyczny storczyk; orchid orchis

orczyk ˈɔrʧ̑ɨk n
(rolnictwo, rolniczy) drewniany drążek przy maszynie rolniczej albo wozie, przyczepiony do orczycy lub bezpośrednio do wozu, służący do zaczepienia uprzęży (pasów, postronków lub łańcuchów) whippletree

ordalia ɔrˈdalʲja n
(historia, historyczny, historycznie) Sąd Boży; trial by ordeal

ordowik ɔrˈdɔvʲik n
(geologia, geologiczny) drugi okres geologiczny paleozoiku; Ordovician

ordynariusz n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w Kościele katolickim wyższy przełożony mający władzę kościelną nad jakimś obszarem lub grupą wiernych; ordinary

ordynarnie adv
w sposób ordynarny churlishly

ordynarność ˌɔrdɨ̃ˈnarnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co ordynarne vulgarness

ordynarny ˌɔrdɨ̃ˈnarnɨ adj
wulgarny, prostacki, budzący zgorszenie vulgar

oregano ˌɔrɛˈɡãnɔ n
(botanika, botaniczny) lebiodka pospolita, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny jasnotowatych, Origanum vulgare L. oregano
(kulinaria) liście lebiodki stosowane jako przyprawa oregano

organ ˈɔrɡãn n
część organizmu ludzkiego, zwierzęcego lub roślinnego organ

organdyna n
(włókiennictwo) cienka prześwitująca tkanina bawełniana organdy organdie

organella n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) struktura występująca w cytoplazmie komórki, wyspecjalizowana do pełnienia określonej funkcji; organelle organella

organiczny ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący organic

organista ˌɔrɡãˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na organach; organist

organizacja ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja n
grupa społeczna funkcjonująca według określonych reguł, współpracująca ze sobą w celu osiągnięcia określonych celów organization organisation

organizacja pozarządowa ˌɔrɡãɲiˈzaʦ̑ʲja ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔva n
stowarzyszenie zrzeszające osoby fizyczne lub osoby prawne, które jest niezależne od władz państwowych i nie działa dla zysku; NGO non-governmental organization

organizacyjny adj
dotyczący organizacji organisational organizational

organizator ˌɔrɡãɲiˈzatɔr n
instytucja lub osoba, do której należy zorganizowanie czegoś (np. wydarzenia) organizer organiser

organizm ɔrˈɡãɲism̥ n
(biologia, biologiczny) istota żywa charakteryzująca się procesami życiowymi; organism

organizować ˌɔrɡãɲiˈzɔvaʨ̑ v
porządkować, zbierać, zakładać coś; układać coś w pewną całość podległą określonym normom organise

organy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny stosowany głównie w kościołach, posiadający wiele piszczałek, klawiaturę i pedały; organ

organza ɔrˈɡãw̃za n
(włókiennictwo) cienka, przezroczysta, lekko sztywna tkanina z nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji sukni ślubnych i wieczorowych oraz firanek i zasłon; organza

orgazm ˈɔrɡasm̥ n
(seksuologia, seksuologiczny) szczytowy moment podniecenia w stosunku płciowym, związany z odczuwaniem rozkoszy; orgasm climax cum

orgia ˈɔrʲɟja n
(potocznie, potoczny) zabawa niemoralna, nieprzyzwoita, często alkoholowa, hałaśliwa, uciążliwa dla otoczenia orgy

orientacja seksualna n
(psychologia, psychologiczny) pociąg erotyczny odczuwany do osób określonej płci sexual orientation

orientalistyka ˌɔrʲjɛ̃ntaˈlʲistɨka n
(edukacja, edukacyjny) nauka o kulturach Orientu; Oriental studies

orientalny ˌɔrʲjɛ̃nˈtalnɨ adj
związany z Orientem, dotyczący Orientu orient

orientować v
nadawać określone położenie, kierunek orientate
pomagać w rozeznaniu w czymś inform
mieć rozeznanie w czymś get to grips with know about
potrafić określić własne położenie get bearings orientate oneself

origami ˌɔrʲiˈɡãmʲi n
(sztuka) technika artystycznego składania papieru, pochodząca z Chin, rozwinięta w Japonii; origami

origamista n
osoba zajmująca się origami origamist

orija n
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoaryjski używany w indyjskim stanie Orisa; Oriya Odia

ork n
(literacko) (fantasy) rosły człekokształtny potwór z zieloną skórą orc

orka ˈɔrka n
(zoologia, zoologiczny) Orcinus orca, drapieżny gatunek delfina, ubarwiony w czarno-białe plamy; orca killer whale

orkadzki adj
związany z Orkadami, dotyczący Orkadów Orcadian

orkiestra ɔrʲˈcɛstra n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloosobowy zespół instrumentalny, który pod kierownictwem dyrygenta wykonuje utwory muzyczne orchestra

orkiestrowy adj
związany z orkiestrą, wchodzący w jej skład; przeznaczony na orkiestrę orchestral

orlik ˈɔrlʲik n
(botanika, botaniczny) Aquilegia, roślina zielna o dużych, różnobarwnych kwiatach; columbine
(ornitologia, ornitologiczny) Ictinaetus malayensis, ptak z rodziny jastrzębiowatych, z rodzaju Ictinaetus; Black Eagle

orlik krzykliwy n
(ornitologia, ornitologiczny) Aquila pomarina, ptak drapieżny z podrodziny orłów należący do polskiej ornitofauny; lesser spotted eagle

ormiański ɔrˈmʲjä̃j̃sʲci adj
związany z Ormianami Armenian

ornament ɔrˈnãmɛ̃nt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk lub grupa dźwięków służących do urozmaicenia i ożywienia melodii, fioritura
(sztuka) motyw zdobniczy stosowany w architekturze, sztuce, rzemiośle artystycznym, ornament

ornat n
(kościelny) wierzchnia szata liturgiczna prezbiterów; chasuble

ornitolog ˌɔrʲɲiˈtɔlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista w zakresie ornitologii ornithologist
(biologia, biologiczny) specjalistka w dziedzinie ichtiologii ornithologist

ornitologia ˌɔrʲɲitɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii, nauka o ptakach; ornithology

ornitologiczny ˌɔrʲɲitɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z ornitologią, dotyczący ornitologii ornithological

ornitoza n
(medycyna, medyczny) odzwierzęca choroba zakaźna wywołana przez bakterie Chlamydia psittaci; psittacosis

oro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z górami oro-

orogeneza ˌɔrɔɡɛ̃ˈnɛza n
(geologia, geologiczny) proces powstawanie gór z przyczyn tektonicznych; orogeny

orogeniczny adj
(geologia, geologiczny) dotyczący orogenezy, górotwórczości orogenic

orografia n
(geografia, geograficzny) (naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o górach orography

orszak ˈɔrʃak n
grupa ludzi uroczyście towarzyszących komuś entourage

ortodoksyjny ˌɔrtɔdɔˈksɨjnɨ adj
(o doktrynie, ideologii) ściśle wierny zasadom orthodox
rygorystycznie przestrzegający zasad jakiejś doktryny orthodox

ortodonta n
(stomatologia, stomatologiczny) stomatolog, specjalista w zakresie ortodoncji (leczenia wad zgryzu) orthodontist

ortoepia n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka poprawnego mówienia orthoepy

ortografia ˌɔrtɔˈɡrafʲja n
zbiór zasad i norm regulujących sposób zapisu słów danego języka za pomocą liter alfabetu i innych symboli; orthography

ortopeda ˌɔrtɔˈpɛda n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie ortopedii orthopedist orthopaedist

ortopedyczny ˌɔrtɔpɛˈdɨʧ̑nɨ adj
związany z ortopedią lub ortopedami orthopedic orthopaedic

ortotropowy ˌɔrtɔtrɔˈpɔvɨ adj
taki, którego dłuższa oś jest pionowa orthortopic

orurowanie ˌɔrurɔˈvãɲɛ n
jedna z dyscyplin inżynierii chemicznej piping
suma wszystkich rur w instalacji (np. chemicznej lub samochodowej) piping

orwellowski adj
dotyczący życia i twórczości George'a Orwella, charakterystyczny, typowy dla Orwella lub jego twórczości, taki jak u Orwella Orwellian

oryginalność n
cecha tego, co jest oryginalne originality

oryginalny ˌɔrɨɟĩˈnalnɨ adj
niebędący kopią original
o człowieku: tworzący we własnym stylu, samodzielnie original
taki, który nie jest naśladowaniem lub przeróbką czegoś innego original
niezwykły, ekscentryczny eccentric

oryginał ˌɔrɨˈɟĩnaw n
rzecz powstała jako pierwsza original
(potocznie, potoczny) osoba o ekscentrycznym wyglądzie lub zachowaniu original character curiosity eccentric freak oddball

orzech ˈɔʒɛx n
(potocznie, potoczny) owoc orzecha (1.2) włoskiego; walnut
suchy owoc o zdrewniałej łupinie; nut

orzech laskowy n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) jadalny owoc leszczyny hazelnut

orzech włoski n
(botanika, botaniczny) Juglans regia L., gatunek drzewa liściastego z rodziny orzechowatych; English walnut Persian walnut
(botanika, botaniczny) drzewo z gatunku (1.1) common walnut walnut tree
(spożywczy) (kulinaria) jadalne nasiono, orzech z drzewa (1.2) walnut

orzech ziemny ˈɔʒɛh ˈʑɛ̃mnɨ n
(botanika, botaniczny) (Arachis hypogaea) brazylijska roślina zielna uprawiana w klimacie ciepłym ze względu na jadalne nasiona; peanut

orzechowy ˌɔʒɛˈxɔvɨ adj
złocistobrązowy, taki jak kolor orzecha nut-brown

orzeczenie ˌɔʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) część zdania informująca o czynności lub stanie podmiotu predicate
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozstrzygnięcie danej sprawy przez organ państwa działający w ramach swej kompetencji judgement ruling
jakaś opinia, osąd, ekspertyza opinion statement

orzeszek bukowy ɔˈʒɛʃɛɡ buˈkɔvɨ n
owoc buka beechmast

orzeszek piniowy n
(spożywczy) jadalne drobne nasiono niektórych gatunków sosny, w szczególności sosny pinii; pine nut

orzesznik jadalny n
(botanika, botaniczny) gatunek drzewa z rodziny orzechowatych naturalnie występujący w Ameryce Północnej; pecan

orzeł ˈɔʒɛw n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak drapieżny z podrodziny Aquilinae, o zakrzywionym dziobie, mocnych szponach i szerokich, deskowatych skrzydłach; eagle

orzeźwiająco adv
w sposób orzeźwiający bracingly

orędzie n
uroczyste przemówienie osobistości message

osa ˈɔsa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Vespula, uskrzydlony owad o żółto-czarnym ubarwieniu, posiadający żądło; wasp

osad ˈɔsat n
(chemia, chemiczny) substancja nierozpuszczalna, wydzielająca się z roztworu w postaci ciała stałego; percipate residue sediment

osada ɔˈsada n
(sport, sportowy) załoga łodzi sportowej, sanek lub bobsleja crew
niewielkie, odosobnione skupisko zabudowań mieszkalnych colony hamlet settlement
ogół mieszkańców osady (1.1) settler

osadnik ɔˈsadʲɲik n
osiedlający się na mało zaludnionych terenach; także: taki, którego osiedlono na terenach mało zaludnionych settler

oscylacja ˌɔsʦ̑ɨˈlaʦ̑ʲja n
wahanie, drganie, falowanie, kołysanie; ruch wahadłowy oscillation

oscyloskop ˌɔsʦ̑ɨˈlɔskɔp n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do obrazowania przebiegu oscylacji; oscilloscope

osesek n
(pieszczotliwie, pieszczotliwy) małe dziecko karmione jeszcze mlekiem matki baby

oset ˈɔsɛt n
(botanika, botaniczny) Carduus, rodzaj roślin z rodziny astrowatych; thistle

osetnik n
(ornitologia, ornitologiczny) Carduelis citrinella, gatunek ptaka z rodziny łuszczakowatych; Alpine citril finch citril finch

osetyjski ˌɔsɛˈtɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Osetia, Osetyjczyk Ossetian

osełka n
(etnografia, etnograficzny) owalna bryłka masła butterball pan
narzędzie służące do ręcznego ostrzenia narzędzi burr hone oilstone whetstone

osiadać v
obierać sobie miejsce zamieszkania, siedzibę settle
zbierać się na czym poprzez opadanie nań settle
zatrzymywać się na jakimś miejscu ground sit

osiedle ɔˈɕɛdlɛ n
nieduże skupisko budynków miejskich lub wiejskich settlement estate

osiedle mieszkaniowe n
(architektura, architektoniczny) jednostka urbanistyczna z ujednoliconą zabudową mieszkaniową; housing estate

osiedle typu miejskiego n
(administracja) pośredni między miastem a wsią status jednostki osadniczej, w której ludność w dużej mierze nie zajmuje się działalnością rolniczą, np. osiedla przyfabryczne urban-type settlement

osiedlić v
pozwolić komuś gdzieś zamieszkać domicile domiciliate settle

osiemnastościan n
(geometria) wielościan o osiemnastu ścianach octadecahedron octakaidecahedron

osierdzie ɔˈɕɛrʲʥ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) worek surowiczy ochraniający serce; pericardium

osierdziowy ˌɔɕɛrʲˈʥ̑ɔvɨ adj
dotyczący osierdzia paricardial pericardiac

osierocać v
umierając, czynić kogoś sierotą orphan

osika ɔˈɕika n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) gatunek drzewa należący do rodziny wierzbowatych; aspen

osikowy ˌɔɕiˈkɔvɨ adj
składający się z osiki drebulinis
wykonany z drewna lub innej części osiki drebulinis

osioł ˈɔɕɔw n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę domowe z rodziny koniowatych; donkey ass
(potocznie, potoczny) głupi człowiek donkey ass
(potocznie, potoczny) uparty człowiek donkey ass

osiągalny ˌɔɕɔ̃ŋˈɡalnɨ adj
możliwy do osiągnięcia achievable obtainable reachable

osiągać ɔˈɕɔ̃ŋɡaʨ̑ v
docierać do określonego miejsca reach
uzyskiwać pewną minimalną lub maksymalną wartość jakiejś cechy reach
docierać lub doprowadzać coś do pewnego punktu reach
realizować pewien cel reach acquire

osiągnięcie ˌɔɕɔ̃ŋʲɟˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: osiągnąć achieving attaining
coś, co zostało osiągnięte achievement attainment gest

oskarżać ɔˈskarʒaʨ̑ v
wydawać oskarżenie, obwiniać kogoś o coś accuse charge

oskarżenie ˌɔskarˈʒɛ̃ɲɛ n
zarzut dokonania czynu nagannego lub niezgodnego z prawem accusation

oskarżony ˌɔskarˈʒɔ̃nɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której rozpoczęto postępowanie karne accused defendant indictee

oskarżyciel n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) w procesie karnym osoba wnosząca do sądu akt oskarżenia przeciw komuś accuser prosecutor the prosecution
człowiek, który oskarża accuser impeacher

oskijski adj
związany z Oskami, dotyczący Osków Oscan

oskijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język oskijski; Oscan

oskrzele n
(anatomia, anatomiczny) parzysty narząd rurowaty położony poniżej tchawicy, stanowiący część dolnych dróg oddechowych, rozgałęziający się dychotomicznie bronchus

oslowski adj
związany z Oslo, dotyczący Oslo Osloite

osm ɔsm̥ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Os i liczbie atomowej 76; osmium

osnowa ɔsˈnɔva n
(włókiennictwo) sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici wątku; także same nici tworzące ten układ; warp

osoba ɔˈsɔba n
pojedynczy człowiek, ktoś person
(gramatyka) pojęcie używane do określenia formy czasownika, w zależności od wykonawcy czynności person
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot czynności prawnych person
bohater dramatu person

osoba konsekrowana n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wiodący życie konsekrowane consecrated person

osoba prawna ɔˈsɔba ˈpravna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka organizacyjna powołana do określonych celów, którą przepis prawny uznaje za samodzielny podmiot prawa cywilnego; legal entity

osobisty ˌɔsɔˈbʲistɨ adj
dokonany przez daną osobę personal
odnoszący się do pojedynczej osoby personal
intymny, dostępny tylko dla najbliższych personal private
stanowiący własność danej osoby personal private

osobiście ˌɔsɔˈbʲiɕʨ̑ɛ adv
w odniesieniu do siebie samego / konkretnej osoby personally
we własnej osobie, samemu, bez pośrednictwa in person

osobliwość n
immanentny, niezwykły, oryginalny charakter kogoś lub czegoś peculiarity distinctiveness oddness strangeness idiosyncrasy oddity
osoba lub rzecz niezwykła, oryginalna curiosity rarity curio particularity peculiarity singularity

osobliwy adj
nietypowy, oryginalny, dziwaczny, inny niż reszta peculiar quaint

osobnik ɔˈsɔbʲɲik n
jednostkowy okaz gatunku; individual
osoba, człowiek specimen

osobny ɔˈsɔbnɨ adj
(dawniej, dawny) szczególny, wyjątkowy, osobliwy unique
oddzielony, oddalony od innych, mający specjalne przeznaczenie separate

osobowość ˌɔsɔˈbɔvɔɕʨ̑ n
(psychologia, psychologiczny) zespół najbardziej trwałych cech psychicznych lub dyspozycji psychicznych człowieka, odróżniających go od innych ludzi; personality

osobowy ˌɔsɔˈbɔvɨ adj
(gramatyka) związany z kategorią gramatyczną osoby personal
dotyczący osoby personal
służący do transportu ludzi passenger

osobowy ˌɔsɔˈbɔvɨ n
rodzaj pociągu pasażerskiego passenger train slow train

ospały adj
powolny, pozbawiony energii, ociężały lumbering slothful sluggish
taki, który ma potrzebę snu sleepy sleepyheaded

ospowy adj
(medycyna, medyczny) związany z ospą, dotyczący ospy variolar

ossuarium ˌɔsːuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
budowla lub pomieszczenie ze szczątkami zmarłych, często w obrębie cmentarza ossuary

ostaniec ɔˈstãɲɛʦ̑ n
(geologia, geologiczny) odosobnione wzniesienie będące pozostałością dawnej powierzchni zniszczonej w wyniku wietrzenia, erozji i denudacji; inselberg monadnock outlier

ostatecznie ˌɔstaˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
całkowicie, zupełnie, w sposób ostateczny lub do końca decisively
wreszcie, w końcu eventually after all ultimately

ostateczny ˌɔstaˈtɛʧ̑nɨ adj
(książkowy) kończący jakiś cykl, ciąg, szereg, serię; ostatni i definitywny final definitive ultimate conclusive eventual inflexible
(książkowy) o największym natężeniu, w najwyższym stopniu (często w sensie negatywnym); skrajny, krańcowy ultimate utmost

ostatki ɔˈstatʲci n
ostatnie dni karnawału Shrovetide Shrove Tuesday

ostatni ɔˈstatʲɲi adj
znajdujący się na końcu listy, kolejności last

ostatni krzyk mody ɔˈstatʲɲi ˈkʃɨk ˈmɔdɨ n
(przenośnie, przenośnia) coś najbardziej modnego w danym czasie all the rage

ostatnia deska ratunku ɔˈstatʲɲa ˈdɛska raˈtũnku n
sposób wyjścia z trudnej sytuacji last resort

ostatnia wieczerza ɔˈstatʲɲa vʲjɛˈʧ̑ɛʒa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania; Last Supper

ostatnie namaszczenie n
(przestarzałe, przestarzały) (zobacz) namaszczenie chorych; extreme unction

ostatnimi czasy adv
ostatnio, w ostatnich dniach/latach recently

ostatnio ɔˈstatʲɲɔ adv
ostatnim razem last
w niedalekiej przeszłości lately recently

ostensorium n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) naczynie liturgiczne do wystawiania konsekrowanej hostii ostensory

ostentacja ˌɔstɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(książkowy) demonstracyjny, manifestacyjny sposób zachowania się, mający na celu zwrócenie czyjejś uwagi, na pokaz ostentation ostentatiousness

ostentacyjnie ˌɔstɛ̃ntaˈʦ̑ɨjɲɛ adv
(książkowy) (przysłówek) od przymiotnika → ostentacyjny ostentatiously pointedly

ostentacyjny ˌɔstɛ̃ntaˈʦ̑ɨjnɨ adj
(książkowy) robiony na pokaz, w sposób mający zwrócić czyjąś uwagę ostentatious

osteo- ɔˈstɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kością, kośćcem, tkanką kostną osteo-

osteomalacja ˌɔstɛɔ̃maˈlaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) zwykle związana z niedoborem witaminy D choroba metaboliczna kości, której istotą jest brak wapnia w kośćcu, co powoduje zmniejszenie właściwości mechanicznych kośćca i odkształcanie kości; osteomalacia

osteoporoza ˌɔstɛɔpɔˈrɔza n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury kości i większą podatnością na ich złamania; osteoporosis

ostoja ɔˈstɔja n
ten lub to, co nie zawodzi, stanowi podporę, oparcie dla kogoś lub czegoś prop

ostracyzm ɔˈstraʦ̑ɨsm̥ n
bojkot jakiejś osoby wykluczonej ze swojego środowiska zwykle z powodu nieakceptowanego przez resztę społeczności zachowania; okazywanie jej wykluczenia ostracism

ostro ˈɔstrɔ adv
bez rozmycia, wyraźnie acutely sharply
groźnie, twardo, bezpardonowo, nieprzychylnie harshly savagely sharply sternly
w sposób charakterystyczny dla ostrych przedmiotów sharply

ostroga n
(jeździectwo, jeździecki) ostro zakończony metalowy kabłąk przypinany do butów, wspomagający działanie łydki; spur

ostrokrzew ɔˈstrɔkʃɛf n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex L., rodzaj roślin z rodziny ostrokrzewowatych; krzew lub drzewo zimozielone o pojedynczych, skórzastych, ciemnozielonych, całobrzegich lub kolczasto ząbkowanych liściach i kulistych owocach; holly

ostrokrzew kolczasty ɔˈstrɔkʃɛf kɔlˈʧ̑astɨ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ilex aquifolium L., gatunek krzewu zimozielonego z rodziny ostrokrzewowatych; holly

ostrosłup ɔˈstrɔswup n
(matematyka, matematyczny) bryła o wielokącie w podstawie i trójkątnych ścianach zbiegających się w jednym punkcie; pyramid

ostrołuk n
(architektura, architektoniczny) łuk, którego szczyt powstał z przecięcia się dwóch fragmentów okręgu; ogive

ostrożnie ɔˈstrɔʒʲɲɛ adv
w sposób ostrożny, uważny carefully cautiously guardedly

ostrożność n
zdolność do działania z rozwagą caution precaution circumspection prudence wariness care

ostrożny ɔˈstrɔʒnɨ adj
postępujący, zachowujący się i podejmujący decyzje z rozwagą, mający się na baczności cautious careful wary
zrobiony, powzięty z rozwagą, uważnie, oględnie; będący wyrazem czyjejś rozwagi make carefully make with care make with caution

ostrożny optymizm ɔˈstrɔʒnɨ ɔpˈtɨ̃mʲism̥ n
umiarkowany optymizm, liczący się z możliwością negatywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się być na dobrej drodze cautiously optimism

ostrożny pesymizm ɔˈstrɔʒnɨ pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
umiarkowany pesymizm, liczący się z możliwością pozytywnego rozwiązania sprawy, która początkowo wydaje się najgorszym z możliwych scenariuszy cautiously pessimism

ostry ˈɔstrɨ adj
(kulinaria) o potrawie: mający intensywny smak, silnie odczuwany, gryzący, palący hot spicy
o amunicji: stosowany do zabijania lethal
o zmysłach: silny, o dużych możliwościach odbioru acute
(matematyka, matematyczny) o kącie; o czymś, co ma kształt kąta: mniejszy niż 90° acute
surowy, groźny acerbic
taki, który ma kłujące lub tnące zakończenie sharp

ostryga ɔˈstrɨɡa n
(zoologia, zoologiczny) (kulinaria) osiadły małż morski żyjący w ławicach na przybrzeżnych skałach płytkich mórz, o dużym znaczeniu w przemyśle spożywczym; oyster

ostrygojad ˌɔstrɨˈɡɔjat n
(ornitologia, ornitologiczny) czarno-biały ptak nadmorski o czerwonych nogach i dziobie; oystercatcher

ostrzarka ɔˈsṭʃarka n
urządzenie mechaniczne służące do ostrzenia części roboczych narzędzi skrawających grindstone

ostrzał ˈɔsṭʃaw n
(wojskowość, wojskowy) strzelanie do kogoś, prowadzenie ognia skierowanego na jakiś cel; ostrzeliwanie fire gunfire

ostrze ˈɔsṭʃɛ n
część robocza narzędzia do krajania, ostre zakończenie lub krawędź przedmiotu blade edge

ostrzegać ɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
informować o potencjalnym niebezpieczeństwie warn caution

ostrzeżenie ˌɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
akt ostrzegania; przestroga przed czymś warning

ostrzyciel ɔˈsṭʃɨʨ̑ɛl n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) pracownik planu filmowego odpowiedzialny za ustawianie ostrości obiektywu kamery; focus puller
(rzemiosło, rzemieślniczy) (historia, historyczny, historycznie) rzemieślnik ostrzący noże, nożyczki itp. sharpener grinder

ostrzyć ˈɔsṭʃɨʨ̑ v
czynić ostrym (krawędź czegoś) sharpen whet

ostuda ɔˈstuda n
(medycyna, medyczny) przebarwienie skóry twarzy (zwykle brązowe), występujące pod wpływem intensywnego opalania, u kobiet w czasie ciąży lub u osób chorych na wątrobę; melasma

osuwisko ˌɔsuˈvʲiskɔ n
(geologia, geologiczny) forma rzeźby terenu powstała w wyniku przemieszczenia materiału skalnego w dół stoku wzdłuż powierzchni poślizgu, efekt osuwania landslide landslip

oswajanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: oswajać taming

oswojony ˌɔsfɔˈjɔ̃nɨ adj
o dzikim zwierzęciu: takie, które straciło dzikość tame

oszałamiać v
wywierać silne wrażenie stun
wywoływać stan częściowej utraty przytomności; wprowadzać w stan zamroczenia intoxicate

oszczenić się ɔˈʃʧ̑ɛ̃ɲiʨ̑‿ɕɛ v
o samicy z rodziny psów urodzić potomstwo, mieć szczenięta pup whelp

oszczep ˈɔʃʧ̑ɛp n
(sport, sportowy) długi, zaostrzony pręt używany w lekkoatletyce do rzucania; javelin
(łowiectwo, łowiecki) (wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) broń wojenna lub myśliwska, o długim drzewcu i twardym, metalowym a wcześniej kamiennym, grocie; javelin spear

oszczepnik ɔʃˈʧ̑ɛpʲɲik n
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający rzut oszczepem javelin thrower

oszczerstwo ɔʃˈʧ̑ɛrstfɔ n
kłamliwa wypowiedź, która ma na celu poniżenie lub ośmieszenie kogoś slander calumny aspersion denigration detraction slur

oszczędnie ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndʲɲɛ adv
w sposób oszczędny economically frugally sparingly

oszczędności ˌɔʃʧ̑ɛ̃ndˈnɔɕʨ̑i n
to, co zostało zaoszczędzone, nie zostało zużyte saving

oszczędność ɔʃˈʧ̑ɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
cecha osoby, która ogranicza swoje wydatki frugality thrift

oszczędny adj
nietrwoniący pieniędzy, majątku frugal thrifty

oszczędzać ɔʃˈʧ̑ɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
zachować część czegoś na później conserve
zużywać w niewielkiej ilości save save up

oszukańczy ˌɔʃuˈkãj̃n͇ʧ̑ɨ adj
opierający się na oszustwie, nieuczciwości deceitful fraudulent

oszukiwać ˌɔʃuˈcivaʨ̑ v
doprowadzać kogoś do niekorzystnego rozporządzenia jego mieniem przez podanie nieprawdy lub ukrycie nieznanych mu faktów cheat deceive swindle
mówić komuś nieprawdę, kłamać cheat deceive swindle
celowo i potajemnie nie przestrzegać reguł podczas gry celem uzyskania lepszego wyniku; oszukiwać (1.1) partnerów gry cheat deceive swindle

oszust ˈɔʃust n
ten, kto oszukuje swindler fraud fraudster cheat cheater deceiver

oszustwo ɔˈʃustfɔ n
(potocznie, potoczny) świadome wprowadzenie kogoś w błąd dla własnej korzyści con deception fraud swindle cheating deceit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przestępstwo polegające na doprowadzeniu innej osoby do niekorzystnego rozporządzenia mieniem własnym lub cudzym za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania jej błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej; fraud deception

osąd ˈɔsɔ̃nt n
wydanie opinii o czymś judgement

osłomuł ɔsˈwɔ̃muw n
(zootechnika, zootechniczny) mieszaniec ogiera konia i klaczy osła, bezpłodny; hinny

osłona ɔˈswɔ̃na n
coś, co osłania daną rzecz w celu chronienia jej cover

osłuchać ɔˈswuxaʨ̑ v
aspekt dokonany od: osłuchiwać auscultate

osłupiały adj
bardzo zaskoczony, zdumiony, zdziwiony flabbergasted

ot ɔt particle
…podkreślająca lub wskazująca na nieistotność, błahość, zwyczajność następującego po niej składnika zdania just

otaczać ɔˈtaʧ̑aʨ̑ v
rozciągać się wokół, znajdować się dookoła (statyczny stan) surround
zajmować ze wszystkich stron tereny wokół określonego miejsca, okrążać (ruch) encircle surround
(przenośnie, przenośnia) gromadzić wokół siebie pewne przedmioty lub pewnych ludzi surround oneself

otchłań ˈɔtxwãɲ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tymczasowy stan osób, które umarły przed zmartwychwstaniem Jezusa albo też w nowszych czasach, bez chrztu, ale nie popełniły osobistych grzechów; Limbo
puste, ogromne, głębokie miejsce abyss

otmuchowianin ˌɔtmuxɔˈvʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Otmuchowa resident of Otmuchów

oto ˈɔtɔ particle
otwarcie wypowiedzi podsumowującej w zdaniu złożonym that's
wzmocnienie zaimka very

oto ˈɔtɔ pronoun
coś lub ktoś w bezpośrednim otoczeniu w połączeniu z czasownikiem „być” here there

otocjon ɔˈtɔʦ̑ʲjɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) ssak afrykański przypominający psa i lisa, z charakterystycznymi długimi uszami; bat-eared fox

otoczak ɔˈtɔʧ̑ak n
(geologia, geologiczny) kamień wygładzony i zaokrąglony podczas transportu przez wodę; pebble

otoczenie ˌɔtɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) dowolny zbiór, który zawiera zbiór otwarty, zawierający dany punkt; neighborhood neighbourhood
(rzeczownik odczasownikowy) od: otoczyć surrounding
ludzie, z którymi ma się najczęstsze kontakty, którzy są najbardziej znaczący environment neighborhood neighbourhood
zbiór elementów, które nie wchodzą w skład danego systemu, organizacji, itp., jednak mają na niego wpływ environment surroundings
łącznie to, co znajduje się blisko ze wszystkich stron environment ambience surroundings neighbourhood neighborhood

otolaryngolog ˌɔtɔlarɨ̃ŋˈɡɔlɔk n
(medycyna, medyczny) specjalista w dziedzinie chorób uszu i krtani otolaryngologist
(medycyna, medyczny) specjalistka w dziedzinie chorób uszu i krtani otolaryngologist

otrzewna n
(anatomia, anatomiczny) błona surowicza wyścielająca jamę brzuszną i jamę miednicy; peritoneum

otrzymywać ˌɔṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
dostawać, być odbiorcą receive

otręby ɔˈtrɛ̃mbɨ n
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) łuski nasion i zarodki ziarna pozostałe po jego zmieleniu, używane jako cenna pasza treściwa lub dodawane do potraw; bran

otucha ɔˈtuxa n
nadzieja wynikająca z przekonania, że będzie lepiej comfort encouragement uplift

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ adv
w sposób otwarty, szczery, uczciwy, jawny frank open

otwarcie ɔtˈfarʲʨ̑ɛ n
uroczystość założenia, uruchomienia czegoś opening
początkowa faza partii szachów; opening

otwartość n
cecha tego, co jest otwarte, skierowane do wszystkich openness
cecha tego, kto jest otwarty: gotowy na przyjęcie nowych idei lub nieskrywający swoich uczuć lub myśli openness
szczerość, bezpośredniość openness

otwarty ɔtˈfartɨ adj
niestawiający przeszkód do wejścia / przejścia, niczym nieokolony open
o problemie, kwestii: do tej pory nierozwiązany, wciąż podlegający dyskusji; open
o sklepie: czynny, działający open
ogólnie dostępny, nieobłożony ograniczeniami open
(informatyka, informatyczny) mający dostępny kod źródłowy open
o człowieku: nieukrywający swoich intencji, uczuć open

otwieracz ɔtˈfʲjɛraʧ̑ n
przyrząd służący do otwierania, np. konserw, butelek opener

otwierać ɔtˈfʲjɛraʨ̑ v
powodować, że coś przestaje być zamknięte open

otwór ˈɔtfur n
dziura lub wgłębienie orifice hole port vent
wylot przewodu orifice

otyłość ɔˈtɨwɔɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) szkodliwy dla zdrowia skutek spożywania zbyt dużych ilości jedzenia przy braku ruchu; poważna nadwaga; obesity adiposity

otyły ɔˈtɨwɨ adj
o człowieku lub zwierzęciu: ważący o wiele za dużo; o dużej nadwadze abdominous fat obese puffy rotund

owacja ɔˈvaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: nagroda dla zwycięskiego wodza, najwyższa forma triumfu; ovation
ostentacyjne i publiczne wyrażenie komuś uznania, czci; w szczególności burzą braw ovation

owad ˈɔvat n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) niewielkie zwierzę, zaliczane do stawonogów, posiadające trzy pary odnóży oraz zazwyczaj dwie pary skrzydeł; insect

owadożer palmowy n
(ornitologia, ornitologiczny) Polyboroides typus, gatunek ptaka drapieżnego; African harrier-hawk harrier hawk

owadożerny ˌɔvadɔˈʒɛrnɨ adj
żywiący się owadami insectivore

owadzi ɔˈvaʥ̑i adj
charakterystyczny dla owada; dotyczący, odnoszący się do owada insect

owal ˈɔval n
(geometria) krzywa płaska, zamknięta, kształtem przypominająca elipsę; oval

owalen ɔˈvalɛ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, policykliczny węglowodór aromatyczny; ovalene

owalny ɔˈvalnɨ adj
przypominający kształtem owal oval
(geometria) mający kształt owalu oval

owca ˈɔfʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) Ovis, zwierzę hodowlane o białej wełnie; sheep ewe
(zoologia, zoologiczny) samica owcy (1.1) ewe

owczarek ɔfˈʧ̑arɛk n
(kynologia, kynologiczny) duży, silny pies o różnym przeznaczeniu (pasterski, stróżujący, tropiący itp.), występujący w kilkudziesięciu odmianach shepherd
pies pracujący przy wypasie owiec shepherd

owczarek niemiecki ɔfˈʧ̑arɛc ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
(zoologia, zoologiczny) rasa psa; Alsatian

owczy ˈɔfʧ̑ɨ adj
związany z owcami, pochodzący od owcy ovine sheep

owernijski adj
związany z Owernią, dotyczący Owernii Auvergnese

owies ˈɔvʲjɛs n
(botanika, botaniczny) Avena L., rodzaj roślin zbożowych należących do rodziny wiechlinowatych, mających kwiatostan w kształcie wiechy; oats oat

owiewka ɔˈvʲjɛfka n
aerodynamiczna osłona w konstrukcji pojazdu lub samolotu; fairing

owijać v
otaczać szczelnie, osłaniać dookoła wrap wrap up bandage wrap around wrap round
okręcać czym samego siebie wrap up in
otaczać co, wijąc się wokół tego entwine entwine itself round

owijać w bawełnę ɔˈvʲijäʥ̑ v‿baˈvɛwnɛ idiom
mówić z użyciem aluzji, unikać bezpośredniego przedstawienia sprawy beat around the bush

owoc ˈɔvɔʦ̑ n
(botanika, botaniczny) organ rozrodczy roślin, powstający z zalążni, zawierający nasiona; fruit
(przenośnie, przenośnia) skutek pewnych działań fruit

owocarka n
naczynie na owoce, często dekoracyjne fruit bowl fruitbowl

owoce morza ɔˈvɔʦ̑ɛ ˈmɔʒa n
(spożywczy) jadalne skorupiaki, mięczaki morskie i małże seafood

owocnia ɔˈvɔʦ̑ʲɲa n
(botanika, botaniczny) część owocu, powstająca ze ściany zalążni; pericarp core

owocnik ɔˈvɔʦ̑ʲɲik n
(biologia, biologiczny) zbita część grzybni, występująca u grzybów wyższych, tworząca zarodniki; sporocarp

owocny ɔˈvɔʦ̑nɨ adj
dający rezultaty, przynoszący korzyści fruitful

owocować ˌɔvɔˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
rodzić owoce fructify fruit

owocowy ˌɔvɔˈʦ̑ɔvɨ adj
taki, który jest zrobiony z owoców, smakuje lub pachnie jak owoc fruity

owocożerny adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się owocami frugivorous

owolaktarianin ˌɔvɔlaktarʲˈjä̃ɲĩn n
wegetarianin jedzący jajka i przetwory mleczne eggitarian ovo-lacto vegetarian

owolaktarianizm ˌɔvɔlaktarʲˈjä̃ɲism̥ n
odmiana wegetarianizmu przyzwalająca na spożycie jajek i przetworów mlecznych; eggitarianism ovo-lacto vegetarianism

owsianka ɔfʲˈɕãnka n
(kulinaria) zupa z płatków owsianych na mleku lub wodzie; porridge

owsiany adj
dotyczący owsa; zrobiony z owsa oat

owsik ˈɔfʲɕik n
(zoologia, zoologiczny) Enterobius vermicularis, owsik ludzki, nicień pasożytujący w jelicie człowieka; pinworm threadworm seatworm

owszem ˈɔfʃɛ̃m particle
odpowiedź twierdząca, potwierdzająca słowa rozmówcy (także na pytanie z partykułą nie) certainly of course quite so yes

owulacja n
(biologia, biologiczny) (fizjologia, fizjologiczny) proces wytwarzania komórek jajowych u ssaków płci żeńskiej; ovulation

owulować v
(biologia, biologiczny) przechodzić owulację ovulate

owłosiony ˌɔvwɔˈɕɔ̃nɨ adj
taki, który ma włosy, owłosienie hairy

ozalid ɔˈzalʲit n
(drukarstwo, drukarski) wydruk kontrolny publikacji po wykonaniu impozycji składek; blueline

ozdabiać ɔzˈdabʲjäʨ̑ v
czynić coś ładniejszym lub strojniejszym decorate ornament

ozdoba ɔzˈdɔba n
coś, co ozdabia; dodatek upiększający coś decoration

ozdobny ɔˈzdɔbnɨ adj
stanowiący ozdobę; o cechach właściwych ozdobie ornamental decorative

oziębłość ɔˈʑɛ̃mbwɔɕʨ̑ n
zobojętnienie, oschłość, brak żywszych uczuć coldness frigidity

oznaczać ɔzˈnaʧ̑aʨ̑ v
wyrażać określoną treść mean

oznajmiać v
podawać wiadomość w sposób oficjalny, uroczysty lub zdecydowany announce declare inform

oznaka ɔzˈnaka n
objaw świadczący o czymś; dowód, znak czegoś hallmark manifestation sign stamp suggestion symptom

ozon ˈɔzɔ̃n n
(chemia, chemiczny) alotropowa odmiana tlenu o trzech atomach; ozone

ozonoterapia ɔˈzɔ̃nɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) terapia ozonem ozone therapy

ozonować ˌɔzɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
(chemia, chemiczny) poddawać coś działaniu ozonu ozonize

ołowiany ˌɔwɔˈvʲjãnɨ adj
wykonany z ołowiu, związany z ołowiem, dotyczący ołowiu saturnino

ołtarz ˈɔwtaʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) stół lub podwyższenie, na którym składa się ofiarę bogu lub bóstwu; altar

ołów ˈɔwuf n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pb i liczbie atomowej 82; lead

ołówek ɔˈwuvɛk n
przyrząd służący do pisania, mający rysik z grafitu, można go zmazywać; pencil

oś ɔɕ n
(matematyka, matematyczny) prosta, na której wyróżniono zwrot i punkt O zwany zerowym oraz ustalono odcinek jednostkowy; axis number line
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmu lub maszyny, służący utrzymaniu w określonym położeniu osadzonych na tej osi wirujących elementów; axle
centralna linia danego układu axis axle

oś szybka ˈɔɕ ˈʃɨpka n
(optyka, optyczny) oś wyznaczająca kierunek w którym prędkość propagacji światła jest największa fast axis

oś wolna ˈɔʑ ˈvɔlna n
(optyka, optyczny) oś wyznaczająca kierunek w którym prędkość propagacji światła jest najmniejsza slow axis

ośla łączka ˈɔɕla ˈwɔ̃n͇ʧ̑ka n
(turystyka, turystyczny) łagodny stok narciarski przeznaczony dla dzieci i początkujących narciarzy; bunny hill bunny slope

ośle ucho ˈɔɕlɛ ˈuxɔ n
zagięty róg książki dog-ear

oślepiać v
poprzez silne świecenie czy blask uniemożliwiać patrzenie dazzle
pozbawiać wzroku blind

oślizgły adj
o śliskiej, gładkiej i wilgotnej powierzchni slimy

ośmioraki ˌɔɕmʲjɔˈraci numeral
dotyczący ośmiu typów, rodzajów eightfold of eight way kind type

ośmiorako ˌɔɕmʲjɔˈrakɔ adv
(przysłówek) od przymiotnika → ośmioraki in eight way kind type

ośmiornica ˌɔɕmʲjɔˈrʲɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny głowonóg o ośmiu ramionach; octopus squid

ośmiotysięcznik ˌɔɕmʲjɔtɨˈɕɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
góra o wysokości przekraczającej osiem tysięcy metrów n.p.m.; eight-thousander

ośmiościan n
(geometria) wielościan o ośmiu ścianach octahedron

ośnik ˈɔɕɲik n
ręczne narzędzie do strugania i korowania drewna, drawknife

ośrodek ɔˈɕrɔdɛk n
instytucja obejmująca zasięgiem działania całokształt spraw związanych z jakąś dziedziną życia na pewnym terenie center centre
środkowy, centralny punkt czegoś center centre
środowisko, okręg, centrum, w którym lub wokół którego coś się skupia center centre

ośrodek kultury n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) instytucja prowadząca działalność społeczno-kulturalną cultural center cultural centre

oświadczać ɔɕˈfʲjaṭʧ̑aʨ̑ v
komunikować w podniosły lub formalny sposób announce

oświadczenie ˌɔɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
oficjalna wypowiedź przedstawiająca czyjś punkt widzenia, stan wiedzy o czymś lub wolę oświadczającego declaration
pismo zawierające wypowiedź (1.1) declaration

oświata ɔˈɕfʲjata n
proces kształcenia, upowszechnienia wiedzy i kultury w społeczeństwie education

oświetlenie ˌɔɕfʲjɛˈtlɛ̃ɲɛ n
system lamp zapewniający światło floodlighting lighting

ość ɔɕʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) mała kość u ryb; fishbone bone

ożaglowanie n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) określony zespół żagli na statku żaglowym sails

ożenić ɔˈʒɛ̃ɲiʨ̑ v
zawrzeć związek małżeński z kobietą marry

ożywienie n
podniecenie, poruszenie agitation

ożywiony adj
o dużej intensywności intensive
obdarzony życiem active living restored
odznaczający się gwałtownością animated heated hot lively
wprawiony w ruch jakby żywy animated astir
z temperamentem pełnym energii active brisk buzzing spirited

pa pa interjection
(potocznie, potoczny) używane w sytuacjach nieoficjalnych, przy pożegnaniach z rodziną bądź przyjaciółmi bye

pacha ˈpaxa n
(anatomia, anatomiczny) wgłębienie pod stawem ramiennym armpit underarm

pachnidło paçˈɲidwɔ n
(dawniej, dawny) olejek lub perfumy perfume scent

pachnieć ˈpaçɲɛ̇ʨ̑ v
wydzielać jakiś zapach, zwykle przyjemny smell

pachnolit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków, jednowodny heksafluoroglinian sodowo-wapniowy; pachnolite

pachnący paxˈnɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który wydziela łatwo wyczuwalny zapach, najczęściej przyjemny fragrant redolent

pachołek paˈxɔwɛk n
słupek ostrzegawczy stojący przy drodze bollard guide post road guard
słupek służący do obkładania cum i szpringów bitt bollard

pachwina paxˈfʲĩna n
(anatomia, anatomiczny) zagłębienie między dolną (u człowieka) lub tylną (u zwierząt) boczną częścią podbrzusza a wewnętrzną powierzchnią górnej części uda groin

pacjent ˈpaʦ̑ʲjɛ̃nt n
osoba, która korzysta ze świadczeń opieki zdrowotnej; patient

packa ˈpaʦ̑ka n
przyrząd do zabijania much flapper fly swatter fly-flap whisk

pacyfa paˈʦ̑ɨfa n
symbol pacyfizmu i pokoju; peace symbol

pacyficzny adj
zamieszkujący Pacyfik, związany z Pacyfikiem Pacific

pacyfikacja ˌpaʦ̑ɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
tłumienie buntu, powstania, strajku itp., zwykle przy użyciu siły zbrojnej pacification appeasement policing operation

pacyfista n
zwolennik pacyfizmu pacifist

pacyfistyczny adj
dotyczący pacyfizmu lub związany z pacyfistami pacifistic

pacyfizm n
pogląd głoszący pokój i konieczność zaprzestania wojen pacifism

pacynka paˈʦ̑ɨ̃nka n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) lalka nakładana na dłoń i poruszana palcami hand puppet

paczka ˈpaʧ̑ka n
(handel, handlowy) małe opakowanie packet
(potocznie, potoczny) grupa przyjaciół fellowship
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) przesyłka pocztowa nie mieszcząca się lub nie nadająca się do wysłania listem; package parcel

paczka papierosów n
papierowe opakowanie zawierające najczęściej 20 papierosów cigarette pack cigarette packet

paczkować paʧ̑ˈkɔvaʨ̑ v
umieszczać coś w paczkach lub w pudełkach box

padaczka paˈdaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) choroba cechująca się napadami padaczkowymi będącymi efektem przejściowych zaburzeń czynności mózgu, polegających na nadmiernych i gwałtownych, samorzutnych wyładowaniach bioelektrycznych w komórkach nerwowych; epilepsy

padaczkowy ˌpadaʧ̑ˈkɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z padaczką (epilepsją) epileptic

padanie paˈdãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: padać falling

padać ˈpadaʨ̑ v
o deszczu, śniegu, itp.: opadać na powierzchnię (z podmiotem domyślnym w 3 os. lp rodzaju nijakiego) rain
w sposób gwałtowny zmieniać pozycję z pionowej na poziomą fall
zlatywać, lecieć w dół fall

padać jak muchy ˈpadaʨ̑ ˈjak ˈmuxɨ v
(przenośnie, przenośnia) umierać, ginąć masowo die like flies

padlina paˈdlʲĩna n
zwierzęce zwłoki carrion

padlinożerca ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
zwierzę żywiące się padliną scavenger

padlinożerny ˌpadlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
żywiący się padliną necrophagous

padnij ˈpadʲɲij interjection
(wojskowość, wojskowy) komenda wojskowa nakazująca szybkie położenie się na ziemi get down

paella n
(kulinaria) w kuchni hiszpańskiej: potrawa z ryżu z szafranem i z dodatkiem np. mięsa królika, kurczaka, owoców morza, ślimaków, grzybów, fasoli, pomidorów i innych warzyw; paella

pafijski paˈfʲijsʲci adj
dotyczący Pafos Paphian

pagaj ˈpaɡaj n
(środowiskowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) krótkie wiosło z jednym piórem, służące do wiosłowania bez użycia dulki, np. w kanadyjce paddle

pager ˈpɛjʤ̑ɛr n
(technologia, technika, techniczny) elektroniczne urządzenie używane do komunikowania się poprzez krótkie informacje odczytywane z wyświetlacza; pager

paginacja ˌpaɟĩˈnaʦ̑ʲja n
numeracja kolejnych stron (czasopisma, książki itp.) pagination

paginować ˌpaɟĩˈnɔvaʨ̑ v
(drukarstwo, drukarski) numerować kolejno strony paginate

pagoda paˈɡɔda n
(budownictwo) azjatycka budowla o wielu kondygnacjach zaznaczonych z zewnątrz wystającymi daszkami pagoda

pagórek paˈɡurɛk n
niewielkie wzniesienie, zazwyczaj od kilku do kilkudziesięciu metrów hill hump

pagórkowaty ˌpaɡurkɔˈvatɨ adj
nierówny; taki, który jest pokryty pagórkami hilly hummocky

paisley n
delikatny, kwiatowo-geometryczny deseń tkaniny o orientalnej, przypuszczalnie perskiej, proweniencji paisley

pajac ˈpajaʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) ktoś zachowujący się niepoważnie, bez godności fool clown
komiczna postać w dawnej krotochwili harlequin
figurka z drewna lub tektury, o komicznym wyglądzie, zwykle z ruchomymi kończynami poruszanymi za pomocą sznurka jumping jack puppet

pajda ˈpajda n
(potocznie, potoczny) duża kromka chleba chunk

pająk ˈpajɔ̃ŋk n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (elektronika, elektroniczny) układ zmontowany bez użycia płytki drukowanej, poprzez zlutowanie ze sobą wyprowadzeń elementów point-to-point construction
(zoologia, zoologiczny) ośmionożny pajęczak budujący pajęczyny; spider

pajęczyna ˌpajɛ̃n͇ˈʧ̑ɨ̃na n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rzecz przypominająca pajęczynę (1.1) spaghetti
sieć tkana przez pająka cobweb spider's web spiderweb

paka ˈpaka n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy sepik-rami, z rodziny języków indopacyficznych; Paka

pakiet ˈpacɛt n
kilka rzeczy spakowanych razem packet
(informatyka, informatyczny) jednostka danych przekazywana z komputera źródłowego do docelowego z wykorzystaniem sieci komputerowej, np. internetu; packet

pakistański ˌpaciˈstãj̃sʲci adj
związany z Pakistanem, dotyczący Pakistanu Pakistani

pakora n
(kulinaria) indyjska przekąska z kawałków warzyw zanurzonych w cieście z besanu i smażonych w głębokim oleju; pakora

pakować paˈkɔvaʨ̑ v
umieszczać rzeczy razem w paczce, bagażu, plecaku pack

pakt pakt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowa międzynarodowa o charakterze politycznym lub wojskowym pact

palacz ˈpalaʧ̑ n
ktoś, kto zawodowo pali w piecu; stoker
osoba, która pali tytoń, zwykle nałogowo smoker

palajski adj
(dosłownie) (starożytność) związany z krainą Pala w Anatolii Palaic

palajski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język palajski, należący do języków anatolijskich; Palaic

palankin n
ozdobna lektyka z dachem i firankami palanquin

palant ˈpalãnt n
(potocznie, potoczny) obraźliwy zwrot do mężczyzny, który wzbudza lekceważenie lub pogardę jerk

palarka paˈlarka n
urządzenie do palenia ziaren kawy roaster

palarnia paˈlarʲɲa n
wydzielone pomieszczenie przeznaczone do palenia papierosów, tytoniu (obok miejsc, w których nie wolno palić) roasting-room

palatyn n
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczny zarządca dworu królewskiego; palatine palatinus

palcem nie kiwnąć ˈpalʦ̑ɛ̃mʲ ɲɛ‿ˈcivnɔ̃ɲʨ̑ v
zupełnie nic nie zrobić, nie zareagować w żaden sposób; być całkowicie biernym not lift a finger

palczatka cytrynowa palˈʧ̑atka ˌʦ̑ɨtrɨ̃ˈnɔva n
(botanika, botaniczny) Cymbopogon citratus, gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych o szerokim zastosowaniu; lemon grass oil grass

palec ˈpalɛʦ̑ n
u człowieka i zwierzęcia: jedno z pięciu cienkich zakończeń dłoni lub stopy finger toe

palec wskazujący ˈpalɛʦ̑ ˌfskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) drugi po kciuku palec ręki; forefinger index finger

paleciak n
ręczny wózek do przewożenia palet wyposażony w podnośnik hydrauliczny pallet jack

palenie paˈlɛ̃ɲɛ n
proces spalania, palenia się burning combustion
zwyczaj palenia papierosów, tytoniu smoking

paleo- paˈlɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z dawnymi czasami, prehistorią paleo-

paleoantropologia ˌpalɛɔãntrɔpɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o ewolucji człowieka; paleoanthropology

paleoantropologiczny adj
związany z paleoantropologią, dotyczący paleoantropologii palaeoanthropological

paleobotaniczny adj
związany z paleobotaniką, dotyczący paleobotaniki paleobotanical

paleobotanika ˌpalɛɔbɔˈtãɲika n
(botanika, botaniczny) nauka o roślinach kopalnych; paleobotany

paleocen n
(geologia, geologiczny) najstarsza epoka paleogenu Paleocene

paleofitologia ˌpalɛɔfʲitɔˈlɔɟja n
(botanika, botaniczny) (zobacz) paleobotanika paleophytology

paleogen ˌpalɛˈɔɡɛ̃n n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych w kenozoiku; Paleogene

paleografia ˌpalɛɔˈɡrafʲja n
badanie dziejów pisma i rozwoju narzędzi piśmienniczych; paleography

paleolit ˌpalɛˈɔlʲit n
(archeologia, archeologiczny) epoka w dziejach ludzkości, trwająca od ok. 5-3 mln r. p.n.e. do ok. 10000 r. p.n.e.; Palaeolith Paleolith palaeolithic paleolithic

paleolityczny ˌpalɛɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
żyjący / mający miejsce w paleolicie lub pochodzący/wywodzący się z niego Paleolithic Palaeolithic

paleontolog ˌpalɛɔ̃ˈntɔlɔk n
(biologia, biologiczny) naukowiec zajmujący się badaniem organizmów kopalnych paleontologist
specjalistka z zakresu paleontologii paleontologist

paleontologia ˌpalɛɔ̃ntɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o organizmach kopalnych; paleontology

paleontologiczny adj
(biologia, biologiczny) związany z paleontologią, dotyczący paleontologii paleontological

paleoproterozoik paˈlɛɔˌprɔtɛrɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Paleoproterozoic

paleozoik ˌpalɛɔˈzɔ<sup>j</sup>ik n
(geologia, geologiczny) era w dziejach Ziemi; Paleozoic

paleozoologia ˌpalɛɔzɔːˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o zwierzętach kopalnych; paleozoology

palestynolog n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) specjalista w dziedzinie palestynologii palestinologist

palestynologia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Palestynie i ludach ją zamieszkujących palestinology

palestynologiczny adj
związany z palestynologią palestinological

palestyński ˌpalɛˈstɨ̃j̃sʲci adj
związany z Palestyną, dotyczący Palestyny lub jej mieszkańców Palestinian

paleta paˈlɛta n
specjalna owalna deseczka służąca artyście-malarzowi do mieszania farb; palette

pali ˈpalʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) martwy język średnioindyjski z grupy indoaryjskiej języków indoeuropejskich, mający duże podobieństwo do języka wedyjskiego i sanskrytu klasycznego, jeden z prakrytów używany w tekstach buddyjskich Pali

paliatywny adj
uśmierzający ból lub łagodzący objawy choroby, lecz nieusuwający jej przyczyn palliative

paliczek paˈlʲiʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) mała kość palców stopy i dłoni; phalanx phalange

palilalia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw chorobowy polegający na mimowolnym powtarzaniu własnych słów, lub sylab; palilalia

palimpsest paˈlʲĩmpsɛst n
(historia, historyczny, historycznie) rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst; palimpsest

palindrom paˈlʲĩndrɔ̃m n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz lub zdanie brzmiące tak samo przy czytaniu od lewej strony do prawej, jak i odwrotnie (np. kajak, zaraz); palindrome

palinologiczny adj
(botanika, botaniczny) związany z palinologią, dotyczący palinologii palynological

palisada n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) obronne ogrodzenie z pali, często zaostrzonych palisade stockade

paliwo paˈlʲivɔ n
substancja palna używana do napędzania silników i maszyn lub do palenia w piecach fuel

paliwowy ˌpalʲiˈvɔvɨ adj
związany z paliwem fuel

palić ˈpalʲiʨ̑ v
niszczyć coś za pomocą ognia burn
utrzymywać coś świecącym light
wdychać dym tytoniowy z papierosa, fajki itp.; czynić to nałogowo smoke
(potocznie, potoczny) parzyć, piec (wywoływać ból na ciele) burn scorch
dorzucać drewno, węgiel i inne materiały łatwopalne do ognia, aby podtrzymać płomień light

palić jak smok ˈpalʲiʨ̑ ˈjak ˈsmɔk idiom
palić dużo, nadmiernie smoke like a chimney

palić za sobą mosty ˈpalʲiʥ̑ za‿ˈsɔbɔ̃w̃ ˈmɔstɨ v
(książkowy) uniemożliwiać sobie drogę powrotu, wycofanie się z czegoś, zrywać z kimś, z czymś nieodwołalnie burn one's boats burn one's bridges behind one

pallad ˈpalːat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pd i liczbie atomowej 46; palladium

palladianizm ˌpalːaˈdʲjä̃ɲism̥ n
(sztuka) klasycyzujący styl w architekturze zapoczątkowany przez włoskiego artystę Andrea Palladio i oparty na jego koncepcjach; Palladian architecture

palma ˈpalma n
(botanika, botaniczny) Arecaceae, roślina drzewiasta z rodziny arekowatych z gładkim pniem i charakterystycznym pióropuszem liści na szczycie palm palm tree

palmiarnia palˈmʲjarʲɲa n
szklarnia, w której uprawia się tropikalne rośliny osiągające duże rozmiary, przede wszystkim palmy; palmhouse

palmtop ˈpalm̥tɔp n
(informatyka, informatyczny) komputer kieszonkowy, który mieści się w dłoni; palmtop

palny ˈpalnɨ adj
przeznaczony do palenia lub spalania flammable

palto ˈpaltɔ n
ciepłe okrycie wierzchnie do noszenia głównie zimą overcoat topcoat

paluch ˈpalux n
(anatomia, anatomiczny) kciuk u nogi; big toe hallux

paluszek n
(kulinaria) panierowane rybne filety w małych, podłużnych porcjach; fish finger fish stick
(kulinaria) przekąska z cienkiego wypieku, zwykle z solą; pretzel stick savoury stick

pamflet ˈpãw̃flɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) satyryczny utwór publicystyczny lub literacki mający na celu zdemaskowanie, ośmieszenie i poniżenie osoby, grupy, środowiska społecznego lub instytucji pamphlet

pamiątka pãˈmʲjɔ̃ntka n
drobny przedmiot lub znak przypominający jakieś zdarzenie, miejsce albo osobę keepsake memento souvenir

pamiątkowy ˌpãmʲjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
taki, który został wykonany, aby upamiętniać coś lub kogoś commemorative memorial

pamiętać pãˈmʲjɛ̃ntaʨ̑ v
przechowywać informacje lub przeżycia w pamięci i potrafić je odtwarzać remember

pamiętnik n
wspomnienia spisywane przez kogoś, zwykle na własne potrzeby diary

pamięć ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
fakt zachowania informacji, możliwość przypominania sobie – indywidualnie albo w umyśle i kulturze zbiorowości recollection memory
zdolność umysłu do zapamiętywania – przechowywania wspomnień, informacji itp.; memory
(informatyka, informatyczny) podzespół lub urządzenie przechowujące dane memory

pamięć USB n
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą; USB flash drive USB key data stick flash drive jump drive pen drive

pamięć operacyjna ˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjna n
(informatyka, informatyczny) pamięć wykorzystywana przez procesor do przechowywania informacji o procesach i rozkazach; internal memory

pamięć złotej rybki n
(ironicznie) czyjaś skłonność do pamiętania czegoś tylko przez kilka chwil goldfish memory memory of a goldfish

pan pãn n
feudał lub właściciel ziemski, również magnat; władca gentleman lord master
pracodawca dla służby master
właściciel niewolników master
zwrot grzecznościowy w stosunku do mężczyzny; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty sir mister gentleman

pan młody ˈpãn ˈmwɔdɨ n
mężczyzna w dniu swojego ślubu groom bridegroom

panaceum ˌpãnaˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) środek na wszystkie dolegliwości, kłopoty i trudności panacea cure-all
(książkowy) lek (środek) na wszystko; superlekarstwo panacea cure-all

panamski pãˈnãmsʲci adj
odnoszący się do państwa Panama Panamanian

panarabizm ˌpãnaˈrabʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) doktryna głosząca zjednoczenie wszystkich ludów arabskojęzycznych; Pan-Arabism

pancernik pãnˈʦ̑ɛrʲɲik n
(zoologia, zoologiczny) niewielki ssak o pancerzu złożonym z ruchomych tarczek; armadillo
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) silnie opancerzony okręt, wyposażony w działa bardzo dużego kalibru; battleship

pancerny adj
(wojskowość, wojskowy) związany z wojskami pancernymi armored
taki, który ma pancerz shellproof

pancerz ˈpãnʦ̑ɛʃ n
(zoologia, zoologiczny) u niektórych zwierząt: fragment twardej skóry lub innej powierzchni chroniący narządy wewnętrzne przed uszkodzeniem mechanicznym; ubranie o takiej cesze; armour armouring
(wojskowość, wojskowy) metalowa powłoka wokół pojazdu, okrętu chroniąca jego załogę przed zagrożeniem; metalowa powłoka chroniąca dowolny przedmiot przed zniszczeniem mechanicznym armour armouring

pancerzownica ˌpãnʦ̑ɛʒɔvʲˈɲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) ręczna broń przeciwpancerna bazooka piat

panczena pãn͇ˈʧ̑ɛ̃na n
(sport, sportowy) łyżwa o długim, cienkim ostrzu, przeznaczona do jazdy szybkiej na lodzie speed skate

panczenista ˌpãn͇ʧ̑ɛ̃ˈɲista n
(sport, sportowy) łyżwiarz jeżdżący na panczenach, uprawiający łyżwiarstwo szybkie speedskater

panczenlama n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny tybetański, najwyższy obok dalajlamy; Panchen Lama

panda ˈpãnda n
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) panda mała panda
(zoologia, zoologiczny) (potocznie, potoczny) panda wielka panda

pandeizm pãnˈdɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) poglądy teologiczne i filozoficzne lub przekonania religijne utożsamiające Boga ze światem; pandeism

pandemia pãnˈdɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) globalna epidemia, obejmująca duże obszary (kraj, kontynent lub cały świat) pandemic

pandemiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z pandemią; mający charakter pandemii pandemic

pandemonium ˌpãndɛ̃ˈmɔ̃ɲũm n
przerażająca sytuacja, wydarzenie, miejsce pandemonium

panegiryk ˌpãnɛˈɟirɨk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) uroczysty tekst pochwalny, sławiący konkretną osobę, czyn; panegyric

panel ˈpãnɛl n
(budownictwo) ozdobna płyta z tworzywa lub kompozytu pokrywająca powierzchnię panel
(technologia, technika, techniczny) płaski, modułowy element konstrukcyjny panel
(technologia, technika, techniczny) tablica z elementami sterowniczymi, gniazdami panel
publiczna dyskusja z udziałem wielu dyskutantów, przedstawicieli z różnych środowisk panel

pangram ˈpãŋɡrãm n
(językoznawstwo, językoznawczy) zdanie, w którym zostały użyte wszystkie litery alfabetu; pangram

pani ˈpãɲi n
zwrot grzecznościowy w stosunku do kobiety; w zwrotach bezpośrednich zastępuje zaimek ty madam lady Mrs

panicz ˈpãɲiʧ̑ n
(dawniej, dawny) niepełnoletni syn w szlacheckiej, zamożnej rodzinie younker

panienka pãˈɲɛ̃nka n
(dawniej, dawny) córka chlebodawców young lady
(eufemistycznie) o prostytutce tart
młoda dziewczyna girl

panierowanie ˌpãɲɛrɔˈvãɲɛ n
(kulinaria) obtaczanie mięsa, ryb, grzybów lub warzyw w panierce; breading

panierować v
(kulinaria) obtaczać mięso, rybę, grzyby lub warzywa w panierce bread

panika n
nagły, nierzadko bezpodstawny strach, przerażenie (często dotyczy grup ludzi, tłumu) panic

panikować v
wpadać w panikę panic

pankracjon n
(sport, sportowy) (historia, historyczny, historycznie) (starożytność) połączenie boksu i zapasów pankration

panleukopenia ˌpãnlɛwkɔˈpɛ̃ɲa n
(weterynaria, weterynaryjny) wysoce zaraźliwa, wirusowa choroba kotowatych przebiegająca z objawami zapalenia układu pokarmowego i leukopenią; feline distemper panleukopenia

panmiksja n
(biologia, biologiczny) przypadkowe, krzyżowe i swobodne kojarzenie się osobników jednej populacji panmixia

panna ˈpãnːa n
dziewczyna, młoda kobieta miss
kobieta, która nigdy nie była mężatką, dawniej tytuł grzecznościowy dla takiej kobiety (obecnie: pani) miss Miss

panna młoda ˈpãnːa ˈmwɔda n
kobieta w dniu swojego ślubu bride

panorama ˌpãnɔˈrãma n
rozległy, szeroki widok panorama

panoramiczny ˌpãnɔrãˈmʲiʧ̑nɨ adj
taki, który ukazuje panoramę, pełen obraz czegoś panoramic widescreen

panowanie ˌpãnɔˈvãɲɛ n
władza dominion

panować pãˈnɔvaʨ̑ v
być panem, przywódcą czegoś reign control
być panem, władcą kraju, królestwa reign rule
podporządkowywać coś sobie, mieć władzę nad czymś command control

panoński adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Panonią, dotyczący Panonii Pannonian

panpsychizm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd, który głosi, iż wszystkie obiekty materialne obdarzone są właściwościami psychicznymi panpsychism

panslawizm pãw̃ˈslavʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch ideowy dążący do zjednoczenia Słowian bazujący na jedności kulturowo-językowej narodów słowiańskich; Pan-Slavism

panteista ˌpãntɛˈ<sup>j</sup>ista n
osoba wyznająca panteizm pantheist

panteizm pãnˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, że Bogiem jest wszechświat, ubóstwienie natury; pantheism

panteon pãnˈtɛɔ̃n n
(starożytność) (architektura, architektoniczny) w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom; pantheon
(przenośnie, przenośnia) ogół najwybitniejszych przedstawicieli narodu albo jakiejś dziedziny sztuki pantheon
ogół bogów jakiejś religii; pantheon

pantera mglista n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis nebulosa Griffith, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w południowo-wschodniej Azji; clouded leopard
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) clouded leopard

pantera sundajska n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Neofelis diardi G. Cuvier, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący na Sumatrze i Borneo; Sunda clouded leopard
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) Sunda clouded leopard

pantera śnieżna pãnˈtɛra ˈɕɲɛʒna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek drapieżnego ssaka z rodziny kotowatych, występujący na terenach Azji Środkowej; snow leopard

panterołak ˌpãntɛˈrɔwak n
(fantasy) człowiek, którego jedną z form jest pantera werepanther

pantofel pãnˈtɔfɛl n
(regionalizm, regionalny) rodzaj obuwia noszonego w domu slipper
rodzaj lekkiego, płytkiego, wsuwanego buta evening slipper

pantoflarz pãnˈtɔflaʃ n
mężczyzna potulny, ulegający kobiecie henpecked husband

pantograf pãnˈtɔɡraf n
przyrząd kreślarski do wykonywania powiększeń lub pomniejszeń; pantograph
przyrząd służący do pobierania prądu z napowietrznej sieci trakcyjnej przez pojazdy szynowe; pantograph

pantokrator ˌpãntɔˈkratɔr n
(ikonografia, ikonograficzny) malarski sposób przedstawienia Chrystusa jako wszechwładcy i sędziego wszechrzeczy – z Biblią i gestem błogosławieństwa; pantocrator

pantomima ˌpãntɔ̃ˈmʲĩma n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko sceniczne, w którym treść przekazywana jest tylko za pomocą ruchu; mime

pantoprazol n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) organiczny związek chemiczny, lek gastryczny z grupy inhibitorów pompy protonowej; pantoprazole

papa ˈpapa n
(przestarzałe, przestarzały) tata daddy papa
(potocznie, potoczny) często (obraźliwie) usta mug trap
materiał budowlany stosowany do wykonywania izolacji fundamentów, posadzek, ścian piwnic i pokryć dachowych; tar paper

papamobile ˌpapãmɔˈbʲilɛ n
samochód z platformą, przeszkloną lub odkrytą, służący do wożenia papieża podczas oficjalnych wizyt państwowych; popemobile

paparazzi n
(publikatory) (pejoratywnie, pejoratywny) fotoreporter szukający skandalicznych, sensacyjnych tematów, próbujący zrobić kompromitujące zdjęcia paparazzi

papier ˈpapʲjɛr n
wyrób z celulozy w postaci arkusza, zwykle przeznaczony do zapisywania informacji; paper
(potocznie, potoczny) (biurowość, biurowy) (księgowość) (urzędowy) dokument paper

papier milimetrowy n
arkusz papieru kreślarskiego z naniesioną siatką milimetrową plotting paper

papier toaletowy ˈpapʲjɛr ˌtɔalɛˈtɔvɨ n
chłonny papier przeznaczony do utrzymywania higieny po wypróżnieniu toilet paper

papier wartościowy ˈpapʲjɛr ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) dokument lub zapis w systemie informatycznym, który poświadcza prawo posiadacza do własności lub innych praw majątkowych; security security paper

papier ścierny ˈpapʲjɛrʲ ˈɕʨ̑ɛrnɨ n
jeden z rodzajów wyrobów ściernych przeznaczonych do obróbki ściernej powierzchni przedmiotów wykonanych z takich materiałów jak drewno, metal, tworzywa sztuczne; glasspaper sandpaper

papier śniadaniowy n
specjalny papier do zawijania kanapek greaseproof wrapper for sandwiches sandwich paper wax paper waxed paper

papiernia n
zakład wytwarzający papier paper mill paperworks

papieros paˈpʲjɛrɔs n
wyrób tytoniowy w postaci cienkiej papierowej rurki długości kilku centymetrów wypełnionej zmielonym tytoniem; cigarette fag

papierowy ˌpapʲjɛˈrɔvɨ adj
wykonany z papieru papier-

papierośnica ˌpapʲjɛrɔɕˈɲiʦ̑a n
mały, elegancki pojemnik do trzymania papierosów. cigarette case

papieski paˈpʲjɛsʲci adj
związany z papieżem lub papiestwem, dotyczący papieża lub papiestwa papal

papież ˈpapʲjɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biskup i patriarcha Rzymu, głowa Kościoła katolickiego oraz państwa Watykan; pope

papilot paˈpʲilɔt n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) podłużny wałek, najczęściej wykonany z papieru, na którego środkową część zakręca się kosmyk włosów, a następnie zawiązuje wokół curl-paper

papirologia n
nauka, która zajmuje się badaniem i odczytywaniem rękopisów; papyrology

papirus paˈpʲirus n
(botanika, botaniczny) Cyperus papyrus L., cibora papirusowa, gatunek roślin należący do rodziny ciborowatych, pochodzący z Afryki, głównie z Egiptu; papyrus
materiał pisarski, wyrabiany z włókien (1.1); papyrus
zwój lub dokument spisany na (1.2) papyrus

papista n
(pogardliwie) katolik papist

paplać ˈpaplaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) mówić dużo i bez sensu lub o mało istotnych sprawach chatter babble blab jabber

paproch n
(wędkarstwo) sztuczna przynęta wędkarska, gumowy wabik soft plastic bait

paproć ˈpaprɔʨ̑ n
(botanika, botaniczny) Polypodiopsida, klasa roślin z gromady paprotników; fern

papryka ˈpaprɨka n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) gatunek rośliny uprawnej o owocach spożywane jako warzywo lub przyprawa; pepper

papuga paˈpuɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) Psittaciformes, rząd ptaków tropikalnych; parrot popinjay
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z podrodziny (1.1) parrot
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto powtarza czyjeś słowa lub gesty parrot

papuzi paˈpuʑi adj
charakterystyczny dla papugi; dotyczący, odnoszący się do papugi psittacine

papużka długoogonowa paˈpuʃka ˌdwuɡɔːɡɔ̃ˈnɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) (potocznie, potoczny) papużka o długim ogonie parakeet

papużka falista paˈpuʃka faˈlʲista n
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Melopsittacus undulatus Shaw, gatunek ptaka z rodziny papug wschodnich, występujacy w Australii, ceniony przez hodowców ze względu na różnorodne barwy upierzenia; budgerigar budgie

para ˈpara n
(fizyka, fizyczny) woda w stanie gazowym; steam vapour water vapor water vapour
dwa przedmioty stanowiące komplet pair of
dwie osoby występujące wspólnie, np. w grze, w tańcu pair of
określenie niektórych przedmiotów, składających się z dwóch takich samych części pair of
dwie osoby, darzące się uczuciem couple pair

parabaza ˌparaˈbaza n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu literackiego, zwykle sztuki, w której autor zwraca się do odbiorców z dygresją o treści niezwiązanej z akcją utworu, wykorzystując didaskalia bądź którąś z postaci scenicznych parabasis

paraben n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy estrów stosowany jako konserwant w kosmetykach; paraben

parabioza n
(zoologia, zoologiczny) zespolenie układów krążenia dwóch zwierząt; parabiosis

parabola ˌparaˈbɔla n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) przypowieść, alegoria; parabola parable

paraboliczny ˌparabɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
związany z parabolą, dotyczący paraboli parabolic

paracetamol ˌparaʦ̑ɛˈtãmɔl n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym; paracetamol

paradoks paˈradɔks n
rozumowanie logiczne, pozornie oczywiste, prowadzące z powodu pewnych nieścisłości logicznych do wyniku sprzecznego z założeniem lub udowadniające jednocześnie dwie sprzeczne tezy paradox
zaskakujące twierdzenie sprzeczne z przyjętą powszechnie opinią paradox

paradoksalny ˌparadɔˈksalnɨ adj
sprzeczny z tym, co jest lub wydaje się oczywiste, będący paradoksem lub mający cechy paradoksu, osobliwy, absurdalny paradoxical

paradygmat ˌparaˈdɨɡmat n
(filozofia, filozoficzny) zbiór pojęć i teorii tworzących podstawy danej nauki; paradigm
(językoznawstwo, językoznawczy) system form odmieniającego się wyrazu; paradigm

paradygmatyczny ˌparadɨɡmaˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący paradygmatu, właściwy paradygmatowi paradigmatic

paradyz n
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze; paradise

paradyż n
(przestarzałe, przestarzały) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) najwyższy balkon w teatrze; paradise

parafia paˈrafʲja n
(kościelny) najmniejsza jednostka podziału administracyjnego w niektórych wspólnotach chrześcijańskich, wspólnota eucharystyczna kierowana przez proboszcza; parish

parafialny adj
(kościelny) związany z parafią, należący do parafii parochial

parafianin ˌparaˈfʲjä̃ɲĩn n
(kościelny) członek wspólnoty parafialnej parishioner

parafilia n
(seksuologia, seksuologiczny) (medycyna, medyczny) zboczenie lub zaburzenie seksualne paraphilia

paragon paˈraɡɔ̃n n
(księgowość) dokument, najczęściej kwit z bloczka kasowego, świadczący o zapłacie za zakupiony towar bill of sale receipt

paragwajski ˌparaˈɡvajsʲci adj
odnoszący się do państwa Paragwaj Paraguayan

parakeratoza ˌparakɛraˈtɔza n
(medycyna, medyczny) patologiczne rogowacenie polegające na obecności jąder komórkowych w keratynocytach warstwy rogowej naskórka, gdzie fizjologicznie komórki są pozbawione jąder komórkowych; parakeratosis

paralela n
cechy podobne, analogiczne parallel

paralelny ˌparaˈlɛlnɨ adj
trwający, zachodzący jednocześnie z czymś innym parallel

paralityk n
(medycyna, medyczny) ktoś sparaliżowany paralytic

paralizator n
(elektryczność) niewielkie urządzenie wytwarzające prąd elektryczny, służące do paraliżowania i obezwładniania przeciwnika stun gun taser

paraliż paˈralʲiʃ n
utrata możliwości ruchu spowodowana uszkodzeniem układu nerwowego paralysis

paralotniarstwo ˌparalɔtʲˈɲarstfɔ n
sport i forma rekreacji polegająca na lataniu przy użyciu paralotni: paragliding

parametr paˈrãmɛtr̥ n
(informatyka, informatyczny) wartość lub zmienna przekazywana do podprogramu podczas jego wywoływania, pozwalająca na sterowanie jego zachowaniem lub uzyskanie jego wyników; parameter
(technologia, technika, techniczny) (matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) wielkość charakteryzująca właściwości czegoś (np. równania, rozkładu, urządzenia, procesu technologicznego, materiału, itp.) parameter

paramilitarny adj
zorganizowany na wzór wojskowy paramilitary

paranoiczny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) związany z paranoją, charakterystyczny dla paranoi paranoic

paranoidalny ˌparãnɔ<sup>j</sup>iˈdalnɨ adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) mający pewne cechy paranoi, podobny do paranoi paranoid

paranoik n
(medycyna, medyczny) chory cierpiący na paranoję paranoic paranoid

paranoja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna charakteryzująca się występowaniem urojeń o różnym podłożu; paranoia

paraolimpijski ˌparaɔlʲĩmˈpʲijsʲci adj
związany z paraolimpiadą, dotyczący paraolimpiady para-Olympic

parapet paˈrapɛt n
fragment deski lub innego tworzywa umieszczony poziomo tuż pod oknem na zewnątrz lub wewnątrz pomieszczenia sill windowsill

parapetówka ˌparapɛˈtufka n
(potocznie, potoczny) impreza z okazji wprowadzenia się do nowego domu/mieszkania house warming housewarming housewarming party

paraplegia ˌparaˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) porażenie dwóch kończyn spowodowane urazem rdzenia kręgowego na różnych poziomach lub mózgu; paraplegia paraplegy

paraplegik n
(medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na paraplegię paraplegic

parapsychologia n
dziedzina badań zajmująca się zjawiskami psychicznymi, których charakter nie został jeszcze w pełni wyjaśniony przez naukę parapsychology

parapsychologiczny adj
(psychologia, psychologiczny) związany z parapsychologią, dotyczący parapsychologii parapsychological

parasol paˈrasɔl n
przyrząd jak parasol (1.1) do ochrony przed słońcem parasol sunshade
przyrząd składający się z laski i czaszy, używany do ochrony przed deszczem umbrella

parawan n
rozstawialna segmentowa ścianka wydzielająca część pomieszczenia; screen

parazytolog n
specjalista w dziedzinie parazytologii parasitologist

parazytologia ˌparazɨtɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dział biologii zajmujący się pasożytami; parasitology

parazytologiczny adj
dotyczący parazytologii parasitological

parcela n
działka gruntu utworzona poprzez wydzielenie jej z większego obszaru lot parcel plot

parch jabłoni n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) choroba grzybiczna jabłoni; apple scab

parcie ˈparʲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przeć pressure

parczelina trójlistkowa ˌparʧ̑ɛˈlʲĩna ˌtrujlʲiˈstkɔva n
(botanika, botaniczny) Ptelea trifoliata, gatunek krzewu lub małego drzewa ozdobnego z rodziny rutowatych; hoptree

pardwa ˈpardva n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z jednego z gatunków rodzaju Lagopus; ptarmigan white grouse

pardwa białosterna n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus leucura, gatunek ptaka z rodziny kurowatych, występujący w Ameryce Północnej; snow quail white-tailed ptarmigan

pardwa górska ˈpardva ˈɡurska n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus muta, gatunek ptaka z rodziny kurowatych; rock ptarmigan

pardwa mszarna ˈpardva ˈm̥ʃarna n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus, gatunek ptaka z rodziny kurowatych; willow ptarmigan

pardwa szkocka n
(ornitologia, ornitologiczny) Lagopus lagopus scotica, podgatunek pardwy mszarnej, występujący na Wyspach Brytyjskich moorbird moorcock moorfowl red grouse

paremiologia ˌparɛ̃mʲjɔˈlɔɟja n
nauka o przysłowiach zajmująca się ich pochodzeniem, znaczeniem oraz porównywaniem ich wersji w różnych językach; paremiology

park park n
(turystyka, turystyczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) duży miejski, rekreacyjny zadrzewiony teren zielony z wytyczonymi alejkami; park

park narodowy ˈpark ˌnarɔˈdɔvɨ n
obszar wydzielony przez władze państwowe w celu ochrony przyrody; national park

park rozrywki n
(turystyka, turystyczny) teren z atrakcjami i punktami gastronomicznymi amusement park fun park holiday park theme park

parking ˈparʲcĩŋk n
plac lub budynek przeznaczony do odstawiania (parkowania) pojazdów mechanicznych; car park parking lot

parkować parˈkɔvaʨ̑ v
zostawiać samochód na parkingu, miejscu przeznaczonym do zatrzymania samochodu lub innym wolnym miejscu park

parlament parˈlãmɛ̃nt n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w systemach demokratycznych najwyższy organ ustawodawczy; parliament

parlamentarny ˌparlãmɛ̃nˈtarnɨ adj
dotyczący parlamentu, związany z parlamentem parliamentary

parma ˈparma n
(historia, historyczny, historycznie) niewielka tarcza rzymskiego piechura lub kawalerzysty parma

parmezan parˈmɛzãn n
(kulinaria) włoski twardy ser podpuszczkowy, dojrzewający kilka lat, utarty dodawany do potraw jako przyprawa; parmesan

parmeński adj
związany z Parmą, dotyczący Parmy Parmesan

parnaski adj
związany z Parnasem, dotyczący Parnasu Parnassian

parobek n
(historia, historyczny, historycznie) najemny pracownik rolny; farmhand farmworker

parodia paˈrɔdʲja n
celowa przeróbka czyjegoś utworu (książki, filmu, muzyki itp., także stylu) lub zachowania, gestów, służąca ośmieszeniu oryginału lub będąca żartem z niego; parody

parodiować v
dokonywać parodii czegoś parody mimic travesty

paroksyton n
(fonetyka, fonetyczny) akcent na przedostatniej sylabie wyrazu; paroxytone

paroksyzm n
(medycyna, medyczny) nasilenie się choroby paroxysm
(przenośnie, przenośnia) napad żalu, gniewu lub śmiechu paroxysm

paronim paˈrɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo bardzo podobne do innego brzmieniem, ale mające zupełnie inne znaczenie i często mylone; paronym

parostatek ˌparɔˈstatɛk n
dawny, niewielki statek z silnikiem parowym, zwykle przeznaczony do żeglugi śródlądowej lub przybrzeżnej, z podsiębiernymi kołami napędowymi steamship steamboat

parowar paˈrɔvar n
(kulinaria) przyrząd służący do gotowania na parze food steamer steam cooker

parowozownia n
(kolejnictwo) zespół pomieszczeń, warsztatów oraz torów przystosowanych do obsługi technicznej i napraw parowozów; engine shed

parowy paˈrɔvɨ adj
zasilany parą, wykorzystujący parę do działania steam

parowóz paˈrɔvus n
(kolejnictwo) lokomotywa, której napęd stanowi silnik parowy steam engine steam locomotive

parsek n
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości w astronomii, odległość, przy której paralaksa roczna jest równa 1 sekundzie łuku parsec

parser ˈparsɛr n
(informatyka, informatyczny) program komputerowy wykonujący analizę składniową; parser

parsować v
(informatyka, informatyczny) dokonywać analizy składniowej ciągu znaków w celu ustalenia jej struktury parse

parszywiec parˈʃɨvʲjɛʦ̑ n
(obraźliwie) człowiek podły stinkard stinker

parszywy parˈʃɨvɨ adj
(potocznie, potoczny) podły, zły, nędzny mangy

partacz ˈpartaʧ̑ n
(potocznie, potoczny) zły pracownik lub rzemieślnik; osoba źle (niedbale, niechlujnie) wykonująca pracę botcher bungler cobbler scamper tinker

partenogeneza n
(biologia, biologiczny) rozmnażanie z niezapłodnionej komórki jajowej; parthenogenesis

parter ˈpartɛr n
kondygnacja budynku położona tuż nad ziemią ground floor first floor ground level

partia ˈpartʲja n
(zobacz) partia polityczna party

partia polityczna ˈpartʲja ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) grupa ludzi, zwykle zarejestrowana w odpowiedni sposób w administracji państwowej, których celem jest przejęcie władzy i rządzenie państwem; political party

partner ˈpartnɛr n
współuczestnik w grze, rozmowie, zabawie lub przedsięwzięciu partner

partnerstwo n
równe traktowanie siebie nawzajem, bycie partnerami partnership

party ˈpartɨ n
(książkowy) przyjęcie towarzyskie party

partycja n
(informatyka, informatyczny) wydzielona część dysku fizycznego umożliwiająca utworzenie dysku logicznego; partition

partyjska strzała idiom
cięte i trafne słowa wypowiedziane na odchodnem, na pożegnanie Parthian arrow

partykuła ˌpartɨˈkuwa n
(językoznawstwo, językoznawczy) nieodmienna i niesamodzielna część mowy wyrażająca, uwydatniająca pytanie, rozkaz, zaprzeczenie, życzenie, np. bym, byście, -li, -ż, -że, nie, czy, niech; particle

partytura ˌpartɨˈtura n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) egzemplarz sztuki teatralnej, opatrzony komentarzami reżysera lub inscenizatora odnośnie wystawienia dzieła script

partyzana ˌpartɨˈzãna n
(historia, historyczny, historycznie) broń drzewcowa o długim, obosiecznym grocie, używana w zachodniej Europie od XV w.; partisan partizan

partyzant parˈtɨzãnt n
(wojskowość, wojskowy) uczestnik konspiracyjnej walki zbrojnej na tyłach nieprzyjaciela; żołnierz oddziału partyzanckiego partisan

paruzja paˈruzʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: ponowne przyjście Chrystusa na świat, parousia

parweniusz parˈvɛ̃ɲuʃ n
osoba, która dostała się do wyższych sfer, dorobkiewicz, nowobogacki parvenu

paryski paˈrɨsʲci adj
związany z Paryżem, dotyczący Paryża Parisian

parytet paˈrɨtɛt n
zasada równości proporcji dwóch lub więcej wielkości, określana prawnie a priori; parity

paryżanin ˌparɨˈʒãɲĩn n
mieszkaniec Paryża Parisian

parzystokopytny paˈʒɨstɔkɔˈpɨtnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) zwykle lm parzystokopytne ssaki, które mają parzystą liczbę palców zwieńczonych kopytami; artiodactyl

parzystość paˈʒɨstɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) własność zmiany znaku funkcji falowej lub pola kwantoweego przy zmianie znaku jednego z jej argumentów; parity

parzysty paˈʒɨstɨ adj
(matematyka, matematyczny) podzielny przez dwa; even
taki, który występuje w parze binate

parzyć ˈpaʒɨʨ̑ v
(kulinaria) otrzymywać napar po zalaniu wrzątkiem, zalewać coś wrzątkiem brew infuse
(kulinaria) poddawać coś działaniu wrzątku lub gorącej wody blanch
być odczuwanym jako gorące scorch burn scald
podrażniać skórę podobnie jak coś gorącego burn

parę ˈparɛ indefiniteCardinalNumeral
kilka; niewielka liczba czegoś a couple of

pas pas n
(motoryzacja) wydzielona część jezdni, przeznaczona do jazdy pojazdów w jednym kierunku i ze zbliżoną prędkością; długa droga; lane
część ubioru służąca do trzymania spodni, koszuli itp. blisko ciała, zwykle uniemożliwiając im zsunięcie się; belt
(technologia, technika, techniczny) część maszyny, zbliżona wyglądem do pasa (1.1), służąca do przenoszenia ruchu obrotowego na duże odległości belt
długi rząd czegoś belt
miejsce wokół ciała wzdłuż bioder, gdzie nosi się pas (1.1) waist
szeroka linia na deseniu stripe

pas cnoty ˈpas ˈʦ̑nɔtɨ n
(historia, historyczny, historycznie) specjalny metalowy lub skórzany pas, który mąż mocował wokół bioder i pachwin żony, aby uniemożliwić jej stosunek seksualny z drugim mężczyzną podczas swojej nieobecności; chastity belt

pas planetoid n
(astronomia, astronomiczny) w Układzie Słonecznym obszar między orbitami Marsa i Jowisza, w którym porusza się większość planetoid; asteroid belt

pas startowy ˈpas ːtarˈtɔvɨ n
(lotnictwo, lotniczy) wydzielona i specjalnie oznaczona część lotniska przeznaczona do startów i lądowań samolotów runway airstrip

pasat ˈpasat n
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) stały, ciepły wiatr wiejący w strefie międzyzwrotnikowej w kierunku równika; trade wind

pasażer paˈsaʒɛr n
osoba podróżująca, ale nie kierująca pojazdem passenger

paschalny pasˈxalnɨ adj
(przymiotnik) od Pascha Paschal paschal

paschał ˈpasxaw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) świeca poświęcona w Wigilię Paschalną z charakterystycznymi greckimi literami Α i Ω (alfa i omega); easter candle paschal candle

pasek narzędzi ˈpasɛk naˈʒɛ̃ɲʥ̑i n
(informatyka, informatyczny) pasek interfejsu graficznego programu, na którym znajdują się ikony narzędzi programu toolbar

paser ˈpasɛr n
osoba handlująca kradzionymi rzeczami receiver

pasieka paˈɕɛka n
(pszczelarstwo, pszczelarski) teren z ustawionymi ulami; apiary bee yard

pasierb ˈpaɕɛrp n
syn małżonka z innego małżeństwa stepson

pasierbica ˌpaɕɛrˈbʲiʦ̑a n
córka małżonka z innego małżeństwa stepdaughter

pasikonik ˌpaɕiˈkɔ̃ɲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) zwykle zielony, skoczny owad; bush-cricket

pasja ˈpasʲja n
gniew fury
silne zainteresowania, zamiłowanie passion
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) utwór artystyczny lub przedstawienie religijne opisujący mękę Jezusa Chrystusa passion

pasjans ˈpasʲjãw̃s n
(termin karciany) rodzaj jednoosobowej gry karcianej polegająca na układaniu w odpowiedni sposób talii kart na stole; patience solitaire

pasjonujący ˌpasʲjɔ̃nuˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
szczególnie ciekawy, wyjątkowo interesujący exciting thrilling

paskal ˈpaskal n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka ciśnienia w układzie SI; pascal

pasmajtki pasˈmajtʲci n
(potocznie, potoczny) majtki z pasem do pończoch pantie girdle

pasmanteria ˌpasmãnˈtɛrʲja n
sklep z odzieżowymi elementami wykończeniowymi haberdasher haberdashery
wyroby włókiennicze służące do obszywania i wykańczania odzieży (frędzle, wstążki, lamówki, tasiemki) dry goods haberdashery small-wares

pasmo ˈpasmɔ n
(fizyka, fizyczny) przedział (częstotliwości, energii, czasu) band
(geografia, geograficzny) grupa gór, wzniesień o wydłużonym kształcie; range
(przenośnie, przenośnia) wiele następujących po sobie zdarzeń series
fragment powierzchni w postaci długiego pasa strip
szereg nici, włosów itp. tworzących jakąś całość strand streak thread

pasować paˈsɔvaʨ̑ v
(termin karciany) wycofywać się z dalszej licytacji przez powiedzenie słowa „pas” pass
być w sam raz wobec czegoś, zgadzać się z czymś pod określonymi względami; nie być ani za dużym, ani za małym, przylegać, mieścić się fit

pasożyt paˈsɔʒɨt n
(biologia, biologiczny) organizm czerpiący korzyści ze współżycia z innym organizmem, zazwyczaj ze szkodą dla swego gospodarza; parasite
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) człowiek wykorzystujący innych dla osiągnięcia własnych korzyści sponger parasite

pasożytniczy adj
(biologia, biologiczny) dotyczący pasożytów parasitic parasitical

passé adj
przebrzmiały, już niemodny old-fashioned

pasta ˈpasta n
substancja o stałej, ale kleistej konsystencji; coś, czym można smarować paste shoe polish toothpaste

pasta do butów n
(chemia, chemiczny) półpłynna substancja służąca do nabłyszczania, impregnacji i poprawiania wyglądu obuwia; boot polish shoe polish

pasta do zębów ˈpasta dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) półpłynna substancja przechowywana w tubce służąca do utrzymywania czystości zębów i jamy ustnej; toothpaste

pastafarianin ˌpastafarʲˈjä̃ɲĩn n
zwolennik pastafarianizmu, „wyznawca” pastafarianizmu Pastafarian

pastafariański adj
związany z pastafarianizmem, zgodny z pastafarianizmem Pastafarian

pastel ˈpastɛl n
(sztuka) obraz namalowany pastelami (1.1) pastel
środek rysunkowy i malarski w postaci miękkiego sztyftu, kredki lub ołówka; pastel

pastelista n
(sztuka) artysta malarz wykonujący obrazy w technice pastelu pastellist

pasterka paˈstɛrka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) msza odprawiana w noc Bożego Narodzenia midnight Mass
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp. shepherdess

pasternak n
(botanika, botaniczny) Pastinaca, roślina warzywna i pastewna o jadalnym korzeniu; parsnip

pasterski adj
(kościelny) (przenośnie, przenośnia) leżący w gestii biskupa lub episkopatu, odnoszący się do ich posługi pastoral
dotyczący pasterstwa, związany z pasterstwem pastoral

pasterstwo n
(rolnictwo, rolniczy) rodzaj hodowli zwierząt połączony z ich wypasem; herding

pasteryzacja ˌpastɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
(spożywczy) metoda konserwacji żywności przez jej podgrzewanie; pasteurisation

pasterz ˈpastɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (przenośnie, przenośnia) duchowy lub religijny opiekun shepherd
osoba, opiekująca się zwierzętami podczas wypasu shepherd

pasticjo paˈstʲiʦ̑ʲjɔ n
(kulinaria) włoska potrawa z długich makaronowych rurek układany warstwowo z podsmażony mięsem mielonym i zapiekanych w beszamelu pastitsio

pastor ˈpastɔr n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny protestancki; pastor

pastoralny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z działalnością duszpasterską, dotyczący duszpasterstwa pastoral

pastorał n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ozdobna zakrzywiona laska noszona podczas liturgii przez biskupów, opatów i infułatów uprzywilejowanych jako atrybut ich urzędu; crosier crozier

pastuch n
człowiek wypasający hodowlane zwierzęta domowe cattleman cowherd goatherd herdsman

pasturma paˈsturma n
(kulinaria) rodzaj wędliny z suszonej wołowiny o wyrazistym smaku i aromacie; specjalność kuchni tureckiej; pastirma

pastuszka paˈstuʃka n
dziewczyna pasąca bydło, gęsi, itp. shepherdess

pastwisko paˈstfʲiskɔ n
(rolnictwo, rolniczy) teren porośnięty trawą, przeznaczony do wypasania zwierząt pasture

pastwić się v
znęcać się, postępować okrutnie z kimś lub z czymś abuse torment victimize

pasy ˈpasɨ n
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych o wyglądzie białych pasów na jezdni zebra crossing
deseń z grubych linii o zmieniających się kolorach stripe

pasywność paˈsɨvnɔɕʨ̑ n
(książkowy) bierna postawa, brak aktywności passivity

pasywny adj
który nie wykazuje chęci działania passive

pasza ˈpaʃa n
(historia, historyczny, historycznie) wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika; pasha
(zootechnika, zootechniczny) pożywienie przeznaczone dla zwierząt gospodarskich; karma; fodder feed forage pasture

paszkot ˈpaʃkɔt n
(ornitologia, ornitologiczny) Turdus viscivorus, średniej wielkości ptak z rodziny drozdowatych; mistle thrush

paszkwil ˈpaʃkfʲil n
publikacja brukająca czyjąś reputację; lampoon

paszport ˈpaʃpɔrt n
dokument tożsamości uprawniający do przekraczania granic państwowych; passport

paszportówka n
niewielka, płaska torebka do zawieszenia na szyi, rodzaj portfela security pouch

pasztecik paˈʃtɛʨ̑ik n
(kulinaria) pieczony pierożek z ciasta francuskiego, drożdżowego lub kruchego, napełniony farszem pasty

pasztet ˈpaʃtɛt n
(kulinaria) potrawa z kilku gatunków duszonego lub gotowanego mięsa i podrobów, które się miele i zwykle zapieka pie pâté

pasztet strasburski ˈpaʃtɛt strazˈbursʲci n
(kulinaria) pasztet z otłuszczonych wątróbek gęsich lub kaczych, specjalność kuchni francuskiej; foie gras

paszto ˈpaʃtɔ n
język Pasztunów; Pashto

pasztuński paˈʃtũj̃sʲci adj
związany z Pasztunami Pashtun

pat pat n
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której gracz, na którego przypada posunięcie, nie może wykonać ruchu, a jego król nie jest szachowany; stalemate

patafian n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) głupek, oferma fool gowk wimp

patat n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) Ipomoea batatas, bylina z rodziny powojowatych o jadalnych bulwach, rosnąca w rejonie międzyzwrotnikowym sweet potato

patchcord n
(informatyka, informatyczny) krótki kabel łącznikowy, zwykle do LAN; patchcord

patchwork n
(rzemiosło, rzemieślniczy) technika zszywania kawałków różnych tkanin, dzianiny, skóry itp. tak, aby powstał z nich wzór; także: wyrób wykonany tą techniką; patchwork

patefon paˈtɛfɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) wczesny typ gramofonu o napędzie mechanicznym; pathephone

patelnia paˈtɛlʲɲa n
naczynie kuchenne służące do smażenia potraw; frying pan skillet

patent ˈpatɛ̃nt n
dokument uznający czyjeś wyłączne prawa do wynalazku; patent

patera n
naczynie stołowe służące do podawania ciast i tortów bądź owoców; cake stand pedestal plate

patetyczny ˌpatɛˈtɨʧ̑nɨ adj
poważny, doniosły, uroczysty pompous

patio ˈpatʲjɔ n
(architektura, architektoniczny) niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej; patio

patka ˈpatka n
pasek materiału przyszyty lub przypięty do ubrania, służący do ściągnięcia luźnej jego części lub stanowiący ozdobę flap

patogeneza n
(medycyna, medyczny) nauka, która bada powstawanie i rozprzestrzenianie się chorób pathogenesis

patologia ˌpatɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka badająca przyczyny, mechanizmy i skutki chorób pathology
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) zaburzenia w funkcjonowaniu organizmu pathology
(socjologia, socjologiczny) nieprawidłowe zjawiska społeczne, prowadzące do złego funkcjonowania społeczeństwa pathology

patologiczny ˌpatɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) odbiegający od stanu fizjologicznego lub zmieniony pod wpływem choroby pathological
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach i reakcjach: cechujący się przesadą, skrajnością pathological

patriarcha paˈtrʲjarxa n
(biblijny) tytuł legendarnych praojców ludzkości i Izraela – Abrahama, Izaaka, Jakuba i jego 12 synów patriarch
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) mężczyzna stojący na czele rodu w społecznościach rodowych patriarch
(przenośnie, przenośnia) sędziwy, czcigodny starzec patriarch
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność najwyższego duchownego dostojnika w Kościołach wschodnich patriarch
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) godność tytularna niektórych biskupów w Kościele katolickim patriarch
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tytuł biskupów najważniejszych miast we wczesnym chrześcijaństwie patriarch

patriarchalny ˌpatrʲjarˈxalnɨ adj
związany z patriarchatem, dotyczący patriarchatu patriarchal
związany z patriarchą, dotyczący patriarchy patriarchal

patriarchat n
dominująca rola mężczyzny, zwłaszcza ojca, w rodzinie patriarchy
godność i władza patriarchy patriarchate

patriota paˈtrʲjɔta n
człowiek kochający swoją ojczyznę, gotów do poświęceń dla niej patriot

patriotyzm paˈtrʲjɔtɨsm̥ n
miłość ojczyzny i własnego narodu, połączona z gorliwością ofiar dla nich; patriotism

patrolować v
wykonywać obchód kontrolowanego terenu patrol prowl

patron n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święty opiekun kraju, miasta, profesji, osób; patron

patronimiczny ˌpatrɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) utworzony od imienia ojca patronymic

patroszyć v
usuwać trzewia z martwego zwierzęcia gut disembowel embowel eviscerate

patrzenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: patrzeć looking

patrzeć ˈpaṭʃɛʨ̑ v
kierować wzrok na coś lub na kogoś look

patrzeć wilkiem ˈpaṭʃɛʥ̑ ˈvʲilʲcɛ̃m v
patrzeć wrogo, z niechęcią, nieżyczliwie scowl

patyczek do szaszłyków paˈtɨʧ̑ɛɡ ˌdɔ‿ʃaʃˈwɨkuf n
(kulinaria) zaostrzony, drewniany patyk używany do nabijania mięsa i innych składników szaszłyka skewer

patyczek do uszu n
plastikowy patyczek zakończony watą przeznaczony do higieny uszu cotton swab cotton bud Q-tip

patyk ˈpatɨk n
cienkie drewienko stick

patyna paˈtɨ̃na n
rdza na miedzi i jej stopach (brąz, mosiądz) w postaci zielonego nalotu patina

pauza ˈpawza n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przerwa między dźwiękami; rest
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości jednego firetu; em dash
przerwa w jakiejś czynności pause break

paw paf n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju (1.1) peacock peafowl

pawian ˈpavʲjãn n
(zoologia, zoologiczny) małpa z charakterystycznie odsłoniętymi pośladkami i o wydłużonym pysku; baboon

pawica n
(ornitologia, ornitologiczny) samica pawia peahen

pazerność paˈzɛrnɔɕʨ̑ n
(potocznie, potoczny) chciwość, zachłanność rapacity

paznokieć pazˈnɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) płaska rogowa osłona ostatniego członu palca małp i człowieka; nail fingernail
(botanika, botaniczny) dolna, zwężona część płatka korony kwiatu claw

pazucha paˈzuxa n
(dawniej, dawny) miejsce na piersi, schowek znajdujący się pod ubraniem bosom

pazur ˈpazur n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) długi paznokieć nail
(zoologia, zoologiczny) ostro zakończony, rogowy twór naskórka na końcach palców niektórych zwierząt, zwłaszcza drapieżnych; claw talon

pałac ˈpawaʦ̑ n
(architektura, architektoniczny) okazały, pozbawiony cech obronnych budynek mieszkalny należący do władcy lub bogatego człowieka palace

pałacowy adj
związany z pałacem, dotyczący pałacu palatial

pałasz n
(historia, historyczny, historycznie) odmiana broni białej o prostej głowni; backsword broadsword

pałeczka paˈwɛʧ̑ka n
(kulinaria) (zobacz) pałeczki chopstick
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) morfologiczna forma bakterii o wydłużonym kształcie; bacillus
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) drewniany pręt do gry na instrumentach perkusyjnych drum stick
(sport, sportowy) cylindryczny przedmiot przekazywany przez zawodników podczas sztafety lekkoatletycznej baton
(zdrobniale) od: pałka stick

pałeczki paˈwɛʧ̑ʲci n
(kulinaria) azjatycki przyrząd do nabierania jedzenia; chopsticks

pałka ˈpawka n
kij służący do uderzania, najczęściej drewniany lub gumowy, tępo zakończony club

pałąkowaty ˌpawɔ̃ŋkɔˈvatɨ adj
wygięty łukowato jak pałąk bandy

państwo ˈpãj̃stfɔ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) struktura polityczna obejmująca określony obszar i grupę ludzi go zamieszkującą, rządzona przez osoby reprezentujące tę grupę; ustrój takiej struktury; state country
pan i pani wobec służby master
tytuł grzecznościowy wobec małżeństwa Mrs. and Mr.
zwrot grzecznościowy względem grupy, w której są zarówno kobiety, jak i mężczyźni lady and gentleman

państwowość pãj̃ˈstfɔvɔɕʨ̑ n
zespół właściwości cechujących państwo; (także, też) odrębność, niezależność państwowa statehood

państwowy pãj̃ˈstfɔvɨ adj
będący w posiadaniu lub pod kontrolą państwa, ustanowiony lub sprawowany przez państwo; odnoszący się do państwa, związany z państwem state

pańszczyzna pãj̃ˈʃʧ̑ɨzna n
(historia, historyczny, historycznie) bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu; serfdom

paść paɕʨ̑ v
doglądać zwierząt pożywiających się na łące graze pasture

paść ofiarą ˈpaɕʨ̑ ɔˈfʲjarɔ̃w̃ v
zostać zaatakowanym, stać się ofiarą czegoś lub kogoś fall prey to fall victim to

paź paɕ n
(historia, historyczny, historycznie) chłopiec ze szlacheckiej rodziny, który stanowi czyjąś osobistą służbę na dworze magnackim lub królewskim; page page boy

październik paʑˈʥ̑ɛrʲɲik n
dziesiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego); October

październikowy ˌpaʑʥ̑ɛrʲɲiˈkɔvɨ adj
dotyczący października, dziejący się w październiku October

pc symbol
= (astronomia, astronomiczny) parsek pc

pchać pxaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) namawiać do czegoś push
przesuwać coś przed sobą napierając z tyłu push

pchli targ ˈpxlʲi ˈtark n
(handel, handlowy) bazar z rzeczami używanymi, artykułami dla kolekcjonerów flea market

pchnięcie kulą ˈpçɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ ˈkulɔ̃w̃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, polegająca na wypchnięciu kuli jednorącz z koła o średnicy 2,135 m; shot put

pchła pxwa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, bezskrzydły, skaczący owad żywiący się krwią; flea

pe pɛ n
nazwa litery p / P pee

pech pɛx n
niepomyślny zbieg okoliczności bad luck misfortune jinx

pechowiec n
(potocznie, potoczny) ktoś, kto ma pecha jinx

pechowy pɛˈxɔvɨ adj
świadczący o pechu unfortunate tough unlucky

pedagogiczny adj
związany z pedagogiką, wychowawczy pedagogical pedagogic

pedagogika ˌpɛdaˈɡɔɟika n
nauka o celach, metodach i środkach nauczania i wychowania; pedagogy

pedant ˈpɛdãnt n
człowiek bardzo dokładny, przywiązujący dużą wagę do porządku pedant

pedantyczny ˌpɛdãnˈtɨʧ̑nɨ adj
skrajnie, nadmiernie dokładny pedantic anal prim punctilious

pedał ˈpɛdaw n
(technologia, technika, techniczny) dźwignia przeznaczona do obsługi stopą w samochodzie, samolocie, rowerze itp., także w niektórych instrumentach muzycznych; pedal
(slangowo) (obraźliwie) określenie mężczyzny homoseksualnego (niekiedy rozszerzane na osoby, które nie są gejami, ale są stereotypowo postrzegane jak homoseksualiści) faggot

pederasta ˌpɛdɛˈrasta n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) homoseksualista paederast

pederastia ˌpɛdɛˈrastʲja n
(dawniej, dawny) kontakty erotyczne dojrzałych mężczyzn z dojrzewającymi chłopcami; pederasty

pediatra pɛˈdʲjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz dziecięcy pediatrician paediatrician

pediatria n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się dziećmi, ich rozwojem, opieką nad nimi oraz chorobami dziecięcymi; pediatrics

pediatryczny adj
związany z pediatrią pediatric paediatric

pedicure n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) zabieg pielęgnacji stóp pedicure

pedikiurzystka ˌpɛdʲicuˈʒɨstka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kobieta wykonująca pedikiur zawodowo pedicurist

pedofil pɛˈdɔfʲil n
(seksuologia, seksuologiczny) dorosły odczuwający popęd płciowy do dzieci pedophile paedophile

pedofilia ˌpɛdɔˈfʲilʲja n
(seksuologia, seksuologiczny) (psychologia, psychologiczny) popęd seksualny do dzieci; pedophilia paedophilia

pedofobia n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwy lęk przed dziećmi, niechęć wobec dzieci paedophobia pediaphobia pedophobia

peeling n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) technika kosmetyczka polegająca na złuszczaniu lub ścieraniu martwego naskórka exfoliation

peep toe adj
o butach: z odsłoniętym palcem, z wycięciem na palec peep toe

pefloksacyna ˌpɛflɔksaˈʦ̑ɨ̃na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, o szerokim zakresie działania; pefloxacin

pejoratywny ˌpɛjɔraˈtɨvnɨ adj
mający negatywny, ujemny (obraźliwy, zniechęcający) wydźwięk pejorative

pejs n
długie pasmo włosów wyrastających ze skroni, noszone przez wyznawców tradycyjnego judaizmu, zwłaszcza przez chasydów; payot sidelock

pejzaż ˈpɛjzaʃ n
(sztuka) obraz, którego tematem jest krajobraz landscape

pekińczyk pɛˈcĩj̃n͇ʧ̑ɨk n
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów o długiej sierści i krótkim pysku; Pekinese Pekingese Peke

pelargonia ˌpɛlarˈɡɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) Pelargonium, popularna roślina doniczkowa geranium pelargonium

pelikan pɛˈlʲikãn n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rzędu pełnopłetwych; pelican

peloid pɛˈlɔ<sup>j</sup>it n
naturalny twór geologiczny stosowany jako tworzywo lecznicze; powstaje przy udziale wody i mikroorganizmów peloid

pelota pɛˈlɔta n
(sport, sportowy) rodzaj tenisa popularnego wśród Basków, rozgrywanego na boisku ze ścianą, o którą odbijana jest piłka; Basque pelota

pelta n
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) drewniana, obciągnięta skórą tarcza o nerkowatym kształcie, używana zwłaszcza przez lekkozbrojnych żołnierzy greckich i macedońskich; pelta

peltasta n
(wojskowość, wojskowy) (starożytność) lekkozbrojny żołnierz armii greckich i hellenistycznych wyposażony w tarczę - peltę oraz oszczepy; peltast

pendrajw n
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą; USB flash drive USB key data stick flash drive jump drive pen drive

pendrive n
(informatyka, informatyczny) niewielkie urządzenie przenośne podłączane do komputera poprzez port USB, zawierające pamięć trwałą; USB flash drive USB key data stick flash drive jump drive pen drive

pendżabski pɛ̃n͇ˈʤ̑apsʲci adj
związany z Pendżabem, wywodzący się z Pendżabu Punjabi

pendżabski pɛ̃n͇ˈʤ̑apsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) indoaryjski język używany przez 28 milionów osób zamieszkujących historyczną krainę Pendżab na pograniczu indyjsko-pakistańskim Punjabi

penis ˈpɛ̃ɲis n
(anatomia, anatomiczny) narząd kopulacyjny samców, zarówno u ludzi, jak i u niektórych zwierząt; penis dick cock John Thomas shaft member

penitencjarny ˌpɛ̃ɲitɛ̃nˈʦ̑ʲjarnɨ adj
dotyczący kar, więźniów, więziennictwa penitentiary

peniuar pɛ̃ˈɲu<sup>w</sup>ar n
(książkowy) delikatny, zwiewny kobiecy strój domowy nakładany rano lub wieczorem, zwykle na nocną bieliznę; negligee peignoir

penologia n
nauka zajmująca się ogólnymi zaganieniami dotyczącymi kary penology

pens pɛ̃w̃s n
drobna moneta używana w Wielkiej Brytanii; penny

pensja ˈpɛ̃w̃sʲja n
płaca za wykonaną pracę wypłacana w równych odstępach czasu, dotycząca jakiegoś okresu salary

pensjonat pɛ̃w̃ˈsʲjɔ̃nat n
(książkowy) dom mieszkalny, najczęściej w miejscowościach wypoczynkowych, z pokojami do czasowego wynajęcia, często zapewniający całodzienne wyżywienie; pension

pentagram n
(geometria) pięciokąt gwiaździsty; pentagram

pentan ˈpɛ̃ntãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur; pentane

pentatonika n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) każda skala zawierająca pięć dźwięków w oktawie; pentatonic scale

pepsi ˈpɛpsʲi n
rodzaj ciemnego, gazowanego napoju chłodzącego produkowanego przez koncern PepsiCo; Pepsi

peptyd ˈpɛptɨt n
(biochemia, biochemiczny) produkt rozkładu peptonów peptide

per capita ˈpɛr ˈkapʲita
(ekonomia, ekonomiczny) na głowę (przy przeliczaniu czegoś na osoby) per capita

per se ˈpɛr ˈse
sam z siebie, sam przez się per se

per- pɛr prefix
(chemia, chemiczny) przedrostek wskazujący na podstawienie wszystkich atomów wodoru w cząsteczce węglowodoru przez atomy halogenu per-

percepcja n
odbiór i postrzeganie zjawisk za pomocą zmysłów perception

peregrynacja ˌpɛrɛɡrɨ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(książkowy) (przestarzałe, przestarzały) długa podróż peregrination

perfekcja pɛrˈfɛkʦ̑ʲja n
doskonałość, cecha tego, co jest perfekcyjne perfection

perfekcjonista ˌpɛrfɛkʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
człowiek dążący do doskonałości perfectionist

perfekcjonizm ˌpɛrfɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
dążenie do doskonałości perfectionism

perfekcyjnie ˌpɛrfɛkˈʦ̑ɨjɲɛ adv
w sposób perfekcyjny perfectly

perfekcyjny adj
odznaczający się perfekcją, dopracowany w każdym detalu perfect

perfidnie adv
w sposób perfidny perfidiously evilly

perfumeria ˌpɛrfũˈmɛrʲja n
sklep sprzedający perfumy i często również inne kosmetyki perfumery

perfumować v
skrapiać perfumami, aplikować perfumy perfume

perfumy pɛrˈfũmɨ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) roztwór alkoholowy odpowiednio dobranych substancji zapachowych, stosowany jako kosmetyk perfume scent

pergamin n
niegarbowana, cienka, odpowiednio przygotowana skóra owcza, cielęca lub ośla, przeznaczona do pisania lub malowania parchment
dokument zapisany na skórze (1.2) parchment
papier nieprzepuszczający wilgoci ani tłuszczu baking paper greaseproof paper

pergola pɛrˈɡɔla n
(architektura, architektoniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) budowla ogrodowa w postaci dwóch rzędów podpór i umieszczonej na nich poziomej ażurowej konstrukcji, po której pną się rośliny; pergola

perhydrol pɛrˈxɨdrɔl n
(chemia, chemiczny) silnie utleniający, 30-procentowy roztwór wodny nadtlenku wodoru perhydrol

period n
(rzadki, rzadko używany) (fizjologia, fizjologiczny) okresowe fizjologiczne krwawienie z macicy, zazwyczaj co cztery tygodnie period

periodyk pɛrʲˈjɔdɨk n
czasopismo o regularnej częstotliwości ukazywania się; magazine periodical

perkoz ˈpɛrkɔs n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak śródlądowy zmieniający upierzenie stosownie do pory roku; grebe

perkoz dwuczuby ˈpɛrkɔz dvuˈʧ̑ubɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Podiceps cristatus, gatunek ptaka z rodziny perkozów; great crested grebe

perkozek pɛrˈkɔzɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Tachybaptus ruficollis, najmniejszy gatunek perkoza występujący w Polsce; little grebe

perkusista ˌpɛrkuˈɕista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk grający na perkusji drummer

perliczka pɛrˈlʲiʧ̑ka n
(ornitologia, ornitologiczny) Numida meleagris, udomowiony naziemny ptak grzebiący z rodziny perlic; guinea fowl

perm pɛrm n
(geologia, geologiczny) szósty i ostatni okres ery paleozoicznej; Permian

permanencja n
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie permanence

permanentnie adv
bez przerwy, wciąż permanently

permanentność n
cecha osób, rzeczy i zjawisk niezmiennych w czasie permanence

permanentny ˌpɛrmãˈnɛ̃ntnɨ adj
taki, który trwa nieprzerwanie, bez przerwy permanent

peron ˈpɛrɔ̃n n
(kolejnictwo) wydzielona część stacji kolejowej, przeznaczona dla pasażerów, umożliwiająca im wsiadanie do pociągu i wysiadanie z niego platform

peronista ˌpɛrɔ̃ˈɲista n
zwolennik peronizmu Peronist

peronizm pɛˈrɔ̃ɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) system polityczny zbudowany przez Juana Peróna w Argentynie, w połowie XX wieku, dążący do zbudowania ustroju pośredniego między amerykańskim kapitalizmem a radzieckim komunizmem; Peronism

perora n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (dawniej, dawny) uroczyste przemówienie peroration

perseweratywność ˌpɛrsɛvɛraˈtɨvnɔɕʨ̑ n
(psychologia, psychologiczny) tendencja do trwania i powtarzania danego zachowania przez jednostkę, po zaprzestaniu działania bodźca wywołującego to zachowanie; perseveration

perski ˈpɛrsʲci adj
dotyczący Persji, pochodzący z Persji Persian

personalizacja ˌpɛrsɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
dostosowywanie przedmiotu do czyichś upodobań personalization

personalny adj
osobisty, własny personal

personel pɛrˈsɔ̃nɛl n
zespół pracowników jakiejś instytucji, najczęściej publicznej, których celem jest wykonywanie ściśle określonych zadań nienależących do kierownika tej instytucji personnel

personifikacja ˌpɛrsɔ̃ɲifʲiˈkaʦ̑ʲja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (językoznawstwo, językoznawczy) rodzaj metafory; przedstawianie rzeczy, zwierząt, zjawisk lub pojęć abstrakcyjnych jako postaci ludzkich; personification

perspektywa ˌpɛrspɛkˈtɨva n
(informatyka, informatyczny) widok bazodanowy view
(przenośnie, przenośnia) sposób interpretacji czegoś, punkt widzenia view
(przenośnie, przenośnia) odległość w czasie potrzebna do właściwego ocenienia jakichś zjawisk perspective
(sztuka) metoda odwzorcowania figury geometrycznej na płaszczyźnie za pomocą prostych rzutujących o wspólnym wierzchołku perspective
daleki widok view vista
perspektywy widoki na przyszłość, wizje świetlanej przyszłości outlook prospect

perspektywicznie ˌpɛrspɛktɨˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób perspektywiczny perspectively

persymona ˌpɛrsɨ̃ˈmɔ̃na n
(botanika, botaniczny) Diospyros L., rodzaj tropikalnych roślin drzewiastych z rodziny hebankowatych; persimmon
(spożywczy) czerwonopomarańczowy, jadalny owoc rośliny z rodzaju (1.1) persimmon
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z rodzaju (1.1) persimmon

peruka pɛˈruka n
cudze lub sztuczne włosy przystosowane do zakładania na głowę; wig

peruwiański ˌpɛruˈvʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Peru Peruvian

perwersyjny adj
właściwy perwersji, charakteryzujący się odchyleniem reakcji psychicznych w sferze seksualnej perverse kinky

perydot pɛˈrɨdɔt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, krzemian magnezu i żelaza; peridot

peryfrastyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) określający coś za pomocą peryfrazy periphrastic circumlocutory

peryhelium ˌpɛrɨˈxɛlʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) punkt orbity okołosłonecznej planety, planety karłowatej, planetoidy lub komety położony najbliżej Słońca; perihelion

perykopa n
(biblijny) określony fragment tekstu biblijnego odczytywanego podczas liturgii lub badanego przez biblistę; pericope

peryskop pɛˈrɨskɔp n
urządzenie zbudowane z co najmniej dwóch luster, umożliwiające obserwowanie otoczenia zza zasłony; periscope

perz pɛʃ n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) quitch

perła ˈpɛrwa n
(biologia, biologiczny) wytwór płaszcza niektórych mięczaków, szczególnie perłopławów; pearl
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny pochodzenia organicznego z pereł (1.1) pearl

perły ˈpɛrwɨ n
naszyjnik z pereł pearl necklace

pescowegetarianizm n
dieta polegająca na niejedzeniu mięsa czerwonego i drobiu, a akceptowaniu ryb i owoców morza, będąca odmianą semiwegetarianizmu pescetarianism

peso ˈpɛsɔ n
waluta niektórych krajów, głównie południowoamerykańskich; peso

pestka ˈpɛstka n
(botanika, botaniczny) wewnętrzna część owocu typu pestkowca, zbudowana z twardego endokarpu obrastającego prawdziwe nasiono drupe stone
(przenośnie, przenośnia) coś błahego lub łatwego do wykonania breeze piece of cake
(spożywczy) każde nasiono, zwykle niejadalne, w owocu przeznaczonym do konsumpcji pip seed stone

pestycyd pɛˈstɨʦ̑ɨt n
częściej w lm: (chemia, chemiczny) substancja syntetyczna lub naturalna stosowana do zwalczania organizmów szkodliwych lub niepożądanych, używana głównie do ochrony roślin uprawnych, lasów, zbiorników wodnych; pesticide

pesymista ˌpɛsɨ̃ˈmʲista n
człowiek dostrzegający tylko ujemne strony życia, negatywnie oceniający rzeczywistość i przewidujący same najgorsze rzeczy pessimist

pesymistycznie ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób pesymistyczny pessimistically

pesymistyczny ˌpɛsɨ̃mʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
pełen pesymizmu, właściwy pesymiście; dostrzegający tylko negatywne strony czegoś, przewidujący jedynie niepowodzenia i nieszczęścia pessimistic

pesymizm pɛˈsɨ̃mʲism̥ n
tendencja do zakładania, że wydarzenia potoczą się najgorszym z możliwych scenariuszy; pessimism

peszmerg n
(wojskowość, wojskowy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kurdyjski bojownik walczący w partyzantce i powstaniach o niepodległość Kurdystanu; Peshmerga

peszyć v
wprawiać w zakłopotanie disconcert
wpadać w zakłopotanie; czuć się niepewnie be disconcerted

petent ˈpɛtɛ̃nt n
człowiek ubiegający się o coś, składający swoją prośbę, podanie w urzędzie, sądzie itp. applicant petitioner

petrochemiczny ˌpɛtrɔxɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ adj
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) dotyczący produkcji i przerobu surowców otrzymywanych z ropy naftowej lub gazu ziemnego petrochemical

petrografia ˌpɛtrɔˈɡrafʲja n
(geologia, geologiczny) nauka o składzie i właściwościach skał; petrography

petrograficzny adj
(geologia, geologiczny) związany z petrografią, dotyczący petrografii petrographic

petrologia ˌpɛtrɔˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o składzie, powstawaniu i rozmieszczeniu skał w skorupie ziemskiej petrology

petrykora n
zapach ziemi po deszczu[potrzebne źródło] petrichor

petting n
(książkowy) (seksuologia, seksuologiczny) technika seksualna polegająca na wzajemnych pieszczotach okolic narządów płciowych bez stosunku płciowego petting

petycja pɛˈtɨʦ̑ʲja n
(administracja) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pismo zawierające zbiorową prośbę, kierowane najczęściej do organów władzy; petition

pewien ˈpɛvʲjɛ̃n adj
całkowicie przekonany o słuszności certain sure
określający rzecz znaną mówiącemu, lecz nieujawnianą czy nieokreślaną dokładnie w danej wypowiedzi; niejaki, jakiś one a a certain an

pewnie ˈpɛvʲɲɛ adv
zdecydowanie, bez wahania, z pewnością siebie adamantly firmly reliably soundly

pewnie ˈpɛvʲɲɛ interjection
(potocznie, potoczny) potwierdzenie absolutely sure you betcha

pewnie ˈpɛvʲɲɛ particle
(potocznie, potoczny) komunikuje duże prawdopodobieństwo surely you can bet your bottom dollar

pewnik ˈpɛvʲɲik n
coś co jest całkowicie udowodnione certainty

pewno adv
pewnie, prawdopodobnie probably surely

pewność ˈpɛvnɔɕʨ̑ n
całkowite przekonanie o czymś certainty
prawdziwość veracity verity

pewność siebie n
(psychologia, psychologiczny) wiara w swoją wartość, we własne możliwości self-assurance self-confidence confidence self-assuredness

pewny siebie adj
przekonany o swoich możliwościach self-assured self-confident

pełen ˈpɛwɛ̃n adj
(potocznie, potoczny) obfitujący w coś, posiadający tego dużą liczbę fill full
cały, napełniony do końca fill full
zaokrąglony full

pełnia ˈpɛwʲɲa n
(astronomia, astronomiczny) faza księżyca, w której księżyc jest oświetlony przez słońce w taki sposób, że z ziemi widać wyłącznie jego jasną część full moon
punkt kulminacyjny, szczyt czegoś, najwyższy stan height

pełnić ˈpɛwʲɲiʨ̑ v
(książkowy) sprawować jakąś funkcję, wypełniać jakieś obowiązki act do fulfil perform

pełno adv
tak, że nic się więcej nie zmieści full

pełnoletni adj
mający wiek, w którym według prawa nabywa się pełnię praw obywatelskich oraz ponosi odpowiedzialność za swoje czyny of age

pełnomocnictwo ˌpɛwnɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument potwierdzający czyjeś prawo do działania w imieniu kogoś innego letter of attorney
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo do działania w czyimś imieniu, wydane przez tę osobę autorisation to act power of attorney

pełnomocnik n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba mająca pełnomocnictwo do wykonywania czynności prawnych w czyimś imieniu commissioner plenipotentiary proxy

pełnorejowiec ˌpɛwnɔrɛˈjɔvʲjɛʦ̑ n
żaglowiec mający co najmniej trzy maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie rejowe full rigged ship fully rigged ship

pełnoziarnisty ˌpɛwnɔʑarʲˈɲistɨ adj
(spożywczy) zawierający niełuskane ziarna zbóż wholegrain

pełny ˈpɛwnɨ adj
wypełniony w największym możliwym stopniu full

pełzać v
(pejoratywnie, pejoratywny) zachowywać się w sposób szczególnie uległy grovel before
o ludziach poruszać się wolno, dotykając nieomal brzuchem podłoża lub na czworaka crawl grovel
o roślinach rozrastać się po podłożu creep
o zwierzętach posuwać się powoli, przylegając spodem do podłoża crawl creep slither sinuate
o żywiołach przesuwać się wolno, unosząc się nisko drift

phablet n
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) urządzenie mobilne pośrednie między telefonem i tabletem, mające cechy obydwu tych rozwiązań phablet

pi pʲi n
(matematyka, matematyczny) stała matematyczna, równa stosunkowi długości okręgu do jego średnicy; pi

pi razy oko ˈpʲi ˈrazɨ ˈɔkɔ adv
(potocznie, potoczny) w przybliżeniu, około more or less

piaff n
(jeździectwo, jeździecki) rodzaj chodu, w którym koń kłusuje w miejscu, w dużym zebraniu, wysoko unosząc przednie kończyny; piaffe

piana ˈpʲjãna n
masa drobnych pęcherzyków powietrza na powierzchni płynu foam froth lather

piana z białek n
(kulinaria) półprodukt kulinarny z roztrzepanych białek jaj beaten egg white egg white foam

pianie ˈpʲjä̃ɲɛ n
głos wydawany przez koguta crow

pianino pʲjä̃ˈɲĩnɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) klawiszowy instrument muzyczny ze strunami w środku ustawionymi pionowo; piano

pianista pʲjä̃ˈɲista n
osoba, która gra na pianinie lub fortepianie pianist

pianistka pʲjä̃ˈɲistka n
kobieta, która gra na pianinie, fortepianie pianist

pianka ˈpʲjãnka n
(kulinaria) słodki, spieniony deser, np. z produktów mlecznych i jajek marshmallow

piano ˈpʲjãnɔ adv
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze: cicho, delikatnie piano

piano nobile n
(architektura, architektoniczny) kondygnacja z reprezentacyjnymi pomieszczeniami, zwykle na pierwszym piętrze okazałego budynku (pałac, willa); piano nobile

pianola pʲjãˈnɔla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pianino z wbudowanym mechanizmem sterującym wydawaniem dźwieków na podstawie zakodowanego zapisu; pianola player piano

piarg n
(geografia, geograficzny) osypisko skalne scree

piasek ˈpʲjasɛk n
luźna skała osadowa złożona z ziaren i okruchów skalnych o rozmiarze od 0,0625 do 2 mm, głównie kwarcu; sand

piaskowiec pʲjaˈskɔvʲjɛʦ̑ n
(geologia, geologiczny) zwięzła skała osadowa powstała przez scementowanie ziaren piasku spoiwem; sandstone

piaskownica ˌpʲjaskɔvʲˈɲiʦ̑a n
(informatyka, informatyczny) środowisko testowe w programowaniu komputerowym; sandbox
wydzielone miejsce pokryte lub wypełnione piaskiem, przeznaczone do zabaw dla dzieci; sandbox sandpit

piaskowy pʲjaˈskɔvɨ adj
zbudowany, stworzony z piasku sandy

piasta ˈpʲjasta n
(technologia, technika, techniczny) część koła, w którą mocuje się oś; hub nave

piaszczysty pʲjaʃˈʧ̑ɨstɨ adj
usypany z piasku, pełen piasku sandy

piać pʲjäʨ̑ v
o kogucie: wydawać charakterystyczny głos crow

pichcić ˈpʲiçʨ̑iʨ̑ v
(potocznie, potoczny) przygotowywać potrawy concoct

picie ˈpʲiʨ̑ɛ n
spożywanie płynów drinking

piebaldyzm pʲjɛˈbaldɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) zaburzenie rozwojowe związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem melanocytów; piebaldism

piec pʲjɛʦ̑ n
budowla lub konstrukcja przeznaczona do spalania oven furnace

piec pʲjɛʦ̑ v
poddawać coś (zwykle żywność) działaniu wysokiej temperatury powyżej 100°C bez udziału wody bake

piechota pʲjɛˈxɔta n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj wojsk walczących pieszo i w bliskim kontakcie z nieprzyjacielem; infantry

pieczarka pʲjɛˈʧ̑arka n
(kulinaria) jadalny owocnik pieczarki (1.1), surowiec kulinarny champignon mushroom

pieczeń ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲ n
(kulinaria) potrawa z upieczonego mięsa (z wyjątkiem ryb) roast

pieczony adj
(kulinaria) przyrządzony / przyrządzany w procesie pieczenia roast

pieczołowicie adv
z pieczołowitością; z troską solicitously

pieczywo pʲjɛˈʧ̑ɨvɔ n
(spożywczy) ogólnie o produktach spożywczych wypiekanych na bazie mąki baker's goods

pieczęć ˈpʲjɛʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ n
znak rozpoznawczy osoby prawnej lub fizycznej, wyciskany za pomocą stempla (tłoka); nadaje moc prawną pismu lub dokumentowi, stanowi świadectwo wiarygodności stamp
środek zabezpieczający nienaruszalność zamkniętego pisma lub przedmiotu seal

piedestał pʲjɛˈdɛstaw n
podstawa, na której umieszczono pomnik, posąg, popiersie, kolumnę pedestal

pieg pʲjɛk n
mała plamka na skórze człowieka występująca najczęściej u osób o jasnej karnacji (blondynów i rudych); freckle

piegowaty ˌpʲjɛɡɔˈvatɨ adj
pokryty piegami freckled

piegża ˈpʲjɛɡʒa n
(ornitologia, ornitologiczny) Sylvia curruca, niewielki ptak eurazjatycki wijący gniazda wewnątrz ciernistych krzewów lub żywopłotów; lesser whitethroat

piekarnia pʲjɛˈkarʲɲa n
sklep, w którym sprzedaje się wyroby piekarnicze bakery baker's bakery

piekarnik pʲjɛˈkarʲɲik n
wbudowane w trzon kuchenny lub wolno stojące domowe urządzenie do pieczenia, głównie ciast i potraw mięsnych; oven

piekarz ˈpʲjɛkaʃ n
człowiek, który pracuje w piekarni i wypieka chleb, bułki itp. baker

piekielny pʲjɛ̇ˈcɛlnɨ adj
(przenośnie, przenośnia) o dużej intensywności, cholerny infernal hellish
dotyczący piekła, związany z piekłem, taki, jak w piekle infernal

piekło ˈpʲjɛkwɔ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (teologia, teologiczny) (filozofia, filozoficzny) miejsce przebywania dusz zmarłych potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na ziemi; hell
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym trudno wytrzymać (z powodu ciężkich warunków), bardzo nieprzyjemna sytuacja, wydarzenie przysparzające wielu cierpień hell

pielgrzym n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) osoba, która odbywa wędrówkę do miejsca kultu pilgrim

pielgrzymka pʲjɛlˈɡʒɨ̃mka n
wędrówka do świętego miejsca pilgrimage

pielgrzymować v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wędrować do miejsca kultu lub kogoś, komu się chce oddać cześć pilgrimage

pielucha pʲjɛˈluxa n
niegdyś niewielki kawałek płótna lub podobnego materiału, dziś specjalny rodzaj jednorazowej bielizny służącej do przewijania, najczęściej niemowląt diaper nappy

pieluszka pʲjɛˈluʃka n
kawałek płótna do przewijania niemowląt diaper napkin nappy

pieluszkowy ˌpʲjɛluˈʃkɔvɨ adj
(rzadki, rzadko używany) związany z pieluszką napkin

pielęgniarka ˌpʲjɛlɛ̃ŋʲɟˈɲarka n
kobieta sprawująca podstawową opiekę medyczną nad pacjentami; nurse

pielęgniarski adj
związany z pielęgniarstwem, pielęgniarzem lub pielęgniarką, dotyczący pielęgniarstwa nursing

pielęgniarstwo n
profesja polegająca na opiekowaniu się chorymi nursing

pielęgnować ˌpʲjɛlɛ̃ŋɡˈnɔvaʨ̑ v
dbać o chorych, pomagać w leczeniu chorych nurse

piemontyt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów o czerwonej lub brunatnej barwie; piemontite

pieniądz pʲɛ̇ˈɲɔnʣɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲɔ̃nʦ̑ n
(bankowość, bankowy) umowny środek płatniczy, obecnie w postaci monet i banknotów; money

pieniądze pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ n
lm od: pieniądz money

pieniężny pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ adj
w jakiś inny sposób związany z pieniędzmi financial money
wypłacany lub płacony w pieniądzach financial money
wyrażony w pieniądzach financial money

pieprz pʲjɛpʃ n
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z tej rośliny pepper
(botanika, botaniczny) roślina zielna lub krzew; pepper

pieprz czarny n
(botanika, botaniczny) (Piper nigrum) gatunek rośliny z rodziny pieprzowatych; black pepper

pieprz kajeński ˈpʲjɛpʃ kaˈjɛ̇̃j̃sʲci n
(kulinaria) bardzo ostra przyprawa otrzymywana z owoców papryki odmiany Cayenne; cayenne cayenne pepper

pieprzniczka pʲjɛˈpʃʲɲiʧ̑ka n
(kulinaria) małe naczynie stołowe lub pojemnik do przechowywania pieprzu pepper pot pepperbox pepper shaker pepper box
(wojskowość, wojskowy) (zobacz) rewolwer wiązkowy pepper-box

pieprzony pʲjɛˈpʃɔ̃nɨ adj
(potocznie, potoczny) wzbudzający gniew, niechęć, pogardę fucking

pieprzyca siewna pʲjɛˈpʃɨʦ̑a ˈɕɛvna n
(botanika, botaniczny) roślina zielna z rodziny kapustowatych, stosowana w kuchni; garden cress

pieprzyć ˈpʲjɛpʃɨʨ̑ v
(potocznie, potoczny) mówić bzdury, kłamać talk bullshit bollocks crap
(potocznie, potoczny) pogardzać kimś lub czymś, lekceważyć kogoś fuck screw sod
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) uprawiać seks fuck screw shag
dodawać pieprzu do jedzenia pepper

piercing n
ozdabianie ciała kolczykami; piercing

pierd n
śmierdzący, gazowy efekt przemiany materii fart

pierdolenie ˌpʲjɛrdɔˈlɛ̃ɲɛ n
(wulgarnie, wulgaryzm) bzdury bullshit fuckery
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawianie seksu fucking
(wulgarnie, wulgaryzm) zmyślanie, mówienie bzdur bullshitting

pierdolić pʲjɛr.ˈdɔ.lʲiʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) lekceważyć fuck
(wulgarnie, wulgaryzm) zmyślać, mówić coś głupiego babel
(wulgarnie, wulgaryzm) mylić fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) zmyślać, mówić coś głupiego babel
(wulgarnie, wulgaryzm) mylić się fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) mylić się (w zn. być mylonym) fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) uprawiać seks ze sobą nawzajem fuck
(wulgarnie, wulgaryzm) psuć się fuck
(wulgarnie, wulgaryzm) zajmować się mozolnie, robić coś powoli fuck with

pierdolnąć pʲjɛrˈdɔlnɔ̃ɲʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) uderzyć smash
(wulgarnie, wulgaryzm) pomylić się fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) uderzyć się smash

pierdu-pierdu ˌpʲjɛrdu‿ˈpʲjɛrdu interjection
(potocznie, potoczny) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację bullshit

pierdyliard n
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) bardzo dużo shitload

pierdzieć ˈpʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) wypuszczać gazy trawienne fart

pieriestrojka ˌpʲjɛrʲjɛˈstrɔjka n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (publikatory) (historia, historyczny, historycznie) nieoficjalna nazwa reform w ZSRR w II połowie lat 1980; perestroika

piernik ˈpʲjɛrʲɲik n
(kulinaria) twarde ciemnobrązowe ciasto robione z mieszaniny mąki pszennej i żytniej, mleka, jajek, skarmelizowanego cukru, miodu, silnie przyprawione cynamonem, imbirem; gingerbread ginger bread ginger cake
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) o starym mężczyźnie fogey fogy

pierogownica ˌpʲjɛrɔɡɔvʲˈɲiʦ̑a n
narzędzie ręczne lub urządzenie do robienia pierogów ravioli maker

piersiówka pʲjɛrʲˈɕufka n
niewielki, płaski, najczęściej metalowy pojemnik na alkohol, noszony w wewnętrznej kieszeni hip flask

pierwiastek pʲjɛrˈvʲjastɛk n
(chemia, chemiczny) substancja składająca się z atomów o tej samej liczbie protonów w jądrze (liczbie atomowej); pierwiastek chemiczny; element
(matematyka, matematyczny) liczba, która po podniesieniu do danej potęgi, jest równa liczbie pierwiastkowanej; root
(matematyka, matematyczny) miejsce zerowe funkcji; root zero

pierwiastek chemiczny pʲjɛrˈvʲjastɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
zbiór wszystkich atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze; chemical element
taka substancja chemiczna, która składa się wyłącznie z atomów posiadających jednakową liczbę protonów w jądrze; chemical element

pierwiosnek pʲjɛrˈvʲjɔsnɛk n
(botanika, botaniczny) Primula L., rodzaj roślin z rodziny pierwiosnkowatych; primrose
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) primrose
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny z rodzaju (1.1) primrose
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) pierwiosnek zwyczajny chiffchaff

pierwokup n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przysługujące komuś prawo pierwszeństwa kupna pre-emption preemption

pierworodny ˌpʲjɛrvɔˈrɔdnɨ adj
urodzony jako pierwszy z potomstwa firstborn first first-born

pierworództwo n
(historia, historyczny, historycznie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół praw i przywilejów pierworodnego potomka męskiego primogeniture birthright
bycie pierworodnym synem primogeniture

pierwotniak pʲjɛrˈvɔtʲɲak n
(zoologia, zoologiczny) mikroskopijnej wielkości zwierzę jednokomórkowe protozoan protozoon

pierwotnie pʲjɛrˈvɔtʲɲɛ adv
zgodnie z początkiem, odwołując się do najwcześniejszych chwil od powstania initially

pierwotny pʲjɛrˈvɔtnɨ adj
prehistoryczny, taki, który istniał bardzo dawno temu primitive
taki, który pozostał w niezmienionej postaci primeval
ten, który funkcjonuje jako pierwszy original

pierwowzór pʲjɛrˈvɔvzur n
początkowy stan czegoś prototype

pierwsza dama ˈpʲjɛrfʃa ˈdãma n
nieformalny, honorowy tytuł, przysługujący małżonce głowy (przywódcy) państwa, zwykle żonie prezydenta; First Lady

pierwsza komunia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęcie pierwszy raz sakramentu eucharystii w katolicyzmie first Holy Communion

pierwsza pomoc ˈpʲjɛrfʃa ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
pomoc przedmedyczna i medyczna udzielana ofiarom wypadków, rannym na miejscu zdarzenia; first aid

pierwsza wojna światowa ˈpʲjɛrfʃa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) konflikt zbrojny w latach 1914-1918; First World War

pierwsze koty za płoty ˈpʲjɛrfʃɛ ˈkɔtɨ za‿ˈpwɔtɨ proverb
pierwsze poczynione próby nie muszą być udane the first pancake is always spoiled

pierwsze wrażenie n
opinia wyrobiona przy poznaniu kogoś lub czegoś, stanowiąca punkt odniesienia first impression

pierwszoklasista ˌpʲjɛrfʃɔklaˈɕista n
(szkolnictwo, szkolny) uczeń klasy pierwszej first former first grader

pierwszorzędny ˌpʲjɛrfʃɔˈʒɛ̃ndnɨ adj
najlepszej jakości first-rate tiptop

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ adj
(matematyka, matematyczny) niemający nietrywialnych dzielników prime
najważniejszy chief first

pierwszy ˈpʲjɛrfʃɨ n
(potocznie, potoczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pierwszy oficer chief mate chief officer first mate

pierzga n
(pszczelarstwo, pszczelarski) sfermentowany i zakonserwowany w komórkach plastra pyłek; bee bread

pieróg ˈpʲjɛruk n
(historia, historyczny, historycznie) duży kapelusz w kształcie pieroga (1.1), noszony przez żołnierzy napoleońskich bicorne hat
(kulinaria) kawałek rozwałkowanego cienko ciasta nadzianego farszem mięsnym, serowym, warzywnym lub owocowym; gotowany, czasem też smażony na głębokim tłuszczu lub opiekany po ugotowaniu; dumpling

pierś pʲjɛrʲɕ n
(anatomia, anatomiczny) parzysty gruczoł mlekowy człowieka; breast
(kulinaria) (spożywczy) mięso z przedniej części tułowia drobiu breast
(anatomia, anatomiczny) przednia, górna część tułowia u człowieka lub innego zwierzęcia chest breast

pierścień ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ n
(botanika, botaniczny) słój w przekroju pnia drzewa świadczący o przyroście rocznym growth ring
ozdoba nakładana na palec, masywna obrączka zazwyczaj z oczkiem; ring
krąg naokoło czegoś ring
(matematyka, matematyczny) rodzaj struktury algebraicznej; ring

pierścień pośredni ˈpʲjɛrʲɕʨ̑ɛ̇̃ɲ pɔˈɕrɛdʲɲi n
(fotografia) element montowany pomiędzy korpusem aparatu a obiektywem zwiększający odległość obiektywu od materiału światłoczułego, dzięki czemu zmniejsza się minimalna odległość fotografowania, a zwiększa się skala odwzorowania; extension tube

pierścionek pʲjɛrʲɕˈʨ̑ɔ̃nɛk n
rodzaj ozdoby na palec, wykonanej zazwyczaj z metalu szlachetnego z oczkiem ring

pies pʲjɛs n
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris, zwierzę domowe; dog hound

pies do towarzystwa ˈpʲjɛz ˌdɔ‿tɔvaˈʒɨstfa n
najczęściej mały pies o łagodnym charakterze trzymany jako pupil, towarzysz człowieka companion dog

pies domowy n
(zoologia, zoologiczny) Canis familiaris Linnaeus, gatunek ssaka drapieżnego z rodziny psowatych, udomowiona forma wilka szarego; domestic dog dog
(zoologia, zoologiczny) osobnik drapieżnika z gatunku (1.1) dog domestic dog

pies gończy ˈpʲjɛz ˈɡɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨ n
(kynologia, kynologiczny) pies wykorzystywany głównie do tropienia i pogoni za zwierzyną, posługujący się przede wszystkim węchem scent hound

pies obronny ˈpʲjɛs ɔbˈrɔ̃nːɨ n
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony w celu obrony przed intruzami guard dog

pies ogrodnika ˈpʲjɛs ˌɔɡrɔdʲˈɲika n
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto nie pozwala innym z czegoś korzystać, mimo że sam tego nie używa; dog in the manger

pies ozdobny ˈpʲjɛs ɔˈzdɔbnɨ n
mały pies o gładkiej, często dłuższej sierści (lub włosie) trzymany jako zwierzę domowe, pupil toy dog

pies pasterski ˈpʲjɛs paˈstɛrsʲci n
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący stada zwierząt i chroniący je przed drapieżnikami; herding dog stock dog

pies policyjny ˈpʲjɛs ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ n
pies wyszkolony do pracy z policją, m.in. wykrywający narkotyki, broń, materiały wybuchowe lub zaginione osoby police dog

pies pracujący ˈpʲjɛs ˌpraʦ̑uˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(kynologia, kynologiczny) pies wyszkolony do wypełniania określonych zadań polegających na współpracy z człowiekiem working dog

pies przewodnik ˈpʲjɛs pʃɛˈvɔdʲɲik n
pies szkolony w celu pomocy osobom niewidomym guide dog seeing eye dog

pies stróżujący ˈpʲjɛs ˌːtruʒuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(kynologia, kynologiczny) pies pilnujący bezpieczeństwa posesji przed intruzami watch dog watchdog

pies towarzyszący ˈpʲjɛs ˌtɔvaʒɨˈʃɔ̃nʦ̑ɨ n
pies specjalnie przeszkolony do pomocy niepełnosprawnym; assistance dog service dog

piesek ˈpʲjɛsɛk n
(zdrobniale) od: pies doggy
mały pies small dog

piesek preriowy ˈpʲjɛsɛk prɛˈrʲjɔvɨ n
(zoologia, zoologiczny) Cynomys, niewielki, północnoamerykański ssak z rodziny wiewiórkowatych; prairie dog

piesek salonowy ˈpʲjɛsɛk ˌsalɔ̃ˈnɔvɨ n
mały pies, który swobodnie może siedzieć na kolanach właściciela lub być noszonym na jego rękach lapdog

pieskie życie ˈpʲjɛsʲcɛ ˈʒɨʨ̑ɛ idiom
życie nędzne, pełne wyrzeczeń i trudności dog's life

pieszczota pʲjɛʃˈʧ̑ɔta n
czułe dotykanie, głaskanie, całowanie kogoś caress

pieszo ˈpʲjɛʃɔ adv
idąc, biegnąc, nie zaś pojazdem on foot

pieszy ˈpʲjɛʃɨ adj
poruszający się jedynie na własnych nogach walking walk

pieszy ˈpʲjɛʃɨ n
osoba, która porusza się na własnych nogach pedestrian

pieta ˈpʲjɛta n
(ikonografia, ikonograficzny) (sztuka) forma przedstawienia rzeźbiarskiego lub malarskiego sceny pasyjnej z martwym Chrystusem na kolanach opłakującej go matki; pieta

pietruszka pʲjɛˈtruʃka n
jadalne warzywo o białym korzeniu i zielonej naci; parsley

pień pʲjɛ̇̃ɲ n
zdrewniała łodyga drzewa, nadziemna część drzewa bez gałęzi trunk bole

pieścić v
tulić, głaskać okazując czułość cuddle caress pet snog

pieśń pʲjɛ̇ɕɲ̊ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna utworu wokalnego, instrumentalnego lub wokalno-instrumentalnego; song

pigment ˈpʲiɡmɛ̃nt n
(biologia, biologiczny) substancja barwiąca wytwarzana przez komórki i tkanki organizmów żywych, która nadaje im kolor pigment
(technologia, technika, techniczny) sproszkowana, kryjąca substancja barwiąca, nierozpuszczalna w wodzie i olejach, używana do sporządzania farb pigment

pigmentacja ˌpʲiɡmɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) ubarwienie roślin, człowieka i zwierząt uwarunkowane pigmentami w ich komórkach pigmentation

pigułka pʲiˈɡuwka n
(potocznie, potoczny) tabletka antykoncepcyjna, doustny środek antykoncepcyjny contraceptive pill
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie pill tablet

pigułka gwałtu n
substancja psychoaktywna wywołująca senność oraz kilkugodzinną amnezję, wykorzystywana do wymuszonego stosunku seksualnego; date rape drug predator drug

pigwa ˈpʲiɡva n
(botanika, botaniczny) Cydonia, krzew lub drzewko o dużych, białych lub różowych kwiatach i aromatycznych owocach; quince tree quince
(kulinaria) owoc pigwy (1.1) używany na przetwory quince

pijak ˈpʲijak n
(potocznie, potoczny) osoba będąca pod wpływem alkoholu drunk dip
osoba nadużywająca alkoholu drunkard drunk dip sot

pijany pʲiˈjãnɨ adj
pod wpływem alkoholu drunk intoxicated

pijany pʲiˈjãnɨ n
osoba nietrzeźwa drunk

pijar n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu pijarskiego; Piarist

pijarski adj
dotyczący zakonu pijarów albo członka tego zakonu piarist

pijawka pʲiˈjafka n
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto czerpie korzyści z innych leech bloodsucker
(zoologia, zoologiczny) drobne zwierzę wodne z typu pierścienic; leech

pik pʲik n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną pojedynczym listkiem; karta tego koloru spades
gwałtowny i krótkotrwały wzrost wartości sygnału peak
szczyt (w odniesieniu do niektórych gór rosyjskich) peak

pikador pʲiˈkadɔr n
(etnografia, etnograficzny) konny uczestnik korridy, który kłuje byka piką osłabiając w ten sposób mięśnie jego karku, czym powoduje obniżenie pozycji rogów do poziomu mulety picador

pikantny pʲiˈkãntnɨ adj
ostry w smaku, mający dużo drażniących język przypraw piquant spicy

pikap pʲi'kap n
(motoryzacja) mały samochód dostawczy, wersja samochodu osobowego z platformą bagażową zamiast tylnych siedzeń pickup

pikieta pʲiˈcɛta n
jedna ze starych gier karcianych dla dwóch osób, pochodząca z Francji; piquet

pikinier n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz walczący przy użyciu piki (czasem kosy); pikeman

piknik ˈpʲicɲik n
wycieczka na łono natury z zabawą i jedzeniem zabranej ze sobą żywności; picnic

piksel ˈpʲiksɛl n
(informatyka, informatyczny) najmniejszy jednolity element obrazu wyświetlanego na ekranie, drukowanego lub uzyskiwanego za pomocą urządzeń przetwarzania obrazu (aparat cyfrowy, skaner); pixel

piktogram pʲikˈtɔɡrãm n
pojęcie przedstawione obrazem; pictogram

piktyjski adj
związany z Piktami, dotyczący Piktów Pictish

piktyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język piktyjski; Pictish

pilaster pʲiˈlastɛr n
(architektura, architektoniczny) filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany; pilaster

pilates n
(sport, sportowy) system ćwiczeń mający na celu rozciągnięcie i uelastycznienie wszystkich mięśni ciała; pilates

pilaw ˈpʲilaf n
(kulinaria) potrawa z ryżu, ostrych przypraw i mięsa, najczęściej baraniego, pochodząca z Bliskiego Wschodu; pilaf

pilnie adv
będąc przymuszony upływającym terminem urgently
z wielką uwagą carefully
ze starannością, z gorliwością diligently

pilnik ˈpʲilʲɲik n
rodzaj narzędzia z hartowanej stali w kształcie płaskiej sztabki o chropowatej powierzchni, używany do ścierania, gładzenia lub obrabiana, najczęściej kawałków drewna; file

pilnować pʲilˈnɔvaʨ̑ v
postępować, trzymając się określonych reguł tend
sprawować nadzór; strzec czegoś lub kogoś guard watch supervise look after mind

pilny ˈpʲilnɨ adj
gorliwie i rzetelnie coś wykonujący assiduous diligent
wymagający pośpiechu, szybkiego działania urgent press

pilot ˈpʲilɔt n
(lotnictwo, lotniczy) osoba kierująca pojazdem latającym – statkiem kosmicznym, śmigłowcem lub samolotem pilot
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do sterowania na odległość sprzętem elektronicznym lub maszyną; remote control

pinakiel pʲĩˈnacɛl n
(architektura, architektoniczny) mała wieżyczka umieszczona na filarze przypory, często dekorowana elementami roślinnymi (np. w zwieńczeniu – kwiatonem), figurami i innymi ozdobnikami; pinnacle

pinczer n
(kynologia, kynologiczny) przedstawiciel grupy ras europejskich psów kontynentalnych o proporcjonalnej, kwadratowej sylwetce, małych wymaganiach, obdarzonych inteligencją, czujnością oraz odpornością na choroby; pinscher

pinczer średni ˈpʲĩn͇ʧ̑ɛrʲ ˈɕrɛdʲɲi n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy pinczerów pochodząca z Niemiec; German pinscher

pinda ˈpʲĩnda n
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się bitch broad
(wulgarnie, wulgaryzm) zewnętrzne narządy płciowe kobiety beaver

pinezka pʲĩˈnɛska n
krótka szpilka z płaską lub kulistą główką; drawing pin thumbtack

pingwin ˈpʲĩŋɡvʲĩn n
(ornitologia, ornitologiczny) nielotny, czarno-biały ptak zamieszkujący zimne morza półkuli południowej; penguin

pingwin przylądkowy n
(ornitologia, ornitologiczny) Spheniscus demersus, gatunek ptaka z rodziny pingwinów; African penguin black-footed penguin jackass penguin

pingwin toniec n
(ornitologia, ornitologiczny) Spheniscus demersus, gatunek ptaka z rodziny pingwinów; African penguin black-footed penguin jackass penguin

pinyin n
system latynizacji języka chińskiego pinyin

pion pʲjɔ̃n n
jedna z bierek w szachach, warcabach i innych grach pawn

piona pʲjɔ̃na n
(uczniowskie) (potocznie, potoczny) ocena bardzo dobra A

pionek ˈpʲjɔ̃nɛk n
(szachy, pojęcie szachowe) najsłabsza bierka; pawn
(przenośnie, przenośnia) ktoś nieważny, wykorzystywany przez innego człowieka i nieświadomie wypełniający jego wolę minnow

pionier ˈpʲjɔ̇̃ɲɛr n
ktoś, kto pierwszy coś odkrywa, poznaje pioneer

pionowo pʲjɔ̃ˈnɔvɔ adv
w grach planszowych: związany z pionem (bierką) down
w kierunku pionowym; poruszając się w górę lub dół, prostopadle do podstawy vertically

pionowy pʲjɔ̃ˈnɔvɨ adj
prostopadły do podstawy usytuowanej poziomo vertical

piorun ˈpʲjɔrũn n
wyładowanie elektryczne między dwiema chmurami lub między chmurą a ziemią; lightning thunderbolt

piorunochron ˌpʲjɔrũˈnɔxrɔ̃n n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie instalowane na budynkach lub obok nich, aby chronić je przed bezpośrednim uderzeniem pioruna ; lightning rod lightning conductor

piosenka pʲjɔˈsɛ̃nka n
wokalny utwór muzyczny, zwykle o rozrywkowym charakterze; song

piosenkarz pʲjɔˈsɛ̃ŋkaʃ n
osoba zajmująca się zawodowo śpiewaniem; singer

piołun ˈpʲjɔwũn n
(botanika, botaniczny) bylica piołun wormwood

pipeta n
(laboratoryjny, związany z laboratorium) (chemia, chemiczny) wąsko zakończona rurka, zwykle szklana, służąca do przenoszenia lub odmierzania niewielkiej ilości cieczy; pipette pipet

pipidówka ˌpʲipʲiˈdufka n
(potocznie, potoczny) (ironicznie) lub (pogardliwie) mała, prowincjonalna miejscowość podunk

piracki pʲiˈraʦ̑ʲci adj
dotyczący piractwa lub piratów piratic piratical

piractwo pʲiˈraʦ̑tfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt dobrowolnego udziału w korzystaniu ze statku morskiego lub powietrznego, jeżeli jego sprawca wiedział o okolicznościach nadających takiemu statkowi charakter pirackiego statku morskiego lub powietrznego piracy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki akt podżegania do popełnienia czynów określonych w definicjach (1.1) i (1.2) lub wszelki akt celowego ułatwiania popełnienia takich czynów piracy
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wszelki bezprawny akt gwałtu, zatrzymania lub grabieży popełniony dla celów osobistych przez załogę lub pasażerów prywatnego statku lub samolotu na pełnym morzu lub w miejscu niepodlegającym jurysdykcji żadnego państwa wymierzony przeciwko innemu statkowi morskiemu lub powietrznemu albo przeciwko osobom lub mieniu na pokładzie takiego statku piracy

piramida ˌpʲirãˈmʲida n
(architektura, architektoniczny) budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona; pyramid
(architektura, architektoniczny) podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej pyramid
(geometria) ostrosłup o podstawie kwadratu i trójkątach równoramiennych tworzących jego boki; pyramid

piramidalny ˌpʲirãmʲiˈdalnɨ adj
podobny do piramidy, mający kształt ostrosłupa pyramidal

pirania pʲiˈrãɲja n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba drapieżna występująca głównie w dorzeczu Amazonki; piranha

pirargyryt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarkosoli, antymonowa siarkosól srebra; pyrargyrite

pirat ˈpʲirat n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozbójnik napadający na statki morskie lub powietrzne; pirate

pirat drogowy ˈpʲirad ːrɔˈɡɔvɨ n
osoba, która podczas jazdy samochodem w znaczący sposób ignoruje i przekracza przepisy kodeksu drogowego, stwarzając zagrożenie dla innych użytkowników drogi road hog

pirenejski ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci adj
związany z Pirenejami, dotyczący Pirenejów Pyrenean

piro- ˈpʲirɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z ogniem lub wysoką temperaturą pyr- pyro-

piroga pʲiˈrɔɡa n
niewielka, płaskodenna łódź, wydrążona z pnia, poruszana zwykle jednym wiosłem – pagajem; pirogue

pirol ˈpʲirɔl n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny o wzorze C4H5N; pyrrole

pirolityczny ˌpʲirɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
(przymiotnik) od piroliza pyrolytic

piroliza ˌpʲirɔˈlʲiza n
(chemia, chemiczny) proces rozkładu termicznego substancji prowadzony poprzez poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, ale bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi; pyrolysis

piroman pʲiˈrɔ̃mãn n
(psychologia, psychologiczny) ktoś dotknięty piromanią pyromaniac

piromania ˌpʲirɔ̃ˈmãɲja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa żądza podpalania lub bawienia się ogniem; pyromania

pirometr pʲiˈrɔ̃mɛtr̥ n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do bezdotykowego pomiaru temperatury; pyrometer

pirotechniczny adj
związany z pirotechniką, dotyczący pirotechniki pyrotechnic

pirotechnika n
dział chemii i techniki zajmujący się sporządzaniem wyrobów służących do wywoływania efektów świetlnych i akustycznych; pyrotechnics pyrotechny

pirotyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rodzaj minerału; pyrrhotite

piruet n
(choreografia, choreograficzny) (sport, sportowy) szybki obrót pirouette

pirydoksyna ˌpʲirɨdɔˈksɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) jedna z form witaminy B6; pyridoxine

piryt ˈpʲirɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał, polimorficzna odmiana siarczku żelaza; pyrite

pirytowy adj
związany z pirytem, zawierający piryt, wykonany z pirytu pyritic pyritous

pisak ˈpʲisak n
narzędzie do pisania, którym pisze się, używając wymiennych wkładów z atramentem lub żelem marker Texta

pisanie pʲiˈsãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pisać writing

pisanka pʲiˈsãnka n
(etnografia, etnograficzny) (folklor) tradycyjnie pomalowane jajko w okresie świąt Wielkiejnocy; Easter egg
(termin typograficzny) łaciński krój wzorowany na kaligraficznym piśmie odręcznym, przeważnie pochylony w prawo script

pisarz ˈpʲisaʃ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) osoba, która tworzy utwory literackie, zwłaszcza prozą; writer author

pisać ˈpʲisaʨ̑ v
tworzyć utwór literacki; przekazywać jakieś informacje za pomocą pisma write
tworzyć, określać regułę pisowni; stosować taką regułę spell
umieszczać tekst na jakimś materiale lub medium write type

pisco n
rodzaj alkoholu z Ameryki Południowej, brandy ze sfermentowanych i destylowanych winogron; pisco

pisemnie pʲiˈsɛ̃mʲɲɛ adv
na piśmie, za pomocą pisma in writing

pisemny pʲiˈsɛ̃mnɨ adj
odbywający się na piśmie, wyrażony na piśmie written

pisk pʲisk n
cienki, przenikliwy dźwięk squeal

piskliwy pʲisˈklʲivɨ adj
o głosie, dźwięku itp.: wysoki, cienki, przenikliwy squeaky

pisklę ˈpʲisklɛ n
(ornitologia, ornitologiczny) niedawno wyklute młode ptaka; nestling
(przenośnie, przenośnia) pieszczotliwie o dziecku chick

pismo ˈpʲismɔ n
czasopismo, gazeta, zwykle o lekkiej treści magazine
zbiór liter i innych znaków graficznych umożliwiający wyrażanie i przechowywanie myśli za pomocą tekstu; writing

pismo kufickie n
odmiana pisma arabskiego o zgeometryzowanych kształtach; kufic

pisownia pʲiˈsɔvʲɲa n
zasady dotyczące poprawnego pisania wyrazów spelling

pistacja pʲiˈstaʦ̑ʲja n
owoc drzewa pistacjowego pistachio

pistolet pʲiˈstɔlɛt n
ręczna, krótka broń palna, zasilana z magazynka lub jednostrzałowa; pistol gun

pistolet kapiszonowy pʲiˈstɔlɛt ˌkapʲiʃɔ̃ˈnɔvɨ n
krótka broń palna wyposażona w zamek kapiszonowy percussion pistol

pistolet kołowy pʲiˈstɔlɛt kɔˈwɔvɨ n
krótka broń palna wyposażona w zamek kołowy wheellock pistol

pistolet maszynowy pʲiˈstɔlɛt ˌmaʃɨ̃ˈnɔvɨ n
indywidualna broń długa zasilana amunicją pistoletową, z mechanizmem spustowym umożliwiającym strzelanie seriami, submachine gun

pistolet samopowtarzalny pʲiˈstɔlɛt ˌsãmɔpɔftaˈʒalnɨ n
krótka, samopowtarzalna broń palna zasilana z magazynka innego niż rewolwerowy semi-automatic pistol

pistolet skałkowy pʲiˈstɔlɛt skawˈkɔvɨ n
krótka broń palna wyposażona w zamek skałkowy flintlock pistol

pistolet wiązkowy pʲiˈstɔlɛd vʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
krótka, powtarzalna broń palna wyposażona w wiązkę kilku luf obracających się podczas strzelania pepper-box pepper-pot pepperbox

pisuar pʲiˈsu<sup>w</sup>ar n
muszla w ubikacji męskiej do oddawania moczu na stojąco urinal
męska ubikacja publiczna wyposażona w pisuary (1.1) pissoir

piszczałkowy adj
składający się z piszczałek, oparty na zasadzie działania piszczałek lub w jakiś inny sposób związany z piszczałkami pipe

piszczel n
(anatomia, anatomiczny) podstawowa kość goleni; shinbone

piszczeć ˈpʲiʃʧ̑ɛʨ̑ v
powodować przenikliwy dźwięk, odgłos skirl squeal

pita ˈpʲita n
(kulinaria) okrągły placek chlebowy z mąki pszennej lub jęczmiennej powszechny na Bliskim Wschodzie; pita pita bread pitta pitta bread

pitaja n
(spożywczy) jadalny owoc kaktusów z rodzajów Hylocereus i Stenocereus, o różowej, czerwonej lub żółtej skórce; dragon fruit pitaya

pitbulterier n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów powstała ze skrzyżowania buldoga i kilku ras terierów pit bull terrier

pitny ˈpʲitnɨ adj
nieszkodliwy i zdatny do picia drinkable potable

pitrasić pʲiˈtraɕiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) przygotowywać potrawy fix fix up

pituicyt n
(biologia, biologiczny) komórka glejowa tylnego płata przysadki pituicyte

piuska ˈpʲjuska n
płaska, okrągła czapka, wykonana z tkaniny; pierwotnie służyła do przykrycia tonsury; pileolus zucchetto

piwiarnia pʲiˈvʲjarʲɲa n
lokal, w którym sprzedaje się piwo pub beerhouse

piwnica pʲivʲˈɲiʦ̑a n
podziemne piętro budynku cellar basement

piwnooki ˌpʲivnɔˈːci adj
(książkowy) mający piwne oczy hazel-eyed

piwo ˈpʲivɔ n
(spożywczy) (kulinaria) niskoalkoholowy napój orzeźwiający; beer ale

piwonia pʲiˈvɔ̃ɲja n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju (1.1) peony paeony
(botanika, botaniczny) Paeonia L., rodzaj roślin z rodziny piwoniowatych; peony paeony
(potocznie, potoczny) kwiat rośliny z rodzaju (1.1) peony paeony

piwotalny adj
(przenośnie, przenośnia) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) nie mający samodzielnej władzy, ale za to wchodzący w koalicje z prawie każdą opcją polityczną; pivotal
(rzadki, rzadko używany) obrotowy, osiowy pivotal

piwowarstwo ˌpʲivɔˈvarstfɔ n
sztuka warzenia piwa; brewing

pizański adj
związany z Pizą, dotyczący Pizy, pochodzący z Pizy Pisan

pizydyjski adj
związany z Pizydią, dotyczący Pizydii Pisidian

pizydyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język pizydyjski; Pisidian

pizza ˈpʲiʦ̑ːa n
(kulinaria) płaski placek z ciasta drożdżowego z dodatkami, danie o włoskim rodowodzie; pizza

pizzeria pʲiʦ̑ˈːɛrʲja n
restauracja, w której pizza jest głównym daniem; pizzeria

piórnik ˈpʲjurʲɲik n
(szkolnictwo, szkolny) zwykle podłużne etui z przyborami szkolnymi; pencil case pencil box

pióro ˈpʲjurɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) wytwór naskórka ptaków, pokrywający ich ciało, składający się z elastycznej osi i dwu chorągiewek; feather
przyrząd do pisania pen feather
spłaszczony, rozszerzony koniec wiosła blade

piórolotek pięciopiór n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku (1.1) white plume moth

pióropusz n
nakrycie głowy z piór noszone przez indiańskiego wojownika plume

piąta kolumna ˈpʲjɔ̃nta kɔˈlũmna n
(potocznie, potoczny) dywersanci, sabotażyści, prowokatorzy, szpiedzy, wrogowie wewnętrzni; fifth column

piąte koło u wozu ˈpʲjɔ̃ntɛ ˈkɔwɔ u‿ˈvɔzu n
(przenośnie, przenośnia) osoba lub rzecz zbędna, niepotrzebna, zawadzająca lub niepożądana fifth wheel

piątek ˈpʲjɔ̃ntɛk n
piąty dzień tygodnia Friday

piątka ˈpʲjɔ̃ntka n
ocena w polskich szkołach, niegdyś najwyższa, obecnie druga po najwyższej A

pić pʲiʨ̑ v
spożywać płyny drink
pić (1.1) alkohol, również nałogowo drink

pić jak szewc ˈpʲiʨ̑ ˈjak ˈʃɛfʦ̑ idiom
pić dużo alkoholu, pić nałogowo, być pijakiem drink like a fish

pięciobój pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔbuj n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, która składa się z pięciu części; pentathlon

pięciodrzwiowy ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈḍʒvʲjɔvɨ adj
mający pięcioro drzwi five-door

pięciokąt pʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o pięciu bokach (kątach); pentagon

pięciolecie ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlɛʨ̑ɛ n
okres pięciu lat five year
piąta rocznica czegoś fifth anniversary

pięciolinia n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element graficzny składający się z pięciu równoległych lini, który służy do zapisu muzyki; staff

pięciomasztowiec ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający pięć masztów five-masted ship

pięciomasztowy ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
o żaglowcu: mający pięć masztów five-masted

pięciopak n
(handel, handlowy) zestaw złożony z pięciu elementów quintuplicate

pięcioraczki n
pięcioro dzieci urodzonych podczas tego samego porodu quintuplets

pięcioraki ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈraci numeral
dotyczący pięciu typów, rodzajów fivefold of five way kind type

pięciorako ˌpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈrakɔ adv
(przysłówek) od przymiotnika → pięcioraki in five way kind type

pięciornik n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) barren strawberries cinquefoil tormentils

piędź pʲjɛ̇̃ɲʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) (metrologia, metrologiczny) dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali); span

pięknie ˈpʲjɛ̃ŋʲcɲɛ adv
w piękny sposób, posiadając dużo piękna beautifully

piękno ˈpʲjɛ̃ŋknɔ n
zbiór pozytywnych cech (harmonia, proporcja) należących do obiektu, pojęcia; coś, co podoba się, wzbudza zachwyt; beauty

piękność ˈpʲjɛ̃ŋknɔɕʨ̑ n
piękna kobieta beauty

piękny ˈpʲjɛ̃ŋknɨ adj
taki, którego cechuje piękno: bardzo ładny, wzbudzający zachwyt beautiful

pięta ˈpʲjɛ̃nta n
(anatomia, anatomiczny) tylna część stopy heel

pięta Achillesa ˈpʲjɛ̃nta ˌːçilˈːɛsa n
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) czuły punkt, miejsce słabości; Achilles' heel
(przenośnie, przenośnia) czuły, słaby, wrażliwy, podatny na zranienie punkt / miejsce Achilles' heel

piętnastoletni ˌpʲjɛtnastɔˈlɛtʲɲi adj
mający piętnaście lat fifteen-year-old of fifteen
trwający piętnaście lat fifteen-year of fifteen year

piętnastościan n
(geometria) wielościan o piętnastu ścianach pentadecahedron pentakaidecahedron

piętno n
cecha charakterystyczna, trwały ślad po czymś, znak rozpoznawczy brand mark imprint scar stamp stigma

piętro ˈpʲjɛ̃ntrɔ n
(geologia, geologiczny) jednostka chronostratygraficzna dziejów Ziemi, część oddziału; stage
nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej floor storey story level

pięściarski adj
(sport, sportowy) związany z pięściarstwem lub pięściarzami, dotyczący pięściarstwa pugilistic

pięść pʲjɛ̃w̃ɕʨ̑ n
zaciśnięta dłoń fist

piła ˈpʲiwa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) (potocznie, potoczny) ryba Pristis pristis z rodziny piłowatych, wyglądem przypominająca rekina; sawfish
narzędzie tnące z zębatym ostrzem; saw

piłka ˈpʲiwka n
(potocznie, potoczny) zabawa lub gra sportowa z użyciem piłki (1.1) football handball medicine ball
(technologia, technika, techniczny) piła ręczna o małych rozmiarach saw
gumowy lub wykonany z innych materiałów przedmiot o kształcie kulistym lub zbliżonym do kuli o różnym rozmiarze i sprężystości, zazwyczaj pusty w środku lub wypełniony powietrzem, służący do zabaw bądź gier sportowych ball

piłka nożna ˈpʲiwka ˈnɔʒna n
(sport, sportowy) piłka używana do gry w piłkę nożną (1.1) football soccer ball
(sport, sportowy) sport zespołowy rozgrywany na trawiastym boisku przez dwie jedenastoosobowe drużyny, które starają się wbić piłkę do bramki przeciwnika; soccer football association football

piłka ręczna ˈpʲiwka ˈrɛ̃n͇ʧ̑na n
(sport, sportowy) sport zespołowy, w którym dwie siedmioosobowe drużyny starają się wrzucić za pomocą rąk piłkę do bramki przeciwnika; handball

piłka siatkowa n
(sport, sportowy) piłka używana do gry w siatkówkę (1.1) volley-ball volleyball

piłka wodna n
(sport, sportowy) gra zespołowa rozgrywana piłką w basenie; water polo

piłkarski pʲiwˈkarsʲci adj
dotyczący piłki nożnej (piłkarzy i piłkarstwa) football

piłkarz ˈpʲiwkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec grający w piłkę nożną footballer soccer player football player

piłkarz ręczny n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający piłkę ręczną handballer handball player

piłkarzyki ˌpʲiwkaˈʒɨci n
gra zręcznościowa przypominająca futbol, rozgrywana w specjalnej skrzynce z figurkami piłkarzy na ruchomych prętach; table football foosball

piłkowany ˌpʲiwkɔˈvãnɨ adj
(botanika, botaniczny) posiadający krawędź z ostro zakończonymi, pochylonymi, drobnymi wcięciami i klapkami serrate

piłokształtny ˌpʲiwɔˈkʃtawtnɨ adj
taki, który kształtem przypomina zęby piły sawtooth

piłować v
rżnąć, przecinać coś piłą lub piłką saw

piłozębny ˌpʲiwɔˈzɛ̃mbnɨ adj
(elektryczność) o przebiegu: piłokształtny sawtooth

piżama pʲiˈʒãma n
strój, który zakłada się, idąc spać; pajamas pyjamas

piżmak ˈpʲiʒmak n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń półkuli północnej wytwarzający piżmo; muskrat

piżmo n
(zootechnika, zootechniczny) wydzielina z gruczołów okołoodbytniczych piżmowca syberyjskiego; musk

piżmowół n
(zoologia, zoologiczny) Ovibos moschatus, gatunek ssaka kopytnego występujący na dalekiej północy, w tundrach Ameryki Północnej i Azji; muskox

plac plaʦ̑ n
wydzielona część miasta, otoczona ulicami i budynkami, zwykle wyłączona z ruchu pojazdów; square

plac budowy n
miejsce, w którym prowadzone są prace budowlane: konstrukcyjne lub rozbiórkowe; construction site

plac zabaw ˈplaʣ̑ ˈzabaf n
niewielki teren, często ogrodzony, specjalnie urządzony dla dzieci do zabawy; playground play-ground sandlot

placebo plaˈʦ̑ɛbɔ n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, które nie mają wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia; placebo

placek ˈplaʦ̑ɛk n
(kulinaria) płaski, zwykle okrągły wypiek, często słodki, z dodatkami cake

placek ziemniaczany n
(kulinaria) prosta potrawa przygotowywana ze startych ziemniaków smażonych na tłuszczu; potato pancake

placówka plaˈʦ̑ufka n
(wojskowość, wojskowy) część wojsk przeznaczona do ubezpieczenia innych oddziałów na postoju outpost picket
zakład, instytucja pełniąca rolę przedstawicielstwa handlowego, dyplomatycznego lub innego ośrodka publicznego agency post

plagiat ˈplaɟjat n
skopiowanie cudzego utworu lub jego fragmentu i przypisanie sobie autorstwa; plagiarism
utwór, praca naukowa będąca efektem plagiatu (1.1) plagiarism

plagiator plaˈɟatɔr n
osoba, która popełniła plagiat plagiarist

plagionit n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarczków; plagionite

plakat ˈplakat n
wyrób poligraficzny zazwyczaj pokaźnych rozmiarów reklamujący coś poster

plakatowy ˌplakaˈtɔvɨ adj
dotyczący plakatu, wykorzystywany do produkcji plakatu poster

plakatówka n
(sztuka) półpłynna, kryjąca farba wodna do nietrwałych zastosowań plastycznych; poster paint

plama ˈplãma n
brudny lub oszpecający ślad pozostawiony na powierzchni czegoś stain spot

plama słoneczna ˈplãma swɔ̃ˈnɛʧ̑na n
(astronomia, astronomiczny) ciemniejszy obszar obserwowany na powierzchni Słońca; sunspot

plamisty adj
mający plamy, charakteryzujący się plamistością blotchy spotty

plamić v
robić plamy soil stain
okrywać hańbą besmirch

plan plãn n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) miejsce realizacji filmu set
odwzorowanie terenu w postaci mapy, makiety map
tabelka z układem czynności w czasie, np. zajęć lekcyjnych schedule
to, co chcemy zrobić plan
układ czegoś, szkic plan

plan miasta ˈplãn ˈmʲjasta n
mapa miasta zawierająca nazwy ulic i rozmieszczenie obiektów; city map

plandeka n
nieprzemakalna płachta do nakrywania czegoś tarpaulin

planeta plãˈnɛta n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o znacznej masie nie emitujące światła i zazwyczaj okrążające macierzystą gwiazdę; planet

planeta karłowata plãˈnɛta ˌkarwɔˈvata n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie o rozmiarze pośrednim między planetą a planetoidą; dwarf planet

planetarium ˌplãnɛˈtarʲjũm n
(astronomia, astronomiczny) (edukacja, edukacyjny) odpowiednio wyposażony obiekt przeznaczony do popularyzacji astronomii poprzez odtwarzanie na sferycznym ekranie wyglądu nieba i ruchów ciał niebieskich; planetarium

planetka n
(astronomia, astronomiczny) ciało niebieskie obiegające Słońce, mniejsze od planety asteroid minor planet planetoid

planisfera ˌplãɲiˈsfɛra n
(geografia, geograficzny) mapa przedstawiająca Ziemię w rzucie płaskim bez podziału na półkule planisphere

planktologia ˌplãŋktɔˈlɔɟja n
nauka o planktonie; planktology

plankton ˈplãŋktɔ̃n n
zespół organizmów żywych unoszących się w wodzie; plankton

planktonowy ˌplãŋktɔ̃ˈnɔvɨ adj
dotyczący planktonu planktonic

planowanie ˌplãnɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: planować planning

planować plãˈnɔvaʨ̑ v
zamierzać plan

plansza ˈplãw̃ʃa n
(książkowy) karton, deska itp. z zaznaczonymi polami, po których przesuwa się pionki w niektórych grach board
(książkowy) tablica, arkusz sztywnego papieru z tekstem, rysunkiem, wykresem itp., służące do zobrazowania jakiegoś tematu chart

plantacja plãnˈtaʦ̑ʲja n
gospodarstwo rolne specjalizujące się w uprawie rośliny na skalę przemysłową plantation

plask plask n
(potocznie, potoczny) dźwięk plaskania, który powstaje podczas uderzenia o coś płaskiego lub miękkiego clap slap smack

plastelina ˌplastɛˈlʲĩna n
zwykle barwiona, odporna na wysychanie masa plastyczna, do zabawy dla dzieci; plasticine

plaster ˈplastɛr n
(medycyna, medyczny) kawałek materiału pokryty substancją samoprzylepną, stosowany na rany plaster sticking plaster adhesive bandage
(pszczelarstwo, pszczelarski) uformowany przez pszczoły zlepek sześciokątnych komórek woskowych brood comb comb honeycomb
płaski, szeroki płat, często odkrojony od pewnej całości slice

plasterek plaˈstɛrɛk n
(kulinaria) mały plaster (porcja czegoś) rasher slice

plastik ˈplastʲik n
(potocznie, potoczny) tworzywo sztuczne plastic
rodzaj materiału wybuchowego; plastic

plastikowy ˌplastʲiˈkɔvɨ adj
wykonany z dowolnego rodzaju plastiku plastic

plastyczny plaˈstɨʧ̑nɨ adj
mający wyraźnie zarysowane kontury i kształty, sprawiający wrażenie trójwymiarowości plastic
mający związek z twórczością malarza, rzeźbiarza, grafika itp. plastic
określenie ciała stałego, oznaczające łatwość zmiany jego kształtu plastic

plastyka n
uwypuklenie formy, wyrazistość kształtu plasticity

platan ˈplatãn n
(botanika, botaniczny) rodzaj drzew z rodziny platanowatych; plane plane tree

plateau plaˈtɔ n
(matematyka, matematyczny) płaski obszar przebiegu funkcji plateau

platyna plaˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pt i liczbie atomowej 78; platinum

playboy n
hedonista prowadzący łatwe życie, także oddający się uciechom seksualnym playboy

plazma ˈplazma n
(fizyka, fizyczny) materia powstała w bardzo wysokiej temperaturze z silnie zjonizowanego gazu, składająca się z naładowanych i obojętnych elektrycznie cząstek; plasma

plaża ˈplaʒa n
brzeg akwenu, pokryty piaskiem lub żwirem, nadający się do opalania i rekreacji; beach shore

plażowicz plaˈʒɔvʲiʧ̑ n
(potocznie, potoczny) osoba opalająca się na plaży sunbather

plażowy plaˈʒɔvɨ adj
przeznaczony do noszenia, używania na plaży beach

plebania plɛˈbãɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przykościelny budynek przeznaczony na mieszkanie dla proboszcza, często mieszczący również urząd parafialny rectory

plebiscyt plɛˈbʲisʦ̑ɨt n
(publikatory) powszechne głosowanie określonej publiczności w celu wybrania najlepszej ich zdaniem osoby lub rzeczy plebiscite

plecak ˈplɛʦ̑ak n
rodzaj worka lub torby przystosowanej za pomocą dwóch pasków do noszenia na plecach backpack rucksack

plecy ˈplɛʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) tylna część tułowia, od barków do pasa; back

plejstocen plɛjˈstɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) starsza epoka czwartorzędu Pleistocene

plemienny plɛ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
dotyczący plemienia, właściwy plemieniu i jego regułom tribal

plemię ˈplɛ̃mʲjɔna ˈplɛ̃mʲjɛ n
forma przedpaństwowej organizacji społeczeństw, grupa spokrewnionych rodów zamieszkujących jeden obszar; tribe
(biologia, biologiczny) kategoria systematyki roślin i zwierząt; tribe

plemnik ˈplɛ̃mʲɲik n
(biologia, biologiczny) męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin; spermatozoon sperm cell

pleochroizm n
zjawisko zmiany barwy w zależności od polaryzacji światła przechodzącego przez ciało; pleochroism

pleonastyczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z pleonazmem, dotyczący pleonazmu pleonastic pleonastical

pleonazm plɛˈɔ̃nasm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyrażenie składające się z wyrazów to samo lub prawie to samo znaczących; pleonasm

plewa n
(rolnictwo, rolniczy) łuska ziarna zboża, odpad pozostały po przewianiu chaff

pleć v
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyrywać chwasty spośród roślin uprawnych weed

pleśniowy plɛɕˈɲɔvɨ adj
związany z pleśnią, dotyczący pleśni mildew

pleść plɛɕʨ̑ v
łączyć wzdłuż podłużne materiały (wiklinę, sznurki), przeplatając je ze sobą plait

pleśń n
gęsty nalot utworzony przez niektóre grzyby na produktach spożywczych i innych substancjach organicznych mould mold mildew

plik plʲik n
(informatyka, informatyczny) zbiór danych stanowiących jedną całość; file
pęk papierów (dokumentów, banknotów) packet wad

plinta ˈplʲĩnta n
(architektura, architektoniczny) mała, kwadratowa lub prostokątna płytka umieszczona pod bazą kolumny oraz na abakusie głowicy kolumny doryckiej plinth

pliocen ˈplʲjɔʦ̑ɛ̃n n
(geologia, geologiczny) młodsza epoka neogenu Pliocene

pliszka ˈplʲiʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) drobny ptak z długim ogonem należacy do jednego z dwóch rodzajów rodziny pliszkowatych, Motacillidae; wagtail

pliszka górska n
(ornitologia, ornitologiczny) Motacilla cinerea, gatunek drobnego ptaka z rzędu wróblowatych; grey wagtail

pliszka siwa ˈplʲiʃka ˈɕiva n
(ornitologia, ornitologiczny) Motacilla alba, najczęśceisj spotykany w Polsce gatunek pliszki; white wagtail

plon plɔ̃n n
zysk z roślin uprawnych: ziaren, warzyw, owoców harvest yield

plotka ˈplɔtka n
pogłoska, często nieprawdziwa i szkodliwa dla czyjejś reputacji; wiadomość powtarzana z ust do ust, która traci swoje pierwsze, prawdziwe znaczenie rumour gossip scuttlebutt

plotkarz ˈplɔtkaʃ n
osoba zajmująca się plotkami flibbertigibbet gossiper gossipmonger

plotkować plɔtˈkɔvaʨ̑ v
opowiadać, roznosić plotki gossip

plucha ˈpluxa n
pogoda dżdżysta, deszczowa, nieprzyjemna od wilgoci blustery weather

plucie ˈpluʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pluć spit

plugawy adj
budzący głęboki wstręt filthy foul

plurale tantum n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rzeczownik występujący w danym znaczeniu wyłącznie w liczbie mnogiej; plurale tantum

plus plus n
(matematyka, matematyczny) znak w postaci krzyżyka oznaczający dodawanie lub wartość powyżej zera plus

plusk plusk interjection
wykrzyknik naśladujący odgłos (1.1) splash splish splosh

plusk plusk n
odgłos wydawany przy zderzeniu wody lub innej płynnej substancji (np. błota) i twardego przedmiotu splash splish splosh

pluskać ˈpluskaʨ̑ v
o cieczy: chlapać, wydając odgłos plash splash
kąpać się w płytkiej wodzie, rozchlapując ją dabble lap

pluskolec pluˈskɔlɛʦ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pluskwiak wodny pływający na grzbiecie; backswimmer

pluskwa ˈpluskfa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) mały, żywiący się krwią, żyjący w pomieszczeniach owad z gatunku pluskwa domowa, Cimex lectularius; bedbug
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) małe urządzenie służące do podsłuchu; bug
(środowiskowy) (przenośnie, przenośnia) (informatyka, informatyczny) błąd uniemożliwiający poprawne działanie programu bug

pluskwiak ˈpluskfʲjak n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) uskrzydlony owad będący pasożytem roślin i zwierząt, występujący na całym świecie w wielu, zróżnicowanych morfologicznie gatunkach; bug true bug

pluszowy miś pluˈʃɔvɨ ˈmʲiɕ n
zabawka w kształcie misia wykonana z pluszu teddy bear

plutokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawują najbogatsi plutocracy

plutokratyczny adj
dotyczący plutokracji plutocratic plutocratical

pluton ˈplutɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pu i liczbie atomowej 94; plutonium
(wojskowość, wojskowy) pododdział złożony z kilkunastu żołnierzy (kilka drużyn lub pojazdów) platoon

plutonowy ˌplutɔ̃ˈnɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) stopień podoficerski między starszym kapralem a sierżantem; Master Corporal

pluviôse n
nazwa piątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Pluviôse

pluwiometr n
(meteorologia, meteorologiczny) (metrologia, metrologiczny) aparat do pomiaru opadów deszczowych pluviometer pluviameter

pluć pluʨ̑ v
wyrzucać, wydalać coś z ust, najczęściej ślinę spit

plądrowanie ˌplɔ̃ndrɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: plądrować plunder plundering

plądrować plɔ̃nˈdrɔvaʨ̑ v
przeczesywać jakiś obszar w poszukiwaniu łupów, dokonywać aktów grabieży na jakimś terenie plunder

pląsawica ˌplɔ̃w̃saˈvʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) mimowolne, nieprawidłowe ruchy obwodowych części ciała; chorea choreia

plątanina ˌplɔ̃ntãˈɲĩna n
jeden lub wiele podłużnych elementów bezładnie skierowanych tak, że na pierwszy rzut oka trudno określić ich początek, koniec lub przebieg tangle

pneumatologia n
(teologia, teologiczny) dział teologii zajmujący się osobą Ducha Świętego; pneumatology

pneumatologiczny adj
związany z pneumatologią pneumatological

pneumatyczny ˌpnɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
zawierający sprężone powietrze lub poruszany za jego pomocą pneumatic

pneumatyka pnɛwˈmatɨka n
(fizyka, fizyczny) nauka, dział inżynierii mechanicznej; pneumatics

pniarek obrzeżony n
(mikologia, mikologiczny) Fomitopsis pinicola, gatunek grzyba z rodziny pniarkowatych; Red-Belt Conk

po pɔ preposition
każdy dokładnie (tyle samo) each every
niewiele ponad to
w danym języku speak write in
w wielu miejscach, w wielu przedmiotach tego samego typu about
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część przed przyimkiem ma miejsce ze strony określonej przez część za przyimkiem on
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem jest materią, wzdłuż której odbył się ruch on over
…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności after past

po czym pɔ‿ˈʧ̑ɨ̃m
następnie, w konsekwencji whereupon

po drodze adv
o sytuacji tak, że bezproblemowe jest wykonanie czegoś, przy okazji innych czynności by the way during

po kądzieli ˌpɔ‿kɔ̃ɲˈʥ̑ɛlʲi idiom
(w odniesieniu do krewnych) ze strony matki on the distaff side

po mieczu pɔ‿ˈmʲjɛʧ̑u idiom
o pokrewieństwie w linii męskiej, ze strony ojca agnatic sword side

po moim trupie pɔ‿ˈmɔ<sup>j</sup>ĩm ˈtrupʲjɛ interjection
nigdy na to nie pozwolę, nigdy na to się nie zgodzę, sprzeciwiam się absolutnie over my dead body

po pierwsze pɔ‿ˈpʲjɛrfʃɛ idiom
przy wyliczaniu jako początek, jako pierwszy element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp. for a start for one for one thing

po polskiemu ˌpɔ‿pɔlˈsʲcɛ̃mu adv
(żartobliwie) (pejoratywnie, pejoratywny) (potocznie, potoczny) używając języka polskiego z rażącymi błędami in bad Polish

po polsku pɔ‿ˈpɔlsku adv
w języku polskim in Polish

po pracy nie wadzi się ucieszyć pɔ‿ˈpraʦ̑ɨ ɲɛ‿ˈvaʥ̑i‿ɕɛ uˈʨ̑ɛʃɨʨ̑ proverb
odpoczynek jest równie ważny jak praca all work and no play makes Jack a dull boy

po prostu pɔ‿ˈprɔstu adv
bezpośrednio, otwarcie, w sposób prosty, nie komplikując niepotrzebnie simply just

po wieki wieków adv
(przestarzałe, przestarzały) na zawsze, na wieki, na wieki wieków for ever and ever

po wtóre idiom
(książkowy) przy wyliczaniu jako drugi element listy przedmiotów, zagadnień, zjawisk itp. second

po- preposition
pierwszy człon wyrazów złożonych określający późniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem post-

pobiec ˈpɔbʲjɛʦ̑ v
(książkowy) (o spojrzeniu, myślach itp.) zwrócić się ku czemuś lub komuś turn
przemieścić się do przodu, biegnąc run

pobieżny adj
wykonany na szybko, bez wnikania w szczegóły, bez zgłębiania treści cursory perfunctory

pobijak pɔˈbʲijak n
młotek z dużym drewnianym obuchem w kształcie prostopadłościanu; mallet

pobić ˈpɔbʲiʨ̑ v
zadać wiele ciosów, uderzyć kogoś lub coś wiele razy beat up
zwyciężyć kogoś beat

pobocze pɔˈbɔʧ̑ɛ n
skraj drogi; jej część przeznaczona do ruchu pieszych, niektórych pojazdów oraz do postojów roadside

pobojowisko ˌpɔbɔjɔˈvʲiskɔ n
(historia, historyczny, historycznie) miejsce, na którym stoczono bitwę battlefield

poborowy n
(administracja) (wojskowość, wojskowy) mężczyzna przeznaczony do poboru, powołany do pełnienia służby wojskowej conscript recruit

pobożne życzenie pɔˈbɔʒnɛ ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ idiom
marzenie, pragnienie, życzenie, którego nie da się zrealizować, urzeczywistnić castle in the air wishful thinking

pobożnie pɔˈbɔʒʲɲɛ adv
w sposób pobożny piously

pobożność pɔˈbɔʒnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co pobożne lub tego, kto pobożny; religijność, oddanie wierze religijnej piety

pobożny pɔˈbɔʒnɨ adj
taki, który żyje zgodnie z zasadami religii pious

pobrać ˈpɔbraʨ̑ v
uzyskać posiadanie czegoś take
wziąć ślub marry

pobudzać pɔˈbuʣ̑aʨ̑ v
wprawiać kogoś w podniecenie seksualne arouse
zachęcać do czegoś stimulate prompt
podniecać się seksualnie become arouse

pobyt ˈpɔbɨt n
przebywanie w jakimś miejscu, pozostawanie gdzieś sojourn stay

pobór n
(administracja) (wojskowość, wojskowy) powołanie grupy mężczyzn do służby wojskowej; conscription drafting

pobłażliwie adv
w sposób pobłażliwy leniently

pocałować w dupę ˌpɔʦ̑aˈwɔvaʥ̑ ˈv‿dupɛ v
w trybie rozkazującym, (wulgarnie, wulgaryzm) (zobacz) pocałować w nos kiss my ass

pocałunek ˌpɔʦ̑aˈwũnɛk n
serdeczne dotknięcie ustami innej osoby kiss

pocałunek Judasza n
(przenośnie, przenośnia) pozornie przyjazny gest, który przypieczętowuje zdradę; kiss of death

pocenie pɔˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pocić się perspiration sweating

pochlebca n
człowiek pochlebiający komu flatterer sycophant

pochlebiać v
chwalić przesadnie adulate

pochlebstwo n
nadmierna lub nieszczera pochwała z celem przypodobania się flattery adulation blandishment blarney butter cajolery

pochmurny pɔˈxmurnɨ adj
pokryty chmurami, mroczny wskutek pokrycia chmurami cloudy

pochodna pɔˈxɔdna n
(matematyka, matematyczny) granica ilorazu różnicowego; derivative

pochodnia pɔˈxɔdʲɲa n
smolne łuczywo lub skręcone pakuły, szmaty nasycone smołą osadzone na kawałku drewna, używane dawniej do oświetlania, obecnie raczej dla efektów świetlnych; torch

pochodny adj
taki, który pochodzi od czego derivative secondary

pochodzenie ˌpɔxɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
wywodzenie się z czegoś origin provenance

pochodzić pɔˈxɔʥ̑iʨ̑ v
mieć coś za miejsce swojego pochodzenia, za źródło, przyczynę, wywodzić się skądś accrue

pochopnie adv
w sposób nieprzemyślany, zbyt szybko hastily

pochopny adj
zbyt szybki, nieprzemyślany hasty

pochwa ˈpɔxfa n
(anatomia, anatomiczny) żeński narząd rozrodczy ssaków; vagina
futerał na broń białą; sheath scabbard

pochwalny adj
związany z chwaleniem lub uwielbieniem, dotyczący chwalenia lub uwielbienia commendatory laudatory praisefull praising

pochwała pɔxˈfawa n
pochwalenie kogoś lub czegoś praise commendation

pochwiak jedwabnikowy n
(mikologia, mikologiczny) Volvariella bombycina (Schaeff.) Singer, rzadki, jadalny gatunek grzyba z rodziny łuskowcowatych silky rosegill silky sheath silver-silk straw mushroom tree mushroom

pochwodziób n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Chionis; sheathbill

pochwowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pochwy vaginal

pochyłość pɔˈxɨwɔɕʨ̑ n
powierzchnia ukośna względem poziomu slope declivity grade inclination

pochyły pɔˈxɨwɨ adj
nachylony pod jakimś kątem względem poziomu slanting

pochówek n
pogrzebanie zmarłego burial

pochłaniać pɔˈxwãɲäʨ̑ v
wchłaniać, wciągać, zasysać absorb
zaabsorbować czyjąś uwagę absorb engrosses
łapczywie zjeść lub wypić devour gobble gobble up wolf wolf down

pociecha pɔˈʨ̑ɛxa n
to, co pociesza; pokrzepiające słowa, wsparcie comfort consolation solace

pocieszenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pocieszyć consolation

pocieszyciel n
ten, który daje pocieszenie comforter consoler

pocisk ˈpɔʨ̑isk n
przedmiot miotany z broni miotającej lub wyrzutni mający razić cel lub wykonać inne zadanie, np. zadymić, oświetlić pole walki; missile

pocisk manewrujący ˈpɔʨ̑isk ˌmãnɛvruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(wojskowość, wojskowy) bezpilotowa, sterowalna lub programowalna maszyna przemieszczająca się drogą powietrzną, a przeznaczona do przenoszenia ładunku wybuchowego; cruise missile

pociąg ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) lokomotywa z wagonami; train

pociąg pocztowy ˈpɔʨ̑ɔ̃ŋk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
pociąg używany do przewozu przesyłek pocztowych, a w niektórych przypadkach do sortowania poczty mail train

pociągający adj
wzbudzający zainteresowanie attractive appealing

pociągać v
być dla kogoś interesującym, intrygującym, również seksualnie atrakcyjnym attract

pocić się ˈpɔʨ̑iʨ̑‿ɕɛ v
wydzielać pot wskutek działania temperatury, choroby, wysiłku sweat perspire

poczekalnia ˌpɔʧ̑ɛˈkalʲɲa n
miejsce dla osób, które czekają waiting room

poczta ˈpɔʧ̑ta n
budynek lub pomieszczenie, w którym znajduje się siedziba poczty (1.1) post office mail
instytucja zajmująca się przekazywaniem listów, paczek, towarów, pieniędzy itp. mail post
korespondencja, listy post mail

poczta elektroniczna n
(informatyka, informatyczny) przesyłanie wiadomości drogą internetu e-mail electronic mail

poczta pantoflowa ˈpɔʧ̑ta ˌpãntɔˈflɔva n
idiom nieformalny kanał przekazywania informacji; plotki grapevine

pocztowy pɔʧ̑ˈtɔvɨ adj
związany z pocztą, dotyczący poczty postal

pocztówka pɔʧ̑ˈtufka n
karta służąca do korespondencji, zwykle z fotografią lub obrazkiem po jednej stronie, wysyłana pocztą, bez koperty; postcard

poczucie pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
świadomość czegoś, zdawanie sobie sprawy z czegoś; zdolność odbierania, odczuwania, rozumienia czegoś feeling sense

poczucie humoru pɔˈʧ̑uʨ̑ɛ xũˈmɔru n
umiejętność dostrzegania rzeczy śmiesznych, zabawnych, wrażliwość na komizm czegoś sense of humour

poczwarka pɔʧ̑ˈfarka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) przejściowa forma owadów w rozwoju larwalnym; pupa chrysalis

poczynić v
dokonać wielu czynności, aby osiągnąć dany cel make take

poczytalność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) możliwość rozpoznania znaczenia swego czynu lub pokierowania swoim postępowaniem sanity

początek pɔˈʧ̑ɔ̃ntɛk n
to, od czego się coś zaczyna beginning commencement onset

początkowo ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɔ adv
na początku, wstępnie initially at first in the beginning

początkowy ˌpɔʧ̑ɔ̃ntˈkɔvɨ adj
stanowiący początek czegoś, występujący lub odbywający się na początku czegoś initial early

początkujący adj
nieposiadający dużego doświadczenia; taki, który zaczyna zdobywać doświadczenie lub wiedzę w jakiejś dziedzinie begin

początkujący n
osoba początkująca (1.1) beginner freshman

począć ˈpɔʧ̑ɔ̃ɲʨ̑ v
spowodować zajście w ciążę conceive

poczęcie pɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) zajście kobiety w ciążę conception

poczęstunek ˌpɔʧ̑ɛ̃w̃ˈstũnɛk n
małe, skromne przyjęcie food and drink repast treat
rzeczy, którymi częstuje się gości food and drink repast treat

pod pɔt preposition
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia under below beneath
…wskazujący położenie kogoś lub czegoś przed lub w okolicy omawianego wyrażenia before
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku do lub w jego okolicę omawianego wyrażenia before
…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia below beneath under
…wskazujący ruch lub położenie kogoś lub czegoś w kierunku przeciwnym do omawianego wyrażenia against

pod gołym niebem pɔd‿ˈɡɔwɨ̃mʲ ˈɲɛbɛ̃m adv
na świeżym powietrzu, na zewnątrz budynku, bez zadaszenia in the open under the open sky

pod wieczór adv
w czasie bezpośrednio poprzedzającym wieczór, późnym popołudniem towards the evening

pod wpływem pɔt‿ˈfpwɨvɛ̃m
po spożyciu alkoholu under the influence of alcohol
pod władzą, działaniem czegoś under the influence

pod względem
…wskazuje na sens, kryterium in terms of

podanie pɔˈdãɲɛ n
(literacko) opowieść o przeszłości przekazywana w ustnej formie z pokolenia na pokolenie; tale
(sport, sportowy) przekazanie piłki w grach zespołowych pass
pismo z prośbą skierowane do władz; application

podarunek n
dar, prezent, to, co się komuś darowuje gift

podatek pɔˈdatɛk n
powszechna obowiązkowa danina uiszczana zwykle na rzecz państwa, ale również na rzecz Kościoła, władcy tax

podatek kościelny pɔˈdatɛk ːɔɕˈʨ̑ɛlnɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) podatek pobierany na rzecz kościoła, np. w formie odpisu; church tax

podatek od czynności cywilnoprawnych pɔˈdatɛk ˌɔt‿ʧ̑ɨ̃nˈːɔɕʨ̑i ˌʦ̑ɨvʲilnɔˈpravnɨx n
(ekonomia, ekonomiczny) rodzaj podatku pobieranego od niektórych umów; stamp duty

podatek od wartości dodanej pɔˈdatɛk ˌɔd‿varˈtɔɕʨ̑i dɔˈdãnɛj n
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od towarów i usług doliczany do ich ceny na kolejnych etapach ich tworzenia w zależności od kwoty, o jaką kolejne podmioty biorące udział w procesie tworzenia zwiększą ich wartość value added tax

podatek od zysków kapitałowych pɔˈdatɛk ɔd‿ˈzɨskuf ˌkapʲitaˈwɔvɨx n
(ekonomia, ekonomiczny) podatek od odsetek z lokat, pożyczek, dywidend itp.; capital gains tax

podatkowy ˌpɔdatˈkɔvɨ adj
związany z podatkami lub systemem poboru podatków tax

podatnik pɔˈdatʲɲik n
osoba zobowiązana do płacenia podatków, osoba płacąca podatki tax payer

podatny adj
(technologia, technika, techniczny) łatwo podlegający obróbce, wpływowi fizycznemu malleable tractable
ulegający z łatwością czemuś prone subject succeptible susceptible vulnerable

podać ˈpɔdaʨ̑ v
(kulinaria) postawić jedzenie na stole dish out serve
(sport, sportowy) przekazać piłkę innemu graczowi pass
przekazać coś komuś do rąk give pass
przekazać informację announce make known

podaż n
(ekonomia, ekonomiczny) dostępność, oferta towarów na sprzedaż; (także, też) ilość danego towaru znajdująca się na rynku supply

podbrzusze pɔdˈbʒuʃɛ n
(anatomia, anatomiczny) u człowieka: część ciała poniżej brzucha abdomen
(anatomia, anatomiczny) u zwierząt: spodnia część tułowia underbelly

podbródek pɔdˈbrudɛk n
(anatomia, anatomiczny) dolna część twarzy poniżej warg chin
(anatomia, anatomiczny) miękka część twarzy pod dolną szczęką chin

podburzać pɔdˈbuʒaʨ̑ v
namawiać do buntu przeciw komuś incite stir up

podbój ˈpɔdbuj n
wkroczenie i opanowanie terenów zajmowanych przez kogoś innego conquest subjugation

podchmielony adj
(potocznie, potoczny) lekko pijany beery screwy squiffy

podchodzić pɔtˈxɔʥ̑iʨ̑ v
rozpoczynać coś, próbować try
zbliżać się do czegoś, zmniejszać dystans pomiędzy sobą a jakimś obiektem approach come up

podciąg ˈpɔtʲʨ̑ɔ̃ŋk n
(matematyka, matematyczny) ciąg utworzony z wybranych wyrazów danego ciągu bez zmiany ich kolejności subsequence

podczas ˈpɔṭʧ̑as preposition
…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności during while

podczas gdy ˈpɔṭʧ̑az ˈɡdɨ
natomiast, kiedy, za to whereas while

podczerwień pɔṭˈʧ̑ɛrvʲjɛ̇̃ɲ n
(optyka, optyczny) zakres promieniowania elektromagnetycznego o długości fali zawierającej się pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi; IR infrared

podczerwony ˌpɔṭʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
(optyka, optyczny) o promieniowaniu elektromagnetycznym: mający długość fali z zakresu pomiędzy światłem widzialnym a falami radiowymi infrared

poddany n
osoba urodzona lub osiadła na terenie należącym do władcy subject

poddasze pɔdˈːaʃɛ n
(budownictwo) przestrzeń znajdująca się bezpośrednio pod stromym dachem, wykorzystywana jako strych lub do celów mieszkalnych attic loft garret

poddać ˈpɔdːaʨ̑ v
uznać kogoś lub coś za pokonanego capitulate give in give up resign surrender
uznać swoją porażkę wobec drugiej strony capitulate give in give up resign surrender throw in the towel

poddenerwowanie ˌpɔdːɛ̃nɛrvɔˈvãɲɛ n
nieznaczne odczucie napięcia, stresu, niepokoju jumpiness

poddźwiękowy ˌpɔdʲʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
mający prędkość mniejszą od prędkości dźwięku w powietrzu subsonic

podejmować ˌpɔdɛjˈmɔvaʨ̑ v
gościć host treat
wprowadzać coś w życie undertake assume make up pass
wziąć coś własnego (lub jego część), co znajduje się u kogoś withdraw collect draw
zgadzać się na zrobienie czegoś assume make up pass undertake

podejrzanie ˌpɔdɛjˈʒãɲɛ adv
w sposób podejrzany suspiciously

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ adj
taki, którego się o coś podejrzewa, posądzony o coś suspect

podejrzany ˌpɔdɛjˈʒãnɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto jest posądzony o popełnienie przestępstwa, komu w wyniku śledztwa przedstawiono zarzuty suspect

podejrzenie ˌpɔdɛjˈʒɛ̃ɲɛ n
posądzenie kogoś o coś, domniemanie czyjejś winy suspicion

podejrzewać ˌpɔdɛjˈʒɛvaʨ̑ v
przypuszczać suspect

podejrzliwość n
cecha tego, kto jest podejrzliwy; nieufność, niedowierzanie suspiciousness distrustfulness

podejrzliwy adj
skłonny do podejrzeń lub zdradzający takie nastawienie suspicious

podejście pɔˈdɛjɕʨ̑ɛ n
sposób traktowania kogoś lub czegoś, stosunek do kogoś lub czegoś approach

podeszwa pɔˈdɛʃfa n
dolna część buta chroniąca stopę przed różnymi urazami sole

podeszły adj
daleko posunięty w czasie advanced

podfolder pɔdˈvɔldɛr n
(informatyka, informatyczny) folder znajdujący się w innym folderze, położony niżej w strukturze katalogów subfolder

podgatunek n
(systematyka) (biologia, biologiczny) (subspecies), jednostka taksonomiczna; subspecies

podgorzałka ˌpɔdɡɔˈʒawka n
(ornitologia, ornitologiczny) Aythya nyroca, brązowy ptak wodny zamieszkujący wyspowo Eurazję; ferruginous duck fudge duck

podgrzewacz n
urządzenie do podgrzewania heater

podgrzewać pɔdˈɡʒɛvaʨ̑ v
dostarczać czemuś ciepła, czynić coś cieplejszym warm up

podgrzybek n
(mikologia, mikologiczny) (kulinaria) grzyb z rodziny borowikowatych z dawnego rodzaju Xerocomus; bay bolete

podium ˈpɔdʲjũm n
podwyższenie w sali albo na świeżym powietrzu przeznaczone dla mówców, na występy artystyczne; podium

podjazd ˈpɔdʲjast n
(rzadki, rzadko używany) przejazd krótkiego dystansu – podjechanie hop
droga doprowadzająca bezpośrednio do budynku lub grupy zabudowań (zwykle o charakterze mieszkalnym) driveway
element konstrukcyjny lub architektoniczny umożliwiający wtaczanie na wyższy poziom wszelkiego rodzaju wózków i platform na kołach, w szczególności wózków inwalidzkich ramp
jazda pod wzniesienie ascent climb
odcinek drogi wiodący pod wzniesienie ascent uphill

podjęcie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: podjąć instigating taking
(rzeczownik odczasownikowy) od: podjąć się undertaking venturing

podkarpacki ˌpɔtkarˈpaʦ̑ʲci adj
związany z Podkarpaciem, dotyczący Podkarpacia Subcarpathian

podkast n
audycja w formie radiowej umieszczona w internecie z kanałem RSS umożliwiającym subskrybowanie przez słuchaczy podcast

podkolanówka ˌpɔtkɔlãˈnufka n
długa skarpetka sięgająca do kolana knee high knee sock

podkoszulek ˌpɔtkɔˈʃulɛk n
krótka trykotowa lub bawełniana koszulka, noszona bezpośrednio na ciele; undershirt vest singlet

podkowa pɔtˈkɔva n
metalowe wzmocnienie kopyt końskich; horseshoe

podkradać pɔtˈkradaʨ̑ v
kraść komuś część czegoś, kraść coś stale w niewielkich ilościach, po trochu snitch filch pilfer pinch swipe

podkreślać pɔtˈkrɛɕlaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) kłaść w wypowiedzi nacisk na pewien fakt emphasize
zaznaczać tekst, rysując pod nim kreskę underline

podkurzacz n
(pszczelarstwo, pszczelarski) przyrząd do odymiania pszczół w celu ich uspokojenia; bee smoker

podkuty pɔtˈkutɨ adj
o bucie: z podeszwą wzmocnioną metalem, szczególnie przy obuwiu zimowym reinforced
o koniu: mający podkowy przybite do kopyt shod

podkład ˈpɔtkwat n
(kolejnictwo) element toru szynowego w postaci belki drewnianej, stalowej lub żelbetowej, ułożonej poprzecznie pod szynami tie
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) puder w kremie, nakładany na twarz przed zrobieniem makijażu foundation

podkładka n
(technologia, technika, techniczny) element pomocniczy, płytka pomiędzy oddzielnymi materiałami, wprowadzona celem wzmocnienia, zabezpieczenia lub wyrównania konstrukcji pad plate washer
rzecz podłożona pod coś backing drip mat mat pad shim table mat

podkładka pod mysz n
(informatyka, informatyczny) mały materiałowy lub plastikowy dywanik używany pod myszkę komputerową mouse pad mousepad mouse mat

podle ˈpɔdlɛ adv
(książkowy) w sposób zasługujący na potępienie basely
(potocznie, potoczny) nieodpowiednio, niedobrze, nie tak, jak powinno rotten

podlegać pɔdˈlɛɡaʨ̑ v
być w zakresie oddziaływania czegoś, być zależnym od czegoś be liable to be subject to
znajdować się w zakresie czyjejś władzy, być zależnym od kogoś be subordinate to

podlewać pɔdˈlɛvaʨ̑ v
zasilać roślinę w wodę water

podmenu n
(informatyka, informatyczny) menu podrzędne w stosunku do innego submenu

podmiejski pɔdˈmʲjɛ̇jsʲci adj
znajdujący się na przedmieściu suburban

podmiot ˈpɔdmʲjɔt n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) część zdania, wyraz lub grupa wyrazów określająca wykonawcę czynności; subject
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba lub instytucja, która wykonuje jakąś czynność prawną, mająca prawa wobec czegoś subject

podmorski adj
leżący pod powierzchnią morza; przeznaczony do działania pod powierzchnią morza; dziejący się pod powierzchnią morza undersea

podmuch ˈpɔdmux n
strumień powietrza blast gust whiff

podmurówka ˌpɔdmuˈrufka n
płytki kamienny, ceglany lub betonowy fundament, na którym opiera się konstrukcja budynku foundation

podniebienie ˌpɔdʲɲɛˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(anatomia, anatomiczny) górna część jamy gębowej kręgowców; palate
(przenośnie, przenośnia) smak, gust palate

podniecać pɔdʲˈɲɛʦ̑aʨ̑ v
wywoływać czymś stan silnego pobudzenia seksualnego stimulate
wywoływać stan silnego radosnego pobudzenia nerwowego i uczuciowego excite
wzmagać intensywność czegoś lift
podniecać (1.3) wzajemnie jeden drugiego get excite
wpadać w stan silnego ożywienia get excite
wywoływać u siebie stan silnego radosnego pobudzenia nerwowego i uczuciowego get excite
zostawać pobudzonym seksualnie lub zmysłowo get excite

podniecony adj
(książkowy) będący w stanie pobudzenia emocjonalnego excited agitated
(seksuologia, seksuologiczny) taki, który jest w stanie podniecenia zmysłowego; gotowy do reakcji seksualnej aroused turned on

podnieta pɔdʲˈɲɛta n
wyrażenie lub działanie zachęcające do wykonania określonego czynu incentive stimulus

podniosły pɔdʲˈɲɔswɨ adj
uroczysty, wzniosły, pełen dostojeństwa solemn

podnosić pɔdˈnɔɕiʨ̑ v
unieść, wziąć coś do góry lift

podnosić na duchu pɔdˈnɔɕiʨ̑ na‿ˈduxu v
pocieszać kogoś, dodawać komuś otuchy cheer up

podnóżek n
mebel lub element jakiegoś układu na którym można wygodnie oprzeć nogi, zmniejszając ich obciążenie footrest

podobać się pɔˈdɔbaʨ̑‿ɕɛ v
odpowiadać czyjemuś gustowi, wyczuciu estetycznemu, robić na kimś dobre wrażenie; wydawać się komuś sympatycznym like please

podobieństwo ˌpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(matematyka, matematyczny) przekształcenie geometryczne, w którym zachowany jest stosunek odległości punktów; similarity
zgodność pewnych cech, właściwości pomiędzy osobami lub rzeczami resemblance similarity

podobnie pɔˈdɔbʲɲɛ adv
porównywalnie, w podobnym stopniu equally similarly
w podobny sposób likewise similarly

podobno pɔˈdɔbnɔ
wyraz komunikujący, że mówiący dystansuje się od wyrażanego sądu, nie jest pewien co do jego prawdziwości; jak mówią, jak się zdaje allegedly reportedly supposedly

podobny pɔˈdɔbnɨ adj
(geometria) mający swoje części w proporcji do części innej figury; similar
wyglądający prawie tak samo, mający zbliżony wygląd similar alike

podolog n
specjalista od chorób stóp i paznokci podiatrist

podologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się diagnozą i leczeniem chorób stóp oraz stawu skokowo-goleniowego; podiatry

podpalenie ˌpɔtpaˈlɛ̃ɲɛ n
umyślne podłożenie ognia mające na celu wywołanie pożaru; arson

podpieracz ścian n
(przenośnie, przenośnia) (rzadki, rzadko używany) (pejoratywnie, pejoratywny) osoba nie tańcząca na imprezach, nie mająca ochoty na włączanie się do działań grupy wallflower

podpierdalać ˌpɔtpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) złośliwie donosić, skarżyć rat on

podpis ˈpɔtpʲis n
wyjaśniający tekst umieszczony pod zdjęciem, wykresem caption
własnoręcznie napisane imię i nazwisko (lub symbol) signature

podpisywać ˌpɔtpʲiˈsɨvaʨ̑ v
składać swój podpis na dokumencie – np. jako akceptację, uwiarygodnienie, poświadczenie sign
pisać swoje imię i nazwisko sign

podpora pɔtˈpɔra n
(architektura, architektoniczny) wąski, wysoki element konstrukcyjny podtrzymujący np. sufit; prop abutment

podpowiadać ˌpɔtpɔˈvʲjadaʨ̑ v
dyskretnie udzielać komuś potrzebnej informacji, której ta osoba nie pamięta lub nie wie prompt

podpuszczka pɔtˈpuʃʧ̑ka n
(biochemia, biochemiczny) (fizjologia, fizjologiczny) (spożywczy) enzym trawienny wchodzący w skład soku żołądkowego, powodujący ścinanie się białka mleka, używany w mleczarstwie do produkcji serów; rennet

podpułkownik ˌpɔtpuwˈkɔvʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) stopień oficerski, w Wojsku Polskim bezpośrednio poprzedzający pułkownika, a powyżej stopnia majora; lieutenant colonel

podrabiać v
wykonywać kopię czegoś mającą uchodzić za oryginał forge make a duplicate

podrodzina n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) subfamilia, takson (grupa taksonomiczna) pośredni pomiędzy rodziną a rodzajem; subfamily

podrywać pɔdˈrɨvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zagadywać osobę przeciwnej płci i starać się zainteresować ją sobą; uwodzić pick up

podrzucać pɔḍˈʒuʦ̑aʨ̑ v
rzucać coś w górę na niezbyt dużą wysokość throw toss
zostawiać coś komuś ukradkiem plant

podrzutek pɔḍˈʒutɛk n
dziecko opuszczone przez rodziców i podrzucone obcym ludziom changeling waif

podrzynać v
ciąć, rżnąc od spodu slit

podrząd n
(biologia, biologiczny) (systematyka) kategoria systematyczna niższa od rzędu suborder

podrzędny pɔḍˈʒɛ̃ndnɨ adj
(gramatyka) występujący w związku zależności jako element podporządkowany elementowi nadrzędnemu subordinate
zajmujący w stosunku do innych niższą pozycję mediocre second-rate

podróż ˈpɔdruʃ n
długotrwałe przemieszczanie się z jednego miejsca do drugiego journey trip travel

podróż poślubna n
podróż odbywana przez parę nowożeńców honeymoon

podróżniczek ˌpɔdruʒʲˈɲiʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia svecica, mały, eurazjatycki ptak występujący na terenach wilgotnych; bluethroat

podróżnik pɔdˈruʒʲɲik n
ktoś, kto podróżuje, jest w podróży (szczególnie często) traveller voyager traveler journeyer

podróżny pɔdˈruʒnɨ adj
związany z podróżą, dotyczący podróży travel traveler 's traveller 's

podróżny pɔdˈruʒnɨ n
osoba, która podróżuje lub udaje się w podróż traveler traveller

podróżować ˌpɔdruˈʒɔvaʨ̑ v
przebywać drogę w celu odwiedzenia odległego miejsca travel

podręcznik pɔdˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
książka służąca do nauki, podająca wiedzę z jakiejś dziedziny; textbook manual

podsiębierny ˌpɔtʲɕɛ̃mˈbʲjɛrnɨ adj
taki, który pracując bierze, nabiera coś pod siebie undershot

podskakiwać v
(potocznie, potoczny) występować gwałtownie przeciw czemu lub komu fuck with
dokonywać ruchy w górę, wyraźnie odbijając się od podłoża bump bobble bop bump along joggle jounce
powiększać się szybko i znacznie shoot up skyrocket soar
szybko podnosić się, wykonywać drgania start
wykonywać skok niezbyt wysoko hop skip bounce caper capriole jump

podstawa pɔtˈstava n
to, na czym coś stoi base
pewna zasada, baza teoretyczna base

podstawa prawna pɔtˈstava ˈpravna n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny, który narzuca, umożliwia lub wyjaśnia konkretne zachowanie w danej sytuacji legal base

podstawowy ˌpɔtstaˈvɔvɨ adj
główny, elementarny basic

podstęp ˈpɔtstɛ̃mp n
przemyślane działanie mające na celu oszukanie kogoś ruse trick

podstępnie pɔtˈstɛ̃mpʲɲɛ adv
w sposób podstępny insidiously

podstępny pɔtˈstɛ̃mpnɨ adj
będący fortelem, przebiegłym działaniem crafty designing sneaky wily
działający przebiegle, skrycie, z chytrymi intencjami deceitful insidious malicious

podsumowanie n
krótkie, ogólne przedstawienie jakiejś sprawy aperçu precis recap résumé summation

podszewka pɔṭˈʃɛfka n
cienka tkanina wszyta po wewnętrznej stronie ubrania lining

podsłuch ˈpɔtswux n
przechwytywanie i monitorowanie komunikacji elektronicznej, radiowej lub telefonicznej bugging wiretapping
urządzenie, którym wykonywany jest podsłuch (1.1) lub (1.2); bug wire wiretap

podtlenek pɔtˈːlɛ̃nɛk n
(chemia, chemiczny) związek różnych pierwiastków z tlenem suboxide

podtrzymywać ˌpɔtṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
trzymać kogoś lub coś, nie dać komuś, czemuś upaść, być podporą czegoś underpin

podtyp n
(biologia, biologiczny) (systematyka) w systematyce takson niższy od typu subphylum

poduszeczka ˌpɔduˈʃɛʧ̑ka n
miniaturowa poduszka do wbijania igieł lub szpilek pincushion
miękka podkładka z tuszem do nasączania stempli pillow

poduszka pɔˈduʃka n
spodnia, miękka część końców palców ludzi i zwierząt pillow
umieszczony w pudełeczku kawałek materiału nasycony tuszem lub wodą, przeznaczony do zwilżania przykładanych do niego pieczątek lub palca pillow
worek wypełniony miękkim materiałem używany jako część pościeli lub w celach dekoracyjnych; pillow cushion

poduszka powietrzna pɔˈduʃka pɔˈvʲjɛṭʃna n
(motoryzacja) rodzaj poduszki zabezpieczającej kierowcę lub pasażera przed skutkami wypadku drogowego, w momencie zderzenia wypełniającej się błyskawicznie gazem; element pasywnego systemu bezpieczeństwa w samochodzie; airbag

poduszkowiec ˌpɔduˈʃkɔvʲjɛʦ̑ n
pojazd wodno-lądowy unoszący się nad podłożem na poduszce powietrznej; hovercraft ACV air-cushion vehicle

podwijać pɔdˈvʲijäʨ̑ v
zginać coś - zawijać część materiału / rzeczy do / za krawędź roll up

podwiązka pɔdˈvʲjɔ̃w̃ska n
opaska lub taśma elastyczna podtrzymująca pończochę, skarpetkę; garter

podwodny pɔdˈvɔdnɨ adj
będący pod powierzchnią wody; odbywający się pod wodą, w całkowitym zanurzeniu subaqueous underwater

podwozie pɔdˈvɔʑɛ n
(lotnictwo, lotniczy) dolna część samolotu umożliwiająca jego postój oraz toczenie się po ziemi; landing gear undercarriage
(motoryzacja) dolna część pojazdu z układem jezdnym i kierowniczym; chassis

podwyżka pɔdˈvɨʃka n
cena, o którą zostało podwyższone uposażenie increase
podniesienie się ceny, kosztu increase
podniesienie wysokości uposażenia increase

podwyższać pɔdˈvɨʃːaʨ̑ v
osiągać powiększenie w liczbie, osiągać większe nasilenie raise
zwiększyć intensywność czegoś raise
sprawiać, że coś jest wyższe, zwiększać wysokość elevate

podwyższenie n
miejsce podwyższone dais platform
uczynienie wyższym, większym, obfitszym, intensywniejszym bulge conversion

podwójnie adv
w dwójnasób, dwa razy tyle doubly double

podwójny pɔˈdvujnɨ adj
składający się z dwóch jednakowych lub podobnych części double

podwójny podbródek n
warstwy tłuszczu zbierające się na szyi, poniżej właściwego podbródka człowieka, które formując się tworzą wypukłość przypominajacą podbródek double chin

podwójny standard pɔˈdvujnɨ ˈstãndart n
niesprawiedliwe stosowanie odmiennych zasad w podobnych do siebie sytuacjach double standard

podwórko pɔdˈvurkɔ n
przestrzeń przydomowa ogrodzona lub otoczona zabudowaniami yard backyard schoolyard

podwładny pɔdˈvwadnɨ adj
podlegający komuś, pozostający pod czyjąś władzą subordinate

podwładny pɔdˈvwadnɨ n
osoba podległa komuś, czyjś pracownik subordinate underling inferior

podyplomowy ˌpɔdɨplɔ̃ˈmɔvɨ adj
odbywający się po uzyskaniu dyplomu postgraduate

podzespół n
(technologia, technika, techniczny) części zmontowane ze sobą component componentry gang hardware sub-assembly subassembly subset
podgrupa subgroup team unit

podział ˈpɔʥ̑aw n
podzielenie czegoś na dwie lub więcej części division

podzielnica n
(technologia, technika, techniczny) (maszynoznawstwo) przyrząd umożliwiający podział kąta pełnego lub okręgu koła na dowolną liczbę części równych części i obrót przedmiotu o pewien określony kąt; stosowany przy skrawaniu metali; indexing head

podzielny adj
(matematyka, matematyczny) taki, który daje się podzielić bez reszty przez konkretną liczbę divisible
dający się podzielić distributable dividable partible

podzielony ˌpɔʥ̑ɛˈlɔ̃nɨ adj
taki, na którym dokonano podziału, rozbito na kilka części divided

podziemny pɔdʲˈʑɛ̃mnɨ adj
znajdujący się pod powierzchnią ziemi underground subterranean

podziw ˈpɔʥ̑if n
zdumienie połączone z uznaniem, zachwytem admiration

podziwiać pɔˈʥ̑ivʲjäʨ̑ v
darzyć podziwem admire marvel look up miracle wonder

podzwrotnikowy adj
leżący w pobliżu zwrotnika, właściwy dla strefy zwrotnika subtropical

podążać pɔˈdɔ̃w̃ʒaʨ̑ v
(książkowy) iść, jechać, pośpieszać w danym kierunku follow go

podłoga pɔdˈwɔɡa n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże floor

podłość ˈpɔdwɔɕʨ̑ n
cecha tego, co podłe; cecha tych, którzy są podli wickedness

podłoże pɔdˈwɔʒɛ n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) pożywka dla bakterii; medium
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) wierzchnia warstwa ziemi pod uprawę soil
przyczyna grounds
spodnia warstwa base bedrock

podłużny pɔdˈwuʒnɨ adj
wąski, o wydłużonym kształcie elongated

podły ˈpɔdwɨ adj
pozbawiony skrupułów, postępujący nieuczciwie w sposób świadomy, celowy, popełniający czyny haniebne, zasługujący na potępienie i pogardę despicable mean
wynikający z czyjejś niegodziwości mean

podświadomie ˌpɔtʲɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
w sposób podświadomy subconsciously

podświadomość n
(psychologia, psychologiczny) element życia psychicznego, który nie jest poddawany kontroli świadomości; subconsciousness subconscious

podżebrze n
(anatomia, anatomiczny) część jamy brzusznej pod żebrami hypochondrium

podżegać v
wzniecać negatywne uczucie lub czyny wobec kogo lub czego incite instigate

poemat n
(literacko) dłuższy utwór pisany wierszem opisujący ciąg wątków lub refleksji poem
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny oparty na motywie literackim, przeznaczony na orkiestrę symfoniczną tonepoem

poeta pɔˈɛta n
literat piszący wiersze, tworzący poezję poet

poetycki ˌpɔɛˈtɨʦ̑ʲci adj
związany z poezją poetic poetical

poezja pɔˈɛzʲja n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) działalność literacka obejmująca wiersze, twórczość poetycką poetry

poezja konkretna pɔˈɛzʲja kɔ̃ŋˈkrɛtna n
kierunek artystyczny łączący elementy poezji i sztuk wizualnych; concrete poetry pattern poetry shape poetry

pofatygować ˌpɔfatɨˈɡɔvaʨ̑ v
zadać sobie trud dotarcia gdzieś lub zrobienia czegoś take the trouble to go

poganin pɔˈɡãɲĩn n
osoba wyznająca religię inną niż jedna z monoteistycznych, abrahamowych (jak chrześcijaństwo, islam, judaizm) heathen pagan

pogarda pɔˈɡarda n
uczucie niechęci, poczucie wyższości wobec kogoś lub czegoś contempt disdain scorn

pogardliwie ˌpɔɡarˈdlʲivʲjɛ adv
w sposób pogardliwy; z pogardą, bez szacunku contemptuously scornfully

pogardliwy ˌpɔɡarˈdlʲivɨ adj
wyrażający pogardę contemptuous disdainful scornful

pogardzać v
traktować kogoś lub coś z pogardą contemn despise

pogawędka ˌpɔɡaˈvɛ̃ntka n
krótka, lekka rozmowa chat chitchat

pogański pɔˈɡãj̃sʲci adj
związany z pogaństwem pagan

pogaństwo pɔˈɡãj̃stfɔ n
często (pejoratywnie, pejoratywny) określenie zazwyczaj używane przez wyznawców religii monoteistycznych (judaizmu, chrześcijaństwa i islamu) na określenie wyznawania religii niechrześcijańskich, głównie politeistycznych lub animalistycznych paganism heathenism

pogląd ˈpɔɡlɔ̃nt n
sąd, opinia na określony temat; view

pogoda pɔˈɡɔda n
chwilowy stan atmosfery weather

pogoda pod psem pɔˈɡɔda pɔt‿ˈpsɛ̃m n
zła, brzydka pogoda lovely weather for ducks

pogodny pɔˈɡɔdnɨ adj
(książkowy) pełen spokoju, wesoły, odznaczający się pogodą ducha serene buoyant cheerful jocund jovial pleasant
odznaczający się ładną pogodą, brakiem opadów sunny

pogonić kota pɔˈɡɔ̃ɲiʨ̑ ˈkɔta v
(potocznie, potoczny) zmusić kogoś do wysiłku, do zrobienia czegoś knock some heads together

pogranicze ˌpɔɡrãˈɲiʧ̑ɛ n
obszar przy granicy dzielącej przestrzenie borderland frontier marches

pogrom ˈpɔɡrɔ̃m n
masowe zabójstwo ludności należącej do tej samej grupy np. narodowościowej, etnicznej, religijnej pogrom

pogromca n
ten, kto kogoś lub coś zwyciężył, pokonał suppressor vanquisher
treser dzikich zwierząt tamer

pogrzeb ˈpɔɡʒɛp n
uroczyste pogrzebanie zmarłego w ziemi funeral burial

pogrzebacz n
narzędzie w kształcie pręta zakończonego hakiem, służące do podnoszenia fajerek w piecu i przekładania węgli w jego palenisku; poker fire iron

pogrzebowy ˌpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
związany z pogrzebem, pochówkiem funeral

pogróżka pɔˈɡruʃka n
groźba, zapowiedź zrobienia komuś czegoś złego, postraszenie kogoś karą, wyrządzeniem krzywdy, zemstą itp. threat

pogórze pɔˈɡuʒɛ n
(geografia, geograficzny) pagórkowaty obszar u podnóża pasma górskiego; foothill piedmont

pogłos n
(fizyka, fizyczny) wywołane działaniem fal odbitych w pomieszczeniu zamkniętym, przedłużenie czasu trwania danego dźwięku aftersound

pogłoska pɔˈɡwɔska n
rozpowszechniana wiadomość, której autentyczność jest niepewna, niesprawdzona rumour hearsay rumor

pogłębiarka n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) jednostka pływająca przeznaczona do pogłębiania akwenów morskich lub śródlądowych; dredger dredging

poinformować v
udzielić informacji, powiadomić o czymś inform

pointer ˈpɔjntɛr n
rasa psów myśliwskich; pies należący do tej rasy; pointer

pointylizm n
(sztuka) technika malarska polegająca na równomiernym pokrywaniu powierzchni obrazu drobnymi punktami czystych kolorów; pointillism

poić ˈpɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
podawać napój water give a drink poić ktoś wino to ply somebody with wine

pojawiać się pɔˈjavʲjäʨ̑‿ɕɛ v
stawać się widocznym, jawnym appear emerge turn up come up occur

pojazd ˈpɔjast n
maszyna mogąca przemieszczać się sama lub z pomocą zwierząt pociągowych; vehicle
(potocznie, potoczny) samochód vehicle

pojałtański adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z ustaleniami konferencji jałtańskiej, będący jej następstwem post-Yalta

pojeb ˈpɔjɛp n
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) człowiek działający irracjonalnie, idiotycznie; ktoś „pojebany” lub kogo „pojebało” dickwad fucker fuckwad

pojechać pɔˈjɛxaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o środkach lokomocji, transportu: wyruszyć w drogę w jakimś kierunku; odjechać z miejsca, gdzie się zatrzymał go
udać się dokądś jakimś pojazdem, lub na zwierzęciu go

pojednanie n
akt zgody dokonany, by zażegnać trwający konflikt concilation conciliation eirenicon irenicon rapprochement reconcilement reconciliation

pojedynczo ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɔ adv
samemu, w pojedynkę, oddzielnie individually

pojedynczy ˌpɔjɛˈdɨ̃n͇ʧ̑ɨ adj
taki, który jest tylko jeden; osobny individual single isolated

pojedynek n
dawna metoda rozwiązywania zatargów honorowych polegająca na walce dwóch przeciwników używających broni siecznej lub palnej w obecności sekundantów duel
walka, spór między dwiema stronami bout

pojemnik pɔˈjɛ̃mʲɲik n
zbiornik (naczynie, skrzynia, kosz itp.), w którym przechowywane są materiały, towary, przedmioty, substancje container

pojemność pɔˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
parametr zbiornika lub naczynia określający, ile cieczy, gazu lub materiałów sypkich może się w nim zmieścić capacity

pojemność życiowa pɔˈjɛ̃mnɔʑʥ̑ ʒɨˈʨ̑ɔva n
(medycyna, medyczny) największa objętość powietrza, jaką człowiek może wydmuchać z płuc po maksymalnym wdechu; vital capacity

pojmować pɔjˈmɔvaʨ̑ v
rozumieć apprehend comprehend grasp

pojutrze pɔˈjuṭʃɛ adv
za dwa dni, dwa dni po dniu dzisiejszym the day after tomorrow day after tomorrow

pojęcie pɔˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
termin, określenie, hasło, nazwa czegoś istniejącego tylko w myśli term

pojęcie pierwotne n
(matematyka, matematyczny) fundamentalne pojęcie matematyczne, traktowane jako niedefiniowalne językiem teorii; primitive notion

pokarm ˈpɔkarm n
pożywienie organizmów żywych danego gatunku (w szczególności człowieka); aliment food

pokaz ˈpɔkas n
prezentacja jakichś umiejętności, przedmiotów itp. exhibition display show

pokazywać ˌpɔkaˈzɨvaʨ̑ v
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach pomiarowych: wskazywać wartość wielkości mierzonej display indicate
dawać możliwość zobaczenia czegoś show demonstrate display
demonstrować, dawać komuś możliwość nauczenia się poprzez wykonywanie danej czynności demonstrate
wskazywać w jakimś kierunku point
wykonywać ruchy informujące kogoś o czymś demonstrate show

poker ˈpɔkɛr n
(termin karciany) gra hazardowa, w różnych odmianach, polegająca na uzyskaniu najlepszej kombinacji kart w ręku w stosunku do przeciwników; poker

pokojowiec n
(historia, historyczny, historycznie) służący dworski servant valet

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ adj
dotyczący porozumienia lub zgody amicable peaceful pacific peacable
o spokojnym usposobieniu amicable pacific peacable peaceful
w okresie pokoju non-violent peacetime
związany z pomieszczeniem indoor of room

pokojowy ˌpɔkɔˈjɔvɨ n
osoba odpowiedzialna za utrzymanie porządku w pokoju valet

pokolenie ˌpɔkɔˈlɛ̃ɲɛ n
grupa ludzi lub zwierząt będących mniej więcej w tym samym wieku generation
członkowie rodziny, będący mniej więcej w tym samym wieku i pełniący te same funkcje (dziadkowie, rodzice, dzieci) generation
grupa ludzi żyjących w tych samych czasach, będących świadkami podobnych wydarzeń generation

pokonywać ˌpɔkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
odnosić zwycięstwo nad kimś beat defeat
radzić sobie z jakimiś przeszkodami, dalekim dystansem overcome

pokora pɔˈkɔra n
cecha tego, kto się nie pyszni, jest skromny humility

pokorny adj
nie wywyższający się, skromny humble

pokrewieństwo ˌpɔkrɛˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) (biologia, biologiczny) podobieństwo właściwości affinity
(przenośnie, przenośnia) odczuwane podobieństwo poglądów i charakteru do kogoś rapport similarity
relacja łącząca osoby posiadające wspólnego przodka kinship

pokrewny pɔˈkrɛvnɨ adj
mający wspólne pochodzenie kindred
wykazujący podobieństwo do kogoś lub czegoś pod jakimś względem related akin cognate congenial

pokroić v
podzielić coś poprzez krojenie slice up

pokrywa pɔˈkrɨva n
przedmiot służący do nakrywania, przykrywania czegoś cover

pokrywać pɔˈkrɨvaʨ̑ v
(handel, handlowy) płacić, zapewniać całkowite finansowanie danej części cover cap defray
(zootechnika, zootechniczny) zapładniać cap cover impregnate
nanosić coś na coś cover cap

pokrzywa pɔˈkʃɨva n
(botanika, botaniczny) jednoroczna roślina zielna lub bylina z rodzaju (1.1), o ząbkowatych liściach pokrytych parzącymi włoskami nettle

pokrzywka pɔˈkʃɨfka n
(medycyna, medyczny) zmiany na skórze w postaci swędzących bąbli, będące objawem uczulenia; nettle-rash
(potocznie, potoczny) zabawa dziecięca polegająca na mocnym uchwycie oburącz czyjejś ręki i przekręceniu zaciśniętych dłoni w przeciwnych kierunkach, wywołując uczucie pieczenia chinese burn

pokrótce pɔˈkrutʦ̑ɛ adv
mówiąc w skrócie briefly

pokrętność n
cecha czegoś, co jest pokrętne, trudne do zrozumienia i zawiłe evasiveness

pokusa pɔˈkusa n
trudne do opanowania pragnienie temptation seduction allurement bait enticement inducement

pokuta pɔˈkuta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przyjęta dobrowolnie lub narzucona kara za grzechy; expiation

pokutny pɔˈkutnɨ adj
związany z pokutą, dotyczący pokuty penitential

pokutować ˌpɔkuˈtɔvaʨ̑ v
odprawiać pokutę atone

pokwitowanie ˌpɔkfʲitɔˈvãɲɛ n
potwierdzenie odbioru czegoś receipt

pokój ˈpɔkuj n
(budownictwo) część mieszkania, izba room chamber
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) stan panujący między dwoma narodami, bez działań wojennych, bez wypowiedzenia wojny peace
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pakt kończący wojnę peace
(przestarzałe, przestarzały) spokój peace
(turystyka, turystyczny) pomieszczenie wynajęte w hotelu room

pokój dwuosobowy n
pokój przeznaczony dla dwóch osób, najczęściej z jednym łóżkiem double room

pokój gościnny ˈpɔkuj ɡɔɕˈʨ̑ĩnːɨ n
w mieszkaniu: duży pokój, salon living room

pokój jednoosobowy ˈpɔkuj ˌːɛdnɔːsɔˈbɔvɨ n
pokój przeznaczony dla jednej osoby, z jednym łóżkiem single room

pokój nauczycielski n
(szkolnictwo, szkolny) pomieszczenie na terenie szkoły zarezerwowane dla nauczycieli staffroom

pokład ˈpɔkwat n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) każde poziome pokrycie kadłuba statku; deck
warstwa określonej kopaliny zalegająca pomiędzy warstwami innych kopalin layer
wnętrze samolotu lub statku kosmicznego board

pokładełko n
(zoologia, zoologiczny) narząd w postaci cienkiej wydłużonej rureczki, służący do składania jaj, występujący u samic wielu gatunków owadów, a także u samic drugich przedstawicieli fauny; ovipositor

pokłon ˈpɔkwɔ̃n n
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pochylenie obrazu w procesji katolickiej na Kaszubach; bow
niskie pochylenie głowy lub całego tułowia na znak oddania czci bow greeting

pokłosie pɔˈkwɔɕɛ n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) skutek czyjegoś działania aftermath outcome result
kłosy zboża, które pozostały po żniwach na ściernisku gleanings

polacca n
(historia, historyczny, historycznie) (marynarka) śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego; polacre polacca

polana pɔˈlãna n
pozbawione drzew miejsce w lesie; clearing glade

polano pɔˈlãnɔ n
(przestarzałe, przestarzały) kawał drewna przeznaczony na opał log

polar ˈpɔlar n
(włókiennictwo) lekka i bardzo ciepła dzianina używana do szycia ubrań, szczególnie sportowych i turystycznych; polar fleece

polarny pɔˈlarnɨ adj
właściwy terenom podbiegunowym lub znajdujący się na tych terenach polar

polatucha ˌpɔlaˈtuxa n
(zoologia, zoologiczny) Pteromys volans, gatunek gryzonia z rodziny wiewiórkowatych, występuje w tajdze od Finlandii po Sachalin i Kamczatkę; flying squirrel

polder ˈpɔldɛr n
(geografia, geograficzny) depresyjny teren nadmorski stale osuszany i otoczony wydmami lub groblami w celu zabezpieczenia przed zalaniem, występujący głównie w Holandii i w Niemczech polder
(geografia, geograficzny) obszar nadrzeczny będący naturalnym terenem zalewowym polder

pole ˈpɔlɛ n
(geometria) miara płaskiej powierzchni ograniczonej; area field
część ziemi przeznaczona pod uprawę; field
(fizyka, fizyczny) obszar działania sił; field
miejsce do wypełnienia w formularzu, krzyżówce, na planszy, w formularzu elektronicznym field
(matematyka, matematyczny) funkcja przyporządkowująca każdemu punktowi przestrzeni skalar, wektor, bądź tensor field

pole bitwy ˈpɔlɛ ˈbʲitfɨ n
miejsce, w którym odbyła/odbywa się bitwa, walka lub starcie battlefield battleground

pole elektryczne ˈpɔlɛ ˌːlɛkˈtrɨʧ̑nɛ n
(fizyka, fizyczny) pole fizyczne, stan przestrzeni, w której na ładunek elektryczny działa siła; electric field

pole minowe n
(wojskowość, wojskowy) obszar pokryty minami; minefield mine field

pole namiotowe ˈpɔlɛ ˌnãmʲjɔˈtɔvɛ n
(turystyka, turystyczny) teren specjalnie przystosowany do biwakowania pod namiotami, dostępny dla turystów; camp site camp-site campsite

pole ryżowe n
podtopiony obszar, na którym uprawia się ryż paddy field rice paddy

polecać pɔˈlɛʦ̑aʨ̑ v
dawać kogoś lub coś pod czyjąś opiekę commend entrust
mówić komuś, co ma zrobić, wydawać komuś polecenie order tell
przedstawiać kogoś lub coś w korzystnym świetle recommend

polecenie ˌpɔlɛˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
zaprotegowanie kogoś recommendation

polecony ˌpɔlɛˈʦ̑ɔ̃nɨ n
(potocznie, potoczny) przesyłka rejestrowana, przyjęta za potwierdzeniem nadania i doręczana adresatowi za pokwitowaniem odbioru recorded delivery

polegać pɔˈlɛɡaʨ̑ v
na czymś działać według jakiejś reguły, zasady consist
na czymś opierać się na czymś, ufać czemuś trust
na kimś ufać komuś, być pewnym jego zachowania depend

polepszać pɔˈlɛpʃaʨ̑ v
zmieniać coś na lepsze improve
zmieniać się na lepsze, stawać się lepszym, poprawiać się improve

polerować ˌpɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) nanosić poprawki w celu ulepszenia czegoś refine
czyścić, nadawać czemuś połysk przez pocieranie polish burnish

polewa pɔˈlɛva n
(kulinaria) zastygła, słodka masa na pieczywie glaze icing
(technologia, technika, techniczny) barwna powłoka dekorująca ceramikę kolorem i połyskiem graze

polewaczka n
(potocznie, potoczny) pojazd techniczny, który spłukuje wodą ulice street sprinkler

poli-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na wielość, mnogość czegoś multi- poly-

poliamoria ˌpɔlʲi<sup>j</sup>ãˈmɔrʲja n
(socjologia, socjologiczny) zaangażowanie w związek miłosny z więcej niż jedną osobą jednocześnie za zgodą i wiedzą wszystkich osób tworzących dany związek; polyamory

poliamoryczny adj
(socjologia, socjologiczny) dotyczący poliamorii polyamorous

poliandria ˌpɔlʲiˈ<sup>j</sup>ãndrʲja n
forma poligamii, w której kobieta jest zamężna jednocześnie z dwoma lub więcej mężczyznami; polyandry

poliandryczny adj
dotyczący poliandrii polyandrous

polibazyt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady siarkosoli; polybasite

polichromia n
(sztuka) rodzaj barwnego malowidła naściennego polychrome
(sztuka) rodzaj malarskiego zdobnictwa rzeźb i rzemiosła polychrome
(sztuka) zdobienie ścian i przedmiotów techniką polichromiczną polychromy

policja pɔˈlʲiʦ̑ʲja n
instytucja państwowa mająca za zadanie ochronę obywateli przed przestępcami, wykrywanie przestępstw itp.; police

policja drogowa n
(administracja) formacja policyjna zajmująca się nadzorem nad ruchem na drogach publicznych traffic police

policjant pɔˈlʲiʦ̑ʲjãnt n
funkcjonariusz policji policeman police officer

policjantka ˌpɔlʲiˈʦ̑ʲjãntka n
kobieta, która pracuje w policji policewoman

policyjny ˌpɔlʲiˈʦ̑ɨjnɨ adj
związany z policją curfew police

policzalny adj
taki, który daje się policzyć countable

policzek pɔˈlʲiʧ̑ɛk n
(anatomia, anatomiczny) każde z dwóch miejsc na twarzy pod okiem, obok nosa cheek
(przenośnie, przenośnia) obraza slap in the face
uderzenie otwartą dłonią w policzek (1.1) bitch slap slap in the face

polifagia n
(biologia, biologiczny) nadmierne zwiększenie łaknienia, wzmożony apetyt polyphagia

polifenol n
(biochemia, biochemiczny) występujący w roślinach organiczny związek chemiczny wykazujący działanie przeciwutleniające i zmniejszające ryzyko wystąpienia chorób układu krwionośnego i raka; polyphenol

poligamia ˌpɔlʲiˈɡãmʲja n
(socjologia, socjologiczny) związek małżeński z wieloma osobami polygamy

poligamiczny adj
(socjologia, socjologiczny) (zoologia, zoologiczny) dotyczący poligamii polygamous

poligamista n
mężczyzna praktykujący poligamię polygamist

poliglota ˌpɔlʲiˈɡlɔta n
osoba znająca i biegle się posługująca wieloma językami polyglot

poligon pɔˈlʲiɡɔ̃n n
(geodezja, geodezyjny) obszar ograniczony liniami prostymi traverse
(przestarzałe, przestarzały) (matematyka, matematyczny) wielobok polygon
wydzielony obszar służący do ćwiczeń wojskowych fire ground range

poligraficzny adj
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) związany z poligrafią, dotyczący poligrafii polygraphic

poligynia ˌpɔlʲiˈɡɨ̃ɲja n
forma poligamii, w której mężczyzna jest żonaty jednocześnie z dwiema lub więcej kobietami; polygyny

polimat n
uczony o wszechstronnej, encyklopedycznej wiedzy polymath

polimer n
(chemia, chemiczny) substancja chemiczna o bardzo dużej masie cząsteczkowej, składająca się z merów; polymer

polimeryzacja ˌpɔlʲĩmɛrɨˈzaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) proces chemiczny, w wyniku którego ze związków o małej masie cząsteczkowej (monomerów) powstają związki o dużej masie cząsteczkowej (polimery); polymerization

polinezyjski adj
(geografia, geograficzny) dotyczący Polinezji Polynesian

polip ˈpɔlʲip n
(medycyna, medyczny) patologiczny, łagodny rozrost błony śluzowej, np. esicy, nosa lub macicy; polyp
(zoologia, zoologiczny) osiadła forma morfologiczna parzydełkowców; polyp

polipektomia ˌpɔlʲipɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg usunięcia polipa; polypectomy

polipropylen n
(chemia, chemiczny) termoplastyczny polimer syntetyczny; polypropylene

poliptyk n
(sztuka) praca artystyczna składająca się z wielu części tworzących jedno dzieło, w szczególności typ wieloczęściowej nastawy ołtarzowej charakterystyczny dla późnego gotyku; polyptych

polis ˈpɔlʲis n
(historia, historyczny, historycznie) typ organizacji państwa w starożytnej Grecji, który obejmował ośrodek miejski wraz z przyległymi obszarami; polis

polistyren ˌpɔlʲiˈstɨrɛ̃n n
(chemia, chemiczny) polimer z grupy poliolefin otrzymywany w procesie polimeryzacji styrenu; polystyrene

poliszynel ˌpɔlʲiˈʃɨ̃nɛl n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) typ komicznej postaci z francuskiego commedia dell'arte – z garbem, w charakterystycznej czarnej masce z haczykowatym nosem; Punch Punchinello

politechniczny adj
dotyczący politechniki, związany z politechniką polytechnic

politechnika ˌpɔlʲiˈtɛçɲika n
uczelnia wyższa o statusie uniwersyteckim i profilu technicznym; Technical University University of Technology

politeistyczny ˌpɔlʲitɛ<sup>j</sup>iˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z politeizmem, właściwy politeizmowi i/lub politeistom polytheistic

politeizm ˌpɔlʲiˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielobóstwo, kult wielu bogów; polytheism

politolog n
specjalista w dziedzinie politologii political scientist

politologia ˌpɔlʲitɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się ogólnie pojętą polityką; political science

politowanie n
(książkowy) współczucie, litość, często połączone z lekceważeniem lub pobłażliwością sympathy

politycznie adv
w sposób dotyczący polityki politically

polityczny ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑nɨ adj
dotyczący polityki, związany z polityką, nastawiony na osiągnięcie korzyści w polityce political

polityk pɔˈlʲitɨk n
osoba zajmująca się polityką politician

polityka pɔˈlʲitɨka n
całokształt działań jakiejś grupy, partii politycznej lub organizacji związanych z dążeniem do zdobycia i utrzymania władzy; politics
system odgórnie wprowadzonych zasad policy

polka ˈpɔlka n
(choreografia, choreograficzny) czeski taniec ludowy; polka

polo ˈpɔlɔ n
(sport, sportowy) gra drużynowa rozgrywana konno, w której za pomocą długich kijów dąży się do umieszczenia drewnianej kuli w bramce przeciwnej drużyny; polo

polon ˈpɔlɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny promieniotwórczy o symbolu Po i liczbie atomowej 84; polonium

polonez pɔˈlɔ̃nɛs n
(choreografia, choreograficzny) tradycyjny, ludowy taniec polski w metrum 3/4; polonaise
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyczna forma oparta o polonez (1.1); polonaise

polonista ˌpɔlɔ̃ˈɲista n
nauczyciel języka polskiego Polish teacher

polonizacja n
nadawanie czemuś polskiego charakteru lub właściwości Polonisation Polonization
narzucanie lub przyswajanie kultury polskiej i języka polskiego; Polonisation Polonization

polowanie ˌpɔlɔˈvãɲɛ n
zespół czynności podejmowanych celem wytropienia i zabicia dzikiej zwierzyny hunting

polować pɔˈlɔvaʨ̑ v
brać udział w polowaniu, tropić aby zabić hunt

polski ˈpɔlsʲci adj
odnoszący się do Polski lub Polaków Polish

polski ˈpɔlsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) zachodniosłowiański język używany przez Polaków; Polish

polskość ˈpɔlskɔɕʨ̑ n
cecha tego, co polskie; polski charakter czegoś Polishness

polszczyzna pɔlˈʃʧ̑ɨzna n
(językoznawstwo, językoznawczy) język polski Polish

poltergeist n
niewidzialny duch, hałasujący w nawiedzanym domu poltergeist

polucja pɔˈluʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) mimowolny wytrysk nasienia u mężczyzn podczas snu pollution nocturnal emission

polędwica ˌpɔlɛ̃ndˈvʲiʦ̑a n
(kulinaria) mięso z grzbietu zwierzęcia loin
(spożywczy) (kulinaria) pieczeń lub wędlina z tego mięsa sirloin

pomadka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania ust lipstick

pomagać pɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
ułatwiać komuś jakąś czynność, poprzez branie udziału w niej help assist

pomarańcz pɔ̃ˈmarãj̃n͇ʧ̑ n
kolor pomarańczowy orange

pomarańcza ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a n
(spożywczy) (kulinaria) owoc cytrusowy o pomarańczowej skórce; orange

pomarańcza bergamota ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˌbɛrɡãˈmɔta n
(botanika, botaniczny) Citrus bergamia, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, uprawianej głównie we Włoszech; bergamot bergamot orange

pomarańcza kwaśna ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˈkfaɕna n
(botanika, botaniczny) (zobacz) pomarańcza gorzka sour orange

pomarańcza słodka ˌpɔ̃maˈrãj̃n͇ʧ̑a ˈswɔtka n
(botanika, botaniczny) (zobacz) pomarańcza chińska sweet orange

pomarańczowawy ˌpɔ̃marãj̃n͇ʧ̑ɔˈvavɨ adj
w kolorze podobnym, zbliżonym do pomarańczowego; przypominający kolor pomarańczowy orangish

pomarańczowoskrzydły ˌpɔ̃marãj̃n͇ʧ̑ɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
taki, który ma pomarańczowe skrzydła orange-winged

pomarańczowy ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔvɨ adj
(botanika, botaniczny) (kulinaria) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (spożywczy) dotyczący owoców pomarańczy, zawierający owoce pomarańczy, zrobiony z owoców pomarańczy; (także, też) przypominający je w smaku, zapachu lub wyglądzie orange
mający kolor drugiego pasma tęczy, taki jak kolor owocu pomarańczy itp.; żółty z czerwonym zabarwieniem; orange

pomazaniec n
(książkowy) ktoś wybrany na króla, namaszczony na urząd anointed

pomelo pɔ̃ˈmɛlɔ n
(spożywczy) (kulinaria) owoc pomarańczy olbrzymiej pomelo shaddock

pomenopauzalny ˌpɔ̃mɛ̃nɔpawˈzalnɨ adj
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) następujący po menopauzie postmenopausal

pomiar ˈpɔ̃mʲjar n
(metrologia, metrologiczny) ustalenie wartości pewnej wielkości fizycznej; measurement

pomidor pɔ̃ˈmʲidɔr n
(kulinaria) (spożywczy) owoc pomidora (1.2) tomato
(botanika, botaniczny) Lycopersicon, rodzaj roślin z rodziny psiankowatych; tomato

pomidorowa n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa, której głównym składnikiem są pomidory; często podawana z makaronem, ryżem, kluskami lub w postaci kremu; tomato soup

pomidorowy ˌpɔ̃mʲidɔˈrɔvɨ adj
(kulinaria) zrobiony z owoców pomidora, składający się w większej części z pomidorów tomato

pomidorówka ˌpɔ̃mʲidɔˈrufka n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa pomidorowa; tomato soup

pomierzyć v
włożyć na siebie lub na kogoś wiele czegoś, jedno po drugim, sprawdzając, czy ma odpowiedni rozmiar try on
zmierzyć kolejno wiele rzeczy measure measure out measure up

pomiesiączkowy adj
(medycyna, medyczny) następujący po miesiączce postmenstrual

pomieszczenie ˌpɔ̃mʲjɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(budownictwo) część budynku o określonym przeznaczeniu room accommodation lodging place
(rzeczownik odczasownikowy) od: pomieścić accommodating lodging placing putting

pomijać pɔ̃ˈmʲijäʨ̑ v
nie mówić czegoś, opuścić temat, który chciało lub miało się poruszyć avoid cut out evade leave out omit skip
nie uwzględniać czegoś exclude not take account of omit overlook

pomiędzy pɔ̃ˈmʲjɛ̃nʣ̑ɨ preposition
(zobacz) między in between

pomnik ˈpɔ̃mʲɲik n
rzeźba, posąg utworzony w celu upamiętnienia jakiegoś wydarzenia lub osoby; monument memorial

pomnik przyrody ˈpɔ̃mʲɲik pʃɨˈrɔdɨ n
okaz przyrody (drzewo, skała itp.) prawnie chroniony ze względu na jego walory przyrodnicze, estetyczne lub historyczne; natural monument veteran tree

pomoc ˈpɔ̃mɔʦ̑ n
(sport, sportowy) w piłce nożnej zawodnicy grający między napastnikami a obrońcami midfield
ułatwienie komuś życia lub wykonania określonej czynności help assistance aid

pomocnictwo n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umyślne przestępstwo lub wykroczenie polegające na ułatwieniu innej osobie popełnienia czynu zabronionego; accessory

pomocniczy ˌpɔ̃mɔʦ̑ʲˈɲiʧ̑ɨ adj
stanowiący pomoc dla kogoś lub czegoś adjective auxiliary menial supplementary

pomocnik pɔ̃ˈmɔʦ̑ʲɲik n
osoba do pomocy przy jakiejś pracy helper
pracownik pracujący pod czyimś kierunkiem assistant

pomocny pɔ̃ˈmɔʦ̑nɨ adj
(o osobach) taki, który pomaga w czymś helpful

pomocy pɔ̃ˈmɔʦ̑ɨ interjection
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia help

pomologiczny adj
(agrotechnika, agrotechniczny) związany z pomologią, dotyczący pomologii pomological

pompa ˈpɔ̃mpa n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) silny, ulewny deszcz pomp
maszyna do wymuszania przepływu cieczy lub gazu; pump

pompa ciepła ˈpɔ̃mpa ˈʨ̑ɛpwa n
(fizyka, fizyczny) teoretyczna maszyna cieplna, która wymusza przepływ ciepła z obszaru o niższej temperaturze do obszaru o temperaturze wyższej; heat pump

pompejańczyk n
(historia, historyczny, historycznie) mieszkaniec Pompejów; osoba z tego miasta Pompeian
(historia, historyczny, historycznie) stronnik Gnejusza Pompejusza w toczących się w I w. p.n.e. wojnach domowych Pompeian

pompejański adj
związany z Pompejami, dotyczący Pompejów, pochodzący z Pompejów Pompeian Pompeiian
związany z postacią rzymskiego wodza Gnejusza Pompejusza Pompeian

pompka ˈpɔ̃mpka n
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uginaniu i prostowaniu ramion, wykonywane z dłońmi i palcami stóp opartymi o podłogę; press-up push up

pompon ˈpɔ̃mpɔ̃n n
duża puszysta ozdoba do machania dla czirliderki pom-pom pompom pompon
przyszywana ozdoba z włóczki w formie puszystej kulki; bobble pompon pom-pom toori

pomponik n
(zdrobniale) mały pompon bobble

pompować v
wtłaczać dokądś pump pump up
wydobywać skądś pump

pomrów błękitny n
(zoologia, zoologiczny) Bielzia coerulans, ślimak z rodziny pomrowiowatych, osiągający długość 100–140 mm; Carpathian blue slug blue slug

pomurnik pɔ̃ˈmurʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Tichodroma muraria, niewielki ptak z rodziny kowalikowatych; wallcreeper

pomysł ˈpɔ̃mɨsw̥ n
myśl zawierająca plan działania lub rozwiązanie jakiegoś problemu idea

pomysłowo ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔ adv
w sposób pomysłowy creatively inventively resourcefully

pomysłowość ˌpɔ̃mɨˈswɔvɔɕʨ̑ n
dodatnia cecha intelektu charakteryzująca się zdolnością do tworzenia nowych pomysłów, projektów i koncepcji, byciu pomysłowym i pełnym inwencji twórczej inventiveness

pomysłowy ˌpɔ̃mɨˈswɔvɨ adj
mający wiele pomysłów ingenious inventive imaginative

pomywacz n
pracownik zajmujący się zmywaniem naczyń dishwasher

pomyłka pɔ̃ˈmɨwka n
błąd w rozumowaniu lub w postępowaniu mistake error
połączenie telefoniczne nawiązane z niewłaściwym abonentem wrong number

pomyśleć pɔ̃ˈmɨɕlɛʨ̑ v
myśleć przez jakiś czas, zastanawiając się nad czymś think
wziąć coś pod uwagę, zadbać o coś, zająć się czymś think
zdać sobie sprawę z czegoś, uświadomić sobie coś think

pomyślnie pɔ̃ˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
w sposób sprzyjający, zgodny z czyimiś pragnieniami, oczekiwaniami advantageously at a good price favourably

pomyślność pɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
sprzyjający los, korzystny bieg wydarzeń prosperity success wellbeing hapiness well-being

pomścić v
odpłacić komuś złem za zło, którego się dopuścił avenge

ponad ˈpɔ̃nat preposition
…tworzący konstrukcję opisującą położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia above over
…tworzący konstrukcję opisującą relację większości w stosunku do jakiejś wielkości beyond above over

ponadprzeciętny adj
większy lub lepszy od przeciętnego above average

ponadto pɔ̃ˈnatːɔ particle
nawiązuje do poprzedniego kontekstu wypowiedzi i wprowadza nową informację na omawiany już temat besides furthermore moreover

poncz n
(kulinaria) napój z wymieszanych różnych rodzajów alkoholi, soków owocowych i innych składników; punch

ponczo ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɔ n
(etnografia, etnograficzny) wierzchnie okrycie z czworobocznego kawałka tkaniny z wyciętym pośrodku otworem na głowę, pierwotnie noszone przez Indian w Ameryce Łacińskiej; poncho

poniedziałek ˌpɔ̃ɲɛ̇ˈʥ̑awɛk n
pierwszy dzień tygodnia; Monday

ponieważ pɔ̃ˈɲɛvaʃ conjunction
…wyrażający przyczynę czegoś z takiego powodu, że… because since for 'cause

ponieść v
niosąc coś lub kogoś udać się gdzieś carry
zostać obarczonym bear suffer sustain

poniżać v
uwłaczać czyjejś godności humiliate
upokarzać samego siebie degrade oneself stoop

poniżej pɔ̃ˈɲiʒɛj preposition
niżej w stosunku do jakiegoś punktu odniesienia below

ponosić v
zostawać obciążonym czymś bear incur suffer sustain

ponowny pɔ̃ˈnɔvnɨ adj
występujący po raz kolejny fresh new renew repeat second

ponton ˈpɔ̃ntɔ̃n n
nadmuchiwana łódź o płaskim dnie; pontoon

pontyfik n
(przenośnie, przenośnia) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) papież lub inny wyższy duchowny pontiff
(starożytność) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan w starożytnym Rzymie, który należał do kolegium czuwającego nad formalną stroną kultu religijnego; pontiff

pontyfikalnie adv
w sposób zgodny z pontyfikałem pontifically

pontyfikalny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany ze sprawowanymi przez papieża lub biskupa obrzędami, liturgią pontifical

pontyfikat ˌpɔ̃ntɨˈfʲikat n
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) urząd sprawowany przez pontyfika w starożytnym Rzymie pontificate
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa; pontificate

pontyfikał ˌpɔ̃ntɨˈfʲikaw n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) księga liturgiczna używana przez katolickich biskupów; pontifical

ponuro pɔ̃ˈnurɔ adv
…od przym. → ponury gloomily

ponury pɔ̃ˈnurɨ adj
pełen smutku, przygnębienia gloomy mournful

ponętny adj
wzbudzający pożądanie, bardzo atrakcyjny attractive enticing fetching

pooperacyjny adj
(medycyna, medyczny) następujący po operacji postoperative

pop pɔp n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kapłan Cerkwi prawosławnej lub greckokatolickiej orthodox priest
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odmiana muzyki rozrywkowej, rytmiczna i melodyjna, wykorzystująca zwykle instrumenty elektroniczne pop

pop-art n
kierunek w sztuce współczesnej nawiązujący do kultury masowej drugiej połowy XX wieku, oddający obraz cywilizacji wielkomiejskiej, tworzący m.in. kompozycje z przedmiotów codziennego użytku; pop-art

poparcie pɔˈparʲʨ̑ɛ n
pomoc, akceptacja, wsparcie otrzymywane od kogoś support

popcorn n
prażona kukurydza popcorn

popelina ˌpɔpɛˈlʲĩna n
(włókiennictwo) rodzaj tkaniny o splocie płóciennym; poplin

popełnić pɔˈpɛwʲɲiʨ̑ v
(żartobliwie) stworzyć marny utwór (np. literacki) perpetrate
zrobić coś złego commit perpetrate make a mistake

popielniczka ˌpɔpʲjɛlʲˈɲiʧ̑ka n
otwarty pojemnik służący do strząsania do niego popiołu z papierosa; ash-tray ashtray

popielnik n
(botanika, botaniczny) cyneraria cineraria common ragwort
(technologia, technika, techniczny) zbiornik pod komorą paleniskową pieca lub kotła; ash pan ash pit ashpan ashpit

popierać pɔˈpʲjɛraʨ̑ v
udzielić komuś swojego poparcia, pomagać komuś w działaniu, osiąganiu czegoś endorse

popiersie pɔˈpʲjɛrʲɕɛ n
(sztuka) rzeźbiarskie lub malarskie przedstawienie postaci od tułowia w górę; bust

popijać v
pić małymi łykami, wolno sip
pić po przełknięciu czegoś wash down
(potocznie, potoczny) pić nierzadko alkohol tipple

popiół ˈpɔpʲjuw n
szary proch pozostający po spaleniu czegoś ash ashes

poporodowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący po porodzie, związany z okresem po porodzie postnatal postpartum

popołudnie ˌpɔpɔˈwudʲɲɛ n
okres pomiędzy południem a wieczorem afternoon

poprawa pɔˈprava n
zmiana stanu czegoś na lepszy; ulepszenie, poprawienie correction improvement

poprawiać pɔˈpravʲjäʨ̑ v
czynić coś lepszym, doskonalszym amend
regulować lub ustawiać coś adjust
usuwać błędy, np. z tekstu correct

poprawka n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) formalna propozycja zmiany procedowanego w parlamencie aktu prawnego amendment
skorygowanie czegoś alteration correction modification adjustment patch
wersja tekstu revision

poprawnie pɔˈpravʲɲɛ adv
w sposób poprawny, zgodny z poprawnością lub określoną zasadą/przepisem correctly

poprawność n
zgodność z normami correctness

poprawność polityczna pɔˈpravnɔɕʨ̑ ˌpɔlʲiˈtɨʧ̑na n
norma językowa zalecająca w tzw. dyskursie publicznym unikanie określeń i zwrotów, które mogą urazić, obrazić, naruszyć godność osób, o których się wypowiadamy czy z którymi polemizujemy; political correctness

poprawny pɔˈpravnɨ adj
zgodny z poprawnością, z normą lub zasadami, nie mający błędów, nie wykraczający poza określoną normę correct right

poprzeczka pɔˈpʃɛʧ̑ka n
(sport, sportowy) belka układana na stojakach do skoków wzwyż i skoków o tyczce crossbar
(sport, sportowy) poprzeczna belka łącząca górne końce pionowych słupków bramki crossbar
belka albo listwa umocowana w poprzek czegoś crossbeam

poprzedni pɔˈpʃɛdʲɲi adj
taki, który był uprzednio (w czasie) last
taki, który poprzedza (w kolejności) previous former preceding

poprzednik n
ten, który zajmował się daną sprawą lub był w określonym miejscu poprzednio precursor predecessor
(językoznawstwo, językoznawczy) pierwsza, podrzędna część okresu warunkowego protasis
coś poprzedzającego inną rzecz antecedent

poprzedzać pɔˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
być, poruszać się przed kimś, czymś antecede come before go before precede

poprzesuwać v
przesunąć większą liczbę czegoś move around

poprzez ˈpɔpʃɛs preposition
…dołączający obszar, przez który z trudem ktoś/coś przemieszcza się across through throughout thru
…dołączający osobę, instytucję lub rzecz, z której ktoś/coś korzysta; której ktoś używa; za pomocą czegoś, za pośrednictwem czegoś by through

popręg ˈpɔprɛ̃ŋk n
zakładany pod brzuchem konia pas przytrzymujący siodło; girth

populacja ˌpɔpuˈlaʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) podstawowa jednostka ekologiczna oznaczająca wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie population
(socjologia, socjologiczny) ogół ludzi żyjących w tym samym czasie na danym terenie population
(statystyka, statystyczny) zbiór jednostek na temat których wyciągane są wnioski poprzez analizę próby statystycznej population

popularność ˌpɔpuˈlarnɔɕʨ̑ n
bycie powszechnie znanym i lubianym, ogólne uznanie i rozgłos popularity

popularny ˌpɔpuˈlarnɨ adj
taki, który jest stworzony, przedstawiony w sposób przystępny i zrozumiały dla ogółu popular common well-known widespread
taki, który jest używany powszechnie, znany ogółowi społeczeństwa popular widespread common well-known

popularyzacja ˌpɔpularɨˈzaʦ̑ʲja n
upowszechnianie nauki, sztuki, wiedzy o czymś popularization

popularyzator ˌpɔpularɨˈzatɔr n
osoba zajmująca się popularyzowaniem, upowszechnianiem, czynieniem czegoś znanym, popularnym popularizer

popularyzatorstwo ˌpɔpularɨzaˈtɔrstfɔ n
(książkowy) działalność popularyzatorska, czynienie czegoś powszechnie znanym i uznawanym popularizing

popularyzowanie ˌpɔpularɨzɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: popularyzować popularizing

popularyzować ˌpɔpularɨˈzɔvaʨ̑ v
czynić coś powszechnie znanym, rozpowszechniać coś, propagować popularize

populistyczny ˌpɔpulʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) związany ze spełnianiem oczekiwań większości społeczeństwa w celu uzyskania jego poparcia, zdobycia lub utrzymania władzy, bez względu na koszty i realność składanych obietnic populist

populizm pɔˈpulʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) popieranie idei politycznych i ekonomicznych, które są w danym momencie najbardziej popularne w celu łatwego zdobycia poparcia bez zwracania uwagi na rzeczywistą możliwość zrealizowania obietnic, zwłaszcza pod kątem finansowym; populism

popychadło n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba wykorzystywana w społeczności lub miejscu pracy drudge stooge

popychać v
przemieszczać coś, pchając to hustle push shove

popyt ˈpɔpɨt n
(ekonomia, ekonomiczny) ilość dóbr i usług, którą konsumenci są w stanie nabyć po określonej cenie i w określonym czasie demand

popęd n
(fizyka, fizyczny) wektorowa wielkość fizyczna określająca działanie siły w danym przedziale czasu Imp J impulse
(psychologia, psychologiczny) wewnętrzny mechanizm motywacyjny, uwarunkowany biologicznie, służący zaspokajaniu podstawowych potrzeb i przetrwaniu organizmu drive instinct
nieopanowana potrzeba czegoś, nagła chęć impulse urge

popędliwy adj
charakteryzujący się popędliwością, porywczością, impulsywnością fiery hasty hotheaded impetuous impulsive irascible

por pɔr n
(botanika, botaniczny) Allium porrum L., dwuletnia roślina uprawna z rodziny czosnkowatych; leek
bardzo mały otwór pore

pora ˈpɔra n
pewien okres, czas trwania czegoś time
stosowny moment, właściwa chwila na jakąś czynność moment time

pora dnia n
określona część doby time of day

pora roku ˈpɔra ˈrɔku n
okres, w którym na skutek ruchu Ziemi i zmian jej oświetlenia występują zbliżone warunki klimatyczne, wpływające na wegetację roślin i zwierząt; season

pora sucha ˈpɔra ˈsuxa n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) jedna z dwóch pór roku w klimacie podzwrotnikowym charakteryzująca się bardzo niskimi opadami atmosferycznymi; dry season

porada pɔˈrada n
konsultacja u specjalisty (np. lekarza, prawnika) advice consultation counsel
wskazówka, zalecenie komuś czegoś advice

poradzić pɔˈraʥ̑iʨ̑ v
udzielić komuś rady, wskazówki advise
pokonać trudności, rozwiązać problemy deal handle
zasięgnąć czyjejś rady consult

poranek pɔˈrãnɛk n
pora dnia następująca po nocy morning

poranny pɔˈrãnːɨ adj
taki, który ma miejsce o poranku morning

porażenie n
(medycyna, medyczny) całkowita utrata funkcji ruchowej paralysis
(medycyna, medyczny) zaburzenie pracy układu nerwowego dające liczne objawy ubytkowe palsy shock stroke

porażka pɔˈraʃka n
poważne niepowodzenie failure
przegrana bitwa defeat

porcelana ˌpɔrʦ̑ɛˈlãna n
masa ceramiczna służąca do wyrobu delikatnych naczyń stołowych lub ozdób; porcelain china
wyroby z porcelany (1.1) crockery

porcja ˈpɔrʦ̑ʲja n
określona ilość (płynu, pokarmu, leku) przeznaczona np. do spożycia, użycia part

porfir ˈpɔrfʲir n
(geologia, geologiczny) wulkaniczna lub żyłowa skała magmowa zawierająca prakryształy; porphyry

pornografia ˌpɔrnɔˈɡrafʲja n
wizerunek osób lub przedmiotów, wywołujący podniecenie seksualne; pornography porn porno

pornograficzny ˌpɔrnɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z pornografią, dotyczący pornografii pornographic

pornos ˈpɔrnɔs n
(potocznie, potoczny) film pornograficzny porn

pornozemsta n
rozpowszechniane intymnych zdjęć lub filmów bez zgody osoby, którą przedstawiają, zwykle, aby ukarać ją za nieudany związek revenge porn

poronienie ˌpɔrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) przedwczesne zakończenie ciąży wskutek wydalenia obumarłego zarodka lub płodu; miscarriage spontaneous abortion

porowatość n
cecha tego, co jest porowate, co ma pory porosity

porozmawiać ˌpɔrɔzˈmavʲjäʨ̑ v
przeprowadzić rozmowę have a chat talk

porozumienie ˌpɔrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
dokument potwierdzający uzgodnione warunki agreement covenant entente settlement
uzgodnienie, zgoda agreement deal
wzajemne zrozumienie understanding

port pɔrt n
(informatyka, informatyczny) miejsce w urządzeniu do podłączenia innych urządzeń; port
(potocznie, potoczny) miasto z portem (1.1) harbour port
port lotniczy: port (1.1) przeznaczony dla samolotów, helikopterów i innych statków powietrznych airport
wyznaczone miejsce, wyposażone w odpowiednią infrastrukturę, umożliwiające załadunek i wyładunek statków wodnych; port harbour

port de bras n
(choreografia, choreograficzny) odpowiednie ułożenie i ruch rąk w tańcu, balecie port de bras

portable adj
(informatyka, informatyczny) o programie: przeznaczony dla przenośnych pamięci masowych, nie wymagający instalowania portable

portal ˈpɔrtal n
(architektura, architektoniczny) ozdobne obramowanie otworu drzwiowego; portal
(informatyka, informatyczny) rozbudowany internetowy serwis informacyjny – ogólny lub poświęcony wąskiej tematyce; portal web portal

porter ˈpɔrtɛr n
(kulinaria) styl piwa charakteryzujący się ciemną barwą i wysoką zawartością ekstraktu oraz alkoholu; porter

portfel ˈpɔrtfɛl n
najczęściej skórzany przedmiot o spłaszczonym kształcie służący do przechowywania pieniędzy, kart płatniczych, biletów i innych dokumentów (jak np. dowód osobisty, legitymacja) wallet billfold

portfolio n
(sztuka) teczka z dokumentacją działalności artystycznej portfolio

portier ˈpɔrtʲjɛr n
(urzędowy) osoba pełniąca służbę przy wejściu do budynku (instytucji, hotelu, itp.) janitor doorkeeper

portobello n
(kulinaria) określenie dużej pieczarki dwuzarodnikowej portobello mushroom

portorykański adj
związany z Portorykiem (państwem lub wyspą) albo Portorykańczykami Puerto Rican

portrecista ˌpɔrtrɛˈʨ̑ista n
artysta (malarz, rysownik, fotografik) wykonujący portrety portraitist

portret ˈpɔrtrɛt n
dzieło plastyczne przedstawiające konkretną osobę lub grupę osób portrait
(przenośnie, przenośnia) charakterystyka postaci (zwłaszcza literackiej) portrait

portret pamięciowy ˈpɔrtrɛt ˌpãmʲjɛ̇̃ɲˈʨ̑ɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) portret osoby wykonany według wskazówek świadka, który tę osobę widział; używany zwłaszcza do odtwarzania wyglądu nieznanych sprawców przestępstw; facial composite identikit

portugalski ˌpɔrtuˈɡalsʲci adj
odnoszący się do państwa Portugalia, wywodzący się z Portugalii, związany z Portugalią Portuguese

portyk n
(architektura, architektoniczny) przednia część budowli przed wejściem głównym, z rzędem kolumn; portico

porucznik pɔˈruʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) jeden z oficerskich stopni wojskowych; First Lieutenant

poruczyć pɔˈruʧ̑ɨʨ̑ v
powierzyć, polecić, oddać z zaufaniem komuś swoje sprawy lub cenną rzecz commit

poruszać pɔˈruʃaʨ̑ v
wprawiać coś w ruch move

poruszać się jak słoń w składzie porcelany pɔˈruʃaʨ̑‿ɕɛ ˈjak ˈswɔ̃ɲ ˈf‿skwaʥ̑ɛ ˌpɔrʦ̑ɛˈlãnɨ v
zachowywać się w sposób niedelikatny, poruszać się niezgrabnie, niezręcznie, niszcząc delikatne rzeczy be like a bull in a china shop

porwanie pɔˈrvãɲɛ n
działanie podjęte w celu uprowadzenia kogoś lub czegoś; wywiezienie kogoś lub czegoś, a następnie przetrzymywanie (często w ukryciu) kidnapping abduction hijacking grab

poryw n
gwałtowne uczucie lub zapał flush outburst
nagły, mocny ruch czy uderzenie siły natury gust

porywacz pɔˈrɨvaʧ̑ n
człowiek, który dokonał porwania, uprowadził (porwał) kogoś kidnapper
człowiek, który uprowadził środek transportu z pasażerami hijacker

porywać pɔˈrɨvaʨ̑ v
uprowadzać kogoś lub coś wbrew czyjejś woli kidnap hijack

porywać się z motyką na słońce v
zabierać się za coś, czego nie jest się w stanie zrobić bite off more than one can chew

porywczy pɔˈrɨfʧ̑ɨ adj
taki, którego reakcje lub zachowanie jest gwałtowne impulsive impetuous

porzeczka pɔˈʒɛʧ̑ka n
(botanika, botaniczny) Ribes, rodzaj roślin z rodziny agrestowatych; currant

porzeczka krwista pɔˈʒɛʧ̑ka ˈkr̥fʲista n
(botanika, botaniczny) Ribes sanguineum, gatunek krzewu ozdobnego należący do rodziny agrestowatych; flowering currant red-flowering currant

porzucać pɔˈʒuʦ̑aʨ̑ v
opuszczać kogoś lub coś; zostawiać, odchodzić od kogoś lub czegoś abandon desert forsake leave

porządek pɔˈʒɔ̃ndɛk n
kolejność czegoś order
stan, w którym jest czysto, coś jest ułożone według jakiegoś planu order
(matematyka, matematyczny) uogólnienie pojęć "mniejszy-większy" na zbiory niekoniecznie złożone z liczb order
porządki czynność sprzątania, porządkowania cleanup

porządkowy ˌpɔʒɔ̃ntˈkɔvɨ adj
znajdujący się w jakimś porządku, kolejności ordinal

porządnie pɔˈʒɔ̃ndʲɲɛ adv
w sposób porządny, przyzwoity decently respectably

porządny pɔˈʒɔ̃ndnɨ adj
dobrze urządzony, wykonany; solidny solid
lubiący porządek tidy
mocny, duży, intensywny heavy severe
uczciwy, dobry, szlachetny, prawy, czysty decent

poród ˈpɔrut n
(fizjologia, fizjologiczny) zakończenie ciąży, wydanie dojrzałego płodu z organizmu matki; childbirth

porównanie ˌpɔruvˈnãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: porównać comparison
konstrukcja semantyczna i figura retoryczna, w której cechy jednego przedmiotu zestawione są z cechami innego; comparison

porównawczy adj
opierający się na porównaniu comparative

porównywalny adj
na tyle podobny do czegoś, że można go z tym porównać, zestawić comparable

porównywać ˌpɔruvˈnɨvaʨ̑ v
zestawiać ze sobą rzeczy lub osoby w celu znalezienia ich cech wspólnych lub różnic compare

poręczny pɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
dostosowany do kształtu ręki i wygodny w użyciu handy

poręczyciel n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ktoś, kto poręcza czyjeś wierzytelności guarantor bondsman

posada pɔˈsada n
miejsce pracy dające stały dochód post

posadzić pɔˈsaʥ̑iʨ̑ v
umiejscowić na czymś place position put seat set sit
umieścić sadzonki w ziemi plant pot

posadzka pɔˈsaʦ̑ka n
wierzchnia warstwa podłogi; flooring

posag ˈpɔsak n
rzeczy, które panna dostawała dawniej od rodziców, kiedy wychodziła za mąż dowry

posca n
(kulinaria) (historia, historyczny, historycznie) rodzaj lemoniady z octu winnego, wody i miodu przyprawionego kolendrą; pospolity, codzienny napój w starożytnym Rzymie posca

poseł ˈpɔsɛw n
członek Sejmu lub innego parlamentu; Congressman M.P. member of parliament
dyplomata wysłany do innego państwa z oficjalną misją envoy

posiadacz pɔˈɕadaʧ̑ n
ktoś, kto coś ma, posiada owner proprietor holder possessor bearer occupant

posiadanie ˌpɔɕaˈdãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: posiadać possession ownership

posiadać pɔˈɕadaʨ̑ v
(książkowy) o człowieku: być właścicielem czegoś o dużej wartości possess own have

posiadłość pɔˈɕadwɔɕʨ̑ n
teren i zabudowania należące do kogoś estate property casa possession

posiniaczony adj
pokryty siniakami (zwykle po upadku albo pobiciu) black and blue bruised

posiłek pɔˈɕiwɛk n
(kulinaria) coś do zjedzenia, pożywienia się meal repast

posoczniczy adj
(medycyna, medyczny) związany z posocznicą, dotyczący posocznicy septic

pospieszny adj
będący lub czyniony w pośpiechu, tj. szybko expeditious hasty hurried
działający lub przemieszczający się szybciej od innych fast
odbywający się lub dokonywany zbyt prędko, przedwcześnie overhasty precipitant precipitate precipitative precipitous previous

pospieszny n
autobus lub pociąg pospieszny fast train

pospolicie adv
powszechnie, ogólnie generally

pospolity ˌpɔspɔˈlʲitɨ adj
jeden z wielu, zwyczajny vulgar common commonplace trivial
wszędzie lub powszechnie spotykany, często się zdarzający, powszechnie znany vulgar common commonplace

posrebrzać pɔˈsrɛbʒaʨ̑ v
pokrywać coś warstwą srebra silver coat with silver silver-plate

post pɔst n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dobrowolna rezygnacja ze spożywania niektórych lub wszystkich pokarmów i z rozrywek; fast
czas obowiązywania postu (1.1) fast
(informatyka, informatyczny) (slangowo) wiadomość na grupie dyskusyjnej lub forum post

post scriptum ˈpɔst ˈskrʲiptũm n
zakończenie listu z uwagami na inny temat lub luźno związanymi z samą treścią listu, oddzielone wyraźnie od głównej części; postscript

post- pɔst prefix
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający występowanie po czymś lub bycie późniejszą formą czegoś post-

postanowienie ˌpɔstãnɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
coś, co zostało postanowione; decyzja, konkretny zamiar decision

postapokaliptyczny adj
taki, który nastąpił po apokalipsie, wydarzeniu katastroficznym post-apocalyptic postapocalyptic

postawa pɔˈstava n
czyjaś budowa ciała posture
odruchowo przyjmowana pozycja stojąca; posture
każda pozycja ciała pose position posture
sposób zachowania attitude manner
typowy dla danego człowieka stosunek do czegoś; attitude manner

postawić pɔˈstavʲiʨ̑ v
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) o żaglach: sprawić aby zaczęły pracować hoist
o stopniach szkolnych: dopisać nowy stopień do ocen danego ucznia give
podnieść do góry, przywrócić lub nadać komuś lub czemuś postawę stojącą erect raise
sformułować coś, wystąpić z czymś lay down make pose raise
stawiając, umieścić coś lub kogoś na czymś put
wybudować, wznieść jakąś budowlę, konstrukcję build erect put up
wyłożyć pieniądze jako stawkę w grze, loterii, zakładach itp. bet on
zapłacić za kogoś, zwłaszcza w kawiarni, restauracji itp. pay for
zbudować coś na czyjąś cześć erect
przeciwstawić się komuś, okazać upór, nieprzejednaną postawę oppose stand up to

postać ˈpɔstaʨ̑ n
bohater utworu literackiego, filmu character
określenie istoty, wyglądu, sylwetki figure being
zewnętrzna forma, kształt czegoś form

posterunek ˌpɔstɛˈrũnɛk n
miejsce pełnienia straży lub służby post

postimpresjonista n
(sztuka) artysta czerpiący z dokonań impresjonizmu, który jednak wypracował indywidualne style w malarstwie końca XIX wieku postimpresionist

postindustrialny ˌpɔstʲĩnduˈstrʲjalnɨ adj
odnoszący się do epoki/czasów/społeczeństwa następującego po epoce przemysłowej post-industrial

postkolonialny adj
związany z postkolonializmem, dotyczący postkolonializmu post-colonial postcolonial

postkomunistyczny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący postkomunizmu, okresu po upadku komunizmu w danym państwie post-communist

postkomunizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres po upadku komunizmu w państwach bloku komunistycznego; post-communism postcommunism

postmodernista ˌpɔstmɔdɛrʲˈɲista n
osoba związana z postmodernizmem, działająca w nurcie postmodernizmu; współtwórca postmodernizmu postmodernist

postny adj
związany z postem lenten

postować v
(neologizm) zamieszczać post w Internecie post

postprodukcja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) etap produkcji filmu między filmowaniem, a premierą, w którym przetwarza się surowy materiał filmowy dodając efekty komputerowe, ścieżkę dźwiękową, napisy itp. post-production postproduction

postrzegać pɔˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
widzieć coś w dany sposób, mieć na jakiś temat określone zdanie perceive

postrzygacz n
robotnik strzygący owce shearer

postsekularyzm n
(filozofia, filozoficzny) dziedzina filozofii, która zajmuje się badaniem relacji między religią a nowoczesną filozofią, kulturą i społeczeństwem; postsecularism

poststalinowski ˌpɔststalʲĩˈnɔfsʲci adj
dotyczący okresu po upadku stalinizmu post-Stalinist

postulant pɔˈstulãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kandydat do zakonu, odbywający w nim okres próbny postulant

postulat pɔˈstulat n
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) teza, która nie wymaga udowodnienia i stanowi podstawę w dalszym wnioskowaniu; postulate
(oficjalnie) żądanie, wniosek, propozycja, życzenie demand postulate requirement

postulować ˌpɔstuˈlɔvaʨ̑ v
proponować lub domagać się czegoś postulate

postój ˈpɔstuj n
przerwa podczas jazdy, podróży stopover

postęp ˈpɔstɛ̃mp n
rozwój, osiągnięcie kolejnego etapu progress advance advancement

postępowanie ˌpɔstɛ̃mpɔˈvãɲɛ n
określony prawem uporządkowany ciąg czynności urzędowych organu wykonującego zadania publiczne (sądu, administracji, prawodawcy) conduct

postępować ˌpɔstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
dokonywać postępu advance
działać, czynić coś; wykonywać postępowanie proceed act

postępowość n
cecha tego, co postępowe; cecha tych, którzy są postępowi progressiveness

postępowy ˌpɔstɛ̃mˈpɔvɨ adj
wyrażający postęp; też: będący zwolennikiem postępu progressive

posunięcie ˌpɔsũˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(szachy, pojęcie szachowe) ruch bierką, pionem, figurą w szachach, warcabach i innych grach planszowych move

posuwać v
(wulgarnie, wulgaryzm) odbywać stosunek seksualny jako osobnik aktywny fuck tonk wax
przemieszczać co do przodu, sunąc to move move forward shove shuffle
znacznie zwiększać nasilenie jakiegoś stanu lub czynu advance get on overstep progress
odsuwać się, aby zrobić miejsce komu move over
osiągać wyższy poziom progress
stawać się śmiałym, by coś zrobić not stop short at
zmieniać wolno swoje położenie inch move along

posyłać v
polecać komuś udanie się gdzieś dla załatwienia czegoś send
kierować coś dokądś szybkim ruchem send
przekazywać za pośrednictwem send mail

poszczególny adj
postrzegany indywidualnie (a nie jako członek swojej grupy) individual particular

poszerzać pɔˈʃɛʒaʨ̑ v
robić coś szerszym, obszerniejszym widen broaden

poszkodowany ˌpɔʃkɔdɔˈvãnɨ n
osoba, która ucierpiała w wyniku wypadku lub innego nieszczęśliwego zdarzenia aggrieved sufferer victim

poszlaka pɔˈʃlaka n
fakt nieudowodniony, który jednak przemawia za określoną interpretacją czegoś trace indication circumstantial evidence indirect evidence presumptive evidence

poszukiwacz ˌpɔʃuˈcivaʧ̑ n
osoba, która czegoś poszukuje searcher prospector seeker

poszukiwanie ˌpɔʃuciˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: poszukiwać search hunt quest

poszukiwać ˌpɔʃuˈcivaʨ̑ v
starać się coś osiągnąć, zdobyć seek
starać się znaleźć coś ukrytego lub zgubionego look for search seek

poszum n
(książkowy) stały, cichy szum rustle sough

posąg ˈpɔsɔ̃ŋk n
(sztuka) rzeźba przedstawiająca człowieka lub zwierzę statue

posępnie adv
smutno, przygnębiająco dismally bleakly cheerlessly dourly drearily saturninely

posępność n
cecha tego, kto posępny; cecha tego, co posępne bleakness cheerlessness

posępny adj
okazujący smutek lub przygnębienie dismal dreary gloomy grave saturnine
wywołujący przykre uczucia: smutek, przybicie, itp. dour forbidding gloomy

posłaniec pɔˈswãɲɛʦ̑ n
(książkowy) albo (podniośle) osoba posłana przez kogoś w celu przekazania wiadomości albo wykonania jakiejś misji messenger

posłuch n
poddawanie się czyimś wymaganiom obedience
uznawanie czyjego autorytetu authority

posłuchanie n
przyjęcie kogoś (zwykle niższego stopniem) w celu wysłuchania jego próśb, życzeń itp. audience

posługa n
(kościelny) w Kościele urząd powierzany wiernemu świeckiemu dla wypełnienia określonych zadań, przede wszystkim podczas liturgii lub w związku z nią; ministry

posługiwać ˌpɔswuˈɟivaʨ̑ v
(książkowy) używać czegoś przy wykonywaniu jakiejś czynności lub do osiągania jakiegoś celu use

posłuszeństwo n
postawa zgody na wykonywanie cudzych poleceń, rozkazów obedience

posłusznie adv
w sposób posłuszny docilely obediently submissively

posłuszny pɔˈswuʃnɨ adj
spełniający bez protestu polecenia obedient obey

pot pɔt n
wydzielina gruczołów potowych; sweat

potajemny ˌpɔtaˈjɛ̃mnɨ adj
trzymany bądź wykonywany w tajemnicy furtive hugger-mugger

potakiwacz ˌpɔtaˈcivaʧ̑ n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) o kimś, kto nie wychyla się z własnym zdaniem i wszystkim potakuje yes-man yesman

potas ˈpɔtas n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu K i liczbie atomowej 19; potassium

potaż ˈpɔtaʃ n
(chemia, chemiczny) węglan potasu, (K2CO3); potash

potem ˈpɔtɛ̃m adv
później, w chwili następnej then after afterwards

potencjalnie adv
w sposób potencjalny, mogąc wystąpić lub pojawić się w określonych warunkach potentially virtually

potencjalny ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjalnɨ adj
możliwy do zrealizowania, osiągnięcia potential

potencjometr ˌpɔtɛ̃nˈʦ̑ʲjɔ̃mɛtr̥ n
opornik z możliwością zmiany (poprzez zmianę położenia styku na ścieżce oporowej) rezystancji przez użytkownika; potentiometer

poterna n
(dawniej, dawny) podziemny chodnik komunikacyjny w twierdzy postern

potocznie pɔˈtɔʧ̑ʲɲɛ adv
o formie wypowiedzi w sposób codzienny, powszechny, nieformalny, swobodny colloquially

potoczny pɔˈtɔʧ̑nɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) taki, którego używa się na co dzień, w zwykłej rozmowie colloquial quotidian

potok ˈpɔtɔk n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek wodny o wartkim nurcie, płynący skalnym lub kamienistym korytem o dużym spadku; stream
(informatyka, informatyczny) sposób połączenia procesów, tak że wyjście jednego jest wejściem drugiego; ; stream

potomek pɔˈtɔ̃mɛk n
(książkowy) dziecko (w stosunku do rodziców), także dalszy następca (wnuk, prawnuk) descendant offspring scion

potomstwo pɔˈtɔ̃mstfɔ n
(książkowy) dzieci w stosunku do rodziców offspring progeny

potop ˈpɔtɔp n
(przenośnie, przenośnia) duże ilości czegoś flood
powódź powstała na rozległych terenach flood
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wielka powódź opisana w Starym Testamencie (Rdz 6-8), jako kara zesłana przez Boga Flood

potrafić pɔˈtrafʲiʨ̑ v
umieć coś zrobić, wiedzieć, jak coś zrobić be able can

potrawa pɔˈtrava n
posiłek stworzony z jadalnych składników dish

potrawka n
(zdrobniale) od: potrawa fricassee fricassée

potrzask ˈpɔṭʃask n
(łowiectwo, łowiecki) rodzaj pułapki kłusowniczej na zwierzęta w formie ostrych i silnych szczęk zatrzaskujących się po nadepnięciu; foothold trap

potrzeba pɔˈṭʃɛba n
uczucie konieczności wykonania lub zrobienia czegoś need necessity
cel jakiegoś działania need necessity

potrzeba pɔˈṭʃɛba v
tylko jako orzecznik wymagać czegoś, potrzebować czegoś necessity need

potrzeba jest matką wynalazków pɔˈṭʃɛba ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˌvɨ̃naˈlaskuf proverb
to sytuacja skłania do wprowadzania innowacji i ułatwiania sobie życia necessity is the mother of invention

potrzebny pɔˈṭʃɛbnɨ adj
taki, który jest niezbędny w czymś necessary

potrzebny jak wrzód na dupie pɔˈṭʃɛbnɨ ˈjaɡ ˈvʒut na‿ˈdupʲjɛ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) całkowicie zbędny, zupełnie niepotrzebny need something like asshole on elbow

potrzebować ˌpɔṭʃɛˈbɔvaʨ̑ v
mieć potrzebę/pragnienie posiadania/zrobienia czegoś; pragnąć kogoś w jakimś celu need

potrzeby własne pɔˈṭʃɛbɨ ˈvwasnɛ n
(elektryczność) układ urządzeń w elektrowni lub innym zakładzie wytwórczym lub rozdzielczym zapewniający dostarczenie energii niezbędnej do głównego procesu wytwarzania energii house load internal load
wielkość mocy zużywanej przez potrzeby własne (1.1) house load internal load

potrząsać v
wstrząsać czymś wiele razy, poruszać gwałtownie shake

potrójny pɔˈtrujnɨ adj
składający się z trzech jednakowych lub podobnych części triple

potulny adj
łagodny, ustępliwy docile meek

potwierdzenie ˌpɔtfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
pismo, wypowiedź lub podpis, które coś potwierdzają confirmation affirmation acknowledgement corroboration

potwierdzić pɔˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
stwierdzić prawdziwość (autentyczność, istnienie) czegoś, dać potwierdzenie confirm affirm assure support

potwornie adv
niezwykle intensywnie excruciatingly horrendously screamingly
w sposób budzący przerażenie atrociously diabolically direly frighteningly monstrously terribly
w sposób wywołujący odrazę appallingly awful heinously terribly wicked

potworny adj
bardzo brzydki ugly
o negatywnym zjawisku: występujący w dużym nasileniu horrendous
taki, który budzi przerażenie, strach dire horrible

potwór ˈpɔtfur n
straszny stwór monster

potwór z Loch Ness ˈpɔtfur ˈz‿lɔx ˈnɛs n
domniemane, legendarne zwierzę ze szkockiego jeziora; Loch Ness Monster Nessie

potyczka pɔˈtɨʧ̑ka n
niewielkie starcie, walka drobnych oddziałów zbrojnych clash joust skirmish

potykać pɔˈtɨkaʨ̑ v
(dawniej, dawny) walczyć, pojedynkować się joust
(przenośnie, przenośnia) popełniać błąd, postępować niesłusznie stumble
zaczepiać o coś nogą i tracić równowagę lub przewracać się stumble trip

potylica ˌpɔtɨˈlʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) kość potyliczna, kość czaszki, w której znajduje się otwór łączący jamę mózgoczaszki z kanałem kręgowym kręgosłupa; occiput

potyliczny adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący potylicy occipital

potęga pɔˈtɛ̃ŋɡa n
(matematyka, matematyczny) wynik potęgowania; power
coś potężnego power
przeważająca siła i skuteczność power

potęgowanie ˌpɔtɛ̃ŋɡɔˈvãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) działanie dwuargumentowe x^y\;, które dla y\; będącego liczbą naturalną, jest równoważne pomnożeniu y\; liczb (elementów) x\; przez siebie; exponentation

potępiać pɔˈtɛ̃mpʲjäʨ̑ v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) skazywać na potępienie, skazywać na piekło damn
nie pochwalać, ganić kogoś, uznawać kogoś winnym condemn

potępienie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie: utrata zbawienia damnation perdition
wyrok potępiający, wyrażenie silnej dezaprobaty, ostra krytyka condemnation animadversion censure reprehension reprobation

potężny pɔˈtɛ̃w̃ʒnɨ adj
o wielkiej mocy mighty powerful
znacznych rozmiarów big ponderous

pouczać pɔˈ<sup>w</sup>uʧ̑aʨ̑ v
dawać komuś pouczenie, informować kogoś jak należy się zachowywać (jak postępować) admonish sermon

poufały adj
taki, który jest wyrazem zażyłości, bliskich stosunków familiar intimate

poufny pɔˈ<sup>w</sup>ufnɨ adj
tajny, powierzony w sekrecie confidential secret

powab ˈpɔvap n
ogół cech wywołujący miłe wrażenie attraction charm

powaga pɔˈvaɡa n
znaczenie, ważność jakichś spraw lub wydarzeń authority prestige
zrównoważony, opanowany sposób bycia, nieuleganie emocjom gravity seriousness

poważanie ˌpɔvaˈʒãɲɛ n
poszanowanie, szacunek, uznanie, którym darzy się kogoś lub coś deference esteem respect

poważać pɔˈvaʒaʨ̑ v
darzyć szacunkiem, uznaniem respect esteem

poważnie pɔˈvaʒʲɲɛ adv
w sposób poważny seriously

poważny pɔˈvaʒnɨ adj
budzący obawy, groźny dla życia; (także, też) skomplikowany, obarczony dużym ryzykiem serious
o człowieku, sytuacji, opinii itp.: charakteryzujący się powagą serious
mający uznanie u innych osób serious
odpowiedzialny, godny zaufania serious

powiadamiać v
dawać komuś o czymś znać, przekazywać wiadomości notify

powiat ˈpɔvʲjat n
jednostka podziału administracyjnego w Polsce, wchodząca w skład województwa; district

powidła pɔˈvʲidwa n
przetwór robiony głównie ze smażonych śliwek z dodatkiem cukru; plum jam

powiedzenie ˌpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
przysłowie, maksyma, popularne zdanie saying

powiedziałeś A, powiedz B ˌpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑awɛɕ ˈa ˈpɔvʲjɛʣ̑ ˈbɛ proverb
jeśli się coś zaczęło robić, należy rzecz dokończyć you cannot say A without saying B

powiedzieć pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
wyrazić coś słowami, oznajmić say tell

powiedzieć swoje pɔˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˈsfɔjɛ idiom
powiedzieć to, co ma się do powiedzenia; wyrazić dobitnie swoje zdanie, kwestię run one's rhymes

powieka pɔˈvʲjɛka n
kawałek skóry zakrywający oko; eyelid

powielacz pɔˈvʲjɛlaʧ̑ n
(poligrafia) dawne proste urządzenie drukarskie do wykonywania wielokrotnych kopii; duplicating machine
(technologia, technika, techniczny) urządzenie które zwielokrotnia coś multiplier

powiernik pɔˈvʲjɛrʲɲik n
człowiek zaufany, któremu ktoś się zwierza ze swoich spraw osobistych czy tajemnic confidant confident fiduciary repository trustee

powierzać v
wyznawać komuś coś w zaufaniu share
zlecać komu sprawowanie określonej funkcji lub zrobienie czegoś entrust
(podniośle) poddawać się komuś lub czemuś z ufnością submit

powierzchnia pɔˈvʲjɛʃçɲa pɔˈvʲjɛʃçɲɛ n
(geometria) dwuwymiarowy odpowiednik krzywej surface area
(potocznie, potoczny) miara wielkości zbioru na płaszczyźnie, pole powierzchni area
zewnętrzna strona surface
określony obszar, o ograniczonych rozmiarach surface
wierzchnia warstwa masy jakiejkolwiek substancji, cieczy surface

powierzchniowy adj
pojawiający się/występujący na powierzchni superficial surface

powierzchownie ˌpɔvʲjɛʃˈxɔvʲɲɛ adv
w sposób powierzchowny superficially

powierzchowność n
cecha tego, co powierzchowne; cecha tych, którzy są powierzchowni superficiality
wygląd zewnętrzny człowieka appearance

powierzchowny adj
taki, który opiera się na płytkiej, pobieżnej obserwacji, który nie wnika w istotę rzeczy superficial cursory perfunctory slack

powieszenie ˌpɔvʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
jeden ze sposobów wykonywania kary śmierci; hanging

powietrze pɔˈvʲjɛṭʃɛ n
mieszanina gazów, z której składa się atmosfera Ziemi; air
w związkach z przyimkami miejsce ponad ziemią air

powietrzny pɔˈvʲjɛṭʃnɨ adj
związany z powietrzem, dotyczący powietrza aerial airy

powiewać pɔˈvʲjɛvaʨ̑ v
poruszać się na wietrze, falować wave

powieścidło n
(zgrubienie) (pogardliwie) płytka powieść, bez wartości artystycznej novelette

powieściopisarz ˌpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ɔˈpʲisaʃ n
autor powieści novelist

powieść ˈpɔvʲjɛ̇ɕʨ̑ n
(literacko) długi utwór narracyjny opisujący rozbudowany ciąg zdarzeń; zwykle udostępniany w formie książki; novel

powikłanie n
(medycyna, medyczny) schorzenie stanowiące następstwo jakiejś innej choroby, operacji lub sytuacji wymagającej interwencji medycznej complication

powinien pɔˈvʲĩɲɛ̃n modal
musieć should ought
wyrażający coś, co warto, żeby podmiot zrobił should ought
wyrażający coś, czego mówiący spodziewa się po podmiocie should ought

powinność pɔˈvʲĩnːɔɕʨ̑ n
obowiązek wynikający z pełnionej funkcji lub z nakazu moralnego duty obligation

powitanie ˌpɔvʲiˈtãɲɛ n
forma zwrotu grzecznościowego lub gest wykonywany podczas witania się z inną osobą; accost

powiązać v
połączyć jedno z drugim za pomocą węzła join link strap tether
połączyć wiele elementów, faktów w całość associate connect relate
związać pętami poszczególne jednostki bind cojoin concatenate conjoin interlock pinion

powiększać pɔˈvʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
powodować, że coś staje się większe pod względem rozmiarów, ilości enlarge
powodować, że obraz czegoś staje się większy pod względem rozmiarów enlarge magnify

powlekać v
nakładać poszwy, poszewki na pościel change
nakładać powłokę coat

powodować ˌpɔvɔˈdɔvaʨ̑ v
być powodem czegoś, przyczyną cause

powodzenia ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲa interjection
wyraża życzenie udanej pracy, szczęścia good luck

powodzenie ˌpɔvɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
sukces success

powodzianin n
ktoś, kto został poszkodowany podczas powodzi flood victim

powodzić pɔˈvɔʥ̑iʨ̑ v
w formie bezosobowej: być w dobrej sytuacji materialnej, finansowej; być zamożnym, cieszyć się pomyślnością prosper

powojenny adj
taki, który dzieje się po wojnie post-war postwar

powoli pɔˈvɔlʲi adv
wolno, z małą prędkością slowly

powolnie adv
w sposób powolny, wolno languidly ponderously

powolność n
cecha bycia powolnym; właściwość rozwijania się nieśpiesznie slowness

powolny pɔˈvɔlnɨ adj
ociężały w ruchach, mało ruchliwy, denerwująco wolny poky
odbywający się, wykonywany lub przebiegający powoli slow

powozownia n
(architektura, architektoniczny) budynek przeznaczony do przechowywania pojazdów zaprzęgowych; carriage house cart shed remise

powołaniowy adj
odnoszący się do powołania, związany z powołaniem vocational

powrót ˈpɔvrut n
ponowne osiągnięcie tego samego stanu, sytuacji return
wznowienie wykonywania czegoś po przerwie return
ponowne przybycie do tego samego miejsca return comeback homecoming

powróz n
gruby, mocny sznur z plecionego włókna cord halter rope

powrózek n
cienki powróz cord string

powstanie pɔˈfstãɲɛ n
zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy, najczęściej okupacyjnej; insurrection uprising

powstanie warszawskie pɔˈfstãɲɛ varˈʃafsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) działania zbrojne podjęte przez żołnierzy Armii Krajowej na terenie Warszawy i w jej okolicach 1 sierpnia 1944 roku; Warsaw Uprising

powstanie wielkopolskie pɔˈfstãɲɛ ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲcɛ n
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu, które wybuchło 27 grudnia 1918 roku; Greater Poland Uprising

powstaniec pɔˈfstãɲɛʦ̑ n
uczestnik powstania zbrojnego, insurekcji insurgent

powstawać pɔˈfstavaʨ̑ v
wzniecać powstanie, rozpoczynać walkę zbrojną uprise
zaczynać istnieć, być utworzonym, rozpoczętym arise develop stand

powstańczy adj
związany z powstaniem, dotyczący powstania insurgent

powstrzymywać ˌpɔfsṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
pohamowywać kogoś lub coś zapobiegając czemuś hold back constrain curb deter force back hold off
zatrzymywać coś lub kogoś w miejscu stop check hold up
rezygnować ze zrobienia czegoś, nie pozwalać sobie na coś avoid eschew forbear keep refrain

powszechnie pɔˈfʃɛçɲɛ adv
w sposób powszechny commonly generally popularly widely

powszechny pɔˈfʃɛxnɨ adj
dotyczący większości osób, spraw; publiczny, ogólny common widespread
ogólnie stosowany, często używany; codzienny usual

powszedni pɔˈfʃɛdʲɲi adj
codzienny, pospolity, zwykły daily everyday ordinary

powtarzanie jest matką wiedzy ˌpɔftaˈʒãɲɛ ˈjɛst ˈmatkɔ̃w̃ ˈvʲjɛʣ̑ɨ proverb
dzięki powtarzaniu utrwala się wiedzę practice makes perfect

powtarzać pɔˈftaʒaʨ̑ v
mówić lub robić coś kolejny raz; wykonywać czynność, którą już ktoś zrobił repeat reiterate

powtarzać klasę pɔˈftaʒaʨ̑ ˈklasɛ v
po raz kolejny chodzić do tej samej klasy, nie zdając do kolejnej flunk a class

powtórka n
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) przypomnienie sobie materiału edukacyjnego już przerobionego review revision
ponowne wykonanie lub wydarzenie się czegoś repeat replay

powyżej pɔˈvɨʒɛj preposition
więcej niż określona wartość liczbowa over
znajdujący się wyżej czegoś, umieszczony nad czymś above

powód ˈpɔvut n
coś, co uzasadnia podjęcie jakiegoś działania lub zmianę stanu emocjonalnego reason cause
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ten, kto wnosi sprawę cywilną, kto oczekuje skutków prawnych; plaintiff

powódź ˈpɔvuʨ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) zalanie wodą pewnego obszaru; flood
(przenośnie, przenośnia) potok (np. słów), mnogość flood

powój ˈpɔvuj n
(botanika, botaniczny) Convolvulus, liczący około 250 gatunków rodzaj roślin z rodziny powojowatych; bindweed

powóz ˈpɔvus n
czterokołowy pojazd ciągnięty przez konie carriage

powłoka pɔˈvwɔka n
to, co okrywa, powleka jakiś przedmiot coat cover crust

powściągliwość ˌpɔfʲɕʨ̑ɔ̃ŋɡˈlʲivɔɕʨ̑ n
umiejętność panowania nad sobą reserve aloofness restraint

powściągliwy adj
potrafiący zachować opanowanie, mający umiar reserved aloof circumspect demure guarded restrained
świadczący o powściągliwości, dokonany z rozwagą muted

poza ˈpɔza n
postawa, stan ciała w danej chwili pose

poza ˈpɔza preposition
oznaczający, że coś nie znajduje się w jakimś pomieszczeniu, na zewnątrz outside

pozajelitowy adj
(medycyna, medyczny) taki, który pomija jelita, zachodzi poza nimi parenteral

pozajęzykowy ˌpɔzajɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) taki, który nie dotyczy języka, istnieje poza nim paralinguistic

pozamałżeński ˌpɔzãmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odbywający się poza związkiem małżeńskim danej osoby, (także, też) będący rezultatem takiego działania extramarital adulterine extracurricular

pozaparlamentarny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dziejący się, działający poza parlamentem extraparliamentary

pozarządowy ˌpɔzaʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
działający poza rządem non-governmental

pozaziemski adj
pochodzący spoza Ziemi extraterrestrial

pozbawiać pɔˈzbavʲjäʨ̑ v
zabrać, odbierać coś deprive

pozbywać v
odsuwać od siebie free oneself get rid overcome

pozdrawiać pɔˈzdravʲjäʨ̑ v
witać greet

pozdrowienie ˌpɔzdrɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
słowa, gesty wymawiane na powitanie lub pożegnanie greeting

pozer ˈpɔzɛr n
(pejoratywnie, pejoratywny) ktoś nieudolnie charakteryzujący się na coś lub kogoś; imitator wzbudzający zażenowanie poseur

pozew ˈpɔzɛf n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pismo procesowe wszczynające proces cywilny, zawierające żądanie oraz uzasadnienie przytaczające okoliczności faktyczne na poparcie powództwa; claim suit

pozielenieć v
nabrać zielonej barwy turn green

pozimnowojenny adj
taki, który dzieje się po zimnej wojnie post-Cold War

poziom ˈpɔʑɔ̃m n
położenie, układ czegoś względem jakiejś płaszczyzny level
wartość jakiejś mierzalnej wielkości level
stan zaawansowania czegoś, faza rozwoju level phase standard
stopień wykształcenia osoby, stan czyjejś kultury, wiedzy level grade

poziom morza ˈpɔʑɔ̃m ˈːɔʒa n
(geografia, geograficzny) umowny punkt wyjścia do pomiarów wysokości lub głębokości; sea level

poziomica ˌpɔʑɔ̃ˈmʲiʦ̑a n
(kartografia, kartograficzny) linia na mapie łącząca punkty znajdujące się na tym samym poziomie; contour line
(technologia, technika, techniczny) przyrząd do wyznaczania poziomu lub pionu; spirit level

poziomka pɔˈʑɔ̃mka n
(botanika, botaniczny) Fragaria, roślina o jadalnych, czerwonych owocach podobnych do truskawek, tylko mniejszych, rosnąca dziko, przeważnie w lasach, także uprawiana w ogrodach; wild strawberry

poziomka pospolita n
(botanika, botaniczny) Fragaria vesca L., gatunek rośliny z rodziny różowatych, uprawiana w wielu krajach świata, również w Polsce; Alpine strawberry European strawberry fraise des bois wild strawberry woodland strawberry

poziomo adv
równolegle do podłoża horizontally across

poziomy pɔˈʑɔ̃mɨ adj
prostopadły do kierunku siły grawitacji horizontal

poznawać v
dowiadywać się w wyniku doświadczenia lub obserwacji learn

poznać ˈpɔznaʨ̑ v
nawiązać znajomość z kimś become acquaint meet
rozpoznać kogoś lub coś recognise recognize
zdobyć wiedzę o czymś zwłaszcza poprzez bezpośrednie doświadczenie get to know
rozpoznać się wzajemnie recognize one another recognise one another
właściwie kogoś lub coś ocenić see the value of see through
zawrzeć znajomość meet

pozornie adv
sprawiając wrażenie prawdziwego apparently seemingly colourably colorably ostensibly outwardly prima facie

pozorny pɔˈzɔrnɨ adj
nieprawdziwy, ale sprawiający wrażenie prawdziwego apparent ostensible factitious

pozostawać ˌpɔzɔˈstavaʨ̑ v
być dalej takim samym, bez zmian; nie zmieniać się remain stay
zostać w jakimś miejscu, nie ruszać się skądś remain stay
być częścią czegoś; pozostałością, resztą po czymś lub kimś remain stay

pozostawiać wiele do życzenia ˌpɔzɔˈstavʲjäʥ̑ ˈvʲjɛlɛ ˌdɔ‿ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲa v
nie spełniać oczekiwań leave something to be desired to leave a lot to be desired

pozostałość ˌpɔzɔˈstawɔɕʨ̑ n
coś, co zostało w danym miejscu po czymś remains

pozostały ˌpɔzɔˈstawɨ adj
taki, który nie należy do grupy; stanowiący resztę other

pozować pɔˈzɔvaʨ̑ v
przyjmować nieruchomą pozycję do zdjęcia lub obrazu pose

pozwalać pɔˈzvalaʨ̑ v
umożliwiać, sprawiać, że coś staje się możliwe, wykonalne allow
zgadzać się, aby ktoś mógł coś zrobić allow permit let

pozwany pɔˈzvãnɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, przeciw której wniesiono pozew lub wytoczono powództwo defence defendant defense

pozwolenie ˌpɔzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
zgoda na coś lub uprawnienie dotyczące jakiejś czynności lub rzeczy permission

pozycja pɔˈzɨʦ̑ʲja n
konkretne ułożenie ludzkiego ciała position
położenie kogoś lub czegoś w przestrzeni określane za pomocą współrzędnych lub odległości od innych obiektów position
(ekonomia, ekonomiczny) stanowisko kupującego/sprzedającego wobec przewidywanego przez niego przyszłego kursu instrumentu pochodnego wyrażone przez kupno bądź sprzedaż nieposiadanych kontraktów terminowych position

pozycja misjonarska n
(seksuologia, seksuologiczny) klasyczna pozycja seksualna, w której mężczyzna jest na górze, a kobieta pod nim; missionary position missionary missionary sex position

pozyskiwać v
przekonywać do siebie win
stawać się posiadaczem czego win

pozytywnie adv
w sposób pozytywny positively

pozytywny ˌpɔzɨˈtɨvnɨ adj
kierujący się wartościami budzącymi szacunek; o wysokich walorach positive
przychylnie nastawiony positive
przynoszący korzyści positive
z potwierdzoną obecnością w badaniu positive

pozywać v
wnosić przeciwko komuś skargę do sądu sue
wzywać kogoś do stawienia się na procesie jako oskarżony lub świadek sue

pozór ˈpɔzur n
to, co jest widoczne na zewnątrz, nierzadko udane appearance

pozłacać v
pokrywać warstwą złota lub malować na złoty kolor gild

połabski n
język połabski; Polabian

połamania nóg interjection
życzenie powodzenia wyrażone à rebours, mające zaklinać rzeczywistość; zwykle komuś, kto wychodzi na scenę break a leg

połać ˈpɔwaʨ̑ n
(książkowy) duża część jakiegoś obszaru lub jakiejś przestrzeni field stretch sweep

połowa pɔˈwɔva n
jedna z dwóch równych części całości half

połoz ˈpɔwɔs n
(zoologia, zoologiczny) gad z największej rodziny węży; colubrid

położenie ˌpɔwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
miejsce znajdowania się czegoś position location site
warunki, w jakich znajduje się dana osoba lub obiekt situation

położna pɔˈwɔʒna n
pielęgniarka wyszkolona w położnictwie, pomagająca przy odbieraniu porodów midwife

położnica n
kobieta w okresie połogu lying-in woman

położnictwo n
(medycyna, medyczny) gałąź medycyny zajmująca się przebiegiem ciąży, porodu i połogu midwifery obstetrics obstet. tocology tokology
(medycyna, medyczny) oddział szpitalny przeznaczony dla położnic maternity ward obstetrical ward obstetrics

położnik pɔˈwɔʒʲɲik n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się zdrowiem kobiety w okresie ciąży, porodu i połogu accoucheur

położony ˌpɔwɔˈʒɔ̃nɨ participleAdjective
znajdujący się, usytuowany w danym miejscu situated locate

południca n
(mitologia słowiańska) złośliwy i morderczy demon w postaci kobiecej polujący latem na tych, którzy w samo południe przebywali w polu Lady Midday

południe pɔˈwudʲɲɛ n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez lewą rękę przy patrzeniu na zachód; South south
chwila, kiedy Słońce jest najwyżej nad horyzontem w ciągu dnia; godzina dwunasta; noon midday

południk pɔˈwudʲɲik n
(geografia, geograficzny) umowna linia na powierzchni Ziemi łącząca bieguny; meridian

południk zerowy pɔˈwudʲɲiɡ zɛˈrɔvɨ n
(geografia, geograficzny) umowny, początkowy południk od którego liczy się długość geograficzną; prime meridian

południowiec n
osoba z południa, z krajów na południu southerner southron

południowo-wschodni ˌpɔwudʲɲɔvɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
będący na południowym wschodzie southeastern southeast

południowo-zachodni ˌpɔwudʲˈɲɔvɔ zaˈxɔdʲɲi adj
będący na południowym zachodzie southwestern southwest

południowoafrykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Republiki Południowej Afryki South African

południowoamerykański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Ameryki Południowej South American

południowoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Południowej, związany z Europą Południową South European Southern European

południowoindyjski adj
dotyczący południowych Indii South Indian

południowokoreański ˌpɔwudʲˈɲɔvɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei Południowej, państwa na Półwyspie Koreańskim South Korean

południowowietnamski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Południowym, dotyczący Wietnamu Południowego ((oficjalnie) Republika Wietnamu) South Vietnamese

południowy ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ adj
(geografia, geograficzny) mający miejsce na południu, dotyczący południa (kierunek) southern
odbywający się w południe, dotyczący południa (czas) midday noon

południowy wschód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a wschodnim southeast south-east

południowy zachód ˌpɔwudʲˈɲɔvɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między południowym a zachodnim southwest

połykać v
przesuwać pokarm do żołądka w sposób fizjologiczny swallow gulp ingest

połysk ˈpɔwɨsk n
(potocznie, potoczny) błyszczenie się czegoś gloss lustre shine

połyskiwać v
wyróżniać się połyskiem z otoczenia glitter shimmer

połóg ˈpɔwuk n
(medycyna, medyczny) okres po porodzie; childbirth postnatal puerperium

połączenie ˌpɔwɔ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: połączyć connection
(technologia, technika, techniczny) fragment konstrukcji, w którym poszczególne części zespolone są ze sobą mechanicznie abutment

połączony adj
będący na łączach on-line

połączony v
(imiesłów) (przymiotnik) bierny od połączyć connected consolidated coupled joint

pończocha pɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔxa n
obcisła, elastyczna część garderoby, okrywająca nogę; stocking

pościel ˈpɔɕʨ̑ɛl n
wyposażenie łóżka rozkładane do spania – poduszki, prześcieradło, przykrycie bedclothes bedding linen

pościg n
grupa osób biorąca udział w gonitwie pursuers
ściganie kogo lub czego pursuit
(przenośnie, przenośnia) przesadne staranie się, by coś zdobyć pursuit

pościć ˈpɔɕʨ̑iʨ̑ v
przestrzegać postu nakazanego przez religię fast

pośladek pɔˈɕladɛk n
(anatomia, anatomiczny) jeden z dwóch umięśnionych obszarów z tyłu ciała między kręgosłupem a udami; buttock bun cheek

pośladkowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący pośladków natal

poślubić pɔˈɕlubʲiʨ̑ v
wziąć z kimś ślub, ożenić się lub wyjść za mąż marry

pośmiertnie adv
po śmierci posthumously

pośmiertny adj
zrobiony po czyjejś śmierci; zachodzący po śmierci posthumous

pośmiewisko n
drwiny i szyderstwa z kogoś ridicule scoff
obiekt kpin i szyderstw laughing stock

pośpiech ˈpɔɕpʲjɛx n
spieszenie się, robienie czegoś szybko hurry haste rush dash expedition

pośredni pɔˈɕrɛdʲɲi adj
nie odnoszący się do czegoś wprost; nie dotyczący czegoś bezpośrednio indirect

pośrednictwo n
działalność strony trzeciej, która ma na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakiejś sprawy dotyczącej obu stron intermediation

pośredniczyć v
(ekonomia, ekonomiczny) załatwiać transakcje handlowe broker
dążyć do porozumienia stron, działać jako rozjemca mediate intercede

pośrednik n
osoba pośrednicząca, załatwiająca sprawy między jakimiś osobami mediator go-between middleman

pośrednio adv
w sposób pośredni indirectly intermediately obliquely

pośrodku pɔˈɕrɔtku adv
na środku, w środkowym punkcie in the middle

poświęcać pɔˈɕfʲjɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
(książkowy) oddawać coś w ofierze; wyrzekać się czegoś dla czyjegoś dobra sacrifice
zajmować się czymś, zwłaszcza zawodowo, oddawać swój czas jakiemuś celowi devote

pożar ˈpɔʒar n
niekontrolowane rozprzestrzenianie się ognia; fire blaze

pożarny adj
(dawniej, dawny) związany z pożarem lub pożarnictwem fire

pożerać pɔˈʒɛraʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o ludziach: jeść łapczywie gobble
(potocznie, potoczny) o zwierzętach drapieżnych: zjadać coś devour gobble

pożoga n
(książkowy) wielki ogień szerzący się na znacznej przestrzeni, wielki pożar conflagration

pożycie pɔˈʒɨʨ̑ɛ n
(przestarzałe, przestarzały) rodzaj, tryb życia lifestyle
obcowanie cielesne dwojga ludzi carnal intercourse
wspólne życie z kimś cohabitation

pożyczać pɔˈʒɨʧ̑aʨ̑ v
brać coś od kogoś na pewien czas za jego zgodą borrow
dawać coś komuś na pewien czas lend

pożyczka pɔˈʒɨʧ̑ka n
danie komuś albo wzięcie od kogoś na pewien czas pieniędzy lub innych dóbr pod warunkiem ich zwrotu w określonym terminie; (także, też) to, co zostało pożyczone; loan

pożyteczny ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ adj
przynoszący pożytek lub przydatny do czegoś useful

pożyteczny idiota ˌpɔʒɨˈtɛʧ̑nɨ iˈdʲjɔta n
ktoś nieświadomie manipulowany, przyczyniający się do sprawy; useful idiot

pożytek pɔˈʒɨtɛk n
korzyść usefulness

pożywienie ˌpɔʒɨˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
jedzenie, pokarm, strawa food nourishment

pożywny pɔˈʒɨvnɨ adj
posilny, wzmacniający, sycący nutritious nourishing nutritive nutrient nutrimental

pożądanie ˌpɔʒɔ̃nˈdãɲɛ n
pociąg fizyczny; pragnienie obcowania seksualnego z kimś desire craving lust thirst

pożądać pɔˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
bardzo silnie czegoś pragnąć, chcieć desire crave
czuć silny pociąg fizyczny do kogoś; czuć pożądanie desire crave

pożądliwość n
cecha tego, co pożądliwe; cecha tych, którzy są pożądliwi lust lustfulness

pożądliwy adj
będący wyrazem pożądania lustful

prababcia praˈbapʲʨ̑a n
matka dziadka lub babci great-grandmother

prababka praˈbapka n
matka dziadka lub babki great-grandmother

praca ˈpraʦ̑a n
(fizyka, fizyczny) energia potrzebna do przesunięcia ciała o danych parametrach z jednego punktu pola do drugiego; work job
artykuł, tekst lub dzieło plastyczne work
funkcjonowanie czegoś operation run
miejsce pracy (1.1); funkcja pełniona w takim miejscu job occupation
wykonywanie jakiejś czynności, służącej uzyskaniu dóbr; work labour

praca domowa ˈpraʦ̑a dɔ̃ˈmɔva n
praca zadana uczniom w szkole do zrobienia w domu homework

pracochłonny ˌpraʦ̑ɔˈxwɔ̃nːɨ adj
wymagający relatywnie dużego nakładu pracy w stosunku do efektu laborious labour-consuming labour-intensive

pracodawca ˌpraʦ̑ɔˈdafʦ̑a n
osoba lub przedsiębiorstwo zatrudniające pracowników; employer

pracoholik ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲik n
osoba cierpiąca na pracoholizm, uzależniona od wykonywanej pracy workaholic

pracoholizm ˌpraʦ̑ɔˈxɔlʲism̥ n
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) uzależnienie od wykonywania pracy; workaholism

pracować praˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
wykonywać jakąś pracę; być zatrudnionym work

pracowicie ˌpraʦ̑ɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
zająć się czymś, przykładając się do tego assiduously

pracowitość ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest pracowity diligence industriousness

pracowity ˌpraʦ̑ɔˈvʲitɨ adj
taki, który jest skłonny do długiej pracy; taki, który umie/lubi dużo pracować; charakteryzujący się pracowitością diligent laborious

pracownia praˈʦ̑ɔvʲɲa n
(sztuka) pomieszczenie, w którym pracuje artysta: malarz, rzeźbiarz, pisarz itp. studio workroom

pracownik praˈʦ̑ɔvʲɲik n
osoba, która została zatrudniona za wynagrodzenie – przez instytucję, firmę lub inną osobę; worker employee

praczka ˈpraʧ̑ka n
kobieta zawodowo piorąca washerwoman

pradziadek praˈʥ̑adɛk n
ojciec dziadka lub babci great-grandfather

pradziadkowie ˌpraʥ̑atˈkɔvʲjɛ n
prababcia i pradziadek great grantparents

pragmatycznie ˌpraɡmaˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób pragmatyczny pragmatically

pragmatyczny adj
oparty na przyczynowych związkach wydarzeń pragmatic
wynikający z pragmatyzmu, oparty na przekonaniu, że podejmowane czynności powinny być praktyczne, dawać korzyść hard-nosed practical pragmatic

pragmatyk praɡˈmatɨk n
człowiek odznaczający się praktycznym sposobem myślenia i działania pragmatist

pragnienie praˈɟɲɛ̇̃ɲɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) jedna z najbardziej podstawowych potrzeb biologicznych człowieka i zwierząt przejawiająca się w popędzie ku pobraniu odpowiedniej ilości wody do organizmu; thirst
chęć realizacji, zrobienia czegoś; dążenie do czegoś; życzenie, ambicja ambition

pragnąć ˈpraɡnɔ̃ɲʨ̑ v
(oficjalnie) chcieć czegoś, mieć pragnienie, życzyć sobie desire

praindoeuropejski ˌpra<sup>j</sup>ĩndɔɛwrɔˈpɛjsʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) indoeuropejski pierwotny, odnoszący się do pierwotnego okresu wspólnoty indoeuropejskiej Proto-Indo-European

prairial n
nazwa dziewiątego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Prairial

prajęzyk n
język, z którego wywodzą się inne języki; proto-language

prakseologia ˌpraksɛɔˈlɔɟja n
nauka dotycząca norm i reguł sprawnego i efektywnego działania; praxeology

praktycznie adv
blisko stanu rzeczywistego almost practically virtually
mając na względzie praktykę pragmatically sensibly
w praktyce in practice

praktyczny prakˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z praktyką, przeznaczony do zastosowania w praktyce practical

praktyka ˈpraktɨka n
okres szkolenia lub nabywania wprawy w jakimś zawodzie apprenticeship practice
świadoma i celowa działalność ludzka practice
doświadczenie zdobyte dzięki działalności ludzkiej practice
wykonywanie zawodu practice

praktykant n
ktoś, kto odbywa praktykę zawodową trainee apprentice student teacher houseman intern

praktykować v
stosować coś w praktyce practice
zazwyczaj o lekarzu, adwokacie: wykonywać swój zawód practice

pralka ˈpralka n
(technologia, technika, techniczny) mechaniczne urządzenie piorące tkaniny; washing machine

pralnia ˈpralʲɲa n
miejsce, w którym pierze się odzież laundry

prana n
(filozofia, filozoficzny) w hinduizmie energia organizmu, której obecność oznacza jego życie; prana

pranie ˈprãɲɛ n
porcja ubrań przygotowanych do prania (1.1) lub już wypranych laundry
czyszczenie odzieży na mokro; cały proces czynności z tym związanych – wkładanie do pralki, dodawanie detergentów, programowanie, wieszanie itp.; laundry

praojciec praˈɔjʨ̑ɛʦ̑ n
pierwszy mężczyzna, który zapoczątkował ludzkość, dany naród lub ród; mężczyzna, którego są one potomstwem forefather

prapradziad praˈpraʥ̑at n
ojciec pradziada great-great-grandfather

prasa ˈprasa n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie wywierające nacisk np. do spłaszczenia substancji; press

praska ˈpraska n
(technologia, technika, techniczny) niewielka prasa, przyrząd służący do gniecenia, wyciskania, tłoczenia ricer

praska do ziemniaków ˈpraska ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
(zobacz) [[praska do, ziemniak]] potato ricer

prasowanie ˌprasɔˈvãɲɛ n
wygładzanie ubrania za pomocą żelazka ironing
ściskanie za pomocą prasy pressing

prasować praˈsɔvaʨ̑ v
wygładzać ubranie za pomocą żelazka iron
ściskać za pomocą prasy compress press

prasłowiański n
martwy język, od którego wywodzą się wszystkie obecne języki słowiańskie; Proto-Slavic

prawa człowieka ˈprava ʧ̑wɔˈvʲjɛka n
niezbywalne, nienaruszalne, naturalne i niepodzielne prawa przysługujące każdemu człowiekowi wynikające z jego godności; human rights

prawa kobiet n
uprawnienia i wolności należące do kobiet i dziewcząt w danych społeczeństwach; women's rights

prawa zwierząt ˈprava ˈzvʲjɛʒɔ̃nt n
idea, zgodnie z którą zwierzęta mają fundamentalne interesy, które powinny być uszanowane tak samo, jak w przypadku podstawowych, analogicznych interesów ludzi; animal liberation animal rights

prawda ˈpravda n
treść zgodna z rzeczywistością; truth
(matematyka, matematyczny) (logika, logiczny) jedna z dwóch wartości logicznych, obok fałszu; truth

prawda w oczy kole ˈpravda ˈv‿ɔʧ̑ɨ ˈkɔlɛ proverb
inni mają rację, a my nie potrafimy się z tym pogodzić the truth hurts

prawdomówny ˌpravdɔ̃ˈmuvnɨ adj
taki, który mówi prawdę truthful

prawdopodobieństwo ˌpravdɔpɔdɔˈbʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
(matematyka, matematyczny) ogólne określenie pojęć matematycznych, służących do określenia takiej szansy (1.1); probability
szansa, że coś się wydarzy probability

prawdopodobnie ˌpravdɔpɔˈdɔbʲɲɛ adv
przypuszczalnie, być może probably likely presumably

prawdopodobny ˌpravdɔpɔˈdɔbnɨ adj
przypuszczalnie prawdziwy; taki, o którym można sądzić, że jest prawdziwy likely probable possible

prawdziwie pravʲˈʥ̑ivʲjɛ adv
w sposób prawdziwy truly

prawdziwy pravʲˈʥ̑ivɨ adj
naturalny natural real
rzeczywisty true real authentic
typowy dla naszych wyobrażeń real true
zgodny z prawdą truthful veracious

prawdziwych przyjaciół poznaje się w biedzie pravʲˈʥ̑ivɨx pʃɨˈjäʨ̑uw pɔˈznajɛ‿ɕɛ ˈv‿bʲjɛ̇ʥ̑ɛ proverb
szczery przyjaciel nie opuszcza kogoś, gdy ten ma kłopoty; w nieszczęściu, niepowodzeniu okazuje się, kto jest prawdziwym przyjacielem a friend in need is a friend indeed

prawdę mówiąc
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę) to be honest

prawica praˈvʲiʦ̑a n
(książkowy) prawa dłoń, prawa ręka right hand
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) siła polityczna o programie, odwołującym się do tradycji, autorytetów, religii i istniejącej hierarchii społecznej right right-wing

prawicowiec n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik prawicy, człowiek o poglądach prawicowych/konserwatywnych rightist

prawidło praˈvʲidwɔ n
(przestarzałe, przestarzały) przepis, norma zapewniająca prawidłowość czegoś precept
(rzemiosło, rzemieślniczy) przyrząd służący do utrzymywania pierwotnego kształtu przedmiotów, np. butów, kapeluszy itp. shoetree shoe tree

prawidłowo ˌpravʲidˈwɔvɔ adv
w sposób prawidłowy accurately justifiably

prawidłowy ˌpravʲidˈwɔvɨ adj
bezbłędny, poprawny (zgodny z prawdą) correct right accurate
dobrze uformowany, foremny regular
słuszny, odpowiedni, właściwy (pasujący do danej sytuacji) appropriate proper
zgodny z przyjętymi prawidłami lub założeniami correct

prawie ˈpravʲjɛ particle
…informująca o niecałkowitym osiągnięciu danego stanu almost nearly

prawić ˈpravʲiʨ̑ v
mówić o czymś nauczając lecture sermonize

prawniczy adj
dotyczący prawa lub prawników juridical

prawnie ˈpravʲɲɛ adv
sądownie, przed sądem, wobec prawa judicial
w myśl przepisów prawa, zgodnie z prawem legally lawfully

prawnik ˈpravʲɲik n
osoba posiadająca wykształcenie prawnicze jurist lawyer

prawnuczka praˈvnuʧ̑ka n
córka wnuka lub wnuczki great-granddaughter

prawnuk ˈpravnuk n
syn wnuczki lub wnuka great-grandson

prawny ˈpravnɨ adj
taki, który dotyczy prawa, wywodzi się z prawa, jest z nim zgodny legal

prawo ˈpravɔ adv
prawa strona right

prawo ˈpravɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przywilej, zezwolenie na coś; right
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór przepisów, zezwoleń, obowiązków, przywilejów oraz kar związanych z ich nieprzestrzeganiem; law
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) dobrze opisana i udowodniona teoria opisująca jakieś podstawowe zjawisko; law

prawo dżungli ˈpravɔ ˈʤ̑ũŋɡlʲi n
(przenośnie, przenośnia) prawo pięści, władza silniejszego law of the jungle

prawo jazdy ˈpravɔ ˈjazdɨ n
(motoryzacja) dokument potwierdzający umiejętności jego posiadacza do prowadzenia pojazdów mechanicznych, wydawany przez odpowiednie organy państwowe; driver's license driving licence

prawo jest po to, aby je omijać proverb
przysłowie wyrażające pogląd, że czasami można nie przestrzegać przepisów prawa every law has a loophole

prawo międzynarodowe ˈpravɔ ˌmʲjɛ̃nʣ̑ɨ̃narɔˈdɔvɛ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zbiór norm regulujących stosunki pomiędzy państwami, a także z innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych; international law

prawo niepisane ˈpravɔ ˌɲɛpʲiˈsãnɛ idiom
prawo zwyczajowe unwritten law

prawo pierwszej nocy ˈpravɔ ˈpʲjɛrfʃɛj ˈnɔʦ̑ɨ n
w feudalnej Europie i u niektórych ludów pierwotnych: prawo spędzenia z żoną wasala lub poddanego jej nocy poślubnej droit de seigneur

prawo ziemi ˈpravɔ ˈʑɛ̃mʲi n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawo mówiące o nabywaniu obywatelstwa (lub innych praw) przez osobę, która urodziła się na danym terenie (na terenie obowiązywania prawa) birthright citizenship

prawo zwyczajowe ˈpravɔ ˌzvɨʧ̑aˈjɔvɛ n
(socjologia, socjologiczny) zbiór stosowanych norm prawnych ukształtowanych w toku historii i uważanych przez jakąś społeczność lub grupę za obowiązujące; common law

prawodawca n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) lub (historia, historyczny, historycznie) osoba lub instytucja, która ustanawia prawa albo doprowadziła do ich spisania i kodyfikacji lawgiver

prawomocny adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) posiadający moc prawną legally binding

praworządność n
cecha tego, co praworządne; cecha tych, którzy są praworządni; law and order

praworęcznie adv
z wykorzystaniem prawej ręki right-handedly

praworęczność ˌpravɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
posługiwanie się głównie prawą ręką, jej większa sprawność; right-handedness

praworęczny ˌpravɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
posługujący się głównie prawą ręką right-handed

praworęczny ˌpravɔˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ n
osoba praworęczna (1.1) right-hander

prawoskrętny ˌpravɔˈskrɛ̃ntnɨ adj
obrócony / obracający się w prawą stronę dextrorotatory

prawosławny ˌpravɔˈswavnɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odnoszący się do prawosławia, należący do prawosławia Eastern Orthodox

prawowicie ˌpravɔˈvʲiʨ̑ɛ adv
w sposób prawowity rightfully

prawowity ˌpravɔˈvʲitɨ adj
legalny, uzasadniony prawnie, zgodny z prawem, właściwy legal lawful legitimate rightful

prawoznawczy ˌpravɔˈznafʧ̑ɨ adj
związany z prawoznawstwem lub prawoznawcą jurisprudential

prawość ˈpravɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest prawy probity rectitude integrity rightness uprightness

prawy ˈpravɨ adj
o człowieku: uczciwy, szlachetny righteous
znajdujący się po przeciwnej stronie ciała człowieka w stosunku do tej, gdzie jest serce right

prawybory n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wstępne wybory, które odbywają się na niewielkim obszarze kraju i są organizowane w ramach kampanii wyborczej jako rodzaj sondażu primary election

praxis ˈpraksʲis n
(filozofia, filozoficzny) rzeczywiste działanie i faktyczny stan rzeczy w opozycji do postulatów i teorii praxis

prazeodym ˌprazɛˈɔdɨ̃m n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pr i liczbie atomowej 59; praseodymium

prać praʨ̑ v
usuwać brud wash

prałat ˈprawat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyższy dostojnik w Kościele katolickim; prelate

prażanin praˈʒãɲĩn n
mieszkaniec Pragi Praguian

prażyć ˈpraʒɨʨ̑ v
(kulinaria) poddawać żywność działaniu wysokiej temperatury bez użycia tłuszczu roast

prebenda prɛˈbɛ̃nda n
(przestarzałe, przestarzały) (kościelny) część dochodów, które duchowni otrzymują jako wynagrodzenie za pełnione obowiązki; prebend

precel n
(kulinaria) rodzaj obwarzanka o charakterystycznym kształcie zbliżonym do ósemki; pretzel

precesja prɛˈʦ̑ɛsʲja n
(fizyka, fizyczny) zjawisko jednostajnej zmiany kierunku osi obrotu wirującego ciała; precession

precyzja prɛˈʦ̑ɨzʲja n
dokładność, staranność precision accuracy

precyzować v
określać dokładnie, z precyzją specify elaborate on pinpoint state precisely
stawać się dokładnie określonym take a definite shape

precyzyjnie ˌprɛʦ̑ɨˈzɨjɲɛ adv
w sposób precyzyjny, dokładny precisely

precz prɛʧ̑ adv
w połączeniu z czasownikiem nakazuje lub opisuje oddalenie się, wyrzucenie czegoś lub kogoś away

precz prɛʧ̑ interjection
gwałtowne wyrażenie niechęci, sprzeciwu, tego że ma się czegoś dość out

predylekcja ˌprɛdɨˈlɛkʦ̑ʲja n
(książkowy) skłonność do kogoś lub czegoś predilection

preferować ˌprɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
dawać komuś/czemuś pierwszeństwo, preferencje prefer favor

prefiks ˈprɛfʲiks n
(językoznawstwo, językoznawczy) afiks występujący przed rdzeniem, przedrostek; prefix

prehistoria ˌprɛçiˈstɔrʲja n
okres dziejów od pojawienia się człowieka do powstania pisma; prehistory

prehistoryczny adj
związany z prehistorią prehistoric

prekariat prɛˈkarʲjat n
(ekonomia, ekonomiczny) (socjologia, socjologiczny) określenie tzw. nowej klasy społecznej, powstałej w wyniku kryzysu ekonomicznego – ludzie bez perspektyw życiowych: seryjni stażyści, pracownicy tymczasowi, młodzi bezrobotni lub pracujący poniżej swojego wykształcenia; precariat

prekmurski n
dialekt prekmurski języka słoweńskiego; Prekmurian

prekognicja ˌprɛkɔɟˈɲiʦ̑ʲja n
zjawisko paranormalne mające polegać na umiejętności przewidywania zdarzeń, które dopiero będą miały miejsce w przyszłości; precognition

prekolumbijski ˌprɛkɔlũmˈbʲijsʲci adj
odnoszący się do czasów przed odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba pre-Columbian

prekursor prɛˈkursɔr n
osoba, która w danej dziedzinie wyprzedza innych, zwiastuje jakiś nowy kierunek, okres itp.; precursor

prelegent prɛˈlɛɡɛ̃nt n
osoba wygłaszająca wykład lub omawiająca prezentację prelector

preliminarz ˌprɛlʲĩˈmʲĩnaʃ n
(zarządzanie) (księgowość) zestawienie planowanych dochodów i wydatków preliminary estimate

preludium prɛˈludʲjũm n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) samodzielny, krótki utwór instrumentalny prelude
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu prelude
wprowadzenie, wstęp, początek, zapowiedź czegoś prelude

premedytacja ˌprɛ̃mɛdɨˈtaʦ̑ʲja n
dokładne obmyślenie planu przestępstwa premeditation
obmyślenie planu działania premeditation

premier ˈprɛ̃mʲjɛr n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) szef, kierownik rządu; Prime Minister

premiera prɛ̃ˈmʲjɛra n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) pierwsze publiczne przedstawienie utworu, zwłaszcza scenicznego lub filmu; uroczystość związana z tym przedstawieniem premiere

prenatalny adj
(medycyna, medyczny) związany z życiem płodowym, dotyczący życia płodowego prenatal

prenumerata ˌprɛ̃nũmɛˈrata n
przedpłata za czasopismo na określony czas, gwarantująca, że dana osoba będzie otrzymywać przez ten czas określoną liczbę numerów tego czasopisma; ten czas subscription

prenumerator ˌprɛ̃nũmɛˈratɔr n
osoba, która wykupiła prenumeratę subscriber

prenumerować v
otrzymywać jakąś publikację regularnie przez określony czas subscribe

preparat prɛˈparat n
substancja lub mieszanina związków przygotowana do konkretnego zastosowania preparation

preria n
(geografia, geograficzny) równinne stepy w centralnej części Ameryki Północnej; prairie

preskryptywizm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd głoszący, że funkcją sądów powinnościowych jest funkcja preskryptywna, nakazująca określone postępowanie prescriptivism
(językoznawstwo, językoznawczy) dążność do formułowania norm i prawideł danego języka z zamiarem wpłynięcia na jego użytkowników, aby stosowali proponowane środki językowe; często połączona z tendencją do określania nieaprobowanych form jako z gruntu „gorszych” lub „niepoprawnych”; prescriptivism

prestidigitator n
człowiek pokazujący sztuczki oparte głównie na zręczności i robiące wrażenie magicznych prestidigitator

presupozycja ˌprɛsupɔˈzɨʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) ukryte wstępne założenie, wymagane żeby dane zdanie miało w danym kontekście logiczny sens; presupposition
(psychologia, psychologiczny) metoda sugerowania ukrytych treści za pomocą takich zdań presupposition

pretekst ˈprɛtɛkst n
powód, który ukrywa rzeczywistą przyczynę excuse pretext

pretensja n
prawo, które sobie ktoś rości do czegoś; wymaganie, żądanie grievance
żal, uraza lub ansa do kogoś z jakiegoś powodu; (także, też) słowa wyrażające to uczucie grudge

pretensjonalność ˌprɛtɛ̃w̃sʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
brak naturalności, sztuczność; krygowanie się, mizdrzenie się affectation pretentiousness

pretor ˈprɛtɔr n
(starożytność) jeden z ważniejszych urzędników w starożytnym Rzymie; praetor

prewencja prɛˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
zapobieganie czynom i zjawiskom uważanym za niepożądane prevention

prewencyjny ˌprɛvɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
służący zapobieganiu, prewencji preventive

prezbiter n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny drugiego stopnia święceń w chrześcijaństwie; presbyter

prezbiterat n
(kościelny) sakrament święceń w chrześcijaństwie; presbyterate
(kościelny) wykonywanie urzędu kapłańskiego wynikającego z (1.1) presbyterate

prezbiterium ˌprɛzbʲiˈtɛrʲjũm n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa i służby liturgicznej; presbytery chancel
(historia, historyczny, historycznie) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kolegialny organ zarządzający chrześcijańskim kościołem partykularnym; presbyterium

prezencja n
wygląd i sposób zachowania się jakiejś osoby, zazwyczaj atrakcyjny presence

prezent ˈprɛzɛ̃nt n
rzecz wręczona komuś z jakiejś okazji lub bez okazji, jako wyraz sympatii gift present

prezentacja ˌprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
wystawienie czegoś na pewnym forum presentation
zestaw slajdów presentation

prezentować ˌprɛzɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
pokazywać coś present

prezerwatywa ˌprɛzɛrvaˈtɨva n
(seksuologia, seksuologiczny) mechaniczny środek antykoncepcyjny stosowany głównie przez mężczyzn, wykonany z lateksu; condom rubber

prezes ˈprɛzɛs n
osoba przewodząca jakiejś instytucji, organizacji lub jakiemuś stowarzyszeniu chairman president

prezydencja n
prezydentura presidency
przewodniczenie presidency

prezydencki adj
dotyczący prezydenta lub prezydentury presidential

prezydent ˈprɛzɨdɛ̃nt n
(administracja) w Polsce najwyższy przedstawiciel samorządu w miastach liczących ponad 100 tysięcy mieszkańców; mayor
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głowa państwa, najważniejsza osoba w kraju w niektórych ustrojach; president

prezydentura ˌprɛzɨdɛ̃nˈtura n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) bycie prezydentem presidency
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) okres, gdy ktoś jest prezydentem presidency

prima aprilis ˈprʲĩma ːˈprʲilʲis n
dzień żartów obchodzony pierwszego kwietnia w wielu krajach, w tym w Polsce; April Fools' Day

primadonna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwsza, najlepsza śpiewaczka operowa prima donna

primogenitura ˌprʲĩmɔɡɛ̃ɲiˈtura n
dziedziczenie przez najstarszego w rodzie primogeniture

priorytet prʲjɔˈrɨtɛt n
pierwszeństwo przysługujące czemuś priority

pro-choice n
ogół ruchów społecznych i organizacji, które opowiadają się za legalizacją aborcji; pro-choice

pro-life adj
opowiadający się za zakazem aborcji pro-life

probabilistyczny ˌprɔbabʲilʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(matematyka, matematyczny) związany z probabilistyką probabilistic
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) związany z probabilizmem probabilistic

probierstwo prɔˈbʲjɛrstfɔ n
sztuka mająca na celu dochodzenie wartości rud, metalów i innych produktów hutniczych assay

probiotyk prɔˈbʲjɔtɨk n
podawane doustnie wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdży, najczęściej pałeczki kwasu mlekowego, których zadaniem jest korzystne dla zdrowia działanie w przewodzie pokarmowym, poprzez immunomodulację oraz zachowywanie prawidłowej flory fizjologicznej probiotic

problem ˈprɔblɛ̃m n
interesujące zagadnienie problem
kłopotliwa sytuacja problem trouble

problematyczny ˌprɔblɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
budzący zastrzeżenia lub niepewny problematic problematical

proboszcz ˈprɔbɔʃʧ̑ n
(kościelny) ksiądz zarządzający parafią; pastor parish priest

probówka n
(chemia, chemiczny) naczynie laboratoryjne, zwykle szklane, o wąskim, cylindrycznym kształcie, służące do przeprowadzania badań i eksperymentów; test tube

proca ˈprɔʦ̑a n
broń, z której po zamachnięciu się można wystrzeliwać kamienie lub inne pociski; sling

procedować v
zajmować się czymś i działać przy tym zgodnie z procedurą proceed

procedura ˌprɔʦ̑ɛˈdura n
(informatyka, informatyczny) wydzielona część programu; procedure
określone reguły postępowania w jakiejś sprawie procedure

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt n
(drukarstwo, drukarski) symbol procenta (1.1) per cent percent
(ekonomia, ekonomiczny) oprocentowanie, odsetki, dochód od kapitału interest
bliżej nieokreślony ułamek, część percentage

procent ˈprɔʦ̑ɛ̃nt numeralFraction
(matematyka, matematyczny) setna część całości; percent per cent

proces ˈprɔʦ̑ɛs n
uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie process act
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie w sądzie process act
(informatyka, informatyczny) każdy egzemplarz wykonywanego programu process act

procesja prɔˈʦ̑ɛsʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa wiernych w pochodzie, często ze śpiewem eksponująca przedmioty kultu; procession

procesor prɔˈʦ̑ɛsɔr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie cyfrowe potrafiące pobierać, interpretować i wykonywać ciąg rozkazów; processor

procesować ˌprɔʦ̑ɛˈsɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) przetwarzać się process
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prowadzić proces sądowy, dochodzić roszczeń w sądzie litigate

proch prɔx n
rozdrobniona, sypka substancja ash dust

proch strzelniczy ˈprɔx sṭʃɛlʲˈɲiʧ̑ɨ n
materiał wybuchowy, służący głównie jako ładunek miotający w broni palnej; gunpowder

prodemokratyczny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) sprzyjający demokracji, popierający demokrację pro-democracy prodemocracy

prodiż ˈprɔdʲiʃ n
elektryczne urządzenie do pieczenia w postaci metalowego naczynia z pokrywą z przezroczystym otworem; electric baking pan

producent prɔˈduʦ̑ɛ̃nt n
(biologia, biologiczny) organizm wytwarzający związki pokarmowe z prostych substancji nieorganicznych producer
osoba lub firma zajmująca się produkcją, wytwarzaniem, wyrobem towarów skierowanych do sprzedaży producer
osoba odpowiedzialna za całokształt nagrania muzycznego bądź spektaklu producer
przedsiębiorca filmowy będący głównym inwestorem produkcji filmowej producer

produkcja prɔˈdukʦ̑ʲja n
uporządkowana działalność prowadząca do wytwarzania określonych rzeczy, produktów production

produkcyjny adj
związany z produkcją, dotyczący produkcji productive generative output production

produkować ˌprɔduˈkɔvaʨ̑ v
tworzyć, wytwarzać coś produce

produkt ˈprɔdukt n
(chemia, chemiczny) substancja powstała w wyniku reakcji chemicznej; product
(matematyka, matematyczny) uogólnienie iloczynu kartezjańskiego; product
rezultat pracy twórczej product
rezultat procesu produkcji lub ogólniej działalności przedsiębiorstwa product
w marketingu: wszystko, co można zaoferować na rynku; product

produkt krajowy brutto ˈprɔdukt kraˈjɔvɨ ˈbrutːɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) suma wartości dóbr i usług finalnych wytworzonych na terytorium danego kraju w danym okresie, najczęściej rocznym; gross domestic product

produktywność n
(ekonomia, ekonomiczny) wielkość efektu produkcyjnego uzyskanego z danych nakładów, wyrażona za pomocą wartości ułamka, w którym licznik zawiera wielkość produkcji, a mianownik – wielkość poniesionych na nią nakładów; productivity

profanacja ˌprɔfãˈnaʦ̑ʲja n
znieważenie rzeczy lub miejsca otaczanych powszechnym szacunkiem; zbezczeszczenie czegoś desecration profanation

profesja prɔˈfɛsʲja n
zawód; profession

profesjonalista n
osoba mająca bardzo duże umiejętności w danej dziedzinie professional

profesjonalizacja ˌprɔfɛsʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
tworzenie się nowych zawodów, profesji w ramach danej dziedziny professionalization

profesjonalny adj
uprawiający swój zawód jak należy expert pro professional
uprawiany dobrze jako zawód, wykonywany znakomicie, na wysokim poziomie pro professional

profesor prɔˈfɛsɔr n
(edukacja, edukacyjny) tytuł naukowy nadawany samodzielnym pracownikom naukowym; professor
(edukacja, edukacyjny) nazwa stanowiska pracy na uczelniach wyższych i w instytucjach naukowych; professor

profesorski adj
związany z osobą lub tytułem profesora, dotyczący profesora professorial

profilaktyczny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący profilaktyki i zapobiegania chorobom prophylactic preventive preventative

profilaktyka ˌprɔfʲiˈlaktɨka n
środki i działania w celu zapobiegania niepożądanym zdarzeniom, szkodom; likwidacja przyczyn złych zjawisk prophylaxis prevention

profilaktyka przedekspozycyjna n
(medycyna, medyczny) lek, kuracja stosowana profilaktycznie przed ekspozycją, narażeniem na czynnik chorobotwórczy wywołujący AIDS pre-exposure prophylaxis

profit ˈprɔfʲit n
(ekonomia, ekonomiczny) zysk profit earnings gain

prognatyczny ˌprɔɡnaˈtɨʧ̑nɨ adj
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) o nadmiernie wysuniętej do przodu szczęce (lub szczękach) prognathic prognathous

prognatyzm prɔˈɡnatɨsm̥ n
(antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) silne wysunięcie do przodu szczęki (lub szczęk), cecha gatunkowa lub nieprawidłowość anatomiczna prognathism

prognoza prɔˈɡnɔza n
przewidywanie czegoś oparte na określonych danych lub obliczeniach forecast prediction prognosis

prognoza pogody n
przewidywanie zjawisk meteorologicznych na określonym obszarze w określonym czasie weather forecast

program ˈprɔɡrãm n
(informatyka, informatyczny) zestaw komend zrozumiałych dla komputera służących wykonywaniu jakichś zadań program
plan działań program
(potocznie, potoczny) stacja telewizyjna channel

programista ˌprɔɡrãˈmʲista n
(informatyka, informatyczny) osoba, zajmująca się pisaniem programów komputerowych; programmer

programowalny adj
taki, który można zaprogramować programmable

programowanie ˌprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
(informatyka, informatyczny) tworzenie programów komputerowych; programming
(rzeczownik odczasownikowy) od: programować programming

programować ˌprɔɡrãˈmɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) tworzyć programy komputerowe program

progresja n
(ekonomia, ekonomiczny) wzrastanie jakiegoś współczynnika progression
osiągnięcie następnego stadium rozwoju progression

prohibicja n
(urzędowy) zakaz prowadzenia działalności społecznie niepożądanej lub szkodliwej, szczególnie zakaz sprzedaży (a także produkcji) alkoholu w danym kraju lub na danym terytorium; prohibition

projekcja prɔˈjɛkʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) narcystyczny mechanizm obronny polegający na przypisywaniu innym własnych poglądów, zachowań lub cech, najczęściej negatywnych; rzutowanie własnych cech i przypisywanie swoich motywacji drugiej osobie; projection

projekt ˈprɔjɛkt n
(zarządzanie) zorganizowany ciąg działań, ograniczony w czasie, zmierzający do osiągnięcia założonego celu project
plan działania lub postępowania plan
szkic, makieta, dokumentacja przedstawiający pomysł na wykonanie czegoś design

projektor n
(technologia, technika, techniczny) aparat do rzutowania obrazów na ekran; projector
(astronomia, astronomiczny) aparat wyświetlający mapę nieba na sklepieniu planetarium; projector

projektowanie ˌprɔjɛktɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: projektować designing

projektować v
opracowywać projekt project

prokariont n
(biologia, biologiczny) (systematyka) organizm należący do królestwa prokariontów prokaryote
(biologia, biologiczny) mikroorganizm, najczęściej jednokomórkowy, którego komórka nie zawiera jądra komórkowego oraz organelli komórkowych prokaryote

prokariotyczny adj
(biologia, biologiczny) nie posiadający w komórce wyodrębnionego jądra prokaryotic

prokrastynacja n
(psychologia, psychologiczny) chorobliwa tendencja do nieustannego odkładania pewnych czynności na później; procrastination

prokreacja n
(biologia, biologiczny) płodzenie i rodzenie potomstwa procreation

proktolog prɔˈktɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób jelita grubego i odbytnicy proctologist

proktologia ˌprɔktɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się chorobami odbytu i odbytnicy; proctology

prokurator ˌprɔkuˈratɔr n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) funkcjonariusz czuwający nad ściganiem przestępstw i oskarżający przed sądem; prosecutor

prokuratura n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ ścigający przestępstwa i stojący na straży praworządności; public prosector's office

prol prɔl n
osoba niewykształcona, proletariusz, robotnik fizyczny prole

proletariat ˌprɔlɛˈtarʲjat n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo; proletariat
(socjologia, socjologiczny) w marksizmie klasa społeczna pozbawiona środków produkcji, złożona z robotników najemnych, posiadająca świadomość klasową, tocząca walkę z burżuazją proletariat
(socjologia, socjologiczny) najuboższa warstwa społeczna proletariat

proletariusz ˌprɔ.lɛ.ˈtar.ʲjuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli; proletarian
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek proletariatu, klasy społecznej składającej się z robotników najemnych, zwłaszcza tych zatrudnionych w przemyśle; najuboższej warstwy społeczeństwa; proletarian

prolifer n
zwolennik zakazu aborcji pro-lifer

proliferacja ˌprɔlʲifɛˈraʦ̑ʲja n
rozrost, szerzenie się proliferation

prolog ˈprɔlɔk n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) początkowy człon utworu wprowadzający informacje o okolicznościach poprzedzających właściwą akcję; prologue prolog

prom prɔ̃m n
statek przewożący pasażerów, samochody i towary i kursujący wahadłowo; ferry ferry-boat

promet ˈprɔ̃mɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pm i liczbie atomowej 61; promethium

promienica n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba zakaźna ludzi i zwierząt; actinomycosis

promienie katodowe n
(fizyka, fizyczny) strumień elektronów biegnący od katody do anody w rurze do wyładowań elektrycznych wypełnionej rozrzedzonym gazem cathode ray e-beam electron beam

promienieć prɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ̇ʨ̑ v
wyrażać jakiś pozytywny stan swoim wyglądem, postawą beam
świecić się, błyszczeć, odbijać światło beam gleam

promieniotwórczy adj
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) związany z promieniotwórczością, mający cechy promieniotwórczości radioactive

promieniowanie ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ n
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek lub fal wysyłanych przez ciało; radiation

promieniowanie jonizujące ˌprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲɔˈvãɲɛ ˌjɔ̇̃ɲizuˈjɔ̃nʦ̑ɛ n
(fizyka, fizyczny) (medycyna, medyczny) promieniowanie, którego źródłem są substancje mające zdolność wytwarzania jonów w czasie przenikania przez materię; ionizing radiation

promieniować v
(fizyka, fizyczny) wytwarzać i wysyłać strumień cząstek lub fal; emitować energię radiate
(medycyna, medyczny) rozchodzić się z chorego miejsca do przyległej okolicy spread
okazywać w sposób wyraźnie zauważalny dobre emocje radiate
wywierać wpływ na środowisko work

promienny adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący emisji energii radiant

promień ˈprɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący środek koła, okręgu, sfery lub kuli z dowolnym punktem położonym na jej brzegu, długość tego odcinka; radius
wiązka światła wychodząca ze źródła światła; ray beam
(fizyka, fizyczny) strumień cząstek emitowanych przez ciała ray beam

prominent prɔ̃ˈmʲĩnɛ̃nt n
ktoś bardzo ważny, najczęściej ze świata polityki lub showbiznesu V.I.P. VIP

promocja prɔ̃ˈmɔʦ̑ʲja n
ocena kwalifikująca ucznia do przejścia do następnej klasy promotion

promować prɔ̃ˈmɔvaʨ̑ v
działać w celu podniesienia popularności czegoś promote

promowy prɔ̃ˈmɔvɨ n
osoba obsługująca prom ferryman

prompter ˈprɔ̃mptɛr n
urządzenie służące do wyświetlania tekstu czytanego przez prezentera telewizyjnego czy inną osobę przemawiającą publicznie lub stojącą przed kamerą; teleprompter

propaganda ˌprɔpaˈɡãnda n
działanie mające na celu szerzenie, wyjaśnianie i rozpowszechnianie pewnych poglądów, idei, haseł w celu pozyskania zwolenników; propaganda

propagandysta n
osoba zajmująca się szerzeniem propagandy propagandist

propagandystka n
kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy propagandist

propagandzista n
osoba zajmująca się szerzeniem propagandy propagandist

propagandzistka n
kobieta zajmująca się szerzeniem propagandy propagandist

propagować v
czynić powszechnym preach promote propagate
prowadzić propagandę peddle preach propagate spread

propan ˈprɔpãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkanów, bezwonny i bezbarwny gaz, jego mieszanina z butanem znana jest jako LPG; propane

propedeutyka ˌprɔpɛˈdɛwtɨka n
wstęp do czegoś, wprowadzenie, przygotowanie propaedeutics propedeutics

propen ˈprɔpɛ̃n n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz; propene

proponować ˌprɔpɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zgłaszać, wysuwać, zachwalać propozycję (ofertę, pomysł, projekt) propose suggest offer come up propound

proporcja prɔˈpɔrʦ̑ʲja n
wzajemny stosunek danych wielkości; stosunek części danej całości wobec siebie nawzajem proportion

proporcjonalnie adv
w sposób proporcjonalny proportionally proportionately

proporcjonalny adj
mający lub wyrażający określony stosunek do jakiejś wielkości proportional

propozycja ˌprɔpɔˈzɨʦ̑ʲja n
coś, co się komuś proponuje proposition offer

propriocepcja ˌprɔprʲjɔˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała proprioception

propsy interjection
(slangowo) gratulacje, szacunek props

propylen prɔˈpɨlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) (zobacz) propen propylene

propyn ˈprɔpɨ̃n n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie; methylacetylene propyne

proroctwo prɔˈrɔʦ̑tfɔ n
przepowiednia przyszłości, najczęściej wygłaszana przez proroka prophecy

proroczo adv
w sposób proroczy oracularly prophetically

prorodzinny adj
taki, który sprzyja interesom rodziny family-oriented

prorok ˈprɔrɔk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczny przywódca lub reformator religijny, któremu przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolności wizjonerskie; prophet Prophet haruspex

prorokini ˌprɔrɔˈcĩɲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) charyzmatyczna przywódczyni religijna, której przypisuje się szczególne posłannictwo boże i zdolność przepowiadania przyszłości prophetess

prorokować ˌprɔrɔˈkɔvaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) przewidywać przyszłe wydarzenia foretell predict
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) mówić proroctwa prophesy make prophecy

prorządowy ˌprɔʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
popierający politykę rządu pro-government progovernment

prosektorium n
(medycyna, medyczny) miejsce, w którym przeprowadza się sekcje zwłok; dissection room

prosfora n
(teologia, teologiczny) chleb używany w Kościele wschodnim do konsekracji i komunii prosfora

prosić ˈprɔɕiʨ̑ v
zwracać się uprzejmie do kogoś w celu uzyskania czegoś ask request

prosię ˈprɔɕɛ n
(zoologia, zoologiczny) młoda świnia piglet

proso ˈprɔsɔ n
(botanika, botaniczny) Panicum miliaceum, roślina zbożowa; millet

prosta ˈprɔsta n
(matematyka, matematyczny) nieposiadająca końców krzywa, która dla każdych dwóch swoich punktów zawiera w całości najkrótszą drogę pomiędzy nimi; line straight line

prostacki prɔˈstaʦ̑ʲci adj
właściwy prostakowi boorish coarse common crass rough rude

prostacko adv
niekulturalnie, bez ogłady crudely

prostactwo n
zespół cech właściwych prostakowi lub prostackiem zachowaniu vulgarity boorishness rudeness rusticity

prostaczek n
(literacko) ktoś niewykształcony, ubogi simple

prostak ˈprɔstak n
(pejoratywnie, pejoratywny) osoba płci męskiej zachowująca się w sposób prymitywny, niekulturalny bądź chamski boor bumpkin churl flat muggins peasant

prostata n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł płciowy męski położony w miednicy mniejszej, wydzielający składniki nasienia prostate prostate gland

prostatektomia n
(medycyna, medyczny) wycięcie gruczołu krokowego prostatectomy

prosto ˈprɔstɔ adv
w prostej linii straight
łatwo, bez problemów simply

prosto w nos adv
wprost, dosłownie, bezpośrednio bluntly straight

prosto w oczy adv
wprost, dosłownie, bezpośrednio bluntly straight

prosto z mostu ˈprɔstɔ ˈz‿mɔstu adv
wprost, dosłownie, bezpośrednio bluntly straight

prostoduszność n
cecha kogoś, kto odznacza się prostotą, szczerością i łatwowiernością naivety

prostoduszny adj
odznaczający się prostotą, szczerością i łatwowiernością; (także, też): świadczący o takich cechach ingenuous artless

prostokąt prɔˈstɔkɔ̃nt n
(geometria) czworokąt, który ma wszystkie wewnętrzne kąty proste; rectangle

prostokątny ˌprɔstɔˈkɔ̃ntnɨ adj
mający kształt prostokąta rectangular

prostolinijność n
cecha kogoś, kto postępuje w sposób uczciwy, szczery i otwarty rectitude straightforwardness straightness

prostolinijny adj
postępujący w sposób uczciwy, szczery i otwarty; (także, też): świadczący o takich cechach forthright guileless ingenuous straightforward unsophisticated

prostoliniowość n
(geometria) (fizyka, fizyczny) cecha czegoś, co przebiega po linii prostej rectilinearity

prostopadle adv
tworząc z daną prostą lub płaszczyzną kąt prosty perpendicularly

prostopadłościan ˌprɔstɔpadˈwɔɕʨ̑ãn n
(geometria) wielościan wypukły, którego wszystkie ściany są prostokątami; cuboid

prostopadłość n
cecha tego, co prostopadłe perpendicularity

prostopadły ˌprɔstɔˈpadwɨ adj
tworzący z daną prostą albo płaszczyzną kąt prosty perpendicular

prostota prɔˈstɔta n
(dawniej, dawny) brak ogłady i wykształcenia, nieokrzesanie lack of manners uncouth
(dawniej, dawny) prosty lud, gmin, pospólstwo common people
(przestarzałe, przestarzały) naturalność, bezpośredniość, skromność w obyciu directness naturalness
ogół cech charakterystycznych dla czegoś nieskomplikowanego, niezawiłego simplicity

prostować v
(fizyka, fizyczny) przekształcać ze zjawiska zmieniającego się w czasie w stałe rectify
nadawać czemuś nierównemu kształt prosty straighten straighten out
dokonywać korekty; usuwać pomyłki, wady correct rectify
stawać się prostym straighten up

prostracja prɔˈstraʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) stan skrajnego wyczerpania psychicznego prostration

prosty ˈprɔstɨ adj
niemający zakrzywień, prowadzący w jednym kierunku straight plain plane
nieskomplikowany, o niewielkiej złożoności simple
niewykształcony; zwykły simple plain
równy plain plane
łatwy, o niewielkiej trudności simple easy plain

prostytucja ˌprɔstɨˈtuʦ̑ʲja n
proceder sprzedaży usług seksualnych; prostitution

prostytutka ˌprɔstɨˈtutka n
(pejoratywnie, pejoratywny) kobieta sprzedająca własne usługi seksualne prostitute sex worker working girl

prosumpcja prɔˈsũmpʦ̑ʲja n
(socjologia, socjologiczny) (ekonomia, ekonomiczny) idea oraz praktyka połączenia produkcji oraz konsumpcji, zaangażowania konsumentów w produkcję potrzebnych im dóbr, np. żywności prosumption

proszek ˈprɔʃɛk n
substancja roztarta, rozkruszona, zmielona lub w inny sposób podzielona na wiele bardzo drobnych cząsteczek powder

proszek do pieczenia n
(kulinaria) substancja spulchniająca do wypieków, której podstawowym składnikiem jest soda oczyszczona czyli wodorowęglan sodu; baking powder

proszę ˈprɔʃɛ
potwierdzenie wykonania prośby here you are
zwrot używany zamiast trybu rozkazującego please
zwrot używany zamiast wołacza, wraz z rzeczownikiem w dopełniaczu przy skierowaniu wypowiedzi do kogoś excuse me

protagonista ˌprɔtaɡɔ̃ˈɲista n
(historia, historyczny, historycznie) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) w starożytnej Grecji: pierwszy aktor, prowadzący dialog z chórem, a w późniejszym okresie także z innymi aktorami protagonist
bojownik, przywódca, prowodyr w walce o jakąś sprawę protagonist
najwybitniejszy aktor w zespole protagonist
odtwórca głównej roli protagonist

protaktyn prɔˈtaktɨ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Pa i liczbie atomowej 91; protactinium

protekcjonalność n
cecha tego, co protekcjonalne; cecha tych, którzy są protekcjonalni condescension

protekcjonistyczny adj
(ekonomia, ekonomiczny) związany z protekcjonizmem; realizujący politykę protekcjonizmu protectionist

protekcjonizm ˌprɔtɛkˈʦ̑ʲjɔ̇̃ɲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) polityka ochrony przemysłu i handlu krajowego przed konkurencją zagraniczną, głównie za pomocą ceł nakładanych na przywożone towary; protectionism

protektorat n
forma zależności politycznej, w której państwo posiadające własny ustrój uzależnione jest w swej polityce od państwa silniejszego (protektora); protectorate

protel n
(zoologia, zoologiczny) Proteles cristata, drapieżnik lądowy; aardwolf

protest ˈprɔtɛst n
demonstracyjny sprzeciw wobec czegoś protest

protestant prɔˈtɛstãnt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek wyznający protestantyzm, członek któregoś z kościołów protestanckich Protestant

protestantyzm ˌprɔtɛˈstãntɨsm̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z głównych kierunków chrześcijaństwa, składający się z wierzeń powstałych głównie na skutek ruchów reformacyjnych wewnątrz Kościoła rzymskokatolickiego rozpoczętych w XVI wieku; Protestantism

protestować ˌprɔtɛˈstɔvaʨ̑ v
wyrażać sprzeciw, pokazywać, że się z czymś nie zgadza protest

protetyczny adj
(medycyna, medyczny) związany z protetyką lub robieniem protez prosthetic

proto- ˈprɔtɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający pierwszeństwo w czasie, kolejności, stanowisku itp. tego, o czym mówi drugi człon wyrazu proto-

protokolant ˌprɔtɔˈkɔlãnt n
osoba, która sporządza protokół ze spotkania, rozprawy itp. recorder

protokół prɔˈtɔkuw n
sprawozdanie na piśmie z posiedzenia, konferencji, sesji, rozprawy sądowej itp. zawierające streszczenie przebiegu, zapis wniosków i uchwał; protocol minutes record report

proton ˈprɔtɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) cząstka złożona z dwóch kwarków górnych i jednego dolnego; proton

protonaród n
grupa etniczna, która dąży do uzyskania własnej suwerenności politycznej w postaci własnego państwa; naród bez państwa; stateless nation

prototyp prɔˈtɔtɨp n
(technologia, technika, techniczny) pierwszy działający egzemplarz maszyny lub urządzenia, wykonany według dokumentacji i stanowiący podstawę do dalszej produkcji; prototype

protozoologia ˌprɔtɔzɔːˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się pierwotniakami; protozoology

proustyt n
(mineralogia, mineralogiczny) bardzo rzadki minerał z gromady siarkosoli, arsenowa sól srebra; arsenical red silver proustite sanguinite

prowadzenie ˌprɔvaˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: prowadzić conduct lead

prowadzić prɔˈvaʥ̑iʨ̑ v
(sport, sportowy) także (przenośnie, przenośnia) być pierwszym w trakcie wyścigu lead
tworzyć skutek czegoś lead
być czyimś przewodnikiem, kierować kogoś do jakiegoś miejsca lead guide
kierować czymś, być inicjatorem, organizatorem czegoś; wykonywać coś conduct
kierować jakimś pojazdem (w domyśle: samochodem) drive

prowansalski ˌprɔvãw̃ˈsalsʲci n
jeden z dialektów języka oksytańskiego używany w południowo-wschodniej Francji; Occitan

proweniencja ˌprɔvɛ̃ˈɲɛ̃nʦ̑ʲja n
(książkowy) pochodzenie kogoś lub czegoś provenance provenience

prowiant ˈprɔvʲjãnt n
żywność, zapasy żywności provisions victual

prowincja prɔˈvʲĩnʦ̑ʲja n
(administracja) jednostka administracyjna w niektórych krajach province
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) kościelna jednostka administracyjna pod zarządem metropolity lub arcybiskupa; province
(kościelny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakonna jednostka administracyjna pod jurysdykcją przełożonego prowincjalengo; province
(biologia, biologiczny) obszar posiadający charakterystyczną florę i faunę province

prowincjonalny adj
związany z prowincją, dotyczący prowincji provincial

prowincjusz prɔˈvʲĩnʦ̑ʲjuʃ n
(lekceważąco, lekceważący) człowiek mieszkający na prowincji, niemający wielkomiejskiej ogłady i obycia towarzyskiego provincial

prowitamina ˌprɔvʲitãˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny, który przekształca się w organizmie w witaminę w wyniku reakcji chemicznych; vitamer

prowizja prɔˈvʲizʲja n
zapłata, jaką otrzymuje się za pośredniczenie w transakcji handlowej percentage

prowizoryczny ˌprɔvʲizɔˈrɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) niemający stałego charakteru; mający trwać tylko pewien czas provisional temporary

prowodyr prɔˈvɔdɨr n
(pogardliwie) osoba wzniecająca zamieszki, bunty czy rozruchy, a następnie przewodząca im ringleader

prowokacja ˌprɔvɔˈkaʦ̑ʲja n
podstępne czyny, których celem jest nakłonienie kogoś do określonego działania provocation
podstępny czyn tajnych agentów, podszywających się pod członków jakiejś organizacji w celu wyrządzenia jej szkody provocation

prowokacyjnie adv
w sposób prowokacyjny provocatively

prowokacyjny ˌprɔvɔkaˈʦ̑ɨjnɨ adj
zaczepny, mający charakter prowokacji provocative

prowokator ˌprɔvɔˈkatɔr n
tajny agent działający w jakiejś organizacji, który jej szkodzi agent provocateour

prowokować ˌprɔvɔˈkɔvaʨ̑ v
wywoływać provoke
podburzać do czegoś provoke

proxy ˈprɔksɨ n
(informatyka, informatyczny) komponent lub urządzenie pośredniczące w dostępie do innego obiektu; proxy

prozaiczność n
cecha tego, co prozaiczne, przyziemne, powszednie prosaicness

prozaiczny adj
(literacko) napisany prozą prosy
zwyczajny, niewyszukany, mało interesujący prosaic prosy

prozaik n
(literacko) pisarz tworzący utwory prozą, najczęściej powieści i nowele prosaist

prozelita n
neofita, nawrócony proselyte

prozodia prɔˈzɔdʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) brzmieniowe właściwości mowy nakładające się na głoskowy, sylabiczny i wyrazowy ciąg wypowiedzi prosody

prozopagnozja ˌprɔzɔpaɡˈnɔzʲja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) niezdolność do rozpoznawania twarzy; prosopagnosia face blindness

prośba ˈprɔʑba n
uprzejme zwrócenie się do kogoś w celu uzyskania czegoś; skierowanie do kogoś jakiegoś życzenia request

pruderyjnie adv
w sposób pruderyjny prudishly

pruć pruʨ̑ v
(potocznie, potoczny) jechać, płynąć czymś z dużą szybkością belt
usuwać szwy; rozdzielać dwa materiały (tkaniny) undo unpick unravel

prycza ˈprɨʧ̑a n
prymitywne drewniane lub metalowe łóżko, czasem piętrowe plank bed bunk pallet

pryk prɨk n
(pogardliwie) lub (żartobliwie) (potocznie, potoczny) człowiek stary, zniedołężniały geezer

prymas ˈprɨ̃mas n
(kościelny) tytuł honorowy niektórych arcybiskupów katolickich oraz anglikańskich; primate

prymat ˈprɨ̃mat n
pierwszeństwo, zwierzchność lub przewodzenie w czymś, posiadanie dominującej roli pre-eminence primacy

prymatolog ˌprɨ̃maˈtɔlɔk n
(zoologia, zoologiczny) zoolog - specjalista w dziedzinie prymatologii primatologist
(zoologia, zoologiczny) specjalistka w dziedzinie prymatologii primatologist

prymatologia ˌprɨ̃matɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) (zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się badaniem zarówno współczesnych, jak też wymarłych ssaków naczelnych, oprócz człowieka; primatology

prymatologiczny ˌprɨ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(biologia, biologiczny) związany z prymatologią, dotyczący prymatologii primatological

prymityw prɨ̃ˈmʲitɨf n
(pogardliwie) człowiek niekulturalny, ograniczony intelektualnie ape barbarian
autor dzieł (2.1) primitive
(informatyka, informatyczny) rodzaj figur geometrycznych, z których buduje się inne, bardziej skomplikowane; primitive

prymitywny ˌprɨ̃mʲiˈtɨvnɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) odznaczającym się niskim poziomem kultury crude primitive
mający prostą, nieskomplikowaną formę lub budowę primitive

prymus n
(szkolnictwo, szkolny) najlepszy uczeń top of the class top student

pryncypał prɨ̃nˈʦ̑ɨpaw n
(potocznie, potoczny) przełożony principal

pryskać ˈprɨskaʨ̑ v
wywoływać w powietrzu ruch kropel lub drobnych cząstek czegoś splash splatter spray sprinkle
(potocznie, potoczny) zraszać rośliny środkami chemicznymi spray
(potocznie, potoczny) szybko uciekać clear out do a bunk do a runner run for it
(przenośnie, przenośnia) o uczuciach, nastrojach: rozwiewać się, znikać, nagle przemijać evaporate go up in smoke vanish
poruszać się w powietrzu w formie kropel lub drobnych cząstek splatter
pękać, rozpadać się na kawałki, niszczeć burst shatter splinter
pryskać (1.1) czymś na samego siebie spray sprinkle splash splatter oneself
pryskać (1.1) czymś na siebie nawzajem spray sprinkle splash splatter each other

pryszcz prɨʃʧ̑ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) coś bardzo łatwego lub niezbyt ważnego piece of cake cinch
krosta pimple zit spot carbuncle pustule

pryszczaty adj
mający pryszcze pimply spotty

prysznic ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
aparat do kąpieli natryskowej, w którym woda przechodząca przez rury spada gęstym deszczem kropli; shower

prywatnie prɨˈvatʲɲɛ adv
w sposób prywatny privately

prywatność n
życie, sprawy prywatne, osobiste, prawo do życia intymnego, chronionego przed ingerencją obcych; privacy

prywatny prɨˈvatnɨ adj
(informatyka, informatyczny) o dostępie ograniczonym do metod z tej samej klasy private
nie dla każdego dostępny private
niebędący własnością skarbu państwa ani państwowej instytucji (lub przynajmniej państwo nie ma większości w akcjonariacie) private
niereprezentujący żadnej instytucji private
będący czyjąś osobistą własnością private
dotyczący czyichś osobistych spraw private
wynajęty do osobistego użytku private

prywatywny adj
(filozofia, filozoficzny) posiadający zdolność pozbawiania, powodowania braku privative

prywatyzacja ˌprɨvatɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) przekazanie prywatnym właścicielom mienia państwowego lub komunalnego; privatization privatisation

pryzmatoid n
(geometria) wielościanu, którego wszystkie wierzchołki leżą na dwóch równoległych płaszczyznach; prismatoid

przaśny ˈpʃaɕnɨ adj
taki, który nie uległ fermentacji, niekwaśny azymous
prosty, surowy, naturalny homespun

przebaczenie ˌpʃɛbaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
odpuszczenie czyichś win forgiveness

przebieg ˈpʃɛbʲjɛk n
odbywanie się czegoś, rozwijanie się w czasie process
przebywanie pewnej trasy przez pojazd mechaniczny; przebyta trasa milage
trasa, kierunek biegu czegoś, linia, wzdłuż której jest coś położone, przeprowadzone route

przebiegać pʃɛˈbʲjɛɡaʨ̑ v
będąc w ruchu, biegiem przemieścić się z jednego punktu na drugi run
przebywać daną drogę biegiem run
o linii, trasie: prowadzić przez coś, być wytyczonym gdzieś, ciągnąć się dokądś go on
postępować, rozwijać się w czasie, odbywać się proceed progress

przebiegle adv
w sposób przebiegły, podstępnie astutely artfully craftily cunningly deviously slily

przebiegłość pʃɛˈbʲjɛɡwɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest przebiegły astuteness

przebiegły pʃɛˈbʲjɛɡwɨ adj
postępujący chytrze, przemyślnie cunning crafty shrewd

przebijać v
(termin karciany) bić kartę starszą od niej trump
przedostawać się przez grubą warstwę get through
robić otwór czymś ostrym; przeszywać na wylot pierce puncture
robić przejście w jakiejś przeszkodzie bore dig dig up drill
być widocznym przez jakąś przesłonę show through
dawać się odczuć (jako emocja) come through
przedostawać się, pokonując przeszkody break through get through

przebić ˈpʃɛbʲiʨ̑ v
podczas licytacji lub gry: zaoferować więcej trump
podczas negocjacji: przedstawić lepszą ofertę trump

przebiśnieg pʃɛˈbʲiɕɲɛk n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku śnieżyczka przebiśnieg, Galanthus nivalis L. snowdrop

przebywać pʃɛˈbɨvaʨ̑ v
być gdzieś przez pewien czas; pozostawać gdzieś dłużej; spędzać gdzieś czas abide reside

przebój n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) coś bardzo popularnego, szczególnie w odniesieniu do utworów muzycznych hit blockbuster rave smash smash hit

przeceniać pʃɛˈʦ̑ɛ̃ɲäʨ̑ v
zbyt wysoko oceniać, cenić sobie coś lub kogoś overestimate

przechadzać się v
odbywać przechadzkę stroll promenade ramble bummel dacker daiker saunter

przechadzka n
chodzenie dla relaksu, wypoczynku airing bummel lounge mosey outing perambulation

przechodni pʃɛˈxɔdʲɲi adj
(gramatyka) o czasowniku: posiadający formy strony biernej transitive

przechodzić pʃɛˈxɔʥ̑iʨ̑ v
być przekazywanym, krążyć między obiektami lub osobami experience go through
mijać określone obiekty pass by
minąć w czasie, stawać się przeszłością pass
o propozycji: zostać zatwierdzoną go through pass
przebywać jakąś drogę cover
przedostawać się, przenikać przez coś pass through
przekraczać coś w poprzek cross
zmieniać stan change over switch

przechowalnia bagażu ˌpʃɛxɔˈvalʲɲa baˈɡaʒu n
miejsce, w którym podróżujący może czasowo zostawić swój bagaż baggage check service checkroom left luggage office

przechowywanie ˌpʃɛxɔvɨˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przechowywać preservation safekeeping storage

przechowywać ˌpʃɛxɔˈvɨvaʨ̑ v
chować coś przed zniknięciem, zginięciem lub zepsuciem w jakimś miejscu store keep

przechrzta n
(przestarzałe, przestarzały) ktoś, kto zmienił wyznanie, ((zwłaszcza) na katolicyzm) convert

przeciek ˈpʃɛʨ̑ɛk n
wypływ cieczy lub uchodzenie gazu z miejsca, w którym powstała nieszczelność leak
(przenośnie, przenośnia) niekontrolowane, nielegalne przedostanie się poufnych informacji do mediów lub opinii publicznej leak

przecież ˈpʃɛʨ̑ɛʃ particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podważyć jej prawdziwość, słuszność yet but after all

przecinek pʃɛˈʨ̑ĩnɛk n
w niektórych krajach: znak separatora dziesiętnego dot point
znak interpunkcyjny służący do oddzielania pojęć przy ich wymienianiu lub do oddzielania zdań w zdaniu złożonym; comma

przeciskać pʃɛˈʨ̑iskaʨ̑ v
przesuwać, przekładać coś poprzez coś innego (najczęściej ciasnego, zwartego) elbow press push

przeciw ˈpʃɛʨ̑if preposition
… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem against versus
… używany do określenia celu działania czegoś against versus
… używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem against versus

przeciw- ˈpʃɛʨ̑if ˈpʃɛʨ̑iv prefix
…łączący się zwykle z rzeczownikami, przymiotnikami lub imiesłowami, tworzący wyrazy związane z walką z czymś lub cel działania, także wyrazy o cechach przeciwnych do wyrazu źródłowego counter-

przeciwbólowy ˌpʃɛʨ̑ivbuˈlɔvɨ adj
zwalczający ból analgetic antinociceptive painkilling

przeciwciało ˌpʃɛʨ̑ifʲˈʨ̑awɔ n
(medycyna, medyczny) substancja znajdująca się w organizmach kręgowców lub wytwarzana w odpowiedzi na wprowadzenie antygenów, przed którymi broni organizm; antibody

przeciwczołgowy ˌpʃɛʨ̑ifʧ̑ɔwˈɡɔvɨ adj
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie czołgu anti-tank

przeciwdepresyjny ˌpʃɛʨ̑ivdɛprɛˈsɨjnɨ adj
działający przeciw depresji, używany przy leczeniu depresji, zapobiegający depresji antidepressive

przeciwdziałać v
przeciwstawiać jakieś działanie innemu działaniu counteract countermine

przeciwgorączkowy ˌpʃɛʨ̑ivɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw gorączce, używany przy leczeniu gorączki, zapobiegający gorączce antipyretic

przeciwgrypowy ˌpʃɛʨ̑ivɡrɨˈpɔvɨ adj
działający przeciw grypie, używany przy leczeniu grypy, zapobiegający grypie anti-influenza antiflu

przeciwgrzybiczy ˌpʃɛʨ̑ivɡʒɨˈbʲiʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) zapobiegający grzybicy, przeciwdziałający objawom grzybicy, leczący grzybicę antifungal

przeciwhistaminowy adj
(medycyna, medyczny) hamujący przedostawanie się histaminy z krwi do tkanek antihistaminic

przeciwieństwo ˌpʃɛʨ̑iˈvʲjɛ̇̃j̃stfɔ n
odwrotność (czegoś), odmienność w porównaniu z czymś innym opposite contrary obverse reverse

przeciwkradzieżowy adj
utrudniający lub uniemożliwiający kradzież przedmiotu anti-theft

przeciwlotniczy ˌpʃɛʨ̑ivlɔtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
służący do zwalczania statków powietrznych, mający za zadanie niszczenie statków powietrznych lub obronę przed nimi anti-aircraft antiaircraft

przeciwnie pʃɛˈʨ̑ivʲɲɛ adv
w drugą stronę in opposite direction
w sposób przeciwny, odwrotny just the opposite on the contrary quite the contrary

przeciwnik pʃɛˈʨ̑ivʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) także przenośnie ten, przeciwko któremu się walczy lub rozgrywa grę opponent adversary enemy partner

przeciwny pʃɛˈʨ̑ivnɨ adj
(logika, logiczny) stwierdzający, że zaprzeczenie założenia danego twierdzenia pociąga za sobą zaprzeczenie jego tezy; contrary
(matematyka, matematyczny) o znaku zmienionym z plus na minus lub odwrotnie; additive inverse opposite
znajdujący się naprzeciw czegoś opposite

przeciwpancerny ˌpʃɛʨ̑ifpãnˈʦ̑ɛrnɨ adj
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie celu osłoniętego pancerzem armor-piercing armour-piercing
mający na celu zniszczenie lub unieszkodliwienie wszelkiego typu broni pancernej anti-tank

przeciwpasożytniczy ˌpʃɛʨ̑ifpasɔʒɨtʲˈɲiʧ̑ɨ adj
o działaniu skierowanym przeciwko powstawaniu i rozwojowi pasożytów antiparasitic

przeciwprostokątna n
(matematyka, matematyczny) najdłuższy bok w trójkącie prostokątnym, leżący naprzeciw kąta prostego hypotenuse

przeciwpróchniczy ˌpʃɛʨ̑ifpruçˈɲiʧ̑ɨ adj
działający przeciw próchnicy zębów, zapobiegający próchnicy zębów anticariogenic

przeciwprądowy adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w przeciwnym kierunku counter-flow counterflow

przeciwpsychotycznie adv
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) w sposób charakteryzujący się działaniem przeciwpsychotycznym, w sposób leczący zaburzenia psychiczne, psychozy antipsychotically

przeciwpsychotyczny adj
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) w leczeniu zaburzeń psychicznych, psychoz: mający działanie silnie uspokajające poprzez hamowanie aktywności komórek nerwowych gdy w przebiegu choroby występują urojenia, omamy, zaburzenia aktywności / uczuciowości / świadomości antipsychotic

przeciwskuteczny adj
wywołujący skutki przeciwne do zamierzonych counterproductive

przeciwstawny adj
przeciwstawiający się czemuś lub komuś opposing
stanowiący kontrast antithetic antithetical contrary opposable opposite other

przeciwutleniacz ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑ n
związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki antioxidant

przeciwwaga n
(technologia, technika, techniczny) ciężar zastosowany dla zrównoważenia innego; counterweight counterbalance counterpoise equipoise

przeciwwirusowy ˌpʃɛʨ̑ivvʲiruˈsɔvɨ adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw wirusom, używany przy leczeniu chorób wywoływanych przez wirusy, zapobiegający rozwojowi wirusów antivirus

przeciwzapalny ˌpʃɛʨ̑ivzaˈpalnɨ adj
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) działający przeciw zapaleniom, używany przy leczeniu zapaleń, zapobiegający zapaleniom anti-inflammatory

przeciwzmarszczkowy ˌpʃɛʨ̑ivzmarʃʧ̑ˈkɔvɨ adj
działający przeciwko powstawaniu zmarszczek, wpływający na zmniejszenie lub likwidację już istniejących anti-wrinkle

przeciwśrodek n
środek zaradczy countermeasure

przeciąg ˈpʃɛʨ̑ɔ̃ŋk n
strumień chłodnego powietrza powstały w pomieszczeniu z otwartymi lub nieszczelnymi drzwiami lub oknami draught breeze

przeciętna pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntna n
(matematyka, matematyczny) średnia arytmetyczna lub wartość oczekiwana; average mean

przeciętnie adv
tak jak zwykle, bez zaangażowania averagely

przeciętny pʃɛˈʨ̑ɛ̃ntnɨ adj
(matematyka, matematyczny) będący wynikiem średniej arytmetycznej, czyli podzielenia sumy wartości przez ich liczbę; average mean
niczym się nie wyróżniający, zwykły, nie wykraczający poza przeciętną average
(statystyka, statystyczny) reprezentatywny, typowy average
(potocznie, potoczny) banalny, nieskomplikowany, prosty average

przeczos ˈpʃɛʧ̑ɔs n
(medycyna, medyczny) powierzchniowy, linijny ubytek w skórze uprzednio niezmienionej powstały np. wskutek drapania; excoriation

przeczulenie ˌpʃɛʧ̑uˈlɛ̃ɲɛ n
nadmierna wrażliwość na coś oversensitiveness

przeczulony ˌpʃɛʧ̑uˈlɔ̃nɨ adj
nadmiernie wrażliwy; przewrażliwiony oversensitive

przed pʃɛt preposition
…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności before in front of
…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca określonego w (1.1) before in front of
…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem before in front of

przed laty adv
wiele lat temu year ago

przed- preposition
pierwszy człon wyrazów złożonych określający wcześniejsze zaistnienie od tego, co jest nazywane drugim członem pre-

przedakcesyjny ˌpʃɛdakʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
(urzędowy) mający miejsce / odbywający się / obowiązujący przed akcesją pre-accession

przedawkowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przedawkować overdose

przedchrześcijański ˌpʃɛtxʃɛɕʨ̑iˈjä̃j̃sʲci adj
poprzedzający chrześcijaństwo, następujący przed pojawieniem się chrześcijaństwa pre-Christian

przeddrednot pʃɛdˈːrɛdnɔt n
umowne określenie generacji okrętów liniowych (pancerników) budowanych na przełomie XIX i XX wieku; pre-dreadnought battleship

przede wszystkim ˌpʃɛdɛ‿ˈfʃɨstʲcĩm adv
o czym mówiący chce przekazać w pierwszej kolejności, co jest dla niego najistotniejsze particularly mostly above all chiefly first of all firstly

przedefiniować ˌpʃɛdɛfʲĩˈɲɔvaʨ̑ v
określić, zdefiniować coś na nowo, przekształcić definicję czegoś redefine

przedimek nieokreślony pʃɛdʲˈĩmɛc ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(gramatyka) przedimek, który stoi przed rzeczownikiem nieznanym z kontekstu indefinite article

przedimek określony pʃɛdʲˈĩmɛk ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(gramatyka) przedimek, który stoi przed rzeczownikiem znanym z kontekstu definite article

przedkarpacki adj
związany z Przedkarpaciem, dotyczący Przedkarpacia Ciscarpathian

przedmaratoński ˌpʃɛdmaraˈtɔ̃j̃sʲci adj
następujący przed maratonem pre- marathon

przedmałżeński ˌpʃɛdmawˈʒɛ̃j̃sʲci adj
następujący (zawierany, odbywany, wykonywany) przed zawarciem małżeństwa premarital

przedmiejski adj
związany z czasami sprzed powstania miasta, zmiany charakteru osiedla na miejskie preurban

przedmiesiączkowy ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ adj
występujący przed miesiączką, menstruacją premenstrual

przedmieście pʃɛdˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
(urbanistyka, urbanistyczny) jednostka osadnicza tuż poza miastem; suburb outskirts

przedmiot ˈpʃɛdmʲjɔt n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia edukacyjne w szkole, posiadające własną nazwę i opracowany program nauczania subject
cel czynności, obiekt (rzadziej człowiek lub istota żywa), na którym jest wykonywana czynność; (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rzecz, wobec której działania opisuje dane prawo object subject
rzecz, obiekt nieożywiony object thing

przedmiot codziennego użytku n
(potocznie, potoczny) materialny lub niematerialny element wykorzystywany regularnie w danej dziedzinie życia codziennego daily-use object

przedmioty gotowe n
(sztuka) technika plastyczna występująca w sztuce współczesnej, polegająca na wykorzystywaniu jako tworzywa gotowych wyrobów produkcji masowej; ready mades

przedmowa n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wypowiedź zamieszczona przed głównym tekstem, stanowiąca autorską bądź redakcyjną dyskusję dotyczącą utworu preface foreword prolegomenon prologue prolog

przedmuzułmański ˌpʃɛdmuzuwˈmãj̃sʲci adj
następujący przed przyjęciem islamu, dotyczący epoki przed przyjęciem islamu pre-Islamic

przedni ˈpʃɛdʲɲi adj
znajdujący się na przodzie frontal

przedoperacyjny adj
(medycyna, medyczny) poprzedzający operację preoperative

przedostatni ˌpʃɛdɔˈstatʲɲi adj
będący przed ostatnim elementem, drugi od końca penultimate last but one next to last

przedpiekle n
wydarzenie albo miejsce przysparzające cierpienia, będące zapowiedzią, wstępem do czegoś znacznie bardziej nieprzyjemnego Hell’s Kitchen

przedpogrzebowy ˌpʃɛtpɔɡʒɛˈbɔvɨ adj
odbywający się/dziejący się przed pogrzebem, związany z okresem przed pogrzebem mortuary

przedpokój pʃɛtˈpɔkuj n
pomieszczenie w mieszkaniu, z którego można dostać się do pozostałych pomieszczeń corridor antechamber anteroom ante-room

przedporodowy adj
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) następujący przed porodem, poprzedzający poród antenatal antepartum

przedpotopowy ˌpʃɛtpɔtɔˈpɔvɨ adj
(potocznie, potoczny) pochodzący z bardzo odległej epoki antediluvian

przedpołudnie ˌpʃɛtpɔˈwudʲɲɛ n
okres pomiędzy rankiem a południem morning

przedpołudniowy adj
taki, który następuje przed południem antemeridian forenoon

przedramię pʃɛdˈrãmʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) odcinek kończyny piersiowej (przedniej, górnej) od stawu łokciowego do nadgarstka forearm

przedrewolucyjny adj
poprzedzający rewolucję, następujący przed rewolucją prerevolutionary

przedsionek n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) u kręgowców część serca oddzielona zastawką od komory atrium auricle
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego, w obrębie błędnika vestibule
(architektura, architektoniczny) niewielkie pomieszczenie oddzielające wejście od wnętrza budynku vestibule antechamber
wstęp do czegoś, wczesne doświadczenie foretaste

przedsiębiorca ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʦ̑a n
(ekonomia, ekonomiczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, posiadająca własne przedsiębiorstwo; entrepreneur

przedsiębiorczość ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrʧ̑ɔɕʨ̑ n
nauka lub sztuka podejmowania ryzyka i innowacyjności w budowaniu biznesu entrepreneurship
ogół przedsiębiorców i przedsiębiorstw enterprise
zespół cech człowieka stanowiących o chęci i powodzeniu w załatwianiu różnych spraw (bycie przedsiębiorczym) adventurousness entrepreneurship

przedsiębiorczy adj
zdolny do podejmowania kolejnych działań w sposób pomyślny enterprising entrepreneurial go-ahead venturesome

przedsiębiorstwo ˌpʃɛtʲɕɛ̃mˈbʲjɔrstfɔ n
samodzielna jednostka prowadząca działalność gospodarczą, najczęściej w celu osiągnięcia zysku; enterprise company firm

przedsięwzięcie ˌpʃɛtʲɕɛ̃w̃vʲˈʑɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
zaplanowane działanie wykonane w jakimś celu, rzecz zamierzona i realizowana enterprise venture endeavour undertaking prise

przedstawiać pʃɛtˈstavʲjäʨ̑ v
podać co do wiadomości, dać do obejrzenia, do wglądu present show establish
zapoznać kogoś z kimś, zaprezentować komuś kogoś introduce condescend do

przedstawiciel ˌpʃɛtstaˈvʲiʨ̑ɛl n
osoba działająca w imieniu kogoś lub czegoś representative
typowy członek danej grupy, typowy okaz danej kategorii specimen

przedstawienie ˌpʃɛtstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
prezentacja czegoś presentation
występ wykonywany na scenie przed publicznością, widowisko performance show

przedszkolak pʃɛṭˈʃkɔlak n
dziecko chodzące do przedszkola, będące w wieku przedszkolnym kindergartner kindergartener

przedszkolanka ˌpʃɛṭʃkɔˈlãnka n
(potocznie, potoczny) nauczycielka przedszkola, wychowawczyni przedszkolna, wychowawczyni w przedszkolu kindergartener kindergartner pre-school teacher

przedszkole pʃɛṭˈʃkɔlɛ n
(szkolnictwo, szkolny) dzienna placówka o charakterze opiekuńczo-wychowawczym, do której uczęszczają dzieci w wieku od trzech lat do chwili rozpoczęcia obowiązku szkolnego; kindergarten nursery school preschool

przedszkolny pʃɛṭˈʃkɔlnɨ adj
dotyczący przedszkola, właściwy przedszkolu, należący do przedszkola pre-school preschool

przedtem ˈpʃɛtːɛ̃m pronoun
w czasie poprzedzającym jakieś wydarzenie; przed nastąpieniem czegoś before

przedwczesność n
cecha tego, co przedwczesne prematurity earliness forwardness prematureness untimeliness

przedwczesny pʃɛtˈfʧ̑ɛsnɨ adj
pojawiający się wcześniej niż powinien; będący za wcześnie premature precocious untimely praecox precox previous

przedwcześnie pʃɛtˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
zbyt wcześnie, za wcześnie, przed właściwym czasem, przed określonym terminem prematurely all too soon

przedwczoraj pʃɛtˈfʧ̑ɔraj adv
dwa dni przed dniem dzisiejszym; dzień przed wczoraj the day before yesterday day before yesterday

przedwieczny adj
bardzo stary; taki, który istniał już przed wiekami primeval everlasting primaeval

przedwiośnie pʃɛdˈvʲjɔ̇ɕɲɛ n
okres przejściowy między zimą a wiosną, zwiastujący nadejście wiosny early spring

przedwojenny ˌpʃɛdvɔˈjɛ̃nːɨ adj
pochodzący sprzed wojny; istniejący, mający miejsce przed wojną; poprzedzający wojnę; zazwyczaj w odniesieniu do II wojny światowej pre-war

przedyskutowanie n
przeprowadzenie gruntownej dyskusji overtalking

przedział ˈpʃɛʥ̑aw n
(kolejnictwo) jedno z pomieszczeń dla pasażerów, na które podzielony jest wagon; compartment
(matematyka, matematyczny) podzbiór zbioru liczb rzeczywistych, ograniczony z jednej lub z dwóch stron; range

przedświąteczny ˌpʃɛtʲɕfʲjɔ̃nˈtɛʧ̑nɨ adj
przypadający na okres tuż przed świętem, poprzedzający święto pre-holiday

przegląd ˈpʃɛɡlɔ̃nt n
czynność przeglądania czegoś w celu dokonania oceny, kontroli itp. inspection survey

przeglądanie ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przeglądać browsing scanning surveying

przeglądarka ˌpʃɛɡlɔ̃nˈdarka n
(informatyka, informatyczny) program do wyświetlania stron internetowych; browser web browser

przegradzać pʃɛˈɡraʣ̑aʨ̑ v
stawiać przegrodę między danymi obiektami; dzielić jakąś przestrzeń curtain divide partition separate

przegrana pʃɛˈɡrãna n
poniesiona porażka w grze, rywalizacji lub rozgrywce defeat
przegrane środki pieniężne lub przedmiot loss

przegrany adj
doznający niepowodzenia lost
stanowiący porażkę lost
ulegający przeciwnikowi, doznający przegranej defeated

przegroda n
coś co dzieli lub oodziela bulkhead divider septation septum
odgrodzone, wydzielone miejsce compartment

przegroda nosowa pʃɛˈɡrɔda nɔˈsɔva n
(anatomia, anatomiczny) przegroda dzieląca jamę nosową na dwie części; nasal septum

przegrywać pʃɛˈɡrɨvaʨ̑ v
nagrywać coś na nowy nośnik z nośnika z zarejestrowanym wcześniej materiałem copy
okazywać się słabszym, odnosić porażkę, doznawać niepowodzenia, zostawać pokonanym w jakiejś rywalizacji lose

przegłos ˈpʃɛɡwɔs n
(językoznawstwo, językoznawczy) zmiana barwy samogłoski pod wpływem otoczenia fonetycznego zachodząca w językach indoeuropejskich; apophony umlaut

przejaw ˈpʃɛjaf n
oznaka czegoś, zewnętrzny znak manifestation indicator

przejawić v
okazać na zewnątrz display manifest show
wyjść na jaw manifest show

przejazd ˈpʃɛjast n
miejsce, gdzie można przejechać w poprzek jakąś trasę, drogę, zwłaszcza tor kolejowy grade crossing railway crossing level crossing
przebywanie jakiejś drogi pojazdem lub konno drive ride transit

przejechać pʃɛˈjɛxaʨ̑ v
potrącić kogoś, jadąc pojazdem run down

przejeżdżać pʃɛˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
dostawać się na drugą stronę czegoś jadąc, przekraczać coś w czasie jazdy cross
jadąc, mijać określone miejsce pass
przesunąć coś po czymś innym run over

przejmować v
brać coś po innym właścicielu czy zwierzchniku assume take over
brać czyjeś zachowania jako własne adopt
stawać się panującym stanem fizycznym lub psychicznym to be overcome with
zatrzymywać kogoś lub coś w drodze intercept seize
odczuwać strach o co lub wzruszenie be worried worry
traktować coś bardzo poważnie take to heart

przejrzały adj
o roślinach i ich owocach: zbyt dojrzały, nadpsuty overripe

przejrzysty pʃɛjˈʒɨstɨ adj
taki, który przepuszcza promienie słoneczne transparent
łatwy do zrozumienia, o prostej i logicznej konstrukcji clear lucid perspicuous

przejęzyczenie ˌpʃɛjɛ̃w̃zɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
rodzaj błędu popełnionego w wypowiedzi przez człowieka (a nie przez maszynę) w wyniku roztargnienia, przez nieuwagę; slip of the tongue

przejście ˈpʃɛjɕʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przejść transition
miejsce, przez które można przejść passage

przejście podziemne n
budowla zapewniająca możliwość przejścia pod szlakiem komunikacyjnym; subway underpass

przejściówka pʃɛjɕˈʨ̑ufka n
(potocznie, potoczny) element umożliwiający podłączenie urządzenia do innego gniazda niż przeznaczenie wtyczki adapter

przejść do porządku dziennego idiom
pominąć, zignorować coś, nie zajmować się czymś, nie przywiązywać wagi do czegoś gloss over

przekaz ˈpʃɛkas n
(technologia, technika, techniczny) przesył, przekazanie czegoś transfer
formularz wypełniany przy zlecaniu przesłania pieniędzy poprzez pocztę lub bank form
pieniądze wysłane poprzez pocztę lub bank remittance money order
tekst, nagranie, film bądź w inny sposób zapisane informacje historyczne będące źródłem wiedzy o przeszłości; także przedmiot source
wysłanie pieniędzy poprzez pocztę lub bank remittance

przekazywać ˌpʃɛkaˈzɨvaʨ̑ v
(o emocjach) wzbudzać w odbiorcy give
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) przesyłać sygnał, informację transmit
powtarzać / przesyłać informację transmit
dawać komuś coś (jakiś przedmiot) give pass on
dawać komuś uprawnienia do czegoś leave

przekaźnik pʃɛˈkaʑɲik n
(elektryczność) urządzenie do zamiany sygnału o pewnych parametrach lub do pomiaru jego niektórych cech na sygnał o innych parametrach do celów automatyki, pomiarów itp.; relay
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamiany sygnału o małej mocy na taki sam sygnał o większej mocy celem przesłania go dalej transmitter

przekleństwo pʃɛˈklɛ̃j̃stfɔ n
klątwa, życzenie komuś źle curse
wulgaryzm lub obelga używana w celu wyrażenia gniewu lub obrażenia kogoś curse cuss profanity swear word

przeklęty adj
tak trudny do zniesienia, że powodujący chęć przeklinania bleeping bloody damn goddam goddamn goddamned

przeklęty v
imiesłów przymiotnikowy bierny od przekląć cursed

przekomarzać się ˌpʃɛkɔ̃ˈmaʒaʨ̑‿ɕɛ v
żartując, spierać się z kimś banter chaff

przekonanie ˌpʃɛkɔ̃ˈnãɲɛ n
czyjeś przeświadczenie o prawdziwości jakiejś opinii conviction opinion belief

przekonać się na własnej skórze pʃɛˈkɔ̃naʨ̑‿ɕɛ na‿ˈvwasnɛj ˈskuʒɛ v
poznać coś, doświadczyć czegoś osobiście, bezpośrednio learn the hard way

przekonywać ˌpʃɛkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
zmieniać czyjś stosunek do czegoś przez wykazywanie pewnych racji, dowodzenie słuszności convince

przekop n
rów w ziemi wykopany celem połączenia jedno miejsce z innym dike dyke

przekoziołkować v
kilkakrotnie zrobić koziołki forward roll somersault summersault
przewrócić do góry dnem flip over

przekraczać pʃɛˈkraʧ̑aʨ̑ v
przechodzić, przedostawać się przez coś overstep
przewyższać outstrip

przekroczenie ˌpʃɛkrɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
złamanie obowiązującego przepisu, naruszenie norm transgression

przekroczenie prędkości n
(motoryzacja) poruszanie się pojazdem z prędkością wyższą niż dozwolona speeding

przekroczyć Rubikon pʃɛˈkrɔʧ̑ɨʨ̑ ruˈbʲikɔ̃n v
zdecydować się zrobić decydujący krok; przekroczyć granicę, za którą decyzja jest nieodwołalna cross the Rubicon

przekształcać pʃɛˈkʃtawʦ̑aʨ̑ v
zmieniać coś w coś innego, nadawać czemuś inną formę transform rearrange recast remodel

przekupny pʃɛˈkupnɨ adj
dający się przekupić venal corruptible

przekupstwo n
uzyskiwanie korzyści poprzez przekazywanie komuś innej korzyści bribery

przekupywać v
zjednywać sobie kogo, dając mu coś wartościowego bribe

przekąska pʃɛˈkɔ̃w̃ska n
niewielka porcja jedzenia, spożywana między regularnymi posiłkami dla zaspokojenia głodu lub ze względów smakowych; snack nosh
wędliny, marynaty, sery itp. podawane przed głównym daniem lub do wódki appetizer starter

przekątna pʃɛˈkɔ̃ntna n
(matematyka, matematyczny) odcinek łączący dwa wierzchołki wielokąta lub wielościanu, nieleżące na jego jednym boku (przekątna wielokąta) lub ścianie (przekątna wielościanu) i znajdujące się całkowicie wewnątrz tego wielokąta lub wielościanu diagonal

przekładać pʃɛˈkwadaʨ̑ v
(termin karciany) przesuwać potasowane karty w talii przed rozpoczęciem gry cut
kłaść w inne miejsce, przemieszczać coś z jednego miejsca na drugie move shift shuffle
tłumaczyć na inny język interpret translate
wkładać coś pomiędzy warstwy czegoś innego interleave
zmieniać termin na późniejszy postpone adjourn delay put off

przekładnik pʃɛˈkwadʲɲik n
(elektryczność) transformator służący do zamiany poziomu napięcia (przekładnik napięciowy) lub prądu (przekładnik prądowy) elektrycznego do mniejszego poziomu, używany do celów automatyki, pomiarów, rozliczeń itp. transformer

przekłuwacz pʃɛˈkwuvaʧ̑ n
(archeologia, archeologiczny) paleolityczne narzędzie posiadające wyodrębniony wąski, lecz zaokrąglony wierzchołek powstały na skutek retuszu (obróbki) zwykle dwóch krawędzi bocznych, służący do przekłuwania; perforator

przelew ˈpʃɛlɛf n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przeniesienie wierzytelności z majątku pierwotnego wierzyciela (zbywcy, cedenta) do majątku osoby trzeciej (nabywcy, cesjonariusza) na podstawie umowy zawartej między tymi osobami; transfer
wystąpienie z brzegów, przelanie overflow

przelewać pʃɛˈlɛvaʨ̑ v
(bankowość, bankowy) dokonywać przelewu, umieszczać pieniądze na koncie remit transfer
umieszczać płyn w innym naczyniu overfill

przelewać krew pʃɛˈlɛvaʨ̑ ˈkrɛf idiom
narażać swoje życie, poświęcać swoje życie lub zdrowie, brać udział w walce zbrojnej shed blood

przelot pospolity ˈpʃɛlɔt ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
(botanika, botaniczny) Anthyllis vulneraria L., gatunek rośliny z rodziny bobowatych występujący w Europie, Azji Mniejszej i Afryce Północnej; common kidneyvetch kidney vetch woundwort

przelotny adj
szybko przemijający, nietrwały fleeting flying visitant volatile

przeludnienie ˌpʃɛludʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
sytuacja, w której liczba ludności przekracza znacząco pojemność środowiska overpopulation

przemawiać pʃɛ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
wygłaszać mowę do grupy ludzi speak

przemiana pʃɛ̃ˈmʲjãna n
przejście w stan inny niż poprzedni change alteration changeover conversion metabolism metamorphosis

przemieniać v
zmieniać w co innego transform change into morph transmogrify
zmieniać się w co innego change into metamorphose

przemienny adj
pojawiający się na przemian; systematycznie zmieniający się alternate alternating convertible

przemierzać pʃɛ̃ˈmʲjɛʒaʨ̑ v
pokonywać znaczną przestrzeń compass
przechodzić tam i z powrotem przez jakiś obszar lub przestrzeń wander

przemieszczać pʃɛ̃ˈmʲjɛʃʧ̑aʨ̑ v
zmieniać położenie jakiegoś przedmiotu move

przemijać v
kończyć się bezpowrotnie pass go by fade pass by wither

przemilczeć pʃɛ̃ˈmʲilʧ̑ɛʨ̑ v
aspekt dokonany od: przemilczać conceal hush up withhold

przemoc ˈpʃɛ̃mɔʦ̑ n
zastosowanie przewagi siły wobec kogoś, aby zmusić go do posłuszeństwa violence

przemoc domowa n
(socjologia, socjologiczny) zjawisko społeczne zachodzące, gdy członek rodziny (mąż, żona (i tym podobne, i temu podobne)) próbuje zdominować fizycznie lub psychicznie drugiego członka rodziny; domestic violence

przemowa n
(potocznie, potoczny) zbyt długa wypowiedź rigamarole rigmarole
okolicznościowa, uroczysta wypowiedź przed zgromadzeniem discourse harangue speech

przemożny adj
(książkowy) bardzo intensywny overpowering

przemysł ˈpʃɛ̃mɨsw̥ n
dział gospodarki, obejmujący produkcję dóbr na dużą skalę; industry

przemysł zbrojeniowy ˈpʃɛ̃mɨzw ˌzbrɔjɛ̇̃ˈɲɔvɨ n
dział gospodarki związany z produkcją wyposażenia dla wojska, broni, amunicji itp.; arms industry

przemysłowiec n
właściciel zakładu przemysłowego industrialist

przemysłowo adv
w sposób przemysłowy industrially

przemysłowy ˌpʃɛ̃mɨˈswɔvɨ adj
dotyczący przemysłu, będący efektem przemysłu, stosowany w przemyśle industrial

przemyt n
nielegalny przewóz przez granicę państwa towarów, dewiz bez poddania ich kontroli i ocleniu lub przewóz przez granicę przedmiotów zakazanych smuggling contraband

przemytnik pʃɛ̃ˈmɨtʲɲik n
osoba dokonująca przemytu, przemycająca coś smuggler

przemywać pʃɛ̃ˈmɨvaʨ̑ v
zwilżać, oczyszczać coś za pomocą płynu (np. środka dezynfekującego, wody); myć z wierzchu bathe cleanse rinse wash

przemyśliwać v
myśleć długo nad czym ponder
myśleć intensywnie przez dość długi czas turn over in one mind

przemówienie ˌpʃɛ̃muˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
oficjalna wypowiedź skierowana do jakiegoś gremium speech

przemądrzały ˌpʃɛ̃mɔ̃nˈḍʒawɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który ma przesadnie wysokie mniemanie o posiadanej przez siebie wiedzy big-headed snooty

przenajświętszy adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) najbardziej święty sacrosanct

przenigdy pronoun
absolutnie nigdy, zupełnie nigdy, wcale far be it from us

przenikać v
przechodzić przez pewną barierę lub rozprzestrzeniać się w czym interfuse interpenetrate penetrate percolate permeate pervade

przenikliwy ˌpʃɛ̃ɲikˈlʲivɨ adj
intensywnie odczuwany, uderzający swoją mocą, intensywnością acute keen penetrating sharp
o człowieku: taki, który potrafi trafnie ujmować zjawiska, mający dobry zmysł obserwacji, wnikliwość penetrating shrewd

przenosić pʃɛ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
(biologia, biologiczny) rozszerzać obszar występowania danego gatunku, przemieszczając jego osobniki introduce
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) transportować przy udziale pewnego nośnika (substancji, fali nośnej, itp.). transport
(dawniej, dawny) preferować prefer
(dawniej, dawny) przekraczać (nadal jest używany w języku prawniczym) exceed surpass
(ekonomia, ekonomiczny) lokować środki w innym miejscu transfer
(psychologia, psychologiczny) rzutować nieuświadomione myśli, uczucia i wzorce zachowania na psychoterapeutę; transfer
(ekonomia, ekonomiczny) przemieszczać zapis księgowy do innej kolumny, strony, konta, lub księgi carry forward
(elektronika, elektroniczny) przetwarzać, wzmacniać, lub odtwarzać dane pasmo częstotliwości transmit
(fizyka, fizyczny) posiadać określoną właściwość, podlegającą prawom zachowania carry
(fizyka, fizyczny) w odniesieniu do oddziaływania: być kwantem jego pola carry
(matematyka, matematyczny) stosować przy obliczaniu kolejnej cyfry wartość zapamiętaną przy obliczaniu cyfry poprzedniej (np. podczas dodawania lub odejmowania) carry
(informatyka, informatyczny) kopiować, następnie usuwając z poprzedniej lokalizacji move
o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który się patrzy move
umieszczać coś lub kogoś w innym miejscu lub warunkach move
(językoznawstwo, językoznawczy) umieszczać część wyrazu w kolejnej linijce divide a word
(matematyka, matematyczny) przekształcać równanie lub nierówność tak, aby określone wyrażenie znalazło się po drugiej stronie transpose
(medycyna, medyczny) o chorobie: rozprzestrzeniać communicate
(medycyna, medyczny) w odniesieniu do ciąży: być w niej dłużej niż wynikałoby z daty poczęcia be postterm be post-term
(medycyna, medyczny) w odniesieniu do dziecka: urodzić je później, niż wynikałoby z daty poczęcia be postterm be post-term
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) udzielać komuś swoich praw, jednocześnie samemu je tracąc convey
kopiować z jednego egzemplarza, lub nośnika na inny copy transfer
przemieszczać coś niosąc carry carry over manhandle
w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: stosować w nowym kontekście adapt
w odniesieniu do uczuć: zmieniać obiekt uczucia change
zmieniać wyznaczoną datę postpone
(wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) o pocisku: przelatywać dalej niż wyznaczony cel overshoot
(biologia, biologiczny) o gatunku: zmieniać obszar występowania spread
(elektronika, elektroniczny) o sygnale lub paśmie: być przetwarzanym, wzmacnianym lub odtwarzanym transmit
o uczuciach: zmieniać obiekt change
o wzroku, spojrzeniu: zmieniać obiekt, na który jest skierowane move
zmieniać miejsce pobytu move
zmieniać szkołę, pracę, lub inne miejsce, do którego regularnie się uczęszcza move
zostać umieszczonym w innym miejscu lub warunkach move
rozprzestrzeniać się propagate spread
w odniesieniu do rozumowania, schematu zachowania: dawać się zastosować w innym kontekście adapt

przenośnie pʃɛ̃ˈnɔɕɲɛ adv
niedosłownie, obrazowo figuratively

przenośny pʃɛ̃ˈnɔɕnɨ adj
(literacko) (językoznawstwo, językoznawczy) wyrażony za pomocą metafory, będący przenośnią; niedosłowny figurative metaphorical
pozwalający się przenosić z miejsca na miejsce; ruchomy mobile portable

przeobrażenie ˌpʃɛɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
przekształcenie formy, kształtu, postaci, charakteru czegoś w inny; całościowa zmiana metamorphosis

przeor n
(kościelny) zastępca opata prior

przeorysza ˌpʃɛɔˈrɨʃa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożona klasztoru abbess prioress

przepadać v
nie dochodzić do skutku be gone be lost
nie osiągać celu be lost fail
stawać się niełatwym do odnalezienia, niewidocznym disappear vanish
ulegać marnowaniu be forfeited
bardzo lubić be very fond

przepaska pʃɛˈpaska n
(zobacz) przepaska biodrowa loincloth

przepaska biodrowa pʃɛˈpaska bʲjɔˈdrɔva n
skąpe odzienie zakładane w pasie, w formie paska z tkaniny, chusty lub sznurka loincloth

przepastny adj
pojemny, obszerny capacious cavernous

przepaść ˈpʃɛpaɕʨ̑ n
obszar obok stromej ściany góry abyss chasm

przepis ˈpʃɛpʲis n
(kulinaria) sposób przygotowania potrawy recipe
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada prawna rule regulation

przepisywać v
o lekarzu zalecać do stosowania prescribe
pisać to samo powtórnie; sporządzać odpis rewrite type out
przekazywać na własność convey

przepiórka pʃɛˈpʲjurka n
(ornitologia, ornitologiczny) Coturnix coturnix, średni ptak ze smugami na upierzeniu grzbietowej stronie ciała; quail

przepiórnik n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Turnicidae; buttonquail

przepona pʃɛˈpɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) duży mięsień w kształcie kopuły, oddzielający klatkę od niżej położonych narządów diaphragm

przepowiednia ˌpʃɛpɔˈvʲjɛdʲɲa n
wypowiedź o wydarzeniach, które mają nastąpić, określająca ich szczegóły prophecy prediction augury presage vaticination

przepraszająco ˌpʃɛpraʃaˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
prosząc o przebaczenie apologetically

przepraszam pʃɛˈpraʃãm interjection
uprzejme zwrócenie na siebie uwagi excuse I
wyrażenie żalu, przeprosin za wyrządzoną przez siebie krzywdę, niezręczność I'm sorry

przepraszać pʃɛˈpraʃaʨ̑ v
wyrażać żal za wyrządzoną przez siebie krzywdę apologize

przeprosiny n
akt przeproszenia kogoś apologies

przeprowadzać ˌpʃɛprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
kierować czymś, wykonywać coś conduct
kierować kimś, wskazując mu drogę guide
pomagać w przeniesieniu się do nowej siedziby move

przeprowadzka ˌpʃɛprɔˈvaʦ̑ka n
zmiana miejsca zamieszkania lub siedziby move

przepuklina n
(medycyna, medyczny) patologiczne przemieszczenie się tkanki, części narządu poza naturalne umiejscowienie, wpuklając się w sąsiednią okolicę anatomiczną hernia

przepust ˈpʃɛpust n
rura przepuszczająca strumień lub wodę deszczową pod drogą, nasypem; culvert

przepustka n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) łatwa droga do zdobycia czegoś open sesame
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wejście i przebywanie gdzieś lub wwiezienie czegoś; entry pass permit
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) dokument zezwalający na wyjście skądś lub wywiezienie czegoś furlough leave

przepustnica n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) w silniku tłokowym: urządzenie regulujące dopływ powietrza, mieszanki paliwowej, pary wodnej do cylindrów throttle

przepych n
ostentacyjne, widoczne bogactwo sumptuousness lustre
wielka ilość, różnorodność czegoś bigness grandeur

przepyszny adj
bardzo dobry, doskonały, świetnej jakości priceless splendid
doskonały w smaku, wyjątkowo smaczny yummy
okazały, dekoracyjny, wyszukany lavish splendid sumptuous

przepływ ˈpʃɛpwɨf n
(przenośnie, przenośnia) przemieszczanie się kogoś lub czegoś z jednego miejsca do drugiego flow
przemieszczanie się cieczy lub gazu z jednego miejsca do drugiego; flow

przepływ burzliwy ˈpʃɛpwɨv buʒˈlʲivɨ n
(fizyka, fizyczny) przepływ płynu charakteryzujacy się występowaniem wirów turbulent flow

przepływać pʃɛˈpwɨvaʨ̑ v
pokonywać, przez długość lub szerokość, ciek albo zbiornik wodny cross drift flow sail swim across

przepływomierz ˌpʃɛpwɨˈvɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do pomiaru przepływu, flow meter

przerabiać v
(potocznie, potoczny) zapoznawać się z pewną wiedzą zgodnie z wyznaczonym planem do
(technologia, technika, techniczny) zdobić tkaninę poprzez przeplatanie jej czymś do
dokonywać pewnych zmian w gotowym przedmiocie celem przystosowania go do określonej funkcji alter rewrite
stosować surowiec do otrzymania produktu lub półproduktu convert

przeraźliwy adj
o znacznej i niepokojącej intensywności brutal extreme piercing sharp
wzbudzający przerażenie appalling terrible brutal

przerażająco adv
w sposób przerażający frightfully

przerażający adj
taki, który budzi grozę, strach frightening appalling fearsome gruesome

przerażenie ˌpʃɛraˈʒɛ̃ɲɛ n
nagły i silny strach dread fright horror terror

przerażony ˌpʃɛraˈʒɔ̃nɨ adj
bardzo przestraszony scared

przereklamowany adj
przeceniany, cieszący się opinią czegoś lub kogoś lepszego niż w rzeczywistości overrated

przerwa ˈpʃɛrva n
czas wolny między godzinami pracy, nauki w szkole break
czas, w którym wykonywanie jakiejś czynności zostaje zaprzestane na pewien okres; zatrzymanie działania czegoś interruption pause
wolna przestrzeń otoczona czymś gap

przerwanie ciąży n
(medycyna, medyczny) usunięcie płodu lub zarodka pregnancy termination

przerywać pʃɛˈrɨvaʨ̑ v
przeszkadzać w jakiejś czynności disturb interrupt
rwąc, dzielić coś cleave tear
wstrzymywać działanie, proces na pewien czas abort cease terminate

przerzutka n
mechanizm rowerowy umożliwiający zmianę biegu derailleur gear

przerębel n
otwór zrobiony w lodzie na jeziorze lub rzece ice hole

przesada pʃɛˈsada n
wyolbrzymione przedstawianie czegoś, pojmowanie czegoś z nadmierną afektacją, nienaturalność exaggeration overstatement

przesadnie pʃɛˈsadʲɲɛ adv
w sposób przesadny; nadmiernie, zbytnio unduly

przesadny pʃɛˈsadnɨ adj
taki, który przesadza, charakteryzuje się przesadą immoderate

przesadzać pʃɛˈsaʣ̑aʨ̑ v
przedstawiać coś poważniejszym, większym, niż jest w rzeczywistości exaggerate overstate blow sth out of proportion pile it on

przesiadać się pʃɛˈɕadaʨ̑‿ɕɛ v
siadać na inne miejsce change
zmieniać pojazd, środek lokomocji change

przesiedleniec n
osoba, którą przesiedlono lub sama to uczyniła displaced person resettler

przesilenie n
(astronomia, astronomiczny) skrajny punkt odchylenia Słońca od równika; solstice

przesilenie zimowe n
(astronomia, astronomiczny) moment górowania Słońca w zenicie w możliwie najdalej na południe wysuniętej szerokości geograficznej półkuli północnej; winter solstice

przeskakiwać ˌpʃɛskaˈcivaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) co chwila zmieniać coś, np. temat rozmowy, kanały telewizyjne itp. zap
pokonywać skokiem jakąś przeszkodę hop jump vault

przesmyk ˈpʃɛsmɨk n
(geografia, geograficzny) wąski pas lądu łączący dwa większe obszary lądowe; isthmus
(technologia, technika, techniczny) przestrzeń między nitkami osnowy, przez którą przechodzi czółenko shed

przestarzały ˌpʃɛstaˈʒawɨ adj
taki, który wyszedł z użycia, ze zwyczaju obsolete

przestawać pʃɛˈstavaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) obcować z kimś associate with mix with
przerywać jakąś czynność, nie robić czegoś dłużej stop

przestawka pʃɛˈstafka n
(językoznawstwo, językoznawczy) przestawienie głosek lub sylab w wyrazie; metathesis

przestraszyć pʃɛˈstraʃɨʨ̑ v
wzbudzić w kimś strach, wywołać w kimś przerażenie, obawę frighten scare startle terrify

przestronny pʃɛˈstrɔ̃nːɨ adj
taki, który ma dużo wolnego miejsca, wolnej przestrzeni vast roomy spacious

przestrzegać pʃɛˈsṭʃɛɡaʨ̑ v
ostrzegać kogoś przed czymś warn
stosować się do czegoś, być w zgodzie z jakimś przepisem follow obey keep

przestrzenny adj
dotyczący przestrzeni spatial spacial

przestrzeń ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ n
określony obszar space
(fizyka, fizyczny) miejsce w którym odbywają się zjawiska fizyczne; space
(geometria) nieograniczona co najmniej trójwymiarowa rozciągłość, jedno z podstawowych pojęć geometrii; space
(matematyka, matematyczny) zbiór, na którym określono dodatkową strukturę; space

przestrzeń kosmiczna ˈpʃɛsṭʃɛ̃ɲ kɔsˈmʲiʧ̑na n
przestrzeń poza obszarem ziemskiej atmosfery outer space

przestworze pʃɛˈstfɔʒɛ n
(książkowy) rozległa, nieograniczona przestrzeń (zwykle w liczbie mnogiej) infinity space

przestępca pʃɛˈstɛ̃mpʦ̑a n
osoba, która dopuściła się przestępstwa criminal

przestępczość pʃɛˈstɛ̃mpʧ̑ɔɕʨ̑ n
ogół popełnionych przestępstw crime criminality delinquency
popełnianie przestępstw crime criminality delinquency

przestępczy pʃɛˈstɛ̃mpʧ̑ɨ adj
związany z przestępczością i przestępcami; właściwy przestępcom criminal delinquent crime-ridden felonious

przestępstwo pʃɛˈstɛ̃mpstfɔ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn zabroniony pod groźbą kary jako zbrodnia lub występek, przez ustawę karną obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, zawiniony, społecznie szkodliwy; crime offence

przesuwać pʃɛˈsuvaʨ̑ v
zmieniać położenie move shift shove
zmieniać termin defer postpone reschedule

przesyłka pʃɛˈsɨwka n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) zapakowana rzecz przeznaczona do wysyłki i dostarczenia odbiorcy parcel

przeszczep ˈpʃɛʃʧ̑ɛp n
(medycyna, medyczny) (przenośnie, przenośnia) przeszczepiana część ciała graft transplant
(medycyna, medyczny) przeniesienie narządu w całości lub w części z jednego ciała do innego transplant transplantation

przeszkadzać pʃɛˈʃkaʣ̑aʨ̑ v
sprawiać, że ktoś nie może wykonywać poprawnie jakiejś czynności lub coś nie działa prawidłowo disturb hamper

przeszkoda pʃɛˈʃkɔda n
(sport, sportowy) płot, rów lub inne utrudnienie na trasie biegu hurdle
coś, co przeszkadza, utrudnia obstacle barrier hindrance

przeszkodzenie ˌpʃɛʃkɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przeszkodzić interruption prevention

przeszukiwanie ˌpʃɛʃuciˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przeszukiwać search

przeszukiwać v
szukając, przeglądać dokładnie, zaglądać w wiele miejsc search

przeszłość ˈpʃɛʃwɔɕʨ̑ n
wszystko to, co już się wydarzyło; past

przeszły ˈpʃɛʃwɨ adj
(gramatyka) odnoszący się do czasu przeszłego past
(przestarzałe, przestarzały) poprzedni, ubiegły last
taki, który już minął former past

przesąd ˈpʃɛsɔ̃nt n
wiara w tajemnicze, nadprzyrodzone związki między zjawiskami, w fatalną moc słów, rzeczy i znaków; superstition prejudice

przesądny pʃɛˈsɔ̃ndnɨ adj
wierzący w przesądy; też: będący objawem przesądów superstitious

przesądzać v
(dawniej, dawny) wydawać ostateczny wyrok doom
osądzać z góry prejudge decide fore- forejudge preordain settle

przesłanie pʃɛˈswãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przesłać sending
główna myśl zawarta w dziele literackim, dowolnym dziele artystycznym, albo w czyjejś wypowiedzi; przedmiot zamierzonej przez autora konstatacji lub refleksji u odbiorcy; sens wypowiedzi meaning message sense significance

przesłanka pʃɛˈswãnka n
okoliczność sprzyjająca realizacji, urzeczywistnienia czegoś premise prerequisite datum

przesłać ˈpʃɛswaʨ̑ v
posłać, wysłać coś dokądś send

przesłuchiwać v
(przestarzałe, przestarzały) sprawdzać czyjeś wiadomości z danego zakresu debrief
słuchając, sprawdzać co lub kogo audition listen to
wypytywać kogo w czasie śledztwa interrogate question examine

przetacznik n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) speedwell

przetapiać v
przerabiać coś poprzez stopienie melt down

przetarg ˈpʃɛtark n
sposób wyboru wykonawcy usługi lub produktu, polegający na wyborze najkorzystniejszej dla zamawiającego oferty; tender auction

przeto ˈpʃɛtɔ conjunction
(książkowy) przyłącza wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim thus hence therefore

przetrwać v
przetrzymać trudny okres, utrzymać się przy życiu endure outlast prevail survive
trwając, pozostać na dłużej niż coś lub ktoś live on outlive stand

przetwarzanie z parą wodną ˌpʃɛtfaˈʒãɲɛ ˈs‿parɔ̃w̃ ˈvɔdnɔ̃w̃ n
(technologia, technika, techniczny) proces stosowany w produkcji wodoru, steam reforming

przetwarzać v
(informatyka, informatyczny) komputerowo opracowywać zebrane dane process
zmieniać, nadając inne właściwości transform convert process

przetwór ˈpʃɛtfur n
zwykle lm (kulinaria) (technologia, technika, techniczny) produkt uzyskany z surowca, najczęściej spożywczego, przez przeróbkę lub dodatkową obróbkę w procesie technologicznym preserves

przetwórstwo n
przerabianie na dużą skalę surowców, zwłaszcza płodów rolnych, na gotowe produkty processing

przetłumaczalność n
cecha tego, co przetłumaczalne translatability

przetłumaczalny ˌpʃɛtwũmaˈʧ̑alnɨ adj
możliwy do przetłumaczenia, dający się przetłumaczyć na inny język translatable

przetłuszczony adj
mający na sobie nadmiar tłuszczu greasy

przeuroczy adj
niezwykle uroczy lovely most charming ravishing

przewaga pʃɛˈvaɡa n
górowanie pod jakimś względem nad czymś lub nad kimś advantage vantage

przeważać pʃɛˈvaʒaʨ̑ v
mieć przewagę, być w przewadze, być w większości dominate
ważyć więcej od czegoś outweigh

przeważnie pʃɛˈvaʒʲɲɛ adv
w przeważającej części mostly usually

przewidywalny adj
taki, który daje się przewidzieć foreseeable expected forecastable predictable

przewidywanie ˌpʃɛvʲidɨˈvãɲɛ n
domyślanie się, jaki jest najbardziej prawdopodobny tok zdarzeń w przyszłości prescience
to, co jest spodziewane, przewidywane jako najbardziej prawdopodobne prediction

przewidywać ˌpʃɛvʲiˈdɨvaʨ̑ v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) określać z góry konsekwencje, rodzaj postępowania provide
prognozować przyszłe zdarzenia anticipate forecast foresee predict

przewijać pʃɛˈvʲijäʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) o stronie internetowej lub dokumencie: przesuwać tak, by wyświetlany był inny fragment scroll

przewina n
(książkowy) niecny uczynek sinning

przewinienie ˌpʃɛvʲĩˈɲɛ̇̃ɲɛ n
błąd, występek; złe, niewłaściwe zachowanie; złamanie obowiązujących zasad delinquency demerit misconduct offence

przewlekły pʃɛˈvlɛkwɨ adj
trwający długo lub stale chronic inveterate protracted drawn-out extended lasting

przewodni adj
przewodzący komu leading
stanowiący podstawę działania; wytyczający kierunek postępowania key

przewodnictwo n
(biologia, biologiczny) przekazywanie sygnału wywołanego w organizmie przez określony bodziec conduction
(fizyka, fizyczny) zjawisko przewodzenia ciepła, dźwięku lub prądu elektrycznego conduction
rola przewodniczenia, kierowania czymś presidency chairmanship leadership

przewodnictwo powierzchniowe ˌpʃɛvɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ ˌpɔvʲjɛʃçˈɲɔvɛ n
(fizyka, fizyczny) dodatkowe przewodnictwo elektryczne cieczy zachodzące w sąsiedztwie naładowanej powierzchni; surface conductivity

przewodniczyć ˌpʃɛvɔdʲˈɲiʧ̑ɨʨ̑ v
kierować przebiegiem spotkania, zebrania, obrad chair preside

przewodnicząca n
kobieta przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji chairwoman

przewodniczący ˌpʃɛvɔdʲɲiˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba przewodnicząca jakiejś instytucji, organizacji chairman captain chairperson

przewodnik pʃɛˈvɔdʲɲik n
(turystyka, turystyczny) osoba zajmująca się oprowadzaniem wycieczek turystycznych, pokazująca turystom miejsca warte zobaczenia, eksponaty itp. guide
osoba, która czemuś przewodzi, pokazuje drogę guide
(fizyka, fizyczny) substancja, która przewodzi prąd elektryczny; conductor
(turystyka, turystyczny) książka, ulotka, także nagranie audiowizualne, przeznaczone dla turystów, zawierające opis okolicy, ciekawe zabytki, mapy itp.; guide guide book

przewodzić pʃɛˈvɔʥ̑iʨ̑ v
(fizyka, fizyczny) być przewodnikiem prądu, ciepła, drgań akustycznych conduct
kierować kimś lub jakąś działalnością; dowodzić, stać na przywództwie lead

przewoźnik pʃɛˈvɔʑɲik n
człowiek trudniący się przewozem ferryman boatman carrier haulier waterman

przewracać pʃɛˈvraʦ̑aʨ̑ v
powodować upadek czegoś knock down overturn

przewrażliwienie ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
zbyt duża wrażliwość; przeczulenie na punkcie czegoś oversensitiveness oversensitivity

przewrażliwiony ˌpʃɛvraʒlʲiˈvʲjɔ̃nɨ adj
(książkowy) nadmiernie wrażliwy, łatwo ulegający emocjom, przeczulony oversensitive touchy

przewrotka pʃɛˈvrɔtka n
(sport, sportowy) kopnięcie piłki z jednoczesnym wykonaniem przewrotu całym ciałem; bicycle kick scissor kick

przewrotność n
(przenośnie, przenośnia) bycie przewrotnym, zaskakującym, zwodniczym contrariness

przewrotny adj
(dawniej, dawny) taki, którego celem jest przewrót subversive
działający lub zrobiony na opak perverse puckish wrong-headed wrongheaded
odznaczający się fałszem, obłudą deceitful scheming
skrywający prawdziwe cechy secretive

przewód ˈpʃɛvut n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) narząd transportujący substancje wewnątrz organizmów passage
(elektryczność) element obwodu służący do prowadzenia prądu; cable

przewód opadowy ˈpʃɛvut ˌɔpaˈdɔvɨ n
przewód kierujący przepływ płynów w dół downcomer

przewód wznośny ˈpʃɛvud ˈvznɔɕnɨ n
przewód kierujący przepływ płynów do góry riser

przewóz ˈpʃɛvus n
transport, przewiezienie transport transportation

przez pʃɛs preposition
…czasu trwania czynności for over
…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności through across thru
…narzędzia użytego do wykonania czynności by with
…operacji dzielenia (w matematyce) by
…wykonawcy czynności w formach strony biernej by
…przyczyny wykonania czynności because of through

przeziębienie ˌpʃɛʑɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) choroba będąca następstwem obniżenia odporności ustroju po zziębnięciu cold common cold
(rzeczownik odczasownikowy) od: przeziębić chill

przeznaczać pʃɛˈznaʧ̑aʨ̑ v
określać cel dedicate allocate

przeznaczenie ˌpʃɛznaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
cel, dla którego służy dana rzecz destination
nieunikniona przyszłość; coś, co musi się stać destiny fate

przeznaczony ˌpʃɛznaˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
taki, który musi się stać certain destine

przezorność n
bycie przezornym foresight

przezroczysty ˌpʃɛzrɔˈʧ̑ɨstɨ adj
taki, który przepuszcza światło transparent

przezwyciężać v
pokonywać coś z wysiłkiem overcome swallow trump

przezwątrobowy gradient ciśnienia żylnego ˌpʃɛzvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ ˈɡradʲjɛ̃ntʲ ʨ̑iɕˈɲɛ̇̃ɲa ʒɨlˈnɛɡɔ n
(fizjologia, fizjologiczny) różnica ciśnień pomiędzy żyłą wrotną a żyłami wątrobowymi hepatic venous pressure gradient

przezywać v
zwracać się do kogoś obelżywie call names

przełom ˈpʃɛwɔ̃m n
(geologia, geologiczny) odcinek wąskiej doliny o stromych zboczach, w którym rzeka przedziera się między górami; gorge
(książkowy) nagła, zasadnicza zmiana, zwrotny moment w czymś breakthrough turning point

przełomowy adj
dotyczący przełomu, wprowadzający nagłą, zasadniczą zmianę game-changing

przełożony ˌpʃɛwɔˈʒɔ̃nɨ n
osoba wyższa rangą, mająca władzę nad kimś lub czymś boss chief master principal

przełyk ˈpʃɛwɨk n
(anatomia, anatomiczny) odcinek przewodu pokarmowego łączący gardło z żołądkiem, oesophagus

przełącznik pʃɛˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące komputery oraz inny sprzęt w sieć komputerową switch

przełęcz ˈpʃɛwɛ̃n͇ʧ̑ n
(geografia, geograficzny) obniżenie grzbietu górskiego, wyraźnie oddzielające dwa sąsiednie szczyty mountain pass pass

prześcieradło ˌpʃɛɕʨ̑ɛˈradwɔ n
prostokątny płat materiału należący do bielizny pościelowej i służący do ścielenia łóżka jako pościel pod spód; sheet

prześladowanie ˌpʃɛɕladɔˈvãɲɛ n
powtarzające się przykrości, szykany przeciwko osobom o innych poglądach, wierze itp. persecution

prześladować v
nie pozwalać o sobie zapomnieć, być niemal stale obecnym obsess
nieustannie niepokoić persecute pursue
wyrządzać krzywdy, stale czynić przeszkody czy szykany hound persecute pursue repress victimize

prześladowca ˌpʃɛɕlaˈdɔfʦ̑a n
osoba, która nieustannie sprawia komuś przykrość, robi krzywdę, nęka drugą osobę pursuer stalker

prześladowczy adj
związany z prześladowaniem — stałym wyrządzaniem krzywd, szykanowaniem lub nieustannym nagabywaniem persecutory

prześmiewczo adv
w sposób prześmiewczy banteringly irreverently

przeświecać pʃɛˈɕfʲjɛʦ̑aʨ̑ v
o świetle przenikać przez jakąś przeszkodę, przejrzysty przedmiot shine through

prześwitywać ˌpʃɛɕfʲiˈtɨvaʨ̑ v
(o cienkim materiale) przepuszczać częściowo światło shine through

przeżuwacz pʃɛˈʒuvaʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) ssak z uzębieniem i żołądkiem przystosowanym do przeżuwania roślin; ruminant

przeżytek n
rzecz przestarzała, niemodna, zjawisko będące pozostałością z przeszłości bygone relic

przeżyć ˈpʃɛʒɨʨ̑ v
doświadczyć czegoś experience
pozostać przy życiu survive

przodek ˈpʃɔdɛk n
ktoś, od kogo ktoś pochodzi ancestor

prztyczek ˈpʃtɨʧ̑ɛk n
lekkie uderzenie końcem palca wskazującego, opartego wcześniej o kciuk fillip flick

przy pʃɨ preposition
…opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność at
…przyłączający nazwę obiektu, z którym wiążą się charakteryzowane w zdaniu czynności at
…opisujący okoliczność against at
…opisujący orientacyjny czas, okazję about at

przy nadziei adj
(przestarzałe, przestarzały) (eufemistycznie) (podniośle) w ciąży in a family way

przy okazji adv
o czynności jednocześnie podczas wykonywania innej czynności (jako dodatek do czynności przewodniej) during while
o zdarzeniu podczas innego zdarzenia during while

przybierać v
nabierać cech assume put on take on
ozdabiać czymś decorate garnish
przyjmować imię, nazwisko lub pseudonim assume
o rzece lub wodzie: podnosić swój poziom, wzbierać rise
(przestarzałe, przestarzały) (poetycki, poetycko) ozdabiać się czymś, stroić się w coś dress oneself

przybijać gwóźdź pʃɨˈbʲijäʥ̑ ˈɡvuɕʨ̑ v
mocować gwóźdź silnymi uderzeniami młotka nail

przybity pʃɨˈbʲitɨ adj
załamany, smutny, zmartwiony dejected depressed downcast

przybliżać v
(optyka, optyczny) pokazywać w powiększeniu magnify
czynić uczuciowo bliższym bring together
opisywać, podawać w przybliżeniu tell a few words
przesuwać coś bliżej bring closer
skracać termin bring nearer
skracać dystans między czymś, kimś a sobą come closer
stawać się mniej odległym w czasie draw nearer

przybliżenie ˌpʃɨblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
wielkość niezupełnie dokładna approximation

przybliżony adj
bliski rzeczywistemu, ale podany z pewną niedokładnością approximate approximative approximal estimated rough back-of-the-envelope

przyboczny pʃɨˈbɔʧ̑nɨ n
(harcerski) zastępca drużynowego; adjutant

przybrany adj
przyjęty jako własny choć nieprawdziwy assumed
traktowany jako własny pomimo innego pochodzenia adoptive foster

przybrzeżny pʃɨˈbʒɛʒnɨ adj
położony, znajdujący się w pobliżu brzegu morza, jeziora lub rzeki coastal

przybycie pʃɨˈbɨʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przybyć arrival

przybytek n
miejsce, w którym uprawia się jakąś dziedzinę sztuki lub nauki nest
przyrost czegoś gain

przybywać pʃɨˈbɨvaʨ̑ v
docierać do pewnego miejsca arrive come

przybyć ˈpʃɨbɨʨ̑ v
dotrzeć do jakiegoś miejsca arrive come

przychodzić pʃɨˈxɔʥ̑iʨ̑ v
przybywać dokądś come

przychylnie pʃɨˈxɨlʲɲɛ adv
w sposób przychylny favorably favourably

przychylny pʃɨˈxɨlnɨ adj
podchodzący z sympatią; dający, zapewniający dobre, korzystne warunki do czegoś; korzystny favourable friendly

przychód n
(ekonomia, ekonomiczny) wpływy pieniężne osiągane w danym okresie income revenue

przycinać pʃɨˈʨ̑ĩnaʨ̑ v
ucinać część czegoś, aby to skrócić, uformować lub dopasować do czegoś clip trim

przycisk ˈpʃɨʨ̑isk n
(informatyka, informatyczny) pole na ekranie, które reaguje na wskazanie, kliknięcie, wybór itp. button
część urządzenia elektrycznego, która przyciśnięta, steruje obwodem button
(językoznawstwo, językoznawczy) (zobacz) akcent dynamiczny stress
podkreślenie wypowiedzi intonacją głosu lub gestem stress
ciężarek do przyciskania czegoś, np. papieru paperweight weight

przycisnąć pʃɨˈʨ̑isnɔ̃ɲʨ̑ v
wywrzeć fizyczny nacisk na coś, nadusić, przydusić press

przyczepa n
(motoryzacja) platforma na kołach przystosowana do ciągnięcia jej przez inny pojazd trailer

przyczepa campingowa n
(motoryzacja) pojazd drogowy, bez własnego silnika, z przeznaczeniem do mieszkania; caravan trailer

przyczepiać v
umocowywać coś na czym lub do czego jakąś techniką attach
(potocznie, potoczny) mieć do kogo nieuzasadnione zarzuty czy żale pick on
(potocznie, potoczny) narzucać swoje towarzystwo follow about follow around
czepiając się czego lub kogo, zatrzymywać się na tym stick

przyczyna pʃɨˈʧ̑ɨ̃na n
powód, dla którego coś się stało; czynnik, który wywołał jakieś zjawisko reason cause

przyczyniać się pʃɨˈʧ̑ɨ̃ɲäʨ̑‿ɕɛ v
być częściowo przyczyną czegoś, wpływać na powstawanie czegoś contribute

przyczynowy adj
dotyczący przyczyny causal

przydatność pʃɨˈdatnɔɕʨ̑ n
posiadanie zastosowania; cecha czegoś, co jest przydatne usefulness aptitude helpfulness

przydatny pʃɨˈdatnɨ adj
mający zastosowanie useful
pomocny helpful

przydawka pʃɨˈdafka n
(gramatyka) część zdania, będąca określeniem rzeczownika; attribute modifier

przydać się ˈpʃɨdaʨ̑‿ɕɛ v
okazać się przydatnym, użytecznym be of use

przydomek n
dodatkowa nazwa nadana komuś, bazująca na cesze charakterystycznej tej osoby nickname moniker agnomen

przydrożny pʃɨˈdrɔʒnɨ adj
znajdujący się przy drodze, w pobliżu drogi roadside

przydział ˈpʃɨʥ̑aw n
przydzielenie czegoś allocation apportionment
to, co przydzielono quota ration

przydzielać v
kierować kogoś gdzieś do pracy na dane stanowisko assign
oddawać w posiadanie albo użytkowanie allocate

przyglądać się pʃɨɡˈlɔ̃ndaʨ̑‿ɕɛ v
patrzeć uważnie, obserwować coś / kogoś watch

przygniatający adj
znaczny, zdecydowanie przewyższający ((na przykład) liczebnie) overwhelming

przygnębiająco adv
wywołując przygnębienie afflictingly despondingly dismally harrowingly woefully wofully

przygnębiać pʃɨɡˈnɛ̃mbʲjäʨ̑ v
dawać przygnębienie, wprowadzać kogoś w zły stan psychiczny; powodować złe samopoczucie u kogoś dispirit

przygnębiony ˌpʃɨɡnɛ̃mˈbʲjɔ̃nɨ adj
będący w obniżonym nastroju, z poczuciem kłopotów dejected depressed downcast chapfallen chopfallen crestfallen

przygoda pʃɨˈɡɔda n
niecodzienne, niezwykłe zdarzenie adventure

przygodny adj
będący wynikiem przypadku lub taki, który zdarza się przypadkiem adventitious casual incidental

przygotowanie ˌpʃɨɡɔtɔˈvãɲɛ n
(także w lm) ogół czynności wykonanych z myślą o czymś, co ma nastąpić preparation

przygotowany adj
będący gotów do czegoś prepared ready

przygotowywać ˌpʃɨɡɔtɔˈvɨvaʨ̑ v
przyrządzać, organizować coś w określonym celu, tak, aby było gotowe na czas, aby się nadawało do czegoś prepare

przygrywka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny stanowiący wstęp instrumentalny do jakiegoś większego utworu prelude

przygłup n
(potocznie, potoczny) (deprecjatywny) ktoś głupkowaty retard

przyimek pʃɨˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) wyraz nieodmienny i niesamodzielny poprzedzający zawsze wyrazy odmieniające się przez przypadki (= imiona) i sygnalizujący związki składniowe między wyrazem poprzedzającym a następującym; preposition

przyjaciel pʃɨˈjäʨ̑ɛl n
osoba obdarzana zaufaniem, żyjąca z kimś w serdecznych stosunkach friend
osoba okazująca komuś lub czemuś swoją sympatię, zainteresowanie, będąca zwolennikiem friend

przyjacielski ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlsʲci adj
serdeczny, życzliwy, przyjazny amicable

przyjacielskość ˌpʃɨjäˈʨ̑ɛlskɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest przyjacielskie amiability

przyjaciółka ˌpʃɨjäˈʨ̑uwka n
kobieta zaprzyjaźniona z kimś girlfriend

przyjazd n
przybycie pojazdu arrival
dotarcie do jakiegoś miejsca arrival

przyjazny pʃɨˈjaznɨ adj
taki, który żywi dla kogoś / czegoś uczucie przyjaźni lub jest wyrazem takiego uczucia friendly

przyjaźń ˈpʃɨjäɕɲ̊ n
dobra, serdeczna relacja pomiędzy osobami opierająca się na wzajemnym zaufaniu, pomocy, życzliwości; friendship

przyjechać pʃɨˈjɛxaʨ̑ v
o człowieku: przybyć za pomocą pojazdu na kołach arrive come
o pojeździe na kołach: przybyć arrive come

przyjemność pʃɨˈjɛ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co przyjemne; dające zadowolenie, satysfakcjonujące pleasure enjoyment

przyjemny pʃɨˈjɛ̃mnɨ adj
sprawiający przyjemność, dodatnie wrażenie pleasant

przyjmować pʃɨjˈmɔvaʨ̑ v
akceptować wizytę/rozmowę; udzielać audiencji receive
odbierać coś (rzecz, informację) receive
o lekach: zażywać take
z góry coś zakładać assume

przyjąć na klatę v
(przenośnie, przenośnia) znieść po męsku obrazę lub przeciwność losu, odważnie stawić czoła wyzwaniu take it on the chin

przyjęcie pʃɨˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przyjąć acceptance
uroczysty posiłek dla gości, zorganizowany na ogół z jakiejś okazji party reception

przykarpacki adj
związany z Przykarpaciem, dotyczący Przykarpacia Circumcarpathian

przykazanie ˌpʃɨkaˈzãɲɛ n
kategoryczne polecenie, nakaz commandment

przykro ˈpʃɨkrɔ adv
w sposób przykry I am grieve I'm sorry miserably nastily unpleasantly

przykrość ˈpʃɨkrɔɕʨ̑ n
niemiłe, nieprzyjemne uczucie, zdarzenie, wrażenie lub odczucie spowodowane negatywnymi bodźcami nuisance unpleasantness

przykry ˈpʃɨkrɨ adj
o człowieku: posiadający sposób bycia, który wywołuje u innych nieprzyjemne uczucia unpleasant nasty
wywołujący nieprzyjemne doznania zmysłowe disgusting bad nasty unpleasant
wywołujący nieprzyjemne uczucia distressing unpleasant upsetting

przykrywać v
kłaść coś osłaniającego na coś lub na kogoś encase incase overlie
tworzyć górną część, okrycie czegoś cap

przykład ˈpʃɨkwat n
fakt, obrazujący lub zgodny z twierdzeniem example instance
osoba (postępowanie) godne naśladowania paragon

przykładać v
zbliżać obiekty do siebie aż do ich zetknięcia put against
poświęcać sporo zapału czemu apply oneself

przykładnie adv
w sposób przykładny blamelessly

przykładowy adj
taki, który jest pokazywany jako przykład exemplary

przylegać v
mieć bliski lub bezpośredni kontakt w położeniu abut adhere adjoin border on cling come into contact with

przyległy adj
graniczący z czymś, stykający się z czym adjacent adjoining conterminous contiguous

przylistek n
(botanika, botaniczny) wyrostek u nasady liści stipule

przylot ˈpʃɨlɔt n
przybycie lecąc, przybycie drogą powietrzną arrival

przylądek pʃɨˈlɔ̃ndɛk n
(geografia, geograficzny) fragment lądu wysunięty w kierunku dużego zbiornika wodnego; cape

przymiarka pʃɨ̃ˈmʲjarka n
przymierzanie ubrania u krawca, w celu dopasowania i dokonania poprawek fitting

przymierze n
porozumienie pomiędzy stronami alliance covenant coalition alignment alinement entente

przymiotnik pʃɨ̃ˈmʲjɔtʲɲik n
(gramatyka) wyraz określający cechę rzeczownika np. „biały”, „niski”, „ładny”; adjective

przymiotnikowy ˌpʃɨ̃mʲjɔtʲɲiˈkɔvɨ adj
odnoszący się do przymiotnika, mający charakter przymiotnika, utworzony od przymiotnika, będący przymiotnikiem adjectival

przymrozek pʃɨ̃ˈmrɔzɛk n
spadek temperatury powietrza poniżej 0°C, podczas gdy średnia dobowa temperatura powietrza jest dodatnia frost ground frost

przymus ˈpʃɨ̃mus n
presja wywierana na kogoś w celu zmuszenia do czegoś constraint coercion enforcement
wewnętrzna potrzeba zrobienia czegoś compulsion
środki prawne zmuszające do podporządkowania się przepisom lub wyrokowi; duress

przymusowy adj
narzucony przez okoliczności coercive enforced forced forcible
wynikający z konieczności albo obowiązku compulsory obligatory

przymuszać v
wywierać nacisk na kogoś, by zrobił co wbrew woli force
robić co wbrew własnej woli force oneself

przymykać pʃɨ̃ˈmɨkaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) osadzić kogoś w więzieniu lub areszcie imprison lock up
zamykać coś niecałkowicie, zostawiając szczelinę close

przymykać oko pʃɨ̃ˈmɨkaʨ̑ ˈɔkɔ v
nie reagować na czyjeś złe działanie; udawać, że się nie widzi; zezwalać komuś na robienie czegoś złego poprzez niekaranie go turn a blind eye

przynajmniej pʃɨ̃ˈnajmʲɲɛ̇j particle
najmniejszy akceptowalny zakres at least
nie mniej niż at least

przynosić pʃɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
trzymając coś w rękach dostarczać w określone miejsce bring bring round

przypadek pʃɨˈpadɛk n
(gramatyka) forma wyrazu w deklinacji; case
losowe, nieplanowane wydarzenie accident chance
przebieg jakiegoś wydarzenia (zwykle choroby) case event

przypadkowo ˌpʃɨpatˈkɔvɔ adv
wskutek przypadku lub zbiegu okoliczności accidentally by accident by chance casually randomly

przypadkowy ˌpʃɨpatˈkɔvɨ adj
będący wynikiem przypadku accidental casual adventicie aleatoric haphazard

przypaść ˈpʃɨpaɕʨ̑ v
być czyimś udziałem, wypada na kogoś fall to
przywrzeć do czegoś (powierzchni, osoby, rzeczy) fall on fall to
zdarzyć się, wypaść w danym momencie lub okresie fall

przypierdalać v
(wulgarnie, wulgaryzm) uderzać mocno kogoś lub w coś kick the shit out of

przypisać pʃɨˈpʲisaʨ̑ v
ustanowić związek czegoś z kimś lub z czymś ascribe

przypisywać ˌpʃɨpʲiˈsɨvaʨ̑ v
uznawać coś za przyczynę czegoś allege
wskazywać na związek między jakimiś pojęciami, osobami attribute

przypominać ˌpʃɨpɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
być podobnym do czegoś, budzić skojarzenia z czymś resemble
przywodzić na myśl, przywoływać wspomnienie o czymś remind recall recollect

przypora pʃɨˈpɔra n
(architektura, architektoniczny) mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną; abutment

przypowieść n
(literacko) krótkie alegoryczne opowiadanie o treści moralnej i dydaktycznej lub religijnej parable

przyprawa pʃɨˈprava n
(kulinaria) składnik dodawany do potrawy w celu poprawienia jej smaku lub zapachu; spice condiment

przyprawiać pʃɨ.ˈpra.vʲjäʨ̑ v
dodawać przyprawę do potrawy lub napoju season

przyprawiać rogi pʃɨˈpravʲjäʨ̑ ˈrɔɟi v
(potocznie, potoczny) o żonie: zdradzać męża; o mężu: zdradzać żonę cuckold

przypuszczalnie adv
prawdopodobnie, być może presumably

przypuszczalny adj
oparty na przypuszczeniu alleged hypothetical presumptive probable putative supposed

przypuszczać pʃɨˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
uważać coś, domyślać się czegoś bez dostatecznych podstaw, bez pewności suppose

przypływ n
(hydrologia, hydrologiczny) podniesienie się poziomu wód morskich związane z wpływem grawitacji Księżyca i Słońca high tide

przyroda pʃɨˈrɔda n
świat fizyczny, ożywiony i nieożywiony, otaczający człowieka, bez wytworów jego działalności; nature

przyrodniczy adj
związany z przyrodą, dotyczący przyrody natural

przyrost n
wzrost ilości czegoś growth increase increment

przyrost naturalny n
(demografia, demograficzny) różnica pomiędzy liczbą urodzeń żywych a liczbą zgonów; rate of natural increase

przyrostek pʃɨˈrɔstɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany po leksemie; suffix

przyrzeczenie ˌpʃɨʒɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: przyrzec promise
uroczysta obietnica pledge promise vow

przyrzekać v
zapewniać słownie kogoś o zrobieniu czegoś promise

przyrznia n
(technologia, technika, techniczny) przyrząd ułatwiający ręczne przycinanie desek, listew pod odpowiednim kątem mitre box

przyrząd ˈpʃɨʒɔ̃nt n
narzędzie, urządzenie tool

przysadka mózgowa pʃɨˈsatka muzˈɡɔva n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny, którego funkcją jest wytwarzanie i wydzielanie hormonów; hypophysis pituitary gland

przysięga pʃɨˈɕɛ̃ŋɡa n
uroczyste przyrzeczenie, wypowiadane najczęściej w słowach ustalonych zwyczajowo lub prawnie; bezwzględne zapewnienie wykonania czegoś, stwierdzenie, potwierdzenie prawdziwości tego oath

przysięgać pʃɨˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
silnie deklarować, mocno obiecywać swear

przysmak n
(kulinaria) (spożywczy) rzecz, którą ktoś bardzo lubi spożywać, która mu bardzo smakuje sweetmeat

przyspieszeniomierz n
(metrologia, metrologiczny) (technologia, technika, techniczny) przyrząd do pomiaru przyspieszeń liniowych lub kątowych; accelerometer

przysposobić v
(dawniej, dawny) przygotować coś do użytku adopt
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przyjąć do rodziny cudze dziecko, uznając je za swoje adopt
wyszkolić kogoś w czymś lub uczynić kogoś zdatnym do czegoś adopt

przyssawka pʃɨˈsːafka n
miękka miseczka przysysająca się do podłoża po naciśnięciu suction cup
narząd, który służy niektórym zwierzętom do przyczepiania się do podłoża sucker

przystanek pʃɨˈstãnɛk n
miejsce, gdzie pasażerowie drogowego transportu publicznego mogą wsiąść lub wysiąść stop

przystanek autobusowy pʃɨˈstãnɛk ˌawtɔbuˈsɔvɨ n
przystanek, na którym zatrzymują się autobusy bus stop

przystawka pʃɨˈstafka n
potrawa serwowana zazwyczaj przed głównym daniem w formie przekąski; appetizer

przystań ˈpʃɨstãɲ n
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym można znaleźć bezpieczeństwo i spokój haven
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) miejsce cumowania niewielkich jednostek pływających: łodzi, jachtów, kutrów; haven

przystojniak pʃɨˈstɔjɲak n
(potocznie, potoczny) przystojny mężczyzna lub chłopiec hunk looker

przystojny pʃɨˈstɔjnɨ adj
taki, który cechuje się przyjemną powierzchownością i dobrą postawą, wywołuje przyjemne odczucia estetyczne handsome

przystosować ˌpʃɨstɔˈsɔvaʨ̑ v
uczynić coś odpowiednim dla określonych zadań lub potrzeb accommodate adapt adjust

przystosowywać v
zmieniać coś odpowiednio do określonych wymagań adapt
zmieniać się do nowych okoliczności adapt

przystępny adj
łatwy do dotarcia lub osiągnięcia accessible affordable popular
łatwy do zrozumienia plain straightforward
łatwy w obcowaniu, w nawiązywaniu kontaktu approachable

przystępować ˌpʃɨstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
dołączać do grupy lub organizacji join
podchodzić, zbliżać się approach
rozpoczynać proceed set about

przyswajać pʃɨsˈfajäʨ̑ v
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) uczyć się czegoś internalize
(psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) przejmować i czynić własnym zachowania, normy społeczne, poglądy itp. internalize

przysyłać pʃɨˈsɨwaʨ̑ v
dostarczać coś nieosobiście, pocztą lub przez posłańca send

przyszłość ˈpʃɨʃwɔɕʨ̑ n
czas, który dopiero nadejdzie, nastąpi; future after-time

przyszły ˈpʃɨʃwɨ adj
następny, bliski w czasie next
ten, który wydarzy się w przyszłości; taki, który należy do przyszłości future

przysłaniać pʃɨˈswãɲäʨ̑ v
częściowo zakrywać cover veil eclipse obscure screen shade

przysłona pʃɨˈswɔ̃na n
(optyka, optyczny) (fotografia) układ regulujący wielkość otworu, przez który światło wpada do aparatu fotograficznego, kamery lub przyrządu optycznego aperture diaphragm
coś, co czyni częściowo niewidocznym, zakrytym cover

przysłowie pʃɨˈswɔvʲjɛ n
zdanie utrwalone w tradycji ustnej, czasem w formie wierszowanej, wyrażające jakąś myśl ogólną: regułę życiową, wskazówkę, przestrogę; proverb adage saying

przysłowiowy ˌpʃɨswɔˈvʲjɔvɨ adj
dotyczący przysłowia, popularnego frazeologizmu, wskazuje że treść należy rozumieć przenośnie a nie dosłownie proverbial

przysługa pʃɨˈswuɡa n
grzeczność wyświadczona komuś favour

przysłówek pʃɨˈswuvɛk n
(gramatyka) część mowy określająca sposób, czas lub miejsce wykonywania czynności albo stopień nasycenia cechy wyrażonej przymiotnikiem; adverb

przysłówkowy adj
(gramatyka) o funkcji przysłówka adverbial

przytomność pʃɨˈtɔ̃mnɔɕʨ̑ n
stan pełnej świadomości consciousness

przytomny pʃɨˈtɔ̃mnɨ adj
świadomy tego, co się z nim dzieje; taki, który nie stracił przytomności lub ją odzyskał conscious

przytulanka n
pluszak lub inna miękka zabawka do przytulania lovey

przytulia n
(botanika, botaniczny) pnąca lub płożąca się roślina rosnąca w zbożu; cleaver

przytulić pʃɨˈtulʲiʨ̑ v
dać schronienie embosom take in
okazać czułość poprzez przybliżenie do siebie i objęcie się hug clasp cuddle nestle snuggle

przytulny adj
dający poczucie przyjemności i bezpieczeństwa cosy cosey cozy cozey cozie

przytułek n
miejsce schronienia refuge shelter asylum
placówka schronienia i opieki dla bezdomnych, pokrzywdzonych lub ubogich almshouse foundling hospital homeless shelter nursing home poorhouse rest home

przywieszka n
arkusik przylegający do znaczka pocztowego bez wydrukowanego waloru pieniężnego; label

przywieźć v
przy pomocy pojazdu lub narzędzia na kołach (ewentualnie kółkach) dostarczyć coś lub umożliwić komuś przybycie w dane miejsce bring

przywilej pʃɨˈvʲilɛj n
(książkowy) szczególne uprawnienie, prawo korzystania ze szczególnych względów w jakimś zakresie; privilege charter

przywilej korzyści n
(sport, sportowy) zasada w piłce nożnej nakazująca sędziemu nieprzerywanie gry po faulu, gdy drużyna faulowana utrzymuje się przy piłce lub jest w korzystniejszej sytuacji niż przeciwnik advantage rule

przywiązanie ˌpʃɨvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
oddanie, uczucie, sentyment, skłonność, więź affection attachment

przywiązywać wagę v
uważać coś za ważne, istotne, znaczące; nadawać czemuś duże znaczenie attach importance cherish

przywracać v
doprowadzać do pierwotnego czy poprzedniego stanu lub wprowadzać na nowo bring back give back re-establish reclaim recreate redo

przywódca pʃɨˈvutʦ̑a n
osoba, która przewodzi innym dzięki swojemu autorytetowi lub posiadanej władzy leader

przywództwo n
przewodzenie kimś lub czymś leadership

przywłaszczać v
zabierać bezprawnie cudzą własność lub przyznawać sobie prawo do czegoś appropriate convert usurp

przywłaszczyć pʃɨvˈwaʃʧ̑ɨʨ̑ v
włączyć cudzą własność do swojego majątku. appropriate

przyznawać pʃɨzˈnavaʨ̑ v
przydzielać coś komuś, dawać grant
zgadzać się z kimś w sprawie czegoś, uznawać coś za słuszne admit
potwierdzać jakiś fakt odnośnie siebie samego confess

przyzwoitka ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itka n
(dawniej, dawny) starsza osoba towarzysząca młodej kobiecie dla przyzwoitości, pilnująca przestrzegania norm moralnych chaperon

przyzwoitość n
przestrzeganie dobrych obyczajów i norm etycznych decency

przyzwoity ˌpʃɨzvɔˈ<sup>j</sup>itɨ adj
porządny, dobrze się prowadzący, zachowujący się dobrze, porządnie, właściwie decent
dość dobry, wystarczająco dobry, spełniający oczekiwania decent
właściwy, stosowny decent

przyzwolenie ˌpʃɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
pozwolenie, zgoda na coś accord acquiescence concession

przyzębie pʃɨˈzɛ̃mbʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) zespół tkanek otaczających i unieruchamiających ząb oraz mających za zadanie jego ochronę przed wnikaniem zakażenia z zainfekowanego kanału korzeniowego lub kieszonki dziąsłowej; periodontium

przyłoić v
(potocznie, potoczny) uderzyć mocno bash clunk dong dot plank slog

przyłączać v
(chemia, chemiczny) wiązać ze sobą inny element i przez to nabierać nowych cech chemicznych add
dodawać nową jednostkę do czegoś większego attach connect wire wire up
(chemia, chemiczny) łączyć się ze sobą, zmieniając się pod względem chemicznym be added
stawać się częścią danej grupy join

przyłączyć v
wejść w skład jakiejś grupy, stając się jej częścią join

przyśpieszać pʃɨɕˈpʲjɛʃaʨ̑ v
sprawiać, że coś dzieje się szybciej accelerate advance
zwiększać prędkość accelerate advance speed up

przyśpieszenie ˌpʃɨɕpʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ n
(fizyka, fizyczny) zmiana prędkości w jednostce czasu; acceleration

przód pʃut n
część frontowa front face fore head

przędza ˈpʃɛ̃nʣ̑a n
(włókiennictwo) wyrób włókienniczy skręcony z wełny, bawełny lub innego włókna wykonany w procesie przędzenia; yarn

przędzalnia pʃɛ̃nˈʣ̑alʲɲa n
zakład lub dział fabryki, w którym przędza jest przerabiana na nici spinning mill

przęsło ˈpʃɛ̃w̃swɔ n
(budownictwo) fragment konstrukcji zawierający się między dwoma sąsiednimi podporami; span

prêt-à-porter pʀɛtapɔʀˈte n
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie; ready-to-wear off the rack off-the-peg readymade

próba ˈpruba n
statystyka: pewna ilość (ludzi lub przedmiotów) pobierana w celu zbadania określonych cech sample
test, sprawdzenie poprawności działania czegoś lub kogoś test trial attempt effort try
ćwiczenie czegoś, co będzie przedstawione przed publicznością, np. koncertu, spektaklu rehearsal

próbować pruˈbɔvaʨ̑ v
sprawdzać smak potrawy lub napoju taste
starać się coś zrobić try attempt

próchnica n
(stomatologia, stomatologiczny) choroba bakteryjna twardych tkanek zębów, powodująca powstawanie ubytków; caries

próg pruk n
(motoryzacja) poprzeczne wybrzuszenie na drodze skłaniające kierowcę do ograniczenia prędkości speed bump
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element na gryfie niektórych instrumentów, do którego dociska się struny fret
listwa w podłodze na styku dwóch pomieszczeń, dolna część futryny doorstep bar doorsill

próżnia ˈpruʒʲɲa n
(fizyka, fizyczny) przestrzeń, w której nie ma cząsteczek obdarzonych masą (pomijając cząstki wirtualne); vacuum

próżnować pruʒˈnɔvaʨ̑ v
(książkowy) nic nie robić, nie zajmować się żadną pracą, marnować czas loaf

próżność ˈpruʒnɔɕʨ̑ n
cecha osoby, która jest próżna; charakteryzuje ją chęć imponowania innym lub małostkowe ambicje vanity

próżny ˈpruʒnɨ adj
mający o sobie przesadnie dobre zdanie, lubiący żeby go podziwiać i schlebiać mu vain
niczym niewypełniony empty void
o wysiłku, staraniach: nie mający szans powodzenia, daremny futile

prąd prɔ̃nt n
(fizyka, fizyczny) ruch ładunków elektrycznych; current
(potocznie, potoczny) energia elektryczna current
strumień wody stream
tendencja, kierunek trend

prąd progowy n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) najniższa wartość prądu zasilania, dla której następuje akcja laserowa w laserze półprzewodnikowym threshold current

prądnica prɔ̃ndʲˈɲiʦ̑a n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) urządzenie do zamiany energii mechanicznej na elektryczną; generator

prątek n
(biologia, biologiczny) bakteria o pałeczkowatym kształcie, najczęściej typu chorobotwórczego; bacillus

pręcik ˈprɛ̃ɲʨ̑ik n
(botanika, botaniczny) męski organ płciowy roślin znajdujący się w kwiatach; stamen

prędki ˈprɛ̃ntʲci adj
szybki, odznaczający się dużą szybkością quick rapid

prędkościomierz ˌprɛ̃ntkɔɕˈʨ̑ɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) urządzenie służące do pomiaru prędkości speedometer

prędkość ˈprɛ̃ntkɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) wielkość skalarna wyrażająca przebytą drogę w jednostce czasu speed
(fizyka, fizyczny) wielkość wektorowa wyrażająca zmianę wektora położenia w jednostce czasu; velocity
tempo zachodzenia jakiegoś zjawiska, w tym również szybkość poruszania, przemieszczania się jakiegoś obiektu speed quickness

prędzej czy później ˈprɛ̃nʣ̑ɛj ˈʧ̑ɨ ˈpuʑɲɛ̇j adv
w bliskiej lub dalekiej przyszłości (o czymś co na pewno się wydarzy, ale nie wiadomo kiedy) sooner or later

pręga n
długi i wąski ślad na czymś streak weal welt

pręt prɛ̃nt n
(dawniej, dawny) miara długości i powierzchni perch
drążek, tyczka, witka rod stick
wyrób hutniczy znacznie bardziej dłuższy niż gruby i szeroki bar rod

prężnie adv
z wielką żywotnością, z szybkim wzrostem supplely

psalm psalm n
(literacko) liryczny utwór modlitewny wzorowany na poezji starotestamentalnej psalm
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) biblijny utwór modlitewno-hymniczny; psalm

psalmista n
(biblijny) autor psalmów biblijnych psalmist

psalmodia n
śpiewanie psalmów psalmody

psalmodyczny adj
związany z psalmodią, dotyczący psalmodii psalmodic

psalmowy adj
związany z psalmem, dotyczący psalmu psalmic

psałterz n
zbiór psalmów psalter

pseudo-
…pierwszy człon wyrazów złożonych będących nazwami i określeniami osób, rzeczy lub zjawisk, które nie są tym, co udają lub naśladują pseudo-

pseudoefedryna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny analog efedryny, substancja stosowana w zapaleniach górnych dróg oddechowych; pseudoephedrine

pseudofilozoficzny adj
(pogardliwie) pretendujący do miana teorii filozoficznej, ale na to niezasługujący pseudophilosophical

pseudohodowla ˌpsɛwdɔxɔˈdɔvla n
niewłaściwa hodowla (nierasowych, nierodowodowych psów, rzadziej kotów, nieposiadających uprawnień hodowlanych) prowadzona, najczęściej w celach zarobkowych, przez niekompetentną, nieuprawnioną do tego osobę; backyard breeding puppy farm puppy mill

pseudonauka ˌpsɛwdɔ̃naˈ<sup>w</sup>uka n
zbiór twierdzeń nieakceptowanych powszechnie przez środowisko naukowe, które aspirują do miana nauki; pseudoscience

pseudonim psɛwˈdɔ̃ɲĩm n
(książkowy) przybrane imię, nazwisko lub inna nazwa, używane najczęściej przez artystów lub konspiratorów zamiast lub oprócz prawdziwych; pseudonym alias nickname

pseudowyraz n
(językoznawstwo, językoznawczy) twór językowy pozbawiony treści, choć często poprawnie zbudowany, zgodnie z regułami danego języka nonsense word

psi psʲi pʲɕi adj
dotyczący psa, określający psa, używany przy psie canine
charakterystyczny dla psa, mający cechy psa canine

psi psʲi pʲɕi n
nazwa dwudziestej trzeciej litery alfabetu greckiego, ψ; psi

psiakrew interjection
…powtarzany jako przekleństwo, wyraz raczej bez wulgarnego, czy grubiańskiego wydźwięku, w mowie potocznej często jako przerywnik w zdaniu lub partykuła emfatyczna (bezpośrednio po wyrazie, który mówca chce podkreślić) damn darn

psianka ˈpʲɕãnka n
(botanika, botaniczny) Solanum, roślina zielna lub krzew z rodziny psiankowatych mający kwiaty białe, żółte, fioletowe lub niebieskie i zawierający solaninę; nightshade

psie głosy nie idą w niebiosy ˈpʲɕɛ ˈɡwɔsɨ ɲɛ‿ˈidɔ̃w̃ vʲ‿ɲɛˈbʲjɔsɨ proverb
ktoś mówi o czymś i nie zostaje wysłuchany/zauważony the braying of an ass does not reach heaven

psikus ˈpʲɕikus n
(potocznie, potoczny) coś zrobione dla żartu prank trick

psina ˈpʲɕĩna n
(potocznie, potoczny) (rzadki, rzadko używany) (spożywczy) mięso z psa dog meat

psinka ˈpʲɕĩnka n
(zdrobniale) od: psina pup

psota n
coś dla jednej strony potencjalnie dowcipnego, a dla drugiej przykre, uciążliwe prank trick

psotnik ˈpsɔtʲɲik n
ten kto psoci, lubi psocić, skłonny jest do psot prankster

psotny adj
taki, który psoci mischievous

psowate psɔˈvatɛ n
(zoologia, zoologiczny) rodzina lądowych ssaków drapieżnych obejmująca ponad 30 współcześnie żyjących gatunków, m.in.: psy, wilki, lisy, fenki, kojoty i szakale; Canids

pstry pstrɨ adj
o rozmaitych barwach, wielokolorowy gaudy motley variegated

pstrąg pstrɔ̃ŋk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba słodkowodna z charakterystycznymi plamkami na bokach; trout
(kulinaria) (spożywczy) mięso lub potrawa z pstrąga (1.1) trout

psuć psuʨ̑ v
pogarszać spoil vitate weaken
sprawiać, że coś przestaje spełniać swoją funkcję destroy mangle
sprawiać, że przestaje być właściwe mess up upset

psy szczekają, karawana idzie dalej ˈpsɨ ʃʧ̑ɛˈkajɔ̃w̃ ˌkaraˈvãna ˈiʥ̑ɛ ˈdalɛj proverb
można krytykować pewne rzeczy, ale i tak nie ma się na nie wpływu the dogs bark, but the caravan goes on

psy wojny n
(literacko) (przenośnie, przenośnia) wojenne siły najemnicze dogs of war

psychastenia n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie psychiczne objawiające się m.in. lękami, natręctami i niepokojem psychasthenia

psychasteniczny adj
(psychologia, psychologiczny) właściwy psychastenii i psychastenikom psychasthenic

psychastenik n
(medycyna, medyczny) mężczyzna cierpiący na psychastenię psychasthenic

psychiatra psɨˈçjatra n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych psychiatrist alienist

psychiatria psɨˈçjatrʲja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się pochodzeniem, rozpoznawaniem i leczeniem chorób psychicznych; psychiatry

psychiatryczny adj
związany z psychiatrią, dotyczący psychiatrii psychiatric

psychicznie adv
odnosząc się do spraw psychiki mentally psychically psychologically

psychiczny psɨˈçiʧ̑nɨ adj
związany z psychiką i procesami w niej zachodzącymi mental psychic psychical

psycho- ˈpsɨxɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek z psychiką psycho-

psychoaktywny adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (biochemia, biochemiczny) działający pobudzająco na psychikę i stany emocjonalne psychoactive

psychoanalityczny adj
dotyczący psychoanalizy psychoanalytic

psychoanalityk n
psycholog, który stosuje psychoanalizę w leczeniu swoich pacjentów psychoanalyst

psychoanaliza n
(psychologia, psychologiczny) kierunek w psychologii XX w. stworzony przez Zygmunta Freuda, tłumaczący strukturę, działanie i rozwój osobowości, a także zjawiska społeczno-historyczne oddziaływaniem nieświadomych mechanizmów motywacyjnych pozostających we wzajemnych konfliktach psychoanalysis
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) metoda leczenia zaburzeń psychicznych oparta na założeniach teorii (1.1) psychoanalysis

psychofizjologiczny adj
(psychologia, psychologiczny) związany z psychofizjologią, dotyczący psychofizjologii psychophysiological

psychogenetycznie adv
w sposób dotyczący psychogenezy psychogenetically

psycholingwistyka ˌpsɨxɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) (psychologia, psychologiczny) dziedzina nauki na pograniczu psychologii i językoznawstwa zajmująca się psychologicznymi podstawami funkcjonowania języka; psycholinguistics

psycholog psɨˈxɔlɔk n
(psychologia, psychologiczny) specjalista w dziedzinie psychologii psychologist

psychologia ˌpsɨxɔˈlɔɟja n
nauka badająca psychikę oraz zachowanie człowieka; psychology

psychologiczny ˌpsɨxɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
dotyczący psychologii psychological

psychopata ˌpsɨxɔˈpata n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) człowiek cierpiący na psychopatię psychopath psycho

psychopatyczny ˌpsɨxɔpaˈtɨʧ̑nɨ adj
charakteryzujący psychopatę, o cechach psychopaty; świadczący o psychopatii psychopathic

psychopomp psɨˈxɔpɔ̃mp n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) istota (anioł, bóstwo, duch, zwierzę) odprowadzająca lub przenosząca dusze zmarłych do świata pozagrobowego; psychopomp

psychoterapeuta n
specjalista w dziedzinie psychoterapii psychotherapist

psychoterapeutyczny adj
dotyczący psychoterapii psychotherapeutic

psychoterapia n
(psychologia, psychologiczny) leczenie metodą bez użycia leków przy zastosowaniu np. perswazji czy sugestii; psychotherapy

psychoza psɨˈxɔza n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna objawiająca się halucynacjami, urojeniami, niezdolnością do współżycia społecznego; psychosis

psychoza poporodowa n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) epizody psychozy, występujące nie później niż w 8. tygodniu po porodzie; postpartum psychosis

pszczelarstwo pʃʧ̑ɛˈlarstfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) hodowla pszczół; apiculture beekeeping

pszczelarz ˈpʃʧ̑ɛlaʃ n
(pszczelarstwo, pszczelarski) osoba hodująca pszczoły w celu uzyskania produktów pszczelich, takich jak miód, wosk, pyłek, pierzga, propolis lub zapewnienia dostatecznej ilości pszczół do zapylania użytków rolnych apiarist beekeeper

pszczoła ˈpʃʧ̑ɔwa n
(potocznie, potoczny) latający owad wytwarzający miód, żyjący w zorganizowanych społecznościach bee honey bee

pszczoła kraińska ˈpʃʧ̑ɔwa kraˈ<sup>j</sup>ĩj̃ska n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Apis mellifera carnica, podgatunek pszczół miodnych; carniolan honey bee

pszenica pʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
roślina zbożowa z rodzaju (1.1) wheat

pszeniczny adj
o kolorze przypominającym dojrzałe kłosy pszenicy wheat wheaten
wykonany z pszenicy, zawierający pszenicę wheaten
związany z pszenicą, dotyczący pszenicy wheaten

pszenny ˈpʃɛ̃nːɨ adj
odnoszący się do pszenicy; pszeniczny wheat
zrobiony z ziarn pszenicy wheat

pszenżyto pʃɛ̃n͇ˈʒɨtɔ n
(rolnictwo, rolniczy) sztuczna hybryda żyta i pszenicy; triticale

ptak ptak n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę opierzone posiadające skrzydła i dziób; bird fowl

ptasi móżdżek ˈptaɕi ˈmuʒʤ̑ɛk idiom
(potocznie, potoczny) (ironicznie) o tępym, ograniczonym umyśle, także: określenie osoby, którą uważa się za głupią birdbrain

ptasia grypa ˈptaɕa ˈɡrɨpa n
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) rodzaj grypy przenoszony przez ptaki; avian influenza bird flu avian flu Influensavirus A

ptasie mleczko ˈptaɕɛ ˈmlɛʧ̑kɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) płynna wydzielina początkowych odcinków przewodu pokarmowego ptaków służąca do karmienia piskląt; crop milk

ptaszek ˈptaʃɛk n
(potocznie, potoczny) drobny oszust, przestępca rogue
mały ptak birdie little bird
(potocznie, potoczny) (infantylnie) penis birdie little bird
nazwa znaku ✓, służącego do zaznaczania wyboru check tick

ptasznik n
(dawniej, dawny) (łowiectwo, łowiecki) hodowca lub sprzedawca ptaków bird-fancier fowler
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) pająk z rodziny ptasznikowatych, Theraphosidae tarantula

ptasznik wielobarwny n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Avicularia versicolor, gatunek pająka z rodziny ptasznikowatych; Antilles pinktoe tarantula Martinique pinktoe Martinique red tree spider

ptaszyna n
mały ptak birdie little bird

ptialina ptʲjaˈlʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) enzym obecny w ślinie i rozkładający skrobię; ptyalin

pub n
typ baru z zakąskami i alkoholami pub

publicity n
popularność, rozgłos wokół kogoś lub czegoś, głównie w środkach masowego przekazu publicity

publicysta n
autor artykułów, felietonów i reportaży ogłaszanych w prasie publicist

publicystyczny ˌpublʲiʦ̑ɨˈstɨʧ̑nɨ adj
odnoszący się do publicystyki, mający charakter publicystyki, dotyczący dziennikarstwa journalistic

publicznie adv
w sposób jawny, otwarty, publiczny, przy udziale osób trzecich publicly in public publically

publiczność puˈblʲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
grupa osób, która oglądają jakieś przedstawienie, pokaz, zawody audience

publiczny puˈblʲiʧ̑nɨ adj
taki, który dotyczy ogółu ludzi, społeczności; służy ludziom, jest stworzony dla ludzi public

publikacja ˌpublʲiˈkaʦ̑ʲja n
praca, artykuł, utwór wydane drukiem publication

publikować ˌpublʲiˈkɔvaʨ̑ v
ogłaszać coś poprzez teksty wydane drukiem, podawać jakąś informację do ogólnej wiadomości, obwieszczać publish
zajmować się wydawaniem gazety lub czasopisma publish

puch n
(ornitologia, ornitologiczny) rodzaj delikatnego pierza down

puchacz ˈpuxaʧ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) największa występująca w Polsce sowa; eagle owl

puchacz zwyczajny n
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo bubo, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych występujący m.in. w Polsce; Eurasian eagle-owl European eagle-owl eagle-owl

puchacz śnieżny n
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek ptaka z rodziny puszczykowatych; snowy owl

puchar ˈpuxar n
(sport, sportowy) trofeum przyznawane jako nagroda; cup
naczynie, rodzaj czary z nóżką, w postaci dużego kielicha, niekiedy z grubego szkła; cup beaker goblet jorum

pucować puˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
starannie czyścić gładką powierznię, taką którą da się doprowadzić do połysku polish scrub shine

pucybut puˈʦ̑ɨbut n
ktoś, kto odpłatnie zajmuje się czyszczeniem butów; bootblack

pudel ˈpudɛl n
(kynologia, kynologiczny) rasa hodowanych w kilku odmianach psów do towarzystwa; pies należący do tej rasy; poodle

puder ˈpudɛr n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk o charakterystycznej kruchej i sypkiej konsystencji, służący do pielęgnacji i upiększania skóry, najczęściej twarzy; powder face powder

pudełko puˈdɛwkɔ n
mały pojemnik, najczęściej wykonany z tektury box pack packet

pudełkowaty adj
podobny do pudełka, kształtem przypominający pudełko boxy

pudło ˈpudwɔ n
(potocznie, potoczny) więzienie clink pen
chybiony strzał miss
duże pudełko box

puenta n
(literacko) myśl kończąca czyjąś wypowiedź lub utwór literacki; punchline

puf puf n
niski, miękki mebel służący do siedzenia lub za podnóżek hassock pouf

puginał puˈɟĩnaw n
sztylet; dagger

puk-puk interjection
onomatopeja naśladująca odgłos pukania, zwykle do drzwi knock-knock

pukać ˈpukaʨ̑ v
uderzać czymś lekko w coś, powodując powstanie odgłosu knock

pula ˈpula n
suma przedmiotów lub pieniędzy do rozdysponowania pool
w grach losowych: suma środków do wygrania pool

pulchny adj
mający wydatne kształty i miękki z powodu dużej zawartości tkanki tłuszczowej plump
miękki jak gąbka, łatwo uginający się pod naciskiem spongy

pulmonolog ˌpulmɔ̃ˈnɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób układu oddechowego pulmonologist
(medycyna, medyczny) lekarka specjalistka pulmonologii pulmonologist

pulmonologia ˌpulmɔ̃nɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób płuc; pulmonology

pulpit ˈpulpʲit n
(informatyka, informatyczny) podstawowy obszar roboczy w systemach operacyjnych, których powłoka graficzna oparta jest o tzw. okna; desktop
stolik do pisania z pochyłym blatem desktop

puls puls n
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) miejsce na ciele, w którym wyczucie tętna jest łatwiejsze pulse
(fizjologia, fizjologiczny) (medycyna, medyczny) rozciąganie ściany tętnic spowodowane zmianami ciśnienia krwi, które są wynikiem skurczów i rozkurczów komór serca pulse

pulsar ˈpulsar n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda neutronowa, wysyłająca regularne impulsy elektromagnetyczne; pulsar

puma ˈpũma n
(zoologia, zoologiczny) Puma, rodzaj ssaków drapieżnych z rodziny kotowatych; puma cougar

puma płowa n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Puma concolor Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkujący Amerykę od Kanady po Patagonię; cougar
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) cougar

pumeks ˈpũmɛks n
(geologia, geologiczny) wulkaniczna skała magmowa zbudowana z porowatego szkliwa wulkanicznego powstałego z silnie gazującej lawy; pumice
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przedmiot z pumeksu (1.1) lub uzyskiwany syntetycznie, stosowany do usuwania zrogowaciałego naskórka i odcisków pumice stone

pumpernikiel ˌpũmpɛrʲˈɲicɛl n
rodzaj ciemnego chleba wypiekanego z mąki żytniej, z dodatkiem miodu lub melasy; pumpernickel

punicki pũˈɲiʦ̑ʲci adj
dotyczący Kartaginy Punic

punk rock ˈpãŋk ˈrɔk n
gatunek rocka charakteryzujący się prostą muzyką i buntowniczymi tekstami; punk rock

punkt pũŋkt n
(geometria) najmniejszy, bezwymiarowy obiekt geometryczny; point
(potocznie, potoczny) o kropce dot
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jednostka redakcyjna tekstu prawnego; dot

punkt HS n
(sport, sportowy) punkt wyznaczający granicę bezpieczeństwa skoków na skoczni narciarskiej, rozmiar skoczni; hill size hill size point

punkt J n
(sport, sportowy) punkt wyznaczający granicę bezpieczeństwa skoków na skoczni narciarskiej, rozmiar skoczni; hill size hill size point

punkt K n
(sport, sportowy) punkt na profilu skoczni narciarskiej; K-point construction point

punkt widokowy n
(turystyka, turystyczny) wzniesione miejsce w terenie, z którego roztacza się atrakcyjny, szeroki widok na okolicę; overlook scenic overlook

punkt widzenia ˈpũŋɡd vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲa n
stanowisko, z którego rozpatruje się jakąś sprawę, sposób, w jaki ujmuje się jakieś zagadnienie point of view standpoint viewpoint POV vantage point

punkt wyjścia ˈpũŋɡd ˈvɨjɕʨ̑a n
początkowe położenie, stan inicjujący jakiś proces, podłoże zmiany, źródło wydarzeń starting point

punktualnie ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
dokładnie o wyznaczonej porze, nie spóźniając się punctually

punktualność ˌpũŋktuˈ<sup>w</sup>alnɔɕʨ̑ n
wykonywanie czegoś w ściśle określonym czasie; umiejętność nie spóźniania się punctuality

pupa ˈpupa n
dziecięce pośladki, (potocznie, potoczny) (eufemistycznie) każde inne behind buttocks fanny

pupil ˈpupʲil n
osoba, którą ktoś lubi bardziej od innych, wyróżnia ją favourite pet

purpura purˈpura n
ciepły odcień fioletu purpure

purpurowy ˌpurpuˈrɔvɨ adj
mający kolor ciemnoczerwony z odcieniem fioletowym, taki jak kolor purpury purple

purpuryna n
(chemia, chemiczny) organiczny barwnik stosowany do otrzymywania zaprawowych barwników kwasowych, farb imitujących złoto i w chemii analitycznej purpurin

puryfikaterz ˌpurɨfʲiˈkatɛʃ n
(kościelny) płócienna ściereczka używana w liturgii katolickiej do rytualnego oczyszczania (puryfikacji) naczyń mszalnych; purificator

puryna n
(biochemia, biochemiczny) aromatyczny, organiczny związek chemiczny; purin

purysta puˈrɨsta n
osoba pedantycznie dbająca o czystość języka purist

purytański adj
(przenośnie, przenośnia) surowy pod względem obyczajowym i moralnym puritan puritanical
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący purytanizmu albo purytanów puritan puritanical

purée n
(kulinaria) potrawa z ziemniaków, innych warzyw lub owoców – ugotowanych, przetartych lub zgniecionych na papkę; puree mash

pustakowy adj
(budownictwo) wykonany z pustaków breeze-block cinder block

pustelnia n
siedziba pustelnika; hermitage

pustelnik puˈstɛlʲɲik n
(przenośnie, przenośnia) osoba stroniąca od innych ludzi loner
człowiek mieszkający w odosobnieniu i oddający się modlitwie hermit

pustka n
pusta, niewypełniona przestrzeń vacuity desolation emptiness inanition
stan emocjonalny spowodowany utratą kogoś bliskiego desolation
teren niezaludniony lub opuszczony, obszar niezagospodarowany desolation

pustkowie puˈstkɔvʲjɛ n
(książkowy) miejsce lub obszar niezamieszkany przez ludzi, puste wilderness

pustość n
cecha tego, co jest puste, przeciwieństwo pełności emptiness

pustułka puˈstuwka n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco tinnunculus, barwny, drapieżny ptak eurazjatycki; kestrel kes

pusty ˈpustɨ adj
niezawierający niczego empty blank

pustynia puˈstɨ̃ɲa n
(geografia, geograficzny) teren niemal całkowicie pozbawiony roślinności na skutek małej ilości opadów; desert

pustynny puˈstɨ̃nːɨ adj
związany z pustynią, pochodzący z terenów pustyni desert

puszczanie krwi n
(medycyna, medyczny) zabieg, dawniej będący podstawą medycyny a dziś już niestosowany, polegający na otwarciu żył pacjenta i wycofaniu z nich znacznej ilości krwi; phlebotomy

puszczać ˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
przestawać trzymać coś let go release
(obraźliwie) o kobiecie: zmieniać często partnerów be promiscuous

puszczać kaczki ˈpuʃʧ̑aʨ̑ ˈkaʧ̑ʲci v
rzucać płaskie kamyki lub muszelki na taflę wody tak, aby odbijały się od niej kilkakrotnie; skim stones skip stones to play ducks and drakes

puszczyk ˈpuʃʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Strix aluco, najczęściej spotykana europejska sowa o donośnym hukaniu; tawny owl

puszczyk uralski ˈpuʃʧ̑ɨk uˈralsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) (Strix uralensis) duży ptak drapieżny z rodziny puszczykowatych; ural owl

puszka ˈpuʃka n
metalowy, zamykany pojemnik – na żywność, napoje, farby itp.; can

puszka Pandory ˈpuʃka pãnˈdɔrɨ idiom
źródło wielkich nieszczęść, kłopotów Pandora's box

puszysty adj
(eufemistycznie) z otyłością puffy
miękki, lekki, delikatny fleecy lush
o miękkim i gęstym owłosieniu, futrze lub sierści fluffy

putinizacja n
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zmiany polityczne przynoszące autorytarną władzę i ograniczenia swobód obywatelskich w państwach demokratycznych Putinisation

putrescyna ˌputrɛˈsʦ̑ɨ̃na n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy; putrescin putrescine

puzon n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument dęty blaszany, w którym wysokość dźwięku reguluje się teleskopowym suwakiem; trombone

puzzle ˈpuzlɛ n
układanka składająca się z elementów o charakterystycznym kształcie, które należy dopasować, aby powstał obrazek; jigsaw puzzle

pułapka puˈwapka n
kłopotliwa sytuacja, z której trudno wybrnąć trap pitfall snare
urządzenie do chwytania myszy, ptaków, innych zwierząt trap pitfall snare
zasadzka, podstęp trap pitfall catch ruse

pułapka na myszy puˈwapka na‿ˈmɨʃɨ n
proste mechaniczne urządzenie służące do łapania myszy na przynętę mousetrap

pułk n
(wojskowość, wojskowy) duża jednostka wojskowa większa od batalionu i mniejsza od brygady lub dywizji; regiment

pułkownik puwˈkɔvʲɲik n
wyższy stopień oficerski niższy od generała; colonel group captain

puścić pawia ˈpuɕʨ̑iʨ̑ ˈpavʲja v
(potocznie, potoczny) (pospolicie) zwymiotować barf puke

puścić w niepamięć ˈpuɕʨ̑iʥ̑ vʲ‿ɲɛˈpãmʲjɛ̇̃ɲʨ̑ v
zapomnieć, uznać coś za niebyłe forgive and forget

pych pɨx n
(potocznie, potoczny) wiosło pychowe quant

pycha ˈpɨxa n
nadmierne przekonanie o własnej doskonałości pride

pykać v
wydawać za pomocą warg charakterystyczne dźwięki podczas palenia fajki, cygara puff

pylenie metali pɨˈlɛ̃ɲɛ mɛˈtalʲi n
rodzaj korozji wysokotemperaturowej, której skutkiem jest metaliczny pył metal dusting

pylnik ˈpɨlʲɲik n
(botanika, botaniczny) część pręcika kwiatowego zawierająca pyłek; theca

pylon ˈpɨlɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) wieża bramna na planie prostokąta i zwężająca się ku górze; wznoszona parami w starożytnym Egipcie; pylon

pyrrusowe zwycięstwo ˌpɨrːuˈsɔvɛ zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ idiom
zwycięstwo osiągnięte zbyt wysokim kosztem; Pyrrhic victory

pysk pɨsk n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) (grubiański, grubiańsko) o twarzy człowieka (policzkach, wargach itp.) mug

pyszny ˈpɨʃnɨ adj
bardzo smaczny delicious

pytający pɨ.taˈjɔn.t͡sɨ adj
wyrażający ciekawość, chęć uzyskania informacji questioning

pytanie pɨˈtãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pytać questioning
wypowiedź, której celem jest uzyskanie informacji question
zagadnienie, problem question

pytanie retoryczne pɨˈtãɲɛ ˌrɛtɔˈrɨʧ̑nɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) pytanie, na które nie oczekuje się lub nie udziela się odpowiedzi, stosowane jako figura retoryczna lub wyraz powątpiewania; rhetorical question

pytać ˈpɨtaʨ̑ v
wypowiadać się w formie wymagającej odpowiedzi ask

pyton n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z rodziny pytonów python

pyton tygrysi n
(herpetologia, herpetologiczny) wąż z gatunku (1.1) Indian python black-tailed python
(systematyka) (herpetologia, herpetologiczny) Python molurus Linnaeus, gatunek węża z rodziny pytonów; Indian python black-tailed python

pytyjski pɨˈtɨjsʲci adj
(książkowy) niejasny, niezrozumiały, dwuznaczny pythian

pył pɨw n
(astronomia, astronomiczny) teoretyczna, wyidealizowana forma materii, której równanie stanu odpowiada płynowi o skończonej gęstości ale zerowym ciśnieniu; dust
(technologia, technika, techniczny) substancja mineralna pozostała po procesie spalania albo ścierania, kruszenia substancji stałych; dust
bardzo drobny proszek mogący unosić się w powietrzu dust powder

pyłówka n
lawina pyłowa spindrift avalanche

pójść pujɕʨ̑ v
(potocznie, potoczny) o maszynach, urządzeniach i instalacjach lub ich częściach: zepsuć się break down
(potocznie, potoczny) potoczyć się, mieć określony przebieg go
pieszo udać się w jakąś stronę go
poruszając się pieszo opuścić jakieś miejsce go
udać się w jakimś kierunku lub celem wykonania jakiejś czynności go
rozpocząć jakąś długotrwałą czynność, wstąpić do jakiejś instytucji, organizacji go join the army

pójść do łóżka ˈpujʑʥ̑ dɔ‿ˈwuʃka v
(potocznie, potoczny) (eufemistycznie) odbyć (z kimś) stosunek płciowy go to bed

pójść w odstawkę ˈpujʑʥ̑ v‿ɔtˈstafkɛ v
(potocznie, potoczny) zostać odrzuconym, pominiętym lub odsuniętym od jakiejś działalności (funkcji), tracąc swoją dotychczasową pozycję lub znaczenie put out to pasture

pół puw numeralFraction
jedna z dwóch równych części całości half

półbrogsy n
buty z charakterystycznymi ażurowymi perforacjami i rozetowym zdobieniem na nosku half-brogues semi-brogues

półbut ˈpuwbut n
pełny but z cholewką tylko do kostki; blucher oxford brogue casual shoe lace-up oxford shoe saddle shoe

półbóg ˈpuwbuk n
(mitologia, mitologiczny) syn boga i śmiertelniczki lub bogini i śmiertelnika demigod

półfinałowy adj
związany z półfinałem; odbywający się wramach półfinału semifinal

półka ˈpuwka n
osobny mebel lub część szafy, kredensu, regału itp., w kształcie poziomej deski, służący do trzymania na nim przedmiotów shelf

półkoks ˈpuwkɔks n
bezdymne paliwo powstałe w procesie wytlewania węgli lub torfów w temperaturze 450-600°C semicoke

półksiężyc puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) symbol w kształcie półksiężyca (1.1); crescent lunule
Księżyc widziany tylko w części nie większej niż połowa tarczy half-moon

półkula puwˈkula n
(geografia, geograficzny) półkula (1.1) Ziemi; hemisphere
(geometria) połowa kuli; hemisphere
(anatomia, anatomiczny) jedna z dwóch części mózgu; hemisphere

półkulisty adj
o kształcie zbliżonym do półkuli hemispheric hemispherical

półmaraton ˌpuwmaˈratɔ̃n n
(sport, sportowy) bieg na dystansie 21 km i 97,5 metra; half marathon

półmetal puwˈmɛtal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek posiadający cechy zarówno metali jak i niemetali; metalloid

półmisek n
rodzaj płaskiego dużego naczynia, służącego do podawania potraw, przystawek lub przekąsek na stół dish
zawartość (1.1) dish

północ ˈpuwnɔʦ̑ n
godzina 24:00 midnight
kierunek wskazywany przez prawą rękę przy patrzeniu na zachód, przeciwny do południa; North north

północno-wschodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿ˈfsxɔdʲɲi adj
(geografia, geograficzny) (administracja) położony, znajdujący się na północnym wschodzie northeastern
(meteorologia, meteorologiczny) (geografia, geograficzny) nadchodzący z północnego wschodu northeastern

północno-zachodni ˌpuwnɔʦ̑nɔ‿zaˈxɔdʲɲi adj
będący na północnym zachodzie northwestern

północnoafrykański ˌpuwnɔʦ̑nɔafrɨˈkãj̃sʲci adj
dotyczący Afryki Północnej, dziejący się w Afryce Północnej North African

północnoamerykański adj
związany z Ameryką Północną, dotyczący Ameryki Północnej North American

północnoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Północnej, związany z Europą Północną Northern European

północnoirlandzki adj
związany z Irlandią Północną, dotyczący Irlandii Północnej Northern Irish

północnokoreański puwˈnɔʦ̑nɔˌkɔrɛˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do Korei Północnej North Korean

północnowietnamski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Wietnamem Północnym ((oficjalnie) Demokratyczna Republika Wietnamu) North Vietnamese

północny puwˈnɔʦ̑nɨ adj
(geografia, geograficzny) dotyczący północy, jako strony świata, kierunku northern north

północny wschód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈfsxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a wschodnim northeast north-east

północny zachód puwˈnɔʦ̑nɨ ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek świata pośredni między północnym a zachodnim northwest

półnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca połowę całej nuty; half note minim

półotwarty ˌpuwɔtˈfartɨ adj
taki, który jest otwarty częściowo, trochę ajar half-open

półpauza n
(termin typograficzny) znak interpunkcyjny; pozioma kreska długości połowy firetu; en dash

półpensówka ˌpuwpɛ̃w̃ˈsufka n
(numizmatyka, numizmatyczny) moneta o nominale pół pensa halfpenny

półprzewodnik ˌpuwpʃɛˈvɔdʲɲik n
(fizyka, fizyczny) ciało stałe będące przewodnikiem, o oporze większym niż w metalach, a mniejszym niż w dielektrykach; semiconductor

półprzezroczysty adj
niezupełnie przezroczysty, częściowo przezroczysty translucent diaphanous semitransparent

półpłynny adj
mający konsystencję gęstego płynu semi-fluid

półroczny adj
trwający pół roku, mający pół roku semestral semiannual

półsamogłoska ˌpuwsãmɔɡˈwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska mająca cechy samogłoski, lecz nie mająca zdolności sylabotwórczej semivowel glide

półsenność n
(fizjologia, fizjologiczny) przewlekły stan zmęczenia, spowodowany zbyt krótkim lub przerywanym snem semisomnia

półsiostra puwʲˈɕɔstra n
(staropolski) córka jednego z rodziców z innego związku half sister

półsłodki puwˈswɔtʲci adj
(kulinaria) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między słodkim a półwytrawnym, niezbyt słodki semi-sweet

półton ˈpuwtɔ̃n n
(książkowy) jeden z kolorów pośrednich między dwiema barwami podstawowymi halftone
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejsza odległość między dwoma dźwiękami we współczesnym zachodnim systemie tonalnym; semitone half step half-tone halftone

półtora puwˈtɔra numeralFraction
jeden/jedno i pół one and a half

półwysep puwˈvɨsɛp n
(geografia, geograficzny) wysunięta część lądu otoczona z trzech stron wodami morza, jeziora lub rzeki; peninsula

półwytrawny ˌpuwvɨˈtravnɨ adj
(kulinaria) o napojach alkoholowych: mający smak pośredni między wytrawnym a półsłodkim semi-dry

półświatek n
(socjologia, socjologiczny) ludzie z marginesu społecznego underworld

później ˈpuʑɲɛ̇j adv
stopień wyższy od późno later

późno ˈpuʑnɔ adv
pod koniec jakiegoś czasu lub okresu late

późny ˈpuʑnɨ adj
będący w końcowej fazie, w jednym z ostatnich stadiów late belated
następujący po relatywnie dłuższym czasie niż to zwykle bywa late belated

pąk pɔ̃ŋk n
zawiązek liścia, pędu lub kwiatu na roślinie; bud

pćma pʲʨ̑ma n
(książkowy) pewien bliżej nieokreślony twór, rzekomo przypominający nieco „murkwię” i „sepulkę” – występujący w twórczości Stanisława Lema; zit

pęcherz n
(anatomia, anatomiczny) zbiornik moczu u kręgowców bladder
(dawniej, dawny) dętka piłki nadmuchiwana powietrzem bladder
wypełniony płynem (ropą) podskórny bąbel, który powstał na skutek oparzenia lub otarcia blister

pęcherz moczowy n
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny stanowiący zbiornik moczu urinary bladder bladder

pęcherzyk jajnikowy pɛ̃w̃ˈxɛʒɨc ˌjäjɲiˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) (zobacz) pęcherzyk Graafa ovarian follicle

pęcherzyk żółciowy n
(anatomia, anatomiczny) narząd wewnętrzny służący do gromadzenia i zagęszczania żółci gall bladder gallbladder

pęd pɛ̃nt n
(botanika, botaniczny) nadziemna część rośliny składająca się z łodygi, liści, pączków, kwiatów i owoców; sprout
(fizyka, fizyczny) prędkość pomnożona przez masę; momentum
szybkie posuwanie się naprzód, szybki ruch, szybki bieg speed rush
wewnętrzna potrzeba, zamiłowanie do czegoś, wzmożona chęć dążenia do czegoś drive

pędzel ˈpɛ̃nʣ̑ɛl n
narzędzie składające się z pęczka włosia osadzonego na trzonku, służące m.in. do malowania; paintbrush brush

pędzelek pɛ̃nˈʣ̑ɛlɛk n
(zoologia, zoologiczny) zakończenie uszu niektórych zwierząt w formie kępki włosów tuft of hair

pędzić ˈpɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
poruszać się bardzo szybko w pewnym kierunku dash off rush
poganiać stado zwierząt drive
wytwarzać bimber bootleg

pępek ˈpɛ̃mpɛk n
(anatomia, anatomiczny) blizna w środkowej części brzucha, która stanowi pozostałość po odpadniętej lub usuniętej pępowinie; navel belly button umbilicus tummy button

pęseta n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj szczypczyków o sprężystych ramionach służących do chwytania lub usuwania czegoś tweezers

pętak n
(potocznie, potoczny) o dziecku, zwłaszcza o dorastającym chłopcu squirt

pętla ˈpɛ̃ntla n
(informatyka, informatyczny) blok kodu wykonywany wielokrotnie loop
końcowa stacja komunikacji autobusowej lub tramwajowej, na której pojazd zawraca tram bus trolleybus terminus
związany na powrót sznur lub drut loop noose

płaca ˈpwaʦ̑a n
zarobek, wynagrodzenie za pracę salary wage earnings

płacić ˈpwaʨ̑iʨ̑ v
dawać (przekazywać) pieniądze za coś pay
(potocznie, potoczny) ponosić konsekwencje pay

płacz pwaʧ̑ n
wylewanie łez; crying

płaczka ˈpwaʧ̑ka n
kobieta zajmująca się płakaniem na uroczystościach weeper

płaczliwy adj
pobudzający do płaczu lachrymose plaintive tearful weepy whimpering

płakanie pwaˈkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: płakać crying

płakać ˈpwakaʨ̑ v
wylewać łzy, ronić łzy cry weep greet

płakać nad rozlanym mlekiem ˈpwakaʨ̑ ˌnad‿rɔzˈlãnɨ̃m ˈːlɛcɛ̃m v
użalać się nad czymś co już się zdarzyło i nie może wrócić do poprzedniego stanu; rozpaczać po fakcie cry over spilt milk

płaski ˈpwasʲci adj
nieposiadający wybrzuszeń, wgłębień flat

płaskorzeźba ˌpwaskɔˈʒɛʑba n
(sztuka) kompozycja rzeźbiarska na płaskim materiale, wykonana z pozostawieniem na niej tła bas relief bas-relief

płaskostopie n
(medycyna, medyczny) zniekształcenie stopy polegające na spłaszczeniu przez obniżenie się jej fizjologicznych sklepień; fallen arches flat feet flatfoot

płaskowyż pwaˈskɔvɨʃ n
(geografia, geograficzny) obszar wysoko położony o płaskiej lub lekko falistej powierzchni i o stromych stokach; plateau

płaszcz pwaʃʧ̑ n
(krawiectwo) wierzchnie okrycie sięgające do kolan lub dłuższe, chroniące przed zimnem lub deszczem; coat overcoat

płaszcz ziemski ˈpwaʒʤ̑ʲ ˈʑɛ̃msʲci n
warstwa Ziemi o grubości ok. 2900 km, leżąca pomiędzy skorupą a jądrem; mantle

płaszczka ˈpwaʃʧ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) silnie spłaszczona ryba żyjąca przy dnie morskim; ray

płaszczyzna pwaˈʃʧ̑ɨzna n
(geometria) dwuwymiarowa przestrzeń euklidesowa; plane
płaska powierzchnia plain

płatek ˈpwatɛk n
(anatomia, anatomiczny) dolna część małżowiny usznej; earlobe
(botanika, botaniczny) część korony u kwiatów: petal
(spożywczy) zwykle lm płatki: zbożowy produkt spożywany z mlekiem cereal flake
kryształ śniegu snowflake
niewielki, płaski kawałek czegoś flake

płatek śniegu ˈpwatɛc ˈɕɲɛɡu n
struktura kryształów śniegu snowflake

płatnerz ˈpwatnɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (rzemiosło, rzemieślniczy) wytwórca zbroi, tarcz i hełmów; armorer armourer

płatność ˈpwatnɔɕʨ̑ n
efekt, akt płacenia dokonywany w wyznaczonym terminie payment

płatny ˈpwatnɨ adj
taki, któremu się płaci paid
taki, za który dostaje się wynagrodzenie paid
taki, za który należy zapłacić paid payable

płatowy adj
(anatomia, anatomiczny) podzielony na płaty; dotyczący płatów lobar

płaz pwas n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców ziemnowodnych Amphibia; amphibian

płazi possessiveAdjective
taki, który należy do płaza amphibian

płciowy ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ adj
zdeterminowany przez płeć, dotyczący płci sexual

płetwa ˈpwɛtfa n
(zoologia, zoologiczny) narząd służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się, występujący u ryb oraz u ssaków wodnych; fin
płaski element nakładany na stopę i ułatwiający poruszanie się człowieka w wodzie; fin

płetwal błękitny n
(zoologia, zoologiczny) Balaenoptera musculus, gatunek wieloryba z rodzaju płetwal; blue whale

płetwonurek ˌpwɛtfɔ̃ˈnurɛk n
nurek z lekkim osprzętem i płetwami, które umożliwiają swobodne poruszanie się pod wodą frogman scuba diver

płeć pwɛʨ̑ n
cecha organizmów żywych w obrębie jednego gatunku charakteryzująca je pod względem ich zdolności rozrodczych; sex gender

płeć brzydka ˈpwɛʥ̑ ˈbʒɨtka n
(żartobliwie) mężczyźni sterner sex

płeć piękna ˈpwɛʨ̑ ˈpʲjɛ̃ŋkna idiom
(literacko) kobiety fair sex gentle sex

płodność ˈpwɔdnɔɕʨ̑ n
(biologia, biologiczny) naturalna zdolność do posiadania potomstwa, zdolność do zajścia w ciążę fertility fecundity

płodowy adj
dotyczący płodu foetal fetal

płodozmian pwɔˈdɔzmʲjãn n
(rolnictwo, rolniczy) system gospodarki rolnej ustalający z góry na wiele lat stałą rotację upraw; crop rotation

płodzić v
(przenośnie, przenośnia) być twórcą czegoś produce
powodować powstanie istoty żywej poprzez akt zapłodnienia beget conceive

płomień ˈpwɔ̃mʲjɛ̇̃ɲ n
język ognia unoszący się nad płonącym przedmiotem; flame

płonąć ˈpwɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
być trawionym przez ogień burn be in flame be on fire blaze
silnie świecić, błyszczeć, jaśnieć be consume with blaze with burn

płot pwɔt n
ogrodzenie domu lub gospodarstwa; fence

płotek ˈpwɔtɛk n
(sport, sportowy) sprzęt lekkoatletyczny używany w biegach płotkarskich hurdle

płowy ˈpwɔvɨ adj
żółty z odcieniem szarego stramineous

płoć pwɔʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rutilus rutilus, niewielka srebrzysta ryba eurazjatycka; roach

płucka n
(spożywczy) płuca zwierzęce lights

płucnica islandzka pwuʦ̑ʲˈɲiʦ̑a isˈlãnʦ̑ka n
(botanika, botaniczny) Cetraria islandica, krzaczkowaty porost o widlasto rozgałęzionej, wznoszącej się plesze; Iceland moss

płucny adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący płuca, związany z płucami, znajdujący się w płucach, będący częścią płuc pulmonary

płuco ˈpwuʦ̑ɔ n
(anatomia, anatomiczny) pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy właściwy dla kręgowców oddychających powietrzem; lung

pług pwuk n
(rolnictwo, rolniczy) narzędzie rolnicze, uprawowe, służące do przeprowadzania orki; plough plow
pojazd służący do odśnieżania drogi lub torów; snowplow

płyn pwɨ̃n n
(fizyka, fizyczny) ciecz lub gaz; fluid
(potocznie, potoczny) ciecz liquid

płyn Lugola n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) wodny roztwór czystego jodu w jodku potasu, do zastosowań leczniczych lub laboratoryjnych; Lugol's iodine

płynnie adv
w sposób płynny, sprawnie fluently

płynny ˈpwɨ̃nːɨ adj
będący płynem, ciekły liquid
odznaczający się harmonijnym rytmem, swobodny, bez błędów, zahamowań fluent graceful smooth
taki, którego poszczególne fazy przechodzą łagodnie jedna w drugą graceful smooth
zmienny, niestały, taki, którego nie można dokładnie określić fluid changeable

płynąć ˈpwɨ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
o cieczy: poruszać się w jakimś kierunku flow
o czasie: upływać, mijać pass
poruszać się w wodzie lub na jej powierzchni, także za pomocą łodzi swim

płyta ˈpwɨta n
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony równolegle do mniejszego wymiaru plate slab
krążek służący do przechowywania muzyki lub danych disc
płaski, stosunkowo sztywny przedmiot o grubości małej w porównaniu do długości i szerokości plate board

płyta długogrająca n
analogowa płyta gramofonowa grająca około 25 minut po obu stronach; LP LP record

płyta główna ˈpwɨta ˈɡwuvna n
(elektronika, elektroniczny) najważniejsza część urządzenia (w szczególności komputera) pozwalająca na komunikację wszystkich urządzeń do niej podłączonych; motherboard mainboard

płyta kompaktowa ˈpwɨta ˌkɔ̃mpakˈtɔva n
poliwęglanowa płyta z zakodowaną cyfrowo informacją do odczytu światłem lasera optycznego compact disc

płytkarz ˈpwɨtkaʃ n
(budownictwo) specjalista zajmujący się kafelkowaniem ścian lub podłóg tiler

płytki ˈpwɨtʲci adj
(przenośnie, przenośnia) pozbawiony głębszych wartości; banalny superficial
taki, który nie ma dużej głębokości; charakteryzujący się płytkością; niegłęboki shallow

pływactwo n
(sport, sportowy) sport pływacki, zawody pływackie swimming

pływak ˈpwɨvak n
(technologia, technika, techniczny) element techniczny mający za zadanie unosić się na wodzie lub innej cieczy float
(sport, sportowy) człowiek (zwłaszcza sportowiec) zajmujący się pływaniem swimmer crawler fanny-dipper

pływalnia pwɨˈvalʲɲa n
(sport, sportowy) obiekt sportowy przeznaczony do treningu pływania swimming pool

pływanie pwɨˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: pływać swimming

pływanie synchroniczne n
(sport, sportowy) drużynowa dyscyplina sportowa będąca połączeniem pływania, gimnastyki oraz tańca; synchronized swimming

pływać ˈpwɨvaʨ̑ v
mieć cechy, które uniemożliwiają zatonięcie w wodzie float
poruszać się w wodzie, po wodzie lub innym płynie swim

płód pwut n
zarodek ssaków w późniejszym stadium rozwoju fetus

płótno ˈpwutnɔ n
tkanina o najprosztszym splocie (płóciennym), najczęściej z surowej lub bielonej przędzy; canvas

quad kwɔt n
(motoryzacja) pojazd terenowy podobny do motocykla na czterech kołach; all-terrain vehicle quad

quasi-
pierwszy człon wyrazów złożonych tworzący nazwy i określenia osób, rzeczy lub zjawisk, które są czymś tylko pozornie lub nie są tym w ogóle quasi-

queer n
androgyniczna osoba nie identyfikująca się z żadną płcią queer

quenya ˈkwɛnja n
język Vanyarów i Ñoldorów, opracowany przez J.R.R. Tolkiena quenya

quiz n
rozrywka intelektualna lub rodzaj zadania w postaci zestawu pytań; quiz

raban n
(potocznie, potoczny) awantura pełna wrzasku commotion row ruckus

rabant n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (zobacz) refbant reef-band

rabarbar raˈbarbar n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) Rheum L., roślina warzywna z rodziny rdestowatych; rhubarb

rabarbarowiec ˌrabarbaˈrɔvʲjɛʦ̑ n
(kulinaria) ciasto z rabarbarem rhubarb pie

rabat ˈrabat n
obniżka ceny discount rebate

rabata raˈbata n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wąska grządka kwiatowa obramowująca trawnik flowerbed

rabdomioliza ˌrabdɔ̃mʲjɔˈlʲiza n
(medycyna, medyczny) zespół objawów chorobowych spowodowany rozpadem mięśni; rhabdomyolysis

rabin ˈrabʲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przełożony gminy żydowskiej, uczony w prawie żydowskim; rabbi

rabinacki adj
związany z rabinem, dotyczący rabina lub rabinatu rabbinical rabbinic

rabować raˈbɔvaʨ̑ v
bezprawnie zabierać coś przy użyciu przemocy rob

rabunek n
zabranie siłą czyjejś własności robbery

rabuś ˈrabuɕ n
ten, który rabuje, kradnie robber

rachatłukum ˌraxatˈwukũm n
(kulinaria) (cukiernictwo) słodki przysmak z Bliskiego Wschodu, wyrób cukierniczy o konsystencji galaretki, zawierający dodatki, np. migdały, orzechy lub kawałki owoców, serwowany w formie kostek oprószonych cukrem pudrem; Turkish delight Cyprus delight Turkish paste

rachityczny ˌraçiˈtɨʧ̑nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) wątły, chorowity rickety
(dawniej, dawny) mający objawy krzywicy rickety

rachunek raˈxũnɛk n
(bankowość, bankowy) konto w banku, przez które przeprowadza się operacje finansowe account
obliczenie matematyczne calculation
spis należności za towar lub usługę, jako forma rozliczenia sprzedawcy, zawierający sumę końcową bill check

rachunek całkowy n
(matematyka, matematyczny) dział analizy matematycznej poświęcony własnościom, technice obliczania i zastosowaniom całek; integral calculus

racja ˈraʦ̑ʲja n
najczęściej w liczbie mnogiej argument, stanowisko point
określona ilość substancji ration

racjonalista ˌraʦ̑ʲjɔ̃naˈlʲista n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik racjonalizmu w filozofii rationalist
człowiek, który w swoim postępowaniu kieruje się rozumem, nie emocjami rationalist

racjonalistyczny ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z racjonalizmem rationalistic

racjonalizacja ˌraʦ̑ʲjɔ̃nalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny polegający na szukaniu racjonalnych argumentów mających motywować własne czyny i postawy mające źródło w uczuciach i motywach, do których dana osoba nie chce się przed sobą przyznać rationalization

racjonalizm ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲism̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd uznający za możliwe poznanie prawdy z użyciem samego rozumu; rationalism
postawa odrzucająca tezy nie mające uzasadnienia rozumowego, np. wynikające wyłącznie z wiary, tradycji, autorytetu, itp.; rationalism
preferowanie w decyzjach argumentów rozumowych (zwłaszcza nad emocjonalnymi) rationalism

racjonalnie ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalʲɲɛ adv
w sposób racjonalny rationally

racjonalność ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co racjonalne rationality

racjonalny ˌraʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
opierający się na logicznym rozumowaniu rational

racuch ˈraʦ̑ux n
(kulinaria) niewielki, pulchny placek z ciasta drożdżowego na zsiadłym mleku, smażony na tłuszczu, jadany na słodko; crumpet

raczej ˈraʧ̑ɛj adv
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś decyzji, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że podejmie tę decyzję perhaps probably
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jakiejś opinii, ale bardziej przychyla się do jej potwierdzenia perhaps
… wskazujący na to, że autor zdania nie jest pewny co do jego prawdziwości, ale uznaje za bardziej prawdopodobne, że jest prawdziwe more perhaps probably

raczyć ˈraʧ̑ɨʨ̑ v
łaskawie zechcieć coś zrobić, być łaskawym coś zrobić (często (ironicznie)) deign condescend do
delektować się czymś, częstować się czymś treat

rad rat abbreviation
symbol jednostki radian rad

rad rat adj
zadowolony, radosny happy

rad rat n
(chemia, chemiczny) promieniotwórczy pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 88, srebrzystobiały metal; radium
(fizyka, fizyczny) jednostka dawki pochłoniętej; rad

rada ˈrada n
grupa osób, najczęściej wydzielona formalnie w ramach jakiejś organizacji lub społeczności, której celem jest znalezienie poprzez dyskusję lub z racji posiadanego doświadczenia, rozwiązania określonego problemu council
zebranie, na którym dyskutowany jest jakiś problem council
wypowiedź skierowana do kogoś, zawierająca zalecenie, jak się należy zachować w określonej sytuacji advice council

radar ˈradar n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie emitujące fale elektromagnetyczne określonej długości i odbierające te fale odbite od obiektów i na tej podstawie określające położenie tych obiektów; radar

radca prawny n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) prawnik zatrudniony w jakiejś instytucji, który udziela porad i opinii prawnych oraz występuje w imieniu instytucji przed sądami i organami arbitrażowymi legal adviser

radian n
(matematyka, matematyczny) (jednostka miary) jednostka miary łukowej kąta płaskiego, określona w taki sposób, że jeden radian to taki kąt środkowy, którego ramiona wycinają na okręgu łuk o długości równej promieniowi tego okręgu; radian

radiator raˈdʲjatɔr n
(technologia, technika, techniczny) element lub zespół elementów wypromieniowujących ciepło do otoczenia; radiator

radio ˈradʲjɔ n
instytucja nadająca audycje za pomocą fal elektromagnetycznych radio
urządzenie do odbioru takich audycji; radio

radio- ˈradʲjɔ prefix
…stosowany w złożeniach podkreślających, że coś wykorzystuje fale radiowe lub ma wbudowane radio (urządzenie), radiowy; względnie wykorzystuje zjawiska związane z promieniowaniem radio-

radioaktywność n
(fizyka, fizyczny) zdolność jąder atomowych do samorzutnej emisji promieniowania korpuskularnego alfa lub beta albo promieniowania elektromagnetycznego gamma radioactivity

radioliza ˌradʲjɔˈlʲiza n
(chemia, chemiczny) proces chemiczny zachodzący pod wpływem promieniowania jonizującego; radiolysis

radiologiczny adj
dotyczący radiologii radiologic radiological

radiometr n
(fizyka, fizyczny) przyrząd do wykrywania promieniowania elektromagnetycznego i określania jego intensywności; radiometer

radiometria n
(fizyka, fizyczny) dział nauki zajmujący się ilościowymi pomiarami energii promieniowania i wielkości fizycznych z nią związanych; radiometry

radioodbiornik ˌradʲjɔːdˈbʲjɔrʲɲik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do odbioru sygnału radiowego; radio receiver

radiooperator n
osoba obsługująca urządzenia radiowo-nadawcze i nadawczo-odbiorcze radio operator

radiotelegrafista ˌradʲjɔtɛlɛɡraˈfʲista n
pracownik, który obsługuje radiotelegraf, przekazuje i odbiera radiotelegramy radiotelegraph operator

radioteleskop n
(astronomia, astronomiczny) teleskop, który wykorzystuje fale radiowe do obserwacji odległych obiektów astronomicznych; radio telescope

radioterapeuta n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii radiotherapist

radioterapia ˌradʲjɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) leczenie za pomocą promieniowania jonizującego; radiotherapy actinotherapy

radiowy raˈdʲjɔvɨ adj
związany z radiem, charakterystyczny dla radia, przekazywany przez radio radio

radiowóz raˈdʲjɔvus n
samochód policyjny; police car

radler n
(kulinaria) (spożywczy) napój stanowiący mieszankę jasnego piwa i innego napoju bezalkoholowego; shandy

radon ˈradɔ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rn i liczbie atomowej 86, promieniotwórczy gaz szlachetny, bezbarwny i bezwonny; radon

radosny raˈdɔsnɨ adj
taki, który charakteryzuje się radością, ma dobry humor; nie jest smutny happy merry delighted

radować v
(książkowy) sprawiać radość gladden
(książkowy) czuć radość; okazywać wielkie zadowolenie be joyful gladden

radować się raˈdɔvaʨ̑‿ɕɛ v
cieszyć się, być radosnym rejoice

radość ˈradɔɕʨ̑ n
uczucie zadowolenia i satysfakcji, przejawiające się śmiechem, optymistycznym spojrzeniem na rzeczywistość czy poczuciem beztroski joy happiness

radykalność ˌradɨˈkalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest radykalne radicalness

radykalny ˌradɨˈkalnɨ adj
który jest skutkiem zdecydowanych, bezkompromisowych działań radical

radykał n
ekstremista, zwolennik radykalizmu, osoba o poglądach skrajnych radical

radziecki raˈʥ̑ɛʦ̑ʲci adj
(przestarzałe, przestarzały) odnoszący się do radnego, rajcy, rady, zwłaszcza rady miasta Council
odnoszący się do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) Soviet

radzić ˈraʥ̑iʨ̑ v
udzielać komuś rady advise
zwracać się do kogoś o poradę, zasięgać czyjejś rady, opinii consult seek advice
na bieżąco pokonywać trudności cope with get by

radźput n
członek indyjskiego rodu rycerskiego należący do warny lub kszatrijów, zamieszkującego dawną Radźputanę (Radżastan); Rajput

rafa ˈrafa n
zwykle podwodna przeszkoda wapienna powstała ze szkieletów organizmów morskich; reef

rafa koralowa ˈrafa ˌkɔraˈlɔva n
rafa powstała z nagromadzenia pozostałości organizmów morskich, głównie szkieletów korali coral reef

rafinacja ˌrafʲĩˈnaʦ̑ʲja n
oczyszczanie substancji w celu nadania im odpowiednich właściwości; refining

rafineria ˌrafʲĩˈnɛrʲja n
zakład przemysłowy przeprowadzający oczyszczanie jakiegoś surowca refinery

rafinować ˌrafʲĩˈnɔvaʨ̑ v
poddawać procesowi rafinacji refine rarefy

ragoût n
(kulinaria) typ gęstej potrawy przygotowywanej z kawałków mięsa duszonych w sosie z warzywami i różnymi dodatkami; ragout

raj raj n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce wiecznej szczęśliwości, które istniało na początku ludzkości, które czeka również po śmierci; paradise eden

raj podatkowy ˈraj ˌpɔdatˈkɔvɨ n
(potocznie, potoczny) kraj o łagodnych przepisach podatkowych dla obcokrajowców; tax haven

raj utracony ˈraj ˌutraˈʦ̑ɔ̃nɨ idiom
(książkowy) beztroskie, szczęśliwe życie, do którego nie da się już wrócić paradise lost

rajd rajt n
(turystyka, turystyczny) kilkuetapowa, zbiorowa wyprawa turystyczna excursion rally expedition

rajski adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który zachwyca; stanowiący lub przedstawiający sobą coś niezwykłego blissful
odnoszący się do raju heavenly

rajstopy rajˈstɔpɨ n
rodzaj damskiej garderoby noszonej na nogach i dolnej części tułowia; pantyhose tights

rak rak n
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) o negatywnym zjawisku lub procesie, czymś niszczącym canker
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy pochodzenia nabłonkowego; cancer
(sport, sportowy) każdy z pary kolców alpinistycznych zakładanych na buty; crampon
(zoologia, zoologiczny) jadalny skorupiak z podtypu stawonogów; crayfish crawfish

rak jelita grubego n
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy jelita grubego wywodzący się z nabłonka błony śluzowej jelita grubego, do którego zaliczany jest rak okrężnicy, rak zgięcia esiczo-odbytniczego i rak odbytnicy; colorectal cancer

rak krtani ˈrak ˈːr̥tãɲi n
(medycyna, medyczny) nowotwór złośliwy krtani pochodzenia nabłonkowego laryngeal cancer

rakieta raˈcɛta n
(sport, sportowy) narzędzie służące do gry, odbijania piłki tenisowej racket
pojazd latający lub pocisk napędzany silnikiem rakietowym; rocket
(wojskowość, wojskowy) pocisk zbudowany z głowicy bojowej i urządzenia napędowego z silnikiem rakietowym rocket

rakieta śnieżna n
nakładka na but pozwalająca chodzić po śniegu bez zapadania się; snowshoe

rakotwórczo adv
w sposób rakotwórczy carcinogenically

rakotwórczość n
(medycyna, medyczny) przyczynianie się do zachorowania na raka carcinogenicity

rakotwórczy adj
(medycyna, medyczny) przyczyniający się do powstawania raka carcinogenic cancerigenic

rakowy adj
związany z rakiem (chorobą nowotworową) cancerous

rakszasa raˈkʃasa n
(mitologia, mitologiczny) złośliwy, zły demon w kulturze hinduskiej; rakshasa

rama ˈrãma n
oprawa obrazu, lustra lub szyby frame

ramadan rãˈmadãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w islamie: ścisły post obowiązujący muzułmanów od świtu do nocy w miesiącu ramadan (1.1) Ramadan
dziewiąty miesiąc kalendarza muzułmańskiego Ramadan

rambutan rãmˈbutãn n
(botanika, botaniczny) Nephelium lappaceum, drzewo owocowe o owłosionych owocach; rambutan
owoc rambutanu (1.1) rambutan

ramen n
(kulinaria) japoński bulion z makaronem i dodatkami przyrządzany na wiele sposobów; ramen

ramiączko rãˈmʲjɔ̃n͇ʧ̑kɔ n
pasek tkaniny podtrzymujący na ramionach część garderoby, np. bluzkę, stanik; bra strap strap

ramię ˈrãmʲjɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ciała od szyi do stawu barkowego shoulder
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej pomiędzy stawami: barkowym a łokciowym upper arm
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna arm
w przyrodzie, technice – wszystko o kształcie przypominającym wyciągniętą rękę arm

ramię w ramię ˈrãmʲjɛ ˈv‿rãmʲjɛ adv
równo, bez różnicy w odległości shoulder to shoulder

ramka ˈrãmka n
(telekomunikacja) jednostka informacji transmitowanej przez sieć telekomunikacyjną; datagram packet
mała rama, obramowanie np. z listewek frame
obramowanie w tekście border

rana ˈrãna n
(medycyna, medyczny) uszkodzenie ciągłości skóry, a często również głębszych tkanek lub narządów na skutek urazu, oparzenia itp.; wound

ranczo ˈrãn͇ʧ̑ɔ n
(etnografia, etnograficzny) w Ameryce Łacińskiej: gospodarstwo wiejskie specjalizujące się w hodowli bydła lub owiec rancho

randka ˈrãntka n
umówione, najczęściej romantyczne spotkanie dwóch zainteresowanych sobą osób, w celu bliższego poznania się lub spędzenia razem czasu date appointment

randkowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: randkować; chodzenie na randki dating

randomowy ˌrãndɔ̃ˈmɔvɨ adj
(slangowo) (neologizm) losowy random

ranga ˈrãŋɡa n
stopień wojskowy, dawniej także urzędniczy lub dworski military rank

raniuszek rãˈɲuʃɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) raniuszek zwyczajny Aegithalos caudatus, mały ptak o puszystej sylwetce z czarnym wierzchem i białoróżowawym spodzie oraz długim schodkowatym ogonem; long-tailed tit

ranić ˈrãɲiʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) sprawiać komuś przykrość; urażać czyjeś uczucia hurt
powodować kaleczenie cut gash injure lacerate wound
zadać ranę cut gash injure lacerate wound
(przenośnie, przenośnia) sprawiać przykrość sobie wzajemnie hurt each other
zadać ranę samemu sobie injure oneself wound oneself

rannik ˈrãɲːik n
(botanika, botaniczny) Eranthis, rodzaj bylin z rodziny jaskrowatych; eranthis winter aconite

ranny ˈrãnːɨ adj
mający miejsce o poranku; taki, który występuje na początku dnia morning
taki, który ma ranę injured wounded

ranny ptaszek ˈrãnːɨ ˈptaʃɛk idiom
(przenośnie, przenośnia) osoba, która wstaje bardzo wcześnie rano early bird early riser

rano ˈrãnɔ adv
wcześnie w ciągu dnia in the morning

rano ˈrãnɔ n
wczesna pora dnia morning

ransomware n
(informatyka, informatyczny) rodzaj szkodliwego oprogramowania, które blokuje system komputerowy lub szyfruje zapisane w nim dane, a następnie żąda od ofiary okupu za przywrócenie dostępu; ransomware

rany boskie interjection
(przenośnie, przenośnia) wykrzyknienie, które może wyrażać zaskoczenie, irytację, zdziwienie, gniew for Christ's sake for God's sake for Pete's sake for goodness' sake

rap rap n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl w muzyce; rap

raper ˈrapɛr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wykonawca muzyki rap rapper

rapier ˈrapʲjɛr n
długa, prosta i obosieczna broń biała z koszem osłaniającym dłoń; rapier

raport ˈrapɔrt n
szczegółowe sprawozdanie report account dispatch return

rapsod n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) podniosły, żałobny poemat; rhapsody
(dawniej, dawny) (historia, historyczny, historycznie) wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie rhapsode

raptem ˈraptɛ̃m adv
(potocznie, potoczny) nagle, znienacka all of a sudden suddenly
(potocznie, potoczny) nie więcej niż mere merely only

rarytas raˈrɨtas n
rzecz rzadko spotykana, osobliwa rarity

raróg ˈraruk n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku raróg zwyczajny, Falco cherrug saker

raróg górski ˈraruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco biarmicus, gatunek ptaka z rodziny sokołowatych; lanner falcon

raróg zwyczajny ˈraruk n
(ornitologia, ornitologiczny) Falco cherrug, gatunek eurazjatyckiego ptaka drapieżnego z rodziny sokołowatych; saker falcon

rasa ˈrasa n
(zoologia, zoologiczny) dawna kategoria systematyczna zwierząt zajmująca niższy poziom niż gatunek; race

rasam n
(kulinaria) zupa południowoindyjska o kwaskowatym smaku, na bazie soku z owoców tamaryndowca; rasam

rasistowski ˌraɕiˈstɔfsʲci adj
związany z rasistą lub rasizmem; mający treść nawiązującą do rasizmu racist

rasizm ˈraɕism̥ n
ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi; racism racialism

rasowiec raˈsɔvʲjɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) (pospolicie) pies rasowy purebred purebreed

rasowy raˈsɔvɨ adj
dotyczący ras, rasy racial
o zwierzęciu należący do danej rasy purebred thoroughbred

raster n
stosowane głównie w grafice użytkowej rozbicie zróżnicowanego tonalnie obrazu na zagęszczone kropki, linie itp.; raster

raszpla ˈraʃpla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Squatina squatina, gatunek ryby chrzęstnoszkieletowej z rodziny raszplowatych; rekin o spłaszczonym ciele i dużych parzystych płetwach; angelshark angel ray
(rzemiosło, rzemieślniczy) stalowy pilnik o grubych nacięciach rasp

rata ˈrata n
(ekonomia, ekonomiczny) część długu, którą trzeba zapłacić w określonym terminie installment

ratel n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Mellivora Storr, rodzaj drapieżnego ssaka z rodziny łasicowatych ratel

ratować raˈtɔvaʨ̑ v
wyciągać kogoś z kłopotów, tarapatów rescue salvage save

ratownik raˈtɔvʲɲik n
osoba pilnująca bezpieczeństwa na kąpielisku lifeguard

ratunek raˈtũnɛk n
pomoc w niebezpieczeństwie rescue help
uniknięcie niebezpieczeństwa rescue

ratunkowy adj
związany z ratunkiem lifesaving

ratunku raˈtũnku interjection
wołanie o pomoc w sytuacji zagrożenia help

ratusz ˈratuʃ n
(architektura, architektoniczny) budynek, w którym swoją siedzibę mają władze miasta; town hall city hall

raweński adj
odnoszący się do Rawenny, związany z Rawenną Ravennan Ravennate Ravennese

raz 'razɨ ras n
okoliczność, ewentualność case
pojedyncza realizacja czynności time once twice
jednostka jakiejś wielkości time once twice
uderzenie wymierzone za pomocą przeznaczonego do tego celu narzędzia blow

raz na ruski rok ˈras na‿ˈrusʲci ˈrɔk idiom
(potocznie, potoczny) bardzo rzadko once in a blue moon

razem ˈrazɛ̃m adv
(o wielu elementach, osobach itp.) łącznie, równocześnie, wszyscy / wszystkie together

razić ˈraʑiʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) rzucać się w oczy, być przesadnie wyraźnym (np. o kolorach) clash

rdest ptasi ˈrdɛst ˈptaɕi n
(botanika, botaniczny) Polygonum aviculare L., gatunek rośliny z rodziny rdestowatych o właściwościach lecznicznych; common knotgrass

rdza rʣ̑a n
warstwa na powierzchni metalu lub stopu (zwykle żelaza i stali) złożona z tlenku tego metalu; rust

rdzawoczerwony ˌrʣ̑avɔʧ̑ɛrˈvɔ̃nɨ adj
mający kolor czerwony o odcieniu rdzawym maroon

rdzawy ˈrʣ̑avɨ adj
brunatnoceglasty, rudawy, mający kolor rdzy russet

rdzenny adj
dotyczący rdzenia radical
nieobjęty zewnętrznym wpływem aboriginal autochthonic autochthonous ethnic indigenous

rdzewieć ˈrʣ̑ɛvʲjɛ̇ʨ̑ v
o metalu: niszczeć poprzez utlenianie się rust

rdzeń rʣ̑ɛ̃ɲ n
(językoznawstwo, językoznawczy) główny morfem wyrazu, który pozostaje po oddzieleniu od niego wszystkich afiksów; root stem
istota czegoś core heart

re- rɛ prefix
znowu, ponownie re-

ready mades n
(sztuka) kompozycje surrealistów i dadaistów zrobione z przedmiotów codziennego użytku ready mades

ready-to-wear n
ubrania dostępne w sklepach, pochodzące z produkcji seryjnej, a nie szyte na zamówienie off the rack off-the-peg ready-to-wear

reaganomika ˌrɛɡãnɔ̃ˈmʲika n
(ekonomia, ekonomiczny) polityka gospodarcza prowadzona w USA za prezydentury Ronalda Reagana, cechująca się obniżaniem podatków, zmniejszaniem wydatków budżetowych, ograniczaniem ingerencji państwa w gospodarkę i ograniczaniem inflacji przez kontrolę ilości pieniędzy w obiegu; Reaganomics

reagent rɛˈaɡɛ̃nt n
(chemia, chemiczny) każda substancja biorąca udział w reakcji chemicznej; reactant
(chemia, chemiczny) odczynnik reagent

reagować ˌrɛaˈɡɔvaʨ̑ v
odpowiadać jakimś zachowaniem na daną sytuację react respond

reakcja rɛˈakʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) proces polegający na przejściu jednych substancji w inne; reaction
(fizyka, fizyczny) jedna z sił wywieranych przez ciała zgodnie z trzecią zasadą dynamiki reaction
(fizyka, fizyczny) proces, przemiana reaction
odpowiedź na coś w formie działania lub postawy reaction
zachowanie organizmów żywych w odpowiedzi na bodźce reaction
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (ekonomia, ekonomiczny) opór wobec zmian reaction

reakcja katalityczna rɛˈakʦ̑ʲja ˌkatalʲiˈtɨʧ̑na n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna odbywająca się z udziałem katalizatora catalytic reaction

reaktancja ˌrɛakˈtãnʦ̑ʲja n
(fizyka, fizyczny) wkład do oporności układu elektrycznego pojawiający się przy przepływie prądów zmiennych, związany z obecnością w tym układzie indukcyjności i pojemności; część urojona impedancji; reactance

reaktor rɛˈaktɔr n
(chemia, chemiczny) zbiornik, w którym zachodzi reakcja chemiczna; reactor
(fizyka, fizyczny) urządzenie do wyzwalania energii jądrowej; reactor

reaktor katalityczny rɛˈaktɔr ˌkatalʲiˈtɨʧ̑nɨ n
(motoryzacja) część układu wydechowego wszystkich współczesnych samochodów osobowych spełniająca funkcję pozasilnikowego systemu zmniejszania emisji szkodliwych składników spalin; catalytic converter

reaktywacja n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) ponowienie działania jakiegoś procesu, mechanizmu, organizmu reactivation
(potocznie, potoczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) powrót artysty na scenę po długim okresie nieobecności w branży reactivation

reaktywować v
sprawiać, że ktoś lub coś staje się ponownie aktywne reactivate

real ˈrɛal n
(jednostka monetarna) brazylijska waluta; real

realgar n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy siarczków, zbudowany z czterosiarczku czteroarsenu; realgar

realistycznie ˌrɛalʲiˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób realistyczny realistically

realistyczny adj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) odnoszący się do realizmu realist
oparty na trzeźwym patrzeniu na świat realistic hard-headed true-to-life

realizacja ˌrɛalʲiˈzaʦ̑ʲja n
doprowadzenie, do wykonania czegoś realization realisation accomplishment execution implementation
spełnienie planów lub nadziei fruition fulfilment realisation realization
wykonany utwór, film lub przedstawienie production

realizm n
postawa opierająca się na trzeźwej ocenie rzeczywistości realism
(sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wierne odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim lub dziele sztuki; (także, też) kierunek literacki i artystyczny wiernie odtwarzający rzeczywistość oraz cechujący się tym kierunek rozwinięty w XIX wieku; realism

realizować ˌrɛalʲiˈzɔvaʨ̑ v
wcielać w życie, urzeczywistniać coś realize

realny rɛˈalnɨ adj
(ekonomia, ekonomiczny) odniesiony do wzrostu cen real

reanimacja n
(medycyna, medyczny) przywrócenie do życia kogoś znajdującego się w stanie śmierci klinicznej poprzez zastosowanie zabiegów pobudzających czynność serca, układu krążenia i oddychania resuscitation

reb
tytuł grzecznościowy używany przez Żydów w stosunku do mężczyzny, odpowiednik polskiej formy pan; Reb

rebelia rɛˈbɛlʲja n
zbrojny bunt przeciwko istniejącej władzy rebellion

rebeliancki ˌrɛbɛˈlʲjãnʦ̑ʲci adj
dotyczący rebelii lub rebeliantów rebellious

rebeliant rɛˈbɛlʲjãnt n
uzbrojony bojownik buntujący się przeciwko istniejącej władzy; rebel

recenzja rɛˈʦ̑ɛ̃w̃zʲja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) ocena wraz z krótkim omówieniem publikacji książkowej, filmu, albumu muzycznego, koncertu, imprezy artystycznej w prasie lub w innych środkach przekazu review

recepcja rɛˈʦ̑ɛpʦ̑ʲja n
(hotelarstwo) biuro przy wejściu, które obsługuje osoby wchodzące reception
(książkowy) (sztuka) (literacko) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odbiór, przyjęcie dzieła, utworu, kierunku w sztuce reception

recepcjonista n
osoba pracująca w recepcji, np. hotelu receptionist

receptor rɛˈʦ̑ɛptɔr n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) wyspecjalizowana komórka lub narząd zmysłowy odbierający informacje z otoczenia; sensory receptor

receptura ˌrɛʦ̑ɛpˈtura n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (technologia, technika, techniczny) wykaz składników, wzór, formuła lub przepis, normujący zestaw składników określonego produktu; formula formulation

recesja rɛˈʦ̑ɛsʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) okres zahamowania i spadku rozwoju gospodarczego recession

recesyjny ˌrɛʦ̑ɛˈsɨjnɨ adj
(przymiotnik) od recesja (gospodarcza) recessive

recital n
występ artysty muzycznego stanowiący cały program koncertu; recital

recykling n
wykorzystanie odpadów technologicznych i surowców wtórnych w przemyśle; recycling

recytacja n
wydeklamowanie utworu literackiego recitation

recytator n
osoba deklamująca utwór literacki reciter

recytatyw ˌrɛʦ̑ɨˈtatɨf n
deklamacyjna część opery, oratorium, itp., przypominająca mowę recitative

recytować v
(potocznie, potoczny) mówić coś płynnie, jakby jednym tchem spout
wygłaszać z pamięci utwór literacki recite declaim

redagować v
kierować redakcją czasopisma, dzieła zbiorowego, decydując ostatecznie o jego treści i formie edit
opracowywać dany tekst pod względem treści i stylu, na ogół w celu zamieszczenia w druku edit draw up

redakcja n
czynność poprawiania, korygowania tekstu pod względem merytorycznym i stylistycznym redaction
wersja tekstu po redakcji (1.1) redaction
zmiana w tekście po redakcji (1.1) redaction

redaktor rɛˈdaktɔr n
pracownik redakcji, który zajmuje się redagowaniem tekstów, opracowywaniem audycji radiowych lub programów telewizyjnych editor

redefinicja ˌrɛdɛfʲĩˈɲiʦ̑ʲja n
określenie, zdefiniowanie czegoś na nowo, nadanie nowego znaczenia redefinition

redukcja rɛˈdukʦ̑ʲja n
sprowadzenie czegoś do mniejszych rozmiarów reduction

redukowalny adj
możliwy do zredukowania, dający się zredukować reducible

redukować v
(chemia, chemiczny) wprowadzać pierwiastek do mniejszej wartościowości wskutek przyłączania elektronów, poprzez odbieranie tlenu lub wprowadzanie wodoru reduce
likwidować etaty pracownicze cut back fire axe lay off make redundant
powodować zmniejszenie czego reduce cut back lower cut down deplete lour
stawać się mniejszym lub mniej licznym cancel out

reelekcja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ponowny wybór kogoś na stanowisko wybieralne re-election reelection

refektarz rɛˈfɛktaʃ n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie klasztorne przeznaczone do spożywania posiłków; refectory

referencja ˌrɛfɛˈrɛ̃nʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) wartość, zawierająca informację o położeniu innej wartości w pamięci lub nośniku danych; reference

referendum ˌrɛfɛˈrɛ̃ndũm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) głosowanie, którego celem jest rozstrzygnięcie jakiejś kwestii przez ogół obywateli kraju, regionu lub gminy; referendum plebiscite

referować ˌrɛfɛˈrɔvaʨ̑ v
zdawać raport, relację z czegoś; przedstawiać coś w formie referatu, sprawozdania report

refleksja n
głębsze zastanowienie się reflection

refleksoterapia n
alternatywna metoda terapii, mająca pobudzać organizm do samoleczenia poprzez uciskaniu określonych punktów na ciele reflexotherapy

reforma rɛˈfɔrma n
zmiana lub szereg zmian mająca na celu ulepszenie dziedziny, której dotyczy reform

reformacja ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) ruch religijno-polityczno-społeczny w XVI wieku zapoczątkowany w Niemczech przez Marcina Lutra, dążący do wprowadzenia reform w Kościele katolickim; Reformation

refować rɛˈfɔvaʨ̑ v
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) zmniejszać powierzchnię ożaglowania bez użycia dodatkowych żagli przez częściowe zwijanie lub składanie dolnej części żagla i umocowanie jej za pomocą linek reef

refrakcja rɛfˈrakʦ̑ʲja n
(fizjologia, fizjologiczny) okresowa niewrażliwość na bodźce komórek pobudliwych (a także błon komórkowych wypustek tych komórek) po przejściu potencjału czynnościowego; refractory period
(fizyka, fizyczny) odchylenie kierunku rozchodzenia się fali związana ze zmianą jej prędkości przy przejściu do innego ośrodka; refraction

refren ˈrɛfrɛ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) w utworze śpiewanym jest to powtarzająca się melodia i tekst refrain chorus burden tag

regał ˈrɛɡaw n
mebel z półkami shelf

regencja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) władza sprawowana przez regenta, regentkę regency

regeneracja n
odzyskiwanie zdrowia, sprawności, równowagi psychicznej itp. regeneration

regeneracyjny ˌrɛɡɛ̃nɛraˈʦ̑ɨjnɨ adj
uruchamiający lub wspomagający proces regeneracji regenerative

regenerować się ˌrɛɡɛ̃nɛˈrɔvaʨ̑‿ɕɛ v
o częściach organizmów żywych: odnawiać się regenerate
wracać do pełnego zdrowia i sprawności fizycznej regenerate revive

regent ˈrɛɡɛ̃nt n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę; regent

reggae ˈrɛɡɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj muzyki; reggae

regiel n
(geografia, geograficzny) (ekologia, ekologiczny) zalesione partie Tatr na wysokości 1000–1500 m montane montane zone

regiment rɛˈɟĩmɛ̃nt n
(wojskowość, wojskowy) (dawniej, dawny) pułk cudzoziemskiego zaciągu w wojsku polskim regiment
(wojskowość, wojskowy) odpowiednik polskiego pułku w strukturze sił zbrojnych niektórych krajów regiment

region ˈrɛɟɔ̃n n
(książkowy) wydzielony, stosunkowo jednorodny obszar odróżniający się od terenów przyległych określonymi cechami naturalnymi lub nabytymi region area
(urzędowy) jednostka podziału administracyjnego najwyższego stopnia, mająca zazwyczaj dużą samodzielność zbliżoną do autonomii district region

regionalizm ˌrɛɟɔ̃ˈnalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) tendencja rozwoju politycznego współczesnego państwa, która polega na dekoncentracji i decentralizacji władzy państwowej na niższe poziomy systemu politycznego; regionalism

regionalny ˌrɛɟɔ̃ˈnalnɨ adj
(przymiotnik) od region regional local

regresywny ˌrɛɡrɛˈsɨvnɨ adj
mający tendencję do cofania się, wsteczny, niepostępowy regressive

regulacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) obejmowanie czego przepisami prawa, normami regulation
podejmowanie działań w celu poprawy funkcjonowania lub przywrócenia czego adjustment readjustment settlement
sterowanie zmianą danej wielkości control

regulaminowy adj
dotyczący regulaminu prescribed statutory

regularnie ˌrɛɡuˈlarʲɲɛ adv
w sposób regularny regularly

regularny ˌrɛɡuˈlarnɨ adj
(gramatyka) posiadający typową odmianę regular
powtarzający się w stałych odstępach czasu lub przestrzeni regular

regulować ˌrɛɡuˈlɔvaʨ̑ v
dozować ilość, moc czegoś adjust
nastawiać przyrząd, mechanizm, urządzenie tak, aby działały w pożądany sposób adjust customize
ustalać reguły, zasady regulate control

reguła rɛˈɡuwa n
zasada, według której należy postępować rule

rehabilitacja ˌrɛxabʲilʲiˈtaʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) przywrócenie choremu sprawności fizycznej i psychicznej oraz przystosowanie go do zmienionych warunków życia; rehabilitation
(książkowy) przywrócenie dobrej opinii, oczyszczenie z zarzutów rehabilitation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) unieważnienie wyroku i przywrócenie osobie skazanej niesłusznie utraconych przez nią praw; rehabilitation

reinkarnacja ˌrɛ<sup>j</sup>ĩŋkarˈnaʦ̑ʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pogląd, według którego dusza po śmierci wciela się w nowy byt fizyczny; reincarnation

reintegracja n
ponowna integracja reintegration

reintrodukcja n
(ekologia, ekologiczny) ponowne wprowadzenie gatunku do ekosystemu reintroduction

rejestr ˈrɛjɛstr̥ n
spis danych, wykaz, lista register

rejestrowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: rejestrować registering

rejestrować v
(technologia, technika, techniczny) utrwalać w pamięci urządzenia enregister record
wprowadzać do rejestru, wpisywać na listę register
zapisywać pomiary log register

rejon ˈrɛjɔ̃n n
(administracja) jednostka podziału administracyjnego w ZSRR, a po jego rozpadzie w byłych republikach Rosji, Ukrainie, Białorusi, Azerbejdżanie, Gruzji, Łotwie, Litwie i Mołdawii; raion
obszar, strefa, określona część area

rejonowy adj
związany z rejonem, obowiązujący w pewnym rejonie regional

rejs n
(morski) podróż statku na danej trasie, od portu początkowego do końcowego cruise voyage flight passage

rekin ˈrɛcĩn n
(ichtiologia, ichtiologiczny) drapieżna ryba chrzęstnoszkieletowa żyjąca w ciepłych morzach i oceanach; shark

reklama rɛkˈlãma n
informacja połączona z komunikatem perswazyjnym, mająca zachęcić do kupienia produktu lub skorzystania z usługi; commercial advertisement

reklamacja ˌrɛklãˈmaʦ̑ʲja n
zgłoszenie się ze skargą do producenta, wykonawcy usługi; zwrócenie się w celu przedstawienia wad towaru, usługi complaint reclamation

reklamodawca n
zlecający opublikowanie lub wyemitowanie reklamy advertiser advertizer

reklamować ˌrɛklãˈmɔvaʨ̑ v
informować o towarach lub usługach, zachwalać je i sugerować ich kupno advertise advertize
żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi complain file a complaint

reklamowy ˌrɛklãˈmɔvɨ adj
związany z reklamą, dotyczący reklamy; będący reklamą; służący reklamie advertising promotional publicity

rekolekcje n
w katolicyzmie nauki połączone z eucharystią, mające na celu umocnienie wiary i odnowę moralną; retreat

rekolekcjonista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: głoszący rekolekcje preacher retreat giver retreat-giver

rekomendacja ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdaʦ̑ʲja n
(książkowy) opinia o kimś (zazwyczaj pozytywna) recommendation

rekomendować ˌrɛkɔ̃mɛ̃nˈdɔvaʨ̑ v
dawać pozytywne świadectwo, ocenę; polecać coś komuś recommend

rekompensata n
wyrównanie poniesionych strat czy szkód compensation reparation

rekonstrukcja n
odtworzenie czegoś opierając się o zachowane fragmenty, informacje, szczątki, przekazy itd.; (także, też) rzecz, która została odtworzona/zrekonstruowana reconstruction

rekonstrukcyjny adj
dotyczący rekonstrukcji reconstructive

rekonwalescencja n
powrót do zdrowia po przebytej chorobie convalescence

rekonwalescent ˌrɛkɔ̃nvaˈlɛsʦ̑ɛ̃nt n
(medycyna, medyczny) pacjent powracający do zdrowia po przebytej chorobie convalescent

rekreacja ˌrɛkrɛˈaʦ̑ʲja n
odnawianie sił poprzez aktywny wypoczynek lub za pomocą różnych form aktywności fizycznej lub psychicznej recreation

rekrut ˈrɛkrut n
(wojskowość, wojskowy) nowy żołnierz, świeżo powołany do wojska; recruit conscript draftee rookie

rekrutacja ˌrɛkruˈtaʦ̑ʲja n
(wojskowość, wojskowy) nabór żołnierzy do służby wojskowej recruitment enrollment enrolment
przyjmowanie pracowników do zakładów pracy, kandydatów na wyższe uczelnie, kandydatów do szkół itp.; recruitment acquisition enrollment enrolment

rektascensja ˌrɛktaˈsʦ̑ɛ̃w̃sʲja n
(astronomia, astronomiczny) jedna ze współrzędnych w układzie współrzędnych równikowych równonocnych; right ascension

rekuperator ˌrɛkupɛˈratɔr n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj wymiennika ciepła, w którym jest wykorzystywane ciepło odprowadzanych gazów recuperator

rekwizyt rɛˈkfʲizɨt n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) przedmiot sceniczny używany podczas przedstawienia teatralnego lub filmu, którym aktor manipuluje w czasie gry; prop property

rekwizytor ˌrɛkfʲiˈzɨtɔr n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba odpowiedzialna za rekwizyty, opiekująca się, dysponująca nimi; property man

relacja rɛˈlaʦ̑ʲja n
nazwa lub rodzaj pokrewieństwa, powinowactwa kinship relation
opis zdarzenia, wydarzenia, sytuacji story
zależność między dwoma bądź większą liczbą elementów relation

relaks ˈrɛlaks n
wypoczynek, oderwanie się od codziennych obowiązków recreation relaxation

relatywistyczny adj
(filozofia, filozoficzny) oparty na relatywizmie relativistic
(fizyka, fizyczny) związany z teorią względności relativistic

relatywnie ˌrɛlaˈtɨvʲɲɛ adv
względnie relatively comparatively

relewantny ˌrɛlɛˈvãntnɨ adj
ważny z czyjegoś punktu widzenia lub istotny w jakiejś sprawie relevant

relief ˈrɛlʲjɛf n
płaskorzeźba; relief

religia rɛˈlʲiɟja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) system wierzeń i praktyk, określający relację jednostki do różnie pojmowanej sfery sacrum, czyli świętości i sfery boskiej; religion

religijność ˌrɛlʲiˈɟijnɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest religijny; cecha tego, co jest religijne religiosity religiousness

religijny ˌrɛlʲiˈɟijnɨ adj
postępujący zgodnie z zasadami religii religious
dotyczący religii, opisujący religię religious

relikt n
pozostałość, szczątek z minionych epok relict holdover throwback

relikwia n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) kawałki ciała lub płyny ustrojowe osoby uznawanej za świętą, rzadziej fragmenty rzeczy związane z tą osobą, którym jakaś religia przypisuje nadprzyrodzoną moc; relic

relokacja n
(książkowy) przemieszczenie, przeniesienie, zmiana miejsca, (na przykład) przebywania, pobytu relocation

rem rɛ̃m n
(fizyka, fizyczny) jednostka pochłoniętej przez organizm dawki promieniowania jonizującego; rem

remake n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) nowa wersja filmu nakręconego przed laty; remake

remis ˈrɛ̃mʲis n
wynik jakiejś rywalizacji (np. gry, rozgrywki sportowej), w której żadna ze stron nie została pokonana; także gra nierozstrzygnięta draw tie sport tie

remisja n
(medycyna, medyczny) ustąpienie lub zahamowanie objawów choroby, niekiedy czasowe; remission

remiz ˈrɛ̃mʲis n
(ornitologia, ornitologiczny) mały ptak budujący zwisające gniazda; penduline tit

remiza rɛ̃ˈmʲiza n
budynek straży pożarnej, magazyn sprzętu przeciwpożarowego; fire station fire department

remont ˈrɛ̃mɔ̃nt n
doprowadzenie do stanu użyteczności overhaul refit renovation

ren rɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Re i liczbie atomowej 75; rhenium

renesans n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (sztuka) (architektura, architektoniczny) główny kierunek w kulturze środkowo- i zachodnioeuropejskiej, który datuje się na przełom wieku XV i XVI; Renaissance

renifer rɛ̃ˈɲifɛr n
(zoologia, zoologiczny) Rangifer tarandus, ssak z rodziny jeleniowatych, zamieszkujący arktyczną tundrę i lasotundrę; reindeer

renoma rɛ̃ˈnɔ̃ma n
sława, dobra opinia o kimś lub o czymś renown

renowacja ˌrɛ̃nɔˈvaʦ̑ʲja n
odnowienie, odświeżenie, restauracja renovation

rentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
(fizyka, fizyczny) jednostka dawki promieniowania jonizującego; roentgen
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) badanie rentgenowskie X-ray
(medycyna, medyczny) (potocznie, potoczny) zdjęcie rentgenowskie X-ray

rentowny rɛ̃nˈtɔvnɨ adj
przynoszący zysk profitable

reorientacja ˌrɛɔrʲjɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
zmiana orientacji, kierunku dążeń reorientation

reparacje ˌrɛpaˈraʦ̑ʲjɛ n
odszkodowanie wojenne płacone zwycięzcy przez państwo zwyciężone; reparation

repatriacja ˌrɛpaˈtrʲjaʦ̑ʲja n
(książkowy) powrót do ojczystego kraju; repatriation

repertuar ˌrɛpɛrˈtu<sup>w</sup>ar n
zestaw utworów granych w danej instytucji (teatrze, filharmonii itp.) w określonym czasie repertoire

repertuarowy ˌrɛpɛrtu<sup>w</sup>aˈrɔvɨ adj
dotyczący repertuaru of repertoire

replika ˈrɛplʲika n
powtórne wykonanie dzieła sztuki, pojazdu, samolotu itp. z możliwie wiernym odtworzeniem oryginału; replica

reportaż n
(literacko) (publikatory) gatunek prozy publicystycznej będący opisem zdarzeń znanych autorowi z własnej obserwacji; reportage exclusive reporting

reporter rɛˈpɔrtɛr n
dziennikarz przygotowujący materiały prasowe i sprawozdania z bieżących wydarzeń reporter

repozytorium ˌrɛpɔzɨˈtɔrʲjũm n
(informatyka, informatyczny) miejsce, z którego wielu użytkownikom udostępniane są pliki lub aplikacje repository

represja rɛˈprɛsʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma odwetu lub nacisku repression

reprezentacja ˌrɛprɛzɛ̃nˈtaʦ̑ʲja n
grupa osób, które występują w czyimś imieniu representation

reprezentacyjny ˌrɛprɛzɛ̃ntaˈʦ̑ɨjnɨ adj
okazały presentable
służący reprezentacji, związany z reprezentowaniem representative

reprezentant ˌrɛprɛˈzɛ̃ntãnt n
osoba działająca w imieniu jakiejś grupy, reprezentująca kogoś lub coś representative
(książkowy) osoba mająca cechy typowe, reprezentatywne dla jakiejś grupy representative

reprezentatywny ˌrɛprɛzɛ̃ntaˈtɨvnɨ adj
oddający charakterystyczne właściwości populacji, z której pochodzi representative

reprezentować ˌrɛprɛzɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
występować w czyimś imieniu, być czyimś przedstawicielem represent

reprymenda ˌrɛprɨ̃ˈmɛ̃nda n
nagana, upomnienie, admonicja reprimand

reprywatyzacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) zwrot mienia przejętego wcześniej przez państwo na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców; (także, też) zrekompensowanie tego mienia w formie pieniężnej albo w naturze; reprivatization

reptiliologia ˌrɛptʲilʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o gadach; reptiliology

republika rɛˈpublʲika n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój polityczny, w którym władza jest sprawowana przez organ wyłoniony w wyniku wyborów na określony czas; republic

republika bananowa rɛˈpublʲika ˌbãnãˈnɔva n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) małe, niestabilne politycznie państwo, gospodarczo zależne od eksportu jednego surowca, rządzone przez dyktatora lub reżim wojskowy; banana republic

republikanin n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik republiki lub republikanizmu, ktoś popierający republikańską formę rządu republican

republikanizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) pogląd, który uznaje republikę za najlepszą formę rządu Republicanism

repulsja n
(psychologia, psychologiczny) niechęć do czegoś repulsion

repulsywny adj
wzbudzający niechęć, wstręt repulsive

reputacja ˌrɛpuˈtaʦ̑ʲja n
opinia o kimś, dobre imię reputation

resentyment ˌrɛsɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
skrywany żal lub uraza resentment

resetować ˌrɛsɛˈtɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) podawać sygnał zerowania na wejścia rejestrów i sumatora procesora urządzenia komputerowego, tym samym wznawiać jego pracę od początku reset

resorak rɛˈsɔrak n
mały samochodzik-zabawka, wykonany z metalu, charakteryzujący się ruchomymi osiami kół na podobieństwo resorów w prawdziwych samochodach Matchbox

resorpcja n
(biochemia, biochemiczny) wchłanianie przez komórki substancji z otoczenia resorption

respekt ˈrɛspɛkt n
szacunek, poważanie respect

responsorialny adj
wykonywany na przemian przez kantora i lud responsorial

responsorium n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) liturgiczna krótka formuła modlitewna, w której wykonuje się naprzemienny śpiew lub recytację wersetów; responsory

responsywny ˌrɛspɔ̃w̃ˈsɨvnɨ adj
reaktywny, odpowiadający na działanie responsive

restart ˈrɛstart n
(informatyka, informatyczny) ponowne uruchomienie restart

restauracja ˌrɛstawˈraʦ̑ʲja n
(budownictwo) odnowienie, odbudowanie restoration
(gastronomia) lokal gastronomiczny o stosunkowo wysokim standardzie; restaurant

restauracyjny adj
dotyczący restauracji, związany z restauracją restaurant

restrukturyzacja ˌrɛstrukturɨˈzaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) zmiana struktury czegoś; wprowadzanie zmian w rozmieszczeniu majątku i organizacji zarządzania nim, zwykle w odniesieniu do gospodarki kraju lub przedsiębiorstwa; restructuring

reszka ˈrɛʃka n
strona monety ukazująca często oblicze jakiejś osoby, znak okolicznościowy lub sam nominał monety tails

reszta ˈrɛʃta n
(matematyka, matematyczny) przy dzieleniu liczb całkowitych: liczba, która dodana do zaokrąglonego w dół wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną; remainder
(informatyka, informatyczny) przy dzieleniu liczb: liczba, która dodana do zaokrąglonego w stronę zera wyniku dzielenia, pomnożonego przez dzielnik daje dzielną; remainder
elementy, które zostały remainder rest
przy płaceniu: kwota, którą kupujący nadpłacił i którą sprzedawca powinien mu oddać change

resztka ˈrɛʃtka n
(zdrobniale) od reszta remnant reminder

retarder n
(technologia, technika, techniczny) (motoryzacja) (maszynoznawstwo) (zobacz) zwalniacz retarder

retikulum endoplazmatyczne n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) wewnątrzkomórkowy i międzykomórkowy system kanałów odizolowanych od cytoplazmy podstawowej błonami biologicznymi; ER endoplasmic reticulum

retinoid n
(chemia, chemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) pochodna kwasowa witaminy A, lek zewnętrzny regulujący rozwój naskórka i stan gruczołów łojowych retinoid

retoryczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący retoryki, związany z retoryką rhetorical

retoryka n
(językoznawstwo, językoznawczy) mowa lub przesadny styl, mające przekonać słuchających rhetoric
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuka posługiwania się językiem, zwłaszcza w wystąpieniach publicznych, mających na celu przekonywanie słuchaczy; rhetoric
(językoznawstwo, językoznawczy) średniowieczny przedmiot wykładany na uniwersytetach jako (1.1) rhetoric

retro ˈrɛtrɔ adj
o stylu staromodny, odnoszący się do przeszłości retro

retsina n
(spożywczy) rodzaj greckiego żywicznego wina produkowanego na terenie Attyki; retsina

retusz n
(fotografia) mechaniczna lub chemiczna korekta negatywu lub pozytywu fotograficznego retouch

retyk ˈrɛtɨk n
(geologia, geologiczny) trzeci, najmłodszy wiek późnego triasu, trwający 203,6 – 199,6 milionów lat temu; Rhaetian

reumatolog ˌrɛwmaˈtɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem, profilaktyką i leczeniem chorób reumatycznych rheumatologist

reumatologia n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się schorzeniami reumatycznymi kości i stawów; rheumatology

reumatyczny ˌrɛwmaˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z reumatyzmem, właściwy reumatyzmowi rheumatic rheumatoid

reumatyzm rɛwˈmatɨsm̥ n
(medycyna, medyczny) schorzenie narządów ruchu charakteryzujące się bólami i zmianami zwyrodnieniowymi w stawach; rheumatism

rewaluacja ˌrɛvaluˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowy wzrost kursu danej waluty; revaluation

rewaluować ˌrɛvaluˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
(ekonomia, ekonomiczny) urzędowo podwyższać kurs danej waluty revaluate revalue

rewers ˈrɛvɛrs n
(książkowy) druga strona monety lub medalu, przeciwieństwo głównej strony; reverse

rewidować ˌrɛvʲiˈdɔvaʨ̑ v
przeszukiwać w poszukiwaniu czegoś nielegalnego frisk

rewiowy adj
związany z rewią, dotyczący rewii revue

rewizjonistyczny adj
dotyczący rewizjonizmu revisionist

rewolta rɛˈvɔlta n
zbrojny spisek, bunt revolt

rewolucja ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
gwałtowne przemiany w społeczeństwie, związane np. z przewrotem; revolution
(przenośnie, przenośnia) duże i nagłe zmiany revolution

rewolucja francuska ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja frãnˈʦ̑uska n
(historia, historyczny, historycznie) rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych; French Revolution

rewolucja kulturalna n
(historia, historyczny, historycznie) ruch społeczno-polityczny w Chinach; Cultural Revolution

rewolucja październikowa n
(historia, historyczny, historycznie) zbrojny przewrót dokonany w Rosji w 1917 roku, w którego wyniku władzę w tym kraju przejęli bolszewicy; October Revolution

rewolucjonista ˌrɛvɔluʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
uczestnik lub zwolennik rewolucji revolutionary

rewolucyjnie adv
w sposób rewolucyjny revolutionarily

rewolucyjność ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest rewolucyjne revolutionariness

rewolucyjny ˌrɛvɔluˈʦ̑ɨjnɨ adj
dotyczący rewolucji i rewolucjonistów, związany z rewolucją i rewolucjonistami revolutionary

rewolwer rɛˈvɔlvɛr n
ręczna, krótka broń palna, w której magazynek stanowi kilkukomorowy obrotowy bęben; revolver gun

rewolwer samopowtarzalny rɛˈvɔlvɛr ˌsãmɔpɔftaˈʒalnɨ n
rewolwer wyposażony w automatykę samoczynnie obracającą bęben nabojowy po strzale automatic revolver

rewolwer wiązkowy rɛˈvɔlvɛr vʲjɔ̃w̃sˈkɔvɨ n
krótka, powtarzalna broń palna wyposażona w wiązkę kilku luf obracających się podczas strzelania; pepper-box pepper-pot pepperbox

rewolwer wytłumiony rɛˈvɔlvɛr ˌvɨtwũˈmʲjɔ̃nɨ n
rewolwer wyposażony w tłumik dźwięku silenced revolver

rezerwa n
zapas czegoś reserve
powściągliwość, brak serdeczności, chłód w sposobie bycia reserve

rezerwacja ˌrɛzɛrˈvaʦ̑ʲja n
czynność rezerwowania czegoś booking reservation
dowód zarezerwowania czegoś booking reservation

rezerwat rɛˈzɛrvat n
(biologia, biologiczny) (geografia, geograficzny) objęty ochroną ścisłą teren o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajoznawczych preserve
wydzielony obszar przymusowego osiedlenia ludności rdzennej reservation

rezerwat przyrody n
(ekologia, ekologiczny) obszarowa forma ochrony przyrody w Polsce; nature reserve reserve

rezerwować ˌrɛzɛrˈvɔvaʨ̑ v
zapewnić z wyprzedzeniem określone miejsce w określonym czasie reserve book

rezerwuar ˌrɛzɛrˈvu<sup>w</sup>ar n
(książkowy) zbiornik do przechowywania cieczy lub gazów; reservoir

rezjański adj
związany z Rezją, dotyczący Rezji ((oficjalnie) Resia, gmina we Włoszech) Resian

rezjański n
dialekt rezjański języka słoweńskiego Resian

rezolucja ˌrɛzɔˈluʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zbiorowa uchwała podjęta w wyniku obrad resolution

rezultat rɛˈzultat n
wynik, skutek, efekt jakiegoś działania lub braku działania result effect

rezus n
(zoologia, zoologiczny) Macaca mulatta gatunek małpy zamieszkującej obszar od Afganistanu po Chiny; rhesus monkey rhesus rhesus macaque

rezydencja ˌrɛzɨˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
wielki budynek mieszkalny o charakterze reprezentacyjnym residence

rezydent n
osoba mieszkająca w jakimś kraju, nie mając jego obywatelstwa resident

rezydentny adj
(informatyka, informatyczny) taki, który jest stale obecny w pamięci operacyjnej, załadowany na stałe podczas pracy komputera resident

rezygnować ˌrɛzɨɡˈnɔvaʨ̑ v
odstępować od czegoś, zrzec się czegoś z własnej woli forswear

rezyliencja n
(psychologia, psychologiczny) indywidualna zdolność do znoszenia przeciwności losu; resilience

reżim n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) sposób sprawowania władzy przy pomocy ucisku i przemocy regime the system
ścisły tryb postępowania w określonym przypadku regimen regimentation

reżyser rɛˈʒɨsɛr n
realizator koncepcji filmu, programu telewizyjnego, sztuki teatralnej; director

rial rʲjal n
(jednostka monetarna) waluta niektórych krajów arabskich; riyal

ridda ˈrʲidːa n
termin funkcjonujący w świecie arabsko-muzułmańskim i określający apostazję, odstępstwo, odejście od wiary riddah

riff n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, rytmiczna, powtarzalna fraza melodyczna; riff

riksza ˈrʲikʃa n
dwukołowy pojazd ciągnięty przez człowieka jinriksha rickshaw jinricksha jinrikisha ricksha

ring rʲĩŋk n
(sport, sportowy) kwadratowa konstrukcja, otoczona linami, służąca jako miejsce rozgrywania pojedynków niektórych dyscyplin walki wręcz, np. bokserskich; ring

rinzai n
jedna z dwóch głównych szkół japońskiego buddyzmu zen; rinzai

ro rɔ n
nazwa siedemnastej litery alfabetu greckiego, ρ; rho

road n
(geologia, geologiczny) pierwszy, najstarszy wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 270,6 – 268 milionów lat temu; Roadian

roast n
(telewizja, telewizyjny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) forma rozrywki scenicznej, polegająca na komediowym szkalowaniu zaproszonego celebryty, pełna wulgaryzmów i głodnych kawałków; roast

robaczywy adj
pełen robaków lub nadjedzony przez robaki worm-eaten vermicular verminous wormy

robak ˈrɔbak n
(potocznie, potoczny) owad bądź bezkręgowiec, zwłaszcza o obłym kształcie i miękkim ciele bug
(zoologia, zoologiczny) (przestarzałe, przestarzały) typ bezkręgowca o nitkowatym kształcie; worm
(informatyka, informatyczny) powielający się samoistnie program komputerowy, który wykonuje niepożądane działania; worm

rober ˈrɔbɛr n
(termin karciany) część gry w brydża lub wista zakończona podliczeniem punktów rubber

robienie rɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
zajmowanie się czymś, wykonywanie jakiejś czynności; wywoływanie jakiegoś stanu doing making

robić ˈrɔbʲiʨ̑ v
wykonywać coś, tworzyć, produkować, przyrządzać, przygotowywać make do create
zajmować się czymś, wykonywać jakąś czynność; wywoływać jakiś stan do

robić dobrą minę do złej gry ˈrɔbʲiʥ̑ ˈdɔbrɔ̃w̃ ˈmʲĩnɛ dɔ‿ˈzwɛj ˈɡrɨ v
udawać, że wszystko jest w porządku, mimo że sytuacja przedstawia się źle grin and bear it make the best of a bad job

robić loda ˈrɔbʲiʨ̑ ˈlɔda v
(wulgarnie, wulgaryzm) wykonywać fellatio, dokonywać oralnej stymulacji penisa give somebody a blowjob

robić na drutach ˈrɔbʲiʨ̑ na‿ˈdrutax v
wykonywać robotę dzianą na drutach; dziać knit

robić różnicę ˈrɔbʲiʨ̑ ruʒʲˈɲiʦ̑ɛ idiom
powodować, że coś nie jest komuś obojętne make a difference

robić z igły widły ˈrɔbʲiʥ̑ ˈz‿iɡwɨ ˈvʲidwɨ v
(potocznie, potoczny) wyolbrzymiać coś, przesadzać make a mountain out of a molehill change a fly into an elephant

roboczy rɔˈbɔʧ̑ɨ adj
taki, który jest wstępną wersją, do dalszej obróbki working
wykorzystywany do pracy working
związany z robotą, właściwy robocie labor force work workday workforce

robot ˈrɔbɔt n
(technologia, technika, techniczny) maszyna, urządzenie zbudowane do wykonywania pewnych czynności według nakazanego programu; robot
(przenośnie, przenośnia) o człowieku: bezduszny, niewrażliwy, wykonujący swoją pracę automatycznie robot

robota rɔˈbɔta n
czynności składające się na działanie, produkcję, pracowanie job work

robota głupiego rɔˈbɔta ɡwuˈpʲjɛɡɔ n
(potocznie, potoczny) praca bezsensowna, czasochłonna, ciężka lub nużąca i niedająca satysfakcji donkey work

robotnik rɔˈbɔtʲɲik n
pracownik wykonujący pracę fizyczną worker workman

robotyczny adj
związany z robotyką i robotami robotic

robotyka rɔˈbɔtɨka n
nauka zajmująca się projektowaniem i zastosowaniem robotów, ich mechaniką i sterowaniem; robotics

robotyzacja ˌrɔbɔtɨˈzaʦ̑ʲja n
proces zastępowania pracy ludzkiej pracą robotów lub maszyn na przykład w produkcji przemysłowej robotization

robron n
suknia dworska, balowa, o konstrukcji kloszowej round gown

rocha ˈrɔxa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Rhinobatos rhinobatos, rodzaj ryby; common guitarfish

rock rɔk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek silnie rytmicznej muzyki rozrywkowej granej głównie z użyciem instrumentów nagłośnionych elektrycznie; rock

rock and roll rɔk‿ɛ̃nt‿ˈrɔl n
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski charakteryzujący się szybkim tempem; rock 'n' roll rock and roll
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) styl muzyczny; podstawowa forma leżąca u fundamentów wszystkich stylów rockowych; rock 'n' roll rock and roll

rocznica rɔʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
dzień przypadający dokładnie w rok, dwa, trzy itd. lata po jakimś fakcie, zdarzeniu; anniversary

rocznie ˈrɔʧ̑ʲɲɛ adv
w ciągu roku; dotyczy ilości czegoś per annum yearly

rocznik n
czasopismo ukazujące się raz na rok yearbook year-book

roczny ˈrɔʧ̑nɨ adj
trwający przez rok annual yearly
obejmujący czas roku annual yearly

rod rɔt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rh i liczbie atomowej 45; rhodium

rodaczka n
kobieta należąca do tej samej narodowości, pochodząca z tego samego obszaru countrywoman fellow countrywoman

rodak n
człowiek pochodzący z tego samego narodu compatriot countryman fellow countryman
człowiek pochodzący z tej samej okolicy, regionu countryman fellow countryman

rodentycyd ˌrɔdɛ̃nˈtɨʦ̑ɨt n
środek gryzoniobójczy rodenticide

rodeo n
(sport, sportowy) widowisko, które polega na popisach w poskramianiu zwierząt gospodarskich: nieujeżdżonych koni, cieląt, byków rodeo

rodezyjski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Rodezją, dotyczący Rodezji Rhodesian

rodnia ˈrɔdʲɲa n
(botanika, botaniczny) wielokomórkowe gametangium żeńskie mszaków, paprotników, nasiennych; archegonium

rodonit rɔˈdɔ̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o różowej barwie, używany jako materiał okładzinowy lub w jubilerstwie; rhodonite

rodowód n
dokument potwierdzający przynależność zwierzęcia i jego przodków do określonej rasy pedigree
dzieje rodu, wewnętrzne powiązania i graficzne przedstawienie go lineage
początek, z którego coś lub ktoś się wywodzi origin genesis

rodzaj ˈrɔʣ̑aj n
(biologia, biologiczny) grupa obejmująca gatunki blisko spokrewnione, podrzędna względem rodziny; genus
(gramatyka) cecha rzeczownika wpływająca na jego końcówkę podczas deklinacji oraz na końcówki i formy innych części mowy, występujących obok danego rzeczownika np. w zdaniu; gender
typ, odmiana, gatunek kind

rodzaj męski ˈrɔʣ̑aj ˈmɛ̃w̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci męskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku masculine

rodzaj męskoosobowy ˈrɔʣ̑aj ˌmɛ̃w̃skɔːsɔˈbɔvɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria morfologiczna rzeczowników (w niektórych językach), odnoszących się do osób płci męskiej lub w liczbie mnogiej do osób płci męskiej i żeńskiej, decydująca o ich odmianie oraz o formie części mowy wchodzących z nimi w związki zgody i o formach łączących się z nimi czasowników masculine personal

rodzaj nijaki ˈrɔʣ̑aj ɲiˈjäci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty niedojrzałe lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku neuter

rodzaj żeński ˈrɔʣ̑aj ˈʒɛ̃j̃sʲci n
(gramatyka) cecha rzeczowników liczby pojedynczej nazywających istoty płci żeńskiej lub innych, zaliczanych do tej samej grupy w danym języku feminine

rodzajnik rɔˈʣ̑ajɲik n
(gramatyka) wyraz precyzujący znaczenie rzeczownika lub wyrażenia występującego w roli rzeczownika; article

rodzajnik nieokreślony rɔˈʣ̑ajɲic ˌɲɛɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach wieloznacznych (np. nie odnoszących się do konkretnego przedmiotu lub osoby) indefinite article

rodzajnik określony rɔˈʣ̑ajɲik ˌɔkrɛɕˈlɔ̃nɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) rodzajnik występujący w wyrażeniach odnoszących się do konkretnych przedmiotów lub osób (np. znanych z kontekstu) oraz pojęć ogólnych definite article

rodzeństwo rɔˈʣ̑ɛ̃j̃stfɔ n
brat (bracia), siostra (siostry); sibling

rodzic ˈrɔʥ̑iʦ̑ n
pierwszy biologiczny przodek danej osoby, ojciec lub matka parent

rodzice rɔˈʥ̑iʦ̑ɛ n
ojciec i matka parents

rodzicielski adj
związany z rodzicielstwem parental

rodzicielstwo ˌrɔʥ̑iˈʨ̑ɛlstfɔ n
bycie rodzicem parenting

rodzimek n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) bryłka czystego metalu znaleziona w skale czy glebie nugget

rodzimy rɔˈʥ̑ĩmɨ adj
(chemia, chemiczny) występujący samodzielnie w naturze native
o określonym pochodzeniu, wywodzący się z danego ludu, domu, kraju native vernacular

rodzina rɔˈʥ̑ĩna n
rodzice wraz z ich dziećmi family
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka wyższa od rodzaju; family
grupa osób, które łączy pokrewieństwo, małżeństwo, powinowactwo lub inne prawo; family

rodzina językowa rɔˈʥ̑ĩna ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔva n
grupa języków, co do których zakłada się lub istnieją bezpośrednie dowody, że wywodzą się one od wspólnego prajęzyka; language family

rodzina patchworkowa rɔˈʥ̑ĩna ˌpaʧ̑wɔrˈkɔva idiom
rodzina, w której zgodnie żyją byli małżonkowie, ich obecni partnerzy oraz dzieci z tych związków patchwork family

rodzina wyrazów rɔˈʥ̑ĩna vɨˈrazuf n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa wyrazów zawierających ten sam rdzeń; word family

rodzinny rɔˈʥ̑ĩnːɨ adj
związany z rodziną, dotyczący rodziny familiar

rodzić ˈrɔʥ̑iʨ̑ v
(botanika, botaniczny) o roślinach, ziemi: wydawać plon bear yield
(fizjologia, fizjologiczny) u ssaków: wydawać potomstwo na świat give birth bear deliver breed
(potocznie, potoczny) dawać owoce, efekty, skutek produce breed generate
przychodzić na świat get born

rodzynek rɔˈʣ̑ɨ̃nɛk n
suszone winogrono raisin

roentgen ˈrɛ̃ndɡɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rg i liczbie atomowej 111; roentgenium

rogacz ˈrɔɡaʧ̑ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (pogardliwie) zdradzany mąż cuckold

rogal ˈrɔɡal n
(kulinaria) pieczywo w kształcie półksiężyca; croissant

rogatnica ˌrɔɡatʲˈɲiʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) popularna ryba akwariowa; triggerfish

rogoża n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) pałka szerokolistna bulrush

rogówka n
(anatomia, anatomiczny) wypukła zewnętrzna warstwa gałki ocznej; cornea
(dawniej, dawny) stelaż zwiększający szerokość sukni; pannier

roić v
rozmyślać, marzyć o czymś nierealnym dream
przychodzić do głowy dream
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wylatywać gromadnie, aby założyć nowe gniazdo swarm
być pełnym be full
występować licznie swarm

rok rɔk n
czas, jaki w przybliżeniu zajmuje Ziemi obiegnięcie Słońca, równy 365 lub 366 dni; year

rok przestępny ˈrɔk pʃɛˈstɛ̃mpnɨ n
(astronomia, astronomiczny) rok kalendarzowy liczący 366 dni; leap year

rok szkolny ˈrɔk ˈʃkɔlnɨ n
(szkolnictwo, szkolny) okres nauki w szkole podstawowej, średniej, zawodowej oraz w technikum i gimnazjum, zaczynający się w Polsce we wrześniu, a kończący się 31 sierpnia; school year

rok świetlny ˈrɔc ˈɕfʲjɛtl̥nɨ n
(astronomia, astronomiczny) jednostka długości równa odległości, jaką przebywa w próżni światło w czasie jednego roku; light year

rokitnik rɔˈcitʲɲik n
(botanika, botaniczny) Hippophaë rhamnoides, gatunek krzewu posiadającego podłużne, srebrzyste liście i niewielkie, pomarańczowe owoce bogate w witaminę C; sea buckthorn sea-buckthorn

rokoko n
(historia, historyczny, historycznie) (sztuka) nurt stylistyczny w sztuce i literaturze europejskiej XVIII wieku, odznaczający się asymetrią oraz motywami egzotycznymi, lekkością i dekoracyjnością form; roccoco rococo

rokokowy adj
(sztuka) związany z rokoko, dotyczący rokoko rococo

rokosz ˈrɔkɔʃ n
(historia, historyczny, historycznie) zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód; sedition

rola ˈrɔla n
funkcja, odpowiedzialność role
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) wcielenie się w postać przez aktora role

rolada rɔˈlada n
(kulinaria) (cukiernictwo) ciasto biszkoptowe uformowane w rulon, nadziane jakąś masą Swiss roll
(kulinaria) kawałek zwiniętego w rulon mięsa z nadzieniem roulade

roleta rɔˈlɛta n
zasłona w oknie podnoszona lub opuszczana poprzez zwijanie; roller blind shade

roller ˈrɔlːɛr n
(potocznie, potoczny) (zobacz) łyżworolka roller

rolmops ˈrɔlmɔps n
(kulinaria) zawijany, marynowany płat śledziowy; rollmops

rolnictwo rɔlʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) dział gospodarki i zajęcie, które polega na wytwarzaniu żywności i surowców przemysłowych poprzez uprawę roślin i hodowlę zwierząt; agriculture farming

rolniczoprzemysłowy adj
związany z przemysłem rolniczym agro-industrial

rolniczy rɔlʲˈɲiʧ̑ɨ adj
dotyczący rolnictwa lub rolnika, zajmujący się rolnictwem, stosowany w nim agricultural farm

rolnik ˈrɔlʲɲik n
osoba zajmująca się rolnictwem i gospodarstwem rolnym farmer agriculturist

rolny ˈrɔlnɨ adj
związany z uprawą roli, pola agricultural agrarian

rolować rɔˈlɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) oszukiwać, zwodzić cheat
zwijać w rulon roll up

romaji n
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis języka japońskiego pismem łacińskim, transkrypcja na alfabet łaciński; romaji

romans ˈrɔ̃mãw̃s n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki love story romance
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) miłosna pieśń liryczna romance
(potocznie, potoczny) interes, sprawa business
związek miłosny osób niebędących parą małżeńską affair liaison love affair

romansz ˈrɔ̃mãw̃ʃ n
język obejmujący pięć grup dialektów retoromańskich używanych w szwajcarskim kantonie Gryzonia; Romansh

romantyczny ˌrɔ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest tajemniczy, wrażliwy, uczuciowy, poetyczny, marzycielski romantic
związany z romantyzmem jako epoką literacką (i kierunkiem w sztuce), charakteryzujący romantyzm romantic

romantyzm rɔ̃ˈmãntɨsm̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) epoka w historii sztuki i literatury, trwająca od lat 90. XVIII wieku do lat 40. XIX wieku, charakteryzująca się zainteresowaniem sferą indywidualnych uczuć, kulturą ludową i historią, zaprzeczająca racjonalizmowi, głosząca swobodę twórczą i odrzucająca sztywne kanony klasycyzmu; Romanticism romanticism

romański adj
(sztuka) związany z europejskim stylem architektonicznym z X-XIII wieku Romanesque
wywodzący się ze starożytnej kultury rzymskiej lub z nią związany Romance

romb rɔ̃mp n
(geometria) czworokąt o wszystkich bokach równych; rhombus

rombościan n
(geometria) wielościan, którego każda ze ścian jest rombem; rhombohedron

romeo n
zalotnik Romeo

romski ˈrɔ̃msʲci adj
odnoszący się do Romów Rom Roma Romani

rondel ˈrɔ̃ndɛl n
(kulinaria) względnie płytki garnek z rączką lub uchami; pan
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) rodzaj utworu wywodzący się z poezji starofrancuskiej; rondel

rondo ˈrɔ̃ndɔ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) układ stroficzny, posiadający od 8 do 15 wersów, dwa rymy i refren, powtarzający pierwsze słowa utworu dwu- lub trzykrotnie na końcu każdej zwrotki, lecz nierymujący się z resztą wersów; rondeau
(motoryzacja) skrzyżowanie z wyspą środkową i jednokierunkową jezdnią wokół wyspy; roundabout traffic circle rotary
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) forma muzyczna z powracającym refrenem i kupletami; rondo
brzeg kapelusza otaczający jego główkę brim

ropa ˈrɔpa n
(medycyna, medyczny) wydzielina wydobywająca się z zainfekowanej rany o żółtawym zabarwieniu pus
(potocznie, potoczny) rodzaj paliwa do silnika diesla diesel
(potocznie, potoczny) ropa naftowa oil

ropa naftowa ˈrɔpa naˈftɔva n
(geologia, geologiczny) (chemia, chemiczny) ciekła kopalina, mieszanina naturalnych węglowodorów gazowych, ciekłych i stałych, stanowi ważny surowiec energetyczny oraz dla przemysłu chemicznego; petroleum crude oil

ropieć v
(medycyna, medyczny) wydzielać ropę fester rankle weep

ropień ˈrɔpʲjɛ̇̃ɲ n
zbiorowisko ropy w tkance, zwykle bardzo bolesne abscess fester

ropniak n
(medycyna, medyczny) patologiczne nagromadzenie ropy w jamie ciała; empyema

ropny adj
(medycyna, medyczny) związany z wytwarzaniem ropy purulent

ropowica ˌrɔpɔˈvʲiʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zapalenie ropne w obrębie luźnej tkanki łącznej jakiejś okolicy ciała phlegmon

ropuch n
(potocznie, potoczny) samiec ropuchy froggy toad

ropucha rɔˈpuxa n
(zoologia, zoologiczny) płaz lądowy z gruczołami jadowymi; toad

ropuszy adj
dotyczący ropucha lub ropuchy, należący do ropucha lub ropuchy batrachian

roraty rɔˈratɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w Kościele katolickim wczesna msza poranna ku czci Najświętszej Maryi Panny odprawiana w adwencie; ; (zobacz) też roraty w Encyklopedii staropolskiej advent dawn mass

rosa ˈrɔsa n
krople wody osadzające się na ziemi i roślinach dew

rosiczka n
(botanika, botaniczny) Drosera L., rodzaj roślin owadożernych z rodziny rosiczkowatych; Drosera
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) sundew

rosnąć ˈrɔsnɔ̃ɲʨ̑ v
o cieście podnosić się rise
o organizmach dążyć do osiągnięcia dojrzałości grow
powiększać swoje rozmiary, skalę grow
o roślinach występować grow

rosomak rɔˈsɔ̃mak n
(zoologia, zoologiczny) Gulo gulo, duży, zagrożony wyginięciem drapieżnik lądowy; wolverine

rostbef ˈrɔzdbɛf n
(kulinaria) pieczeń z rostbefu (1.1), zazwyczaj nie do końca przepieczona roast beef
mięso z lędźwiowej części wołu short loin

rosyjski rɔˈsɨjsʲci adj
dotyczący Rosji lub Rosjan, charakterystyczny dla Rosji lub Rosjan Russian

rosyjski rɔˈsɨjsʲci n
język urzędowy Rosji; Russian
lekcja języka rosyjskiego (2.1) Russian

roszponka rɔʃˈpɔ̃nka n
(botanika, botaniczny) roślina o wysokiej łodydze, niebieskich kwiatach i liściach o łopatkowym kształcie tworzących rozetę; wykorzystywana jako warzywo; rapunzel

rosół ˈrɔsuw n
(kulinaria) klarowna zupa na wywarze z kości i mięsa zazwyczaj z dodatkiem warzyw; broth

rotawirus n
(medycyna, medyczny) wirus z rodziny reowirusów, będący najczęstszą przyczyną biegunki wśród niemowląt i dzieci; rotavirus

rotor ˈrɔtɔr n
(technologia, technika, techniczny) ruchoma część maszyny lub urządzenia wykonująca ruch obrotowy, wirnik rotor

rottweiler n
(kynologia, kynologiczny) rasa gładkowłosych psów o silnym ciele wywodząca się z Germanii; Rottweiler

rotunda rɔˈtũnda n
(architektura, architektoniczny) budowla wzniesiona na planie koła; rotunda

router n
(informatyka, informatyczny) urządzenie sieciowe łączące ze sobą użytkowników różnych sieci, pełniące rolę węzła komunikacyjnego; router

routing ˈrutʲĩŋk n
(informatyka, informatyczny) wyznaczanie trasy dla pakietu danych w sieci komputerowej, a następnie wysłanie go tą trasą; routing

rower ˈrɔvɛr n
jednośladowy pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni; bicycle bike

rower górski ˈrɔvɛr ˈɡursʲci n
(sport, sportowy) rower o szerokich oponach, wyposażony w amortyzację, przeznaczony do jazdy w trudnym, pagórkowatym terenie; mountain bike

rowerzysta ˌrɔvɛˈʒɨsta n
osoba poruszająca się za pomocą roweru cyclist biker bicyclist

rowkarka rɔfˈkarka n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj walcarki do prac blacharsko-dekarskich; groover

rozarium n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) ogród lub jego część przeznaczona do hodowli róż; rose garden

rozbieżność rɔzˈbʲjɛʒnɔɕʨ̑ n
różnica, nieścisłość, brak spójności/zgodności discrepancy contrariety disparity

rozbieżny adj
(fizyka, fizyczny) o świetle cechujące się ujemną zbieżnością; o soczewce powodujący rozbieżność światła divergent
(matematyka, matematyczny) o szeregach, funkcjach nie będący zbieżny, nie mający skończonej granicy divergent
(rzadki, rzadko używany) oddzielny, rozproszony divergent
rozchodzący się z jednego punktu w różne strony; o narastających różnicach divergent
krańcowo różny; przeciwstawny dissentient

rozbita rodzina n
(socjologia, socjologiczny) rodzina posiadająca dziecko/dzieci, w której doszło do rozwodu broken family

rozbitek rɔzˈbʲitɛk n
osoba ocalała z katastrofy statku; castaway
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kogo spotkała katastrofa życiowa castaway

rozbić ˈrɔzbʲiʨ̑ v
(książkowy) pokonać nieprzyjaciela w walce, rozproszyć siły nieprzyjaciela beat
uderzeniem, uderzeniami rozłupać coś na części, na kawałki break
uszkodzić część ciała przez uderzenie lub upadek hurt
rozpaść się na kawałki break break apart
ulec wypadkowi crash

rozbudowa n
powiększenie budowli expansion redevelopment

rozbój ˈrɔzbuj n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) napad bandycki w celu ograbienia; depredation

rozbój na prostej drodze ˈrɔzbuj na‿ˈprɔstɛj ˈdrɔʣ̑ɛ n
bezprawie, rabunek daylight robbery
o jawnym, oczywistym wyzysku daylight robbery

rozbój na równej drodze ˈrɔzbuj na‿ˈruvnɛj ˈdrɔʣ̑ɛ n
bezprawie, rabunek daylight robbery
o jawnym, oczywistym wyzysku daylight robbery

rozbój w biały dzień ˈrɔzbuj ˈv‿bʲjawɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ n
bezprawie, rabunek highway robbery
o jawnym, oczywistym wyzysku daylight robbery

rozbójnik n
(przestarzałe, przestarzały) osoba parająca się rozbojem brigand highwayman bush ranger footpad knight of the road reaver

rozchlapywać ˌrɔsxlaˈpɨvaʨ̑ v
chlapiąc, rozrzucać coś na zewnątrz czegoś slosh

rozchodzić v
rozluźnić buty przez chodzenie w nich break in
być przekazywanym spread
iść od siebie w różnych kierunkach disperse scatter
prowadzić z jednego miejsca w różne strony diverge
starać się o rozwód break up
wydobywać się z jakiegoś źródło w wielu kierunkach spread travel

rozciągać v
ciągnąc, powodować zwiększanie wymiarów czego distend elongate outstretch rax streek
(sport, sportowy) zwiększać giętkość mięśni i ciała rax stretch
powiększać się wskutek naciągania tail back
rozpościerać się między punktami, brzegami range roll span sprawl
rozpościerać się, zajmując większy obszar extend

rozczarowanie ˌrɔʃʧ̑arɔˈvãɲɛ n
niespełnienie oczekiwań disappointment

rozczarować ˌrɔʃʧ̑aˈrɔvaʨ̑ v
zawieść kogoś, nie spełnić czyichś oczekiwań; sprawić, że ktoś jest zawiedzony, rozczarowany disappoint disenchant let down

rozdarcie rɔzˈdarʲʨ̑ɛ n
miejsce, w którym coś rozdarło się rip

rozdawać rɔzˈdavaʨ̑ v
dawać coś wielu osobom dish out give out hand out

rozdrabniać v
dzielić na drobne części crumble
dzielić na poszczególne części break up
dzielić się samoistnie na małe części crumble
dzielić swój wysiłek, czas, energię na wiele spraw, nie skupiając się na jednej konkretnej get bogged down get sidetracked

rozdrażnienie ˌrɔzdraʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
nieprzyjemne uczucie, wynikłe z przemęczenia lub przykrej sytuacji exasperation irritation

rozdział ˈrɔʑʥ̑aw n
(drukarstwo, drukarski) każda z części, na które podzielona jest książka lub rękopis chapter
etap w rozwoju, kamień milowy chapter
efekt rozdzielenia czegoś distribution
rozdzielanie, obdzielanie, przydzielanie, dokonywanie podziału między ludzi distribution
oddzielenie, separacja, rozgraniczenie segregation separation

rozdzielać rɔʑˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
dokonywać podziału na części divide separate part
rozdawać, dystrybuować coś między grupę ludzi lub zwierząt distribute divide pass out

rozebrać rɔˈzɛbraʨ̑ v
rozłożyć na części, rozmontować disassemble
zdjąć ubranie z kogoś lub czegoś undress disrobe divest strip
zdjąć z siebie ubranie strip undress

rozejm n
czasowe lub bezterminowe wstrzymanie działań wojennych na podstawie umowy między walczącymi stronami armistice truce

rozeta rɔˈzɛta n
(architektura, architektoniczny) okrągłe okno w szczytach budowli lub nad portalami, charakterystyczne dla architektury gotyckiej; rose window
(architektura, architektoniczny) ornament o układzie koncentrycznym, w kształcie stylizowanego rozwiniętego kwiatu, także centralna kompozycja ozdabiająca plafon lub sufit rosette
(botanika, botaniczny) zespół liści pędu ułożonych na jednym poziomie u części roślin o krótkiej łodydze, tuż nad powierzchnią ziemi; rosette
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) intarsja wokół otworu rezonansowego w instrumentach szarpanych rosette
(dawniej, dawny) (hutnictwo, hutniczy) zbierana z wierzchu rudy skorupka miedziana, wyprażona i wytopiona z odtleniaczem kwarcowym, stopiona powtórnie z węglem rose rosette

rozeznanie n
orientacja w jakiejś sprawie, dziedzinie insight knowledge understanding

rozgałęzienie ˌrɔzɡawɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
(botanika, botaniczny) miejsce na drzewie, w którym rozwidlają się konary ramification

rozglądać się rɔzˈɡlɔ̃ndaʨ̑‿ɕɛ v
patrzeć uważnie dookoła look around

rozgniewany adj
taki, który wyraża wzbierający gniew angry

rozgniewać v
wywołać gniew u kogo make angry angry
zacząć odczuwać narastający gniew get angry

rozgoryczać v
wywoływać uczucie rozczarowania, rozgoryczenia acerbate

rozgrywać v
prowadzić grę z założeniem uzyskania rozstrzygnięcia quarterback

rozgrywka rɔzˈɡrɨfka n
(sport, sportowy) mecz contest game match
zmaganie, spór, rywalizacja przeciwstawnych sił contest fight

rozgrzeszenie ˌrɔzɡʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) oczyszczenie z grzechów, odpuszczenie grzechów; absolution

rozgrzewka rɔzˈɡʒɛfka n
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń przed treningiem służąca przygotowaniu organizmu do wysiłku; warming up warm-up

rozgwar n
(książkowy) hałas spowodowany głośnymi rozmowami hubbub uproar

rozgwiazda rɔzˈɡvʲjazda n
(zoologia, zoologiczny) Asteroidea, drapieżne zwierzę morskie z typu szkarłupni, kształtem przypominający gwiazdę; starfish sea star

rozgwieżdżony ˌrɔzɡvʲjɛʒˈʤ̑ɔ̃nɨ adj
pokryty, usiany gwiazdami starlit starry

rozgłos n
(przestarzałe, przestarzały) głoszenie wokół czegoś promulgation
powszechne uznanie big time publicity renown

rozjazd ˈrɔzʲjast n
miejsce, w którym rozchodzą się tory wraz z jego oprzyrządowaniem; junction

rozjemca rɔzʲˈjɛ̃mʦ̑a n
sędzia, którego zadaniem jest rozstrzygnięcie sporu, pogodzenie wrogich sobie stron arbitrator umpire mediator peacemaker

rozkaz ˈrɔskas n
polecenie wykonania czegoś wydane przez osobę uprawnioną do tego lub mającą nad kimś jakąś przewagę order command behest instruction

rozkazywać v
wydawać kategoryczne polecenia command

rozkosz n
najwyższy stopień uczucia przyjemności, upojenia, radości bliss delight felicity

rozkoszować się ˌrɔskɔˈʃɔvaʨ̑‿ɕɛ v
odczuwać dużą przyjemność, doznawać rozkoszy z jakiego powodu luxuriate relish

rozkurczowy ˌrɔskurˈʧ̑ɔvɨ adj
(medycyna, medyczny) powodujący rozkurcz, zwykle mięśni diastolic

rozkład ˈrɔskwat n
proces lub wynik gnicia decay decomposition
tablica zawierająca informacje o rozkładzie (1.1) schedule timetable

rozkład Bernoulliego n
(statystyka, statystyczny) rozkład dwumianowy binomial distribution
(statystyka, statystyczny) rozkład zero-jedynkowy Bernoulli distribution

rozkład jazdy ˈrɔskwatʲ ˈjazdɨ n
lista z godzinami odjazdów i przyjazdów jakichś środków transportu w danym miejscu; schedule timetable

rozkładać rɔsˈkwadaʨ̑ v
(biologia, biologiczny) powodować rozkład biologiczny decompose
(chemia, chemiczny) powodować rozpad chemiczny decompose
demontować urządzenie na szereg podzespołów i części disassemble
kłaść zbiór jakichś rzeczy na większej przestrzeni spread
unosić kończyny na szerokość extend spread

rozległy rɔzˈlɛɡwɨ adj
obejmujący duży obszar broad wide
posiadający znaczny zakres, zasięg extensive

rozlewisko ˌrɔzlɛˈvʲiskɔ n
(książkowy) miejsce zalane wodą; także: naturalny zbiornik wody pozostały po powodzi; backwater

rozliczny rɔzˈlʲiʧ̑nɨ adj
(książkowy) liczny, który występuje w dużej liczbie i w wielu formach multiple

rozlutownica ˌrɔzlutɔvʲˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie służące do rozłączania elementów lutowanych, czyli rozlutowywania; desoldering gun

rozmach ˈrɔzmax n
dynamika w działaniu, polot w dziełach breadth impetus panache

rozmaity ˌrɔzmaˈ<sup>j</sup>itɨ adj
charakteryzujący się różnorodnością swoich cech, np. kształtów, kolorów, typów diverse various

rozmaryn rɔzˈmarɨ̃n n
(botanika, botaniczny) Rosmarinus L., rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych; rosmarinus
(botanika, botaniczny) roślina z jednego z gatunków rodzaju rozmaryn (1.1) rosemary
(kulinaria) przyprawa uzyskana ze świeżych lub wysuszonych liści rozmarynu (1.2) rosemary

rozmawiać rɔzˈmavʲjäʨ̑ v
wymieniać wzajemnie myśli i poglądy za pomocą wypowiadanych słów talk speak

rozmiar ˈrɔzmʲjar n
wielkość czegoś (pod względem długości, szerokości, objętości lub wysokości) size

rozmienić v
wymienić pieniądze na banknoty lub monety na takie o mniejszych nominałach break change

rozmnażanie ˌrɔzmnaˈʒãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: rozmnażać reproduction

rozmnażać v
powiększać liczbę osobników swojego gatunku, mieć potomstwo na świat breed procreate

rozmowa rɔzˈmɔva n
ustna wymiana zdań conversation

rozmowność n
cecha bycia rozmownym, chętnym do rozmowy garrulousness talkativeness

rozmowny rɔzˈmɔvnɨ adj
(książkowy) taki, który lubi rozmawiać, jest chętny do rozmowy communicative loquacious talkative

rozmyślać rɔzˈmɨɕlaʨ̑ v
zastanawiać się nad czymś; długo o czymś myśleć, rozważać coś consider

rozmówki rɔzˈmufʲci n
niewielka książeczka zawierająca podstawowe zwroty używane w typowych sytuacjach, pomocna w nauce języka obcego lub w porozumiewaniu się za granicą; także: dialogi zawarte w takiej książeczce phrase book

roznamiętniać ˌrɔznãˈmʲjɛ̃ntʲɲäʨ̑ v
wzbudzać w kimś namiętność impassion excite inflame stir

roznegliżowany ˌrɔznɛɡlʲiʒɔˈvãnɨ adj
rozebrany do bielizny, także nagi nude

rozpacz ˈrɔspaʧ̑ n
silne uczucie wyrażające bezsilność i zwątpienie despair

rozpaczać v
pogrążać się w rozpaczy, bardzo nad czymś ubolewać, cierpieć despair

rozpaczliwie adv
w sposób rozpaczliwy despairingly

rozpaczliwy adj
pełen rozpaczy, wyrażający czyjąś rozpacz desperate distressful last-gasp last gasp
skrajnie niekorzystny, beznadziejny abysmal

rozpad ˈrɔspat n
podzielenie na części decay

rozpadać v
ulegać rozpadowi fall apart
(meteorologia, meteorologiczny) dojść stopniowo do intensywnego padania set in

rozpatrywać ˌrɔspaˈtrɨvaʨ̑ v
(dawniej, dawny) oglądać coś szczegółowo, przypatrywać się uważnie watch in detail
(książkowy) brać pod rozwagę, rozważać coś wnikliwie, zaznajamiać się z czymś, analizować consider examine
rozglądać się dla zorientowania się look round

rozpiętość rɔsˈpʲjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
odległość między skrajnymi wartościami range scope
odległość pomiędzy najdalszymi krańcami span spread

rozpoczynać ˌrɔspɔˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
inicjować coś, dawać początek begin start
znaleźć się na początku begin start

rozpoczęcie ˌrɔspɔˈʧ̑ɛ̃ɲʨ̑ɛ n
moment w którym coś się rozpoczyna beginning start commencement initialization

rozporek rɔsˈpɔrɛk n
(krawiectwo) zapinane rozcięcie w spodniach lub spódnicy fly

rozpowiadać v
dzielić się wiadomościami z wszystkimi put about

rozpowszechniony adj
występujący powszechnie, często, na dużą skalę prevalent rife widespread

rozpowszechnić v
uczynić coś powszechnie znanym spread

rozpoznawczy adj
dający sposobność rozpoznania identification
mający za cel rozpoznanie spotter

rozpraszać v
przyczyniać się do ustąpienia niewłaściwych stanów psychicznych dispel
rozpędzać na wszystkie strony disperse
powodować rozsypkę, rozejście się, rozrzut na wszystkie strony disperse
uniemożliwiać skupienie się nad czym distract
(chemia, chemiczny) rozchodzić się w danym ośrodku dissipate
(meteorologia, meteorologiczny) ulegać ustąpieniu clear
tracić uwagę be distracted
ulegać rozproszeniu: rozdrobnieniu, rozrzutowi, rozsypce, zanikowi disperse

rozprawa rɔsˈprava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) proces sądowy trial

rozpusta n
(potocznie, potoczny) używanie czegoś z przesadą, brak umiarkowania crapulence licence license meretriciousness
brak moralności w sferze seksualnej debauchery debauch dissipatedness dissoluteness lickerishness

rozpustnie adv
w sposób rozpustny, lubieżnie, rozwiąźle dissolutely lecherously licentiously

rozpustnik rɔsˈpustʲɲik n
(przestarzałe, przestarzały) mężczyzna oddający się rozpuście debauchee profligate voluptuary

rozpuszczalnik rɔs.puʂˈt͡ʂal.ɲik n
(chemia, chemiczny) (technologia, technika, techniczny) ciecz powodująca rozpuszczanie innych ciał solvent

rozpuszczalny adj
taki, który można rozpuścić soluble solvable

rozpuszczony ˌrɔspuʃˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
(fryzyjski) luzem, niezwiązany loose
o dziecku: rozpieszczony, dostający od rodziców wszystko, co chce lub dopuszczający się nieposłuszeństwa spoiled

rozpuścić rɔsˈpuɕʨ̑iʨ̑ v
sporządzić roztwór dwóch lub więcej substancji, zwykle o różnym stanie skupienia dissolve
wywołać zmianę stanu skupienia, topnienie czegoś dissolve

rozpychać się łokciami v
dążyć do osiągnięcia celu w sposób bezwzględny, nie licząc się z innymi ludźmi hunch

rozrywka rɔzˈrɨfka n
działanie, które służy zabawie, przyjemności, wypoczynkowi entertainment amusement

rozrzucać rɔzˈʒuʦ̑aʨ̑ v
rzucać niedbale lub chaotycznie rzeczami scatter

rozrzutny adj
wydający pieniądze lub zużywający jakieś dobra ponad miarę i bez potrzeby; (także, też) będący objawem czyjegoś marnotrawstwa profligate wasteful extravagant lavish

rozróba rɔzˈruba n
(potocznie, potoczny) awantura, bijatyka, skandal aggro

rozsadzić rɔsˈːaʥ̑iʨ̑ v
popikować młode rośliny wyhodowane z nasion rosnące zbytgęsto plant out

rozsiewać v
być źródłem czego spread give off
czynić bardziej znanym spread
siejąc, rozmieszczać na znacznej przestrzeni sow

rozstrojony adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) o instrumencie: ze źle wyregulowanymi strunami, wydający dźwięki o niewłaściwej wysokości out of tune

rozstrzelić rɔsˈːṭʃɛlʲiʨ̑ v
rozdzielić coś, zwiększyć odstępy między elementami czegoś space out

rozstrzygać v
podejmować ostateczną decyzję po etapie rozważań adjudicate arbitrate clinch decide hash out judge

rozstrzygnięcie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: rozstrzygnąć settlement

rozstęp n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) powstałe w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry i zerwania sieci włókien kolagenowych wrzecionowate pasmo występujące najczęściej na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi/klatki piersiowej lub ramion; stretch mark stretchmark stria

rozszczep n
miejsce rozszczepione, rozszczepienie cleft

rozszerzanie ˌrɔsʃɛˈʒãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: rozszerzać expansion

rozsądek rɔsˈːɔ̃ndɛk n
intelektualna cecha człowieka oznaczająca umiejętność działania i podejmowania decyzji; sense

rozsądnie rɔsˈːɔ̃ndʲɲɛ adv
w sposób rozsądny advisedly wisely

rozsądny rɔsˈːɔ̃ndnɨ adj
taki, który charakteryzuje się rozsądkiem; postępuje lub myśli rozsądnie; jest rozważny judicious reasonable sensible rational

roztargnienie n
nieumiejętność skupienia uwagi na tym, co istotne absent-mindedness distractedness distractibility

roztargniony ˌrɔstarʲɟˈɲɔ̃nɨ adj
nieuważny, charakteryzujący się nieuwagą, roztargnieniem; taki, który nie może skoncentrować się absent-minded distracted scatterbrained

roztopić rosˈtɔpʲiʨ̑ v
aspekt dokonany od: roztapiać (albo topić) melt out

roztropność n
działanie z namysłem prudence

roztropny adj
kierujący się rozsądkiem, a nie postępujący pochopnie prudent wise provident prudential sagacious sage
świadczący o roztropności advised judgmatic judgmatical judicious politic senseful

roztrzepany adj
skłonny do nieuwagi i chaotyczności scatterbrained

roztwór ˈrɔstfur n
(chemia, chemiczny) jednorodna mieszanina dwóch lub więcej substancji tworząca jedną fazę, występującą w różnych stanach skupienia; solution dilution

rozum ˈrɔzũm n
zdolność ludzkiego umysłu do operowania pojęciami abstrakcyjnymi lub zdolność analitycznego myślenia; reason

rozumieć rɔˈzũmʲjɛ̇ʨ̑ v
pojmować coś, interpretować coś, mieć świadomość mechanizmów zdarzeń understand comprehend see apprehend get

rozumny rɔˈzũmnɨ adj
taki, który ma wiedzę i rozsądek; (także, też) świadczący o posiadaniu wiedzy, rozsądku i zdolności racjonalnego myślenia judicious sagacious sapient

rozwaga rɔzˈvaɡa n
namysł, refleksja, umiejętność rozsądnego przemyślenia czegoś przed działaniem consideration reflection

rozważać rɔzˈvaʒaʨ̑ v
(książkowy) zastanawiać się, rozpatrywać jakąś kwestię, wnikliwie analizując ponder consider

rozważnie adv
w sposób rozważny sagaciously

rozweselić ˌrɔzvɛˈsɛlʲiʨ̑ v
sprawić, że ktoś jest wesoły amuse cheer jolly up

rozwidlenie ˌrɔzvʲiˈdlɛ̃ɲɛ n
miejsce, w którym coś się rozdziela na odnogi fork bifurcation

rozwielitka ˌrɔzvʲjɛˈlʲitka n
(zoologia, zoologiczny) organizm planktonowy z rzędu wioślarek (Cladocera), podgromady liścionogów (Phyllopoda) water flea daphnia

rozwijać rɔzˈvʲijäʨ̑ v
mówić więcej na jakiś temat elaborate
rozbudowywać build up develop flesh out
rozpakowywać, odwijając opakowanie unwrap
rozprostowywać coś zwiniętego unroll
zwiększać zasób istniejącej wiedzy develop extend

rozwiązanie ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) wynik solution
załatwienie czegoś, poradzenie sobie z czymś; wynik, rezultat jakiegoś działania solution

rozwiązywać ˌrɔzvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zakończyć umowę cancel dissolve
zakończyć małżeństwo cancel dissolve
dochodzić do wyniku zadania, testu solve
szukać odpowiedzi na zagadkę solve
szukać sposobu usunięcia problemu solve
likwidować instytucję lub organizację dissolve
likwidować pęta wiążące kogoś untie
likwidować węzeł lub splątanie undo unknot untie
likwidować zgromadzenie dismiss dissolve
o instytucji, organizacji: ulegać samolikwidacji wind up

rozwlekle adv
w sposób rozwlekły wordily

rozwlekły rɔzˈvlɛkwɨ adj
zawierający nadmiar treści, często niespójnej redundant discursive prolix verbose diffuse lengthy

rozwodnik n
mężczyzna, który się rozwiódł divorcee

rozwodzić v
udzielać komuś rozwodu divorce
dokonywać rozwodu, uzyskiwać rozwód divorce

rozwojowy ˌrɔzvɔˈjɔvɨ adj
dotyczący rozwoju developmental

rozwolnienie n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) wydalanie luźnego lub wodnistego stolca Basra belly Hong Kong dog loose stools looseness of the bowels runs skitters

rozwydrzenie ˌrɔzvɨˈḍʒɛ̃ɲɛ n
wyjątkowo swobodne zachowanie świadczące o braku hamulców, rozpasanie rambunctiousness

rozwód ˈrɔzvut n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozwiązanie małżeństwa w formie określonej prawem; divorce

rozwój ˈrɔzvuj n
następstwo zdarzeń, dzianie się kolejnych rzeczy development
proces przemian prowadzący do osiągnięcia lepszego, bardziej zaawansowanego stanu development
proces zmian w organizmie lub jego części następujący z czasem życia bądź z kolejnymi pokoleniami development

rozładować ˌrɔzwaˈdɔvaʨ̑ v
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) pozbawić akumulator, kondensator itp. ładunku elektrycznego; także o całym urządzeniu z akumulatorem discharge run down
(przenośnie, przenośnia) zlikwidować gęstą atmosferę, usunąć napięcie, złagodzić konflikt lub trudną sytuację ease tension relieve
rozpakować coś, opróżnić z ładunku unload

rozłożyć v
postawić coś złożonego w swej okazałości extend open open out spread spread out
położyć jeden obok drugiego dispose
wydobyć elementy składowe z określonej całości biodegrade
ulec podziałowi na mniejsze składowe break down decompose
ulec zgniciu decompose

rozłączać v
powodować oddzielanie się uprzednio połączonych jednostek break disconnect separate
tracić łączność disconnect

rozśmieszać rɔɕˈːmʲjɛʃaʨ̑ v
powodować, że ktoś się śmieje make laugh

rozświetlać rɔɕˈːfʲjɛtlaʨ̑ v
czynić jaśniejszym lighten

rościć v
zgłaszać prawa, pretensje do czegoś arrogate claim

roślina rɔɕˈlʲĩna n
(botanika, botaniczny) wykształcony żywy organizm, który posiada zdolność wytwarzania substancji odżywczych dzięki pochłanianiu światła; plant

roślinność rɔɕˈlʲĩnːɔɕʨ̑ n
wszystkie rośliny danego terenu vegetation

roślinny rɔɕˈlʲĩnːɨ adj
taki, który jest rośliną lub jej częścią, składa się z roślin; jest charakterystyczny dla rośliny vegetable

roślinożerca ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę żywiące się roślinami herbivore
(żartobliwie) wegetarianin, weganin herbivore

roślinożerny ˌrɔɕlʲĩnɔˈʒɛrnɨ adj
(zoologia, zoologiczny) taki, który odżywia się roślinami; którego głównym pożywieniem są rośliny herbivorous phytophagous

rożen ˈrɔʒɛ̃n n
(kulinaria) pręt z metalu do opiekania mięsa nad ogniem skewer spit

rożeniec rɔˈʒɛ̃ɲɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas acuta, duży ptak wodny gniazdujący na lądzie; Northern Pintail northern pintail

rtęć r̥tɛ̃ɲʨ̑ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Hg i liczbie atomowej 80; mercury quicksilver

rubaszny ruˈbaʃnɨ adj
prosty, dosadny, bezceremonialny, swobodny w sposobie zachowania, poufale żartobliwy, frywolny robust bawdy coarse earthy

rubiadyna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący naturalnie w roślinach z rodziny marzanowatych; rubiadin

rubid ˈrubʲit n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rb i liczbie atomowej 37; rubidium

rubież ˈrubʲjɛʃ n
(podniośle) strefa pograniczna, obszar przygraniczny borderline
(wojskowość, wojskowy) pas terenu, na którym odbywają się operacje wojenne line

rubin ˈrubʲĩn n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) tlenek glinu, czerwona odmiana korundu; ruby

rubinowy adj
mający kolor rubinu ruby

ruch rux n
(fizyka, fizyczny) zmiana położenia w czasie; movement
grupa ludzi dążących do jakiegoś celu politycznego lub społecznego movement
gest, ruszenie częścią ciała movement
sposób poruszania się na drodze traffic
w grach: ruszenie bierki, figury, zagranie kartą itp., kolejka move

ruch oporu ˈrux ɔˈpɔru n
formacja oddziałów utworzonych do walki przeciwko okupantowi lub rządowi kraju nie posiadającemu wystarczającej legitymacji do sprawowania władzy; resistance movement

ruch posuwisto-zwrotny ˈrux ˌpɔsuvʲistɔ‿ˈzvrɔtnɨ n
(fizyka, fizyczny) ruch prostoliniowy o niezmiennym kierunku i cyklicznie zmiennym zwrocie; reciprocating motion reciprocating movement to-and-fro motion

ruch uliczny ˈrux uˈlʲiʧ̑nɨ n
ogół pojazdów i pieszych poruszających się drogami publicznymi, szczególnie w kontekście jego uciążliwości i negatywnych następstw traffic

ruchliwy adj
będący w nieustannym ruchu active
charakteryzujący się wzmożonym ruchem busy

ruchomość ruˈxɔ̃mɔɕʨ̑ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) rzecz stanowiąca czyjąś własność, dająca się przenosić; chattel

ruchomy ruˈxɔ̃mɨ adj
dający się przenosić mobile
poruszający się moving locomotive

ruchomy chodnik ruˈxɔ̃mɨ ˈxɔdʲɲik n
urządzenie do poziomego transportu ludzi; moving sidewalk travelator

ruda ˈruda n
(geologia, geologiczny) kopalina wydobywana jako źródło uzyskiwania metali ore

ruda darniowa n
skała osadowa o niewielkiej zawartości żelaza, powstająca na torfowiskach i innych podmokłych terenach; bog iron

rudawiec ruˈdavʲjɛʦ̑ n
(geologia, geologiczny) twarda, rdzawa i żelazista warstwa gleby, utrudniająca przesiąkanie wody i hamująca rozwój korzeni; hardpan

rudowłosy ˌrudɔvˈwɔsɨ adj
mający rude włosy redheaded redhead

rudy ˈrudɨ adj
o człowieku lub zwierzęciu: mający rude (1.1) włosy (sierść) ginger red-head redhead rufous
w kolorze rdzy ginger red-head redhead rufous

rudzik ˈruʥ̑ik n
(ornitologia, ornitologiczny) Erithacus rubecula, występujący licznie w Polsce niewielki ptak z rdzawym podgardlem; robin

rufa ˈrufa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) tylna część kadłuba statku; stern aft

rugby `rʌgbɪ ˈruɡbɨ n
(sport, sportowy) sport drużynowy z użyciem owalnej piłki; rugby

ruina ruˈ<sup>j</sup>ĩna n
mocno zniszczona, opuszczona konstrukcja, zwykle budowla ruin

rukola ruˈkɔla n
(potocznie, potoczny) (botanika, botaniczny) rokietta siewna, roślina warzywna i przyprawowa arugola arugula rocket rucola

rum rũm n
(spożywczy) napój alkoholowy o wysokiej zawartości alkoholu, wytwarzany z trzciny cukrowej; rum

rumak ˈrũmak n
rasowy koń courser steed

rumianek rũˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Matricaria, roślina z rodziny astrowatych, o białych kwiatach z żółtymi główkami, używana w medycynie naturalnej i kosmetyce; camomile chamomile chamomilla

rumiany rũˈmʲjãnɨ adj
mający czerwony lub różowy kolor ruddy

rumieniec n
czasowe różowe zabarwienie policzków blush flush blushing

rumpologia n
(ezoteryka) pseudonaukowa metoda wróżenia z pośladków rumpology

rumuński rũˈmũj̃sʲci adj
pochodzący z Rumunii, dotyczący Rumunii lub Rumunów Romanian

rumuński rũˈmũj̃sʲci n
urzędowy język Rumunii; Romanian

rundi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Rwandzie, Burundi, Tanzanii i Ugandzie; Kirundi Rundi

runiczny adj
(językoznawstwo, językoznawczy) dotyczący run, związany z runami runic

runo leśne ˈrũnɔ ˈlɛɕnɛ n
(leśnictwo) najniższe, przyziemne piętro roślin i grzybów w lesie; splątana warstwa roślin i korzeni, która pokrywa dno lasu; groundcover

rupia ˈrupʲja n
(jednostka monetarna) nazwa waluty kilku krajów azjatyckich: Indii, Indonezji, Nepalu i Pakistanu, posiadającej różną wartość w tych krajach; rupee

rupiecie ruˈpʲjɛ̇ʨ̑ɛ n
zbiór starych, zniszczonych i nieprzydatnych rzeczy junk

rupieć ˈrupʲjɛ̇ʨ̑ n
stary, zepsuty przedmiot junker

rura ˈrura n
przewód do transportu płynów; tube pipe
słupek do tańca go-go lub akrobacji sportowych pole stripperpole

rurarz ˈruraʃ n
osoba produkująca rury pipelayer
osoba układająca rury pipelayer

ruraż ˈruraʃ n
czynność układania rur pipelaying
efekt układania rur pipelaying

rurociąg ruˈrɔʨ̑ɔ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) system połączonych rur wraz z niezbędnym osprzętem wykorzystywany do transportu substancji na duże odległości; pipeline

rurownia n
(technologia, technika, techniczny) wydział produkcyjny zakładu, gdzie wytwarza się rury pipe shop tube works

rusiński adj
związany z Rusinami Rusyn Ruthenian

rusofobia ˌrusɔˈfɔbʲja n
niechęć do Rosji, Rosjan i tego, co rosyjskie Russophobia

rustyka n
dekoracyjne wykończenie ściany okładziną z chropowato ociosanego kamienia na wzór naturalnego łomu kamiennego; rustication

rustykalność n
(książkowy) cecha tego, co rustykalne rusticity

rusycyzm ruˈsɨʦ̑ɨsm̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z języka rosyjskiego; russianism

rusyfikacja ˌrusɨfʲiˈkaʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie lub proces przyjmowania języka i kultury rosyjskiej; russification

ruszać ˈruʃaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) dotykać start
(potocznie, potoczny) uszczuplać zasoby touch
rozpoczynać działanie move on start
wprawiać w ruch lub utrzymywać w ruchu, powodować wykonanie ruchu move
(potocznie, potoczny) powodować silne emocje move

ruszt ruʃt n
(budownictwo) płaski układ konstrukcyjny, złożony z krzyżujących się belek beam grid
część urządzenia do spalania (pieca lub kotła), a także grilla, pod którą umieszcza się paliwo grate

rusztowanie ˌruʃtɔˈvãɲɛ n
(technologia, technika, techniczny) prowizoryczna konstrukcja szkieletowa ułatwiająca prace na wysokości przy wznoszeniu i remontowaniu budowli; scaffold

ruszyć z kopyta ˈruʃɨʨ̑ s‿kɔˈpɨta v
przystąpić do czegoś od razu, coś zaczęło się natychmiast hit the ground running

ruta ˈruta n
(botanika, botaniczny) Ruta, rodzaj roślin o żółtych kwiatach i charakterystycznych liściach, znalazła zastosowanie w medycynie, uprawiana także jako roślina ozdobna rue

ruten ˈrutɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ru i liczbie atomowej 44; ruthenium

rutherford ruˈtɛrfɔrt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Rt i liczbie atomowej 104; rutherfordium

rutyna ruˈtɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) flawonoid pochodzenia roślinnego; rutin rutoside sophorin

rwa kulszowa ˈrva kulˈʃɔva n
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z uciskiem na nerwy rdzeniowe tworzące nerw kulszowy; sciatica

rwać rvaʨ̑ v
szarpiąc dzielić coś na części tear
wydobywać, wyrywać tear

ryba ˈrɨba n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z gromady kręgowców, żyjące w wodzie; fish

ryba świętego Piotra ˈrɨba ɕfʲjɛ̃nˈtɛɡɔ ˈpʲjɔtra n
(kulinaria) tilapia nilowa przyrządzana w okolicach Jeziora Galilejskiego i serwowana jako regionalna atrakcja turystyczna st. Peter's fish

rybak ˈrɨbak n
człowiek trudniący się zawodowo łowieniem ryb; fisherman

rybie oko ˈrɨbʲjɛ ˈɔkɔ n
(dosłownie) oko należące do ryby fish eye
(fotografia) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) obiektyw fotograficzny o krótkiej ogniskowej i szerokim polu widzenia, 180-220°; fisheye

rybitwa rɨˈbʲitfa n
(ornitologia, ornitologiczny) przypominający mewę ptak zamieszkujący brzegi zbiorników wodnych; tern

ryboflawina ˌrɨbɔflaˈvʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; riboflavin

rybołów rɨˈbɔwuf n
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, ptak drapieżny rybożerny średniego rozmiaru; osprey

rybołów zwyczajny n
(ornitologia, ornitologiczny) Pandion haliaetus, gatunek ptaka z rodziny rybołowów występujący również w Polsce; fish eagle fish hawk osprey river hawk sea hawk

rybołówstwo n
gałąź gospodarki obejmująca łowienie i hodowlę ryb; fishing fishery

rycerski rɨˈʦ̑ɛrsʲci adj
związany z rycerzem i rycerstwem chivalrous

rycerskość rɨˈʦ̑ɛrskɔɕʨ̑ n
cecha tego, co/kto rycerskie/rycerski gallantry

rycerstwo n
(historia, historyczny, historycznie) w średniowieczu: warstwa społeczna, która stanowiłą elitę społeczeństwa feudalnego i jego siłę zbrojną; chivalry knighthood

rycerz ˈrɨʦ̑ɛʃ n
(historia, historyczny, historycznie) członek uprzywilejowanego stanu żołnierskiego; zwykle stawał do walki jako jeździec; knight cavalier ritter

ryczeć ˈrɨʧ̑ɛʨ̑ v
o niektórych zwierzętach: wydawać przeciągły i donośny odgłos roar

rycząca czterdziestka rɨˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a ʧ̑tɛrʲˈʥ̑ɛstka idiom
(potocznie, potoczny) dojrzała, kobieta ubierająca i zachowująca się jak nastolatka, próbująca ukryć upływ czasu Mrs. Robinson tigercow
w lm (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pas wód oceanicznych na półkuli południowej między 40°–50°, wzdłuż którego wieją stałe, silne wiatry i panuje sztormowa pogoda; Roaring Forties

ryfampicyna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) półsyntetyczny antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń m.in. prątkiem gruźlicy i prątkiem trądu; rifampicin rifampin

ryft n
(geologia, geologiczny) rów tektoniczny o znacznej długości i głębokości; rift

rygor ˈrɨɡɔr n
ustalony porządek zmuszający do zachowania ściśle określonych przepisów rigor rigour

rygorystyczny adj
przestrzegający przepisów w sposób bezwzględny rigorous

ryj rɨj n
(zoologia, zoologiczny) wydłużona szczęka u zwierząt snout

rykoszet rɨˈkɔʃɛt n
(fizyka, fizyczny) odbicie się lecącego przedmiotu od jakiejś przeszkody, powodujące gwałtowną zmianę trajektorii lotu, lub ten odbijający się przedmiot; ricochet

rym rɨ̃m n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) para dwóch słów na końcu wersu utworu pisanego wierszem o identycznych lub podobnie brzmiących końcówkach rhyme

rymarz ˈrɨ̃maʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik zajmujący się wyrabianiem przedmiotów ze skóry saddler

rymować rɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
tworzyć rymy rhyme

rynek ˈrɨ̃nɛk n
(ekonomia, ekonomiczny) pojęcie obejmujące cały handel jakimiś surowcami lub produktami na jakimś obszarze; market
centralne miejsce w mieście, gdzie dawniej był rynek (1.1) market marketplace
wydzielona część miasta, plac, gdzie kupcy sprzedają swoje towary ze straganów; market marketplace

rynek pieniężny ˈrɨ̃nɛk pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒnɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) rynek transakcji krótkoterminowych o terminie realizacji nie dłuższym niż rok; money market

rynna ˈrɨ̃nːa n
(geologia, geologiczny) długie i wąskie wgłębienie powstające na skutek ruchu lodowca, lądolodu bądź spływającej wody gully
rura, do której spływają wody zgromadzone na dachu podczas deszczu gutter

rysik n
(informatyka, informatyczny) narzędzie kształtem zwykle przypominające długopis, służące do obsługiwania urządzeń wyposażonych w ekran dotykowy; stylus
pręcik stanowiący wkład do ołówka lub kredki lead refill

rysować rɨˈsɔvaʨ̑ v
tworzyć rysunek, szkic za pomocą ołówka, kredki, węgla, kredy lub innego twardego narzędzia draw pencil
robić rysy na jakiejś twardej powierzchni scratch

rysownik rɨˈsɔvʲɲik n
ktoś, kto wykonuje zawodowo rysunki – np. artystyczne, do komiksów lub filmów animowanych drawer

rysunek rɨˈsũnɛk n
to, co zostało narysowane; drawing cartoon

ryt n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (antropologia, antropologiczny) ustalony obrządek rite
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z obrządków w rodzinie liturgicznej; rite
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj system wtajemniczeń w wolnomularstwie rite
(sztuka) rycina engraving
(sztuka) rysunek wyryty w twardym materiale engraving

rytm rɨtm̥ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z elementów dzieła muzycznego, odpowiedzialny za organizację czasową utworu; rhythm
określony porządek powtarzający się okresowo rhythm

rytmicznie adv
w sposób rytmiczny, zgodnie z rytmem rhythmically

rytmiczny adj
powtarzający się jednostajnie, przebiegający równo, miarowo rhythmic rhythmical
utrzymany w rytmie rhythmic rhythmical

rytualny ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
związany z rytuałem ritual

rytuał rɨˈtu<sup>w</sup>aw n
(antropologia, antropologiczny) zespół specyficznych sekwencji sformalizowanych, symbolicznych czynów i wypowiedzi, charakterystyczny dla danej kultury; ritual

rywal n
osoba, która konkuruje w czymś rival competitor challenger contestant contester corrival

rywalizacja ˌrɨvalʲiˈzaʦ̑ʲja n
(sport, sportowy) zawody, zmagania sportowe, rozgrywka competition contest rivalry
ubieganie się o pierwszeństwo, o zdobycie czegoś; konkurowanie rivalry

rywalizować v
ubiegać się o pierwszeństwo lub o zdobycie czegoś compete

ryza ˈrɨza n
(poligrafia) jednostka miary ilości papieru równa zwykle 500 arkuszom; ream

ryzalit n
(architektura, architektoniczny) fragment budynku wysunięty z lica elewacji na całej jego wysokości, od fundamentu po dach avant-corps

ryzyko ˈrɨzɨkɔ n
możliwość, prawdopodobieństwo, że coś się nie uda risk

ryzykować ˌrɨzɨˈkɔvaʨ̑ v
narażać coś cennego na utratę risk

ryzykowny ˌrɨzɨˈkɔvnɨ adj
wiążący się z ryzykiem, grożący niebezpieczeństwem lub popełnieniem błędu chancy risky

ryć rɨʨ̑ v
(środowiskowy) uczyć się grind away
kopać, robić doły w ziemi burrow churn dig
wyrzynać coś w płycie, kamieniu, drewnie, metalu engrave incise
(środowiskowy) uczyć się grind away

ryś rɨɕ n
(zoologia, zoologiczny) drapieżny, cętkowany kot z pędzelkami na końcach uszu; lynx

ryś euroazjatycki n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx lynx Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Europie i Azji; Eurasian lynx
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) Eurasian lynx

ryś iberyjski n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx pardinus Temminck, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w enklawach na Półwyspie Iberyjskim; Iberian lynx
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) Iberian lynx

ryś kanadyjski n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx canadensis Kerr, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, zamieszkującego Alaskę, Góry Skaliste i Krainę Wielkich Jezior; Canada lynx Canadian lynx
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) Canada lynx Canadian lynx

ryś rudy n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Lynx rufus Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Ameryce Północnej; bobcat
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) bobcat red lynx

ryż rɨʃ n
(botanika, botaniczny) roślina zbożowa Oryza L., z rodziny traw występująca w klimacie wilgotnym; rice
(spożywczy) nasiona ryżu (1.1) rice

ryż jaśminowy n
(spożywczy) rodzaj białego ryżu pochodzącego z Tajlandii jasmine rice

ryżanin rɨˈʒãɲĩn n
mieszkaniec Rygi Rigan

rzadki ˈʒatʲci adj
półpłynny, mający półpłynną konsystencję thin semi-fluid watery
zachodzący rzadko rare unique

rzadko ˈʒatkɔ adv
o elementach w zbiorze: daleko od siebie sparsely
prawie nigdy, z dużymi odstępami czasowymi między kolejnymi wydarzeniami seldom rarely

rzadkość ˈʒatkɔɕʨ̑ n
coś, co jest rzadkie, nietypowe, zdarza się/występuje rzadko rarity

rzecz ʒɛʧ̑ n
sprawa, problem, zagadnienie problem
temat, treść, wątek subject
wytwór materialny, przedmiot thing

rzecznik prasowy ˈʒɛʧ̑ʲɲik praˈsɔvɨ n
osoba odpowiedzialna w firmie, urzędzie lub instytucji za kontakty z prasą spokesman

rzeczny ˈʒɛʧ̑nɨ adj
odnoszący się do rzeki, związany z rzeką fluvial

rzeczownik ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik n
(gramatyka) część mowy umożliwiająca rozróżnianie przedmiotów, osób, zwierząt, pojęć itp. poprzez nadanie im nazw lub imion; noun substantive noun substantive

rzeczownik odczasownikowy ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲik ˌɔṭʧ̑asɔvʲɲiˈkɔvɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) rzeczownik utworzony od czasownika, zwykle będący nazwą czynności lub stanu; w niektórych językach może występować również w funkcji imiesłowu przysłówkowego współczesnego lub imiesłowu przymiotnikowego czynnego gerund

rzeczownik własny ʒɛˈʧ̑ɔvʲɲiɡ ˈvwasnɨ n
(gramatyka) rzeczownik będący nazwą konkretnej osoby lub innej istoty żywej, przedmiotu, miejsca lub obiektu geograficznego proper noun

rzeczowy adj
dotyczący treści (a nie strony formalnej) pertinent relevant
odnoszący się do rzeczy (a nie osób) material

rzeczywistość ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɔɕʨ̑ n
prawda, prawdziwość; coś, co wydarzyło się (istnieje) naprawdę; obiektywnie reality
realistyczność, świat realny reality

rzeczywisty ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲistɨ adj
mający miejsce naprawdę real

rzeczywiście ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ adv
zgodnie z rzeczywistością, naprawdę, faktycznie actually really certainly genuinely in fact indeed

rzeczywiście ˌʒɛʧ̑ɨˈvʲiɕʨ̑ɛ particle
w formie pytania: wyraża wątpliwość is that so

rzeka ˈʒɛka n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) ciek na powierzchni ziemi; river

rzekomo
tak, że coś przypomina, ale jest niewiarygodne lub nieprawdziwe allegedly ostensibly professedly purportedly reportedly reputedly

rzekomy adj
niebędący takim, za jakiego się go uważa alleged ostensible professed pseudo purported reputed

rzemienica ˌʒɛ̃mʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Eucryphia lucida, rodzaj krzewów lub drzew z rodziny radziliszkowatych rosnących na Tasmanii leatherwood

rzemieślnik ʒɛ̃ˈmʲjɛ̇ɕl̥ʲɲik n
osoba uprawiająca rzemiosło (zajmująca się drobną wytwórczością lub naprawą, posiadająca warsztat rzemieślniczy) artisan craftsman

rzemiosło ʒɛ̃ˈmʲjɔswɔ n
(potocznie, potoczny) zawód, profesja, zajęcie trade
drobna wytwórczość przemysłowa, polegająca na wytwarzaniu i naprawie przedmiotów codziennego użytku przy pomocy ręcznych narzędzi i prostych maszyn; także: umiejętność prowadzenia takiej działalności craft
umiejętności warsztatowe artysty, obejmujące technikę tworzenia i znajomość formy dzieła technique

rzep ʒɛp n
(potocznie, potoczny) zapięcie z tkaniny velcro velcro
owoc łopianu, pokryty małymi haczykami, łatwo czepiający się ubrań i futer bur burr

rzepa n
(botanika, botaniczny) Brassica rapa subsp. rapa L., jeden z podgatunków kapusty właściwej o zgrubiałym korzeniu spichrzowym; turnip

rzepak ˈʒɛpak n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina oleista o jasnożółtych kwiatach, uprawiana także na paszę zieloną; colza rape

rzesza ˈʒɛʃa n
(historia, historyczny, historycznie) określenie państwa niemieckiego w różnych okresach jego historii; reich
mnóstwo, duża liczba ludzi crowd multitude throng

rzeszoto ʒɛˈʃɔtɔ n
sito z dużymi otworami riddle

rzetelny ʒɛˈtɛlnɨ adj
należycie wykonujący swoje obowiązki fair honest reliable

rzezimieszek ˌʒɛʑĩˈmʲjɛʃɛk n
(książkowy) złodziej, rabuś, bandzior mugger robber thief

rześki adj
pełen chęci do działania refreshed
pełen orzeźwienia, świeżości fresh
świadczący o wigorze, gotowości do działania brisk

rzeź ʒɛɕ n
brutalne morderstwo (najczęściej dokonywane na dużej ilości istnień) bloodbath carnage massacre slaughter shambles

rzeź niewiniątek ˈʒɛɕ ˌɲɛvʲĩˈɲɔ̃ntɛk idiom
(żartobliwie) sprawdzian, egzamin, którego większość uczestników nie zdaje slaughter of innocents

rzeź niewiniątek ˈʒɛɕ ˌɲɛvʲĩˈɲɔ̃ntɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zbiorowy mord dokonany na niemowlętach w Betlejem i okolicy na rozkaz Heroda, w celu pozbycia się narodzonego Zbawiciela; slaughter of innocents

rzeźba ˈʒɛʑba n
(geografia, geograficzny) (geologia, geologiczny) ukształtowanie terenu; lie
(sztuka) dziedzina sztuk plastycznych związana z tworzeniem trójwymiarowych form z różnych materiałów; sculpture carving
(sztuka) trójwymiarowy obiekt będący formą artystyczną sculpture
ukształtowanie budynku architecture

rzeźbiarski adj
(sztuka) związany z rzeźbiarzem, rzeźbiarstwem sculptor's

rzeźbiarz ˈʒɛʑbʲjaʃ n
(sztuka) artysta tworzący przestrzenne dzieła sztuki sculptor

rzeźbienie ʒɛʑˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: rzeźbić sculpturing

rzeźnia ˈʒɛʑɲa n
(dawniej, dawny) jatki, w których sprzedaje się mięso butcher's shop
miejsce, gdzie zabija się zwierzęta dla celów spożywczych, sprawia tusze i dzieli mięso; abattoir slaughterhouse

rzeźnik ˈʒɛʑɲik n
człowiek zajmujący się ubojem zwierząt i porcjowaniem mięsa butcher
(potocznie, potoczny) sprzedawca w sklepie mięsnym butcher

rzeżucha ʒɛˈʒuxa n
(botanika, botaniczny) niejadalna roślina zielna z rodziny kapustowatych (Cardamine L.); cardamine cuckooflower lady's smock
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (kulinaria) (spożywczy) nazwa pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.), rośliny zielnej z rodziny kapustowatych, stosowanej w kuchni; cress garden pepper cress pepper grass pepperwort poor man's pepper

rzeżucha wodna ʒɛˈʒuxa ˈvɔdna n
(kulinaria) potoczna nazwa rukwi wodnej watercress

rzeżączka ʒɛˈʒɔ̃n͇ʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) zakaźna choroba weneryczna; gonorrhea gonorrhoea

rzeżączkowy adj
(medycyna, medyczny) związany z rzeżączką, dotyczący rzeżączki gonorrheal

rzodkiew n
(spożywczy) (kulinaria) jarzyna z korzeni spichrzowych uprawnych gatunków rośliny (1.2) radish

rzodkiewka ʒɔtʲˈcɛfka n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina o jadalnych, cenionych smakowo bulwach; radish

rzucać ˈʒuʦ̑aʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zrezygnować ze związku z kimś break up
wywoływać chwilowy lot przedmiotu cast throw fling

rzucać mięsem ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈmʲjɛ̃w̃sɛ̃m v
(potocznie, potoczny) przeklinać, używać wulgaryzmów, zwłaszcza dosadnych to drop the F-bomb

rzucać perły przed wieprze ˈʒuʦ̑aʨ̑ ˈpɛrwɨ pʃɛd‿ˈvʲjɛpʃɛ v
ofiarowywać, dawać komuś coś dobrego, szlachetnego, podczas gdy odbiorca nie docenia tego daru lub nie jest jego godzien cast pearls before swine

rzucać się w oczy ˈʒuʦ̑aʨ̑‿ɕɛ ˈv‿ɔʧ̑ɨ idiom
być bardzo widocznym, razić, zwracać na siebie uwagę stand out be conspicuous stick out

rzut ʒut n
wprawienie w ruch i spowodowanie chwilowego lotu jakiegoś przedmiotu przez wyrzucenie go z pewną siłą throw

rzut dyskiem ˈʒud ˈːɨsʲcɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na wyrzuceniu jedną ręką dysku na jak największą odległość; discus throw

rzut karny ˈʒut ˈkarnɨ n
(sport, sportowy) w niektórych grach: specyficzne ukaranie strony, która popełniła przewinienie, przez znaczne ułatwienie stronie poszkodowanej zdobycia bramki, punktu (i tym podobne, i temu podobne); penalty kick

rzut młotem ˈʒut ˈmwɔtɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna polegająca na rzucaniu kulą przymocowaną do stalowej linki zakończonej uchwytem; hammer throw

rzut oszczepem ˈʒut ɔˈʃʧ̑ɛpɛ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja polegająca na rzucaniu oszczepem możliwie najdalej bez wykroczenia poza obszar rozbiegu; javelin throw

rzut rożny ˈʒut ˈrɔʒnɨ n
(sport, sportowy) rzut, wyrzut, wykopnięcie z rogu boiska; corner kick corner

rzutka ˈʒutka n
(potocznie, potoczny) strzałka, lotka dart

rzutki ˈʒutʲci adj
energiczny, pomysłowy, przedsiębiorczy energetic go-ahead

rzutnik ˈʒutʲɲik n
urządzenie służące do wyświetlania slajdów, np. filmów lub prezentacji projector

rzygacz ˈʒɨɡaʧ̑ n
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.; gargoyle

rzygać ˈʒɨɡaʨ̑ v
(pospolicie) wymiotować puke

rzymianin ʒɨ̃ˈmʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Rzymu Roman

rzymianka ʒɨ̃ˈmʲjãnka n
mieszkanka Rzymu (miasta) Roman

rzymski ˈʒɨ̃msʲci adj
odnoszący się do miasta Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu Roman
odnoszący się do państwa Rzym, wywodzący się z Rzymu, charakterystyczny dla Rzymu Roman

rzymskokatolicki adj
dotyczący Kościoła łacińskiego, związany z Kościołem obrządku łacińskiego Roman Catholic

rząd ʒɔ̃nt n
(biologia, biologiczny) w systematyce: jednostka obejmująca rodziny; order
(matematyka, matematyczny) (fizyka, fizyczny) pozycja względem przecinka dziesiętnego najstarszej cyfry w zapisie danej liczby order
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wykonawczy organ państwa zajmujący się jego finansami oraz prowadzący jego politykę wewnętrzną i zagraniczną; government administration
grupa ludzi lub elementów umieszczona obok siebie jeden za drugim row line

rząd marionetkowy ˈʒɔ̃nt ˌmarʲjɔ̃nɛtˈkɔvɨ n
(publikatory) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rząd sterowany przez inną grupę ludzi niż tych, którzy oficjalnie znajdują się u steru władzy; puppet state

rządowy ʒɔ̃nˈdɔvɨ adj
związany z rządem, wywodzący się z rządu governmental government

rządzić ˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
sprawować władzę, panować rule

rzęsa ˈʒɛ̃w̃sa n
(anatomia, anatomiczny) jeden z włosów rosnący na brzegu powieki; eyelash
(botanika, botaniczny) Lemna L., rodzaj roślin unoszący się na powierzchni wody; duckweed

résumé n
podsumowanie, streszczenie résumé

ród rut n
duża, wielopokoleniowa rodzina family house

róg ruk n
(dawniej, dawny) pojemnik z rogu (1.7), np. na tytoń, sól, proch strzelniczy powder horn
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) twardy wyrostek występujący na głowie niektórych ssaków, zwykle parzyście; horn
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego blaszanego; horn
(anatomia, anatomiczny) część kości gnykowej; część rdzenia kręgowego horn
materiał pozyskiwany z rogów (1.1) i kopyt niektórych zwierząt horn
miejsce styku dwóch ulic corner
(sport, sportowy) miejsce i sposób wykonywania zagrania zwanego rzutem rożnym corner
miejsce styku krawędzi jakiegoś przedmiotu angle

róg alpejski ˈruk alˈpɛjsʲci n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ludowy instrument dęty przypominający trombitę; alphorn

róg mgłowy ˈruk ˈmɡwɔvɨ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie emitujące silne sygnały dźwiękowe podczas mgły dla ułatwienia nawigacji foghorn

róg obfitości ˈruk ˌɔpfʲiˈtɔɕʨ̑i idiom
(książkowy) źródło niekończących się dóbr; bogactwo, obfitość cornucopia

rój ruj n
duża grupa latających owadów lub (rzadziej) małych ptaków swarm

rów ruf n
(wulgarnie, wulgaryzm) wgłębienie między pośladkami butt crack
podłużny dół wykopany w ziemi ditch

równanie ruvˈnãɲɛ n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie złożone z dwóch lub więcej części połączonych znakiem równości equation

równanie stanu ruvˈnãɲɛ ˈstãnu n
(technologia, technika, techniczny) (fizyka, fizyczny) (fizyka, fizyczny) równanie termodynamiczne opisujące stan substancji; equation of state

równać ˈruvnaʨ̑ v
być takim samym co do wartości, liczby, ilości itp. flatten equal

równie ˈruvʲɲɛ adv
w taki sam sposób equally

również ˈruvʲɲɛʃ particle
…używana do wyrażenia, że orzeczenie nie dotyczy tylko jednego elementu, ale i innych też, także also too as well either neither nor

równik ˈruvʲɲik n
(astronomia, astronomiczny) (geografia, geograficzny) część wspólna powierzchni ciała niebieskiego oraz płaszczyzny prostopadłej do osi obrotu i przechodzącej przez środek masy ciała; equator

równina ruvʲˈɲĩna n
(geografia, geograficzny) płaski lub prawie całkowicie poziomy teren; plain

równina aluwialna ruvʲˈɲĩna ˌːluˈvʲjalna n
(geografia, geograficzny) równina ukształtowana w wyniku działalności rzecznej i zbudowana z osadów rzecznych; alluvial plain

równo ˈruvnɔ adv
dokładnie exactly precisely sharp
gładko evenly
jednakowo, równomiernie equally
prosto straight
regularnie regularly steadily

równoboczny adj
(matematyka, matematyczny) mający wszystkie boki równe equilateral

równoczesny adj
odbywający się w tym samym czasie simultaneous

równocześnie ˌruvnɔˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
w tym samym czasie; jednocześnie at the same time concurrently simultaneously

równolegle ˌruvnɔˈlɛɡlɛ adv
o położeniu w przestrzeni: w sposób równo odległy na całej swojej długości parallel

równoległobok ˌruvnɔlɛɡˈwɔbɔk n
(geometria) płaska, zamknięta figura geometryczna o dwóch parach równoległych boków; parallelogram

równoległościan n
(geometria) wielościan o trzech parach równoległych przeciwległych ścian (zbudowany z sześciu równoległoboków); parallelepiped

równoległy ˌruvnɔˈlɛɡwɨ adj
jednakowo odległy od czegoś na całej swej długości parallel

równoleżnik n
(geografia, geograficzny) umowny okrąg powstały wskutek przecięcia powierzchni kuli ziemskiej płaszczyzną prostopadłą do jej osi; parallel

równomiernie adv
w sposób równomierny, równo levelly

równonoc ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ n
(astronomia, astronomiczny) moment przejścia Słońca przez punkt, w którym ekliptyka przecina równik niebieski; długość dnia i nocy jest wówczas jednakowa; equinox

równonoc jesienna ruvˈnɔ̃nɔʦ̑ʲ jɛ̇ˈɕɛ̃nːa n
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun południowy będzie bliżej Słońca niż biegun północny; autumnal equinox

równonoc wiosenna ruvˈnɔ̃nɔʣ̑ vʲjɔˈsɛ̃nːa n
(astronomia, astronomiczny) moment, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i od którego biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy; vernal equinox

równorzędny adj
o takiej samej wartości pod jakimś względem coordinate equivalent well-matched

równouprawnienie n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (socjologia, socjologiczny) równość wobec prawa, możliwość korzystania z jednakowych praw equality equal rights

równowaga ˌruvnɔˈvaɡa n
stabilny stan jakiegoś układu equilibrium

równoważny adj
mający równe znaczenie, równą wartość equivalent tantamount

równość ˈruvnɔɕʨ̑ n
brak dyskryminacji i podziałów (tworzonych ze względu na rasę, pochodzenie, płeć) equality
(matematyka, matematyczny) relacja między dwiema wartościami wyrażona znakiem równania (=) equality

równy ˈruvnɨ adj
posiadający gładką powierzchnię even
posiadający identyczną wartość equal

rózga ˈruzɡa n
cienka, elastyczna, bezlistna gałązka rod birch stick switch twig

róż ruʃ n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk do malowania rumieńców w celu ożywienia kolorytu cery; rouge blusher
kolor różowy pink

róża ˈruʒa n
(botanika, botaniczny) rodzaj krzewów z rodziny różowatych; rose

róża dzika ˈruʒa ˈʥ̑ika n
(botanika, botaniczny) Rosa canina L., gatunek rośliny z rodziny różowatych; krzew dziko rosnący o złożonych, ostro ząbkowanych, zielonych liściach, kolczastych łodygach i pięciopłatkowych, różowych lub białawych kwiatach oraz wydłużonych, czerwonych owocach; jedna z roślin leczniczych; w Polsce roślina pospolita; dog rose

róża francuska ˈruʒa frãnˈʦ̑uska n
(botanika, botaniczny) Rosa gallica, gatunek krzewu z rodziny różowatych występujący w południowej, wschodniej i centralnej Europie oraz w Turcji i na Kaukazie; French Rose Gallic Rose Rose of Provins

róża wiatrów ˈruʒa ˈvʲjatruf n
(meteorologia, meteorologiczny) diagram obrazujący statystyki kierunków i prędkości wiatrów w danym punkcie wind rose plot
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) graficzne przedstawienie kierunków świata na mapach (głównie morskich) compass rose wind rose

różaniec ruˈʒãɲɛʦ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) sznur z paciorkami, służący do liczenia odmawianych modlitw rosary
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) cykl modlitw odmawianych w określonej kolejności rosary

różany ruˈʒãnɨ adj
odnoszący się do róż, wykonany z róż rose rosy

różdżka ˈruʃʧ̑ka n
(mitologia, mitologiczny) podłużny, drewniany przedmiot służący w baśniach i legendach do „rzucania czarów”; również rekwizyt iluzjonisty wand
przedmiot wskazujący radiestecie ukryte źródło wody lub pokłady minerałów divining fork divining rod dowsing fork dowsing rod fork

różnica ruʒʲˈɲiʦ̑a n
(matematyka, matematyczny) wynik odejmowania difference
to, czym się coś od czegoś różni difference

różniczka n
(matematyka, matematyczny) przyrost zmiennej, względem której wyznacza się pochodną; differential

różniczkowalny ˌruʒʲɲiʧ̑kɔˈvalnɨ adj
(matematyka, matematyczny) o funkcji: mający pochodną w danym punkcie differentiable

różnić ˈruʒʲɲiʨ̑ v
być różnym, innym od czegoś pod jakimiś względami differ

różnorako adv
w sposób składający się z elementów różnego gatunku, różnorodnie, różnie, rozmaicie multifariously sundrily

różnorodność ˌruʒnɔˈrɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest różnorodne diversity variety multiplicity diversification plurality

różnorodny ˌruʒnɔˈrɔdnɨ adj
składający się z wielu różnych, czasem przeciwstawnych elementów diverse

różny ˈruʒnɨ adj
charakteryzujący się odmiennością pewnych cech different

różowawy ˌruʒɔˈvavɨ adj
w kolorze podobnym do różowego pinkish

różowo adv
z użyciem różowej barwy, z obecnością różu pinkly rosily

różowoskrzydły ˌruʒɔvɔˈskʃɨdwɨ adj
taki, który ma różowe skrzydła pink-winged

różowy ruˈʒɔvɨ adj
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zgodny z planami, zamierzeniami rose
mający kolor pośredni między białym a czerwonym; pink rosy
taki, który się zarumienił rosy

różyczka ruˈʒɨʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) głównie dziecięca choroba wirusowa; rubella German measles rubeola

rączka ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
uchwyt, rękojeść handle grip handgrip

rącznik pospolity ˈrɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik ˌpɔspɔˈlʲitɨ n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wilczomleczowatych pochodząca z Afryki; castor oil plant

ręce do góry ˈrɛ̃nʦ̑ɛ dɔ‿ˈɡurɨ interjection
kategoryczny zwrot wzywający do podniesienia rąk w geście poddania hands up

ręce opadają
to przygnębiające words fail me

ręcznie ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
o wykonywaniu jakiejś pracy, czynności przez człowieka: bez użycia maszyn, automatów; czasem bez użycia narzędzi; za pomocą własnych sił manually

ręcznik ˈrɛ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
gruby kawałek tkaniny przeznaczony do wycierania ciała towel

ręczny ˈrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
o narzędziach, przyrządach: uruchamiany za pomocą rąk, nieautomatyczny manual
wykonany ręką, rękami; powstały z pracy rąk (bez użycia maszyn) handmade

ręczyć ˈrɛ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
odpowiadać za coś lub za kogoś avouch vouch

rędzina n
(geologia, geologiczny) płytka gleba powstająca na skałach wapiennych; rendzina

ręka rɔŋk ˈrɛ̃ŋka n
(anatomia, anatomiczny) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców; hand
(potocznie, potoczny) cała kończyna górna człowieka lub małpy człekokształtnej od barku po palce arm

ręka Fatimy ˈrɛ̃ŋka faˈtʲĩmɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) symbol używany w krajach arabskich; hamsa hand of Fatima

ręka rękę myje
sytuacja, w której osoby z jednego środowiska wzajemnie chronią swoje interesy, niekoniecznie w sposób uczciwy one hand washes the other

rękaw ˈrɛ̃ŋkaf n
(gastronomia) rura z cienkiej folii służąca do pieczenia potraw w piekarniku bez utraty wilgoci; piekarnik foliowy oven bag roasting bag
(krawiectwo) element odzieży przykrywający ręce sleeve

rękawica ˌrɛ̃ŋkaˈvʲiʦ̑a n
odzież wykonana z materiału lub gumy, nakładana na dłoń, żeby ją chronić od zimna, skaleczeń itp. glove

rękojeść rɛ̃ŋˈkɔjɛ̇ɕʨ̑ n
część jakiegoś narzędzia, przyrządu lub broni służąca do trzymania; handle

rękopis rɛ̃ŋˈkɔpʲis n
(książkowy) tekst utworu (lub inny tekst) pisany ręcznie; autograph longhand manuscript script

sabat n
(ludowy) tajemny zlot czarownic Sabbat Sabbath

sabatarianizm ˌsabatarʲˈjä̃ɲism̥ n
przekonanie, że dniem świętowanym ku czci Boga powinna być sobota sabbatarianism

sabaudzki adj
związany z Sabaudią lub Sabaudczykami, dotyczący Sabaudii Savoyard

sabot ˈsabɔt n
drewniane chodaki, tradycyjnie wykonywane w Holandii sabot

sabotaż saˈbɔtaʃ n
umyślne niewypełnienie albo wypełnianie wadliwie swoich obowiązków w zamiarze wywołania dezorganizacji, strat i szkód; niewypełnienie danego zadania; sabotage

sabotować ˌsabɔˈtɔvaʨ̑ v
stosować sabotaż sabotage

sacharyd n
(biochemia, biochemiczny) (zobacz) węglowodan saccharide

sad sat n
ogród, w którym rosną drzewa i krzewy owocowe; orchard

sad jabłoniowy n
(rolnictwo, rolniczy) sad, w którym rosną jabłonie apple orchard

sadhu n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) hinduski wędrowny asceta; sadhu

sadomasochistyczny adj
związany z sadomasochizmem i sadomasochistami sadomasochistic

sadysta n
człowiek lubujący się w zadawaniu innym cierpień lub oglądaniu czyjegoś cierpienia sadist

sadystycznie ˌsadɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób sadystyczny sadistically

sadystyczny adj
(seksuologia, seksuologiczny) przejawiający skłonność do sadyzmu w sferze erotyki sadistic
cechujący się sadyzmem, okrucieństwem sadistic

sadyzm n
(medycyna, medyczny) zaburzenie seksualne polegające na doznawaniu podniecenia i zadowolenia seksualnego poprzez zadawanie bólu i upokorzenie partnera sadism

sadza ˈsaʣ̑a n
stały, pylisty produkt niepełnego spalania zawierający głównie bezpostaciowy węgiel; soot

sadzawka n
nieduży, otwarty i płytki zbiornik wodny wykopany w ziemi; pool

sadzenie saˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: sadzić planting

sadzić ˈsaʥ̑iʨ̑ v
umieszczać w ziemi bulwę lub sadzonkę tak, żeby przyjęła się i rosła plant

sadzonka saˈʣ̑ɔ̃nka n
(botanika, botaniczny) fragment rośliny, z którego może wyrosnąć cała roślina seedling
(ogrodnictwo, ogrodniczy) wyhodowana w szklarni lub inspekcie młoda roślina przeznaczona do wysadzenia do gruntu set

safari saˈfarʲi n
afrykańska wyprawa, której celem jest polowanie na zwierzęta; safari

saffloryt n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z gromady arsenków, arsenek kobaltu; safflorite

safian ˈsafʲjãn n
cienka, wyprawiona, kolorowo barwiona skóra kozia; Morocco leather morocco saffian

saga ˈsaɡa n
tradycyjna opowieść islandzka, skandynawska saga

saganaki ˌsaɡãˈnaci n
(kulinaria) mała patelnia z dwoma uszkami używana w kuchni greckiej saganaki

sagging n
moda na noszenie nisko opuszczonych spodni sagging

saharyjski ˌsaxaˈrɨjsʲci adj
związany z Saharą Saharan

sahib n
tytuł grzecznościowy w Indiach, odpowiednik polskiego „pan”, dawniej również tytuł grzecznościowy wobec Europejczyka w czasach kolonialnych; sahib

sajgonka sajˈɡɔ̃nka n
(kulinaria) ryżowy naleśnik nadziewany warzywami i innymi składnikami pancake roll spring roll

sake ˈsakɛ n
(spożywczy) japoński ryżowy napój alkoholowy, podawany tradycyjnie na gorąco; sake saké

sakmar ˈsakmar n
(geologia, geologiczny) drugi wiek cisuralu (wczesnego permu), trwający 294,6 – 284,4 milionów lat temu; Sakmarian

sakrament saˈkrãmɛ̃nt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w chrześcijaństwie obrzęd religijny uważany za znak lub sposób przekazania łaski Bożej; sacrament

sakramentalia n
(kościelny) przedmioty lub czynności ofiarowywające wiernym skutki duchowe i cielesne na wzór sakramentów; sacramental

sakramentalnie saˈkrãmɛ̃ntalʲɲɛ adv
na mocy sakramentu sacramentally

sakramentalny saˈkrãmɛ̃ntalnɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sakramentem, dotyczący sakramentu sacramental

saksofon saˈksɔfɔ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dęty instrument drewniany, wykonany z metalu; saxophone

saksofonista ˌsaksɔfɔ̃ˈɲista n
muzyk, który gra na saksofonie saxophonist

sala ˈsala n
przestronne pomieszczenie pełniące pewną określoną funkcję użytkową; hall room chamber concourse

sala chorych ˈsala ˈxɔrɨx n
(medycyna, medyczny) szpitalne pomieszczenie przeznaczone dla chorych sickroom

sala królestwa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budynek lub pomieszczenie, miejsce zebrań i lokalny ośrodek życia religijnego świadków Jehowy; Kingdom Hall

salabhasana n
jedna z asan, pozycja w której ciężar ciała opiera się na brzuchu, miednica leży na podłożu, a ręce, głowa, klatka piersiowa oraz wyprostowane nogi są uniesione do góry salabhasana

salada saˈlada n
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj okrągłego średniowiecznego hełmu; sallet

salam ˈsalãm interjection
pokój! (pozdrowienie u muzułmanów) salaam salam

salamancki adj
związany z Salamanką, dotyczący Salamanki, pochodzący z Salamanki Salamancan

salamandra ˌsalãˈmãndra n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj płazów ogoniastych; salamander

salami saˈlãmʲi n
(kulinaria) oryginalnie włoska, sucha, wędzona kiełbasa, początkowo wytwarzana z mięsa oślego, później także wieprzowego i wołowego; salami

salceson salˈʦ̑ɛsɔ̃n n
(spożywczy) rodzaj auszpiku lub gotowanej wędliny produkowanej z głowizny, podrobów i nóżek zawiniętych w żołądek lub pęcherz; brawn

saldo ˈsaldɔ n
(ekonomia, ekonomiczny) w księgowości: suma wszystkich przychodów (strona "Ma") pomniejszona o sumę wszystkich wydatków i strat (strona "Winien") w danym okresie; balance

salezjanin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik ze zgromadzenia założonego przez św. Jana Bosko; Salesian

salicyl n
(chemia, chemiczny) grupa funkcyjna lub rodnik 2-hydroksybenzylowy pochodzący od kwasu salicylowego salicyl

salicylan n
(chemia, chemiczny) sól lub ester kwasu salicylowego; salicylate

salicylowy adj
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) związany z kwasem salicylowym; zawierający ten kwas salicylic

salicyna n
(chemia, chemiczny) związek organiczny występujący w korze wierzby, mający właściwości przeciwzapalne i przeciwgorączkowe; salicin

salina saˈlʲĩna n
zakład przemysłowy produkujący sól poprzez odparowanie wody z solanki pochodzącej z mórz lub słonych jezior ewentualnie podziemnych złóż lub źródeł mineralnych; salt pan saltern

salmonella ˌsalmɔ̃ˈnɛlːa n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) bakteria wywołująca choroby układu pokarmowego; salmonella

salmonelloza n
(medycyna, medyczny) ostre zatrucie pokarmowe wywołane przez salmonellę salmonellosis

salomonowy wyrok ˌsalɔ̃mɔ̃ˈnɔvɨ ˈvɨrɔk idiom
decyzja mądra, sprawiedliwa, często zaskakująca rozwiązaniem, kończąca spór w sposób uwzględniający interesy wszystkich stron Judgment of Solomon

salon ˈsalɔ̃n n
główny, dzienny pokój w mieszkaniu living room salon

salonka saˈlɔ̃nka n
(kolejnictwo) ekskluzywny wagon kolejowy z salonem; saloon coach

salonowiec ˌsalɔ̃ˈnɔvʲjɛʦ̑ n
(książkowy) bywalec salonów, człowiek wyrobiony towarzysko salonard

salowa n
(medycyna, medyczny) kobieta zatrudniona przez szpital w celu utrzymywania pomieszczeń w czystości hospital ward

salpingektomia n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu jednego lub dwóch jajowodów salpingectomy

salsa ˈsalsa n
(choreografia, choreograficzny) latynoamerykański taniec towarzyski o pochodzeniu karaibskim, tańczony do melodii salsy (1.2); salsa

salsefia salˈsɛfʲja n
(botanika, botaniczny) (kulinaria) Tragopogon porrifolius, jednoroczna lub dwuletnia roślina warzywna z rodziny astrowatych, o żółtawobiałych korzeniach, uprawiana w całej Europie; salsafy salsify vegetable oyster
jadalny korzeń salsefii (1.1) salsafy salsify vegetable oyster

salto ˈsaltɔ n
skok polegający na obrócenie się do przodu lub do tyłu w powietrzu; somersault

salwa ˈsalva n
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie na komendę z wielu karabinów, armat lub dział salvo

salwadorski ˌsalvaˈdɔrsʲci adj
odnoszący się do państwa Salwador Salvadoran

salwatorianin n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek katolickiego męskiego zgromadzenia zakonnego, założonego przez Jana Chrzciciela Jordana; Salvatorian

salzburski adj
związany z Salzburgiem, dotyczący Salzburga Salzburgian

sam sãm pronoun
bez nikogo / niczego innego, będący jedyny alone
podkreślenie: właśnie ten, a nie inny oneself
właśnie taki (a nie inny) just very

sam tego chciałeś, Grzegorzu Dyndało ˈsãm ˈtɛɡɔ ˈçʨ̑awɛʑ ɡʒɛˈɡɔʒu dɨ̃nˈdawɔ idiom
zwrot przytaczany, gdy poszkodowany sam jest przyczyną własnych kłopotów `tis your own fault, George Dandin

sam w sobie adj
oceniany niezależnie od okoliczności, bez porównania z czymś innym in and of itself in and of oneself

samar ˈsãmar n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sm i liczbie atomowej 62; samarium

samarytanin n
(książkowy) człowiek pełen miłosierdzia, śpieszący z pomocą chorym i potrzebującym Samaritan

samarytański adj
związany z Samarytanami albo Samarią Samaritan

sambar n
(kulinaria) danie kuchni południowoindyjskiej, bezmięsna zupa na bazie soczewicy i miąższu z owoców tamaryndowca z dodatkiem kompozycji przypraw; sambar

samica sãˈmʲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę płci żeńskiej female

samiec ˈsãmʲjɛʦ̑ n
zwierzę płci męskiej male

samoański ˌsãmɔˈãj̃sʲci adj
odnoszący się do państwa Samoa Samoan

samobieżny adj
taki, który porusza się samodzielnie automotive

samobójca ˌsãmɔˈbujʦ̑a n
osoba próbująca zabić samą siebie suicide

samobójczy ˌsãmɔˈbujʧ̑ɨ adj
dotyczący samobójstwa lub samobójcy, mający na celu samobójstwo suicidal

samobójstwo ˌsãmɔˈbujstfɔ n
zabicie samego siebie; suicide

samochodowy ˌsãmɔxɔˈdɔvɨ adj
związany z samochodem, dotyczący samochodu automotive car motor

samochodzik ˌsãmɔˈxɔʥ̑ik n
samochód-zabawka toy car

samochwalstwo n
(książkowy) zachwalanie siebie boast

samochód sãˈmɔxut n
(motoryzacja) pojazd mechaniczny, wyposażony w koła, mogący poruszać się dzięki wbudowanemu silnikowi, służący do przewozu ludzi lub towarów; car automobile

samochód dostawczy sãˈmɔxud ːɔˈstafʧ̑ɨ n
odmiana samochodu osobowego lub lekkiego ciężarowego przeznaczona do przewozu niezbyt dużych ładunków light commercial vehicle pickup

samodzielnie ˌsãmɔˈʥ̑ɛlʲɲɛ adv
bez cudzej pomocy, o własnych siłach by oneself on one's own
samotnie, bez innych alone

samodzielność n
niezależność, uniezależnienie independence self-reliance

samodzielny ˌsãmɔˈʥ̑ɛlnɨ adj
radzący sobie bez cudzej pomocy independent
oddzielny, wyłączony z reszty independent

samogwałt n
(przestarzałe, przestarzały) (pejoratywnie, pejoratywny) (fizjologia, fizjologiczny) zaspokajanie popędu płciowego poprzez stymulację własnych narządów płciowych self-abuse

samogłoska ˌsãmɔˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska otwarta, której obecność konieczna jest do utworzenia sylaby; vowel

samogłów n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Mola mola, gatunek morskiej ryby rozdymkokształtnej z rodziny samogłowowatych; ocean sunfish

samokrytycyzm ˌsãmɔkrɨˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(książkowy) umiejętność krytycznego i obiektywnego oceniania siebie self-criticism

samokrytyczny adj
zdolny do krytycznej oceny samego siebie self-critical

samolot sãˈmɔlɔt n
(lotnictwo, lotniczy) statek powietrzny wyposażony we własny napęd, mający skrzydła, które tworzą siłę nośną; aeroplane airplane plane aircraft

samolub n
egoista myślący tylko o sobie egoist swellhead

samolubnie adv
w sposób samolubny, egoistycznie selfishly

samolubny adj
charakterystyczny dla samoluba egoistic

samoniszczący adj
potrafiący dokonać zaplanowanego samozniszczenia autodestructive self-destroying

samoobrona n
obrona samego siebie self-defense self-defence

samoobsługa n
w sklepach, barach itp.: obsługiwanie samego siebie self-service

samoobsługowy ˌsãmɔːpswuˈɡɔvɨ adj
o sklepie, usługach itp.: taki, który nie wymaga personelu obsługującego self-service

samookaleczenie ˌsãmɔːkalɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
celowe okaleczenie samego / samej siebie; self-harm self-mutilation

samopoczucie ˌsãmɔpɔˈʧ̑uʨ̑ɛ n
nastrój, humor mood state of being

samorodny adj
nie posiadający wykształcenia w danej dziedzinie, choć w niej działający born spontaneous
taki, który nikogo nie naśladuje original self-generated
wynikający z natury autogenous natural

samorząd n
(administracja) samodzielne i niezależne wykonywanie pewnych funkcji o charakterze administracyjnym przez określony organizm społeczny council organization self-government union

samorządowy adj
(administracja) związany z samorządem council

samosa n
(kulinaria) potrawa kuchni indyjskiej, trójkątny pierożek smażony na głębokim oleju samosa

samospalenie ˌsãmɔspaˈlɛ̃ɲɛ n
samobójstwo przez spalenie się żywcem, najczęściej popełniane demonstracyjnie na znak protestu; self-immolation

samotnie sãˈmɔtʲɲɛ adv
w odosobnieniu, w samotności, bez towarzystwa alone lonesomely

samotność sãˈmɔtnɔɕʨ̑ n
uczucie braku bliskich osób solitude loneliness
życie w odosobnieniu, z dala od innych ludzi retirement

samotny sãˈmɔtnɨ adj
taki, który jest sam, żyje samotnie lonesome

samotrzeci ˌsãmɔˈṭʃɛʨ̑i adj
(staropolski) będący w towarzystwie dwóch osób, jeden z trzech threesome

samouczek ˌsãmɔˈ<sup>w</sup>uʧ̑ɛk n
podręcznik przystosowany do samodzielnego uczenia się tutorial

samouk sãˈmɔ<sup>w</sup>uk n
ktoś, kto uczy się samodzielnie, bez pomocy nauczyciela autodidact self-taught

samowar sãˈmɔvar n
(kulinaria) urządzenie do przygotowywania herbaty – ze zbiornikiem do gotowania wody, kranikiem i miejscem do podgrzewania czajniczka; samovar

samowystarczalny adj
mogący sam zaspokoić wszystkie swe potrzeby self-contained self-sufficient

samoświadomość ˌsãmɔɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
świadomość siebie, własnych doznań, emocji, potrzeb, myśli, swoich możliwości; self-awareness self-consciousness

samożywność n
(biologia, biologiczny) odżywianie się organizmów prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska autotrophism autotrophy

samożywny adj
(biologia, biologiczny) odżywiający się prostymi związkami mineralnymi, tj. dwutlenkiem węgla i wodą, przy wykorzystaniu energii pobieranej ze środowiska; autotrophic

sampler ˈsãmplɛr n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) elektroniczny instrument muzyczny, rejestrujący i odtwarzający cyfrowe próbki (sample) różnych dźwięków; sampler

samplować sãmˈplɔvaʨ̑ v
umieszczać pocięte fragmenty utworów muzycznych zapisane w postaci cyfrowej w jednym utworze sample

samsara sãmˈsara n
(w hinduizmie, buddyzmie i dżinizmie) kołowrót narodzin i śmierci (reinkarnacji); samsara

samum ˈsãmũm n
(meteorologia, meteorologiczny) gwałtowny, suchy i gorący południowy wiatr wiejący na pustyniach Afryki Północnej i Półwyspu Arabskiego oraz w ich sąsiedztwie; simoom

samuraj n
(historia, historyczny, historycznie) rycerz japoński, członek niższej szlachty japońskiej; samurai

san n
obecnie nieużywana litera alfabetu greckiego; san

sanacja n
(historia, historyczny, historycznie) (polski) obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego, którzy poparli dokonany przez niego przewrót majowy w 1926 r.; sanation

sandacz ˈsãndaʧ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sander lucioperca, duża, hodowlana ryba drapieżna zamieszkująca zlewiska mórz europejskich; zander pike perch

sandał ˈsãndaw n
(botanika, botaniczny) (zobacz) sandałowiec sandalwood
rodzaj otwartego obuwia składającego się z podeszwy i rzemieni, które utrzymują go na stopie; sandal Jesus sandal Jesus shoe ankle-strap evening sandal toe-strap

sandałowiec ˌsãndaˈwɔvʲjɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Santalum wiecznie zielone drzewo z rodziny sandałowcowatych, występujące od Malezji po Australię i Hawaje sandalwood

sandboarding n
rozrywka polegająca na zjeżdżaniu deską po piaszczystej powierzani, np. wydmy; sandboarding

saneczkarstwo ˌsãnɛʧ̑ˈkarstfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina zaliczana do sportów zimowych, polegająca na zjeżdżaniu sankami z toru sztucznego lub naturalnego; luge sledging tobogganing

saneczkarz sãˈnɛʧ̑kaʃ n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający saneczkarstwo luger

sangha n
wspólnota mnichów buddyjskich lub świeckich wyznawców buddyzmu; sangha

sango n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Republice Środkowoafrykańskiej; Sango Sangho

sangria ˈsãŋɡrʲja n
tradycyjny hiszpański napój alkoholowy; sangria

sangwina sãŋɡˈvʲĩna n
miękka, czerwono-brązowa kredka używana do szkicowania lub rysowania; sanguine red chalk

sanidyn n
(mineralogia, mineralogiczny) rzadki minerał z grupy krzemianów, KAlSi3O8; sanidine

sanie ˈsãɲɛ n
pojazd na płozach służący do jazdy po śniegu, zaprzęgnięty w konie (także psy lub renifery); sleigh sledge

sanitariusz ˌsãɲiˈtarʲjuʃ n
(medycyna, medyczny) pracownik medyczny sprawujący czynności pomocnicze podczas opieki nad chorymi; ambulanceman paramedic
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, którego zadaniem jest udzielanie pierwszej pomocy rannym żołnierzom podczas działań wojennych paramedic

sanitarny adj
związany z utrzymaniem higieny i zdrowia sanitary

sankcja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) określona normą prawną konsekwencja naruszenia prawa sanction
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nadanie mocy prawnej danemu aktowi przez wyższą instancję assent

sankcjonować ˌsãŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
aprobować, przyzwalać na coś, uznawać za dopuszczalne accept allow
autorytatywnie zatwierdzać, nadawać moc prawną lub urzędową approve authoritatively

sanki ˈsãnʲci n
małe sanie do zaprzęgu sled sledge toboggan

sanktuarium ˌsãŋktuˈ<sup>w</sup>arʲjũm n
(przenośnie, przenośnia) miejsce szczególnie ważne, bogate w pewien walor holy of holies sanctuary
otoczony czcią obiekt religijny będący miejscem przechowywania świętych przedmiotów lub relikwii oraz sprawowania kultu; shrine sanctum

sanskrycki sãw̃sˈkrɨʦ̑ʲci adj
związany z sanskrytem, dotyczący sanskrytu Sanscrit Sanskrit

sanskryt ˈsãw̃skrɨt n
(językoznawstwo, językoznawczy) język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii; Sanskrit

santon ˈsãntɔ̃n n
(geologia, geologiczny) czwarty wiek późnej okresu geologicznego kredy; Santonian
w południowej Francji: mała, gliniana figurka zwykle przedstawiająca świętego do szopki lub ludowe postacie santon

sapać v
o lokomotywie parowej: wydawać charakterystyczny odgłos przy wypuszczaniu pary chug
oddychać ciężko, wydając charakterystyczne odgłosy pant gasp snuffle

saper ˈsapɛr n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz lub funkcjonariusz zajmujący się materiałami wybuchowymi i ich rozbrajaniem, a także robotami inżynieryjnymi; sapper

saponina n
(biochemia, biochemiczny) związek chemiczny należący do glikozydów; saponin

sarabanda n
(choreografia, choreograficzny) żywy taniec hiszpański; saraband sarabande

saragoski adj
związany z Saragossą, dotyczący Saragossy Saragossan Zaragozan

sarajewianin ˌsarajɛˈvʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Sarajewa Sarajevan

sarajewski ˌsaraˈjɛfsʲci adj
odnoszący się do miasta Sarajewo Sarajevan

sardela sarˈdɛla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Engraulis, mała ryba morska żyjąca w ławicach poławiana w celach spożywczych; anchovy

sardynka sarˈdɨ̃nka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) wspólna nazwa dla małych ryb morskich poławianych w celach spożywczych; sardine

sardyński sarˈdɨ̃j̃sʲci adj
charakterystyczny dla Sardynii, związany z Sardynią, wywodzący się z Sardynii Sardinian

sari ˈsarʲi n
tradycyjny indyjski strój kobiecy; saree sari

sarisa n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) włócznia starożytnej piechoty macedońskiej, długa na 4-6 m, składana na połowy łączone metalową tuleją; sarissa

sarkastyczny ˌsarkaˈstɨʧ̑nɨ adj
złośliwy, docinkowy, szczery do bólu, pełen sarkazmu sarcastic

sarkazm ˈsarkasm̥ n
złośliwy, pesymistyczny sposób wyrażania się o rzeczywistości, spotęgowana ironia sarcasm

sarknąć ˈsarknɔ̃ɲʨ̑ v
narzekać, wyrażać niezadowolenie, utyskiwać grumble

sarkofag sarˈkɔfak n
zdobiona trumna w kształcie skrzyni, najczęściej wykonana z kamienia; sarcophagus

sarkoidoza ˌsarkɔ<sup>j</sup>iˈdɔza n
(medycyna, medyczny) uogólniona choroba ziarniniakowa, najczęściej zajmująca węzły chłonne wnękowe i płuca sarcoidosis

sarkopenia ˌsarkɔˈpɛ̃ɲa n
(medycyna, medyczny) zanik masy mięśniowej wraz ze spadkiem siły mięśni sarcopenia

sarna ˈsarna n
(zoologia, zoologiczny) gatunek ssaka parzystokopytnego; roe deer deer

sarnina sarʲˈɲĩna n
mięso sarny venison

saski ˈsasʲci adj
związany z Sasami (dynastią Sasów), dotyczący Sasów Saxon

satanistyczny adj
związany z satanizmem, dotyczący satanizmu satanic

satelita ˌsatɛˈlʲita n
(astronomia, astronomiczny) inaczej: księżyc, naturalny satelita; ciało niebieskie krążące wokół planety, planety karłowatej, planetoidy itp.; satellite
(astronomia, astronomiczny) inaczej: sztuczny satelita; sztuczny obiekt umieszczony na orbicie ciała niebieskiego; satellite
(fizyka, fizyczny) każde ciało o względnie małej masie, krążące wokół innego, większego; satellite
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo, organizacja lub inna jednostka niedziałające samodzielnie, będące w sferze wpływów silniejszej jednostki satellite
(potocznie, potoczny) telewizja satelitarna; satellite

sati n
dawna hinduska praktyka pogrzebowa, polegająca na samospaleniu wdowy na stosie ciałopalnym męża; sati

satrapa n
(starożytność) w Persji: zarządca prowincji; satrap

satyna saˈtɨ̃na n
(włókiennictwo) bawełniana lub jedwabna tkanina, zwykle błyszcząca z jednej strony; rodzaj atłasu; sateen satin

satyra saˈtɨra n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) gatunek literacki, tekst publicystyczny albo inna wypowiedź artystyczna, która ośmiesza i piętnuje przedstawione w utworze zjawiska, obyczaje, politykę, osoby, stosunki społeczne itp.; satire pasquinade

satyrycznie adv
w sposób satyryczny satirically

satyryczny ˌsatɨˈrɨʧ̑nɨ adj
związany z satyrą, dotyczący satyry satiric

satysfakcja ˌsatɨˈsfakʦ̑ʲja n
(książkowy) uczucie zadowolenia ze spełnienia pewnych oczekiwań satisfaction

satysfakcjonować ˌsatɨsfakʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
dawać satysfakcję; sprawiać komuś przyjemność satisfy

saudyjskoarabski adj
dotyczący Arabów saudyjskich i Arabii Saudyjskiej Saudi Arabian

sauna ˈsawna n
rodzaj łaźni, w której panuje wysoka temperatura oraz, w zależności od rodzaju sauny, wysoka lub niska wilgotność; sauna

savasana n
jedna z asan; podstawowa pozycja leżąca shavasana

sawanna n
(geografia, geograficzny) (botanika, botaniczny) forma zbiorowiska roślinności trawiastej z z rzadka rosnącymi drzewami i krzewami; savanna savannah

sałata saˈwata n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin z rodziny astrowatych (Lactuca), wiele gatunków jadalnych; lettuce
warzywo liściaste, spożywane zwykle na surowo lettuce

sałatka saˈwatka n
(kulinaria) potrawa podawana na zimno, z zazwyczaj drobno pokrojonych składników, głównie warzyw (ugotowanych lub surowych), owoców, jaj, ryb itp.; salad

sałatka Caprese n
(kulinaria) sałatka pochodząca z południowych Włoch, w skład której wchodzą pokrojone w plastry pomidory oraz mozzarella, polane sosem z oliwy lub kremem balsamicznym, udekorowane liśćmi bazylii; Caprese salad

sałatka Cezar n
(kulinaria) sałatka, której głównymi składnikami są sałata rzymska, grzanki i parmezan, a często także grillowany kurczak; Caesar salad

sałatka grecka n
(kulinaria) tradycyjna sałatka kuchni greckiej, w skład której zwykle wchodzą: grubo pokrojone pomidory i świeże ogórki, czerwona cebula w plastrach, zielona, słodka papryka, oliwa, plaster sera feta i brązowe oliwki; greek salad

sałatka szopska n
(kulinaria) tradycyjna sałatka kuchni bułgarskiej, w skład której wchodzą pokrojone w niewielkie kawałki pomidory i świeże ogórki, cebula, papryka, olej roślinny lub oliwa oraz zwykle tarty słony ser szopski; shopska salad

sałatka ziemniaczana n
(spożywczy) (kulinaria) sałatka przyrządzana w wielu wariantach, której głównym składnikiem są ugotowane, pokrojone ziemniaki; potato salad

scareware n
(informatyka, informatyczny) fałszywe oprogramowanie udające antywirus, które bazując na strachu, wyłudza pieniądze fałszywymi informacjami o wirusach komputerowych scareware

scena ˈsʦ̑ɛ̃na n
krótki fragment sztuki teatralnej lub filmu, dotyczący określonej sytuacji; scene
(przenośnie, przenośnia) awantura, kłótnia scene
przestrzeń w sali teatralnej przeznaczona do wystawiania utworów; stage

scenariusz sʦ̑ɛ̃ˈnarʲjuʃ n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) (telewizja, telewizyjny) materiał literacki będący podstawą fabuły filmu, przedstawienia teatralnego, programu telewizyjnego itp.; screenplay

scenarzysta ˌsʦ̑ɛ̃naˈʒɨsta n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) osoba pisząca scenariusze filmowe, telewizyjne lub radiowe; scenarist screenwriter

sceniczny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) dotyczący sceny lub teatru acting scenic scenical stage stagy theatrical

scenopis sʦ̑ɛ̃ˈnɔpʲis n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) lista ujęć filmowych rozpisana na podstawie scenariusza; screen play

sceptycyzm sʦ̑ɛpˈtɨʦ̑ɨsm̥ n
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny odrzucający możliwość uzyskania wiarygodnej i ostatecznie uzasadnionej wiedzy; skepticism scepticism

sceptyczny adj
wyrażający sceptycyzm, ustosunkowujący się krytycznie do czegoś incredulous sceptical sceptic skeptical skeptic

sceptyk ˈsʦ̑ɛptɨk n
człowiek sceptyczny, wątpiący, niedowierzający sceptic skeptic

schab sxap n
(spożywczy) rodzaj mięsa wieprzowego wycinany z okolic kręgosłupa na odcinku piersiowo-lędźwiowym tuszy; pork loin

schabowy sxaˈbɔvɨ n
(kulinaria) (potocznie, potoczny) kotlet schabowy (1.1); czasem też o filecie z kurczaka przyrządzanym w podobny sposób; pork chop

schadzka ˈsxaʦ̑ka n
potajemne spotkanie, najczęściej randka pary kochanków clandestine meeting tryst

schemat ˈsxɛ̃mat n
ogólny plan albo szkic plan scheme

schematyczny adj
(pejoratywnie, pejoratywny) mało pomysłowy; zgodny z utartym myśleniem conventional
przedstawiający coś w sposób uproszczony schematic

schematyzm n
postępowanie lub myślenie schematyczne schematism

scherzo n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek muzyczny; scherzo

schistosomatoza n
(medycyna, medyczny) choroba pasożytnicza występująca w Afryce, obok malarii najpoważniejszy w skali światowej parazytologiczny problem zdrowotny; schistosomiasis

schizma n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) formalny rozdział między wyznawcami jednej religii; schism

schizofreniczny ˌsçizɔfrɛ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany ze schizofrenią, właściwy schizofrenii lub schizofrenikom schizophrenic

schlebiać v
chwalić nad wyraz celem przypodobania się komuś flatter

schodkowy sxɔtˈkɔvɨ adj
taki, który ma kształt schodków step
związany ze schodkiem, dotyczący schodka step

schody ˈsxɔdɨ n
konstrukcja ze stopni, z których każdy następny jest umieszczony nieco wyżej od poprzedniego, służąca do przemieszczania się pomiędzy różnymi poziomami; stairs staircase

schody ruchome ˈsxɔdɨ ruˈxɔ̃mɛ n
urządzenie do ukośnego transportu ludzi między piętrami; escalator

schodzić na psy ˈsxɔʥ̑iʨ̑ na‿ˈpsɨ idiom
psuć się, zmieniać się na gorsze go to the dogs

scholastyk n
zwolennik lub przedstawiciel filozofii scholastycznej scholastic

schowek ˈsxɔvɛk n
(informatyka, informatyczny) pamięć zarządzana przez system operacyjny, która umożliwia kopiowanie i wklejanie danych w programie albo między programami clipboard
miejsce, gdzie coś można schować stash

schron sxrɔ̃n n
(wojskowość, wojskowy) rodzaj betonowej budowli obronnej lub ochronnej o przeznaczeniu militarnym; bunker

schronienie sxrɔ̃ˈɲɛ̇̃ɲɛ n
bezpieczne miejsce, w którym można się ukryć, schować refuge shelter asylum retreat hide-away

schronisko sxrɔ̃ˈɲiskɔ n
budynek zapewniający miejsce odpoczynku, schronienia, bazę noclegową i gastronomiczną; shelter
miejsce, w którym można się schronić home

schrystianizować v
(historia, historyczny, historycznie) (teologia, teologiczny) zaprowadzić chrześcijaństwo Christianise Christianize

schwytać ˈsxfɨtaʨ̑ v
(książkowy) złapać capture catch

schylać ˈsxɨlaʨ̑ v
zginać w pasie ku ziemi samego siebie bend over

schyłek ˈsxɨwɛk n
okres bliski zakończeniu, stadium końcowe end decadence decadency end-stage to-fall twilight
tendencja zniżkowa downturn regress

scjentologiczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z scjentologią, dotyczący scjentologii Scientological

scrapbooking n
metoda zdobienia stron albumów fotograficznych, rzadziej także kartek okolicznościowych, zaproszeń itp.; wykonywanie kolaży ze zdjęć i elementów ozdobnych; scrapbooking

scrollować v
(neologizm) przewijać zawartość ekranu na urządzeniu elektronicznym scroll

scyzoryk sʦ̑ɨˈzɔrɨk n
składany, krótki nóż, z jednym lub kilkoma ostrzami; penknife pocketknife clasp-knife

sczesać v
czesząc, usunąć brush off brush-off

sczesywać v
usuwać coś za pomocą szczotki lub grzebienia brush off brush-off

seaborg ˈsʲibɔrk n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sg i liczbie atomowej 106; seaborgium

sec ˈsɛkãw̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) secans sec

secesja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) oddzielenie się, wyodrębnienie się nowej frakcji politycznej, nowego bytu państwowego; secession
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) jeden ze stylów w sztuce i kulturze przełomu XIX i XX wieku, przybierający wiele form, a będący wyrazem odejścia od tradycyjnych i akademickich kanonów artystycznych, charakteryzujący się zamiłowaniem do stylizacji, swobodnej kompozycji, giętkich i płynnych linii i asymetrii; art nouveau

secesjonizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) postawa polegająca na dążeniu do oddzielenia się danego regionu od reszty kraju w celu utworzenia samodzielnego państwa secessionism

sedan n
(motoryzacja) rodzaj trójbryłowego, zamkniętego nadwozia samochodu osobowego, z wyraźnie oddzielonym przedziałem silnikowym i bagażowym; sedan

sedes ˈsɛdɛs n
muszla klozetowa razem z pokrywą toilet seat

segowijski adj
związany z Segowią (Segovią) (miastem w Hiszpanii) Segovian

segregacja rasowa ˌsɛɡrɛˈɡaʦ̑ʲja raˈsɔva n
sformalizowana, zinstytucjonalizowana forma dyskryminacji oparta na kryterium rasy, polegająca na oddzieleniu jednej rasy od drugiej racial segregation

segregator ˌsɛɡrɛˈɡatɔr n
(biurowość, biurowy) pojemnik lub mebel z wieloma szufladkami lub przegródkami ułatwiający przechowywanie i przeszukiwanie dokumentów bądź innych przedmiotów; file cabinet filing cabinet
(biurowość, biurowy) teka służąca do archiwizowania i porządkowania pism urzędowych; binder

segregować ˌsɛɡrɛˈɡɔvaʨ̑ v
układać według określonego porządku segregate sort

seitan n
(spożywczy) (kulinaria) wywodzący się z Azji wysokobiałkowy zamiennik mięsa przygotowany z mąki pszennej, nazywany „pszennym mięsem” gluten meat seitan wheat meat

sejf sɛjf n
zamykana, metalowa szafa, skrzynia lub pomieszczenie służące do przechowywania cennych rzeczy safe

sejsmiczny sɛjsˈmʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący drgań i ruchów tektonicznych skorupy ziemskiej, rozchodzący się we wnętrzu Ziemi seismic

sejsmochronograf n
(geologia, geologiczny) (technologia, technika, techniczny) chronograf mający za zadanie wyznaczenie dokładnego czasu wystąpienia wstrząsów seismochronograph

sejsmogeneza n
(geologia, geologiczny) proces, który wywołuje trzęsienia ziemi ; seismogenesis

sejsmograf n
(technologia, technika, techniczny) (geologia, geologiczny) urządzenie zapisujące parametry drgań skorupy ziemskiej; seismograph seismometer

sejsmografia n
(geologia, geologiczny) zbieranie danych, odczytów urządzeń (sejsmogramy) i opisów drgań skorupy ziemskiej, a zwłaszcza trzęsień ziemi seismography
(geologia, geologiczny) sejsmologia seismography

sejsmograficzny adj
(geologia, geologiczny) związany z sejsmografią, dotyczący sejsmografii lub sejsmografu seismographic

sejsmogram n
(geologia, geologiczny) zapis pomiarów wykonanych sejsmografem (sejsmometrem); seismogram

sejsmokardiografia n
(medycyna, medyczny) nieinwazyjne zbieranie z klatki piersiowej odczytów drgań powodowanych przez skurcze serca seismocardiography

sejsmokardiograficzny adj
związany z sejsmokardiografią, wykorzystujący sejsmokardiografię seismocardiographic

sejsmolog n
(geologia, geologiczny) naukowiec zajmujący się sejsmologią seismologist

sejsmologia ˌsɛjsmɔˈlɔɟja n
nauka o trzęsieniach ziemi; seismology

sejsmometryczny adj
związany z sejsmometrią, dotyczący sejsmometrii seismometric

sejsmonastia n
(botanika, botaniczny) reakcja rośliny lub grzyba na bodziec mechaniczny (dotyk, wstrząs) wywołana zmianą turgoru seismonasty thigmonasty

sejsmonastyczny adj
związany z sejsmonastią seismonastic

sejsmostetoskop n
(wojskowość, wojskowy) przyrząd w formie słuchawek stosowany do podsłuchiwania i lokalizowania podziemnych prac minerskich prowadzonych przez nieprzyjaciela seismostethoscope

sejsmoterapia n
zabieg fizykoterapeutyczny w którym ciało lub tylko jego część poddaje się działaniu równomiernych, szybkich, ale niezbyt silnych drgań, wywoływanych ręcznie lub z pomocą odpowiednich urządzeń seismotherapy

sekator sɛˈkatɔr n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) nożyce o wygiętych ostrzach używane w ogrodzie; loppers shears

sekciarski sɛcˈʨ̑arsʲci adj
dotyczący sekt religijnych sectarian
zasklepiający się w obrębie wąskiej grupy, najczęściej politycznej lub ideologicznej sectarian

sekcja ˈsɛkʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) operacyjne badanie zwłok w celu ustalenia przyczyny zgonu lub w celach naukowo-badawczych autopsy
dział urzędu, organizacji, towarzystwa, związku itp. section
(technologia, technika, techniczny) element składowy, część urządzenia mająca określony zakres działania section
(wojskowość, wojskowy) część plutonu section

sekcja zwłok ˈsɛkʦ̑ʲja ˈzvwɔk n
(medycyna, medyczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) badanie pośmiertne osoby zmarłej; autopsy necropsy

sekretarka ˌsɛkrɛˈtarka n
kobieta zajmująca się pomocą organizacyjną w pracy kierownika, dyrektora, prowadzeniem korespondencji, przyjmowaniem interesantów secretary

sekretarz sɛˈkrɛtaʃ n
pracownik, który załatwia sprawy związane z działalnością firmy, instytucji lub osoby secretary
(ornitologia, ornitologiczny) Sagittarius serpentarius, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny sekretarzy; Secretary Bird Secretarybird

sekretny sɛˈkrɛtnɨ adj
trzymany w sekrecie confidential secret

seks sɛks n
(potocznie, potoczny) stosunek płciowy, zazwyczaj między dwiema osobami sex

seks bez zabezpieczenia n
(seksuologia, seksuologiczny) współżycie płciowe bez użycia jakiejkolwiek formy antykoncepcji (zazwyczaj prezerwatywy); seks bez podjęcia środków minimalizujących ryzyko przeniesienia chorób wenerycznych i/lub nieplanowanej ciąży unprotected sex

seks oralny ˈsɛks ɔˈralnɨ n
zbliżenie seksualne opierające się na pieszczeniu narządów płciowych i innych stref erogennych partnerki lub partnera językiem i ustami oral sex

seksafera ˌsɛksaˈfɛra n
(publikatory) (potocznie, potoczny) określenie wydarzeń związanych z zarzutami molestowania seksualnego przez osoby publiczne i z dochodzeniem w tej sprawie sex scandal

seksapil sɛksaˈpʲil n
atrakcyjność seksualna sex appeal

seksbomba sɛɡzˈbɔ̃mba n
(potocznie, potoczny) bardzo atrakcyjna fizycznie kobieta, o silnie działającej na zmysły, prowokującej urodzie; sex bomb

seksistowski ˌsɛcɕiˈstɔfsʲci adj
związany z seksizmem, dotyczący seksizmu; dyskryminujący osoby płci przeciwnej sexist

seksizm ˈsɛcɕism̥ n
dyskryminacja ze względu na płeć; sexism sex discrimination

seksoholik n
mężczyzna uzależniony od uprawiania seksu; mężczyzna, dla którego seks stał się rodzajem chorobliwego nałogu sexaholic

seksować sɛˈksɔvaʨ̑ v
określać płeć zwierząt, głównie piskląt hodowlanych sex

seksowny sɛˈksɔvnɨ adj
atrakcyjny seksualnie, ponętny sexy

sekstant ˈsɛkstãnt n
(astronomia, astronomiczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) optyczny przyrząd nawigacyjny stosowany niegdyś w żegludze; sextant

seksturystyka ˌsɛkstuˈrɨstɨka n
turystyka, której celem jest wchodzenie w niezobowiązujące relacje seksualne z przedstawicielami danej społeczności lokalnej sex tourism

seksualizacja ˌsɛksu<sup>w</sup>alʲiˈzaʦ̑ʲja n
(psychologia, psychologiczny) proces, w wyniku którego wartościowanie kogoś jest dokonywane z punktu widzenia atrakcyjności seksualnej sexualization sexualisation

seksualnie ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alʲɲɛ adv
w sposób dotyczący seksu, seksualności sexually

seksualność n
(biologia, biologiczny) (psychologia, psychologiczny) (socjologia, socjologiczny) wrodzona, naturalna funkcja organizmu, zawierająca w sobie seks, orientację seksualną, identyfikację płciową i jej rolę, reprodukcję, pożądanie, erotyzm oraz intymność; sexuality

seksualny ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
dotyczący seksu i popędu płciowego sexual

seksuolog ˌsɛksuˈ<sup>w</sup>ɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem zaburzeń seksualnych sexologist

seksuologia ˌsɛksu<sup>w</sup>ɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się seksualnością, życiem seksualnym człowieka; sexology

sekta ˈsɛkta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odłam wyznaniowy religii sect

sektor ˈsɛktɔr n
wydzielona część jakiejś przestrzeni sector

sekularyzacja ˌsɛkularɨˈzaʦ̑ʲja n
przejście osoby duchownej do stanu świeckiego secularization
przejęcie majątków spod władzy kościelnej pod władzę świecką secularization

sekunda sɛˈkũnda n
(fizyka, fizyczny) jednostka czasu równa 1/60 minuty second
(potocznie, potoczny) krótka chwila second
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego równa 1/3600 stopnia second
interwał między dwoma kolejnymi dźwiękami skali; second

sekundant n
(historia, historyczny, historycznie) pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi second

sekwencja n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) jednostka kompozycyjna filmu lub przedstawienia, stanowiąca zamknięty fragment akcji sequence
(książkowy) występowanie czegoś jedno po drugim sequence succession

sekwoja sɛˈkfɔja n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Sequoia, monotypowy rodzaj drzew z rodziny cyprysowatych; sequoia
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) olbrzymie i długowieczne drzewo z rodzaju (1.1) występujące w górach Ameryki Północnej redwood sequoia

seledyn n
blada, delikatna zieleń celadon

seledynowy ˌsɛlɛdɨ̃ˈnɔvɨ adj
mający jasnozielony kolor; celadon pale green

selekcja sɛˈlɛkʦ̑ʲja n
dobór dokonywany poprzez eliminację selection

selen ˈsɛlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Se i liczbie atomowej 34; selenium

seleno- sɛˈlɛ̃nɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z Księżycem seleno-

selenografia ˌsɛlɛ̃nɔˈɡrafʲja n
(astronomia, astronomiczny) dział astronomii, nauka zajmująca się opisem powierzchni Księżyca; selenography

seler ˈsɛlɛr n
(botanika, botaniczny) Apium graveolens, roślina warzywna; celery celeriac

self made man n
ktoś, kto samodzielnie, tylko dzięki sobie zyskał popularność lub odniósł sukces self made man

selfie n
(slangowo) fotografia zrobiona samemu sobie z ręki; selfie

seligmannit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady siarczków; seligmannite

semafor n
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przy torze kolejowym w postaci słupa z poprzecznym ramieniem i światłami; semaphore

semantyczny ˌsɛ̃mãnˈtɨʧ̑nɨ adj
(informatyka, informatyczny) związany ze znaczeniem instrukcji, wyrażeń języka programowania semantic
(językoznawstwo, językoznawczy) związany ze znaczeniem wyrażeń językowych semantic

semantyka sɛ̃ˈmãntɨka n
(filozofia, filozoficzny) (logika, logiczny) dział semiotyki zajmujący się badaniem związków między wyrażeniami językowymi a rzeczywistością semantics
(informatyka, informatyczny) związki między instrukcjami, wyrażeniami itp. języka programowania a znaczeniem programu rozumianym jako zachowanie się komputera, systemu itp. semantics
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa zajmujący się znaczeniem wyrażeń językowych semantics

semestr ˈsɛ̃mɛstr̥ n
połowa roku akademickiego lub szkolnego; semester term

semicki sɛ̃ˈmʲiʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Semitów, związany z Semitami, dotyczący Semitów Semitic

seminarium ˌsɛ̃mʲĩˈnarʲjũm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) dom formacyjny w którym przygotowują się kandydaci na duchownych seminary
(studencki) (edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) zajęcia dydaktyczne dla studentów uczelni niepolitechnicznych seminar
publiczna konferencja z udziałem przedstawicieli różnych środowisk i dziedzin seminar

seminarzysta n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (studencki) student seminarium duchownego seminarian seminarist

semiotyka n
(językoznawstwo, językoznawczy) dział językoznawstwa badający systemy znakowe; semiotics

sen sɛ̃n n
(fizjologia, fizjologiczny) stan odpoczynku, na ogół nocnego, w którym spowolnione są funkcje organizmu i obniżony poziom świadomości sleep dream
(jednostka monetarna) 1/100 jena, najdrobniejsza jednostka monetarna Japonii, obecnie nieużywana sen
doświadczenie przeżywane w trakcie snu (1.1) dream
(przenośnie, przenośnia) fantazja, marzenie, wizja, coś, co wydaje się nierzeczywiste dream

sen zimowy ˈsɛ̃nʲ ʑĩˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) (zoologia, zoologiczny) u zwierząt spowolnienie procesów życiowych w okresie zimy; hibernation

senat ˈsɛ̃nat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) izba wyższa dwuizbowego parlamentu; senate
(szkolnictwo, szkolny) kolegialny organ uczelni; college senate university college

senator sɛ̃ˈnatɔr n
członek izby wyższej parlamentu (senatu) senator

senatorski adj
związany z senatorem lub senatorami, odnoszący się do senatora lub senatorów senatorial

sencha n
(kulinaria) rodzaj japońskiej zielonej herbaty przygotowywanej bez mielenia liści; sencha

senegalka n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku afrykanka ognistobrzucha; Senegal parrot

senegalski ˌsɛ̃nɛˈɡalsʲci adj
odnoszący się do państwa Senegal Senegalese

senior ˈsɛ̃ɲɔr n
starsza osoba (wiekiem lub rangą) senior

senioraż sɛ̃ˈɲɔraʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) zysk z emisji pieniądza i wpuszczania go do obrotu (np. wynikający z wyższej ceny sprzedaży monet kolekcjonerskich przez bank centralny od ich nominałów) seigniorage

senność ˈsɛ̃nːɔɕʨ̑ n
potrzeba snu, pragnienie zaśnięcia drowsiness sleepiness somnolence

senny ˈsɛ̃nːɨ adj
dotyczący snu, związany ze snem; trwający lub przeżywany podczas snu drowsy sleepy

sens sɛ̃w̃s n
sposób rozumienia czegoś sense
wymowa, istota, znaczenie jakiegoś przekazu meaning purport
właściwość jakiejś idei, czynności, przedmiotu, sprawiająca, że jest użyteczny, wartościowy, uzasadniony point

sensacja n
wydarzenie, wiadomość wywołujące żywe, powszechne zainteresowanie bombshell ripsnorter sensation sockdolager socksologer spanker

sensacyjny adj
(sztuka) pełen napięcia emocjonalnego ze względu na wartką akcję i tematykę detective
wywołujący sensację sensational

sensownie sɛ̃w̃ˈsɔvʲɲɛ adv
w sposób sensowny sensibly

sentencja sɛ̃nˈtɛ̃nʦ̑ʲja n
zwięzłe sformułowanie pewnej ogólnej myśli, np. filozoficznej; sententia

sentyment sɛ̃nˈtɨ̃mɛ̃nt n
poczucie przywiązania i sympatii affection sentiment

sentymentalnie ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalʲɲɛ adv
w sposób sentymentalny sentimentally

sentymentalny ˌsɛ̃ntɨ̃mɛ̃nˈtalnɨ adj
przesadnie uczuciowy; (także, też) świadczący o przesadnej uczuciowości sentimental corny gooey maudlin mawkish

separacja n
(książkowy) oddzielenie od czegoś separation
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rozłączenie małżonków bez ich prawa wstępowania w nowy związek małżeński separation estrangement repudiation splitsville

separatysta ˌsɛparaˈtɨsta n
zwolennik separatyzmu separatist

separatystyczny ˌsɛparatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z separatyzmem lub/i separatystami; właściwy separatyzmowi separatist

separatyzm ˌsɛpaˈratɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dążenie do oddzielenia się, wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości; separatism

separować v
oddzielać od czego lub kogo isolate separate
odsuwać siebie od innych remain detached stay aloof

seplenić sɛˈplɛ̃ɲiʨ̑ v
błędnie wymawiać spółgłoski dziąsłowe i szczelinowe lisp

sepsa ˈsɛpsa n
(medycyna, medyczny) zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej; sepsis
(slangowo) ubikacja toilet

sepulka sɛˈpulka n
(książkowy) w twórczości Stanisława Lema: tajemniczy twór o nieznanym przeznaczeniu odgrywający ważną rolę w fikcyjnej cywilizacji Ardrytów; scrupt

sequel n
dalszy ciąg jakiegoś dzieła, najczęściej filmu lub książki; sequel

ser sɛr n
(spożywczy) (kulinaria) produkt spożywczy w postaci gęstej masy, otrzymywany z mleka krowiego, koziego, bądź owczego; cheese

seraficzny ˌsɛraˈfʲiʧ̑nɨ adj
(poetycki, poetycko) anielski, piękny, wzniosły seraphic

serafin n
(teologia, teologiczny) (biblijny) anioł należący do najwyższego chóru w hierarchii anielskiej; seraph

seraj n
(architektura, architektoniczny) orientalny pałac, rezydencja władcy, zwłaszcza sułtana seraglio serail
kobieca część tradycyjnego domu muzułmańskiego seraglio serail

serbski ˈsɛrpsʲci adj
związany z Serbią lub Serbami, dotyczący Serbii lub Serbów Serbian

serbski ˈsɛrpsʲci n
jedna z czterech uregulowanych odmian języka serbsko-chorwackiego, ze statusem języka urzędowego w Serbii i BiH; Serbian

serce ˈsɛrʦ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) u ludzi i wielu zwierząt: organ (mięsień), którego praca powoduje przepływ krwi w organizmie; heart
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) miejsce, gdzie są czyjeś uczucia, często miłości heart
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) współczucie, pozytywne cechy wobec innych, ludzi i zwierząt heart
(przenośnie, przenośnia) centrum, najważniejsza część czegoś heart
(przenośnie, przenośnia) zapał, chęć robienia czegoś jak najlepiej heart
przedmiot przypominający serce (1.1) będący symbolem miłości heart
część dzwonu, która uderza w jego ściany i powoduje dźwięk clapper

serce z kamienia ˈsɛrʦ̑ɛ s‿kãˈmʲjɛ̇̃ɲa n
o osobie zimnej, złej, nieczułej, niewzruszonej heart of stone

sercowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący serca jako narządu cardiac
dotyczący uczuć zakochania i miłości love

serdecznie sɛrˈdɛʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób serdeczny, z uprzejmością, życzliwością; otwarcie cordially heartily warmly

serdeczność sɛrˈdɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
czułość cordiality dearness heartiness hospitality nearness warmth
życzliwość, serdeczny stosunek cordiality dearness heartiness hospitality nearness warmth

serdeczny sɛrˈdɛʧ̑nɨ adj
taki, który wobec ludzi kieruje się przyjaznymi uczuciami; taki, który jest objawem dobrych, ciepłych i szczerych uczuć cordial hearty warm bosom

serdeczny palec sɛrˈdɛʧ̑nɨ ˈpalɛʦ̑ n
(anatomia, anatomiczny) czwarty palec u ręki ring finger

serenada n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pieśń śpiewana pod oknem ukochanej serenade
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór muzyczny o charakterze lirycznym; serenade

seria ˈsɛrʲja n
elementy lub wydarzenia następujące po sobie series

serial ˈsɛrʲjal n
film telewizyjny składający się z przynajmniej kilku odcinków serial

serio ˈsɛrʲjɔ adv
poważnie, bez żartów, prawdziwie, szczerze seriously really

sernik ˈsɛrʲɲik n
(kulinaria) słodkie ciasto, w którym jednym ze składników jest biały ser; cheesecake

serologia ˌsɛrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina nauk medycznych, część immunologii, zajmująca się interakcją pomiędzy antygenami i przeciwciałami; serology

serowar sɛˈrɔvar n
rzemieślnik wyrabiający sery cheese maker

serpentologia ˌsɛrpɛ̃ntɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) nauka o wężach serpentology

serpentyn sɛrˈpɛ̃ntɨ̃n n
(geologia, geologiczny) minerał, uwodniony krzemian magnezu; serpentine

serpentyna ˌsɛrpɛ̃nˈtɨ̃na n
(przenośnie, przenośnia) kręta droga, ścieżka; switchback
rzucana i rozwijana na imprezach, spiralnie nawinięta wąska taśma papierowa streamer

serwal sawannowy n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Leptailurus serval Schreber, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Afryce, na południe od Sahary; serval
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) serval

serwatka n
(spożywczy) przejrzysty płyn pozostały po ścięciu mleka i oddzieleniu sera; whey

serwer ˈsɛrvɛr n
(informatyka, informatyczny) komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej; server

serwerownia n
(informatyka, informatyczny) specjalne, wydzielone pomieszczenie, w którym znajdują się serwery; server room

serweta sɛrˈvɛta n
ozdobny obrus do nakrywania stołu tablecloth

serwetka n
kwadratowy kawałek tkaniny lub bibułki do wycierania ust lub do ochrony ubrania podczas jedzenia napkin serviette

serwis ˈsɛrvʲis n
(informatyka, informatyczny) moduł oprogramowania świadczący usługi dla innych modułów service
obsługa w zakresie napraw i konserwacji czegoś service
warsztat i zespół osób wykonujący takie usługi service
(sport, sportowy) odbicie piłki na pole przeciwnika w momencie rozpoczęcia lub wznowienia gry (w siatkówce, tenisie, badmintonie, ping-pongu itp.) serve
komplet naczyń stołowych crockery set
zestaw materiałów informacyjnych zebranych w określonym celu lub regularnie dostarczanych information service news bulletin

serwować sɛrˈvɔvaʨ̑ v
podawać coś (zwykle o jedzeniu) serve
wybijać zza linii boiska lotkę lub piłkę na pole przeciwnika serve

seryjny sɛˈrɨjnɨ adj
następujący w serii, jeden po drugim serial
produkowany masowo, zazwyczaj wg tego samego wzoru serial

sesja ˈsɛsʲja n
(fotografia) spotkanie przeznaczone na robienie serii zdjęć session
posiedzenie poświęcone określonej sprawie session
powtarzający się cyklicznie okres, w którym odbywają się posiedzenia, obrady, egzaminy itp. session

sesja zdjęciowa n
(fotografia) spotkanie zorganizowane w celu zrobienia serii zdjęć photo session photo shoot

seszelski sɛˈʃɛlsʲci adj
odnoszący się do Seszeli (państwa lub wysp) Seychellois

set sɛt n
gra karciana polegająca na znajdywaniu trójek kart set
partia gry w siatkówkę, siatkówkę plażową, tenisa set

seter szkocki ˈsɛtɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie seterów; Gordon setter

sex shop n
sklep z artykułami erotycznymi; sex shop

sexy adj
(potocznie, potoczny) (zobacz) seksowny sexy

sezam ˈsɛzãm n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) sesame

sezamina n
(biochemia, biochemiczny) lignan, organiczny związek chemiczny występujący w ziarnach sezamu i w oleju sezamowym sesamin

sezon ˈsɛzɔ̃n n
(telewizja, telewizyjny) zbiór odcinków serialu telewizyjnego zazwyczaj emitowanych w ciągu jednego roku lub półrocza season
(książkowy) pora roku season

sezon ogórkowy n
(publikatory) okres w porze letniej, gdy w mediach dominują błahe tematy i zmyślone newsy; gooseberry season silly season dog days of summer slow news season

sezonowość n
(książkowy) cecha bycia sezonowym; występowanie w określonej porze seasonality

sezonowy ˌsɛzɔ̃ˈnɔvɨ adj
występujący w określonym sezonie, czasowy, okresowy seasonal

sfaleryt n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady siarczków, siarczek cynku; sphalerite

sfatygowany ˌsfatɨɡɔˈvãnɨ adj
zniszczony przez długie używanie raddled worn out

sfera ˈsfɛra n
(matematyka, matematyczny) powierzchnia kuli; sphere

sferyczny sfɛˈrɨʧ̑nɨ adj
dotyczący sfery spherical
mający kształt odcinka sfery spherical globular orbicular

sfigmomanometr n
(medycyna, medyczny) aparat do mierzenia ciśnienia tętniczego; sphygmomanometer

sfinks sfʲĩŋks n
(sztuka) (historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia; sphinx
(zoologia, zoologiczny) bezwłosa rasa kota; Sphynx

sfora ˈsfɔra n
duże stado psowatych (psów, wilków) pack kennel

sfrustrowany ˌsfrustrɔˈvãnɨ adj
taki, który przeżywa frustrację frustrate

shader n
(informatyka, informatyczny) w grafice komputerowej: program komputerowy, zawierający zbiór instrukcji dla karty graficznej renderujący grafikę, shader

shantung ˈʃãntũŋk n
rodzaj ciężkiej tkaniny zawierającej surowy jedwab shantung

shinto n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjna religia Japonii; Shintoism Shinto

shōnen n
(środowiskowy) typ mangi lub anime przeznaczonych dla chłopców shōnen

siadać ˈɕadaʨ̑ v
zajmować miejsce do siedzenia, przechodzić do siedzenia sit sit down

siano ˈɕãnɔ n
(rolnictwo, rolniczy) sucha trawa i inne rośliny skoszone z łąki na paszę; hay

sianokosy ˌɕãnɔˈkɔsɨ n
(rolnictwo, rolniczy) koszenie łąki i suszenie traw w celu uzyskania siana; haymaking

siara ˈɕara n
(zoologia, zoologiczny) (zootechnika, zootechniczny) wydzielina gruczołów mlekowych ssaków; colostrum

siarczan ˈɕarʧ̑ãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkowego; sulfate sulphate

siarczek srebra n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu siarkowodorowego i srebra; silver sulfide

siarczyn ˈɕarʧ̑ɨ̃n n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu siarkawego; sulfite sulphite

siarka ˈɕarka n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu S i liczbie atomowej 16; sulphur sulfur

siarkowodór ˌɕarkɔˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny siarki i wodoru hydrogen sulfide

siarkowy adj
zrobiony z siarki sulfuric sulphuric

siatka ˈɕatka n
(matematyka, matematyczny) figura powstała z rozłożenia ścian bryły na płaszczyźnie net
(sport, sportowy) w piłce nożnej, ręcznej, wodnej i w hokeju: osłona boków i tyłu bramki net
(sport, sportowy) w siatkówce, tenisie, badmintonie: naciągnięta plecionka sznurowa, rozdzielająca boisko na dwie części net
rodzaj ażurowej plecionki ze sznurka, drutu, nici mesh net
układ krzyżujących się ze sobą linii, np. ulic lub przewodów network

siatkarz ˈɕatkaʃ n
(sport, sportowy) sportowiec grający w siatkówkę volleyballer

siatkówka ɕatˈkufka n
(anatomia, anatomiczny) część oka odpowiadająca za przetwarzanie obrazu na impulsy nerwowe; retina
(sport, sportowy) piłka siatkowa, gra sportowa dla dwóch drużyn polegająca na odbijaniu piłki nad specjalną siatką; volleyball

siatkówka plażowa ɕatˈkufka plaˈʒɔva n
(sport, sportowy) odmiana siatkówki rozgrywana w zespołach dwuosobowych na piaszczystym boisku; beach volleyball

siatkówkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z siatkówką, dotyczący siatkówki retinal

siać ɕäʨ̑ v
rzucać nasiona w glebę sow

sic interjection
tak, zgodnie z oryginałem sic

sideromancja n
(ezoteryka) wróżenie z opiłków żelaza sideromancy

sidło n
(łowiectwo, łowiecki) wnyk z drutu lub sznura używany do łapania zwierzyny snare

siebie ˈɕɛbʲjɛ pronoun
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi biernikiem i dopełniaczem himself myself oneself yourself

sieczka n
(rolnictwo, rolniczy) pocięta drobno słoma na paszę; chaff

siedem grzechów głównych n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) lista ciężkich grzechów Kościoła katolickiego; seven deadly sins

siedemnastościan n
(geometria) wielościan o siedemnastu ścianach heptadecahedron heptakaidecahedron

siedlisko n
(ekologia, ekologiczny) całokształt warunków przyrodniczych stanowiących miejsce życia określonych organizmów habitat
miejsce bytowania, zamieszkania settlement
miejsce pochodzenia i wylęgania zarazków hotbed

siedmiobój ɕɛdˈmʲjɔbuj n
(sport, sportowy) dyscyplina lekkoatletyczna, składająca się z siedmiu konkurencji heptathlon

siedmiogrodzki adj
związany z Siedmiogrodu, dotyczący Siedmiogrodu Transylvanian

siedmiokrotnie ˌɕɛdmʲjɔˈkrɔtʲɲɛ adv
siedem razy sevenfold

siedmiokąt ɕɛdˈmʲjɔkɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) wielokąt o siedmiu bokach; heptagon

siedmiomasztowiec ˌɕɛdmʲjɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający siedem masztów seven-masted ship

siedmiomasztowy ˌɕɛdmʲjɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
o żaglowcu: mający siedem masztów seven-masted

siedmioraki ˌɕɛdmʲjɔˈraci numeral
dotyczący siedmiu typów, rodzajów of seven way kind type sevenfold

siedmiorako ˌɕɛdmʲjɔˈrakɔ adv
(przysłówek) od przymiotnika → siedmioraki in seven way kind type

siedmiościan n
(geometria) wielościan o siedmiu ścianach heptahedron

siedzenie ɕɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(eufemistycznie) część ciała poniżej pleców seat
miejsce przeznaczone do siedzenia (1.1) seat
(rzeczownik odczasownikowy) od: siedzieć sitting

siedziba ɕɛ̇ˈʥ̑iba n
budynek, w którym znajduje się jakaś instytucja, firma, organizacja headquarters seat

siedzieć ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
spoczywać na krześle, kanapie, ławie itp. tak, by ciężar ciała spoczywał na pośladkach sit
(potocznie, potoczny) być aresztowanym, pozbawionym wolności sit

siedzieć po turecku ˈɕɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ ˌpɔ‿tuˈrɛʦ̑ku v
siedzieć ze skrzyżowanymi nogami, zazwyczaj na podłodze sit cross-legged

siedzący adj
służący do siedzenia seat
taki, który wymaga siedzenia sedentary

sieja ˈɕɛ̇ja n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Coregonus, srebrzysta, przybrzeżna ryba bałtycka żyjąca również w niektórych jeziorach; whitefish gwyniad lavaret powan schelly

siekać ˈɕɛkaʨ̑ v
(kulinaria) drobno kroić chop chop up

siekiera ɕɛ̇ˈcɛra n
ręczne narzędzie do obróbki drewna, składające się ze stalowego obucha w kształcie klina oraz osadzonego w nim drewnianego styliska axe

sielankowy adj
pełen spokoju, pogody, beztroski idyllic pastoral

siema ˈɕɛ̃ma interjection
(slangowo) forma powitania hi

siemię lniane ˈɕɛ̃mʲjɛ ˈlʲɲãnɛ n
(spożywczy) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) nasiona lnu zwyczajnego flax seed

siemka ˈɕɛ̃mka interjection
(slangowo) powitanie hiya

siena ˈsʲjɛ̃na n
(motoryzacja) samochód marki Fiat; Siena

siennik ˈɕɛ̇̃ɲːik n
płócienny materac wypchany słomą lub sianem; strawbed

sieroctwo n
bycie sierotą orphanhood

sierota ɕɛˈrɔta n
dziecko, któremu umarło przynajmniej jedno z rodziców orphan
(termin typograficzny) błąd polegający na pozostawieniu pojedynczego wiersza na dole kolumny składanego tekstu orphan

sierp ɕɛrp n
(rolnictwo, rolniczy) ręczne narzędzie rolnicze składające się z krótkiego półkoliście zakrzywionego ostrza osadzonego w drewnianym stylisku, służące do żęcia zbóż, traw itp.; sickle reaping hook
(sport, sportowy) w boksie: uderzenie zadane półkolistym ruchem ręki hook

sierpiec ˈɕɛrpʲjɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny kaczkowatych; Barrow's Goldeneye Barrow's goldeneye

sierpień ˈɕɛrpʲjɛ̇̃ɲ n
ósmy miesiąc w roku według kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego; August

sierpodudek n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Phoeniculidae; wood hoopoe

sierpówka n
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia decaocto, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych; Eurasian collared dove Eurasian collared-dove collared dove

sierść ɕɛrʲɕʨ̑ n
(zoologia, zoologiczny) owłosienie ssaków; fur

sierżant ˈɕɛrʒãnt n
stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji; w polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym; następny, wyższy stopień to starszy sierżant; Sergeant sergeant

siew n
(rolnictwo, rolniczy) umieszczanie nasion w przygotowanej ziemi i przykrywanie ich warstwą gleby sowing

siewnik ˈɕɛvʲɲik n
(rolnictwo, rolniczy) maszyna rolnicza służąca do wysiewu ziarna; seed drill seeder

sieć ɕɛ̇ʨ̑ n
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) elektroenergetyczna supply
(potocznie, potoczny) sieć (1.3) komputerowa, Internet Web network
(przenośnie, przenośnia) pułapka trap
grupa instytucji, przedsiębiorstw, sklepów itp. pełniących tę samą funkcję net chain
pajęczyna cobweb spider's web spiderweb web
połączone ze sobą urządzenia, współpracujące ze sobą; grupa osób współpracujących przy czymś network system
siatka z linek, służąca do połowu ryb lub małych zwierząt; ; net fishnet
w go: sposób łapania kamieni polegający na odcięciu im jednym ruchem wszystkich dróg ucieczki; net

sigma ˈsʲiɡma n
nazwa osiemnastej litery alfabetu greckiego, σ; sigma

sika n
(zoologia, zoologiczny) Cervus nippon, gatunek zwierzęcia kopytnego z rodzaju Cervus sika deer spotted deer

sikać ˈɕikaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) oddawać mocz pee urinate piss

sikh sʲikx n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sikhizmu Sikh

sikhizm ˈsʲikçism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religia powstała w XV wieku w Indiach; Sikhism

sikora ɕiˈkɔra n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki ptak z rodziny sikorowatych; tit

sikora bogatka ɕiˈkɔra bɔˈɡatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Parus major, niewielki ptak z rodziny sikorowatych o barwnym upierzeniu; great tit

sikora modra ɕiˈkɔra ˈmɔdra n
(ornitologia, ornitologiczny) (Cyanistes caeruleu, Parus caeruleus) niewielki ptak z rodziny sikor, zamieszkujący część Europy, Azję Mniejszą, Iran i północną Afrykę; w Polsce pod ścisłą ochroną gatunkową; Blue Tit

sikora północna ɕiˈkɔra puwˈnɔʦ̑na n
(ornitologia, ornitologiczny) Parus cinctus, mała sikora, występująca na północy Skandynawii, w Laponii i Syberii; siberian tit

sikora sosnówka ɕiˈkɔra sɔsˈnufka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Parus ater) ptak z rodziny sikor; coal tit

sikorka ɕiˈkɔrka n
(ornitologia, ornitologiczny) (zobacz) sikora tit

siku ˈɕiku n
(potocznie, potoczny) czynność sikania, oddawania moczu pee

sildenafil ˌɕildɛ̃ˈnafʲil n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek z grupy selektywnych inhibitorów fosfodiesterazy typu 5, stosowany w leczeniu zaburzeń erekcji oraz w pierwotnym nadciśnieniu płucnym; sildenafil

silikonowy ˌɕilʲikɔ̃ˈnɔvɨ adj
wykonany z silikonu silicone

silnia ˈɕilʲɲa n
(matematyka, matematyczny) iloczyn wszystkich dodatnich liczb naturalnych nie większych niż n oraz 1 dla liczby zero; factorial

silnie ˈɕilʲɲɛ adv
z dużą siłą, mocno strongly

silnik ˈɕilʲɲik n
(fizyka, fizyczny) urządzenie do zamiany w energię mechaniczną innego rodzaju energii; engine motor

silnik turbośmigłowy ˈɕilʲɲik ˌturbɔɕmʲiɡˈwɔvɨ n
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) rodzaj napędu statku powietrznego (samolotu, śmigłowca), wykorzystujący turbinę gazową do poruszania zewnętrznego śmigła napędowego turboprop

silny ˈɕilnɨ adj
odznaczający się siłą (w odniesieniu do istoty) strong
odznaczający się siłą (w odniesieniu do rzeczy) strong

simens n
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) jednostka przewodności elektrycznej w układzie SI, odwrotność oma; siemens

sin ˈsʲĩnus symbol
= (matematyka, matematyczny) sinus sin

singiel n
człowiek stanu wolnego, niebędący w związku bachelor single
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (zobacz) singel single

singielstwo n
(neologizm) bycie singlem lub singielką; stan singla singledom singlehood

singleton sʲĩŋɡˈlɛtɔ̃n n
(informatyka, informatyczny) klasa posiadająca tylko jeden egzemplarz obiektu singleton
(termin karciany) pojedyncza karta w kolorze, singel singleton

singulare tantum n
(gramatyka) rzeczownik występujący jedynie w liczbie pojedynczej; singulare tantum

siniak ˈɕĩɲak n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) miejscowy wylew krwi do skóry powstały wskutek urazu bruise ecchomosis
(potocznie, potoczny) (mikologia, mikologiczny) piaskowiec modrzak, Boletus cyanescens (Bull.) Quél, żółtawoszary, mięsisty grzyb jadalny siniejący po uszkodzeniu bluing bolete cornflower bolete

sinobrody ˌɕĩnɔˈbrɔdɨ adj
taki, który ma siny zarost na brodzie bluebeard

sinologia ˌsʲĩnɔˈlɔɟja n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) nauka o Chinach; sinology

sinus ˈsʲĩnus n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca stosunek długości przyprostokątnej leżącej naprzeciw danego kąta do długości przeciwprostokątnej; sine

sinusoida ˌsʲĩnuˈsɔjda n
(matematyka, matematyczny) wykres funkcji sinus sinusoid

sinusoidalny adj
mający kształt sinusoidy (kosinusoidy) sinusoidal

sio ɕɔ interjection
(potocznie, potoczny) wykrzyknik o znaczeniu „oddalcie się!”, używany zwłaszcza wobec ptaków, także innych zwierząt, czasem wobec dzieci shoo

siodło ˈɕɔdwɔ n
(jeździectwo, jeździecki) część rzędu końskiego będąca siedzeniem przeznaczonym dla jeźdźca; saddle

siorbać v
(potocznie, potoczny) pijąc coś lub jedząc półpłynną potrawę, wydawać odgłos podobny do mlaśnięcia slurp

siostra ˈɕɔstra n
potomek płci żeńskiej (w stosunku do rodzeństwa); córka tych samych rodziców; córka tego samego ojca; córka tej samej matki sister
zakonnica sister
pielęgniarka sister

siostrzenica ˌɕɔsṭʃɛ̃ˈɲiʦ̑a n
córka siostry niece

siostrzeniec ɕɔˈsṭʃɛ̃ɲɛʦ̑ n
syn siostry nephew

sipaj n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz indyjski w armii brytyjskiej w Indiach; Sepoy

sirocco sʲiˈrɔkɔ n
suchy i gorący wiatr wiejący w basenie Morza Śródziemnego; sirocco

sitatunga n
(zoologia, zoologiczny) Tragelaphus spekii, gatunek średniej wielkości antylopy; marshbuck sitatunga

sitcom n
serial komediowy, w którym dominuje tzw. humor sytuacyjny, z podkładanym śmiechem niewidocznej publiczności; sitcom

sitko ˈɕitkɔ n
małe sito, używane w kuchni dredger rose strainer

sito ˈɕitɔ n
narzędzie do przesiewania, zwłaszcza gdy duże lub w ogólnym znaczeniu; sieve

siusiak ˈɕüɕak n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) (infantylnie) członek męski willy

siusiu ˈɕüɕu n
(infantylnie) sikanie sissy

siwy ˈɕivɨ adj
o włosach: mający naturalny białoszary kolor, najczęściej ze starości grey

się ɕɛ pronoun
…używany dla oznaczenia zbiorowości wykonującej czynność one you they
…używany jako forma bezosobowa it
…używany w stronie zwrotnej – konstrukcji, w której wykonawca lub wykonawcy czynności jednocześnie doznają jej skutków -self herself

sięgać ˈɕɛ̃ŋɡaʨ̑ v
mieć określony zasięg reach
starać się uzyskać coś, osiągnąć coś reach
o twórcy, pisarzu: zapożyczać refer
próbować dostać się do czegoś, wyciągać rękę, żeby dotknąć czegoś strive

siła ˈɕiwa n
(fizyka, fizyczny) wektorowa miara odziaływań fizycznych między ciałami; force
energia, zdolność do wysiłku power strength
zdolność oddziaływania, wywierania wpływu strength force

siła robocza n
(ekonomia, ekonomiczny) ogół pracowników, robotników, którzy są lub mogą zostać zatrudnieni manpower workforce labor force labour force

siła wyższa ˈɕiwa ˈvɨʃːa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zdarzenie, którego nie można przewidzieć lub w żaden sposób mu zapobiec. force majeure act of God

siłownia ɕiˈwɔvʲɲa n
(sport, sportowy) sala gimnastyczna z przyrządami do ćwiczenia mięśni gym
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pomieszczenie na statku, w którym znajdują się maszyny wytwarzające energię mechaniczną engine room

siły n
zorganizowana grupa ludzi walczących przeciwko czemuś forces

sjena ˈsʲjɛ̃na n
(sztuka) rodzaj farby malarskiej, umbra w żółtym odcieniu sienna

skakanka skaˈkãnka n
rodzaj zabawki dziecięcej w postaci linki z rączkami, przez którą dzieci przeskakują dla zabawy; jump rope

skakać ˈskakaʨ̑ v
przemieszczać się za pomocą odbić od podłoża, przy czym po odbiciu nogi nie mają kontaktu z podłożem (w przeciwieństwie do chodzenia, gdzie zawsze np. u ludzi jedna, a u konia dwie nogi spoczywają np. na ziemi) jump
zmieniać się w sposób nieciągły jump

skala ˈskala n
(matematyka, matematyczny) metoda przekształcenia liczby na współrzędną wykresu scale
(metrologia, metrologiczny) (statystyka, statystyczny) system symboli (zwykle liczb) kodujących wyniki pomiaru; scale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szereg dźwięków ułożonych według pewnego schematu interwałowego w porządku wznoszącym lub opadającym; scale
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zakres dźwięków obejmowanych przez instrument muzyczny lub głos; scale
(technologia, technika, techniczny) ułamek określający stosunek odległości na mapie lub długości na projekcie, rysunku, modelu w stosunku do odległości rzeczywistych; scale
zbiór możliwych ocen w szkole lub w określonym teście (np. psychologicznym lub medycznym) scale

skalar ˈskalar n
(potocznie, potoczny) słodkowodna ryba południowoamerykańska z rodzaju Pterophyllum, z rodziny pielęgnicowatych, hodowana również w akwariach; angelfish
(fizyka, fizyczny) każda wielkość fizyczna wyrażona przez pojedynczą liczbę i mająca wymiar fizyczny; scalar
(matematyka, matematyczny) w algebrze liniowej to element ustalonego ciała, nad którym zbudowany jest dowolny moduł; scalar

skaleń ˈskalɛ̃ɲ n
minerał skałotwórczy, glinokrzemian potasu, sodu albo wapnia; feldspar

skaling ˈskalʲĩŋk n
zabieg usunięcia kamienia nazębnego; scaling

skalniak n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) torbacz z rodziny kangurowatych; rock-wallaby

skalny ˈskalnɨ adj
(biologia, biologiczny) żyjący wśród skał rock dove saxicoline
właściwy terenom pokrytym skałami rocky
zrobiony ze skały made of rock rupestrian

skalp skalp n
skrawek skóry głowy z włosami zdjęty z głowy pokonanego wroga; scalp

skalpel ˈskalpɛl n
(medycyna, medyczny) mały, bardzo ostry nóż używany w chirurgii; scalpel

skamieniałość ˌskãmʲjɛ̇̃ˈɲawɔɕʨ̑ n
(geologia, geologiczny) zachowane w skale szczątki organizmu zwierzęcego lub roślinnego albo też utrwalony w skale ślad jego działalności życiowej; fossil

skamienieć skãˈmʲjɛ̇̃ɲɛ̇ʨ̑ v
znieruchomieć freeze

skand skãnt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sc i liczbie atomowej 21; scandium

skandal ˈskãndal n
zdarzenie budzące oburzenie i kontrowersje scandal
oburzenie i zgorszenie wywołane skandalem (1.1) scandal

skandalicznie adv
w sposób skandaliczny outrageously scandalously shockingly

skandaliczny ˌskãndaˈlʲiʧ̑nɨ adj
stanowiący skandal, mający cechy skandalu scandalous

skandynawski ˌskãndɨ̃ˈnafsʲci adj
związany ze Skandynawią, dotyczący Skandynawii Scandinavian

skaner ˈskãnɛr n
(informatyka, informatyczny) urządzenie pozwalające na zmianę do postaci cyfrowej zdjęć, tekstów, obrazów i innych grafik przedstawionych na papierze; scanner

skaningowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ adj
(technologia, technika, techniczny) taki, którego zasada działania polega na przemiataniu przestrzeni i czytaniu wartości punkt po punkcie scanning

skaningowy mikroskop tunelowy ˌskãɲĩŋˈɡɔvɨ mʲiˈkrɔskɔp ˌtũnɛˈlɔvɨ n
(fizyka, fizyczny) rodzaj mikroskopu ze skanującą sondą; scanning tunneling microscope

skanować skãˈnɔvaʨ̑ v
(technologia, technika, techniczny) czytać wartości punkt po punkcie scan
wprowadzać do komputera dane za pomocą skanera scan

skapolit skaˈpɔlʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; scapolite

skarb skarp n
zbiór bardzo wartościowych rzeczy treasure
coś niezwykle wartościowego, drogocennego treasure

skarbiec ˈskarbʲjɛʦ̑ n
odpowiednio zabezpieczony magazyn na drogocenne rzeczy; treasury

skarbonka n
skrzynka na datki, np. kościelne offertory box
specjalny pojemnik z wąskim otworem, przeznaczony do zbierania drobnych pieniędzy, zwłaszcza przez dzieci; money box piggy bank penny bank

skarbowy skarˈbɔvɨ adj
związany ze Skarbem Państwa, zwłaszcza podatkami fiscal

skarga ˈskarɡa n
wypowiedź, w której ktoś uskarża się na coś complaint

skarpa n
(architektura, architektoniczny) murowana stroma podpora na zewnątrz budowli, wysoka przypora; buttress
(wojskowość, wojskowy) usypana wysoka zapora przeciwczołgowa; scarp
spadzisty stok, stroma ściana wału lub nasypu; scarp

skarpeta skarˈpɛta n
okrycie (ubiór) stopy sock

skaryfikacja n
(antropologia, antropologiczny) (etnografia, etnograficzny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuka zdobienia ciała polegająca na nacinaniu, zadrapywaniu lub wypalaniu skóry tak, by w danym miejscu utworzyła się tkanka bliznowata; scarification

skarżypyta ˌskarʒɨˈpɨta n
(potocznie, potoczny) ktoś (zwykle dziecko), kto skarży na kogoś sneak

skarżyć v
występować ze skargą sue
powiadamiać kogo o czyimś niewłaściwym postępowaniu tell on
wyrażać słownie swoje skargi complain grumble

skatol ˈskatɔl n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, metylowa pochodna indolu; skatole

skaut skawt n
członek młodzieżowej organizacji skautowej lub harcerskiej scout

skauting n
(książkowy) system wychowania młodzieży oraz ruch młodzieżowy, zapoczątkowany w latach 1907–1908 przez Roberta Baden-Powella w Wielkiej Brytanii, ujęty w formę organizacji i rozpowszechniony w wielu krajach scouting

skazaniec n
człowiek skazany na śmierć czy inną ciężką karę convict

skazywać skaˈzɨvaʨ̑ v
sprawiać, że kogoś doświadczy zły los condemn
wydawać wyrok skazujący sentence

skała ˈskawa n
zbudowana (w widoczny sposób) z litej skały (1.1) forma krajobrazu, zwłaszcza góra, urwisko, znacznej wielkości kamień lub blok rock
zespół minerałów lub wiele ziaren tego samego minerału; rock

skałka ˈskawka n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) krzemień w dawnej broni palnej używany do krzesania ognia flint flintrock
(zdrobniale) skała rock

skałoczep skaˈwɔʧ̑ɛp n
(zoologia, zoologiczny) mięczak żyjący na skałach limpet

skecz n
krótka, zabawna scenka stanowiąca zamkniętą całość sketch

skejt skɛjt n
(slangowo) osoba uprawiająca sporty ekstremalne, zwykle członek subkultury osób jeżdżących na deskorolkach, rolkach, hulajnogach lub rowerach BMX, w zimie na snowboardzie, rzadziej B-boy tańczący breakdance roller skate skateboarder

skeleton skɛˈlɛtɔ̃n n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu skeleton
(sport, sportowy) jednoosobowe sanki sportowe, na których zawodnik leży na brzuchu; skeleton

skiba ˈsʲciba n
grubo ukrojona kromka chleba slice
wąski pas gleby podcięty przez pług, odwrócony i odłożony na bok w czasie orki ridge

skierowanie ˌsʲcɛrɔˈvãɲɛ n
rodzaj pisemnego polecenia przyjęcia kogoś przez określoną placówkę committal referral

skierować sʲcɛˈrɔvaʨ̑ v
nadać czemuś określony kierunek; wysłać coś w jakimś kierunku, w określoną stronę direct draw send
udać się dokądś make one's way

skimmer n
(informatyka, informatyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej skimmer
osoba dokonująca nielegalnego skopiowania paska magnetycznego karty płatniczej skimmer

skinhead n
kontrkultura młodzieżowa powstała pod koniec lat 60., charakteryzująca się wygolonymi lub krótko ostrzyżonymi fryzurami jej członków; skinhead
męski członek kontrkultury skinhead (1.1) skinhead skin

skipass n
(sport, sportowy) (turystyka, turystyczny) karnet narciarski umożliwiający korzystanie z kilku wyciągów w obrębie kompleksu narciarskiego, czasem także z dodatkowych usług lift pass lift ticket

sklep sklɛp n
pomieszczenie z wejściem od ulicy, gdzie sprzedaje się towary shop store

sklep monopolowy ˈsklɛp ˌmɔ̃nɔpɔˈlɔvɨ n
sklep, w którym głównie sprzedawany jest głównie alkohol bottle shop liquor store off-licence package store

sklep rybny ˈsklɛp ˈrɨbnɨ n
sklep, w którym sprzedaje się ryby i owoce morza fishmonger's

sklepienie sklɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) łukowata konstrukcja architektoniczna, zamykająca od góry wewnętrzną przestrzeń budowli; vault arch

sklero- ˈsklɛrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczający twardość lub suchość dotyczącą tego, o czym mówi drugi człon wyrazu sclero-

sknera n
ktoś skąpy, chciwiec miser niggard piker skinflint

sknerowaty adj
skłonny do sknerstwa stingy illiberal tight-fisted

sknerstwo n
(potocznie, potoczny) niechęć do rozstawania się z pieniędzmi, nadmierna oszczędność cheeseparing stinginess

skobel ˈskɔbɛl n
zgięty pręt tworzący uszko, wbijany w drzwi, wieko skrzyni, w futrynę, w celu zawieszenia kłódki hasp

skoczek ˈskɔʧ̑ɛk n
(sport, sportowy) ktoś specjalizujący się w wykonywaniu skoków jumper
(szachy, pojęcie szachowe) figura, zwykle w kształcie konia, poruszająca się o 2 pola w linii prostej i 1 pole w bok w jednym ruchu; knight

skocznia n
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków; ski jump

skocznia narciarska n
(sport, sportowy) w narciarstwie obiekt do oddawania skoków; ski jumping hill

skojarzenie ˌskɔjaˈʒɛ̃ɲɛ n
połączenie ze sobą wrażeń, wyobrażeń i innych zjawisk psychicznych w taki sposób, że pojawienie się w świadomości jednych z nich powoduje uświadomienie sobie innych association connotation

skok skɔk n
chwilowe oderwanie się od ziemi poprzez podskoczenie do góry jump skip
czynność skakania, wyskakiwania, wskakiwania itp. jump skip

skok o tyczce ˈskɔk ɔ‿ˈtɨʧ̑ʦ̑ɛ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik oddaje skok nad poprzeczką przy pomocy tyczki; pole vault

skok wzwyż ˈskɔɡ ˈvzvɨʃ n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi pokonać ustawioną na pewnej wysokości poprzeczkę; high jump

skolioza skɔˈlʲjɔza n
(medycyna, medyczny) widoczne wygięcie kręgosłupa w lewo lub prawo od linii środkowej ciała; scoliosis

skomplikowany ˌskɔ̃mplʲikɔˈvãnɨ adj
składający się z wielu elementów complicated

skonanie n
zakończenie życia przez człowieka decease

skop skɔp n
(zootechnika, zootechniczny) wykastrowany baran wether

skopek n
(zootechnika, zootechniczny) wytrzebione jagnię wether

skopijczyk skɔˈpʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Skopja Skopjan

skopijski skɔˈpʲijsʲci adj
odnoszący się do miasta Skopje Skopjan

skoro ˈskɔrɔ conjunction
(przestarzałe, przestarzały) spójnik służący do rozpoczęcia zdania podrzędnego oznaczającego przyczynę, warunek czegoś when
spójnik wprowadzający zdanie podrzędne, komunikujący, iż treść zdania podrzędnego stanowi przesłankę dla zdania nadrzędnego if since

skorpion ˈskɔrpʲjɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) pokryty pancerzem pajęczak z kolcem jadowym na ostatnim segmencie odwłoku; scorpion

skorupa skɔˈrupa n
(zoologia, zoologiczny) twarda osłona pokrywająca ciało niektórych zwierząt, zbudowana z chityny, rogu, kości itp. carapace shell hull
kawałek rozbitego naczynia ceramicznego break glass
twarda powłoka, pokrywająca coś z wierzchu shell crust

skorupa ziemska skɔˈrupa ˈʑɛ̃mska n
zewnętrzna powłoka kuli ziemskiej, część litosfery; Earth's crust

skorupiak skɔˈrupʲjak n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podtypu stawonogów, prowadzących w większości wodny tryb życia, posiadających dwugałęziste odnóża (z wyjątkiem pierwszej pary czułków), charakterystyczną budowę stadiów larwalnych i genotyp crustacean

skory ˈskɔrɨ adj
(książkowy) chętny apt prone quick to
(książkowy) skłaniający się (ku czemuś), skłonny (do czegoś) apt prone quick to

skotnik n
(dawniej, dawny) (rolnictwo, rolniczy) wypasacz bydła cowboy

skotopaska n
(dawniej, dawny) pasterka shepherdess
(przestarzałe, przestarzały) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) staropolska nazwa sielanki idyll bucolic eclogue

skowronek skɔvˈrɔ̃nɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alaudidae, rodzina małych ptaków o perlistym, wysokim śpiewie; skylark lark

skowyczeć v
o ludziach: jęczeć, skarżyć się żałośnie whine
o psie lub innym ssaku psowatym: wydawać urywane, żałosne dźwięki whine

skołowany ˌskɔwɔˈvãnɨ adj
(potocznie, potoczny) odczuwający zamęt, pozbawiony właściwego rozeznania w danej sytuacji; zdezorientowany dizzy

skończony skɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
(matematyka, matematyczny) nieosiągający plus/minus nieskończoności finite
(matematyka, matematyczny) o liczbie elementów wyrażonej liczbą naturalną; finite
całkowity, pełny, kompletny absolute downright
niespodziewający się niczego dobrego, niemogący liczyć na sukces; przegrany finished

skośnooki ˌskɔɕnɔˈːci adj
mający skośne oczy, niekoniecznie w typie azjatyckim slanty-eyed

skraj skraj n
(przenośnie, przenośnia) granica verge brink
brzeg jakiejś płaszczyzny, jakiegoś obszaru edge

skrajna prawica ˈskrajna praˈvʲiʦ̑a n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) termin określający osoby, ugrupowania głoszące idee prawicowe charakteryzujące się skrajnym programem lub radykalnymi metodami działania; extreme right far-right

skrajnie adv
w sposób skrajny, wielce, bardzo extremely

skrajny ˈskrajnɨ adj
będący radykalnym, występującym w ostrej, ostatecznej postaci extreme

skraplanie skraˈplãɲɛ n
(fizyka, fizyczny) zmiana stanu skupienia z gazowego na ciekły condensation

skreczować skrɛˈʧ̑ɔvaʨ̑ v
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) obracać płytą winylową w celu uzyskania efektów dźwiękowych scratch
(sport, sportowy) w tenisie ziemnym: poddać mecz bez walki retire

skrobia n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) główny węglowodan w diecie człowieka, polisacharyd roślinny pełniący w roślinach rolę magazynu energii; starch amylum

skrobiowy adj
związany z skrobią, dotyczący skrobii; zawierający skrobię farinaceous starchy

skrolować v
(neologizm) przewijać zawartość ekranu na urządzeniu elektronicznym scroll

skromnie ˈskrɔ̃mʲɲɛ adv
w sposób skromny modestly

skromność ˈskrɔ̃mnɔɕʨ̑ n
cecha kogoś, kto nie wywyższa się i nie dba o rozgłos i uznanie innych modesty coyness

skromny ˈskrɔ̃mnɨ adj
niemający potrzeby wyróżniania się modest decent
niewielki modest slender
w prostym stylu, pozbawionym ozdób chaste demure

skroń skrɔ̃ɲ n
(anatomia, anatomiczny) boczna część głowy za oczami; temple

skrucha ˈskruxa n
żal za popełnione błędy, krzywdy repentance penitence

skrupulatnie adv
w sposób bardzo dokładny i staranny conscientiously fastidiously meticulously painstakingly punctiliously scrupulously

skrupulatny adj
drobiazgowo, pedantycznie dokładny meticulous
wykonywany z drobiazgową, pedantyczną dokładnością, wyjątkowo dokładnie meticulous

skrupuł n
wątpliwość natury moralnej dotycząca własnego postępowania, wstrzymująca od popełnienia czynu nieetycznego qualm

skrwawić ˈskr̥favʲiʨ̑ v
zbroczyć, splamić krwią bloodstain

skryba ˈskrɨba n
(dawniej, dawny) ten, który przepisywał księgi lub dokumenty scribe

skrycie ˈskrɨʨ̑ɛ adv
w tajemnicy przed kimś, ukradkiem confidentially covertly secretly

skrytka pocztowa ˈskrɨtka pɔʧ̑ˈtɔva n
skrzynka na listy zainstalowana na poczcie; P.O. Box PO Box PO box post-office box postal box

skryty adj
niechętnie ujawniający własne przeżycia secretive
utrzymywany w tajemnicy secret

skrywać v
czynić niewidocznym conceal
trzymać w niewidocznym miejscu hide
utrzymywać w tajemnicy keep secret
znajdować bezpieczne miejsce hide oneself

skrzat n
(folklor) (literacko) bajkowy ludek gnome imp

skrzek n
(zoologia, zoologiczny) skupisko płazich jaj; spawn

skrzele ˈskʃɛlɛ n
(anatomia, anatomiczny) (ichtiologia, ichtiologiczny) narząd wymiany gazowej występujący u wielu zwierząt wodnych, umożliwiający pobieranie do organizmu tlenu rozpuszczonego w wodzie; gill

skrzydełko n
(spożywczy) skrzydło drobiowe jako produkt spożywczy wing
(zdrobniale) od: skrzydło winglet
małe skrzydło winglet

skrzydlaty skʃɨˈdlatɨ adj
mający skrzydła winged wingy

skrzydło ˈskʃɨdwɔ n
górna kończyna lub specjalny narząd u zwierząt, który umożliwia im latanie; wing
część samolotu tworząca siłę nośną; wing
(wojskowość, wojskowy) boczna część jednostki wojskowej znajdującej się w szyku; wing
część stronnictwa politycznego lub partii o nieco innych poglądach wing
(wojskowość, wojskowy) lotnicza jednostka wojskowa złożona z kilku dywizjonów; wing
boczna część budynku, wydzielona z głównej części; wing

skrzydłoszpon n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Anhimidae; screamer

skrzydłówka skʃɨdˈwufka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) rodzaj instrumentu dętego; flugelhorn

skrzynia ˈskʃɨ̃ɲa n
drewniany lub metalowy pojemnik o kształcie prostopadłościanu z płaskim bądź wypukłym wiekiem; box chest

skrzynia biegów ˈskʃɨ̃ɲa ˈbʲjɛɡuf n
(motoryzacja) (mechanika) mechanizm służący do przekazywania mocy wytwarzanej przez silnik i dającej napęd maszynie roboczej lub pojazdowi; gearbox

skrzynka ˈskʃɨ̃nka n
(informatyka, informatyczny) wirtualne konto na korespondencję elektroniczną; mailbox
mała skrzynia box
metalowy, pocztowy pojemnik na korespondencję mailbox post box

skrzynka pocztowa n
pocztowy pojemnik w publicznym miejscu, przeznaczony do wrzucania korespondencji do wysłania; mailbox collection box drop box post box

skrzyp skʃɨp n
Equisetum L., roślina z monotypowej rodziny skrzypowatych; horsetail

skrzyp polny ˈskʃɨp ˈːɔlnɨ n
(botanika, botaniczny) Equisetum arvense, roślina wieloletnia należąca do rodziny skrzypowatych występująca głównie w Europie i mająca zastosowanie lecznicze; common horsetail field horsetail

skrzypaczka skʃɨˈpaʧ̑ka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kobieta, która gra na skrzypcach violinist

skrzypce ˈskʃɨpʦ̑ɛ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) czterostrunowy instrument muzyczny z grupy smyczkowych; violin fiddle

skrzypek ˈskʃɨpɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) osoba grająca na skrzypcach violinist fiddler

skrzypieć v
wydawać swoisty dźwięk, jaki powstaje przy tarciu niegładkich i suchych powierzchni squeak creak crunch

skrzyżowanie ˌskʃɨʒɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: skrzyżować crossing
miejsce połączenia dwóch dróg; intersection crossroads junction crossing
produkt skrzyżowania (1.1) dwóch rzeczy mixture

skrzętność n
cecha osoby, która dokładnie wypełnia swoje obowiązki assiduity thrift

skrócić v
(matematyka, matematyczny) podzielić wartość licznika i mianownika o tę samą liczbę całkowitą, upraszczając ułamek reduce
ograniczyć czas trwania compress condense
uczynić krótkim, zwięzłym abbreviate abridge compress condense edit
zmniejszyć długość turn up

skrót skrut n
(informatyka, informatyczny) plik z ikoną, będący odnośnikiem do innego pliku; shortcut
(językoznawstwo, językoznawczy) w piśmie oznacza skrócony zapis nazwy jednowyrazowej lub wielowyrazowej, zbudowany z jednej lub kilku liter; abbreviation

skrót myślowy ˈskrut mɨɕˈlɔvɨ idiom
(książkowy) uproszczenie wypowiedzi poprzez przedstawienie jej w postaci niekompletnej lub zastąpienie jej innym, krótszym określeniem, czasem prowadzące do nieporozumień mental leap

skrótowiec skruˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(językoznawstwo, językoznawczy) słowo utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej słów; acronym abbreviation initialism

skręcać ˈskrɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
zmieniać kierunek poruszania się turn

skręt skrɛ̃nt n
(slangowo) skręt (1.1) zawierający marihuanę roach

skunks skũŋks n
(zoologia, zoologiczny) pręgowany, czarno-biały ssak drapieżny, który w przypadku zagrożenia tryska cuchnącą cieczą; skunk

skupiony skuˈpʲjɔ̃nɨ adj
pełen skupienia, wewnętrznej zadumy rapt
ścieśniony, zwarty condensed

skupić v
skoncentrować coś concentrate
zebrać coś w jednym miejscu, blisko siebie agglomerate gather
skoncentrować się, myśleć intensywnie focus
zebrać się, znaleźć się w jednym miejscu assemble cluster cluster together converge gather

skurczybyk skurˈʧ̑ɨbɨk n
gałgan, łotr, nicpoń scamp

skurwiel ˈskurvʲjɛl n
(wulgarnie, wulgaryzm) (pogardliwie) (obraźliwie) o mężczyźnie son of a bitch creep fuckhead

skurwysyn skurˈvɨsɨ̃n n
(wulgarnie, wulgaryzm) obraźliwie do mężczyzny lub o mężczyźnie son of a bitch S.O.B. sonofabitch

skutecznie skuˈtɛʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób skuteczny, dający pożądany efekt efficiently

skuteczność skuˈtɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest skuteczne; cecha tych, którzy są skuteczni efficiency efficacy effectivity

skuteczny skuˈtɛʧ̑nɨ adj
taki, który charakteryzuje się skutecznością, daje pożądane rezultaty, wyniki; taki, który wywołuje pożądany efekt effective efficacious effectual efficient resultful

skutek ˈskutɛk n
wynik jakiegoś działania, efekt; rezultat, konsekwencja effect result

skuter ˈskutɛr n
jednoślad o małych kołach, nisko zawieszonym silniku (najczęściej pod siedzeniem) i obudowanym podwoziu; scooter

skutkiem ˈskutʲcɛ̃m preposition
w wyniku, konsekwencji czegoś, z jakiegoś powodu as a consequence of as a result of on account of owing to

skuwka ˈskufka n
blaszka zawinięta w tuleję, która coś wzmacnia, łączy jakieś części lub zabezpiecza ferrule

skyr n
(spożywczy) islandzki, tradycyjny produkt mleczny, rodzaj kwaszonego mleka; skyr

skóra ˈskura n
(anatomia, anatomiczny) zewnętrzna powłoka ciała kręgowców; skin
surowiec otrzymywany z wyprawionej skóry (1.1) niektórych zwierząt; leather hide
zewnętrzna powłoka owocu, chleba itp. crust rind

skórny ˈskurnɨ adj
dotyczący skóry cutaneous dermal

skórowaczka n
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) maszyna do zdejmowania skór zwierzęcych skinning machine

skórowarka n
(potocznie, potoczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do usuwania izolacji z kabli skinning machine

skórzany skuˈʒãnɨ adj
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany ze skóry, obity skórą leather

skąd skɔ̃nt pronoun
…służący do rozpoczynania zdań podrzędnych określających kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch from where
…służący do zadawania pytań o kierunek lub miejsce, w którym zaczął się ruch where from

skądinąd particle
…używana w wyrażeniu wtrąconym, nawiązującym do wcześniejszej wypowiedzi i uzupełniającym je nową, zwykle mniej istotną informacją besides by the way

skądinąd pronoun
z innego miejsca lub źródła niż to, o którym była mowa, i to, które mówiący lub słuchacz miał na myśli from somewhere else

skądś pronoun
z jakiegoś (nieokreślonego lub nieznanego) miejsca from somewhere

skąpiec ˈskɔ̃mpʲjɛʦ̑ n
osoba niechętnie wydająca swoje pieniądze scrooge

skąpy ˈskɔ̃mpɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) niechętnie oddający swoje dobra, pieniądze miserly mean parsimonious
(potocznie, potoczny) bardzo mały, o małej objętości scanty

skład skwat n
(sport, sportowy) zbiór wszystkich zawodników jednej drużyny podczas meczu line-up

składany adj
dający się składać collapsible foldable foldaway folding telescopic
złożony w fałdy folded
złożony z części fold-up foldup

składać ˈskwadaʨ̑ v
budować coś z elementów, łączyć w jedną całość dwie lub więcej części assemble
gromadzić coś, zbierać collect
zginać, załamywać coś, robiąc to mniejszym fold
mieć coś za swoje części consist

składnia ˈskwadʲɲa n
(językoznawstwo, językoznawczy) funkcja wyrazu w zdaniu syntax

składnica harcerska skwadʲˈɲiʦ̑a xarˈʦ̑ɛrska n
(harcerski) sklep z umundurowaniem i akcesoriami harcerskimi scout shop

składnik ˈskwadʲɲik n
(matematyka, matematyczny) jeden z obiektów dodawanych dający sumę addend
część składowa czegoś ingredient

skłaniać v
wpływać na czyjąś decyzję cause dispose get impel induce make
przybierać ukierunkowanie, tendencję, nabierać przekonania incline

skłonność ˈskwɔ̃nːɔɕʨ̑ n
potencjalna, niekiedy ujawniająca się cecha disposition inclination
upodobanie do czegoś bias leaning penchant

skłonny ˈskwɔ̃nːɨ adj
taki, który ma uległość wobec czegoś lub jest podatny na coś, ma predyspozycję do czegoś prone susceptible
taki, który zgadza się z czymś, ma chęć na coś disposed inclined willing

slajd slajt n
(fotografia) diapozytyw, małoobrazkowe przezrocze oprawione w tekturową lub plastikową ramkę, służące do rzutowania obrazu na ekran za pomocą rzutnika; slide

slalom ˈslalɔ̃m n
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na pokonywaniu (najczęściej na nartach) krętej trasy wyznaczonej bramkami slalom

slalomista ˌslalɔ̃ˈmʲista n
(sport, sportowy) zawodnik startujący w slalomie slalom racer

slam slãm n
występ artystyczny będący połączeniem poezji i performance'u i wykluczający użycie jakichkolwiek instrumentów poetry slam

slang slãŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) gwara miejska, język jakiejś konkretnej grupy społecznej, np. slang podwórkowy slang
(językoznawstwo, językoznawczy) język konkretnej grupy środowiskowej, np. slang naukowy, techniczny slang

slawistyka slaˈvʲistɨka n
dziedzina nauki badająca i opisująca narody słowiańskie, ich kulturę, języki i historię Slavic studies slavistics

slawizacja ˌslavʲiˈzaʦ̑ʲja n
poddawanie czegoś wpływom słowiańskim, proces przyswajania lub narzucania kultury słowiańskiej Slavization

slawizm ˈslavʲism̥ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona do jakiegoś języka z któregoś języka słowiańskiego; Slavism

slip slʲip n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) pochylnia na nabrzeżu do wyciągania lub wodowania mniejszych jednostek pływających; slipway

slipy ˈslʲipɨ n
męskie, obcisłe majtki; briefs

slogan ˈslɔɡãn n
oklepany zwrot slogan

slums n
(urbanistyka, urbanistyczny) dzielnica nędzy w wielkim mieście; shantytown slum shanty town

slup slup n
żaglowiec mający jeden maszt, oraz dwa żagle - grot i fok; sloop

smacznego smaʧ̑ˈnɛɡɔ
zwyczajowe życzenie przyjemności z posilania się enjoy your meal

smaczny ˈsmaʧ̑nɨ adj
mający dobry smak; dobrze smakujący tasty

smagły ˈsmaɡwɨ adj
o oliwkowej cerze, ciemnej karnacji swarthy

smak smak n
zmysł, którego narządy znajdują się w jamie ustnej, odpowiedzialny za sposób reagowania na przyjmowany pokarm; taste flavour
właściwość pokarmu rozpoznawana przez smak (1.1) taste flavour
(przenośnie, przenośnia) gust, poczucie estetyki, piękna; taste flavour

smakosz n
ktoś lubiący wykwintne dania gourmet

smakować smaˈkɔvaʨ̑ v
próbować czegoś w celu określenia smaku taste

smakołyk n
coś smacznego titbit tidbit

smalec ˈsmalɛʦ̑ n
(spożywczy) (kulinaria) białawy tłuszcz zwierzęcy o półstałej konsystencji, uzyskiwany z sadła lub słoniny, używany do smażenia lub jako dodatek do pieczywa; lard

small business n
niewielka działalność gospodarcza small business

smar smar n
(technologia, technika, techniczny) substancja zmniejszająca tarcie między powierzchniami przedmiotów grease lubricant

smarkacz ˈsmarkaʧ̑ n
(obraźliwie) osoba, która zachowuje się niedojrzale, dziecinnie stripling

smarowanie ˌsmarɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: smarować lubrication

smarować smaˈrɔvaʨ̑ v
(kulinaria) (cukiernictwo) pokrywać coś substancją płynną lub półpłynną apply butter spread paste
(mechanika) dostarczać do ruchomych części smar grease lubricate oil
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny)dawać łapówkę oil grease palm
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) gryzmolić, pisać scribble

smarowidło ˌsmarɔˈvʲidwɔ n
(potocznie, potoczny) substancja do smarowania lub wcierania lubricant spread

smartfon ˈsmartfɔ̃n n
(telekomunikacja) (informatyka, informatyczny) urządzenie integrujące w sobie funkcje telefonu komórkowego i palmtopu; smartphone

smartwatch n
(elektronika, elektroniczny) urządzenie łączące funkcje zegarka elektronicznego i niektóre funkcje smartfonu; smartwatch

smażony adj
(kulinaria) przygotowany do spożycia na gorącym tłuszczu fried

smażyć ˈsmaʒɨʨ̑ v
(kulinaria) poddawać produkt żywnościowy działaniu wysokiej temperatury przez utrzymywanie go w roztopionym tłuszczu lub syropie w celu uczynienia go nadającym się do spożycia fry
być poddawanym działaniu wysokiej temperatury fry

smerf smɛrf n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) fikcyjne małe, niebieskie stworzenie; smurf
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (żartobliwie) policjant smurf

smoczek ˈsmɔʧ̑ɛk n
miękka zabawka dla małych dzieci przeznaczona do ssania; pacifier binky dummy soother
nasadka na butelkę, dzięki której małe dzieci mogą z niej ssać; nipple teat

smog n
(ekologia, ekologiczny) zanieczyszczenie powietrza zalegające nad terenami miejskimi; smog

smok smɔk n
(mitologia, mitologiczny) baśniowe groźne zwierzę, rodzaj olbrzymiego, latającego gada; dragon

smoking n
męski strój wieczorowy bardziej elegancki od garnituru, mniej oficjalny niż frak; dinner jacket dinner suit tuxedo

smolny ˈsmɔlnɨ adj
nasiąknięty smołą, zawierający smołę tarry

smolt n
(ichtiologia, ichtiologiczny) młody łosoś albo młoda troć w okresie od rozpoczęcia wędrówki ku morzu do pierwszych dni pobytu w przybrzeżnych wodach morskich grilse smolt

smoothie n
(kulinaria) zmiksowany, zimny napój na bazie świeżych lub mrożonych owoców (rzadziej warzyw) z dodatkiem kostek lodu o gęstej, gładkiej konsystencji smoothie

smoła ˈsmɔwa n
mazista, zwykle czarna ciecz, produkt odgazowania węgla, łupków bitumicznych, drewna itp.; tar

smrodliwy sm̥rɔˈdlʲivɨ adj
o przykrym zapachu, woni fetid foul

smrodzić ˈsm̥rɔʥ̑iʨ̑ v
(potocznie, potoczny) wydalać przez odbyt cuchnące gazy fart
wypełniać atmosferę smrodem stink

smród sm̥rut n
przykry zapach stench foulness pong reek stink

smucić v
być powodem czyjegoś smutku sadden

smukłość n
cecha tego, co smukłe flexibility slenderness

smukły ˈsmukwɨ adj
taki, którego budowa lub sylwetka charakteryzuje się smukłością slender svelte

smutek ˈsmutɛk n
stan uczuć, gdy ktoś jest smutny sadness sorrow

smutno adv
ze smutkiem; nie powodując radości, ale przygnębienie, zadumę, żal dully piteously ruefully sadly wistfully

smutny ˈsmutnɨ adj
odczuwający smutek, pogrążony w smutku sad brokenhearted rueful

smycz smɨʧ̑ n
mały pasek zakończony karabińczykiem, uchwytem lub klipsem, używany do trzymania kluczy bądź telefonu lanyard
taśmowy, materiałowy lub skórzany pasek zakończony z jednej strony uchwytem (rączką), a z drugiej karabińczykiem podczepianym do obroży lub szelek zwierzęcia domowego (najczęściej psa) podczas wyprowadzania na spacer; leash lead

smyczek ˈsmɨʧ̑ɛk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element instrumentu smyczkowego w kształcie różdżki lub łuku, który służy do ręcznego wzbudzania wibracji strun; bow

smółka ˈsmuwka n
(medycyna, medyczny) pierwsze stolce w życiu noworodka; meconium

smętny ˈsmɛ̃ntnɨ adj
wzbudzający smutek, świadczący o smutku, melancholii doleful

snack bar n
(gastronomia) rodzaj bufetu z gorącymi daniami i przekąskami snack bar

snack-bar n
(gastronomia) rodzaj bufetu z gorącymi daniami i przekąskami snack-bar

snajper ˈsnajpɛr n
(wojskowość, wojskowy) strzelec wyborowy, żołnierz przeszkolony do zwalczania celów odległych i trudno dostępnych za pomocą pojedynczych strzałów ze specjalnego karabinu; sniper

snapować v
(neologizm) (potocznie, potoczny) wysyłać zdjęcia, filmy i wiadomości, z użyciem aplikacji Snapchat snap

snappassa n
(neologizm) funkcja w aplikacji Snapchat wskazująca liczbę dni, przez jaką dwaj użytkownicy nieprzerwanie wymieniają ze sobą snapy snapstreak

snob snɔp n
osoba, która próbuje zachowywać się tak, jak ktoś z wyższej klasy snob

snobizm ˈsnɔbʲism̥ n
naśladownictwo jakichś wzorców, na ogół bezkrytyczne snobism

snop snɔp n
(rolnictwo, rolniczy) wiązka ułożonych równolegle i związanych źdźbeł zbóż, traw; bunch

snorkeling n
(sport, sportowy) forma obserwacji życia podwodnego, w której nurek unosi się na powierzchni wody z zanurzoną twarzą i wyposażony jest w maskę, fajkę umożliwiającą oddychanie oraz płetwy; snorkeling

snowarka snɔˈvarka n
maszyna włókiennicza do nawijania osnowy tkackiej warping machine

snowboard n
(sport, sportowy) szeroka deska mocowana do butów specjalnymi wiązaniami i służąca do zjeżdżania po śniegu; snowboard

snowboarding n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu zimowego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce; snowboarding

snowboardzista ˌsnɔwbɔrʲˈʥ̑ista n
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na snowboardzie snowboarder

snurek ˈsnurɛk n
(potocznie, potoczny) osoba uprawiająca snorkeling snorkeller

snycerski snɨˈʦ̑ɛrsʲci adj
(książkowy) dotyczący snycerstwa lub snycerza woodcarving

snycerstwo snɨˈʦ̑ɛrstfɔ n
(książkowy) sztuka, artystyczne rzemiosło rzeźbienia w drewnie woodcarving

snycerz ˈsnɨʦ̑ɛʃ n
(książkowy) rzemieślnik lub artysta zajmujący się rzeźbieniem w drewnie, snycerstwie woodcarver

soap opera n
(książkowy) (lekceważąco, lekceważący) (zobacz) telenowela soap opera

soba n
(spożywczy) japoński cienki makaron z mąki gryczanej; soba

sobie ˈsɔbʲjɛ pronoun
… wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi celownikiem i miejscownikiem himself myself yourself

soboli adj
związany z sobolem, dotyczący sobola sable

sobota sɔˈbɔta n
szósty dzień tygodnia; Saturday

sobowtór sɔˈbɔftur n
osoba wyglądająca bardzo podobnie do innej; doppelganger double lookalike

soból ˈsɔbul n
(zoologia, zoologiczny) Martes zibellina, azjatyckie zwierzę futerkowe, ssak drapieżny o gęstym, jedwabistym, brązowym lub czarnym futrze; sable

sobą ˈsɔbɔ̃w̃ pronoun
…wskazujący na podmiot jako jednocześnie wykonawcę i odbiorcę czynności, używany z czasownikami rządzącymi narzędnikiem himself myself yourself

socjal n
(potocznie, potoczny) pomoc socjalna welfare

socjaldemokracja ˌsɔʦ̑ʲjaldɛ̃mɔˈkraʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy; social democracy

socjalista ˌsɔʦ̑ʲjaˈlʲista n
zwolennik socjalizmu socialist

socjalistyczny ˌsɔʦ̑ʲjalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z socjalizmem, charakterystyczny dla socjalizmu socialist

socjalizm sɔˈʦ̑ʲjalʲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wieloznaczne pojęcie, odnoszące się do prób zmniejszenia nierówności społecznych i upowszechnienia świadczeń socjalnych, lub poddania gospodarki kontroli społecznej (poprzez instytucje państwowe, samorządowe, korporacyjne lub spółdzielcze); socialism

socjalizować v
(ekonomia, ekonomiczny) zmieniać własność środków produkcji z prywatnej na społeczną socialise socialize
poddawać procesowi socjalizacji socialise socialize
być entuzjastą socjalizmu favour favor socialism
podlegać procesowi socjalizacji mingle socialise socialize

socjalny adj
związany z zaspokojeniem potrzeb bytowych członków społeczeństwa social

socjolingwistyka ˌsɔʦ̑ʲjɔlʲĩŋɡˈvʲistɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się funkcjonowaniem języka w społeczeństwie; sociolinguistics

socjolog sɔˈʦ̑ʲjɔlɔk n
(edukacja, edukacyjny) specjalista w dziedzinie socjologii sociologist

socjologia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈlɔɟja n
nauka o społeczeństwie, zajmująca się badaniem struktury społeczeństwa, następujących w nim zmian, praw kierujących rozwojem społeczeństwa i różnego rodzaju zjawisk w nim występujących; sociology

socjologiczny ˌsɔʦ̑ʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z socjologią lub socjologami; właściwy socjologii sociological

socjopatia ˌsɔʦ̑ʲjɔˈpatʲja n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie osobowości podobne do psychopatii, przejawiające się nierespektowaniem podstawowych norm moralnych oraz wzorców zachowań w społeczeństwie; sociopathy

socrealizm n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kierunek w sztuce zapoczątkowany w ZSRR w 1934 r., głoszący zaangażowanie polityczne i ideowe, nawiązujący do filozofii marksistowskiej; socialist realism

socynianin ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃ɲĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca socynianizmu Socinian

socyniański ˌsɔʦ̑ɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) (książkowy) dotyczący doktryn Fausta Socyna Socinian

soczewica ˌsɔʧ̑ɛˈvʲiʦ̑a n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) lentil

soczewka sɔˈʧ̑ɛfka n
(optyka, optyczny) przezroczysty przyrząd optyczny załamujący promienie świetlne; lens
(anatomia, anatomiczny) część oka załamująca promienie świetlne; lens

soczewka kontaktowa sɔˈʧ̑ɛfka ˌkɔ̃ntakˈtɔva n
soczewka umieszczana bezpośrednio na rogówce oka, służąca najczęściej do korygowania wad wzroku, rzadziej w celach opatrunkowych lub kosmetycznych; contact lens

soczysty sɔˈʧ̑ɨstɨ adj
zawierający dużo soku, pełen soku juicy succulent fruity

soda ˈsɔda n
(chemia, chemiczny) nazwa zwyczajowa węglanu sodu soda

sodalicja n
(dawniej, dawny) bractwo religijne, pobożne stowarzyszenie sodality

sodalicja mariańska n
(kościelny) (dawniej, dawny) katolickie stowarzyszenie, które propaguje kult Matki Boskiej; sodality of Our Lady

sodomita n
człowiek oddający się sodomii sodomite

sofa ˈsɔfa n
rodzaj niskiej kanapy sofa

sofijczyk sɔˈfʲijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Sofii Sofian

sofistykowany ˌsɔfʲistɨkɔˈvãnɨ adj
wyrafinowany, zaawansowany sophisticated

sogdyjski adj
związany z Sogdianą, dotyczący Sogdiany Sogdian

soja ˈsɔja n
(botanika, botaniczny) Glycine max, roślina uprawna z rodziny bobowatych posiadająca nasiona bogate w białko i tłuszcz soya soy soybean soya bean

sojowy sɔˈjɔvɨ adj
zrobiony z soi soy

sojusz n
porozumienie o wzajemnym wsparciu w sytuacji konfliktu (zwłaszcza zbrojnego); alliance

sojusznik sɔˈjuʃʲɲik n
państwo lub osoba, która zobowiązuje się do współpracy i udzielania pomocy ally

sok sɔk n
napój robiony z owoców, czasem również z warzyw; juice cordial

sok żołądkowy ˈsɔɡ ˌʒɔwɔ̃ntˈkɔvɨ n
(medycyna, medyczny) jeden z soków trawiennych; gastric acid gastric juice

sokolnictwo n
(łowiectwo, łowiecki) sztuka układania (tresury) ptaków drapieżnych oraz łowy odbywane przy ich pomocy falconry

sokolnik sɔˈkɔlʲɲik n
osoba zajmująca się hodowlą i układaniem ptaków drapieżnych do polowania oraz polowaniem z nimi falconer

sokowirówka ˌsɔkɔvʲiˈrufka n
urządzenie służące do mechanicznego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw; juicer

sokownik n
urządzenie do domowego uzyskiwania soku z owoców lub warzyw pod wpływem działania pary wodnej; steam juice extractor steam juicer

sokół ˈsɔkuw n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak drapieżny o silnej budowie ciała, wąskich i krótkich skrzydłach, mocnym hakowatym dziobie oraz ostrych szponach; falcon

sola ˈsɔla n
(ichtiologia, ichtiologiczny) płaska ryba z oczami po prawej stronie; sole

solarium sɔˈlarʲjũm n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) stanowisko, kabina do opalania się światłem innym niż słoneczne solarium

solenoid ˌsɔlɛ̃ˈnɔ<sup>j</sup>it n
(fizyka, fizyczny) każda cewka indukcyjna bez rdzenia; solenoid

solidarnie adv
w sposób solidarny, bratersko jointly

solidarność ˌsɔlʲiˈdarnɔɕʨ̑ n
poczucie wspólnoty i gotowość niesienia innym pomocy wynikające ze zgodności poglądów i dążeń solidarity

solidny sɔˈlʲidnɨ adj
o silnej budowie, strukturze decent stout

solilokwium ˌsɔlʲiˈlɔkfʲjũm n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) monolog sceniczny, stosowany w dramacie; zob. też solilokwium w Wikipedii soliloquy

solipsystyczny adj
związany z solipsyzmem solipsistic

solipsyzm n
(filozofia, filozoficzny) pogląd filozoficzny, według którego istnieje tylko osoba przyznająca się do niego, zaś cała rzeczywistość jest wyłącznie częścią jej umysłu; solipsism

solista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk wykonujący utwór muzyczny lub śpiewający pojedynczo soloist

soliter n
(medycyna, medyczny) (zoologia, zoologiczny) tasiemiec, pasożyt w przewodzie pokarmowym człowieka i zwierząt; tapeworm
samotnik, jednoosobowa gra logiczna, rodzaj łamigłówki solitaire
(dawniej, dawny) odludek solitaire
(jubilerstwo, jubilerski) duży kamień szlachetny (najczęściej brylant, diament) w oprawie, niekiedy otoczony drobnymi tego samego rodzaju solitaire
(przestarzałe, przestarzały) (termin karciany) pasjans solitaire

soliton sɔˈlʲitɔ̃n n
(fizyka, fizyczny) samopodtrzymująca się fala, zachowująca kształt i poruszająca się ze stałą prędkością soliton

solić ˈsɔlʲiʨ̑ v
przyprawiać potrawy solą salt

solniczka sɔlʲˈɲiʧ̑ka n
niewielki pojemnik w formie miseczki lub pudełka, przeznaczony specjalnie do przechowywania soli salt cellar standing salt
niewielki zamknięty pojemnik do przechowywania soli, z otworkami, przez które posypuje się solą potrawy; salt shaker salt cellar

somalijski ˌsɔ̃maˈlʲijsʲci adj
odnoszący się do państwa Somalia Somali

sombrero sɔ̃mˈbrɛrɔ n
(etnografia, etnograficzny) miękki kapelusz z szerokim rondem pochodzenia hiszpańskiego, noszony w krajach Ameryki Łacińskiej i Hiszpanii sombrero

sommelier sɔ̃ˈmɛlʲjɛr n
doradca w zakresie win sommelier
specjalista w dziedzinie enologii i degustacji wina sommelier
wykwalifikowany kelner, który specjalizuje się w podawaniu wina sommelier

somnambulik ˌsɔ̃mnãmˈbulʲik n
osoba wykonująca czynności (np. chodzenie, mówienie) nieświadomie podczas snu; lunatyk sleepwalker

somnolencja ˌsɔ̃mnɔˈlɛ̃nʦ̑ʲja n
(medycyna, medyczny) senność będąca pierwszym stadium zaburzeń świadomości m.in. w zatruciach oraz urazach mózgu; drowsiness somnolence

sonata sɔ̃ˈnata n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór instrumentalny składający się z trzech lub czterech kontrastujących części; sonata

sonatina ˌsɔ̃naˈtʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) krótka, prosta sonata; sonatina

sondaż n
badanie i pomiar wykonywane za pomocą sondy sondage
badanie opinii publicznej poll survey inquiry

sondowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: sondować sondage

sonet ˈsɔ̃nɛt n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) wiersz o pewnej charakterystycznej, kanonicznej budowie – ścisłej liczbie wersów, określonym układzie rymów i strof; sonnet

sonoforeza n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) masaż ultradźwiękowy sonophoresis

sopel ˈsɔpɛl n
podłużny kawałek lodu zwisający z brzegu dachu, z gałęzi itp.; icicle

sopran ˈsɔprãn n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najwyższy głos żeński lub chłopięcy; soprano
(potocznie, potoczny) osoba z takim głosem soprano

sopranik n
(zdrobniale) cichy i delikatny sopran soprano treble

sopranista ˌsɔprãˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) chłopiec lub kastrat, który śpiewa sopranem sopranist

sopranistka ˌsɔprãˈɲistka n
kobieta, która śpiewa sopranem soprano

sorani pn
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy irańskiej, tworzący wraz z kurmandżi oraz kilkoma innymi pokrewnymi językami i dialektami tzw. makrojęzyk kurdyjski; Sorani

sorbent n
(chemia, chemiczny) substancja pochłaniająca w procesie sorpcji sorbent

sorpcja ˈsɔrpʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) ogólne pojęcie obejmujące procesy: adsorpcji i absorpcji sorption

sos sɔs n
(spożywczy) (kulinaria) gęsty, zawiesisty płyn o różnych smakach, przyrządzany jako dodatek do potraw; sauce

sos sojowy ˈsɔs ːɔˈjɔvɨ n
(kulinaria) sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli, stanowiący jedną z najważniejszych przypraw kuchni azjatyckiej soy sauce

sos tatarski ˈsɔs taˈtarsʲci n
(kulinaria) ostry sos przyrządzany z żółtek jaj, octu, oliwy, musztardy i drobno pokrojonych ogórków konserwowych lub kiszonych; tartar sauce tartare sauce

sos teriyaki ˈsɔs tɛrʲjˈːäci n
(kulinaria) sos o słodkawo-winnym smaku stosowany głównie w kuchni japońskiej, np. jako marynata do mięs lub ryb, produkowany z sosu sojowego, cukru, wina ryżowego i przypraw (m.in. imbiru) teriyaki sauce

sosjerka sɔˈsʲjɛrka n
metalowe lub porcelanowe naczynie, zazwyczaj z dzióbkiem lub dwoma, przeznaczone do podawania sosu; sauce-boat gravy-boat

sosna ˈsɔsna n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) pine

soteriologia ˌsɔtɛrʲjɔˈlɔɟja n
(teologia, teologiczny) nauka o zbawieniu; soteriology

soteriologiczny adj
(teologia, teologiczny) związany z soteriologią, dotyczący soteriologii soteriological

soto ˈsɔtɔ n
jedna z dwóch głównych szkół japońskiego buddyzmu zen; soto sōtō

soul n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jeden z gatunków muzycznych; soul

sowa ˈsɔva n
(ornitologia, ornitologiczny) drapieżny ptak z rzędu Strigiformes, o dużej głowie i oczach umieszczonych z przodu, polujący nocą; owl

sowa śnieżna ˈsɔva ˈɕɲɛʒna n
(ornitologia, ornitologiczny) Bubo scandiacus, gatunek dużego ptaka drapieżnego z rodziny puszczykowatych zamieszkujący tundrę Eurazji i Ameryki Północnej; Arctic Owl Great White Owl Snowy Owl

sowiecki sɔˈvʲjɛʦ̑ʲci adj
radziecki, dotyczący Związku Sowieckiego (Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich) Soviet soviet

sowietolog n
(edukacja, edukacyjny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) specjalista w dziedzinie sowietologii Sovietologist

sowietologia n
(edukacja, edukacyjny) wiedza o ZSRR; Sovietology

sowietyzacja ˌsɔvʲjɛtɨˈzaʦ̑ʲja n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) narzucanie radzieckiego systemu politycznego przez Związek Radziecki krajom od niego zależnym Sovietization

sozologia ˌsɔzɔˈlɔɟja n
nauka o ochronie środowiska; environmental science

sołtys n
(historia, historyczny, historycznie) przedstawiciel feudała stojący na czele wsi lokowanej na prawie niemieckim headman

spacer ˈspaʦ̑ɛr n
niespieszne chodzenie bez konkretnego celu, dla przyjemności walk

spacerować ˌspaʦ̑ɛˈrɔvaʨ̑ v
chodzić w celu rekreacji, niekoniecznie zmierzając do określonego miejsca walk stroll

spacja ˈspaʦ̑ʲja n
(informatyka, informatyczny) klawisz służący do wstawiania spacji (1.1) space bar
(poligrafia) odstęp między wydrukowanymi lub wyświetlonymi wyrazami blank space

spad spat n
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) obszar druku, który wychodzi poza krawędź ostatecznej publikacji; bleed

spadać ˈspadaʨ̑ v
lecieć bezwładnie w dół fall

spadać na drzewo v
(potocznie, potoczny) iść precz, zostawiać kogoś w spokoju, odczepiać się go fly a kite

spadek ˈspadɛk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) własność zostawiana przez kogoś po śmierci dla jakiejś osoby; inheritance
obniżenie poziomu ziemi (gruntu, drogi itp.) dip

spadkobierca ˌspatkɔˈbʲjɛrʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba fizyczna lub prawna, na którą przechodzi spadek po kimś heir inheritor successor

spadochron spaˈdɔxrɔ̃n n
urządzenie z mocnego materiału, które pod wpływem ciągu powietrza otwiera się w formie parasola i służy do hamowania prędkości opadania lub przemieszczania się ciał parachute

spadochroniarz ˌspadɔxˈrɔ̃ɲaʃ n
(lotnictwo, lotniczy) skoczek spadochronowy, żołnierz lub sportowiec uprawiający skoki ze spadochronem parachutist paratrooper sky-diver

spadź spaʨ̑ n
gęsta, słodka ciecz składająca się z wydzieliny mszyc i czerwców oraz soków roślinnych, występująca na liściach i gałązkach niektórych drzew honeydew

spaghetti spaˈɡɛttʲi n
(spożywczy) włoski, długi, cienki makaron; spaghetti

spajać v
jednoczyć kogoś bond
trwale łączyć ze sobą różne elementy bond join

spalanie spaˈlãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spalać burning

spalinowóz ˌspalʲĩˈnɔvus n
lokomotywa z napędem spalinowym; diesel locomotive

spaliny spaˈlʲĩnɨ n
mieszanina gazów powstała w efekcie spalania paliwa; fumes

spalić ˈspalʲiʨ̑ v
poddać coś działaniu ognia, zniszczyć ogniem burn

spalony n
(sport, sportowy) sytuacja, podczas której zawodnik drużyny atakującej w momencie podania znajduje się bliżej bramki niż wszyscy zawodnicy drużyny przeciwnej offside

spam spãm n
(informatyka, informatyczny) niechciane lub niepotrzebne wiadomości elektroniczne; spam

spanakopita ˌspãnakɔˈpʲita n
(kulinaria) placek szpinakowy – tradycyjny grecki, z ciasta filo, przekładany szpinakiem, czasem również serem feta spanakopita

spanie ˈspãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spać sleep sleeping
posłanie; miejsce, w którym można spać bed kip

spaniel n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów myśliwskich lub pokojowych o falistej sierści i długich wiszących uszach spaniel

spartanin n
mieszkaniec Sparty; osoba z tego miasta Spartan

spartański sparˈtãj̃sʲci adj
charakteryzujący się surowością, wielką prostotą, skromnością spartan
dotyczący Sparty, związany ze Spartą Spartan

spastyka n
(medycyna, medyczny) utrzymujący się stan zwiększonego napięcia mięśni spasticity

spawacz ˈspavaʧ̑ n
robotnik zajmujący się spawaniem welder

spawać ˈspavaʨ̑ v
łączyć coś techniką spawania weld

spazm n
(medycyna, medyczny) nagłe, bezwiedne, bolesne, znaczne napięcie mięśnia lub grupy mięśni spasm

spazmatycznie adv
gwałtownie, w połączeniu z łkaniem spasmodically

spać spaʨ̑ v
(eufemistycznie) mieć stosunek seksualny sleep
być pogrążonym we śnie sleep be asleep

spać jak kamień ˈspaʨ̑ ˈjak ˈːãmʲjɛ̇̃ɲ v
spać bardzo głęboko sleep like a log

spać jak suseł ˈspaʨ̑ ˈjak ˈsusɛw v
spać mocnym, głębokim snem, z którego trudno wybudzić sleep like a log

specjalista ˌspɛʦ̑ʲjaˈlʲista n
człowiek, który się w czymś specjalizuje, ma gruntowną, dużą wiedzę w jakiejś dziedzinie pundit

specjalistyczny adj
dotyczący specjalisty, fachowy specialist

specjalizacja n
proces wyodrębniania się funkcji, kompetencji, zadań specialisation specialization specialism

specjalnie spɛˈʦ̑ʲjalʲɲɛ adv
umyślnie, z określony zamiarem, celowo, trafnie appositely
w sposób wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny especially

specjalność spɛˈʦ̑ʲjalnɔɕʨ̑ n
czynność lub wyrób wykonywane z wyjątkową biegłością specialty speciality
dziedzina, która jest przedmiotem czyjejś pracy zawodowej specialty

specjalny spɛˈʦ̑ʲjalnɨ adj
odnoszący się do wybranego przedmiotu, zagadnienia lub osoby special
mający szczególne, wyjątkowe właściwości special

specjał ˈspɛʦ̑ʲjaw n
bardzo smaczna lub wyszukana potrawa specialty

specyficzny ˌspɛʦ̑ɨˈfʲiʧ̑nɨ adj
typowy jedynie dla jakiejś osoby, rzeczy, okresowi czasu albo miejscu (lub ich grupie) specific characteristic peculiar
wyróżniający się na tle innych distinctive peculiar strange unique unusual weird

spektakl ˈspɛktakl̥ n
popis, efektowne przedstawienie show
przedstawienie teatralne, baletowe, operowe itp. spectacle

spektakularny ˌspɛktakuˈlarnɨ adj
sprawiający duże wrażenie lub zwracający na siebie uwagę spectacular

spektrometria ˌspɛktrɔ̃ˈmɛtrʲja n
(fizyka, fizyczny) dział spektroskopii zajmujący się pomiarami długości fali promieniowania elektromagnetycznego w widmach optycznych oraz natężenia promieniowania o różnych długościach fali; spectrometry

spekulacja n
(ekonomia, ekonomiczny) nieuczciwe przedsięwzięcie, wykupywanie i odsprzedaż z dużym zyskiem towarów, na które popyt przewyższa podaż gambling profiteering speculation venture
myślenie oderwane od rzeczywistości, niedające się sprawdzić speculation

spekulacyjny adj
(ekonomia, ekonomiczny) związany z spekulacją, dotyczący spekulacji speculative

speleologia ˌspɛlɛɔˈlɔɟja n
(geologia, geologiczny) nauka o jaskiniach; speleology

spelunka n
licha knajpa dive

sperma ˈspɛrma n
(biologia, biologiczny) płyn, w którym plemniki wydostają się z ciała samca; sperm semen spunk

spermatozoid ˌspɛrmatɔˈzɔ<sup>j</sup>it n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) plemnik, męska komórka rozrodcza – u ludzi, zwierząt i niektórych roślin spermatozoon

spermidyna ˌspɛrmʲiˈdɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, ochrania DNA plemników przed kwasowym środowiskiem pochwy, reguluje laktację ssaków; spermidine

spermina spɛrˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny z grupy poliamin, bierze udział w metabolizmie wszystkich komórek organizmów eukariotycznych, wchodzi w skład spermy; gerontine musculamine neuridine spermine

spessartyn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, zaliczany do grupy granatów; spessartine

spełniać ˈspɛwʲɲäʨ̑ v
robić to, czego wymagają obowiązki, obietnice, czyjeś polecenia carry out fulfill

spichlerz ˈspʲixlɛʃ n
(rolnictwo, rolniczy) budynek służący za magazyn zbóż granary

spichrz spʲixʃ n
budynek, w którym przechowuje się ziarna zbóż; granary

spieniacz ˈspʲjɛ̇̃ɲaʧ̑ n
(technologia, technika, techniczny) (kulinaria) urządzenie służące do robienia piany, np. z mleka lub kawy frother

spieprzać ˈspʲjɛpʃaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) uciekać fuck off piss off

spierać v
bić dotkliwie clobber donder knock about swinge whale into
usuwać nieczystości, farbę, kolor z tkaniny poprzez pranie wash off wash out
poddawać się usuwaniu brudu, plam, farby, koloru come off wash off wash out
prowadzić spór argue dispute dissert feud feod haggle higgle stickle

spierdolić spʲjɛrˈdɔlʲiʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) zepsuć fuck up
(wulgarnie, wulgaryzm) zrobić źle fuck up

spijać śmietankę ˈspʲijäʨ̑ ɕmʲjɛˈtãnkɛ v
(przenośnie, przenośnia) czerpać korzyści wynikające z działania, które zostało już wykonane take the credit

spin spʲĩn n
(fizyka, fizyczny) własny moment pędu cząstki; spin

spinacz ˈspʲĩnaʧ̑ n
wygięty kawałek drutu służący do złączania kartek papieru; paper clip paperclip clip

spinać v
łączyć za pomocą spinacza, klamerki clip

spinel ˈspʲĩnɛl n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał zawierający tlenki metali, występujący w wielu barwnych odmianach; spinel
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego spinelu (1.1) spinel

spinka ˈspʲĩnka n
często zdobiony przedmiot do spinania czegoś, np. włosów, krawata, kołnierzyka lub mankietu stud

spinka do włosów ˈspʲĩnka dɔ‿ˈvwɔsuf n
(fryzjerstwo, fryzjerski) zdobiony przedmiot do spinania włosów, najczęściej dla kobiet barrette bobby pin hairpin

spiralny spʲiˈralnɨ adj
taki, który ma kształt spirali spiral

spironolakton ˌspʲirɔ̃nɔˈlaktɔ̃n n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek odwadniający, oszczędzający potas, z grupy antagonistów aldosteronu; spironolactone

spirulina ˌspʲiruˈlʲĩna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (spożywczy) preparat z sinic z rodzaju Arthrospira w formie proszku lub tabletek stosowany jako suplement diety; spirulina

spirytualistyczny ˌspʲirɨtu<sup>w</sup>alʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
związany ze spirytualizmem, dotyczący spirytualizmu spiritualist

spis spʲis n
lista, zawierająca wyliczenie czegoś, zbiór czegoś list

spis treści ˈspʲis ˈtrɛɕʨ̑i n
lista rozdziałów z podanymi numerami ich stron, umieszczany na początku lub końcu danej publikacji; table of contents

spisek ˈspʲisɛk n
tajne porozumienie pomiędzy grupą osób (spiskowców), mających wspólny cel conspiracy plot

spiskować v
knuć, planować spisek conspire machinate plot

spiskowiec n
uczestnik spisku conspirator plotter

spiskowy adj
właściwy spiskowi conspiratorial

spisywać spʲiˈsɨvaʨ̑ v
odtwarzać w formie pisanej jakąś historię ze wspomnień i źródeł materialnych write up
sporządzać zapiski lub listę list transcribe

spiłować spʲiˈwɔvaʨ̑ v
przytępić ostre krawędzie za pomocą pilnika file

spiżarnia spʲiˈʒarʲɲa n
pomieszczenie domowe na produkty żywnościowe pantry buttery storeroom

splot splɔt n
(anatomia, anatomiczny) połączenie nerwów plexus
(matematyka, matematyczny) rodzaj działania określonego dla dwóch funkcji, konwolucja; convolution

spluwaczka n
naczynie przeznaczone do spluwania do niego; spittoon

spocznij interjection
(wojskowość, wojskowy) komenda zwalniająca ze stania na baczność at ease

spoczynek n
(fizyka, fizyczny) stan, w którym ciało nie zmienia położenia rest
okres emerytury retirement
stan bezczynności celem nabrania sił po pracy repose rest
stan snu, którego celem jest regeneracja sleep

spod spɔt preposition
z miejsca poniżej czegoś from under

spodek ˈspɔdɛk n
mały talerzyk używany jako podstawka pod filiżankę lub szklankę saucer

spodnie ˈspɔdʲɲɛ n
(krawiectwo) dolna część odzieży wierzchniej okrywająca nogi; trousers pants

spodumen spɔˈdũmɛ̃n n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; spodumene

spodziewać się spɔˈʥ̑ɛvaʨ̑‿ɕɛ v
przewidywać jakieś zjawisko lub zachowanie expect

spoistość n
cecha tego, co spoiste; cecha harmonijnej całości cohesiveness compactness

spojrzenie spɔjˈʒɛ̃ɲɛ n
skierowanie oczu na coś, chwila patrzenia w jakimś kierunku, na coś lub kogoś look gaze glance

spojrzeć ˈspɔjʒɛʨ̑ v
(książkowy) zwrócić wzrok na coś lub na kogoś, zerknąć, rzucić okiem look glance have a glance lay eyes

spojówka spɔˈjufka n
(anatomia, anatomiczny) przednia część gałki ocznej; błona śluzowa pokrywająca wewnętrzną część powiek; conjunctiva

spoko ˈspɔkɔ interjection
(potocznie, potoczny) dobrze, w porządku OK cool no problem rad
(potocznie, potoczny) spokojnie, zachowaj spokój, nie denerwuj się safe

spokojnie spɔˈkɔjɲɛ adv
bez problemu, z łatwością, na pewno easily
bez wydarzeń, które mogłyby zakłócić spokój leisurely
monotonnie, jednostajnie leisurely
ze spokojem, w opanowany sposób, bez nadmiernych emocji calmly quietly coolly gently mildly unhurriedly

spokojnie spɔˈkɔjɲɛ interjection
nawoływanie do spokoju take it easy

spokojny spɔˈkɔjnɨ adj
o człowieku: opanowany, zrównoważony calm placid peaceful at ease
o morzu: niezmącony calm peaceful placid

spokrewniony adj
mający wspólne pochodzenie cognate related

spokój ˈspɔkuj n
stan pozbawiony kłótni, zatargów, konfliktów, sprzeczek peace
cisza, brak hałasu, rumorów peace
równowaga psychiczna; brak gniewu, zdenerwowania peace

spolegliwy ˌspɔlɛɡˈlʲivɨ adj
(potocznie, potoczny) skłonny do kompromisu, uległy acquiescent
godny zaufania; taki, na którym można polegać reliable

sponsorować ˌspɔ̃w̃sɔˈrɔvaʨ̑ v
(książkowy) finansować jakieś przedsięwzięcie sponsor

spontanicznie ˌspɔ̃ntãˈɲiʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób spontaniczny, bez głębszego przemyślenia, odruchowo, emocjonalnie spontaneously

spontaniczny adj
działający odruchowo, bez innych wpływów spontaneous

sporadycznie ˌspɔraˈdɨʧ̑ʲɲɛ adv
(odprzymiotnikowy) → sporadyczny hardly ever sporadically

sporadyczny ˌspɔraˈdɨʧ̑nɨ adj
pojawiający się lub występujący rzadko, od czasu do czasu intermittent occasional sporadic

sporny ˈspɔrnɨ adj
będący przedmiotem sporu contentious

sporo ˈspɔrɔ indefinitePronoun
jako określenie czasownika: dość dużo, niemało a good deal
jako określenie rzeczownika: dość dużo, niemało pretty much many quite a bit quite a lot

sport spɔrt n
forma aktywności fizycznej i umysłowej, podejmowanej dla przyjemności lub współzawodnictwa; sport

sport narodowy ˈspɔrt ˌnarɔˈdɔvɨ n
(publikatory) dyscyplina sportu szczególnie popularna w danym kraju national sport

sportowiec spɔrˈtɔvʲjɛʦ̑ n
(sport, sportowy) osoba (kobieta lub mężczyzna), która zawodowo lub amatorsko uprawia jakiś sport athlete

sportowy spɔrˈtɔvɨ adj
dotyczący sportu, związany ze sportem sports
przestrzegający fair play sporing sportsmanlike

spory ˈspɔrɨ adj
całkiem duży, pokaźny; dość istotny considerable respectable

sporządzić spɔˈʒɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
(książkowy) wykonać, przygotować coś draw up make

sposobić spɔˈsɔbʲiʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) uczyć, kształcić kogoś do czegoś educate teach
(przestarzałe, przestarzały) urządzać, przygotowywać coś arrange prepare
(przestarzałe, przestarzały) czynić samego siebie czymś lub jakimś educate yourself teach

sposobność n
sprzyjające warunki ku czemuś occasion opportunity opening room

spostrzegawczy ˌspɔsṭʃɛˈɡafʧ̑ɨ adj
szybko i łatwo zauważający szczegóły observant perceptive

spostrzegać v
patrząc, zwracać uwagę na coś lub kogoś notice
zdawać sobie sprawę become aware realize
zdawać sobie sprawę become aware realize

spostrzeżenie ˌspɔsṭʃɛˈʒɛ̃ɲɛ n
obserwacja, uwaga na dany temat observation remark

sposób ˈspɔsup n
styl, rodzaj zachowania, wyglądu itp. way method
metoda, algorytm zrobienia czegoś, rozwiązania jakiegoś problemu way method

spot spɔt n
krótki film reklamowy lub reklama w radiu spot

spotkanie spɔtˈkãɲɛ n
rozgrywka sportowa match
umówione lub przypadkowe zobaczenie kogoś, zetknięcie się z kimś (z czymś) meeting

spotykać spɔˈtɨkaʨ̑ v
napotykać kogoś, widywać meet

spowiednik spɔˈvʲjɛdʲɲik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) duchowny wysłuchujący spowiedzi; confessor

spowiedź ˈspɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznanie grzechów przed kapłanem w celu otrzymania ich odpuszczenia confession

społeczeństwo ˌspɔwɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfɔ n
zorganizowana grupa ludzi zamieszkująca jakieś terytorium powiązanych ze sobą kulturowo, historycznie, religijnie, zawodowo itp.; society

społeczna odpowiedzialność biznesu spɔˈwɛʧ̑na ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈʥ̑alnɔʑʥ̑ bʲizˈnɛsu n
koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy corporate citizenship corporate responsibility corporate social performance corporate social responsibility responsible business sustainable responsible business

społeczność spɔˈwɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
ludzie skupieni w środowisku zawodowym lub społecznym; community

społeczny spɔˈwɛʧ̑nɨ adj
dotyczący społeczeństwa, realizowany przez społeczeństwo, związany ze społeczeństwem social

spośród ˈspɔɕrut preposition
przyimek informujący o ruchu z miejsca pomiędzy jakimiś obiektami from from between
przyimek komunikujący, że to, o czym mowa w zdaniu, dotyczy wyróżnionej części jakiegoś zbioru from among from amongst

spożycie spɔˈʒɨʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: spożyć; zużycie czegoś, konsumpcja consumption

spożywanie ˌspɔʒɨˈvãɲɛ n
jedzenie albo picie czegoś consumption intake

spożywać spɔˈʒɨvaʨ̑ v
(książkowy) jeść albo pić coś consume take

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ adj
przydatny do spożywania, jedzenia, konsumpcji w płynie, lub jako pokarm stały comestible edible groceries
związany z żywnością lub spożyciem food

spożywczy spɔˈʒɨfʧ̑ɨ n
sklep z artykułami spożywczymi (1.1) grocer's grocer's shop grocery

spragniony spraɟˈɲɔ̃nɨ adj
(fizjologia, fizjologiczny) potrzebujący wody thirsty
chcący czegoś eager

sprawa ˈsprava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) postępowanie prokuratorskie, sądowe lub administracyjne case
to, co jest dla kogoś ważne affair business issue

sprawca ˈsprafʦ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot powodujący niepożądane zdarzenia culprit delinquent injurer instigator malfeasant offender
ten, który dokonuje czego actor agent artificer creator doer generator

sprawdzalny adj
taki, który da się sprawdzić, możliwy do weryfikacji verifiable

sprawdzać ˈspravʣ̑aʨ̑ v
kontrolować, weryfikować; upewniać się, że coś jest prawidłowe check examine verify inspect control revise

sprawdzian ˈspravʲʥ̑ãn n
kryterium, sposób sprawdzenia czegoś, test criterion test
pisemne sprawdzenie wiadomości w szkole, klasówka class test school-test test

sprawiać ˈspravʲjäʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) kupować buy purchase
powodować, by coś się stało cause

sprawiedliwie ˌspravʲjɛˈdlʲivʲjɛ adv
w sposób sprawiedliwy fairly justly

sprawiedliwość ˌspravʲjɛˈdlʲivɔɕʨ̑ n
trwała i niewymuszona wola oddawania każdemu tego, co mu się należy; justice
(potocznie, potoczny) władza sądownicza justice

sprawiedliwy ˌspravʲjɛˈdlʲivɨ adj
(o wyroku, prawie itp.) zgodny ze sprawiedliwością fair
(o człowieku) kierujący się zasadami sprawiedliwości fair

sprawność ˈspravnɔɕʨ̑ n
szybka i solidne wykonywanie jakichś czynności, zręczne działanie effectiveness efficiency

sprawowanie ˌspravɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: sprawować behaviour conduct

sprawować spraˈvɔvaʨ̑ v
wypełniać obowiązki, pełnić funkcję exercise fill hold perform wield
zachowywać się w określony sposób behave

sprawozdanie ˌspravɔˈzdãɲɛ n
ustny bądź pisemny raport z jakiegoś wydarzenia lub działalności account report

sprawozdawczy ˌspravɔˈzdafʧ̑ɨ adj
dotyczący sprawozdania lub sprawozdawcy, związany ze sporządzaniem lub składaniem sprawozdania, stanowiący sprawozdanie accounting reporting

sprawunek n
zakup shopping

spray n
płyn rozpylany strumieniem drobnych kropli, przechowywany w pojemniku pod ciśnieniem; spray

spread n
(ekonomia, ekonomiczny) różnica między oferowanym przez instytucję finansową (np. bank) kursem sprzedaży a kursem kupna; spread

sprint sprɨ̃nt sprʲĩnt n
(potocznie, potoczny) szybki bieg sprint
(sport, sportowy) bieg na krótkich dystansach (grupa dyscyplin sportowych); sprint

sprowadzać v
pomagać zejść z góry na dół take down
powodować ograniczenie wypowiedzi reduce
powodować zmianę położenia switch
przyczyniać się do przybycia kogo lub czego import bring fetch
wywoływać określone następstwa bring
przestawać różnić się od czegoś, ograniczać się do czego amount boil down
przybywać gdzieś z zamiarem osiedlenia się move

spryt n
umiejętność radzenia sobie w różnych sytuacjach cleverness ingeniousness shrewdness
zdolność wychodzenia z korzyścią z każdej sytuacji zwykle w sposób nieuczciwy cunning shrewdness

sprytny ˈsprɨtnɨ adj
pomysłowy, wykazujący praktyczną inteligencję, umiejący sobie radzić clever smart

sprzeciw ˈspʃɛʨ̑if n
aktywne wyrażenie braku zgody na coś objection

sprzeciwiać się spʃɛˈʨ̑ivʲjäʨ̑‿ɕɛ v
być przeciwnym czemuś, być przeciwko czemuś lub komuś; nie zgadzać się z na coś (z czymś) oppose

sprzeczka n
ostra, energiczna wymiana zdań między osobami niezgadzającymi się ze sobą quarrel

sprzeczność n
stosunek zachodzący między zjawiskami, poglądami, interesami niezgodnymi ze sobą contradiction incompatibility clash conflict contrariety inconsistency

sprzeczny ˈspʃɛʧ̑nɨ adj
niezgodny z czymś, przeciwstawny czemuś, różny, odmienny conflict inconsistent

sprzed spʃɛt preposition
służy do usytuowania w czasie pochodzenia czegoś starszego niż określony czas lub momentu zajścia zdarzenia wcześniej niż określony czas temu from before
służy do usytuowania w czasie pochodzenia czegoś wcześniejszego niż określone zdarzenie lub momentu zajścia zdarzenia wcześniejszego niż określone zdarzenie from before
służy do wyrażania, że dana osoba lub obiekt przestał być przed danym miejscem from before

sprzedawać spʃɛˈdavaʨ̑ v
dawać coś (materialnego lub nie) i w zamian dostawać pieniądze sell

sprzedawca spʃɛˈdafʦ̑a n
(handel, handlowy) człowiek sprzedający towary (w sklepie, na targowisku) salesman salesclerk sales assistant shop assistant

sprzedaż ˈspʃɛdaʃ n
(ekonomia, ekonomiczny) zbycie towaru lub usługi w zamian za pieniądze lub inny towar sale

sprzej n
(potocznie, potoczny) sprzęt gear

sprzeniewierzyć ˌspʃɛ̃ɲɛˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
przywłaszczyć powierzone sobie cudze mienie embezzle misappropriate

sprzyjający adj
tworzący odpowiednie warunki advantageous favourable

sprzyjać ˈspʃɨjäʨ̑ v
być nastawionym serdecznie, przychylnie, życzliwie, przyjaźnie wobec kogoś lub czegoś favor favour foster

sprzątaczka spʃɔ̃nˈtaʧ̑ka n
kobieta zawodowo zajmująca się sprzątaniem, zwłaszcza pomieszczeń cleaning lady

sprzątać ˈspʃɔ̃ntaʨ̑ v
doprowadzać coś do porządku, usuwać bałagan clean tidy up

sprzęg spʃɛ̃ŋk n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie złączające pojazdy szynowe; coupling

sprzęgać ˈspʃɛ̃ŋɡaʨ̑ v
łączyć coś z czymś, stykać coś z czymś; zespalać connect couple

sprzęgło ˈspʃɛ̃ŋɡwɔ n
(mechanika) mechanizm pozwalający na przenoszenie ruchu z jednej osi na drugą; clutch

sprzęt spʃɛ̃nt n
przedmiot, zazwyczaj urządzenie, używany w określonym celu apparatus implement
zestaw przedmiotów używanych do wykonywania jakiejś czynności equipment gear

sprężać ˈsprɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
robić coś szybciej hasten hurry
kompresować, zmniejszać objętość (o gazie), ściskać, zgniatać (przedmiot) compress

sprężyna sprɛ̃w̃ˈʒɨ̃na n
(technologia, technika, techniczny) zwinięty w spiralę, zwykle metalowy przedmiot, który może ulegać rozprężaniu; spring

sprężystość sprɛ̃w̃ˈʒɨstɔɕʨ̑ n
cecha tego, co sprężyste springiness

sprężysty adj
(fizyka, fizyczny) zdolny do powrotu do wyjściowego kształtu po ustaniu działania siły odkształcającej elastic resilient springy
charakteryzujący się lekkością w ruchu nimble springy
taki, który działa sprawnie i szybko efficient dynamic

spust spust n
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) (łowiectwo, łowiecki) metalowa dźwignia uruchamiająca wystrzał z broni palnej; trigger

spychologia n
(potocznie, potoczny) zwalanie pracy na innych let George do it attitude

spód sput n
dolna część czegoś, stanowiąca zwykle dno lub podstawę bottom
dolna lub odwrotna strona czegoś underside undersurface

spódnica spudʲˈɲiʦ̑a n
rodzaj ubrania osłaniającego biodra i nogi; skirt

spójnik ˈspujɲik n
(gramatyka) wyraz służący do łączenia wyrażeń wewnątrz zdania pojedynczego (np. w wyliczeniach) oraz zdań składowych w zdaniach złożonych; conjunction

spójność n
ścisłe przystawanie do siebie elementów czego coherence coherency cohesion

spór spur n
różnica zdań, stanowisk, interesów controversy argument conflict

spółdzielczy adj
odnoszący się do spółdzielczości, związany ze spółdzielczością co-operative cooperative

spółdzielnia spuwʲˈʥ̑ɛlʲɲa n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) podmiot prowadzący działalność gospodarczą w interesie swoich członków; cooperative

spółgłoska spuwˈɡwɔska n
(językoznawstwo, językoznawczy) głoska powstająca w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy; consonant

spółka ˈspuwka n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj podmiotu prawnego z reguły powstały na mocy umowy wspólników; company

spółka akcyjna ˈspuwka ːkˈʦ̑ɨjna n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rodzaj spółki kapitałowej; joint stock company

spółka zależna ˈspuwka zaˈlɛʒna n
(zarządzanie) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) spółka, której minimum 50 procent akcji lub udziałów jest własnością innej spółki lub innego podmiotu subsidiary

spółkować spuwˈkɔvaʨ̑ v
mieć stosunek płciowy mate

spóźniać się ˈspuʑɲäʨ̑‿ɕɛ v
być za późno, nie przychodzić na czas be late
o zegarze wskazywać czas opóźniony w stosunku do rzeczywistego lose

spóźnienie n
brak wykonania czegoś w porę delay arrearage tardiness
przybycie po ustalonym czasie delay lag late arrival lateness

spędzać ˈspɛ̃nʣ̑aʨ̑ v
być w towarzystwie kogoś spend
przebywać w jakimś miejscu dłuższy czas spend
wykonywać jakąś czynność, poświęcać się czemuś spend
zaganiać/zbierać ludzi lub zwierzęta w jedno miejsce round up

spłacać v
płacić stopniowo komu, wywiązując się w ten sposób z jakiegoś zobowiązania discharge liquidate pay off repay

spłaszczyć v
odnieść się do czegoś (zagadnienia, sprawy) w sposób zbytnio uproszczony oversimplify
uczynić coś płaskim flatten

spłonka n
(wojskowość, wojskowy) (technologia, technika, techniczny) mały ładunek wybuchowy inicjujący wybuch właściwego materiału wybuchowego; primer priming element

spłuczka n
(technologia, technika, techniczny) rezerwuar z wodą do spłukiwania muszli klozetowej wraz z syfonem flush water closet

spłukany adj
(potocznie, potoczny) bez pieniędzy, w stanie bankructwa broke skint

spływ spwɨf n
ujście rzeki do innej rzeki confluence

spływać v
płynąć w dół (o cieczy) drain flow
płynąć z prądem, w dół rzeki, potoku drift float

squash n
(sport, sportowy) rodzaj gry polegającej na odbijaniu piłki o ścianę tak, by utrudnić ponowne odbicie piłki przez przeciwnika; squash

squat n
opuszczony budynek lub pomieszczenie, zamieszkane przez dzikich lokatorów; squat

squatter n
osoba mieszkająca na squacie squatter

sraczka ˈsraʧ̑ka n
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) biegunka, rozwolnienie shit

sranie w banię ˈsrãɲɛ ˈv‿bãɲɛ interjection
(wulgarnie, wulgaryzm) wykrzyknienie, które może wyrażać lekceważenie dla czyjejś wypowiedzi, niedowierzanie, irytację bullshit

srać sraʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) (potocznie, potoczny) oddawać stolec shit crap

srać w gacie ˈsraʥ̑ ˈv‿ɡaʨ̑ɛ idiom
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) być bardzo zdenerwowanym, bać się, odczuwać silny strach shit a brick shit bricks

srebrnik n
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) moneta żydowska; shekel sheqel

srebrny ˈsrɛbrnɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze srebra silver silvern
przypominający kolor srebra silvery

srebro ˈsrɛbrɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ag i liczbie atomowej 47; silver

srogość ˈsrɔɡɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest srogi sternness

sroka ˈsrɔka n
(ornitologia, ornitologiczny) Pica pica, czarno-biały ptak z długim ogonem; magpie

srokaty srɔˈkatɨ adj
w czarno-białe łaty, cętki (głównie o maści konia) piebald

srom srɔ̃m n
(anatomia, anatomiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zewnętrzne żeńskie narządy płciowe; vulva fanny
(staropolski) wstyd, zniewaga shame

sromotny srɔ̃ˈmɔtnɨ adj
okrywający wstydem lub hańbą, przynoszący hańbę albo wstyd shameful

ssak sːak n
(zoologia, zoologiczny) Mammalia, zwierzę z podtypu kręgowców żyworodnych, które po urodzeniu żywi się mlekiem matki; mammal

ssanie ˈsːãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ssać sucking suction

ssać sːaʨ̑ v
pić wyciągając z czegoś płyn ustami suck

stabilizacja n
stan trwałości i równowagi w przebiegu określonych procesów, w określonej dziedzinie życia stabilization
przywrócenie równowagi w gospodarce stabilization

stabilność staˈbʲilnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co stabilne stability constancy

stabilny staˈbʲilnɨ adj
(o konstrukcjach lub przedmiotach) utrzymujący stałą pozycję stable
łatwo powracający do równowagi po wcześniejszym jej zakłóceniu stable
niezmieniający się przez dłuższy czas stable permanent

staccato n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) technika śpiewu lub gry na instrumentach muzycznych polegająca na ostrym oddzielaniu od siebie kolejnych dźwięków przez skracanie czasu ich trwania; staccato

stacja ˈstaʦ̑ʲja n
(kolejnictwo) zespół budynków i infrastruktury umożliwiający obsługę pasażerów lub towarów przewożonych koleją station
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z czternastu tradycyjnych wizerunków drogi krzyżowej Chrystusa umieszczanych w miejscu kultu station
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) wyspecjalizowany ośrodek badawczy i naukowy station
(motoryzacja) punkt sprzedaży paliwa samochodom petrol station

stacja benzynowa ˈstaʦ̑ʲja ˌbɛ̃w̃zɨ̃ˈnɔva n
zakład sprzedający benzynę i inne paliwa dla samochodów; gas station petrol station filling station fueling station

stacja kolejowa n
(kolejnictwo) posterunek ruchu następczy zapowiadawczy; railroad station railway station train station

stacja kosmiczna ˈstaʦ̑ʲja kɔsˈmʲiʧ̑na n
sztuczny satelita, na którego pokładzie możliwy jest długi pobyt astronautów; space station

stacyjka n
(motoryzacja) przełącznik z zamkiem do uruchamiania silnika pojazdu przy pomocy klucza ignition lock ignition switch starter lock ignition

stacyjny adj
odbywający się stacjami stational
stanowiący stację stational

stadion ˈstadʲjɔ̃n n
(sport, sportowy) duża budowla z miejscami dla widzów, miejsce rozgrywania zawodów sportowych; stadium
(historia, historyczny, historycznie) miara długości używana w starożytnych krajach o różnych długościach (zazwyczaj 185 m); stadium

stadium ˈstadʲjũm n
część procesu, część czasu rozwoju stage phase leg

stado ˈstadɔ n
(przenośnie, przenośnia) (pejoratywnie, pejoratywny) duża liczba ludzi (nawet nietworzących grupy) crowd herd multitude swarm throng
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) gromada podobnych do siebie obiektów flock shoal group
(zoologia, zoologiczny) grupa osobników tego samego, rzadziej różnych gatunków zwierząt, żyjąca na określonym terytorium, związana mniej lub bardziej zaawansowaną formą organizacji społecznej; flock herd pack school shoal swarm

stagflacja staɡvˈlaʦ̑ʲja n
(ekonomia, ekonomiczny) występowanie wysokiej inflacji w warunkach stagnacji gospodarczej; stagflation

stagnacja staɡˈnaʦ̑ʲja n
wyhamowanie lub całkowite zatrzymanie postępu w jakiejś dziedzinie stagnation

stajenka staˈjɛ̃nka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model żłóbka betlejemskiego, zwykle z figurkami crib

stajnia ˈstajɲa n
(zootechnika, zootechniczny) budynek, pomieszczenie dla koni; stable

stajnia Augiasza ˈstajɲa ːwʲˈɟaʃa idiom
(przenośnie, przenośnia) coś zaniedbanego, bałagan który wymaga ogromnej pracy Augean stables

stal stal n
(metaloznawstwo, metalurgia) stop żelaza z węglem; steel

stalagmit staˈlaɡmʲit n
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy narastający od dna jaskini ku górze; stalagmite

stalaktyt staˈlaktɨt n
(geologia, geologiczny) naciek jaskiniowy w kształcie sopla, zwisający ze stropu jaskini; stalactite

stale ˈstalɛ adv
(potocznie, potoczny) bez przerwy, cały czas constantly continually permanently

stalinista ˌstalʲĩˈɲista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik Józefa Stalina, stalinizmu lub członek stalinowskiego aparatu władzy Stalinist

stalinizm staˈlʲĩɲism̥ n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, praktyka rządzenia panująca w ZSRR za czasów Józefa Stalina; Stalinism

stalinizować v
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) wprowadzać lub upowszechniać stalinizm Stalinize

stalinowski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) związany ze stalinizme albo z postacią radzieckiego przywódcy Józefa Stalina Stalinist

stalking ˈstacĩŋk ˈstɔcĩŋk n
złośliwe i powtarzające się nagabywanie, naprzykrzanie się czy prześladowanie, zagrażające czyjemuś bezpieczeństwu; stalking

stalowy staˈlɔvɨ adj
wykonany ze stali steel

stamtąd ˈstãmtɔ̃nt pronoun
z tamtego miejsca, z tamtej lokalizacji, z miejsca oddalonego od nas from there thence

stan stãn n
(administracja) odrębna jednostka administracyjna niektórych państw federacyjnych; state
(dawniej, dawny) państwo state
ilość, wielkość czegoś state
sytuacja, stopień czegoś, poziom sprawności w danej chwili; nastrój condition state

stan cywilny ˈstãn ʦ̑ɨˈvʲilnɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół cech określających osobę fizyczną w świetle obowiązujących norm prawa cywilnego; marital status

stan podgorączkowy ˈstãn ˌpɔdɡɔrɔ̃n͇ʧ̑ˈkɔvɨ n
(medycyna, medyczny) stan, w którym temperatura ciała człowieka wynosi od 37,1 do 38 stopni; subfebrile

stan wojenny ˈstãn vɔˈjɛ̃nːɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek zewnętrznych zagrożeń państwa; martial law state of emergency state of siege

stan wyjątkowy ˈstãn ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczenie swobód i praw obywateli na skutek wewnętrznych zagrożeń państwa; state of emergency

standard ˈstãndart n
powszechne kryterium określające poziom usług lub towarów spełniających podstawowe wymagania; standard

standardowy ˌstãndarˈdɔvɨ adj
typowy conventional typical
zgodny z normą standard

stangret n
prywatny woźnica powożący końmi coachman driver

stanowczy stãˈnɔfʧ̑ɨ adj
taki, który potrafi podjąć kategoryczną decyzję, pozbawiony wahań i wątpliwości determined firm definite outright unyielding

stanowisko ˌstãnɔˈvʲiskɔ n
miejsce wykonywania czynności, miejsce postoju, pobytu workplace
pozycja w hierarchii zawodowej position
punkt widzenia, sposób rozumienia czegoś position

stanowić stãˈnɔvʲiʨ̑ v
składać się na coś, tworzyć coś constitute make

stanowy adj
(administracja) związany ze stanem state

stanąć ˈstãnɔ̃ɲʨ̑ v
o budowlach: zostać zbudowanym gdzieś build erect
o człowieku, zwierzętach: powstać, dźwignąć się na nogi get up stand up
trafić na wyzwanie confront
zatrzymać się, przestać się poruszać, przestać działać stop

stara miłość nie rdzewieje ˈstara ˈmʲiwɔɕʨ̑ ˌɲɛ‿rʣ̑ɛˈvʲjɛ̇jɛ proverb
miłość, zwłaszcza przeżyta w młodości, nie przemija z upływem czasu old love dies hard

stara panna n
(pogardliwie) niemłoda kobieta, która nie wyszła za mąż old maid spinster

stara śpiewka idiom
(ironicznie) stary, oklepany frazes same old story

staranie staˈrãɲɛ n
działanie w kierunku realizacji pewnego zamiaru, pragnienia effort endeavour

starannie staˈrãɲːɛ adv
w sposób staranny, dokładny, schludny; z dbałością o szczegóły carefully neatly

staranność n
cecha bycia starannym care

staranny staˈrãnːɨ adj
taki, który wykonano ze starannością, pietyzmem, dokładnie conscientious

starać się ˈstaraʨ̑‿ɕɛ v
przykładać się do czegoś, być gorliwym struggle to
zabiegać o coś, dążyć do otrzymania czegoś apply for attempt seek to strive for take step to try to

staroczesny adj
(przestarzałe, przestarzały) charakterystyczny dla dawnych czasów vintage

starodrzew n
(leśnictwo) drzewostan o końcowej żywotności ancient forest old-growth forest

starofrancuski ˌstarɔfrãnˈʦ̑usʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy romańskiej używany w średniowieczu w północnej części dzisiejszej Francji, a także części Szwajcarii i Belgii; Old French

staromiejski adj
dotyczący najstarszej części miasta, dzielnicy old-town

staromodnie adv
w sposób staromodny, według dawnej mody, niemodnie dowdily old-fashionedly

staromodny adj
odpowiadający dawnej modzie, obecnie niemodny old-fashioned oldfangled outdated

staronordyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język staronordyjski; Old Norse

starorzecze ˌstarɔˈʒɛʧ̑ɛ n
(geografia, geograficzny) jezioro w dolinie rzecznej, stanowiące fragment jej dawnego koryta; oxbow lake

staroturecki ˌstarɔtuˈrɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.; Old Turkic

staroturecki ˌstarɔtuˈrɛʦ̑ʲci n
język staroturecki (1.2), najstarszy zaświadczony w piśmie język turkijski; Old Turkic the Old Turkic language

staroturkijski adj
odnoszący się do ludów turkijskich zamieszkujących w okresie mniej więcej od VI do XII wieku tereny przede wszystkim współczesnej Mongolii, południowej Syberii i Azji Środkowej; dotyczący ich kultury, dziejów, języka itp.; Old Turkic

staroturkijski n
język staroturkijski (1.1), najstarszy zaświadczony w piśmie język turkijski; Old Turkic the Old Turkic language

staroświecki adj
wywodzący się ze starych czasów, obecnie niemodny, niepopularny antiquated fusty groovy old-world stuffy

starość ˈstarɔɕʨ̑ n
stan będący efektem starzenia się, trzeci i ostatni okres życia istot żywych; age

starożytność ˌstarɔˈʒɨtnɔɕʨ̑ n
(historia, historyczny, historycznie) okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku antiquity
dawne, zamierzchłe czasy eld

starożytny ˌstarɔˈʒɨtnɨ adj
związany ze starożytnością, dotyczący starożytności ancient

starszy kapral ˈstarʃɨ ˈkapral n
(wojskowość, wojskowy) podoficerski stopień wojskowy, w hierarchii pomiędzy kapralem a plutonowym ; Chief Corporal

starszy szeregowy ˈstarʃɨ ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) stopień wojskowy, wyższy od szeregowego, niższy od kaprala; Lance Corporal

start start n
chwila, w której coś zaczyna się beginning start
komenda wydawana do rozpoczęcia czegoś go
miejsce, w którym coś zaczyna się start

startować starˈtɔvaʨ̑ v
o statku latającym lub pilocie: rozpoczynać lot take off
rozpoczynać bieg, wyścig lub inną konkurencję sportową start
rozpoczynać jakąś działalność begin hold run start
stawać do zawodów compete

staruszka staˈruʃka n
starsza kobieta old lady old woman

stary ˈstarɨ adj
mający wiele lat, niemłody old
nieaktualny, nieważny expire old
o żywności, pokarmie: nieświeży, nienadający się do spożycia expire old stale

stary ˈstarɨ n
(potocznie, potoczny) tylko w wołaczu, poufale: sposób zwracania się do dobrego znajomego bro buddy mate

starzec ˈstaʒɛʦ̑ n
stary mężczyzna old man

starzenie staˈʒɛ̃ɲɛ n
(chemia, chemiczny), (technologia, technika, techniczny) zmiana właściwości materiału z upływem czasu; ageing aging
(rzeczownik odczasownikowy) od: starzeć age get old

starzyzna n
ogół starych, używanych przedmiotów, ubrań przeznaczonych zwykle do handlu old stuff

starówka staˈrufka n
(turystyka, turystyczny) zwykle najstarsza, zabytkowa część miasta; old town

stateczny adj
zrównoważony, poważny i odpowiedzialny; (także, też) świadczący o takich cechach matronly staid

statek ˈstatɛk n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duży obiekt do przewozu towarów lub ludzi drogą wodną ship vessel boat craft
każde urządzenie do takiego przewozu dowolną drogą inną niż ląd; ship craft

statek pożarniczy n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) specjalna ratownicza jednostka pływająca przeznaczona do gaszenia pożarów na statkach oraz na obszarze portu lub stoczni; fireboat

statki n
popularna gra logiczna dla dwóch osób; battleship

statua staˈtu<sup>w</sup>a n
okazała rzeźba postaci ludzkiej statue

status ˈstatus n
położenie, pozycja (np. społeczna) status

statut n
(administracja) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt prawny stanowiący zbiór przepisów dotyczących podmiotu prawa publicznego lub prywatnego; by-law

statyczny staˈtɨʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący statyki statical
będący w bezruchu static stable
niepodatny na zmiany static stable
w stanie równowagi static stable

statyna n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) inhibitory reduktazy HMG-CoA, lek obniżający poziomy lipidów i poprawiający stan układu krążenia statin
(fizjologia, fizjologiczny) neurohormon podwzgórza hamujący uwalnianie hormonów przysadki hypothalamic inhibiting hormone

statystycznie ˌstatɨˈstɨʧ̑ʲɲɛ adv
w sposób związany ze statystyką statistically

statystyczny ˌstatɨˈstɨʧ̑nɨ adj
odnoszący się do statystyki (nauki) statistical

statystyka staˈtɨstɨka n
(matematyka, matematyczny) funkcja, która danemu rozkładowi z próby przypisuje liczbę rzeczywistą; statistic
nauka zajmująca się zbieraniem i analizą danych dotyczących zjawisk masowych; statistics
wynik procesu zbierania i analizy danych dotyczących jakiegoś zjawiska masowego, prezentowany najczęściej w postaci tabel lub wykresów statistics
(fizyka, fizyczny) (potocznie, potoczny) rozkład prawdopodobieństwa będący podstawą statystyki (1.4) statistics
(fizyka, fizyczny) model opisujący zbiorowe zachowanie obiektów fizycznych, np. cząstek statistics

statyw ˈstatɨf n
(technologia, technika, techniczny) podstawa, najczęściej w postaci trójnogu ze składanymi nogami, wykonana z metalu lub drewna, służąca do stabilizowania mocowanych na niej przyrządów, np. aparatu fotograficznego, kamery, urządzeń geodezyjnych tripod

staw staf n
(anatomia, anatomiczny) ruchome połączenie kości; joint
(geografia, geograficzny) niewielki zbiornik wody stojącej sztucznego lub naturalnego pochodzenia; pond

staw kowadełkowo-młoteczkowy ˈstaf ˌkɔvadɛwkɔvɔ‿mwɔtɛʧ̑ˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący kosteczki słuchowe ucha środkowego; incudomalleolar articulation

staw krzyżowo-biodrowy ˈstaf ˌkʃɨʒɔvɔ‿bʲjɔˈdrɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) staw o niewielkiej ruchomości utworzony przez kość krzyżową i kość biodrową sacroiliac joint

staw skroniowo-żuchwowy ˈstaf ˌskrɔ̃ɲɔvɔ‿ʒuxˈfɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) dwujamowy, kulisty, sprzężony i symetryczny staw twarzoczaszki; temporomandibular joint

staw łokciowy ˈstaf wɔcˈʨ̑ɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem; elbow

stawać ˈstavaʨ̑ v
przechodzić w inny stan, zmieniać się; zostawać kimś, czymś become
tylko w (aspekt dokonany): wydarzyć się, mieć miejsce, nastąpić happen

stawiać ˈstavʲjäʨ̑ v
budować build erect
kupić coś komuś, dawać za darmo – najczęściej alkohol buy
określać przedmiot swojego zakładu bet
określać sumę pieniędzy, którą wnosi się do zakładu stake
tak przemieszczać przedmiot, by stał stand
umieszczać coś gdzieś place put
przybywać na żądanie oppose appear

stawiać sprawę na ostrzu noża ˈstavʲjäʨ̑ ˈspravɛ na‿ˈɔsṭʃu ˈnɔʒa v
żądać kategorycznie bring matters to a head

stawka ˈstafka n
kwota zakładu, którą można zyskać lub stracić w grze hazardowej stake
ustalona jednostka, według której liczy się wysokość zarobków, opłat, świadczeń itp. rate

stawonóg staˈvɔ̃nuk n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezkręgowe zwierzę mające ciało zbudowane z segmentów oraz odnóża z połączonych stawami członów; arthropod

staza n
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) zastój płynu ustrojowego w organizmie (w naczyniach) lub podłączonym urządzeniu (w przewodach) stasis
(środowiskowy) (medycyna, medyczny) opaska uciskowa (np. gumowa rurka, pasek), wykorzystywana do zatrzymania przepływu krwi w kończynie tourniquet

stać staʨ̑ v
o człowieku, zwierzęciu: być w pozycji wyprostowanej, podpartym tylko na nogach stand
o przedmiocie: być ustawionym w taki sposób, że pionowy wymiar jest większy od poziomych stand

stać nad grobem ˈstaʨ̑ nad‿ˈɡrɔbɛ̃m v
być bardzo starym, chorym, bliskim śmierci have one foot in the grave

stała ˈstawa n
symbol, któremu przyporządkowana jest pewna zdefiniowana wartość; constant

stałoogniskowy adj
(fotografia) o obiektywie: posiadający stałą, niezmienną ogniskową; pozbawiony zoomu prime

stały związek n
(socjologia, socjologiczny) trwała relacja dwóch partnerów zakładająca wierność long-term relationship

staż n
(urzędowy) próbny okres pracy przed objęciem samodzielnego stanowiska, praktyka practice

stearynowy adj
(biochemia, biochemiczny) związany z stearyną, dotyczący stearyny; zawierający stearynę stearic

stek stɛk n
(kulinaria) potrawa z kawałka mięsa krojonego w poprzek włókien mięśniowych lub ryby krojonej w poprzek kręgosłupa, zazwyczaj grillowany lub smażony w głębokim oleju; steak

stemplować stɛ̃mˈplɔvaʨ̑ v
przystawiać stempel (pieczątkę) do dokumentu, listu stamp
wstawiać stempel (podporę) pod strop shore

steniczny adj
(psychologia, psychologiczny) silny, mocny, aktywny sthenic

stenografia n
sposób pisania za pomocą umownych symboli, konwencji i skrótów, pozwalający notować w tempie ludzkiej mowy; shorthand stenography

stenograficzny adj
związany z stenografią; wykonany metodą stenografii stenographic

stenoza n
(medycyna, medyczny) zwężenie stenosis stricture

step stɛp n
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca; tap dance
trawiasta równina pozbawiona drzew, rzek i jezior; steppe

stepowy adj
związany ze stepem, dotyczący stepu of steppe

ster stɛr n
urządzenie służące do nadania i utrzymania kierunku ruchu statku wodnego lub powietrznego; rudder helm

sterczeć ˈstɛrʧ̑ɛʨ̑ v
wystawać poza jakąś powierzchnię, stać na sztorc stick out

stereometryczny adj
(matematyka, matematyczny) związany z stereometrią, dotyczący stereometrii stereometric

stereotyp ˌstɛrɛˈɔtɨp n
uproszczona konstrukcja myślowa zawierająca irracjonalne bądź fałszywe przeświadczenie dotyczące różnych zjawisk, instytucji, osób, a najczęściej innych grup społecznych; stereotype

stereotypizacja ˌstɛrɛɔtɨpʲiˈzaʦ̑ʲja n
sprowadzanie czegoś do stereotypu, tworzenie stereotypu stereotypization

sternik n
(sport, sportowy) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żeglarz kierujący danym obiektem pływającym coxswain cox
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) stopień żeglarski niższy od stopnia kapitana i żeglarz posiadająca ów stopień helmsman

sternit ˈstɛrʲɲit n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej sternitami, działający drażniąco na drogi oddechowe, błony śluzowe, oczy i skórę powodując kichanie, kaszel, podrażnienia oczu i górnych dróg oddechowych; sternutator sternutatory agent

sterowanie ˌstɛrɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: sterować steering

sterowanie numeryczne n
(informatyka, informatyczny) sterowanie programowe umożliwiające bezpośrednie wyzyskanie przez układ sterujący informacji liczbowych zakodowanych na taśmach magnetycznych, kartach dziurkowanych itp. numerical control

sterować stɛˈrɔvaʨ̑ v
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyznaczać kierunek za pomocą steru cox steer
kierować jakimiś działaniami, wpływać na coś, rządzić czymś administer control direct manage
kontrolować pracę urządzenia control

sterowiec stɛˈrɔvʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) sterowalny, podłużny balon napełniony gazem lżejszym od powietrza, posiadający własny napęd; zeppelin airship

sterownik stɛˈrɔvʲɲik n
(informatyka, informatyczny) program obsługujący urządzenia podłączone do komputera driver
(technologia, technika, techniczny) program lub urządzenie go wykonujące służące do sterowania układem controller

sterta ˈstɛrta n
zbiór leżących na sobie przedmiotów heap pile stack

sterylizacja n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) pozbawianie płodności (zwykle podczas zabiegu chirurgicznego) przy jednoczesnym zachowaniu czynności hormonalnej gruczołów płciowych sterilisation

steward ˈstɛvart n
(lotnictwo, lotniczy) (morski) członek załogi statku lub samolotu obsługujący pasażerów; steward

stewardesa ˌstɛvarˈdɛsa n
(lotnictwo, lotniczy) członkini załogi samolotu obsługująca pasażerów; flight attendant stewardess

stewia ˈstɛvʲja n
(botanika, botaniczny) Stevia Cavanilles, jeden z rodzajów roślin z rodziny astrowatych; stevia
(spożywczy) naturalna substancja słodząca w postaci sproszkowanych liści i pąków albo skrystalizowanego ekstraktu ze Stevia rebaudiana, uprawnego gatunku stewii (1.1) stevia

stilbit n
(mineralogia, mineralogiczny) pospolity minerał z gromady krzemianów, kruchy, uwodniony glinokrzemian wapnia; stilbite

stoa ˈstɔa n
(architektura, architektoniczny) w architekturze greckiej: wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami stoa

stochastyczny adj
(matematyka, matematyczny) (statystyka, statystyczny) nie wykazujący żadnej określonej tendencji, nie zmierzający do określonego celu, taki, którym rządzi przypadek stochastic

stocznia ˈstɔʧ̑ʲɲa n
zakład przemysłowy zajmujący się budową, remontowaniem, przebudowywaniem lub likwidacją statków wodnych; dockyard shipyard

stoczniowiec n
pracownik stoczni shipworker shipyard worker

stodoła stɔˈdɔwa n
budynek, w którym przechowuje się zboże, siano itp. barn

stoik n
(filozofia, filozoficzny) zwolennik stoicyzmu Stoic

stojak ˈstɔjak n
urządzenie utrzymujące coś w pozycji pionowej, czasem też utrzymujące w pionie dzieci niepotrafiące jeszcze samodzielnie stać stand

stojan ˈstɔjãn n
(mechanika) nieruchoma część silnika elektrycznego lub prądnicy, wewnątrz której obraca się wirnik stator

stok stɔk n
(geografia, geograficzny) (sport, sportowy) każda nachylona powierzchnia rozpościerająca się między kulminacją wzniesienia a jego podnóżem slope

stokrotka stɔˈkrɔtka n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) daisy

stolarstwo stɔˈlarstfɔ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) profesja i rzemiosło zajmujące się obróbką drewna do celów użytkowych carpentry

stolarz ˈstɔlaʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rzemieślnik wykonujący przedmioty z drewna: meble, elementy budowlane itp., osoba zajmująca się stolarstwem; carpenter joiner

stolica stɔˈlʲiʦ̑a n
(administracja) (geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) główne miasto jakiegoś państwa; capital capital city

stolik ˈstɔlʲik n
stół z siedzeniami przygotowany dla klientów w restauracji, barze table

stomatologia ˌstɔ̃matɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, dziedzina zajmująca się funkcjonowaniem, patologiami i leczeniem zębów, przyzębia, błony śluzowej jamy ustnej, stawu skroniowo-żuchwowego człowieka; stomatology

stomatologiczny ˌstɔ̃matɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany ze stomatologią, dotyczący stomatologii stomatological

stomia n
(medycyna, medyczny) chirurgiczne połączenie między przewodem pokarmowym (jelitem cienkim lub grubym) albo rzadziej układem moczowym ze skórą na brzuchu, wytworzone gdy wydalanie kału lub moczu drogą naturalną stało się u pacjenta niemożliwe lub znacznie utrudnione; stoma

stonka ˈstɔ̃nka n
(zoologia, zoologiczny) chrząszcz z rodziny stonkowatych, zwłaszcza stonka ziemniaczana (Leptinotarsa decemlineata) Colorado-beetle

stonka ziemniaczana ˈstɔ̃nka ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãna n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) jeden z chrząszczy, szkodnik upraw ziemniaków; potato beetle

stonoga stɔ̃ˈnɔɡa n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Oniscus, skorupiak żyjący w szczelinach, piwnicach; centipede
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) wij lub prosionek ze względu na liczbę odnóży millipede

stop stɔp interjection
= stój(cie), zatrzymaj(cie) się stop

stop stɔp n
(technologia, technika, techniczny) substancja złożona z metalu i innych metali lub niemetali; alloy

stopa ˈstɔpa n
(anatomia, anatomiczny) część ciała tworząca dolny koniec nogi, ograniczona piętą i kostką; foot
jednostka długości, używana w niektórych krajach; foot
podstawa czegoś (np. ozdobnej nogi stołu) foot

stoper ˈstɔpɛr n
(technologia, technika, techniczny) (sport, sportowy) urządzenie do mierzenia odstępu czasu z dokładnością do ułamków sekundy stopwatch timer
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) węzeł na linie lub urządzenie służące do zatrzymywania liny lub łańcucha stopper
zatyczka do ucha chroniąca przed hałasem ear plug earplug

stopień ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ n
(fizyka, fizyczny) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka miary temperatury degree
(matematyka, matematyczny) jednostka kąta płaskiego stanowiąca 1/360 (jedną trzysta sześćdziesiątą) kąta pełnego, stosowana też w geografii do wyrażania współrzędnych geograficznych; degree
czyjeś miejsce w pewnej hierarchii zawodowej lub organizacyjnej, zwykle w służbach mundurowych rank
każda z części schodów uniesiona do góry step

stopień najwyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ najˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, oznaczająca największe nasilenie opisywanej przez niego cechy superlative

stopień wojskowy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ vɔjˈskɔvɨ n
tytuł żołnierza oznaczający jego miejsce w hierarchii wojskowej; military rank

stopień wyższy ˈstɔpʲjɛ̇̃ɲ ˈvɨʃːɨ n
(gramatyka) forma przymiotnika lub przysłówka, określająca natężenie opisywanej przez niego cechy w porównaniu do czegoś comparative

stopniowo stɔpʲˈɲɔvɔ adv
nie nagle, ale po trochu, powoli gradually step by step little by little bit by bit by degrees

stopniowy stɔpʲˈɲɔvɨ adj
(książkowy) mający powolny przebieg, zachodzący etapami gradual

stos stɔs n
(informatyka, informatyczny) jedna ze struktur danych, w której analogicznie do stosu (1.1) kartek, dostęp jest możliwy tylko przez dokładanie lub pobieranie z wierzchu; stack
drewno ułożone do spalenia czegoś lub kogoś; miejsce, na którym dokonuje się ceremonii kremacji ciała zmarłego pyre
większa ilość przedmiotów ułożonych jeden na drugim stack pile

stosowny stɔˈsɔvnɨ adj
(książkowy) najlepszy w danej sytuacji, pasujący, nadający się, odpowiadający niej suitable appropriate adequate apt beseeming congenial

stosunek stɔˈsũnɛk n
zależność między różnymi elementami relation

stosunek płciowy stɔˈsũnɛk ˈpw̥ʨ̑ɔvɨ n
(fizjologia, fizjologiczny) czynności i zachowania seksualne, w trakcie których dochodzi do fizycznego zbliżenia z użyciem narządów płciowych; sexual intercourse

stosunkowo adv
w stosunku do czego lub kogo relatively comparatively

stout n
(spożywczy) mocne, ciemne piwo górnej fermentacji, rodzaj ale; stout

stowarzyszenie ˌstɔvaʒɨˈʃɛ̃ɲɛ n
organizacja społeczna (zrzeszenie) powoływana przez grupę osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach; association affiliation

stołowy stɔˈwɔvɨ adj
dotyczący stołu, związany ze stołem table

stożek ˈstɔʒɛk n
(geometria) rodzaj bryły powstałej przez obrót trójkąta prostokątnego wokół jednej z przyprostokątnych; cone

stracenie straˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: stracić loss
egzekucja, wykonanie kary śmierci; (także, też) kara śmierci capital punishment execution

strach strax n
uczucie niepokoju, lęku przed czymś, co może być groźne fear awe
kukła uformowana ze starych ubrań, służąca do odstraszania ptaków na polach scarecrow

strachliwy straxˈlʲivɨ adj
o osobie, która często i łatwo ulega strachowi cowardly skittish

stracić rozum ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈrɔzũm v
zachowywać się nierozsądnie, irracjonalnie go insane lose one's mind

stracić twarz ˈstraʨ̑iʨ̑ ˈtfaʃ v
stracić honor, mieć powody do wstydu lose face

stracony straˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
taki, którego stracono, zgubiono; który nie wróci lost

strajk strajk n
dobrowolny i zbiorowy protest pracowników, który polega najczęściej na przerwaniu pracy, podjęty w celu spełnienia przez pracodawcę lub władzę ich postulatów; strike

strajk włoski ˈstrajɡ ˈvwɔsʲci n
strajk polegający na skrajnie skrupulatnym wykonywaniu obowiązków służbowych przez pracowników work-to-rule

strajkować strajˈkɔvaʨ̑ v
uczestniczyć w strajku strike

straponten n
(książkowy) składane, odchylane siedzenie, przymocowane do ściany albo do stałego fotela, montowane w teatrach, środkach transportu itp., dawniej także np. w powozach folding seat tip-up seat

straszliwy straʃˈlʲivɨ adj
(potocznie, potoczny) bardzo zły, kiepski horrible
(potocznie, potoczny) ogromny horrendous
coś bardzo strasznego, przerażającego horrendous horryfying

strasznie ˈstraʃʲɲɛ adv
(potocznie, potoczny) bardzo, niezmiernie, nadzwyczaj desperately terribly
bardzo źle, okropnie dreadfully terribly

straszny ˈstraʃnɨ adj
(potocznie, potoczny) taki, który jest bardzo intensywny, duży terrible horrible
okropny, nieprzyjemny terrible horrible awful
taki, który wzbudza strach, grozę; jest przerażający, niebezpieczny, okrutny terrible horrible frightful horrific

straszyć v
wzbudzać strach, lęk w kimś frighten scare

strata ˈstrata n
ubytek, utracenie czegoś; coś wartościowego, co się straciło, czego już się nie ma loss

strateg ˈstratɛk n
znawca strategii, osoba tworząca plany wojenne i kierująca operacjami wojskowymi strategist

strategia straˈtɛɟja n
ogólny plan działań, szerszy od taktyki strategy
(informatyka, informatyczny) wzorzec projektowy definiujący rodzinę wymiennych algorytmów strategy

strategicznie adv
w sposób dotyczący strategii; pod względem strategii strategically

strategiczny adj
zgodny z określoną strategią strategic

stratny adj
(dawniej, dawny) przynoszący stratę dissipative

stratosferyczny adj
(geofizyka) związany z stratosferą, dotyczący stratosfery; znajdujący się w stratosferze stratospheric

stratyfikacja n
(geologia, geologiczny) układanie się skał osadowych warstwami stratification
(meteorologia, meteorologiczny) układ warstwowy mas powietrza stratification
(rolnictwo, rolniczy) proces przysposabiania nasion do kiełkowania poprzez przekładanie nasion przed wysiewem warstwami wilgotnego piasku lub ziemi inspektowej, także umieszczenie nasion w wilgotnym podłożu o niskiej temperaturze stratification
(socjologia, socjologiczny) wyróżnianie warstw w społeczeństwie według różnych kryteriów, np. sytuacji ekonomicznej, funkcji społecznych, wspólnoty obyczajów, stylu życia itp. stratification

straż straʃ n
osoba albo grupa osób strzegąca lub pilnująca kogoś, czegoś sentry
pilnowanie, strzeżenie kogoś lub czegoś przed niebezpieczeństwem guard watch

straż pożarna ˈstraʃ pɔˈʒarna n
wyspecjalizowana formacja, zawodowa lub ochotnicza, zajmująca się zwalczaniem pożarów, klęsk żywiołowych oraz innych zagrożeń dla zdrowia ludzkiego, mienia lub środowiska; fire brigade fire department fire station

straż przednia n
(wojskowość, wojskowy) część wojska od przodu ubezpieczająca główne siły vanguard

straż przybrzeżna n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) morska formacja policyjna lub wojskowa odpowiadająca za nadzorowanie granic coast guard coastguard

straż tylna n
(wojskowość, wojskowy) oddział zabezpieczający tyły przemieszczającego się wojska rearguard

strażak ˈstraʒak n
osoba szkolona do walki z ogniem; fireman firefighter

strażnica n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) (architektura, architektoniczny) budynek, niekiedy wysoki, w którym pełni się straż watchtower

strażnik ˈstraʒʲɲik n
osoba odpowiedzialna za pilnowanie mienia lub osób guard

strefa ˈstrɛfa n
przestrzeń wydzielona ze względu na pewne cechy odróżniające ją od otoczenia zone area belt region

strefa Złotowłosej n
(astronomia, astronomiczny) strefa warunków kosmicznych, które sprzyjają powstaniu życia Goldilocks zone habitable zone

strefa erogenna ˈstrɛfa ˌɛrɔˈɡɛ̃nːa n
(fizjologia, fizjologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) fragment ciała, który reaguje na dotyk podnieceniem seksualnym; erogenous zone

stres strɛs n
(psychologia, psychologiczny) mobilizacja organizmu jako reakcja na negatywne bodźce; stress

streszczać ˈstrɛʃʧ̑aʨ̑ v
skracać jakąś wypowiedź lub tekst, zachowując najważniejsze jej elementy, przedstawiać w skondensowanej formie summarise

streszczenie strɛʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
wyciąg, skrót summary abstract

stretching n
(sport, sportowy) zestaw ćwiczeń fizycznych polegający na rozciąganiu mięśni celem ich uelastycznienia stretching

stringi ˈstrʲĩŋʲɟi n
(krawiectwo) rodzaj majtek, których tylną część stanowi bardzo wąski pasek materiału; thong G-string

strit strʲit n
(termin karciany) układ pięciu kolejnych kart różnego koloru w grze w pokera straight

stroboskop n
(technologia, technika, techniczny) lampa emitująca krótkie błyski światła o dużym natężeniu strobe stroboscope

strofa ˈstrɔfa n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) część utworu lirycznego złożona z wersów stanza strophe verse

stroficzny strɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
podzielony na strofy strophic

strofować strɔˈfɔvaʨ̑ v
dawać komuś wyraźnie do zrozumienia, że jest się niezadowolonym z jego zachowania chide

stroik ˈstrɔ<sup>j</sup>ik n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) cienka listwa z trzciny lub metalowa blaszka służąca do wprowadzania w drganie słupa powietrza w środku rezonatora lub piszczałki w niektórych instrumentach reed

stroić ˈstrɔ<sup>j</sup>iʨ̑ v
(pogardliwie) przesadnie ubierać deck out overdress
doprowadzać do stanu gotowości czy najlepszego porządku trim tune
ubierać ozdobnie, odświętnie adorn deck decorate embellish

strojnica włoska n
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Graphosoma lineatum Linnaeus, gatunek owada z rzędu pluskwiaków; minstrel bug striped bug

strojnoczub amazoński strɔjˈnɔʧ̑up ˌãmaˈzɔ̃j̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek ptaka z rodziny bławatników; Amazonian umbrellabird

stromy ˈstrɔ̃mɨ adj
nachylony pod dużym kątem w stosunku do poziomu, podłoża steep

strona ˈstrɔ̃na n
(gramatyka) forma zdania zależna od wzajemnego stosunku podmiotu i orzeczenia; voice
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) jedna z osób będąca sygnatariuszem umowy lub występująca jako podmiot w procesie; party
uczestnik wojny, także sporu, kłótni, negocjacji, rozmów, umowy, małżeństwa, itp. party
jedna z powierzchni kartki lub innych płaskich przedmiotów, zwykle w książce, gazecie, albumie itp. page
umowna część czegoś, znajdująca się przy brzegu, krawędzi tego czegoś side

strona bierna ˈstrɔ̃na ˈbʲjɛrna n
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest obiektem czynności, określonej przez orzeczenie; passive voice

strona czynna ˈstrɔ̃na ˈʧ̑ɨ̃nːa n
(gramatyka) forma zdania, w której podmiot jest wykonawcą czynności; active voice

strona internetowa ˈstrɔ̃na ˌĩntɛrnɛˈtɔva n
(informatyka, informatyczny) pojedynczy dokument lub prezentacja opublikowana w Internecie przez WWW; web page website

stronić v
trzymać się z dala shun

stronnictwo n
zorganizowane ugrupowanie o wspólnych poglądach, działające wspólnie dla osiągnięcia określonych celów club party

stronniczy adj
kierujący się tylko określonym interesem; pozbawiony obiektywizmu partial

stront strɔ̃nt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Sr i liczbie atomowej 38; strontium

strop strɔp n
(geologia, geologiczny) górna powierzchnia ograniczająca warstwę skalną ceiling roof

strucla z makiem n
(kulinaria) ciasto zawijane z masą ze zmielonego maku przyprawionego cukrem i bakaliami; poppy seed roll

strudel ˈstrudɛl n
(kulinaria) ciasto francuskie zawijane z jabłkami lub nadzieniem z sera bądź maku, pieczone w rondlu z dużą ilością masła; strudel

strug struk n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie stolarskie z wysuwanym ostrzem, używane do wyrównywania, wygładzania powierzchni drewna plane

struga ˈstruɡa n
(geografia, geograficzny) mała rzeczka stream
ciecz płynąca wąskim pasmem; płynąca, lejąca się woda, ciecz spurt stream

strugarka struˈɡarka n
(maszynoznawstwo) obrabiarka do obróbki skrawaniem płaszczyzn, planer planing machine

strugać ˈstruɡaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) udawać kogoś play
obrabiać drewno poprzez ścinanie podłużnych wiór plane sharpen

struktura strukˈtura n
stały układ i wzajemne relacje elementów stanowiących całość structure

strukturalny adj
dotyczący struktury structural

strumień ˈstrũmʲjɛ̇̃ɲ n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) mały naturalny ciek wodny; brook stream brooklet

strumyk ˈstrũmɨk n
mały strumień creek

struna ˈstrũna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) naciągnięta sprężysta nić, będąca źródłem dźwięku w instrumentach strunowych; string

struna głosowa n
(anatomia, anatomiczny) drgający element krtani, parzysty organ który wytwarza dźwięki vocal cord vocal fold voice reed

strup strup n
(medycyna, medyczny) sucha pokrywa na ranach i uszkodzeniach ciała, powstająca ze skrzepłej wydzieliny; scab crust

struś struɕ n
(ornitologia, ornitologiczny) duży ptak nielotny z rodziny strusiowatych; ostrich

strych strɨx n
(architektura, architektoniczny) pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem; attic loft

strychnina strɨçˈɲĩna n
(chemia, chemiczny) silnie toksyczny alkaloid występujący w nasionach kulczyby; strychnine

strychulec strɨˈxulɛʦ̑ n
deseczka do usuwania nadmiaru towarów sypkich, np. zboża, poprzez przesuwanie jej po krawędzi naczynia - miary strickle
ochraniacz zakładany na pęciny zwierzętom pociągowym i wierzchowym dla zapobieżenia kaleczeniu („strychowaniu”) strickle

stryczek ˈstrɨʧ̑ɛk n
(książkowy) sznur zakończony pętlą zakładaną na szyję skazanym na śmierć przez powieszenie noose

stryj strɨj n
brat ojca; uncle

strzał sṭʃaw n
(wojskowość, wojskowy) wystrzelenie strzały lub pocisku z broni shot

strzała ˈsṭʃawa n
pocisk przeznaczony do łuku; arrow

strzałka ˈsṭʃawka n
(potocznie, potoczny) pojedynczy sygnał telefoniczny służący jako umowny znak dart
linia z grotem, symbol wskazujący kierunek arrow

strzałkowy adj
(anatomia, anatomiczny) biegnący od przodu ku tyłowi sagittal
związany ze strzałką, mający postać strzałki sagittal

strzec sṭʃɛʦ̑ v
mieć pod opieką, pilnować, dozorować, opiekować się kimś lub czymś guard watch over

strzecha ˈsṭʃɛxa n
(przenośnie, przenośnia) bujne, zmierzwione włosy thatch
pokrycie dachu wykonane ze słomy lub trzciny; thatch

strzelanina n
strzały z broni palnej padające jeden za drugim shooting shootout gunfight firefight

strzelać ˈsṭʃɛlaʨ̑ v
oddawać strzał z broni shoot

strzelba ˈsṭʃɛlba n
długa, palna broń myśliwska; shotgun

strzelec ˈsṭʃɛlɛʦ̑ n
(sport, sportowy) zawodnik specjalizujący się w strzelaniu z ręcznej broni palnej shooter
(sport, sportowy) zawodnik, który strzelił bramkę scorer kick
(wojskowość, wojskowy) żołnierz wyspecjalizowany w strzelaniu fusilier gunner rifleman
osoba umiejąca się posługiwać bronią palną, łukiem lub inną bronią miotającą shooter shot

strzelecki adj
odnoszący się do strzelectwa, związany ze strzelectwem rifle shooting small-arms

strzelnica sṭʃɛlʲˈɲiʦ̑a n
(wojskowość, wojskowy) miejsce ćwiczeń w strzelaniu do celu shooting range
jarmarczne miejsce rozrywki, w którym wygrywa się nagrody w zamian za trafne strzały z wiatrówki shooting-gallery

strzemię ˈsṭʃɛ̃mʲjɛ n
parzysta część rzędu końskiego w formie stalowego kabłąka i poprzeczki, służąca do dosiadania wierzchowca i ułatwiająca utrzymanie się w siodle; stirrup

strzeżonego Pan Bóg strzeże proverb
lepiej jest zapobiegać, niż później bać się o to, jak sprawy się potoczą better safe than sorry

strzyc v
obcinać futro zwierząt na wełnę fleece shear
przycinać rośliny, np. trawę, gałęzie mow trim
skracać włosy, brodę lub sierść cut barber crop trim
poddawać się strzyżeniu have a haircut

strzykawka n
(medycyna, medyczny) narzędzie medyczne do wprowadzania płynnych leków pod skórę lub do mięśnia albo do pobierania płynów ustrojowych; syringe hypodermic

strzykwa n
(zoologia, zoologiczny) zwierzę morskie z gromady zaliczanej do szkarłupni; sea cucumber

strzyżarka n
(zootechnika, zootechniczny) maszyna do strzyżenia wełny, futer trimmer

strzęp sṭʃɛ̃mp n
paproch snippet
poszarpana resztka czegoś scrap shred snatch tatter

strój struj n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) odpowiednie ustawienie gitary lub innego instrumentu muzycznego tune
określony rodzaj ubioru attire

strój kąpielowy n
skąpe odzienie do publicznego zażywania kąpieli wodnych i słonecznych; swimsuit

strój równomiernie temperowany n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (rzadki, rzadko używany) każdy strój oparty o równy podział oktawy na dowolną liczbę części equal temperament
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) strój skali dzielący oktawę na 12 równych półtonów; equal temperament

stróż struʃ n
osoba pilnująca np. budynku watchman

strąk strɔ̃ŋk n
(botanika, botaniczny) suchy, pękający owoc charakterystyczny dla roślin z rodziny motylkowych; pod husk hull legume

stręczycielstwo n
przestępstwo polegające na nakłanianiu kogoś do nierządu; pimping proxenetism

studencki stuˈdɛ̃nʦ̑ʲci adj
przeznaczony dla studentów student
typowy dla studentów student

student ˈstudɛ̃nt n
osoba, która studiuje na wyższej uczelni; student

studia ˈstudʲja n
kształcenie się na uczelni wyższej, zakończone dyplomem studies

studio ˈstudʲjɔ n
pomieszczenie przeznaczone do nagrań dźwiękowych, audycji radiowych, telewizyjnych lub filmowych itp. studio

studiować stuˈdʲjɔvaʨ̑ v
uczyć się na uczelni wyższej; być na studiach study

studnia ˈstudʲɲa n
głęboki otwór w ziemi wraz z urządzeniem do pobierania wody; well

studnia kwantowa ˈstudʲɲa kfãnˈtɔva n
(fizyka, fizyczny) studnia potencjału, ograniczająca cząstki w pewnym obszarze przestrzeni; quantum well

studniówka stuˈdʲɲufka n
(szkolnictwo, szkolny) bal, zabawa odbywająca się na ok. 100 dni przed egzaminem maturalnym prom

stuk stuk interjection
(onomatopeja) wyraz naśladujący odgłos stukania knock

stulecie stuˈlɛʨ̑ɛ n
setna rocznica a hundredth anniversary centenary

stulejka stuˈlɛjka n
(medycyna, medyczny) wrodzone zwężenie napletka uniemożliwiające jego ściągnięcie poza żołądź prącia; phimosis

stuptut n
(potocznie, potoczny) ochraniacz na nogę mający kształt rurki, wykonany z wodoodpornego i odpornego na zabrudzenia materiału; gaiter

stuła n
(kościelny) szata liturgiczna prezbiterów w formie wstęgi sukna; stole

stwardnienie rozsiane stfardʲˈɲɛ̇̃ɲɛ rɔɕˈːãnɛ n
(medycyna, medyczny) przewlekła choroba centralnego układu nerwowego; MS multiple sclerosis

stwarzać v
powoływać do istnienia create
stawać się przyczyną czegoś create make

stwierdzać v
dochodzić do wniosku ascertain find verify write
mówić z przekonaniem affirm attest certify

stwierdzenie stfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
wypowiedź stwierdzająca coś, wypowiedź wyrażająca przekonanie o czymś affirmation statement

stworzenie stfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: stworzyć creation
zwierzę lub człowiek creature being

stwór stfur n
dziwna, często odrażająca istota creature

stwórca n
ktoś, kto coś stworzył (zwykle coś z niczego) creator
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) przydomek boga, któremu przypisuje się stworzenie wszechświata lub ludzi; creator

styczeń ˈstɨʧ̑ɛ̃ɲ n
pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); January

stycznik n
(elektryczność) urządzenie elektromechaniczne do zamykania i przerywania obwodów elektrycznych średniej mocy; contactor

stygijski stɨˈɟijsʲci adj
(poetycki, poetycko) związany ze Styksem, dotyczący Styksu stygian

stygmat ˈstɨɡmat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rany na ciele Chrystusa, które mają również pojawiać się u osób rozpamiętujących jego mękę; stigma

stygmatyzacja ˌstɨɡmatɨˈzaʦ̑ʲja n
proces nadawania określeń osobom, grupom lub kategoriom społecznym w wyniku czego przyjmują one nadane im cechy i zaczynają działać zgodnie z przypisanymi im etykietami; social stigma

stykówka stɨˈkufka n
(fotografia) odbitka fotograficzna służąca do uzyskania wglądówek, wykonana przez naświetlenie papieru światłoczułego przez negatywy położone bezpośrednio na tym papierze contact sheet

styl stɨl n
rodzaj starożytnego przyrządu do pisania, rylec style stylus
sposób czyjegoś postępowania, zachowania style
sposób wyrażania się; sposób mówienia, pisania style
zespół cech charakterystycznych dla danego regionu, epoki itp. style
(sport, sportowy) ruchy właściwe danej dyscyplinie sportowej style
(informatyka, informatyczny) wygląd elementu strony HTML, nadawany za pomocą CSS style

styl życia n
(socjologia, socjologiczny) codzienne zachowania jednostek lub grup manifestujące ich położenie społeczne i preferencje; lifestyle

stylizowany ˌstɨlʲizɔˈvãnɨ adj
posiadający cechy pewnego stylu, przedstawiony lub sformułowany na wzór określonego stylu stylized

stymulacja n
pobudzanie do aktywności, rozwoju stimulation
(biologia, biologiczny) wywoływanie stanu pobudzenia w organizmie przez bodziec zewnętrzny stimulation

stymulator n
czynnik pobudzający działanie, bodziec, stymulant stimulator

stynka ˈstɨ̃nka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Osmerus eperlanus, mała ryba o dużych łuskach; smelt

stypa n
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) poczęstunek organizowany po pogrzebie; wake

stypendium stɨˈpɛ̃ndʲjũm n
pomoc finansowa udzielana osobom kształcącym się lub prowadzącym badania naukowe scholarship bursary burse fellowship grant stipend

stypulacja n
(dawniej, dawny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa, ugoda lub inne zobowiązanie stipulation

stypulować ˌstɨpuˈlɔvaʨ̑ v
(rzadki, rzadko używany) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) wymagać, określać, przewidywać, zastrzegać, postulować, nakazywać stipulate

styropian n
(technologia, technika, techniczny) polistyren o mikroporowatej strukturze, najczęściej w formie kształtek, bloków lub płyt, wykorzystywany jako materiał do izolacji cieplnej, dźwiękowej i elektrycznej; styrofoam

stóg stuk n
(rolnictwo, rolniczy) duży stos siana, rzadziej słomy lub zboża, układany zazwyczaj wokół ustawionego pionowo drąga w kształt stożka lub kopuły heap pile rick stack

stół stuw n
mebel w postaci poziomej płaszczyzny (blatu) podpartej na nogach, służący zwykle do ułatwienia spożywania posiłków lub pracy; table

stąd stɔ̃nt pronoun
wyznaczenie miejsca, w którym znajduje się osoba mówiąca, z orientacją na zewnątrz away from here hence
z tego powodu therefore hence hereof that's why thence

stąpać ˈstɔ̃mpaʨ̑ v
stawiać kroki step stride tread

stęchlizna stɛ̃w̃xˈlʲizna n
zapach odczuwany w wilgotnych, niewietrzonych lub zagrzybionych pomieszczeniach mustiness

stęchły adj
o zapachu pleśni, długo niewietrzonych pomieszczeń stale

stękać v
wydawać ciężkie westchnienia moan

stęp n
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca stopę z golenią; tarsus

stępka ˈstɛ̃mpka n
(marynarka) główna, podłużna belka umieszczona środkowo na dnie kadłuba statku wodnego; keel

stężenie n
(budownictwo) element konstrukcyjny zapewniający usztywnienie konstrukcji budowlanej; bracing
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie odniesiona do jednostki objętości lub masy; concentration

stężenie liczbowe n
(chemia, chemiczny) liczba cząstek (np. atomów, jonów, cząsteczek) zawartych w jednostce objętości number cocentration

stężenie masowe n
(chemia, chemiczny) stosunek masy substancji do objętości mieszaniny; mass concentration

stężenie molalne n
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w roztworze odniesiona do masy rozpuszczalnika; molality molal concentration

stężenie molowe n
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli substancji do objętości mieszaniny; molarity amount concentration amount-of-substance concentration molar concentration substance concentration

stężenie normalne n
(chemia, chemiczny) liczba gramorównoważników substancji w roztworze odniesiona do jednostki objętości; equivalent concentration normal concentration normality

stężenie powierzchniowe n
(chemia, chemiczny) ilość substancji zaadsorbowana na danej powierzchni; surface concentration
(chemia, chemiczny) ilość substancji, wyrażona w postaci stężenia molowego, ułamka masowego bądź innej wielkości, odnosząca się do określonej powierzchni surface concentration

stężenie procentowe n
(chemia, chemiczny) zawartość substancji w mieszaninie (stężenie) wyrażona w procentach; percent concentration

stężenie procentowe masowe n
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny (ułamek masowy) wyrażony w procentach; mass percent mass percentage percentage by mass weight percent weight percentage

stężenie procentowe molowe n
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny (ułamek molowy) wyrażony w procentach; mole percent mole percentage percentage by mole

stężenie procentowe objętościowe n
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do sumy objętości wszystkich składników mieszaniny przed ich zmieszaniem (ułamek objętościowy) wyrażony w procentach; percentage by volume volume percent volume percentage

stężenie śmiertelne n
(medycyna, medyczny) zawartość substancji we wdychanym powietrzu powodująca śmierć określonego procentu badanej populacji danego gatunku; LC LCt lethal concentration

suahili ˌsu<sup>w</sup>aˈçilʲi n
(językoznawstwo, językoznawczy) język używany we wschodniej części Afryki; Swahili

subalpejski ˌsubalˈpɛjsʲci adj
(geografia, geograficzny) taki, który znajduje się w wysokim piętrze gór lub dla niego charakterystyczny subalpine

subha n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański sznur modlitewny, rodzaj różańca subha

subiekt ˈsubʲjɛkt n
(przestarzałe, przestarzały) sprzedawca w sklepie subject

subiektywnie adv
w sposób subiektywny, nieobiektywnie subjectively

subiektywny ˌsubʲjɛkˈtɨvnɨ adj
(psychologia, psychologiczny) (filozofia, filozoficzny) zależny od podmiotu poznającego subjective
stronniczy, odznaczający się subiektywizmem subjective

subkarabinek ˌsupkaraˈbʲĩnɛk n
długa broń palna wyposażona w krótką, krótszą niż karabinek lufę subcarbine

subkontynent ˌsupkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geografia, geograficzny) ląd wielkich rozmiarów, lecz mniejszy niż kontynent lub stanowiący jego wydzieloną, szczególną część; subcontinent

subkultura n
(socjologia, socjologiczny) zespół zjawisk kulturowych, częściowo autonomiczny wobec kultury dominującej tworzone przez jakąś grupę osób; subculture

subletalny adj
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) osłabiający znacznie żywotność organizmu, ale nie powodujący natychmiastowej śmierci sublethal

sublimat subˈlʲĩmat n
(chemia, chemiczny) zwyczajowa nazwa chlorku rtęci(II); corrosive sublimate

subordynacja n
podporządkowanie się dyscyplinie, zdyscyplinowanie subordination

subordynacjonizm n
(teologia, teologiczny) (historia, historyczny, historycznie) pogląd teologiczny, według którego Syn Boży i Duch Święty są podporządkowani Bogu Ojcu; subordinationism

substancja supˈstãnʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) klasa przedmiotów materialnych, mających w danych warunkach jednakowe właściwości fizyczne i chemiczne, mikroskopowo zaś - identyczną budowę molekularną (cząsteczkową) substance

substancja czynna supˈstãnʦ̑ʲja ˈʧ̑ɨ̃nːa n
substancja jakiegokolwiek pochodzenia, która może spowodować zmiany w procesach fizjologicznych lub biochemicznych organizmów żywych, stanowiąca podstawę leku; active ingredient

substytucja ˌsupstɨˈtuʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) reakcja chemiczna polegająca na wymianie jednego lub kilku atomów w cząsteczce związku chemicznego; substitution
(psychologia, psychologiczny) jeden z mechanizmów obronnych, polegający na zastępowaniu nieosiągalnych celów celami łatwiejszymi; substitution
przeniesienie pełnomocnictwa na inną osobę substitution
wzajemna zastępowalność dóbr o podobnych właściwościach substitution
zastąpienie jednych rzeczy, pojęć, usług itp. innymi substitution

subsydiarność ˌsupsɨˈdʲjarnɔɕʨ̑ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zasada, według której decyzje powinny być podejmowane na najniższym możliwym szczeblu, a na wyższym tylko wtedy, gdy takie ich podjęcie da o wiele lepsze rezultaty; subsidiarity

subsydium supˈsɨdʲjũm n
(urzędowy) pomoc finansowa udzielona osobie prawnej, jednostce organizacyjnej lub osobie fizycznej przeznaczona na konkretny rodzaj działalności subsidy

subtelność supˈtɛlnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co subtelne delicacy subtlety subtleness
niewielka, drobna różnica nuance subtlety

subwencja subˈvɛ̃nʦ̑ʲja n
pomoc finansowa, dotacja, stypendium subvention

suchar ˈsuxar n
(spożywczy) specjalnie wysuszony kawałek pieczywa, przygotowany do dłuższego przechowywania rusk rusk bread twice-baked bread zwieback

suchodrzew Purpusa suˈxɔḍʒɛf purˈpusa n
(botanika, botaniczny) Lonicera × purpusii, mieszaniec dwóch chińskich gatunków wiciokrzewu shrubby honeysuckle winter honeysuckle

suchość n
cecha tego, co suche dryness

suchy ˈsuxɨ adj
(potocznie, potoczny) szczupły skinny
pozbawiony wilgoci dry

suchy zębodół ˈsuxɨ zɛ̃mˈbɔduw n
(stomatologia, stomatologiczny) powikłanie po ekstrakcji zęba związane z zapaleniem zakończeń nerwowych znajdujących się w zębodole; dry socket

sudecki suˈdɛʦ̑ʲci adj
związany z Sudetami, dotyczący Sudetów Sudeten Sudetan Sudetian Sudetic Sudetish

sudeckoniemiecki adj
związany z Niemcami sudeckimi lub z Krajem Sudetów, dotyczący Niemców sudeckich lub Kraju Sudetów Sudeten German

sudoku n
japońska łamigłówka, w której zadaniem jest uzupełnienie diagramu tak, aby w każdej kolumnie, każdym wierszu oraz każdym mniejszym kwadracie znalazło się po jednej cyfrze od 1 do 9; sudoku

sufi ˈsufʲi n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sufizmu, mistyk muzułmański Sufi

suficki suˈfʲiʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sufizmem Sufi

sufiks ˈsufʲiks n
(językoznawstwo, językoznawczy) (gramatyka) afiks występujący za rdzeniem; przyrostek; suffix

sufit ˈsufʲit n
(budownictwo) górna ściana pomieszczenia ceiling

sufizm ˈsufʲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmański mistycyzm; Sufism

sufler ˈsuflɛr n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) osoba podpowiadająca aktorom tekst roli na próbach i podczas przedstawień w sposób niewidoczny dla widza; prompter

sufragan n
(kościelny) biskup diecezji sufragalnej; suffragan

sugerować ˌsuɡɛˈrɔvaʨ̑ v
czynić aluzję allude hint suggest
podsuwać komuś nie wprost jakieś rozwiązanie suggest hint
stanowić poszlakę dla jakiegoś wniosku suggest

sugestia suˈɡɛstʲja n
przekonywanie kogoś; suggestion

sugestywny adj
wywierający silny wpływ na czyjeś myśli i wyobraźnię, narzucający komuś sposób myślenia; bardzo przekonujący suggestive

sugilit suˈɟilʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) (jubilerstwo, jubilerski) rzadki minerał z gromady krzemianów, przyjmujący barwy w odcieniach różu i fioletu, wykorzystywany w jubilerstwie; luvulite sugilite

suicydologia n
(psychologia, psychologiczny) nauka zajmująca się problematyką samobójstw; suicidology

suita n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) wieloczłonowy utwór złożony z kontrastujących ze sobą elementów; suite

suk suk n
bazar lub handlowa dzielnica muzułmańska; souk

suka ˈsuka n
(zoologia, zoologiczny) samica psa domowego lub innego zwierzęcia psowatego bitch
(wulgarnie, wulgaryzm) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta, zwłaszcza źle prowadząca się bitch

sukces ˈsukʦ̑ɛs n
korzystny wynik success
osiągnięcie bogactwa, sławy; zrobienie kariery success

sukienka suˈcɛ̃nka n
(krawiectwo) krótka suknia, okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, zazwyczaj z lekkiego materiału; dress frock

sukiennice n
dawny miejski budynek handlowy cloth hall

sukmana sukˈmãna n
(historia, historyczny, historycznie) długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów; sukmana

suknia ˈsucɲa n
(krawiectwo) część kobiecej garderoby okrywająca tułów, częściowo lub całkowicie nogi, czasem też ręce, wkładana zazwyczaj na uroczyste okazje; dress gown

sukno ˈsuknɔ n
gęsta, zgrzebna tkanina wełniana; cloth

sukralfat suˈkralfat n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) lek o działaniu ochronnym na śluzówkę żołądka i jelit, jak również przeciwdziałający hiperfosfatemii w mocznicy sucralfate

sukulent suˈkulɛ̃nt n
(botanika, botaniczny) roślina przystosowana do życia na gorących półpustyniach, posiadająca grube mięsiste pędy bądź liście, służące do gromadzenia wody; succulent

sukurs ˈsukurs n
(przestarzałe, przestarzały) odsiecz, pomoc, posiłki, wsparcie succor succour

suletyjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt języka baskijskiego używany w Soule Souletin Zuberoan

sulfadiazyna n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny stosowany przy leczeniu zapalenia płuc i czerwonki sulfadiazine

sum sũm n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża ryba drapieżna z charakterystycznymi wąsami; catfish

suma ˈsũma n
(matematyka, matematyczny) wynik dodawania sum

sumak ˈsũmak n
(botanika, botaniczny) (Rhus) rodzaj roślin należący do rodziny nanerczowatych i obejmujący ok. 250 gatunków; sumac sumach
(kulinaria) przyprawa z sumaka (1.1) o kwaśnym smaku sumac sumach

sumatrzański ˌsũmaˈṭʃãj̃sʲci adj
od Sumatra Sumatran

sumeryjski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język sumeryjski; Sumerian

sumienie sũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło conscience

sumiennie adv
z wielką starannością w działaniu faithfully

sumienność n
cecha osoby, która rzetelnie wypełnia swoje obowiązki conscientiousness

sumienny adj
skrupulatnie wywiązujący się z podjętych obowiązków conscientious scrupulous dutiful faithful
wykonywany dokładnie, rzetelnie conscientious scrupulous

sumo ˈsũmɔ n
(sport, sportowy) rodzaj zapasów, japoński sport narodowy; sumo

sundajski adj
związany z Sundajczykami, dotyczący Sundajczyków Sundanese

sundajski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język sundajski; Sundanese

sunnicki sũɲˈːiʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z sunnitami lub sunnizmem Sunni

sunnita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca sunnickiego odłamu islamu - sunnizmu Sunni Sunnite

super ˈsupɛr adj
(potocznie, potoczny) wspaniały, świetny, doskonały excellent

superbohater ˌsupɛrbɔˈxatɛr n
fikcyjny bohater filmów, książek lub komiksów posiadający nadprzyrodzone zdolności i walczący o uratowanie ludzkości przed złoczyńcami; superhero

superkontynent ˌsupɛrkɔ̃nˈtɨ̃nɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) masa lądu składająca się z więcej niż jednego współczesnego kontynentu; supercontinent

superksiężyc n
(potocznie, potoczny) (astronomia, astronomiczny) księżyc w pełni, obserwowany w syzygijnym perygeum; super moon supermoon

supermarket ˌsupɛrˈmarkɛt n
(handel, handlowy) ogromny, samoobsługowy sklep wielobranżowy; supermarket

supermodelka n
bardzo znana modelka supermodel

supernatant ˌsupɛrˈnatãnt n
górna, płynna warstwa znad osadu; roztwór znad osadu supernatant

supernowa ˌsupɛrˈnɔva n
(astronomia, astronomiczny) gwiazda, której jasność gwałtowanie wzrosła na skutek wybuchowego odrzucenia przez nią swoich zewnętrznych warstw; supernova

supersieć suˈpɛrʲɕɛ̇ʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) periodyczna struktura krystaliczna, najczęściej składająca się z następujących po sobie studni kwantowych superlattice

superwtorek n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w USA: dzień (wtorek) na początku lutego lub marca w roku wyborów prezydenckich, kiedy w największej liczbie stanów odbywają się prawybory; Super Tuesday

superżywność n
(neologizm) żywność pochodzenia roślinnego o wysokiej wartości odżywczej ((na przykład) wysokiej zawartości polifenoli lub antyoksydantów) mająca korzystne działanie na zdrowie superfood

supeł n
splot, który powstał w miejscu związania splątania sznurka, nici, łańcuszka itd. knot

suport ˈsapɔrt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) solista lub zespół muzyczny rozgrzewający publiczność, którego występ poprzedza wyjście na scenę gwiazdy koncertu; opening act supporting act warm-up act
(technologia, technika, techniczny) pedał rowerowy wraz z osią; bottom bracket

supremacja ˌsuprɛ̃ˈmaʦ̑ʲja n
zwierzchnictwo, przewaga nad kimś lub czymś supremacy

sura ˈsura n
w islamie: rozdział Koranu; sura

surdut ˈsurdut n
(krawiectwo) wizytowy ubiór męski z ciemnego materiału; długa, dwurzędowa marynarka frock coat

surfer n
(sport, sportowy) osoba uprawiająca surfing surfer

surfing n
(sport, sportowy) ślizganie się na specjalnie przystosowanej do tego desce unoszącej się na fali morskiej surfing

surojadek n
mężczyzna odżwiający się pokarmem nie poddanym obróbce termicznej w wysokiej temperaturze raw foodist

surowica n
(biologia, biologiczny) przesącz osocza krwi serum

surowiec suˈrɔvʲjɛʦ̑ n
substancja występująca w przyrodzie, która jest przetwarzana i wykorzystywana w przemyśle raw material

surowo adv
bezwzględnie wymagająco inclemently strictly stringently
nie uznając żadnych wytłumaczeń i okoliczności łagodzących harshly rigidly sternly
w sposób nieprzetworzony, prosto z natury raw
w sposób pozbawiony ozdób lub wygód ruggedly

surowość suˈrɔvɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest surowe austerity inclemency severity
cecha tego, kto jest surowy rigidity rigour

surowy suˈrɔvɨ adj
(kulinaria) taki, który nie jest ugotowany, usmażony lub upieczony raw uncooked
o klimacie: zimny, ostry, o niskiej temperaturze harsh severe
o surowcach: niepoddany obróbce coarse crude raw rough
taki, który bezwzględnie wymaga wykonania jakiejś czynności, przestrzegania jakichś zasad, nieuznający sprzeciwu, wymagający, bezwzględny, niewyrozumiały; także będący wyrazem tej cechy severe strict harsh stern
taki, który jest pozbawiony wszelkich wygód austere severe

surrealista ˌsurːɛaˈlʲista n
artysta tworzący zgodnie z zasadami surrealizmu, członek grupy surrealistycznej surrealist

surrealistyczny ˌsurːɛalʲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) związany z surrealizmem, wywodzący się z surrealizmu surreal

surrealizm ˌsurːɛˈalʲism̥ n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (sztuka) kierunek artystyczny w literaturze i sztuce, ukształtowany w latach dwudziestych XX w., w założeniu którego wyrażano swoje wnętrze, podświadomość, wizje, sny, halucynacje itp. w oderwaniu od rzeczywistości; surrealism

surykatka ˌsurɨˈkatka n
(zoologia, zoologiczny) mały i smukły ssak drapieżny występujący w Afryce; meerkat suricate

surówka suˈrufka n
(kulinaria) potrawa przyrządzana z surowych warzyw lub owoców; salad

suseł ˈsusɛw n
(zoologia, zoologiczny) Spermophilus niewielki gryzoń półkuli północnej, zapadający w sen zimowy; gopher

sushi ˈsuʃʲi n
(kulinaria) japońska potrawa z ryżu zaprawionego octem ryżowym z różnymi dodatkami w postaci owoców morza, ryb, warzyw, grzybów oraz jajek; sushi

suspens ˈsuspɛ̃w̃s n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) wstrzymanie biegu akcji lub jej niespodziewany zwrot suspense

susz konferencyjny ˈsuʃ ˌkɔ̃nfɛrɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ n
(środowiskowy) ciastka, paluszki itp. podawane podczas przerw kawowych w trakcie konferencji, szkoleń itp. conference snack

susza ˈsuʃa n
długotrwały okres bez opadów atmosferycznych; drought

suszarka suˈʃarka n
(żartobliwie) ręczny radar policyjny do pomiaru prędkości pojazdów radar gun
konstrukcja, na której coś zawiesza się lub kładzie, by obeschło drainer rack
urządzenie elektryczne do suszenia strumieniem powietrza dryer drier

suszarka do włosów suˈʃarka dɔ‿ˈvwɔsuf n
urządzenie elektryczne służące do suszenia włosów hairdryer blowdryer

suszony adj
taki, który przeszedł proces suszenia dried

suszoodporny adj
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) odporny na suszę drought-resistant drought-tolerant

suszyć ˈsuʃɨʨ̑ v
powodować, że coś staje się suchsze przez odparowanie wody dry
stawać się suchym dry

sutanna suˈtãnːa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) długa szata noszona przez duchownych wyznań chrześcijańskich; cassock soutane

sutasz n
rękodzielnicza technika wykonywania ozdób i biżuterii z zaplatanych, kolorowych sznurków, koralików i kamieni ozdobnych soutache

sutek ˈsutɛk n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł mlekowy ssaków, nipple

sutener suˈtɛ̃nɛr n
człowiek czerpiący zysk z nierządu innych osób pimp

suterena ˌsutɛˈrɛ̃na n
część budynku znajdująca się pod parterem, często poniżej poziomu terenu, przystosowana do celów mieszkalnych basement basement apartment

sutra ˈsutra n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w buddyzmie: pismo kanoniczne, z naukami Buddy lub późniejszymi komentarzami; sutra sūtra

suw n
(technologia, technika, techniczny) w silnikach, maszynach, urządzeniach mechanicznych: ruch jednego elementu względem drugiego na pewnej długości, np. ruch tłoka w cylindrze w silniku spalinowym stroke

suwak n
(informatyka, informatyczny) pasek przesuwania scrollbar slider

suwak logarytmiczny n
przyrząd do mnemotechnicznego obliczania wartości logarytmów i szybkiego otrzymywania przybliżonych wyników różnych działań arytmetycznych; slide rule

suwenir suˈvɛ̃ɲir n
drobny pamiątkowy upominek souvenir

suwerenność ˌsuvɛˈrɛ̃nːɔɕʨ̑ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) niezależność od innych państw, ich władz lub instytucji sovereignty

suwerenny adj
niezależny od innego państwa lub władzy independent

suwmiarka suvˈmʲjarka n
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru drobnych długości; caliper

suzeren suˈzɛrɛ̃n n
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: najwyższy senior niebędący niczyim wasalem suzerain

sułtan n
tytuł monarchy w krajach muzułmańskich; sultan

sułtanat suwˈtãnat n
państwo rządzone przez sułtana; sultanate

sułtański adj
związany z sułtanem, dotyczący sułtana sultanic

swami n
w hinduizmie: honorowy tytuł duchownych obojga płci swami

swapcja n
(ekonomia, ekonomiczny) opcja na wejście w swap; swaption

swastyka ˈsfastɨka n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) multikulturowy symbol szczęścia zwykle w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach; swastika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (pejoratywnie, pejoratywny) niemiecki emblemat narodowosocjalistyczny i neonazistowski w kształcie równoramiennego krzyża o zagiętych ramionach swastika

swat sfat n
(etnografia, etnograficzny) osoba, która swata dwie osoby, pośredniczy w zawieraniu związku małżeńskiego matchmaker

sweter ˈsfɛtɛr n
grube okrycie wierzchnie z dzianiny okrywające tułów i ręce sweater jumper

switch n
(informatyka, informatyczny) urządzenie łączące komputery oraz inny sprzęt w sieć komputerową; switch

swoboda sfɔˈbɔda n
naturalna łatwość zachowywania się lub robienia czegoś ease
poczucie braku skrępowania, postępowanie bez przymusu, zgodnie z własną wolą freedom

swobodnie sfɔˈbɔdʲɲɛ adv
w sposób nieograniczony, nieskrępowany at ease

swobodny sfɔˈbɔdnɨ adj
mający niezajęty czas w danej chwili free unconstrained
niepodlegający przymusowi ani ograniczeniom free
zachowujący się w sposób naturalny; (także, też) cechujący zachowanie takiej osoby casual informal uninhibited

swoisty sfɔˈ<sup>j</sup>istɨ adj
charakterystyczny, specyficzny, nietypowy, właściwy dla siebie samego peculiar

swój sfuj pronoun
należący do wykonawcy czynności her their his its

swąd n
niemiła woń stench stink

swędzić ˈsfɛ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
dawać odczucie nieprzyjemnego podrażnienia, wywołującego chęć drapania itch

sybaryta ˌsɨbaˈrɨta n
człowiek, który spędza czas na przyjemnościach i uwielbia zbytek Sybarite

syberyjski ˌsɨbɛˈrɨjsʲci adj
(przymiotnik) od Syberia Siberian

sycylijski ˌsɨʦ̑ɨˈlʲijsʲci adj
od Sycylia Sicilian

syczeć ˈsɨʧ̑ɛʨ̑ v
emitować dźwięk przypominający głoskę s hiss
mówić ze złością, z pasją hiss

syf sɨf n
(potocznie, potoczny) (pospolicie) brak ładu i porządku jumble tumble

syfilis sɨˈfʲilʲis n
(medycyna, medyczny) kiła syphilis

syfilityk n
(medycyna, medyczny) chory na syfilis syphilitic

sygnalizacyjny adj
dotyczący sygnału, używany jako sygnał signal signalling

sygnalizator ˌsɨɡnalʲiˈzatɔr n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wyraźnego informowania o sytuacji wymagającej uwagi invigilator signal signalling device signalling equipment
osoba dająca sygnał flagman signaller signalman

sygnalizować v
przekazywać informacje poprzez wydawane sygnały signal

sygnatariusz ˌsɨɡnaˈtarʲjuʃ n
strona podpisująca daną umowę, oświadczenie lub memoriał signer

sygnał ˈsɨɡnaw n
znak informacyjny lub ostrzegawczy signal beacon

sygnować sɨɡˈnɔvaʨ̑ v
podpisywać lub oznaczać coś odpowiednim znakiem sign

syjamski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Syjamem, dotyczący Syjamu Siamese

syjamski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język syjamski; Siamese

syjonistyczny ˌsɨjɔ̇̃ɲiˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) właściwy syjonizmowi, dotyczący syjonizmu lub syjonistów Zionistic Zionist

syjonizm sɨˈjɔ̇̃ɲism̥ n
zapoczątkowany w końcu XIX wieku ruch narodowy i towarzysząca mu ideologia stworzenia niezależnego państwa żydowskiego na terenie Palestyny oraz zahamowania procesów asymilacyjnych mniejszości żydowskiej w poszczególnych krajach; Zionism

syk sɨk n
odgłos wydawany przez węża albo szybko uchodzące powietrze, podobny do długiego wymawiania litery „s” hiss

sykatywa ˌsɨkaˈtɨva n
(chemia, chemiczny) środek przyspieszający schnięcie farb olejnych i olejów; dryer siccative

sykl n
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi; shekel
(starożytność) (numizmatyka, numizmatyczny) bliskowschodnia złota lub srebrna moneta shekel

sykstyński adj
związany z papieżem Sykstusem IV Sistine

sylaba sɨˈlaba n
(językoznawstwo, językoznawczy) jednostka mowy, zwykle dłuższa niż jedna głoska i krótsza niż wyraz; syllable

sylf sɨlf n
(mitologia, mitologiczny) duch powietrza ze średniowiecznych wierzeń ludowych, z którym mógł się przyjaźnić człowiek, który zachował czystość duszy; sylph

sylur ˈsɨlur n
(geologia, geologiczny) trzeci okres ery paleozoicznej; Silurian

sylwanit sɨlˈvãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) stalowoszary, cynowobiały lub brązowożółty minerał o dużej łupliwości sylvanite

sylwester sɨlˈvɛstɛr n
dzień 31 grudnia, zwłaszcza wieczór, i noc z 31 grudnia na 1 stycznia; wigilia Nowego Roku New Year's Eve
zabawa lub bal urządzane tej nocy (1.1) na przywitanie Nowego Roku; New Year's Eve party

sylwetka sɨlˈvɛtka n
kształt, zarys postaci lub rzeczy figure profile silhouette

sylwin n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady halogenków; sylvite

symbioza n
(biologia, biologiczny) współżycie dwóch różnych gatunków przynoszące im korzyści symbiosis

symbol ˈsɨ̃mbɔl n
znak graficzny odpowiadający jakiemuś pojęciu symbol
(sztuka) użycie jakiegoś motywu (opisu, obrazu) do przedstawienia zjawiska, o którym nie chce się powiedzieć wprost; symbol

symbolicznie adv
w sposób symboliczny symbolically

symboliczny ˌsɨ̃mbɔˈlʲiʧ̑nɨ adj
o niewielkiej wartości materialnej, niewielkim znaczeniu nominal symbolic token
taki, w którym występują symbole symbolic
związany z symbolem, będący symbolem – znakiem umownym pełniącym inne, zastępcze funkcje emblematic symbolic

symbolika n
ogół symboli używanych w dana dziedzinie symbolism imagery

symbolizacja n
nadawanie czemuś charakteru symbolu symbolisation symbolization

symbolizować ˌsɨ̃mbɔlʲiˈzɔvaʨ̑ v
stanowić symbol czegoś, reprezentować coś za pomocą symbolu symbolize

symetria sɨ̃ˈmɛtrʲja n
(matematyka, matematyczny) określenie endomorfizmu przestrzeni euklidesowych; symmetry

symfonia sɨ̃w̃ˈfɔ̃ɲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dużych rozmiarów utwór na orkiestrę; w klasycznym kształcie zazwyczaj trzy- lub czteroczęściowy; symphony

symfoniczny adj
związany z symfonią, dotyczący symfonii symphonic

sympatia sɨ̃mˈpatʲja n
osoba, którą się lubi lub kocha boyfriend girlfriend
życzliwy lub przyjazny stosunek do kogoś liking

sympatyczny ˌsɨ̃mpaˈtɨʧ̑nɨ adj
wzbudzający sympatię; miły, życzliwy nice friendly kind likeable

sympatyk sɨ̃mˈpatɨk n
osoba, która z czymś lub z kimś sympatyzuje sympathizer

sympatyzować ˌsɨ̃mpatɨˈzɔvaʨ̑ v
darzyć sympatią coś lub kogoś sympathise sympathize

sympozjum sɨ̃mˈpɔzʲjũm n
spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki symposium

symptom ˈsɨ̃mptɔ̃m n
oznaka jakiegoś zjawiska, zwykle ujemnego; symptom

symulacja n
odtworzenie w sposób sztuczny określonego obiektu lub zjawiska simulation
udawanie (zazwyczaj objawów choroby) celem wprowadzenia w błąd i oszukania otoczenia simulation

symulakr sɨ̃ˈmulakr̥ n
byt, rzecz lub pojęcie udawane, nieprawdziwe, wykreowane przez symulowanie; takie, które nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości; simulacrum

symulakrum ˌsɨ̃muˈlakrũm n
obraz (najczęściej stworzony przez kino lub telewizję) będący czystą symulacją, tworzącą własną rzeczywistość lub pozorującą istniejącą simulacrum simulacre

symulant sɨ̃ˈmulãnt n
osoba, która coś udaje, symuluje, zwłaszcza chorobę malingerer

symulować ˌsɨ̃muˈlɔvaʨ̑ v
świadomie wprowadzać w błąd poprzez udawanie feign

syn sɨ̃n n
dziecko płci męskiej (w stosunku do rodziców); son

syn marnotrawny ˈsɨ̃n ˌmarnɔˈtravnɨ n
(przenośnie, przenośnia) ktoś, kto zawinił lub zbłądził, ale w końcu się opamiętał; prodigal son

synagoga ˌsɨ̃naˈɡɔɡa n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski dom modlitw; synagogue shul

synagogalny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z synagogą synagogal

synantropizacja ˌsɨ̃nãntrɔpʲiˈzaʦ̑ʲja n
(ekologia, ekologiczny) proces przekształcania się fauny i flory na skutek działalności człowieka synanthropisation synanthropization

synapsa sɨ̃ˈnapsa n
połączenie między aksonem komórki nerwowej a inną komórką, gdzie następuje przekazanie pobudzenia z jednej komórki do drugiej synapse

synchroniczność ˌsɨ̃nxrɔ̃ˈɲiʧ̑nɔɕʨ̑ n
zgranie w czasie, następowanie procesów w tym samym czasie synchrony

synchroniczny adj
(książkowy) odbywający się w tym samym czasie synchronic synchronous

syndrom Stendhala n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie somatoformiczne przejawiajace się przyśpieszonym biciem serca, zawrotami głowy, dezorientacją, nawet halucynacjami powstającymi u niektórych osób na widok dzieł sztuki i zabytków zgromadzonych na małej przestrzeni; Stendhal syndrome

syndrom chorego budynku ˈsɨ̃ndrɔ̃m xɔˈrɛɡɔ buˈdɨ̃nku n
(psychologia, psychologiczny) dolegliwości występujące w określonym miejscu (np. w budynku, w którym się pracuje); sick building syndrome

syndrom grupowego myślenia ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌɡrupɔˈvɛɡɔ mɨɕˈlɛ̃ɲa n
(psychologia, psychologiczny) uleganie ograniczającej sugestii i naciskowi grupy, której jest się członkiem groupthink

syndrom jerozolimski ˈsɨ̃ndrɔ̃mʲ ˌjɛrɔzɔˈlʲĩmsʲci n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie urojeniowe występujące wśród pielgrzymów i turystów odwiedzających Palestynę i Jerozolimę, polegające na tym, że osoby pod wpływem obecności w miejscach związanych z historią biblijną doznają psychicznego szoku, utożsamiają się z postaciami biblijnymi Jerusalem syndrome

syndrom miodowego miesiąca ˈsɨ̃ndrɔ̃m ˌmʲjɔdɔˈvɛɡɔ mʲjɛ̇ˈɕɔ̃nʦ̑a n
(medycyna, medyczny) zapalenie pęcherza moczowego u kobiety spowodowane częstszym współżyciem płciowym, dotykające głównie młode kobiety dopiero rozpoczynające życie seksualne honeymoon syndrome

syndrom paryski ˈsɨ̃ndrɔ̃m paˈrɨsʲci n
dolegliwość turystów, (najczęściej japońskich) odwiedzających Paryż i odkrywających, że ich wymarzony czy znany z mediów obraz miasta różni się w znaczący sposób od rzeczywistości; Paris syndrome

syndrom sztokholmski ˈsɨ̃ndrɔ̃m ʃtɔkˈxɔlm̥sʲci n
stan psychiczny, który pojawia się u ofiar porwania lub u zakładników, przejawiający się odczuwaniem sympatii i solidarności z osobami je przetrzymującymi; Stockholm syndrome

syndykacja ˌsɨ̃ndɨˈkaʦ̑ʲja n
konsolidacja syndication

syndykalizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) kierunek w ruchu robotniczym, zakładający prymat celów ekonomicznych nad politycznymi w walce o prawa proletariatu; syndicalism

syndykat n
(ekonomia, ekonomiczny) związek kilku przedsiębiorstw powołany dla wspólnego przedsięwzięcia syndicate

syneczek n
(zdrobniale) od: syn sonny

synek ˈsɨ̃nɛk n
(zdrobniale) od: syn sonny

synekura ˌsɨ̃nɛˈkura n
dobrze płatna posada, która nie wymaga od zatrudnionego większego wysiłku sinecure

synergia sɨ̃ˈnɛrʲɟja n
(książkowy) współdziałanie różnych czynników w celu osiągnięcia większego efektu niż suma efektów spowodowanych przez każde z tych czynników działających osobno; także zestawienie tych czynników synergy

synestezja n
stan, w którym wrażenia zmysłowe odbierane przez jeden zmysł towarzyszą również doznaniom charakterystyczne dla innych zmysłów; synesthesia synaesthesia

syngaleski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język syngaleski; Sinhalese

synkretyczny adj
taki, który łączy w jedną całość różne, czasami przeczące sobie, elementy syncretic

synkretyzm n
łączenie w jedną całość różnych elementów syncretism

synod ˈsɨ̃nɔt n
(administracja) (kościelny) w prawosławiu: stała rada biskupów synod
(administracja) (kościelny) zebranie przedstawicieli duchowieństwa i świeckich w kościołach chrześcijańskich synod

synogarlica n
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia risoria, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych Barbary dove ring dove ringed turtle dove

synogarlica senegalska ˌsɨ̃nɔɡarˈlʲiʦ̑a ˌsɛ̃nɛˈɡalska n
(ornitologia, ornitologiczny) Streptopelia senegalensis, gatunek ptaka z rodziny gołębiowatych laughing dove

synonim sɨ̃ˈnɔ̃ɲĩm n
wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu lub o podobnym znaczeniu; bliskoznacznik synonym

synonimiczny ˌsɨ̃nɔ̃ɲĩˈmʲiʧ̑nɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) od: synonim; bliskoznaczny synonymous

synowa sɨ̃ˈnɔva n
żona syna daughter-in-law

synowektomia ˌsɨ̃nɔvɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) wycięcie błony maziowej; synovectomy

syntagma sɨ̃nˈtaɡma n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa powiązanych gramatycznie i syntaktycznie słów, które mogą stanowić część zdania, np. podmiot, przydawkę, orzeczenie albo samodzielnie tworzą zdania bądź równoważniki zdań; syntagma

syntetyczny ˌsɨ̃ntɛˈtɨʧ̑nɨ adj
taki, który jest sztucznie osiągany poprzez syntezę synthetic

synteza n
połączenie wielu różnych elementów w całość, całościowe ujęcie zagadnienia synthesis

syntezator n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (elektryczność) urządzenie elektroniczne wytwarzające i przekształcające dźwięki, wykorzystywane jako instrument muzyczny; synthesizer

syntonizacja ˌsɨ̃ntɔ̃ɲiˈzaʦ̑ʲja n
proces dostrajania częstotliwości jednego urządzenia (zazwyczaj oscylatora) do częstotliwości drugiego syntonization

synuś n
(zdrobniale) od: syn sonny

sypialnia sɨˈpʲjalʲɲa n
pokój służący do spania bedroom

syrakuzanin n
mieszkaniec Syrakuz; osoba z tego miasta Syracusan

syrakuzański adj
związany z Syrakuzami, dotyczący Syrakuz, pochodzący z Syrakuz Syracusan

syrena sɨˈrɛ̃na n
(mitologia, mitologiczny) stworzenie mityczne, początkowo półkobieta, półptak, później półkobieta, półryba; także bohaterka baśni i legend; siren mermaid
urządzenie alarmowe wytwarzające sygnał dźwiękowy; siren
(zoologia, zoologiczny) roślinożerny ssak morski; syreny tworzą rząd; siren
kobieta uwodząca, kusicielka siren

syreni possessiveAdjective
charakterystyczny dla syreny, dotyczący syreny, odnoszący się do syreny siren sirenic

syrop ˈsɨrɔp n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) roztwór leku w wodzie gęstością i smakiem przypominający syrop (1.1) syrup
(kulinaria) gęsty, bardzo słodki i lepki roztwór cukru, zagęszczony sok syrup

syrop klonowy ˈsɨrɔp klɔ̃ˈnɔvɨ n
(kulinaria) produkt spożywczy, wytwarzany z soku klonowego; maple syrup

syryjski sɨˈrɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Syria Syrian

system ˈsɨstɛ̃m n
układ urządzeń współpracujących ze sobą; system
sposób rozwiązywania, obsługi czegoś system
ustrój, sposób organizacji życia system

system operacyjny ˈsɨstɛ̃m ˌɔpɛraˈʦ̑ɨjnɨ n
(informatyka, informatyczny) najbardziej podstawowe oprogramowanie komputera umożliwiające zarządzanie zasobami, sprzętem oraz komunikację z użytkownikiem; operating system

system plików ˈsɨstɛ̃m ˈplʲikuf n
(informatyka, informatyczny) sposób zapisu plików i katalogów, umożliwiający późniejsze ich odczytanie; filesystem

systematycznie ˌsɨstɛ̃maˈtɨʧ̑ʲɲɛ adv
regularnie, powtarzalnie systematically
(biologia, biologiczny) pod względem systematyki systematically
stale przez dłuższy czas systematically

systematyka ˌsɨstɛ̃ˈmatɨka n
dziedzina/poddziedzina jakiejś nauki zajmująca się klasyfikowaniem jej przedmiotów i pojęć systematics
układ (system) przedmiotów lub pojęć danej nauki systematics

systematyzacja ˌsɨstɛ̃matɨˈzaʦ̑ʲja n
ujęcie czegoś w system, porządkowanie systematization systematisation

sytość ˈsɨtɔɕʨ̑ n
bycie całkowicie najedzonym, brak głodu satiety

sytuacja ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja n
zespół okoliczności, stan, w którym ktoś lub coś się znajduje lub coś się dzieje situation

sytuacja patowa ˌsɨtuˈ<sup>w</sup>aʦ̑ʲja paˈtɔva idiom
sytuacja bez wyjścia, bez możliwości opanowania, rozwiązania stalemate

sytuacjonista ˌsɨtu<sup>w</sup>aʦ̑ʲjɔ̇̃ˈɲista n
zwolennik sytuacjonizmu situationist

syty adj
taki, który zaspokoił głód, najadł się full satiated

syzyfowa praca ˌsɨzɨˈfɔva ˈpraʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) praca bez końca, ciężka, bezskuteczna, bezcelowa, żmudna, niedająca żadnych efektów Sisyphean labours

szabat ˈʃabat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w judaizmie: ostatni (siódmy) dzień każdego tygodnia, obchodzony jako dzień święty; Sabbath

szaber ˈʃabɛr n
grabież mienia porzuconego w wyniku wojny, katastrofy itp. looting

szabla ˈʃabla n
(wojskowość, wojskowy) broń sieczna z wygiętą klingą; sabre saber

szablodziób ʃaˈblɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Recurvirostra avosetta, ptak przybrzeżny o charakterystycznym czarnym i cienkim dziobie zagiętym w górę; avocet

szablon ˈʃablɔ̃n n
(sztuka) technika street artu wykorzystująca do malowania wycięte matryce; stencil graffiti
forma, wzór, według których wyrabia się seryjnie przedmioty template
przyrząd służący do mechanicznego odtwarzania liter, kształtów lub całych rysunków stencil

szabrownictwo n
(potocznie, potoczny) grabież dobytku pozostawionego bez opieki przez właścicieli najczęściej w czasie wojny lub klęski żywiołowej looting

szabrownik ʃaˈbrɔvʲɲik n
(potocznie, potoczny) osoba zajmująca się szabrem looter plunderer

szach ʃax interjection
(szachy, pojęcie szachowe) słowo wypowiadane przez gracza, gdy dał on szacha (1.1) przeciwnikowi check

szach ʃax n
(szachy, pojęcie szachowe) zagrożenie króla biciem; check
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) tytuł monarchy w Persji a następnie w Iranie; shah

szachista ʃaˈçista n
osoba grająca w szachy chess player

szachownica ˌʃaxɔvʲˈɲiʦ̑a n
(szachy, pojęcie szachowe) plansza do gry w szachy, składająca się z kwadratowych, dwukolorowych pól umieszczonych w taki sposób, że każdy kwadrat styka się całym bokiem z kwadratem o innym kolorze; chessboard

szachy ˈʃaxɨ n
(szachy, pojęcie szachowe) gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy; chess

szacowanie ˌʃaʦ̑ɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: szacować estimation evaluation

szacunek ʃaˈʦ̑ũnɛk n
cześć, poważanie dla kogoś lub czegoś respect awe reverence
przybliżona wartość, liczebność, wielkość lub ilość czegoś estimate estimation

szafa ˈʃafa n
(technologia, technika, techniczny) duża obudowa jakiegoś urządzenia technicznego, często umożliwiająca wymianę modułów wewnętrznych rack
mebel używany do przechowywania różnych przedmiotów; closet wardrobe cupboard

szafa grająca n
(historia, historyczny, historycznie) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) knajpiany automat do odtwarzania płyt winylowych za pieniądze jukebox

szafarz n
(teologia, teologiczny) osoba uprawniona do udzielania sakramentu; minister

szafir ˈʃafʲir n
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny oszlifowany z szafiru (1.1) mineralnego sapphire
(mineralogia, mineralogiczny) niebieska odmiana korundu; sapphire

szafirek ʃaˈfʲirɛk n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) Muscari botryoides (L.) Mill., szafirek drobnokwiatowy; ozdobna roślina cebulowa kwitnąca w warunkach naturalnych wczesną wiosną grape hyacinth

szafirowy adj
zrobiony z szafiru, dotyczący szafiru sapphire

szafka ˈʃafka n
mała szafa locker

szafot ˈʃafɔt n
rodzaj podwyższenia, na którym wykonywano publiczne egzekucje; scaffold

szafować ʃaˈfɔvaʨ̑ v
używać czegoś nieoszczędnie; trwonić coś squander

szafran ˈʃafrãn n
(kulinaria) przyprawa otrzymywana z wysuszonych pręcików lub słupków krokusów saffron

szafranowy ˌʃafrãˈnɔvɨ adj
(książkowy) mający kolor intensywnie żółty, taki jak kolor sproszkowanego słupka kwiatu szafranu uprawnego saffron

szagryn ˈʃaɡrɨ̃n n
skóra cielęca, kozia lub owcza z licem groszkowanym, używana do wyrobu galanterii kaletniczej; shagreen

szagrynowy ˌʃaɡrɨ̃ˈnɔvɨ adj
zrobiony z szagrynu shagreen

szahada ʃaˈxada n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) muzułmańskie wyznanie wiary, jeden z pięciu filarów większości odłamów islamu shahada

szajbus n
(potocznie, potoczny) zwariowany mężczyzna crank wacko

szakal ˈʃakal n
(zoologia, zoologiczny) kilka gatunków z rodzaju Canis, drapieżnik podobny, lecz mniejszy od wilka; jackal
(przenośnie, przenośnia) człowiek pasożytujący na nieszczęściu innych bloodsucker

szakal złocisty n
(zoologia, zoologiczny) Canis aureus, gatunek ssaka z rodziny psowatych; golden jackal

szakłak ˈʃakwak n
drzewo lub krzew z rodzaju (1.1) buckthorn

szal ʃal n
prostokątny wyrób włókienniczy owijany wokół szyi i ramion shawl scarf wrap

szalanda n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) duża barka do transportu urobku pogłębiarki dump barge

szalbierstwo n
(książkowy) wykorzystanie czyjejś niewiedzy dla uzyskania korzyści sleight of hand

szalej ˈʃalɛj n
(botanika, botaniczny) Cicuta, roślina o pierzastych liściach, drobnych, białych kwiatach zebranych w baldachy, zawierająca silnie trujące alkaloidy; hemlock

szaleniec ʃaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) osoba, która nie panuje nad swoimi namiętnościami, nie zwraca uwagi na niebezpieczeństwo daredevil
osoba obłąkana, chora umysłowo lunatic madman loony

szalet n
budynek mieszczący publiczną ubikację public lavatory
domek górski, domek alpejski chalet

szaleć ˈʃalɛʨ̑ v
tracić panowanie nad sobą rage

szaleńczo ʃaˈlɛ̃j̃n͇ʧ̑ɔ adv
w sposób szalony madly

szaleństwo ʃaˈlɛ̃j̃stfɔ n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) choroba psychiczna insanity folly
stan umysłu człowieka, który nad sobą nie panuje insanity folly
głupota, wariactwo, nieodpowiedzialne/irracjonalne zachowanie craziness
postępowanie, zachowanie kategorycznie wykraczające poza przyjęte, przeciętne normy insanity madness craziness

szalik ˈʃalʲik n
pas materiału służący do owijania szyi scarf neckerchief

szalka ˈʃalka n
(technologia, technika, techniczny) (zdrobniale) mała szala bowl scale pan

szalom interjection
pozdrowienie żydowskie shalom

szalony ʃaˈlɔ̃nɨ adj
charakterystyczny dla osób szalonych w sensie (1.1) lub (1.2) crazy dotty wild
chory umysłowo as mad as a March hare as mad as a hatter hare barking barking mad crazy as a loon ga-ga
niekontrolowany, intensywny, gwałtowny, niepohamowany crazy frantic wild
szybki (np. pościg, ruch) crazy frantic wild
nieszablonowy, dziwny crazy mad
niezrównoważony, impulsywny, nieobliczalny crazy mad wild crazy like a fox delirious excited

szalotka ʃaˈlɔtka n
(botanika, botaniczny) Allium ascalonicum L., gatunek byliny z rodziny czosnkowatych; shallot
(kulinaria) jarzyna z cebulek tej rośliny shallot

szalupa ʃaˈlupa n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) łódź wożona na statku do celów ratunkowych, szkoleniowych i do komunikacji z lądem; lifeboat

szaman ˈʃãmãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wśród niektórych ludów azjatyckich, np. u Eskimosów i Indian, człowiek uważany za pośrednika między duchami, bóstwami, demonami a ludźmi, osoba o nadprzyrodzonej mocy, czarodziej i znachor pierwotnej religii szamanizmu; shaman

szamanizm ʃãˈmãɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wierzenia i praktyki religijne bazujące na animizmie i instytucji szamanów; shamanism

szamański ʃãˈmãj̃sʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący szamana, związany z szamanem i jego działaniami shamanic

szambo ˈʃãmbɔ n
(technologia, technika, techniczny) zbiornik, do którego trafiają fekalia septic tank cesspit

szamerować ˌʃãmɛˈrɔvaʨ̑ v
obszywać coś galonem, sznurem itp. w celach dekoracyjnych braid

szampan ˈʃãmpãn n
białe wino musujące, oryginalnie produkowane w Szampanii; champagne
butelka, kieliszek szampana (1.1) champagne

szampon ˈʃãmpɔ̃n n
płynny środek do mycia włosów lub sierści; shampoo

szanować ʃãˈnɔvaʨ̑ v
chronić coś przed zniszczeniem, dbać o coś take care look after
mieć szacunek do kogoś lub czegoś, darzyć kogoś lub coś szacunkiem; odnosić się, zwracać się do kogoś z szacunkiem respect esteem
darzyć kogoś wzajemnym szacunkiem respect each other
żyć w zgodzie z własnym sumieniem, mieć poczucie własnej godności have self-respect

szansa ˈʃãw̃sa n
prawdopodobieństwo, możliwość powodzenia w jakiejś sprawie, osiągnięcia sukcesu lub zaistnienia jakichś pożądanych okoliczności chance

szanta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rytmiczna pieśń pracujących żeglarzy chantey chanty shanty

szantaż ˈʃãntaʃ n
wymuszanie czegoś na kimś pod groźbą ujawnienia jakichś kompromitujących lub wstydliwych informacji o tym kimś; także pod groźbą wykonania czynu innego typu (np. przemocy wobec bliskich) blackmail

szantażować ˌʃãntaˈʒɔvaʨ̑ v
stosować szantaż wobec kogoś blackmail

szantażysta ˌʃãntaˈʒɨsta n
ten, kto stosuje szantaż, kto szantażuje kogoś blackmailer

szara eminencja ˈʃara ˌɛ̃mʲĩˈnɛ̃nʦ̑ʲja idiom
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba z ukrycia sprawująca władzę lub wpływająca na podejmowanie decyzji, nie pełniąca jednocześnie funkcji adekwatnych do tych czynności eminence grise gray eminence grey eminence éminence grise

szara strefa ˈʃara ˈstrɛfa n
(ekonomia, ekonomiczny) niezakazana przez prawo działalność gospodarcza odbywająca się z pominięciem prawa (przez m.in. niepłacenie podatków).; grey market

szarawy ʃaˈravɨ adj
w kolorze podobnym do szarego grayish

szarańcza ʃaˈrãj̃n͇ʧ̑a n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (rolnictwo, rolniczy) owad przypominający pasikonika, szkodnik upraw; locust

szariat ˈʃarʲjat n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) prawo muzułmańskie; sharia

szarlatan n
oszust wykorzystujący łatwowierność ludzi, który zwodzi ich swoimi rzekomymi umiejętnościami i kwalifikacjami oraz ciągnie z tego zyski charlatan mountebank

szarlotka ʃarˈlɔtka n
(kulinaria) kruche ciasto z jabłkami; charlotte apple-pie

szaroniebieski adj
koloru szarego o odcieniu niebieskim battleship grey saxe-blue

szaroskrzydły ˌʃarɔˈskʃɨdwɨ adj
taki, który ma szare skrzydła gray-winged grey-winged

szarozielony adj
zielony o szarym odcieniu mignonette

szarość ˈʃarɔɕʨ̑ n
szary kolor grey

szary ˈʃarɨ adj
bez światła słonecznego, niepogodny, zamglony, przygnębiający drab grey
w kolorze pośrednim między czarnym a białym grey drab
niezmienny, nieurozmaicony, bez wyrazu grey drab

szarytka ʃaˈrɨtka n
(ornitologia, ornitologiczny) (potocznie, potoczny) mały ptak z gatunku sikora uboga; Marsh Tit marsh tit
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego à Paulo; Daughter of Charity

szarża ˈʃarʒa n
gwałtowne natarcie kawalerii charge
stopień, ranga w hierarchii wojskowej rank

szaszłyk ˈʃaʃwɨk n
(kulinaria) potrawa składająca się z kawałków mięsa, zwykle baraniny, przekładanych plasterkami warzyw (np. cebula, papryka), boczku, słoniny itp., nadzianych na szpikulec, pieczona na rożnie lub grillowana; shashlik

szata ˈʃata n
(książkowy) podniośle o ubraniu dress robe vestment apparel garment vesture
odświętny ubiór dress robe vestment apparel garment vesture
rzeczy tworzące powłokę lub zewnętrzny wygląd livery

szatan ˈʃatãn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) każdy z upadłych aniołów, przeciwnych Bogu, kuszących człowieka do grzechu Satan

szatański adj
związany z szatanem, dotyczący szatana, przejawiający przypisywane mu cechy satanic

szatkownica ˌʃatkɔvʲˈɲiʦ̑a n
przyrząd do szatkowania jarzyn shredder

szatnia ˈʃatʲɲa n
pomieszczenie w teatrze, szkole, lokalu gastronomicznym itp., gdzie pozostawia się wierzchnie okrycia cloakroom

szatniarz ˈʃatʲɲaʃ n
osoba pracująca w szatni instytucji o otwartym lub półotwartym dostępie (teatry, szkoły), przyjmująca i wydająca odzież wierzchnią w czasie pobytu klientów w tych instytucjach; cloakroom attendant

szatobriand n
(kulinaria) francuska pieczeń wołowa chateaubriand

szatyn ˈʃatɨ̃n n
mężczyzna o ciemnych, brązowych, kasztanowatych włosach brown-haired

szatynka ʃaˈtɨ̃nka n
kobieta o brązowych włosach brown-haired

szał ʃaw n
utrata kontroli nad swym zachowaniem, wściekłość fury insanity

szałamaja ˌʃawãˈmaja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny wydający przenikliwe dźwięki, rodzaj piszczałki z bocznymi otworami; pochodzący z Azji; shawm

szałas ˈʃawas n
tymczasowe, prymitywne schronienie zbudowane z lokalnie dostępnego materiału, np. z liści i gałęzi; hovel shack shed shelter

szałwia ˈʃawvʲja n
(botanika, botaniczny) Salvia, rodzaj roślin zielnych, półkrzewów i krzewów z rodziny jasnowatych; sage salvia

szczaw ʃʧ̑af n
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) roślina z rodzaju Rumex L.; sorrel dock

szczawik ˈʃʧ̑avʲik n
roślina dwuliścienna z rodzaju Oxalis L.; wood sorrel wood-sorrel woodsorrel

szczawik zajęczy n
(botanika, botaniczny) Oxalis acetosella L., gatunek roślin z rodziny szczawikowatych; wood sorrel common wood sorrel

szczawiówka ʃʧ̑aˈvʲjufka n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) (spożywczy) zupa szczawiowa; sorrel soup

szczać ʃʧ̑aʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) oddawać mocz piss leak

szczebel ˈʃʧ̑ɛbɛl n
poprzeczny drążek lub pręt w drabinie rung

szczecina n
(żartobliwie) sztywne i gęste owłosienie u ludzi, zwłaszcza zarost bristles
sztywne włosy na ciele świniowatych bristle

szczególnie ʃʧ̑ɛˈɡulʲɲɛ adv
w sposób szczególny, wyjątkowy, specjalny, osobliwy, inny niż przeciętny particularly singularly specifically
zwłaszcza especially particularly specially

szczególny ʃʧ̑ɛˈɡulnɨ adj
taki, który charakteryzuje się czymś wyróżniającym, jest wyjątkowy ze względu na jakąś cechę special exceptional
taki, który ma dla kogoś wyjątkowe znaczenie exceptional special

szczegół ˈʃʧ̑ɛɡuw n
drobny składnik, element jakiejś całości (obiektu, sytuacji) detail

szczegółowy ˌʃʧ̑ɛɡuˈwɔvɨ adj
mający cechy szczegółu; dokładny particular detailed

szczekać ˈʃʧ̑ɛkaʨ̑ v
o psie, lisie, szakalu: wydawać krótki, urywany głos bark

szczekuszka ʃʧ̑ɛˈkuʃka n
(zoologia, zoologiczny) Ochotona, niewielki, skoczny ssak; pika

szczelina ʃʧ̑ɛˈlʲĩna n
wąski, podłużny otwór crack slit slot

szczelinomierz ˌʃʧ̑ɛlʲĩˈnɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) przyrząd do pomiaru szerokości szczelin; feeler gauge

szczelny adj
taki, który nie przepuszcza czego lub kogo; doskonale dopasowany hermetic airtight

szczenić się v
(zoologia, zoologiczny) (kynologia, kynologiczny) o samicach, zwykle psowatych wydawać potomstwo whelp

szczenię ˈʃʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode psa lub innych zwierząt z rodziny psowatych puppy whelp pup

szczep ʃʧ̑ɛp n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina powstała w wyniku szczepienia; scion

szczepienie ʃʧ̑ɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) podanie szczepionki w formie zastrzyku vaccination

szczepienny adj
związany z szczepieniem, dotyczący szczepienia vaccinal

szczepionka ʃʧ̑ɛˈpʲjɔ̃nka n
preparat pochodzenia biologicznego, zawierający osłabione żywe lub zabite drobnoustroje chorobotwórcze lub fragmenty ich struktury stosowany w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej i odporności; vaccine

szczepić ˈʃʧ̑ɛpʲiʨ̑ v
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) podawać szczepionkę vaccinate

szczerba ˈʃʧ̑ɛrba n
ubytek powstały w wyniku odpadnięcia, wyłamania fragmentu czegoś; miejsce wyszczerbione chip gap jag notch

szczerbaty ʃʧ̑ɛrˈbatɨ adj
posiadający szczerbę jagged
pozbawiony jednego lub kilku zębów przednich gap-toothed

szczerość ˈʃʧ̑ɛrɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest szczery sincerity sincereness frankness

szczery ˈʃʧ̑ɛrɨ adj
dotyczący szczerości; taki, który mówi prawdę; wyraża się szczerze, nie ukrywa tego, co myśli i czuje sincere frank

szczerze ˈʃʧ̑ɛʒɛ adv
od: szczery frankly sincerely

szczerze mówiąc
(potocznie, potoczny) deklaruje szczerość wypowiedzi (głównie wypowiedzi kontrowersyjnych i wypowiedzi mogących urazić odbiorcę) to be honest

szczodry ˈʃʧ̑ɔdrɨ adj
hojny, dający coś obficie generous bounteous munificent open-handed prodigal

szczodrze adv
w sposób szczodry bounteously

szczoteczka do zębów ʃʧ̑ɔˈtɛʧ̑ka dɔ‿ˈzɛ̃mbuf n
mała szczoteczka umieszczona na długiej rączce przeznaczona do mycia zębów; toothbrush

szczotka ˈʃʧ̑ɔtka n
narzędzie do czyszczenia składające się z oprawki i przymocowanego do niej miękkiego włosia brush
(technologia, technika, techniczny) specjalny rodzaj kontaktu elektrycznego pomiędzy ruchomymi częściami; brush

szczotka do włosów ˈʃʧ̑ɔtka dɔ‿ˈvwɔsuf n
przedmiot służący do czesania, modelowania włosów hairbrush

szczupak ˈʃʧ̑upak n
(ichtiologia, ichtiologiczny) długa ryba drapieżna; pike

szczupły ˈʃʧ̑upwɨ adj
mający smukły kształt, mało tłuszczu slim

szczur ʃʧ̑ur n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z rodziny myszowatych; rat

szczurołap ʃʧ̑uˈrɔwap n
człowiek zajmujący się łapaniem szczurów; rat-catcher

szczurzy ˈʃʧ̑uʒɨ adj
taki, który należy do szczura rat-like

szczuć ʃʧ̑uʨ̑ v
judzić do ataku sic

szczygieł ˈʃʧ̑ɨɟɛw n
(ornitologia, ornitologiczny) mały i barwny ptak eurazjatycki; goldfinch

szczyny ˈʃʧ̑ɨ̃nɨ n
(slangowo) (wulgarnie, wulgaryzm) mocz piss

szczypawka ʃʧ̑ɨˈpafka n
(potocznie, potoczny) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skorek (owad) earwig

szczypać v
ściskać krótko i boleśnie czyjąś skórę pinch
powodować odczucie szczypania smart

szczypior ˈʃʧ̑ɨpʲjɔr n
(kulinaria) (spożywczy) źdźbła cebuli używane jako dodatek do potraw chives

szczyt ʃʧ̑ɨt n
(przenośnie, przenośnia) godziny największego nasilenia ruchu lub poboru energii peak maximum
(przenośnie, przenośnia) obrady ważnych osób summit
(przenośnie, przenośnia) górna granica czegoś (zwykle niematerialnego) summit
najwyższy punkt góry summit peak top apex

szczytowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: szczytować climaxing
(seksuologia, seksuologiczny) przeżywanie orgazmu climax climaxing

szczątki ˈʃʧ̑ɔ̃ntʲci n
pozostałości ciała człowieka lub zwierzęcia remains

szczątkowy adj
pozostały jako szczątek czegoś vestigial residual

szczęk ʃʧ̑ɛ̃ŋk n
odgłos powstający przy uderzeniu o siebie metalowych lub szklanych przedmiotów clang clank

szczęka ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
(anatomia, anatomiczny) (antropologia, antropologiczny) (medycyna, medyczny) (stomatologia, stomatologiczny) jedna z dwóch kości czaszki (prawa i lewa), w której osadzone są górne zęby; maxilla
kość czaszki (górna nieruchoma i dolna ruchoma), w której osadzone są zęby jaw

szczęściarz ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) osoba, której sprzyja szczęście w życiu lucky guy lucky man

szczęście ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ n
powodzenie w jakichś działaniach, pomyślny zbieg okoliczności luck fortune
uczucie radości i zadowolenia happiness fortune

szczęście w nieszczęściu idiom
szczęśliwy przypadek, który sprawił, że nieszczęście nie było tak groźne jak się wydawało a blessing in disguise

szczęścić v
o Bogu, losie (i tym podobne, i temu podobne): darzyć kogoś szczęściem, pomyślnością favor favour
powodzić się prosper

szczęśliwego Nowego Roku ˌʃʧ̑ɛ̃w̃ɕlʲiˈvɛɡɔ nɔˈvɛɡɔ ˈrɔku interjection
…używana do życzenia komuś pomyślnego rozpoczynającego się roku Happy New Year

szczęśliwie adv
na szczęście fortunately luckily mercifully thankfully
w szczęściu i radości joyfully
ze szczęściem, zaznając szczęścia, z powodzeniem fortunately aptly felicitously happily successfully

szczęśliwość ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
uczucie silnego zadowolenia happiness

szczęśliwy ʃʧ̑ɛ̃w̃ɕˈlʲivɨ adj
korzystny fortunate lucky
odczuwający szczęście happy
przynoszący szczęście lucky fortunate

szef ʃɛf n
osoba kierująca grupą ludzi, zespołem chief

szejk n
(etnografia, etnograficzny) tytuł przywódcy gminy muzułmańskiej sheik sheikh
(kulinaria) napój mleczny z różnymi dodatkami smakowymi (owocami, czekoladą) shake

szekel ˈʃɛkɛl n
(jednostka monetarna) waluta Izraela; shekel sheqel
(starożytność) (metrologia, metrologiczny) bliskowschodnia jednostka wagi; shekel sheqel

szekspirolog n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) badacz zajmujący się twórczością i życiem Szekspira Shakespearean

szekspirowski adj
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) dotyczący życia i twórczości Williama Szekspira, charakterystyczny, typowy dla Szekspira lub jego twórczości, taki jak u Szekspira Shakespearean Shakespearian

szelak n
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) naturalna żywica pozyskiwana w Indiach i Tajlandii z wydzieliny owadów z gatunku Lac laccifer; shellac

szelest ˈʃɛlɛst n
onomatopeja, cichy dźwięk towarzyszący poruszaniu się liści, kartek papieru, sztywnych tkanin itp. rustle

szelf ʃɛlf n
(geologia, geologiczny) (geografia, geograficzny) przybrzeżna strefa dna morskiego będąca częścią kontynentu zalanego wodami płytkiego morza; shelf

szelka ˈʃɛlka n
pasek z elastycznej tkaniny, zakładany na ramiona w celu podtrzymywania spodni; braces suspenders

szelmowski adj
świadczący o skłonności do figli, żartów skittish

szeląg n
(historia, historyczny, historycznie) drobna moneta miedziana; farthing penny shilling

szemranie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: szemrać murmuring

szemrany ʃɛ̃mˈrãnɨ adj
podejrzany, nieuczciwy, nieczysty suspicious

szenti n
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj staroegipskiej przepaski biodrowej lub spódniczki schenti

szept n
bezdźwięczny, cichy głos, słyszany tylko z bliska whisper
niegłośny dźwięk czegoś znajdującego się w stałym, jednostajnym ruchu susurration susurrus

szept sceniczny n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) ostentacyjny, dobrze słyszalny szept stage whisper stage-whisper

szeptanka n
mówienie, rozmawianie szeptem voice-over

szeptać ˈʃɛptaʨ̑ v
mówić szeptem (cicho, nie powodując drgań wiązadeł głosowych) whisper

szereg ˈʃɛrɛk n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie będące sumą skończonej lub nieskończonej liczby składników series
ciąg osób lub przedmiotów ustawionych obok siebie w linii prostej row line

szereg homologiczny ˈʃɛrɛk ˌxɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) zbiór organicznych związków chemicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych w ich łańcuchach węglowodorowych; homologous series

szeregowy ˌʃɛrɛˈɡɔvɨ n
(wojskowość, wojskowy) najniższy stopień wojskowy; private

szermierczy ʃɛrˈmʲjɛrʧ̑ɨ adj
(sport, sportowy) odnoszący się do szermierki lub szermierza fencing

szermierka ʃɛrˈmʲjɛrka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, stanowiąca walkę bronią białą, jak szpada, floret i szabla fencing swordplay fence swordsmanship
sztuka władania białą bronią fencing swordplay fence swordsmanship

szermierz ˈʃɛrmʲjɛʃ n
(przenośnie, przenośnia) bojownik za jakąś sprawę czy ideę advocate
(sport, sportowy) sportowiec uprawiający szermierkę fencer swordsman
człowiek władający lekką białą bronią fencer swordsman

szeroki ʃɛˈrɔci adj
mający określony wymiar poprzeczny wide broad

szerokiej drogi interjection
(motoryzacja) (pospolicie) pozdrowienie kierowców bon voyage farewell

szeroko ʃɛˈrɔkɔ adv
na określony wymiar w poprzek wide
rozlegle wszerz, na dużą odległość w poprzek wide

szerokotorowy adj
(kolejnictwo) dostosowany do szerokiego toru broad gauge
(kolejnictwo) mający szerzej niż normalnie rozstawione szyny kolejowe broad gauge

szerokość ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ n
poprzeczny wymiar obiektu width

szerokość geograficzna ʃɛˈrɔkɔʑʥ̑ ˌɡɛɔɡraˈfʲiʧ̑na n
(geografia, geograficzny) jedna ze współrzędnych geograficznych - kąt pomiędzy lokalną osią pionu a płaszczyzną równika; latitude

szerokość połówkowa ʃɛˈrɔkɔɕʨ̑ ˌpɔwufˈkɔva n
(matematyka, matematyczny) odległość między dwoma punktami krzywej, w których funkcja opisująca tą krzywą przyjmuje wartość równą połowie wartości maksymalnej; FWHM full width at half maximum

szerpa n
tragarz i przewodnik wysokogórski sherpa

szerszeń ˈʃɛrʃɛ̃ɲ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) większy od osy owad drapieżny; hornet

szeryf ˈʃɛrɨf n
w Anglii: urzędnik w hrabstwie należącym do króla, pełniący funkcję administratora; sheriff
w USA: policjant lub urzędnik nadzorujący aparat policyjny na terenie hrabstwa; sheriff
(drukarstwo, drukarski) w niektórych krojach pisma: zakończenie linii znaku, przeznaczone głównie do dekoracji; serif

szerzyć ˈʃɛʒɨʨ̑ v
popularyzować coś sprawiać, że coś staje się coraz bardziej znane, powszechne spread

szesnastka ʃɛsˈnastka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/16 całej nuty; semiquaver sixteenth note demiquaver

szesnastkowy adj
związany z liczbą szesnaście, dotyczący liczby szesnaście hexadecimal

szesnastoletni ˌʃɛsnastɔˈlɛtʲɲi adj
mający szesnaście lat of sixteen sixteen-year-old
trwający szesnaście lat of sixteen year

szesnastościan n
(geometria) wielościan o szesnastu ścianach hexadecahedron hexakaidecahedron

szew ʃɛf n
(anatomia, anatomiczny) nieruchome połączenie kości przy pomocy bardzo krótkich włókien łącznotkankowych; suture
(medycyna, medyczny) operacyjne zszycie tkanek miękkich; surgical suture suture
miejsce zszycia dwóch fragmentów tkaniny seam

szewc ʃɛfʦ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek, który ręcznie robi i naprawia buty; shoemaker
(środowiskowy) (drukarstwo, drukarski) błąd łamania tekstu, polegający na pozostawieniu na końcu łamu samotnego pierwszego wiersza akapitu; orphan

szewnica n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku szewnica miętówka ermine

szewnica miętówka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl z gatunku (1.1) white ermine
(systematyka) (entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Spilosoma lubricipeda Linnaeus, gatunek motyla z rodziny mrocznicowatych; white ermine

szezlong ˈʃɛzlɔ̃ŋk n
kanapa o długim wąskim siedzeniu z jednym lub dwoma oparciami, na której można odpoczywać w pozycji półleżącej; chaise longue

sześcian ˈʃɛɕʨ̑ãn n
(matematyka, matematyczny) (geometria) prostopadłościan, którego każda ze ścian jest kwadratem; cube
(matematyka, matematyczny) liczba, która jest trzecią potęgą danej liczby; cube

sześcienny adj
(matematyka, matematyczny) odpowiadający sześcianowi cubic cube

sześciesięciościan n
(geometria) wielościan o sześćdziesięciu ścianach hexacontahedron hexecontahedron

sześciokrotnie ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkrɔtʲɲɛ adv
sześć razy sixfold

sześciokąt ʃɛɕˈʨ̑ɔkɔ̃nt n
(geometria) wielokąt o sześciu bokach; hexagon

sześciokątny ˌʃɛɕʨ̑ɔˈkɔ̃ntnɨ adj
mający sześć kątów hexagonal

sześciomasztowiec ˌʃɛɕʨ̑ɔ̃maˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek mający sześć masztów six-masted ship

sześciomasztowy ˌʃɛɕʨ̑ɔ̃maˈʃtɔvɨ adj
o żaglowcu: mający sześć masztów six-masted

sześciopak ʃɛɕˈʨ̑ɔpak n
(handel, handlowy) paczka zbiorcza po sześć sztuk towaru six pack six-pack sixpack
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) wyraziste mięśnie brzucha six pack six-pack sixpack

sześcioraki ˌʃɛɕʨ̑ɔˈraci numeral
dotyczący sześciu typów, rodzajów of six way kind type sixfold

sześciorako ˌʃɛɕʨ̑ɔˈrakɔ adv
(przysłówek) od przymiotnika → sześcioraki in six way kind type

sześciościan n
(geometria) wielościan o sześciu ścianach (pojęcie ogólniejsze niż sześcian) hexahedron

sześćdziesięcioczwórka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną sześćdziesięcioczwartą całej nuty; hemidemisemiquaver

sześćdziesięciolatek ˌʃɛʑʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ɔˈlatɛk n
osoba w wieku 60-69 lat sexagenarian

szintoista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca shinto/szintoizmu Shintoist

szisza ˈʃʲiʃa n
rodzaj fajki wodnej popularnej w krajach arabskich; hookah shisha

szkaplerz ˈʃkaplɛʃ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) część stroju zakonnego, prostokątny płat sukna z otworem, nakładany przez głowę na habit scapular
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dwa małe kawałki sukna z wyszytym imieniem Matki Boskiej lub Chrystusa, połączone tasiemkami, noszone na piersiach, pod ubraniem, przez członków bractw religijnych lub osoby świeckie scapular
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) medalik z wizerunkiem Matki Boskiej scapular

szkaradny ʃkaˈradnɨ adj
(książkowy) wyjątkowo zły; budzący odrazę pod względem moralnym hideous

szkarłatny ʃkarˈwatnɨ adj
(książkowy) mający kolor ciemnoczerwony, taki jak kolor szkarłatu, podobny do koloru krwi scarlet

szkic ʃʲciʦ̑ n
wykonany ołówkiem delikatny zaczątek obrazu, planu architektonicznego budynku sketch draft

szkicować v
(sztuka) wykonywać szkic jako zarysy rysunku sketch draw scribble
przedstawiać szkic jako wstępny projekt, ogólny plan, zarys czego sketch outline adumbrate sketch out rough out

szkielet ˈʃʲcɛlɛt n
(anatomia, anatomiczny) ogół kości w danym organizmie; skeleton

szkier ʃʲcɛr n
(geografia, geograficzny) skalista wysepka o powierzchni wygładzonej przez lodowiec; skerry

szklanka ˈʃklãnka n
szklane naczynie, z którego się pije; glass

szklany ˈʃklãnɨ adj
zrobiony ze szkła glass

szklarnia ˈʃklarʲɲa n
(rolnictwo, rolniczy) (ogrodnictwo, ogrodniczy) przeszklona budowla, w której utrzymuje się w sztuczny sposób optymalne warunki do rozwoju roślin; greenhouse

szkliwo ˈʃklʲivɔ n
(anatomia, anatomiczny) twarda tkanka łączna pokrywająca koronę zęba; enamel

szkocki ˈʃkɔʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Szkocji; związany ze Szkocją, ze Szkotami Scottish Scotch

szkoda ˈʃkɔda interjection
wykrzyknik wyrażający poczucie straty pity what a pity

szkoda ˈʃkɔda n
krzywda, strata damage harm loss

szkoda całkowita n
(lotnictwo, lotniczy) (motoryzacja) całkowite uszkodzenie pojazdu lub samolotu kwalifikujące go do kasacji total loss

szkoda wielkiej pracy, kędy mała zmoże ˈʃkɔda ˈvʲjɛlʲcɛ̇j ˈpraʦ̑ɨ ˈkɛ̃ndɨ ˈmawa ˈzmɔʒɛ proverb
należy planować zadania, aby oszczędzać siły i nie pracować nadaremnie a stitch in time saves nine

szkodliwie adv
w sposób szkodliwy harmfully

szkodliwy ʃkɔˈdlʲivɨ adj
przynoszący szkodę harmful damaging injurious noxious deleterious harming

szkodnik ˈʃkɔdʲɲik n
zwierzę wyrządzające szkody gospodarcze; pest vermin
osoba wyrządzająca szkody wrecker

szkodzić ˈʃkɔʥ̑iʨ̑ v
działać na czyjąś niekorzyść be detrimental
źle wpływać na kogoś lub coś be bad

szkolenie ʃkɔˈlɛ̃ɲɛ n
(edukacja, edukacyjny) jeden lub wiele (cykl) wykładów lub zajęć praktycznych służących do uzupełnienia wiedzy, wykształcenia, umiejętności training coaching

szkoleniowy adj
związany ze szkoleniem, dotyczący szkolenia instructional

szkolić ˈʃkɔlʲiʨ̑ v
dokształcać w określonej dziedzinie train

szkolnictwo n
ogół zagadnień związanych ze szkołami i nauczaniem education

szkolny ˈʃkɔlnɨ adj
związany ze szkołą, odnoszący się do szkoły school

szkop ʃkɔp n
(pogardliwie) Niemiec; Kraut

szkorbut n
(medycyna, medyczny) ostra postać awitaminozy wywołanej brakiem witaminy C; scurvy

szkoła ˈʃkɔwa n
(szkolnictwo, szkolny) instytucja edukacyjna; school

szkoła podstawowa ˈʃkɔwa ˌpɔtstaˈvɔva n
szkoła, w której dzieci zaczynają obowiązkową naukę; elementary school primary school

szkoła wyższa n
(szkolnictwo, szkolny) szkoła kształcąca najwyżej kwalifikowanych pracowników w zakresie ustalonych dziedzin college

szkuner ˈʃkũnɛr n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) żaglowiec mający co najmniej dwa maszty; wszystkie maszty niosą ożaglowanie skośne; schooner

szkutnik ˈʃkutʲɲik n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rzemieślnik budujący i naprawiający łodzie shipwright

szkółka ˈʃkuwka n
(zdrobniale) od szkoła nursery

szkło ʃkwɔ n
twardy, kruchy i przezroczysty materiał produkowany głównie z krzemionki; glass

szkło powiększające n
(technologia, technika, techniczny) prosty przyrząd optyczny do powiększania obrazu magnifying glass

szlaban ˈʃlabãn n
(motoryzacja) ruchoma zapora blokująca ruch samochodów barrier boom gate

szlachar ˈʃlaxar n
(ornitologia, ornitologiczny) Mergus serrator, wędrowny ptak wodny półkuli północnej z charakterystycznym czubem na głowie; red-breasted merganser Red-breasted Merganser

szlachcic ˈʃlaçʨ̑iʦ̑ n
członek szlachty nobleman

szlachecki ʃlaˈxɛʦ̑ʲci adj
związany ze szlachtą, dotyczący szlachty noble

szlachetny ʃlaˈxɛtnɨ adj
taki, który postępuje dobrze, uczciwie, w sposób wspaniałomyślny, prawy, sprawiedliwy, bezinteresowny noble

szlachta ˈʃlaxta n
(historia, historyczny, historycznie) ludzie należący do tego stanu nobility
(historia, historyczny, historycznie) warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa; nobility

szlachtować ʃlaxˈtɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) zarzynać bydło slaughter
(potocznie, potoczny) mordować ludzi slaughter

szlafmyca n
dawne czapka noszona do snu nightcap

szlafrok ˈʃlafrɔk n
domowy ubiór przypominający lekki płaszcz bez zapięć dressing gown bathrobe negligee

szlak ʃlak n
(turystyka, turystyczny) znakowana ścieżka do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, narciarskiej itp.; trail
określona droga podróży lądem, morzem lub w inny sposób way route trail

szlam n
(technologia, technika, techniczny) warstwa miękkich zanieczyszczeń, które pokrywają powierzchnię metali użytkowanych sludge
osad tworzący się na dnie i nieraz brzegach zbiorników wodnych brown nose ooze silt slime slurry

szlama ˈʃlãma n
(literacko) (obraźliwie) w świecie Harry’ego Pottera — czarodziej lub czarownica, którego rodzice są mugolami; mudblood

szlauch ʃlawx n
(potocznie, potoczny) bardzo długa rura gumowa hose

szlaufwaga ʂlauf'vaga n
(regionalizm, regionalny), (potocznie, potoczny) poziomica wężowa water level

szlifierka ʃlʲiˈfʲjɛrka n
obrabiarka przeznaczona do obróbki wykańczającej utwardzonych powierzchni przedmiotów grinder grinding machine

szlifierka kątowa ʃlʲiˈfʲjɛrka kɔ̃nˈtɔva n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj ręcznej szlifierki o momencie obrotowym przekazywanym poprzez przekładnię pod kątem prostym, przeznaczona do szlifowania i przecinania; angle grinder

szlifowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: szlifować sanding

szlifować ʃlʲiˈfɔvaʨ̑ v
nadawać gładkość, dokładne wymiary oraz połysk obrabianym przedmiotom z metalu, szkła, drewna przy pomocy narzędzi ściernych, ścierać, wygładzać, polerować polish

szlug ʃluk n
(potocznie, potoczny) papieros fag

szmaragd ˈʃmarakt n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) przezroczysta odmiana berylu barwy zielonej; emerald

szmata ˈʃmata n
(przenośnie, przenośnia) (pogardliwie) (wulgarnie, wulgaryzm) człowiek bezwartościowy scumbag
(przenośnie, przenośnia) (wulgarnie, wulgaryzm) kobieta rozwiązła seksualnie slut
kawałek tkaniny, zwykle brudnej rag

szmatogłowy n
(obraźliwie) (potocznie, potoczny) muzułmanin z Bliskiego Wschodu lub Afryki Północnej raghead towelhead

szmer ʃmɛr n
cichy, głuchy dźwięk przypominający szeleszczenie murmur purl whisper

szmer sercowy ˈʃmɛr sɛrˈʦ̑ɔvɨ n
(medycyna, medyczny) zjawisko akustyczne spowodowane przejściem przepływu strumienia krwi z warstwowego w turbulentny cardiac murmur heart murmur murmur

szmergiel n
(mineralogia, mineralogiczny) twarda skała stosowana jako materiał ścierny; emery

szminka ˈʃmʲĩnka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk używany do barwienia ust lipstick

szmira ˈʃmʲira n
coś o niskiej lub żadnej wartości artystycznej, np.: utwór literacki, przedstawienie teatralne, obraz trash

szmonces n
dowcip lub skecz kabaretowy oparty na humorze żydowskim; Jewish joke

szmugiel ˈʃmuɟɛl n
(potocznie, potoczny) nielegalne przewożenie towarów przez granicę smuggling

sznaucer ˈʃnawʦ̑ɛr n
(kynologia, kynologiczny) typ psa pochodzący z Niemiec schnauzer

sznur ʃnur n
(potocznie, potoczny) izolowany przewód zasilający urządzenie elektryczne cord
grupa ludzi, zwierząt lub przedmiotów ustawionych jeden za drugim string
noszona na ramieniu pleciona ozdoba będąca częścią munduru galowego aiguillette
splot wielu włókien w jedno grubsze cięgno; cord string rope

sznurek ˈʃnurɛk n
cienka linka zbudowana z włókien; węższy sznur twine cord string tape

sznurowadło ˌʃnurɔˈvadwɔ n
taśma używana do wiązania (sznurowania) butów; shoelace shoestring

sznycel ˈʃnɨʦ̑ɛl n
(kulinaria) kotlet z bitych i panierowanych plastrów mięsa, najczęściej z cielęciny schnitzel veal cutlet

szo n
(językoznawstwo, językoznawczy) baktryjska litera dodana do alfabetu greckiego służąca do zapisu głoski /ʃ/, czytanej jak polskie "sz"; sho

szodon n
(kulinaria) gorący sos do deserów składający się z ubitych żółtek, cukru i białego wina chaudeau

szofar ˈʃɔfar n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny wykonany z rogu zwierzęcia koszernego, najczęściej baraniego, używany podczas niektórych świąt żydowskich; shofar

szofer n
zawodowy kierowca chauffeur

szogun n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) japoński wódz naczelny, generał, zwierzchnik sił zbrojnych; shogun

szok n
intensywna reakcja psychiczna, która jest wywołana gwałtownym, zazwyczaj negatywnym przeżyciem lub wydarzeniem shock

szokować v
wzbudzać szok, skrajne zadziwiać lub bulwersować, dziwić, wstrząsać shock

szop ʃɔp n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny amerykański ssak o gęstym futrze; raccoon

szop pracz ˈʃɔp ˈːraʧ̑ n
(zoologia, zoologiczny) szop z gatunku, u którego obserwowano płukanie pokarmu przed spożyciem; raccoon

szopka ˈʃɔpka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle ze żłobkiem i figurkami crib
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) widowisko teatralne związane z Bożym Narodzeniem nativity play
(zdrobniale) od: szopa small shed

szorski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język szorski; Shor

szorstki ˈʃɔrstʲci adj
mający niegładką, chropawą powierzchnię coarse rough
o człowieku: przykry, nieprzyjemny w obejściu abrupt coarse
o dźwiękach, odgłosach: nieczysty, brzmiący przenikliwie hoarse

szowinista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik szowinizmu chauvinist jingo jingoist

szowinizm ʃɔˈvʲĩɲism̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) skrajna postać nacjonalizmu, w której bezkrytyczne uwielbienie do własnego narodu jest połączone z pogardą i wrogością wobec mniejszości narodowych i innych narodów; chauvinism
(socjologia, socjologiczny) postawa charakteryzująca się brakiem tolerancji i przyznawaniem uprzywilejowanej pozycji własnej płci, rasie czy grupie społecznej chauvinism

szowinizm gatunkowy ʃɔˈvʲĩɲizm ˌɡatũŋˈkɔvɨ n
(neologizm) postawa stawiająca interesy własnego gatunku ponad interesami innych gatunków; speciesism

szpada n
(dawniej, dawny) broń boczna kłująca épée

szpadel ˈʃpadɛl n
narzędzie obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania, z metalową częścią roboczą spade

szpak ʃpak n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki i ciemny, prawie czarny ptak; starling common starling

szpakowate ˌʃpakɔˈvatɛ n
(zoologia, zoologiczny) rodzina ptaków z rzędu wróblowych; starling

szpara n
wąska, długa przerwa między elementami położonymi obok siebie gap

szparag ˈʃparak n
(botanika, botaniczny) Asparagus L., rodzaj roślin o długich pędach i łuskowatych listkach; asparagus
(kulinaria) jadalny pęd szparaga lekarskiego asparagus

szparagowa n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa ze szparagów, zwykle w postaci kremu asparagus soup

szpic fiński ˈʃpʲiʦ̑ ˈfʲĩj̃sʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa niedużych energicznych psów o intensywnie rudym umaszczeniu z grupy szpiców myśliwskich pochodzących z Finlandii; Finnish spitz

szpic japoński ˈʃpʲiʦ̑ʲ jaˈpɔ̃j̃sʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa małych psów do towarzystwa z Japonii; Japanese spitz

szpicel n
(pogardliwie) tajny agent, szpieg informant mole nark sleuth snoop

szpiczasty ʃpʲiˈʧ̑astɨ adj
mający ostre, wąskie zakończenie pointed

szpieg ʃpʲjɛk n
osoba zajmująca się szpiegostwem spy

szpiegostwo n
praca szpiega, ogół działań mających na celu zdobycie i przekazanie władzom obcego państwa tajemnice państwowe lub wojskowe espionage spying

szpiegować v
(potocznie, potoczny) działać jak szpieg; śledzić kogoś i donosić na niego sleuth sleuthhound spy on
działać jako szpieg; przekazywać innym podmiotom tajemnice państwowe lub wojskowe sleuth sleuthhound spy

szpik ʃpʲik n
(biologia, biologiczny) miękka, silnie ukrwiona, mająca gąbczastą konsystencję tkanka znajdująca się wewnątrz kości; marrow bone marrow

szpilka ˈʃpʲilka n
cienki i wysoki obcas w bucie stiletto heel
kobiecy but ze szpilką (1.2) stiletto
mały, wąski, zaostrzony kawałek metalu służący do mocowania np. tkaniny pin

szpinak ˈʃpʲĩnak n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (rolnictwo, rolniczy) Spinacia oleracea, szpinak warzywny, roślina warzywna o podłużnych, szpiczastych liściach spinach

szpital ˈʃpʲital n
(medycyna, medyczny) zakład lecznictwa zamkniętego służący badaniu i leczeniu pacjentów wymagających hospitalizacji; hospital

szpital psychiatryczny n
(medycyna, medyczny) kliniczna instytucja medyczna, która zajmuje się leczeniem chorób psychicznych mental hospital

szpon ʃpɔ̃n n
(ornitologia, ornitologiczny) ostry, zakrzywiony pazur ptaków drapieżnych; talon

szprotka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Sprattus sprattus, mała ryba morska, podobna do śledzia, żyjąca w europejskich morzach brisling sprat

szprycer ˈʃprɨʦ̑ɛr n
(potocznie, potoczny) wino z wodą sodową fizz

szprycha ˈʃprɨxa n
(technologia, technika, techniczny) pręt łączący piastę koła z jego obręczą spoke

szpulka ˈʃpulka n
walec, na który nawija się np. nić spool

szrapnel ˈʃrapnɛl n
(wojskowość, wojskowy) pocisk artyleryjski zawierający metalowe odłamki, które rozpryskują się podczas wybuchu zapalnika czasowego; shrapnel shrapnel shell

szron ʃrɔ̃n n
warstwa kryształków lodu powstałych z zamarzającej pary wodnej osadzająca się na przedmiotach; frost

sztab ʃtap n
(wojskowość, wojskowy) organ dowodzący jednostką wojskową na różnych szczeblach; staff

sztabka ˈʃtapka n
uformowana bryłka cennego metalu o określonej wadze i próbie bar

sztacheta n
wąska deska będąca częścią pionowego obicia płotu pale

sztafaż ˈʃtafaʃ n
(książkowy) elementy i środki zastosowane np. w dziele literackim, teatralnym czy w sytuacji życiowej, nie najistotniejsze dla idei dzieła lub w danej sytuacji, a jedynie uzupełniające lub ozdabiające coś staffage

sztafeta n
(przenośnie, przenośnia) seria jednakowych czynności wykonywanych przez kolejne osoby lub zespoły relay
(sport, sportowy) bieg ze zmiennikami relay race

sztaluga n
(sztuka) stojak, zwykle trójnogi, służący do pokazywania obrazów, a podczas powstawania obrazu do utrzymywania go w dogodnej dla malarza pozycji; easel

sztandar ˈʃtãndar n
chorągiew, która jest symbolem organizacji, związku lub narodu banner

sztanga ˈʃtãŋɡa n
(sport, sportowy) ciężar podnoszony w zawodach ciężarowców; barbell

sztangista ʃtãŋʲˈɟista n
(sport, sportowy) sportowiec trenujący podnoszenie ciężarów weightlifter

sztetl n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) małe skupisko miejskie zachowujące tradycyjną obyczajowość żydowską, przed II wojną światową główny ośrodek demograficzny Żydów aszkenazyjskich w Europie Wschodniej; shtetl

sztorm ʃtɔrm n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (meteorologia, meteorologiczny) burza morska, podczas której wieje bardzo silny i porywisty wiatr, powodujący powstawanie wysokich fal storm

sztormowy adj
związany z sztormem, dotyczący sztormu squally

sztos n
(sport, sportowy) uderzenie kijem kuli bilardowej stroke

sztruks n
(włókiennictwo) prążkowana tkanina bawełniana, rzadziej wełniana; corduroy

sztruksy n
spodnie uszyte ze sztruksu corduroys

sztuciec ˈʃtuʨ̑ɛʦ̑ n
przedmiot służący do jedzenia: nóż, widelec lub łyżka; a piece of cutlery

sztuczka n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) zachowanie, posunięcie, przez które chcemy coś osiągnąć, korzystając z cudzej naiwności, niewiedzy itp. trick
popis zręczności sprawnie wykonywanych trick

sztuczna szczęka ˈʃtuʧ̑na ˈʃʧ̑ɛ̃ŋka n
(stomatologia, stomatologiczny) proteza naturalnego uzębienia dentures dental plate denture false teeth

sztuczne ognie ˈʃtuʧ̑nɛ ˈɔɟɲɛ n
wyroby pirotechniczne wykorzystywane w celach widowiskowych, dające po zapaleniu efekty świetlne i akustyczne; fireworks

sztuczny ˈʃtuʧ̑nɨ adj
wytworzony syntetycznie przez człowieka artificial

sztuka ˈʃtuka n
pojedynczy przedmiot, egzemplarz, element piece item
twórczość artystyczna art
umiejętność wymagająca szczególnych zdolności art ability
utwór sceniczny, przedstawienie play

sztuki piękne ˈʃtuci ˈpʲjɛ̃ŋknɛ n
termin obejmujący dziedziny twórczości artystycznej: sztuki plastyczne, literaturę i muzykę fine arts

szturmowiec n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) żołnierz sił imperium w uniwersum „Gwiezdnych wojen” stormtrooper

sztućce ˈʃtuʨ̑ʦ̑ɛ n
komplet sztućców cutlery

sztylet ˈʃtɨlɛt n
krótka broń biała o cienkim ostrzu; dagger poniard

sztywny ˈʃtɨvnɨ adj
(potocznie, potoczny) nieżywy stiff
(przenośnie, przenośnia) nieumiejący się bawić lub wyluzować rigid
niepoddający się wyginaniu, odporny na zginanie, zmiany rigid stiff

szubienica ˌʃubʲjɛ̇̃ˈɲiʦ̑a n
konstrukcja służąca do wykonywania kary śmierci przez powieszenie; gallows gibbet

szuflada ʃufˈlada n
wysuwana, otwarta od góry skrzynka, stanowiąca część mebla i służąca do przechowywania różnych przedmiotów; drawer

szukajcie, a znajdziecie ʃuˈkajʨ̑ɛ ˌa‿znajˈʥ̑ɛ̇ʨ̑ɛ proverb
tylko aktywni osiągną cel; bierność nie przyniesie oczekiwanego efektu seek, and ye shall find

szukać ˈʃukaʨ̑ v
podejmować działanie w celu odnalezienia kogoś / czegoś search seek look for

szukać dziury w całym ˈʃukaʥ̑ ˈːurɨ ˈf‿ʦ̑awɨ̃m v
doszukiwać się błędów, niedociągnięć, problemów tam, gdzie ich nie ma be nit-picky

szukać igły w stogu siana ˈʃukaʨ̑ ˈiɡwɨ ˈf‿stɔɡu ˈɕãna v
(przenośnie, przenośnia) szukać czegoś pośród ogromnej ilości innych rzeczy needle in a haystack

szukać zwady v
(książkowy) szukać pretekstu by rozpocząć bójkę, bijatykę, kłótnię be spoilling for a fight

szuler ˈʃulɛr n
(termin karciany) osoba oszukująca podczas gry w karty cardsharp

szum ʃũm n
(fotografia) plamki, kreski na zdjęciu pojawiające się na obszarach jednolitego koloru; image noise
przeciągły, jednostajny szmer; hałas, zakłócający odbiór; noise

szumieć ˈʃũmʲjɛ̇ʨ̑ v
powodować szum hum sough swoosh

szumowina ˌʃũmɔˈvʲĩna n
(kulinaria) piana zbierająca się na powierzchni gotowanych płynów scum
(potocznie, potoczny) osoba o podłym charakterze scum

szumówka n
rodzaj łyżki cedzakowej do zbierania szumowin skimmer

szwabski ˈʃfapsʲci adj
(przymiotnik) od Szwabia Swabian

szwaczka ˈʃfaʧ̑ka n
kobieta zawodowo szyjąca w szwalni seamstress

szwadron n
(wojskowość, wojskowy) (jeździectwo, jeździecki) pododdział kawalerii konnej będący odpowiednikiem kompanii lub batalionu w piechocie; squadron

szwagier ˈʃfaɟɛr n
brat żony brother-in-law
mąż siostry brother-in-law

szwagierka ʃfaˈɟɛrka n
siostra żony lub męża sister-in-law
żona szwagra sister-in-law

szwajcarski ʃfajˈʦ̑arsʲci adj
związany ze Szwajcarią, dotyczący Szwajcarii Swiss

szwankować v
(potocznie, potoczny) źle funkcjonować act up

szwarc, mydło i powidło n
o wielu, bardzo różnych rzeczach w jednym miejscu, zwłaszcza o towarach w sklepie, w którym jest po trochu wszystkiego everything from soup to nuts

szwargot n
(potocznie, potoczny) niezrozumiała, nieprzyjemnie brzmiąca mowa, zwłaszcza w języku niemieckim gibberish

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Szwecji lub Szwedów Swedish

szwedzki ˈʃfɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Szwecji; Swedish

szwindel ˈʃfʲĩndɛl n
(potocznie, potoczny) nieuczciwy interes swindle

szyb ʃɨp n
(górnictwo, górniczy) szyb (1.1) wraz z instalacją naziemną, niezbędną do prowadzenia wydobycia lub innych podziemnych prac oil rig pithead shaft
pionowa komora grzejna pieca furnace shaft
pionowy sztuczny kanał w ziemi, budynku, itp. shaft well

szyba ˈʃɨba n
płyta ze szkła; pane glass windowpane

szyber ˈʃɨbɛr n
zasuwa w kominie regulująca przepływ powietrza baffle damper

szyberdach ʃɨˈbɛrdax n
(motoryzacja) rodzaj okna zainstalowanego w dachu samochodu; sunroof

szybki ˈʃɨpʲci adj
poruszający, odbywający się z dużą prędkością fast quick

szybko ˈʃɨpkɔ adv
z dużą prędkością quickly fast

szybkość ˈʃɨpkɔɕʨ̑ n
cecha charakteryzująca obiekty poruszające się szybko lub dziejące się szybko speed

szybowiec ʃɨˈbɔvʲjɛʦ̑ n
(lotnictwo, lotniczy) samolot bez własnego napędu, utrzymujący się dzięki wstępującym prądom powietrza oddziaływującym na skrzydła; glider sailplane

szyderczo adv
w sposób szyderczy, ironicznie mockingly

szyderczy adj
wyrażający kpinę, szyderstwo sardonic derisive mocking snide barbed derisory

szyderstwo ʃɨˈdɛrstfɔ n
złośliwy, dotkliwy żart, drwina, kpina, urąganie mockery derision sneer

szydełko ʃɨˈdɛwkɔ n
(rękodzieło, rękodzielniczy) cienki pręcik wykonany z metalu, kości, drewna lub plastiku, z haczykowatym zakończeniem, służący do wytwarzania wyrobów tekstylnych crochet-hook crochet-needle

szydełkować ˌʃɨdɛwˈkɔvaʨ̑ v
(rękodzieło, rękodzielniczy) wytwarzać wyroby tekstylne używając szydełka, robić na szydełku crochet

szydełkowy ˌʃɨdɛwˈkɔvɨ adj
(rzemiosło, rzemieślniczy) wykonany szydełkiem, związany z robótkami wykonywanymi szydełkiem crochet

szydło ˈʃɨdwɔ n
ostry kolec na trzonku; awl

szyfon ˈʃɨfɔ̃n n
(włókiennictwo) cienka, przewiewna i półprzezroczysta tkanina o splocie płóciennym z mocno skręconych nitek jedwabnych lub bawełnianych, używana do produkcji bielizny, sukni, szali itp. chiffon

szyfr ʃɨfr̥ n
kod znaków, znany tylko niektórym osobom, umożliwiający im komunikację i zabezpieczający przekazywane informacje przed poznaniem przez inne osoby; cipher code

szyfrant ˈʃɨfrãnt n
(urzędowy) (wojskowość, wojskowy) osoba, która zajmuje się nadawaniem, odbieraniem i odczytywaniem tajnej korespondencji podanej szyfrem coder

szyfrowanie ˌʃɨfrɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: szyfrować encryption scrambling

szyicki ʃɨˈ<sup>j</sup>iʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z szyitami lub szyizmem Shiite Shia Shiah Shiitic

szyita ʃɨˈ<sup>j</sup>ita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca szyizmu, szyickiego nurtu w islamie Shi'ite Shiite Shia Shiah

szyizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna religijna szyitów, jeden z trzech głównych nurtów współczesnego islamu; Shia Shia islam

szyja ˈʃɨja n
(anatomia, anatomiczny) część ciała łącząca głowę z korpusem neck
(przestarzałe, przestarzały) węższa część butelki (zwykle (zdrobniale) szyjka) neck

szyjka macicy ˈʃɨjka maˈʨ̑iʦ̑ɨ n
(anatomia, anatomiczny) dolna część mięśniówki macicy łącząca pochwę z jamą macicy; cervix neck of the uterus

szyjny adj
związany z szyją, dotyczący szyi jugular

szyk ʃɨk n
elegancja w stroju i zachowaniu chic
określony porządek – rzeczy, osób lub pojęć array

szympans ˈʃɨ̃mpãw̃s n
(zoologia, zoologiczny) Pan, człekokształtna, bezogonowa małpa afrykańska; chimpanzee chimp

szyna ˈʃɨ̃na n
(informatyka, informatyczny) wewnętrzne połączenie elektroniczne, po którym transmitowane są dane bus
(medycyna, medyczny) urządzenie do wsparcia lub usztywnienia kończyny albo kręgosłupa splint
(technologia, technika, techniczny) specjalnie wyprofilowana sztaba przeznaczona do poruszania się po niej pojazdów na kołach; rail

szynka ˈʃɨ̃nka n
(spożywczy) tylna część półtuszy wieprzowej będąca surowcem do produkcji wędlin; ham

szynobus ʃɨ̃ˈnɔbus n
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) lekki pociąg o napędzie spalinowym obsługujący trasy, gdzie liczba podróżnych jest niewielka; railcar diesel multiple unit railbus

szynszyla ʃɨ̃w̃ˈʃɨla n
(zoologia, zoologiczny) gryzoń pochodzący z Ameryki Południowej, o bardzo gęstym futrze; w domyśle: szynszyla mała; chinchilla

szynszyla mała ʃɨ̃w̃ˈʃɨla ˈmawa n
(zoologia, zoologiczny) Chinchilla lanigera, zwierzę z rodziny szynszylowatych; chinchilla

szypułka ʃɨˈpuwka n
(botanika, botaniczny) łodyżka, na której osadzony jest owoc lub kwiat; pedicel pedicle

szyszka ˈʃɨʃka n
(botanika, botaniczny) (dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) zdrewniały owoc większości roślin iglastych; cone

szyszynka ʃɨˈʃɨ̃nka n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł dokrewny położony w mózgu; pineal gland

szyć ʃɨʨ̑ v
robić ubrania sew
łączyć dwa materiały za pomocą igły i nici stitch sew

szósty zmysł ˈʃustɨ ˈzmɨsw̥ idiom
wyjątkowa intuicja, przeczucie, wrażliwość i umiejętność przewidywania sytuacji sixth sense

sód sut n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Na i liczbie atomowej 11; sodium natrium

sójka ˈsujka n
(ornitologia, ornitologiczny) średni ptak leśny; jay Eurasian jay

sójka złowroga ˈsujka zwɔvˈrɔɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) Perisoreus infaustus, sójka syberyjska, gatunek ptaka z rodziny krukowatych występujący w tajdze Eurazjii; Siberian jay

sól sul n
(kulinaria) (spożywczy) chlorek sodu salt
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, pochodny kwasowi, zawierający co najmniej jeden atom metalu w cząsteczce; salt

sól fizjologiczna ˈsul ˌfʲizʲjɔlɔˈɟiʧ̑na n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) roztwór chlorku sodowego o stężeniu 0,9 % albo 0,6 %; physiological solution saline saline solution

sól ziemi ˈsulʲ ˈʑɛ̃mʲi n
najbardziej wartościowi ludzie salt of the earth

sówka ˈsufka n
mała lub młoda sowa owlet

sąd sɔ̃nt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instytucja, która zajmuje się rozstrzyganiem sporów albo orzekaniem o winie lub niewinności zgodnie z obowiązującym prawem court

sądowy sɔ̃nˈdɔvɨ adj
związany z sądem (instytucją) judicial

sądzić ˈsɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
oceniać, jak należy zakwalifikować określony stan rzeczy z punktu widzenia prawa judge
mieć o czymś jakieś zdanie think consider deem

sąg sɔ̃ŋk n
stos drewna o objętości 4 m³; chord woodpile

sąsiad ˈsɔ̃w̃ɕat n
osoba, której dom / mieszkanie jest blisko czyjegoś domu / mieszkania neighbour neighbor

sąsiadować ˌsɔ̃w̃ɕaˈdɔvaʨ̑ v
być położonym obok czegoś neighbour

sąsiedni sɔ̃w̃ˈɕɛdʲɲi adj
leżący najbliżej next
o terenie, państwie: bezpośrednio graniczący adjacent adjoin
położony niedaleko neighbour next

sąsiedztwo sɔ̃w̃ˈɕɛʦ̑tfɔ n
osoby mieszkające nieopodal neighbourhood
to, co znajduje się w pobliżu vicinity nearness proximity

sąsiek ˈsɔ̃w̃ɕɛk n
(rolnictwo, rolniczy) wydzielona część stodoły, w której magazynuje się siano, zboże lub słomę huche

sążeń ˈsɔ̃w̃ʒɛ̃ɲ n
(dawniej, dawny) (metrologia, metrologiczny) jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramiom mężczyzny, czyli około 1,7 m fathom

sędzia ˈsɛ̃ɲʥ̑a n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba, która wydaje wyroki w sądzie; judge
(sport, sportowy) osoba, która pilnuje przestrzegania przepisów w zawodach sportowych referee

sędziwy sɛ̃ɲˈʥ̑ivɨ adj
bardzo stary elderly grey-headed venerable

sęk sɛ̃ŋk n
wrośnięta w pień drzewa część konaru, która po ścięciu stanowi wadę drewna; knot

sękaty sɛ̃ŋˈkatɨ adj
pokryty sękami gnarled knotty

sęp sɛ̃mp n
(ornitologia, ornitologiczny) padlinożerny ptak o szerokich skrzydłach i niemal nagiej głowie i szyi; vulture

słaba płeć ˈswaba ˈpwɛʨ̑ n
(książkowy) kobiety weaker sex

słabnąć v
tracić intensywność die down diminish ease off
tracić siły, stawać się słabszym weaken

słabo ˈswabɔ adv
(matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii weakly
z niewielką siłą weakly
kiepsko poorly
niewyraźnie, mało intensywnie, nieznacznie faintly feebly

słabość ˈswabɔɕʨ̑ n
brak odporności na zniszczenie vulnerability
odczucie osłabienia, braku sił fizycznych lub psychicznych weakness frailty
skłonność ku czemuś weakness soft spot
wybijająca się niedoskonałość, słaba strona weakness flakiness

słaby ˈswabɨ adj
(matematyka, matematyczny) w sensie słabej topologii, czyli dla ustalonego zbioru najmniejszej w sensie inkluzji topologii, względem której każdy element ustalonej rodziny odwzorowań tego zbioru jest ciągły; weak
mający niewielką wartość, nie najlepszej jakości mediocre feeble poor
niewyraźny, mało intensywny, nieznaczny weak faint frail
posiadający niewielką siłę fizyczną weak unsound weak
uległy, nie posiadający silnej woli, psychiki submissive

sława ˈswava n
wielki rozgłos fame

sławny ˈswavnɨ adj
taki, który ma sławę, rozgłos; jest znany wielu osobom famous

słać swaʨ̑ v
rozkładać pościel, przygotowywać miejsce do spania, także: składać pościel po spaniu make the bed
wyprawiać, kierować kogoś dokądś, przekazywać coś komuś send

słodkawy adj
całkiem słodki, trochę słodki sweetish

słodki ˈswɔtʲci adj
mający smak cukru sweet
wywołujący miłe uczucie sweet

słodko ˈswɔtkɔ adv
od: słodki sweetly

słodkowodny ˌswɔtkɔˈvɔdnɨ adj
typowy dla wód słodkich, żyjący w wodach słodkich freshwater
zawierający wody słodkie freshwater

słodkość ˈswɔtkɔɕʨ̑ n
cecha tego, co słodkie sweetness

słodownia n
wydział produkcyjny w browarze lub gorzelni malt house maltery malthouse
zakład lub pomieszczenie, w którym wytwarza się słód malthouse

słodycz ˈswɔdɨʧ̑ n
słodki smak sweetness

słodycze swɔˈdɨʧ̑ɛ n
coś słodkiego candy sweet

słodzik ˈswɔʥ̑ik n
(spożywczy) słodka substancja używana do słodzenia żywności zamiast cukru sweetener

słoik ˈswɔ<sup>j</sup>ik n
szklany, najczęściej walcowaty pojemnik z zakrętką lub nakrywką służący do przechowywania substancji płynnych lub półpłynnych jar

słoma ˈswɔ̃ma n
(rolnictwo, rolniczy) łodygi i liście dojrzałych zbóż po wymłóceniu ziarna; straw

słomiana wdowa swɔ̃ˈmʲjãna ˈvdɔva n
żona, której małżonek wyjechał dokądś na pewien czas grass widow

słomiany wdowiec swɔ̃ˈmʲjãnɨ ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
mąż, którego małżonka wyjechała dokądś na pewien czas grass widower

słomka ˈswɔ̃mka n
kawałek słomy lub plastikowa rurka o tym samym kształcie, służące do picia napojów straw
źdźbło słomy straw

słomkowy swɔ̃mˈkɔvɨ adj
żółty o odcieniu słomy; jasnożółty straw

słonecznica n
(ornitologia, ornitologiczny) Eurypyga helias, gatunek ptaka z rzędu żurawiowych; sunbittern

słonecznik swɔ̃ˈnɛʧ̑ʲɲik n
(botanika, botaniczny) Helianthus, rodzaj roślin; sunflower
(potocznie, potoczny) słonecznik zwyczajny ((łacina) Helianthus annuus) – wysoka roślina jednoroczna o bardzo dużych (zwykle żółtych) kwiatach, uprawiana dla oleistych nasion lub jako roślina ozdobna; sunflower

słonecznik zwyczajny n
(botanika, botaniczny) Helianthus annuus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych, uprawiany w wielu rejonach świata; common sunflower

słoneczność n
wielka jasność pochodząca ze Słońca sunshine

słoneczny swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ adj
pełen słońca sunny
związany ze słońcem sunny

słonica swɔ̃ˈɲiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica słonia elephant

słoniątko swɔ̃ˈɲɔ̃ntkɔ n
młode słonia baby elephant

słonka ˈswɔ̃nka n
(ornitologia, ornitologiczny) Scolopax rusticola, eurazjatycki ptak wędrowny; woodcock

słony ˈswɔ̃nɨ adj
mający smak soli salty

słowa ˈswɔva n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) tekst utworu lyrics

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci adj
związany ze Słowacją lub Słowakami, dotyczący Słowacji lub Słowaków slovak Slovak

słowacki swɔˈvaʦ̑ʲci n
język słowacki; Slovak

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Słowenii lub Słoweńców Slovenian Slovene

słoweński swɔˈvɛ̃j̃sʲci n
język urzędowy Słowenii; Slovene

słowiański swɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami Słowian Slavic Slavonic
związany ze Słowianami, słowiańszczyzną Slavic Slavonic

słowik ˈswɔvʲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Luscinia, rodzaj małych ptaków śpiewającego z rodziny muchołówek nightingale

słowik rdzawy ˈswɔvʲik ˈrʣ̑avɨ n
gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek występującego w południowo-zachodniej Polsce; nightingale common nightingale rufous

słowik syberyjski ˈswɔvʲik ˌsɨbɛˈrɨjsʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) (Luscinia sibilans) gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, występujący od północno-wschodniej Azji po Mongolię, zimujący w południowo-wschodniej Azji i południowych Chinach; Rufous-tailed Robin Swinhoe's Robin Whistling Nightingale

słowik szary ˈswɔvʲik ˈʃarɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) (Luscinia luscinia) gatunek małego ptaka śpiewającego z rodziny muchołówek, mieszkającego na Półwyspie Skandynawskim, Europie wschodniej i zachodniej Syberii; Thrush Nightingale

słowiński swɔˈvʲĩj̃sʲci adj
dotyczący Słowińców, pochodzący od Słowińców Slovincian

słownictwo swɔvʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(językoznawstwo, językoznawczy) zasób słów składających się na jakiś język (lub dialekt, gwarę); ogół wyrazów vocabulary lexis

słownie adv
poprzez wypowiedź say
zapisując za pomocą słów in words

słownik ˈswɔvʲɲik n
zasób słownictwa: indywidualny jakiejś osoby lub pewnej zbiorowości vocabulary
zbiór słów, pojęć z pewnej dziedziny, wszystkich lub dobranych wg jakiejś metody, wraz z ich skrótowymi opisami; dictionary

słownik wyrazów obcych n
(językoznawstwo, językoznawczy) zbiór słów jakiegoś języka pochodzących z innych języków dictionary of foreign words foreign language dictionary

słownikarz n
(językoznawstwo, językoznawczy) językoznawca układający słowniki lexicographer

słowność n
cecha tych, którzy są słowni, dotrzymujący danego słowa, złożonej obietnicy dependability reliability

słowny ˈswɔvnɨ adj
wyrażony za pomocą słów verbal

słowo ˈswɔvɔ n
wyróżniona fonetycznie lub graficznie część wypowiedzi składająca się z jednego lub więcej morfemów, wyrażająca pewną niezmienną treść w danym języku; word
obietnica, przyrzeczenie word

słoń swɔ̃ɲ n
(zoologia, zoologiczny) duży, roślinożerny ssak lądowy z chwytną trąbą elephant

słoń nadepnął na ucho ˈswɔ̃ɲ naˈdɛpnɔw na‿ˈuxɔ v
(przenośnie, przenośnia) o kimś niemuzykalnym, nie mającym słuchu have tin ear

słońce ˈswɔ̃j̃nʦ̑ɛ n
Słońce widziane jako tarcza na niebie sun
(astronomia, astronomiczny) główna gwiazda w układzie planetarnym, źródło światła i ciepła pojawiające się na niebie sun
(przenośnie, przenośnia) światło wysyłane przez słońce (1.1); blask słoneczny sun

słuch swux n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umiejętność rozróżniania wysokości dźwięków ear
jeden ze zmysłów, który odbiera dźwięki; hearing audition

słuch absolutny ˈswux ˌapsɔˈlutnɨ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) zdolność rozróżniania bezwzględnej wysokości dźwięku; absolute pitch perfect pitch

słuchacz n
osoba, która słucha kogoś lub czegoś listener

słuchawka swuˈxafka n
(medycyna, medyczny) przyrząd diagnostyczny służący do osłuchiwania chorego; stethoscope
element lub całość urządzeń emitujących dźwięki, np. aparatu telefonicznego, radia, umożliwiająca słuchanie; handset receiver

słuchawki swuˈxafʲci n
zestaw głośników służący do indywidualnego odbioru dźwięku, najczęściej umieszczany w bezpośredniej bliskości ucha, a nawet wewnątrz ucha earphones headphones

słuchać ˈswuxaʨ̑ v
być posłusznym obey
odbierać dźwięk za pośrednictwem narządu słuchu listen
świadomie odbierać czyjąś mowę listen

słuchowisko ˌswuxɔˈvʲiskɔ n
dramat radiowy, forma operująca specyficznie radiowymi środkami wyrazu: dialogiem, efektami akustycznymi, muzyką itp.; także: audycja radiowa, w czasie której nadawany jest utwór dramatyczny; radio play

słuchowy swuˈxɔvɨ adj
dotyczący narządu słuchu, będący jego elementem auditory aural auricular otic
dotyczący słyszenia, funkcji narządu słuchu, odbierany za pomocą słuchu aural auricular

sługa ˈswuɡa n
(dawniej, dawny) osoba która usługuje servant minion
(seksuologia, seksuologiczny) osoba podległa w układzie sadomasochistycznym servant slave

słup swup n
wysoki, pionowy element konstrukcyjny; pillar pole post pylon column neck

słup ogłoszeniowy n
budowla w kształcie szerokiej, krótkiej kolumny służąca do prezentowania ogłoszeń, afiszy lub reklam w publicznych miejscach; Morris column advertising column

słup słoneczny n
zjawisko optyczne w atmosferze polegające na ukazaniu się kolumny świetlnej; light pillar sun pillar

słupek ˈswupɛk n
(botanika, botaniczny) żeński organ płciowy u roślin okrytonasiennych; pistil
(fizyka, fizyczny) ciecz w pionowej rurce, np. termometru column
(matematyka, matematyczny) pionowy rząd liczb, zwłaszcza do zsumowania column
(sport, sportowy) boczny element bramki goalpost
(zdrobniale) od: słup bollard post rail stake
prostokątny element wykresu bar column

słusznie ˈswuʃʲɲɛ adv
w uzasadniony sposób, sprawiedliwie, mając podstawę do czegoś, mając prawo do czegoś equitably justly with reason
właściwie, zgodnie ze stanem faktycznym, trafnie right rightly

słusznie ˈswuʃʲɲɛ interjection
oznaczający zgodę that's right

słuszność n
trafny, właściwy pogląd czy sprawa advisability correctness
uzasadniona opinia validity
zgodność z prawdą equitability equity justness righteousness

słuszny ˈswuʃnɨ adj
godziwy, duży, uczciwy fair
sensowny, trafny correct
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki correct proper right
zgodny z prawem, uzasadniony legitimate justified

służalczy adj
poddający się bezkrytycznie czyimś poleceniom lub świadczący o tym servile obsequious subservient

służba ˈswuʒba n
działanie dla jakiejś idei duty
służenie komuś service

służba bezpieczeństwa ˈswuʒba ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
(administracja) określenie służb państwowych odpowiedzialnych za bezpieczeństwo wewnętrzne kraju security service

służba wojskowa n
(wojskowość, wojskowy) wykonywanie działań, obowiązków wojskowych military service

służbówka swuʒˈbufka n
skromne pomieszczenie mieszkalne dla służby, służących servant's room

służebność n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ograniczone prawo rzeczowe na nieruchomości; servitude

służyć ˈswuʒɨʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) dobrze wpływać na kogoś lub na coś agree
być czyimś sługą serve
o przedmiotach: być przydatnym; dobrze działać serve
pracować w wojsku serve
dawać, ofiarować coś offer provide

służąca swuˈʒɔ̃nʦ̑a n
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzenie; maid servant

służący swuˈʒɔ̃nʦ̑ɨ n
osoba, która komuś służy, zajmuje się czyimś domem za wynagrodzeniem servant

słychać ˈswɨxaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) wiadomo z plotek, ze słyszenia people say there be news there is talk
daje się usłyszeć be audible be heard

słyszalny adj
możliwy do usłyszenia, dający się usłyszeć audible hearable

słyszeć ˈswɨʃɛʨ̑ v
odbierać dźwięk za pomocą zmysłu słuchu hear

słód n
(rolnictwo, rolniczy) (spożywczy) kiełkujące i wysuszone ziarna zbóż, zazwyczaj jęczmienia, podstawowy surowiec w piwowarstwie; malt

ta ta pronoun
zaimek wskazujący, rodzaj żeński this

tabaka taˈbaka n
sproszkowany tytoń zażywany przez nos; snuff

tabakowy adj
związany z tabaką, dotyczący tabaki tobacco

tabela taˈbɛla n
uporządkowany wykaz większej liczby danych, odpowiednio posegregowanych i umieszczonych w rubrykach table

tabernakulum ˌtabɛrnaˈkulũm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) szafka umieszczona na ołtarzu w kościele katolickim, przeznaczona do przechowywania hostii tabernacle

tabi n
tradycyjne japońskie skarpety z osobnym palcem; tabi

tabin n
(dawniej, dawny) (włókiennictwo) gatunek tkaniny jedwabnej, złocista mora tabbinet tabinet

tabla ˈtabla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) indyjski instrument perkusyjny złożony z pary drewnianych, glinianych lub miedzianych bębenków z membraną naciągniętą rzemieniami; tabla

tablet ˈtablɛt n
(informatyka, informatyczny) urządzenie wskazujące służące przede wszystkim do rysowania elementów graficznych na komputerze, używane zamiast myszki komputerowej; digitizer graphics tablet

tabletka taˈblɛtka n
mała porcja lekarstwa w zwartej postaci i zwykle o obłym kształcie tablet pill

tablica taˈblʲiʦ̑a n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) (matematyka, matematyczny) (chemia, chemiczny) zestawienie danych, wzorów table
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą kredy (czarna lub zielona deska) blackboard chalkboard
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) miejsce do pisania za pomocą specjalnego pisaka (wykonana z białego plastiku) whiteboard
(informatyka, informatyczny) kontener danych, do których dostęp uzyskiwany jest przy pomocy, na ogół liczbowego, klucza; array
miejsce do umieszczania ogłoszeń, informacji board notice board noticeboard pin board pinboard

tablica interaktywna taˈblʲiʦ̑a ˌĩntɛrakˈtɨvna n
(technologia, technika, techniczny) (edukacja, edukacyjny) urządzenie w postaci białej tablicy połączonej z komputerem i wyświetlające (dzięki rzutnikowi) ten sam obraz co monitor, na której można poprzez dotyk wykonywać te same czynności co na komputerze interactive whiteboard

tablica rejestracyjna taˈblʲiʦ̑a ˌrɛjɛstraˈʦ̑ɨjna n
tablica zawierająca unikalny numer umożliwiający identyfikację pojazdu; license plate registration plate vehicle registration plate

tablice logarytmiczne taˈblʲiʦ̑ɛ ˌlɔɡarɨtˈmʲiʧ̑nɛ n
(matematyka, matematyczny) (technologia, technika, techniczny) zbiór przybliżonych mantys lub pełnych wartości logarytmów o określonej podstawie, wydany w formie książkowej logarithmic tables

tabliczka taˈblʲiʧ̑ka n
mała tablica, płyta z określonym napisem table

tabliczka czekolady taˈblʲiʧ̑ka ˌʧ̑ɛkɔˈladɨ n
prostokątny kawałek czekolady, najczęściej w oddzielnym opakowaniu chocolate bar bar of chocolate

tabliczka mnożenia taˈblʲiʧ̑ka mnɔˈʒɛ̃ɲa n
(edukacja, edukacyjny) (matematyka, matematyczny) zestawienie iloczynów liczb od 1 do 10; multiplication table

tabliczka znamionowa taˈblʲiʧ̑ka ˌznãmʲjɔ̃ˈnɔva n
(technologia, technika, techniczny) tabliczka na obudowie urządzenia, podająca podstawowe parametry eksploatacji; nameplate

tabloid taˈblɔ<sup>j</sup>it n
gazeta zawierająca dużo kolorowych ilustracji i niewielką ilość treści o sensacyjnym charakterze tabloid

taboret taˈbɔrɛt n
rodzaj krzesła bez oparcia stool taboret tabouret

taboryta n
(historia, historyczny, historycznie) członek najradykalniejszej z grup husyckich, dążącej do gruntownej przebudowy stosunków społecznych i reformy kościoła a przewodzonej przez Jana Žižke i Prokopa Wielkiego; Taborite

tabu ˈtabu n
głęboki i fundamentalny zakaz kulturowy; taboo

tabule n
(spożywczy) (kulinaria) libańska sałatka, której głównymi składnikami są: bulgur (lub kuskus), pomidory, ogórek, cebula, natka pietruszki, mięta i sok z cytryny; tabbouleh

taca ˈtaʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojemnik, często koszyczek, służący do zbierania pieniędzy od wiernych w czasie mszy świętej collection
duży, płaski przedmiot służący do noszenia na nim naczyń, potraw itp.; tray
(technologia, technika, techniczny) wysuwany element odtwarzacza CD i DVD tray

tachi n
rodzaj długiego miecza japońskiego; tachi

tachykardia ˌtaxɨˈkardʲja n
(medycyna, medyczny) szybka czynność rytmu serca tachycardia

tacker n
(środowiskowy) (technologia, technika, techniczny) urządzenie do wbijania spinek, zszywek w twarde podłoże staple gun

tacos n
(kulinaria) meksykańska przekąska z kukurydzianej tortilli z farszem, głównie z wołowiny, fasoli i pomidorów; taco

taczka ˈtaʧ̑ka n
mały wózek z jednym lub dwoma kółkami używany do transportu przedmiotów lub materiałów sypkich na niewielkich odległościach; wheelbarrow

tadelakt n
(budownictwo) ozdobny stiuk pochodzący z okolic Marrakeszu w Maroku tadelakt

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci adj
odnoszący się do państwa Tadżykistan lub Tadżyków, związany z Tadżykistanem lub Tadżykami Tajik

tadżycki taˈʤ̑ɨʦ̑ʲci n
język urzędowy Tadżykistanu; Tajik

tafta ˈtafta n
gęsta, nieco sztywna, szeleszcząca tkanina jedwabna taffeta

tag tak n
(informatyka, informatyczny) znacznik rozpoczynający i kończący tekst i zaznaczający jego odmienną funkcję lub cechy; tag

tagalski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język tagalski; Tagalog

tahina n
(kulinaria) pasta z sezamu; to samo co: (zobacz) tahini tahina

tahini taˈçĩɲi n
(kulinaria) pasta z nasion sezamu używana do przygotowywania wielu potraw; tahini

tahitański adj
związany z Tahiti lub Tahitańczykami, dotyczący Tahiti (wyspy na Oceanie Spokojnym) Tahitian

tailgate adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dotyczący stosowania glissand w grze na puzonie tailgate

tajać v
topnieć, roztapiać się thaw

tajemnica ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a n
rzecz tajemna, niewytłumaczalna mystery
wiadomość poufna, przeznaczona dla niektórych osób lub całkowicie skryta secret

tajemnica poliszynela ˌtajɛ̃mʲˈɲiʦ̑a ˌpɔlʲiʃɨ̃ˈnɛla n
rzekoma tajemnica, wiadomość o której wszyscy od dawna wiedzą; open secret secret of Polichinelle

tajemniczo ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɔ adv
w sposób tajemniczy mysteriously secretively

tajemniczość ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest tajemnicze, zagadkowe, niejasne mystery

tajemniczy ˌtajɛ̃mʲˈɲiʧ̑ɨ adj
zagadkowy i trudny do zrozumienia mysterious

tajemny adj
skryty, owiany tajemnicą mysterious secret

tajfun ˈtajfũn n
(meteorologia, meteorologiczny) cyklon tropikalny, nazwa używana na określenie cyklonów w Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej; typhoon

tajga ˈtajɡa n
borealne lasy szpilkowe występujące w północnej części Ameryki Północnej, Europy oraz Azji; taiga

tajlandzki tajˈlãnʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Tajlandii Thai Tai

tajniak ˈtajɲak n
(potocznie, potoczny) tajny funkcjonariusz służb mundurowych, kontroli lub wywiadu plain-clothes man

tajny ˈtajnɨ adj
ukryty i nieprzeznaczony dla wszystkich secret

tajski ˈtajsʲci n
język urzędowy Tajlandii; Thai

tajwański tajˈvãj̃sʲci adj
dotyczący Tajwanu, pochodzący z Tajwanu, odnoszący się do Tajwanu Taiwanese

tak tak adv
= w ten sposób as this way
używany do podkreślania cechy przymiotnika so that this
używany do podkreślania cechy przysłówka so that this

tak tak particle
wyraz służący do udzielania odpowiedzi twierdzącej na pytanie zaczęte od słowa czy; potwierdzenie czegoś yes yep ay right

tak jest interjection
(wojskowość, wojskowy) (harcerski) deklaracja podwładnego względem przełożonego wyrażająca posłuszeństwo, pełne zrozumienie treści polecenia i bezwarunkową obietnicę jego wykonania yes sir

tak sobie ˈtak ˈsɔbʲjɛ adv
bez powodu, przyczyny for no reason
przeciętnie, zwyczajnie; ani dobrze, ani źle so-so

tak zwany ˈtaɡ ˈzvãnɨ adj
…używana przy wprowadzaniu nowego terminu lub gdy jest on nie do końca znany so-called

taki ˈtaci pronoun
…do podkreślenia zwrotu, który będzie omówiony w zdaniu podrzędnym such so
…do wzmocnienia przymiotnika so
…podczas porównywania rzeczowników, do wyrażenia ich identyczności such
…do zastąpienia przymiotnika znanego z kontekstu such

taki sam ˈtaci ˈsãm adj
identyczny, o tych samych właściwościach, choć niekoniecznie ten sam identical

taki sobie ˈtaci ˈsɔbʲjɛ adj
średni, przeciętny; ani dobry, ani zły middling so-so

takin ˈtacĩn n
(zoologia, zoologiczny) Budorcas taxicolor, himalajski ssak z rodziny krętorogich; takin

takson ˈtaksɔ̃n n
(biologia, biologiczny) jednostka w systematyce biologicznej grupująca organizmy o określonym zestawie cech np.: pies domowy, róża, głowonogi taxon

taksonomia n
(naukoznawstwo, nauka, naukoznawczy, naukowy) poddyscyplina systematyki organizmów, nauka o zasadach klasyfikowania przy opisie gatunków; taxonomy

taksydermia n
rzemiosło, umiejętność preparowania i wypychania zwłok zwierzęcych; taxidermy

taksówka taˈksufka n
samochód, którym za pieniądze ktoś wozi innych ludzi tam, gdzie chcą taxi taxicab

taksówkarz taˈksufkaʃ n
kierowca taksówki cabbie taxi driver

takt takt n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) najmniejszy odcinek tekstu muzycznego zawartego między dwiema kreskami, zwanymi kreskami taktowymi; bar

taktyczny takˈtɨʧ̑nɨ adj
(wojskowość, wojskowy) (sport, sportowy) związany z taktyką tactical

taktyka ˈtaktɨka n
(wojskowość, wojskowy) teoria i praktyka posługiwania się jednostkami wojskowymi dla osiągnięcia zamierzonego celu; tactics

tal tal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tl i liczbie atomowej 81; lekki, srebrzysty metal o dużej reaktywności i właściwościach toksycznych; thallium

talar ˈtalar n
(jednostka monetarna) duża moneta srebrna, początkowo stanowiąca równowartość złotego dukata; thaler taler

talasemia ˌtalaˈsɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) choroba krwi polegająca na zaburzeniach syntezy hemoglobiny; thalassemia Mediterranean anemia

talent ˈtalɛ̃nt n
starożytna jednostka masy; także jednostka monetarna; talent
ponadprzeciętne uzdolnienie w jakimś kierunku talent
osoba obdarzona nadzwyczajnymi uzdolnieniami w jakiejś dziedzinie talent

talerz ˈtalɛʃ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu element perkusji; cymbal
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przypominający talerz (1.1), zrobiony z metalu samodzielny instrument; cymbal
płaskie, okrągłe naczynie, z którego je się posiłki; plate

talia ˈtalʲja n
(anatomia, anatomiczny) przewężenie ciała powyżej bioder waist
(termin karciany) komplet kart do gry pack of card
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wielokrążek; tackle

talib ˈtalʲip n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek fundamentalistycznego ugrupowania islamskiego, które powstało w 1994 w Afganistanie; Taliban Talib

talibski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z talibami, dotyczący talibów Taliban

talizman taˈlʲizmãn n
przedmiot, któremu przypisuje się magiczną moc przynoszenia szczęścia jego posiadaczowi; talisman

talk talk n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) biały puder mineralny używany jako kosmetyk do pielęgnacji skóry talc talcum powder
(mineralogia, mineralogiczny) miękki minerał z gromady krzemianów; talc

talliński talˈlʲĩj̃sʲci adj
odnoszący się do miasta Tallinn Tallinner

talmudyczny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Talmudem, zawarty w Talmudzie Talmudic

tam tãm pronoun
…wskazujący miejsce inne od miejsca, w którym znajduje się mówiący there

tam i nazad ˈtãm i‿ˈnazat idiom
tam i z powrotem back and forth

tam i z powrotem idiom
o chodzeniu: w kółko, bezsensownie back and forth

tamada n
mistrz ceremonii podczas supry (uczty) na Kaukazie, w szczególności w Gruzji; zwykle dojrzały mężczyzna, który cieszy się szacunkiem i potrafi wygłaszać oratorskie toasty tamada

tamanu n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) olej pozyskiwany poprzez wytłoczenie na zimno pestek owoców drzewa tamanu (1.1) tamanu oil

tamaryndowiec indyjski n
(botanika, botaniczny) Tamarindus indica, drzewo tropikalne pochodzące ze wschodniej Afryki; tamarind

tamaryszka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus melanopogon, ptak z rodziny trzciniaków; moustached warbler

tamaszek tãˈmaʃɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) język berberyjski, używany w Afryce (na rozległych obszarach Mali, Nigru, Algierii, Libii i Burkina Faso), rozdzielający się na cztery dialekty; Tamasheq Tuareg language

tamburyn tãmˈburɨ̃n n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny w formie obręczy z naciągniętą membraną i blaszkami lub dzwoneczkami naokoło; tambourine marine

tamburynista ˌtãmburɨ̃ˈɲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na tamburynie tambourine man tambourinist

tamilski adj
dotyczący Tamilów Tamil

tamilski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny drawidyjskiej, którym posługują się Tamilowie zamieszkujący południowoindyjski stan Tamilnadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln); Tamil

tampon ˈtãmpɔ̃n n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) rodzaj opatrunku będący zwitkiem gazy, waty itp. używany do wprowadzania leków do jam ciała lub ran oraz jako materiał opatrunkowy; tampon
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) (medycyna, medyczny) specjalnie ukształtowany opatrunek ze sznurkiem stosowany wewnętrznie podczas menstruacji; tampon

tamten ˈtãmtɛ̃n pronoun
obiekt bardziej odległy w przestrzeni lub czasie niż ten, który jest bliżej (tu) that

tamto pronoun
odnosi się do obiektów lub okoliczności postrzeganych jako dalsze w sensie umiejscowienia lub wystąpienia w czasie; (rodzaj nijaki) lp od tamten that

tancerz ˈtãnʦ̑ɛʃ n
(choreografia, choreograficzny) osoba, której zawód polega na tańczeniu dancer

tandem n
(sport, sportowy) rower dla dwóch osób tandem

tandeta tãnˈdɛta n
rzecz źle wykonana, słabej jakości rubbish trash

tandetnie adv
w sposób tandetny cheesily shoddily

tandetny tãnˈdɛtnɨ adj
o przedmiocie: kiepski, o niskiej wartości, wykonany z materiałów o niskiej jakości chaffy cheesy tacky tawdry trashy trumpery

tangens ˈtãŋɡɛ̃w̃s n
(matematyka, matematyczny) funkcja wyrażająca dla argumentów α z przedziału 0 ≤ α < π/2 stosunek długości przyprostokątnej naprzeciw danego kąta do długości przyprostokątnej przyległej do kąta; tangent

tango ˈtãŋɡɔ n
(choreografia, choreograficzny) taniec towarzyski pochodzący z Buenos Aires; tango

tani ˈtãɲi adj
mający niską cenę, niewymagający dużych nakładów finansowych cheap inexpensive

taniec ˈtãɲɛʦ̑ n
(choreografia, choreograficzny) zespół ruchów wykonywany zwykle w rytm muzyki, zazwyczaj w parze z inną osobą, ale także indywidualnie lub w większej grupie osób; dance

taniec brzucha ˈtãɲɛʣ̑ ˈbʒuxa n
(etnografia, etnograficzny) (choreografia, choreograficzny) taniec solowy polegający na poruszaniu biodrami i mięśniami brzucha w rytm muzyki, popularny szczególnie w krajach arabskich; belly dance

taniec godowy n
(zoologia, zoologiczny) zespół typowych zachowań zwierząt w okresie rozrodczym, który ma na celu zdobycie partnerki lub partnera: prezentację własnych walorów i zniechęcenie konkurentów albo stymulację seksualną mating dance

taniec na rurze ˈtãɲɛʦ̑ na‿ˈruʒɛ n
(choreografia, choreograficzny) rodzaj tańca erotycznego wykonywany na pionowo zamocowanej rurze; pole dance

taniec słońca n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół ceremonii religijnych u Indian północnoamerykańskich związany z przesileniem letnim; sun dance sundance

taniec śmierci ˈtãɲɛʦ̑ʲ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (sztuka) alegoryczny, średniowieczny korowód związany głównie z uroczystościami pogrzebowymi; dance macabre

tanina n
(biochemia, biochemiczny) naturalny garbnik polifenolowy pochodzenia roślinnego; tannin

tanio ˈtãɲɔ adv
w sposób tani; niedrogo, po okazjonalnej/niskiej cenie cheaply

tankini tãŋʲˈcĩɲi n
damski strój plażowy, składający się z fig i topu tankini

tankować tãŋˈkɔvaʨ̑ v
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) napełniać bak paliwem fill up with petrol refuel

tanoreksja n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) nałóg opalania się, często powiązany z uzależnieniem od solarium; tanorexia

tanorektyczny adj
(rzadki, rzadko używany) związany z tanoreksją tanorexic

tanorektyk n
mężczyzna cierpiący na tanoreksję tanorexic

tantal ˈtãntal n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ta i liczbie atomowej 73; tantalum tantalium

tanzanit tãw̃ˈzãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) odmiana zoisytu tanzanite

taoista ˌtaɔˈ<sup>j</sup>ista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca taoizmu Taoist

taoizm taˈɔ<sup>j</sup>ism̥ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) tradycyjny chiński system filozoficzny i religijny, podkreślający równowagę, prostotę i życie w harmonii z wszechświatem; Taoism Daoism daoism taoism

tapczan ˈtapʧ̑ãn n
rodzaj łóżka w formie skrzyni, w którym część, na której się śpi (materac), stanowi jednocześnie wieko pojemnika na pościel; couch

tapenada ˌtapɛ̃ˈnada n
(kulinaria) prowansalska pasta, której głównymi składnikami są oliwki, kapary i oliwa; tapenade

tapeta taˈpɛta n
kolorowy lub wzorzysty papier, którym dekoruje się wewnętrzne ściany pomieszczeń; wallpaper
grafika umieszczona jako tło roboczego obszaru pulpitu komputera; wallpaper

tapir ˈtapʲir n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus, ssak lasów tropikalnych, o niewielkiej trąbie wykształconej z nosa i wargi; tapir bouffant

tapir anta n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus terrestris, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Ameryce Południowej; South American tapir anta

tapir czaprakowy n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej; Malayan tapir

tapir malajski n
(zoologia, zoologiczny) Tapirus indicus, ssak z rodziny tapirowatych występujący w Azji Południowo-Wschodniej; Malayan tapir

tapiseria n
(sztuka) jednostronna tkanina o różnorodnej dekoracji, służącą do dekoracji ścian; tapestry

tapnięcie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: tapnąć tapping

tapnąć v
(informatyka, informatyczny) dotknąć palcem (w odniesieniu do urządzeń dotykowych) tap

taramosalata ˌtarãmɔsaˈlata n
(kulinaria) pasta z ikry, tradycyjna grecka potrawa wielkopostna; taramosalata

tarantula ˌtarãnˈtula n
(zoologia, zoologiczny) Lycosa tarantula, drapieżny gatunek pająka; tarantula

taras ˈtaras n
(budownictwo) otwarta przestrzeń użytkowa budynku; deck terrace

tarcza ˈtarʧ̑a n
(heraldyka, heraldyczny) element herbu w kształcie tarczy (1.1) shield escutcheon
element konstrukcyjny, którego grubość jest mała w porównaniu do długości i szerokości, obciążony prostopadle do mniejszego wymiaru plate
obronna część uzbrojenia wytwarzana z drewna, kory, wikliny, skóry, metalu lub tworzyw sztucznych shield
(geologia, geologiczny) rozległy, zazwyczaj lekko wypukły i mający tendencje do podnoszenia się, obszar skał krystalicznych shield
tektura lub tablica z narysowanymi koncentrycznymi okręgami przeznaczona do zawieszenia na strzelnicy (sportowej/wojskowej / policyjnej) jako cel do ostrzelania target shooting target

tarcza antyrakietowa ˈtarʧ̑a ˌãntɨracɛˈtɔva n
(potocznie, potoczny) amerykański wielonarodowy i wielowarstwowy system obrony antybalistycznej; ballistic missile defense

tarcza ostrzegawcza ˈtarʧ̑a ˌɔsṭʃɛˈɡafʧ̑a n
(kolejnictwo) urządzenie sygnalizacyjne przeznaczone do informowania maszynisty o sygnale wyświetlanym na zbliżającym się semaforze, aby w razie konieczności mógł zmienić prędkość; semaphore signal

tarcza sterująca ˈtarʧ̑a ˌstɛruˈjɔ̃nʦ̑a n
(mechanika) (lotnictwo, lotniczy) element sterujący, odpowiedzialny za zmianę kąta natarcia łopat wirnika w śmigłowcach; swashplate

tarcznik niszczyciel ˈtarʧ̑ʲɲic ɲiʃˈʧ̑ɨʨ̑ɛl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Quadraspidiotus perniciosus, gatunek owada z rodziny tarcznikowatych San José scale

tarczownik n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) piechur osłaniający swą tarczą innych żołnierzy esquire shield bearer

tarczyca n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł kręgowców, wydzielający hormony mające ważną rolę w regulowaniu przemiany materii; thyroid gland thyroid

tarczycowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący tarczycy thyroid

targ tark n
miejsce, gdzie dokonuje się transakcji kupna i sprzedaży market
kupno i sprzedaż towarów mająca miejsce w wydzielonym miejscu w określone dni tygodnia market

target ˈtarɡɛt n
(środowiskowy) (ekonomia, ekonomiczny) grupa docelowa, np. klientów, odbiorców target group

targi ˈtarʲɟi n
(handel, handlowy) rodzaj ekspozycji towarów na arenie krajowej lub międzynarodowej, na której wystawiane są wytwory różnych dziedzin przemysłu, której celem jest zawieranie transakcji handlowych exhibition

targowisko n
(urbanistyka, urbanistyczny) (handel, handlowy) stałe miejsce targowe market

tarka ˈtarka n
(kulinaria) przyrząd kuchenny do ręcznego rozdrabniania surowców przez pocieranie grater
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny zbudowany na wzór tarki (1.1) washboard
dawny przyrząd służący do prania ręcznego w formie pofałdowanej płyty washboard
(zoologia, zoologiczny) chitynowy fałd na dnie gardzieli mięczaków pokryty rzędami ząbków służący do ścierania pokarmu; radula

tarnina tarʲˈɲĩna n
(botanika, botaniczny) Prunus spinosa L., ciernisty krzew, dziki gatunek śliwy o drobnych, białych kwiatach i granatowych owocach; blackthorn sloe
(kulinaria) owoc tarniny (1.1) o cierpkim smaku stosowany w ziołolecznictwie i używany na przetwory blackthorn sloe

tarpan ˈtarpãn n
(zoologia, zoologiczny) Equus ferus ferus, wymarły gatunek dzikiego konia o szarym ubarwieniu z ciemną pręgą na grzbiecie oraz czarną, stojącą grzywą i czarnym ogonem, wytępiony w XIX wieku; tarpan

tarragoński adj
związany z Tarragoną, dotyczący Tarragony, pochodzący z Tarragony (miasta w Hiszpanii) Tarragonan

tarta ˈtarta n
(kulinaria) niewysokie ciasto na kruchym spodzie, na którym kładzie się nadzienie słodkie (owoce lub konfitury) lub słone (rybę, warzywa, wędlinę itp.); tart

tartak ˈtartak n
zakład przerabiający drewno okrągłe na tarcicę. sawmill

tartan ˈtartãn n
tradycyjny szkocki deseń w kratę; tartan

tartrazyna ˌtartraˈzɨ̃na n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) cytrynowożółty barwnik azowy używany głównie do celów spożywczych; tartrazine

taryfa n
(ekonomia, ekonomiczny) oficjalny wykaz zawierający stawki różnego typu opłat, podatków lub cen produktów tariff
(potocznie, potoczny) taksówka hack

tarło ˈtarwɔ n
(zoologia, zoologiczny) okres godowy u ryb; spawning

taser interjection
…ostrzegający napastnika o możliwości użycia tasera (1.1) w przypadku niedostosowania się do poleceń służb porządkowych taser

taser n
rodzaj paralizatora o dużym zasięgu rażenia, wystrzeliwującego elektrody na odległość taser

tasiemiec taˈɕɛ̃mʲjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) (medycyna, medyczny) płaziniec o ciele pozbawionym przewodu pokarmowego oraz narządów zmysłów, pasożytujący w ciele kręgowców; tapeworm

tasza ˈtaʃa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba morska poławiana w celach spożywczych; lumpsucker lumpfish

taszczyć ˈtaʃʧ̑ɨʨ̑ v
(potocznie, potoczny) nieść, ciągnąć z trudem coś (rzadziej kogoś), ciężkiego lub niewygodnego cart lug tote

taszlich n
(etnografia, etnograficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowski obrzęd symbolicznego oczyszczenia z grzechów polegający na wyrzuceniu w nurt drobin wytrząśniętych z kieszeni i modlitwie; tashlikh

tata ˈtata n
(potocznie, potoczny) ojciec lub teść dad

tatersal n
(dawniej, dawny) targowisko koni w miejscu zamkniętym (budynku); wydzielone publiczne miejsce handlu końmi, także powozami; Tattersalls

tatuaż taˈtu<sup>w</sup>aʃ n
trwały napis, wzór lub rysunek wykonany na ciele; tattoo

tatuażysta ˌtatu<sup>w</sup>aˈʒɨsta n
człowiek, który wykonuje tatuaże tattooist tattoo artist

tatuować ˌtatuˈ<sup>w</sup>ɔvaʨ̑ v
wykonywać tatuaż tattoo

tatuś ˈtatuɕ n
(zdrobniale) tata dad daddy

tau taw n
starogrecka nazwa dziewiętnastej litery alfabetu greckiego, τ; tau

tautologia ˌtawtɔˈlɔɟja n
(językoznawstwo, językoznawczy) konstrukcja wyrazowa, w której jeden lub kilka wyrazów pokrywają się znaczeniowo, przez co część wyrazów jest zbędna; tautology
(logika, logiczny) zdanie, które jest zawsze prawdziwe; tautology

taxi ˈtaksʲi n
(potocznie, potoczny) taksówka taxi

tałes n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) żydowska chusta modlitewna z frędzlami; tallit

tańczyć ˈtãj̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
(choreografia, choreograficzny) poruszać się rytmicznie w takt muzyki, wykonywać taniec dance

taśma ˈtaɕma n
długi pas z jakiegoś materiału, np. gumy, plastiku itp. tape

taśma filmowa ˈtaɕma fʲilˈmɔva n
celuloidowy, perforowany, światłoczuły nośnik filmu, negatyw lub kopia pokazowa pozytywowa; film stock

taśma perforowana ˈtaɕma ˌpɛrfɔrɔˈvãna n
(informatyka, informatyczny) (historia, historyczny, historycznie) nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów; punched tape

tażin n
(kulinaria) tradycyjna marokańska potrawa przygotowana w takim naczyniu, zwykle składająca się z mięsa i warzyw, czasem samych warzyw tajine
arabskie naczynie z gliny posiadające wysoką, stożkowatą pokrywę, służące do duszenia mięs nad rozżarzonym węglem lub drewnem, rozpowszechnione w kuchniach Maghrebu, zwłaszcza w Maroku; tajine

tchawica txaˈvʲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) narząd układu oddechowego, sprężysta cewa stanowiąca przedłużenie krtani i zapewniająca dopływ powietrza do płuc; trachea windpipe

tchórz txuʃ n
(pejoratywnie, pejoratywny) (przenośnie, przenośnia) człowiek bojaźliwy, strachliwy coward chicken
(zoologia, zoologiczny) niewielki europejski ssak drapieżny; polecat fitch

tchórz zwyczajny n
(zoologia, zoologiczny) Mustela putorius, gatunek ssaka z rodziny łasicowatych; black polecat european polecat forest polecat

tchórzliwy txuʒˈlʲivɨ adj
taki jak u tchórza; lękliwy, bojący się coś zrobić cowardly gutless craven

tchórzostwo txuˈʒɔstfɔ n
cecha właściwa tchórzowi; lękliwość, brak odwagi cowardice recreancy

te tɛ n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w taoizmie: wewnętrzna natura przedmiotu, istota tej rzeczy, jej przeznaczenie, zdatność; de te

team n
(sport, sportowy) zwykle drużyna sportowa, niekiedy inny zespół team

teaser n
reklama mająca na celu jedynie wzbudzenie zainteresowania; teaser

teatr ˈtɛatr̥ n
budynek teatru (1.2); theatre theater
dziedzina sztuki, w której utwory są przedstawiane publiczności przez aktorów odgrywających role według scenariusza (dramatu); theatre theater
instytucja, która odgrywa (wystawia) takie przedstawienia; ogół osób (zwykle: aktorów) zatrudnionych w tej instytucji theatre theater

teatralny ˌtɛaˈtralnɨ adj
związany z teatrem, odnoszący się do teatru theatrical
obliczony na wywołanie efektu u obserwatora theatrical

tebanka n
mieszkanka Teb Theban

tebańczyk n
mieszkaniec Teb Theban

tebański adj
odnoszący się do Teb, związany z Tebami Theban Thebæan

technet ˈtɛxnɛt n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tc i liczbie atomowej 43; technetium

techniczne uzbrojenie pracy tɛçˈɲiʧ̑nɛ ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ ˈpraʦ̑ɨ n
(ekonomia, ekonomiczny) liczba jednostek kapitału przypadających na jednostkę pracy technical devices

techniczny tɛçˈɲiʧ̑nɨ adj
odnoszący się do techniki, związany z techniką technical

technik ˈtɛçɲik n
pracownik średniego szczebla z wykształceniem technicznym technician

technika ˈtɛçɲika n
dziedzina działalności, obejmująca wytwarzanie zjawisk i przedmiotów nie występujących naturalnie w przyrodzie; technology
sposób wytwarzania, produkcji technique

technika analogowa n
(technologia, technika, techniczny) zespół metod i środków służących do wytwarzania i przesyłania sygnałów analogowych, czyli takich, które mają postać wielkości fizycznej zmieniającej się w sposób ciągły analogue electronics

techno ˈtɛxnɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) gatunek tanecznej muzyki elektronicznej; techno

technoglobalizm ˌtɛxnɔɡlɔˈbalʲism̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) proces globalizacji technologii technoglobalism

technokracja ˌtɛxnɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój, w którym władzę pełnią specjaliści, technicy i organizatorzy technocracy

technokrata ˌtɛxnɔˈkrata n
zwolennik technokracji technocrat

technokratyczny ˌtɛxnɔkraˈtɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z technokracją lub technokratą technocratic

technolog tɛxˈnɔlɔk n
specjalista w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś technologist
specjalistka w zakresie technologii – procesu wytwarzania, obróbki, uprawy lub hodowli czegoś technologist

technologia ˌtɛxnɔˈlɔɟja n
dziedzina wiedzy zajmująca się procesami produkcji lub przetwarzania technology engineering
proces wytwarzania lub przetwarzania czegoś technology

technologiczny ˌtɛxnɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z technologią, dotyczący technologii technological

technopolis ˌtɛxnɔˈpɔlʲis n
okręg, skupiający ośrodki działające w zakresie rozwoju najnowszej techniki, m.in. parki technologiczne i parki naukowe; technopolis

teczka ˈtɛʧ̑ka n
okładka z papieru, tektury lub tworzywa sztucznego służąca do przetrzymywania akt, dokumentów, nut, rysunków itp. folder
prostokątna torba z uchwytem briefcase portfolio

tego kwiatu jest pół światu ˈtɛɡɔ ˈkfʲjatu ˈjɛst ˈpuwʲ ˈɕfʲjatu proverb
jest wielu ludzi dookoła, znajdziesz jeszcze kogoś dla siebie (mówione zwykle na pocieszenie komuś, kto dostał kosza) there are plenty more fish in the sea there are plenty of fish in the sea

teista tɛˈ<sup>j</sup>ista n
osoba wyznająca teizm theist

teizm ˈtɛ<sup>j</sup>ism̥ n
wiara w jednego Boga transcendentnego, osobowego stwórcę świata, stale wpływającego na jego losy; theism

tek tɛk n
(botanika, botaniczny) tropikalne drzewo; teak

teksański adj
odnoszący się do Teksasu, związany z Teksasem Texan

tekst tɛkst n
ciąg słów i zdań wyrażający określoną treść text

tekstylny tɛkˈstɨlnɨ adj
związany z tekstyliami, dotyczący tekstyliów textile linen

tektoniczny ˌtɛktɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
(geologia, geologiczny) związany z tektoniką, odnoszący się do tektoniki tectonic

tektura n
(technologia, technika, techniczny) gruby materiał papierniczy uzyskany głównie z materiałów odpadkowych, przeznaczony do innych celów niż pisanie cardboard paperboard

teleewangelista n
(telewizja, telewizyjny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) człowiek głoszący i komentujący ewangelię poprzez telewizję televangelist

telefaks n
(przestarzałe, przestarzały) faks fax

telefax n
(przestarzałe, przestarzały) faks fax

telefon tɛˈlɛfɔ̃n n
aparat umożliwiający prowadzenie rozmów; telephone phone

telefon komórkowy tɛˈlɛfɔ̃ŋ ˌkɔ̃murˈkɔvɨ n
(telekomunikacja) przenośny telefon komunikujący się z siecią przy użyciu fal radiowych; mobile phone cell phone

telefonia n
(telekomunikacja) system odbioru i przesyłania na odległość dźwięków mowy za pomocą telefonów telephony

telefoniczny ˌtɛlɛfɔ̃ˈɲiʧ̑nɨ adj
wykonany za pomocą lub pośrednictwem telefonu telephonic

telefonować ˌtɛlɛfɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
rozmawiać z kimś przez telefon telephone ring call

telegrafista ˌtɛlɛɡraˈfʲista n
(urzędowy) osoba obsługująca aparat telegraficzny, wysyłający depesze telegrapher telegraphist

telegram tɛˈlɛɡrãm n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) wiadomość przykazywana telegraficznie telegram

telemetryczny adj
związany z telemetrią, dotyczący telemetrii, pomiarów dokonywanych zdalnie telemetric

telenowela ˌtɛlɛ̃nɔˈvɛla n
wieloodcinkowy serial, którego akcja dzieje się wewnątrz jakiegoś środowiska; soap opera

teleobiektyw ˌtɛlɛɔˈbʲjɛktɨf n
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) wąskokątny obiektyw fotograficzny o długiej ogniskowej przeznaczony do robienia zdjęć ze znacznej odległości lub z bliska, ale w dużym powiększeniu; telephoto lens

teleologiczny adj
(filozofia, filozoficzny) związany z teleologią teleological

telepatycznie adv
w sposób telepatyczny, za pomocą telepatii telepathically

telepatyczny adj
związany z telepatią, dotyczący telepatii telepathic

telepraca n
(neologizm) forma organizacji pracy polegająca na świadczeniu pracy poza jednostką organizacyjną pracodawcy za pomocą środków komunikacji elektronicznej; telecommuting telework

teleprompter n
(telewizja, telewizyjny) urządzenie do pokazywania lektorowi w studio tekstu do czytania; teleprompter

telerecording n
(technologia, technika, techniczny) dawna metoda zapisu obrazu telewizyjnego na taśmie filmowej, wykorzystywana przed wynalezieniem magnetowidu; kinescoping telerecording
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do telerecordingu (1.1) telerecorder

teleskop tɛˈlɛskɔp n
(optyka, optyczny) (astronomia, astronomiczny) przyrząd astronomiczny używany do obserwacji nieba; telescope

teleturniej ˌtɛlɛˈturʲɲɛ̇j n
konkurs odbywający się w studio telewizyjnym game show

telewidz n
widz programu telewizyjnego; oglądający telewizję viewer

telewizja ˌtɛlɛˈvʲizʲja n
metoda przekazywania ruchomego obrazu oraz dźwięku na odległość; television TV

telewizor ˌtɛlɛˈvʲizɔr n
urządzenie wyposażone w ekran umożliwiające odbiór i oglądanie sygnału telewizyjnego; TV TV set

telewizyjny ˌtɛlɛvʲiˈzɨjnɨ adj
związany z telewizją television

tellur ˈtɛlːur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Te i liczbie atomowej 52; tellurium

telluryczny adj
(chemia, chemiczny) związany z tellurem telluric
(książkowy) związany z Ziemią telluric

telomer n
(biologia, biologiczny) element strukturalny chromosomu; telomere
(chemia, chemiczny) polimer zdolny do dalszej polimeryzacji; telomer

temat ˈtɛ̃mat n
(językoznawstwo, językoznawczy) część wyrazu pozostająca po odrzuceniu końcówki root
główna myśl lub przedmiot rozmowy, pracy lub dzieła subject topic theme matter

tematycznie adv
zgodnie z tematem thematically

tematyczny ˌtɛ̃maˈtɨʧ̑nɨ adj
związany z tematem, tematyką, opierający się na temacie thematic topical

tematyka n
ogół zagadnień issue matter subject subject area subject matter thematics

temblak ˈtɛ̃mblak n
(medycyna, medyczny) opaska unieruchamiająca chorą rękę sling

temperatura ˌtɛ̃mpɛraˈtura n
(fizyka, fizyczny) miara nagrzania ciał; temperature
wartość temperatury (1.1) w przyjętej skali temperature

temperatura bezwzględna ˌtɛ̃mpɛraˈtura bɛzˈvzɡlɛ̃ndna n
(chemia, chemiczny) (fizyka, fizyczny) temperatura w skali Kelvina absolute temperature

temperatura pokojowa ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˌpɔkɔˈjɔva n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) temperatura około dwudziestu pięciu stopni Celsjusza; room temperature ambient temperature

temperatura wrzenia ˌtɛ̃mpɛraˈtura ˈvʒɛ̃ɲa n
(fizyka, fizyczny) temperatura, w której prężność pary cieczy równa się ciśnieniu zewnętrznemu i w której ciecz wrze; boiling point

temperówka ˌtɛ̃mpɛˈrufka n
oprawione ostrze, służące do temperowania ołówków; pencil sharpener sharpener

templariusz tɛ̃mˈplarʲjuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (kościelny) członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona; Templar

tempo ˈtɛ̃mpɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) szybkość utworu muzycznego tempo
prędkość wykonywania jakiejś czynności, zwykle powtarzanej tempo speed rate

temporalizacja n
(psychologia, psychologiczny) odniesienie aktualnego przeżycia do dawniejszego temporalization

tempura tɛ̃mˈpura n
(kulinaria) japońska potrawa z jarzyn, grzybów i owoców morza smażonych w cieście naleśnikowym, podawanych ze specjalnym sosem; tempura

temu ˈtɛ̃mu particle
…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu ago

ten tɛ̃n pronoun
…na przedmiot, zwierzę, osobę lub pojęcie znajdujące się blisko mówiącego this

ten jedyny n
wybranek serca, partner życiowy the one

ten sam ˈtɛ̃n ˈsãm adj
taki, który jest identyczny z obiektem, o którym mowa lub dokładnie ten obiekt the same

ten się śmieje, kto się śmieje ostatni ˈtɛ̃nʲ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ˈktɔ‿ɕɛ ˈɕmʲjɛ̇jɛ ɔˈstatʲɲi proverb
nie należy przedwcześnie cieszyć się z własnego sukcesu lub z porażki innych, gdyż sukces może się okazać nietrwały he who laughs last, laughs best

tendencja tɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
(statystyka, statystyczny) trend, jednostajność wzrostu lub spadku trend
skłonność do czegoś proclivity propensity
trend, moda tendency trend

tendencyjny ˌtɛ̃ndɛ̃nˈʦ̑ɨjnɨ adj
stronniczy tendentious

tender ˈtɛ̃ndɛr n
(kolejnictwo) wagon specjalnej konstrukcji połączony z parowozem do przewozu węgla; coal-car tender

tenis ˈtɛ̃ɲis n
(sport, sportowy) gra rozgrywana na korcie, polegająca na odbijaniu rakietą piłki na pole przeciwnika; tennis

tenis stołowy ˈtɛ̃ɲis ːtɔˈwɔvɨ n
(sport, sportowy) gra polegająca na odbijaniu paletkami plastikowej piłeczki na stole przedzielonym rozpiętą na nim siatką; table tennis

tenisista ˌtɛ̃ɲiˈɕista n
(sport, sportowy) ktoś, kto gra w tenisa ziemnego, sportowo lub rekreacyjnie tennis player

tenrek ˈtɛ̃nrɛk n
(zoologia, zoologiczny) madagaskarski ssak przypominający jeża; tenrec

teocentryczny adj
związany z teocentryzmem, dotyczący teocentryzmu theocentric
charakterystyczny dla teocentryzmu theocentric

teodolit ˌtɛɔˈdɔlʲit n
(geodezja, geodezyjny) instrument geodezyjny do pomiaru kątów; theodolite

teodramatyczny adj
(teologia, teologiczny) dotyczący teodramatu theodramatic

teodycea n
(filozofia, filozoficzny) (teologia, teologiczny) koncepcja dążąca do uzgodnienia sprzeczności pomiędzy wiarą w dobro i wszechmoc bożą a istnieniem zła i nieszczęść na świecie; theodicy

teofania ˌtɛɔˈfãɲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) pojedynczy akt objawienia się Boga w świecie; ukazanie się Boga w nadzwyczajnym znaku; theophany

teokracja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) ustrój państwowy w którym najwyższa władza należy do samego boga, a dalej do jego przedstawicieli (duchowieństwa), którzy wchodzą w skład rządu albo podporządkowują go sobie theocracy
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) państwo o ustroju (1.1) theocracy

teolog n
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) specjalista w dziedzinie teologii theologian

teologia ˌtɛɔˈlɔɟja n
(potocznie, potoczny) wydział lub kierunek na uczelni obejmujący studia w dziedzinie (1.1) theology
(teologia, teologiczny) teoretyczna podbudowa jakiejś religii, zwłaszcza w odniesieniu do religii uznających istnienie Boga (bogów); theology

teologiczny ˌtɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(teologia, teologiczny) związany z teologią theological

teoremat n
(logika, logiczny) twierdzenie pochodne, który występuje w obrębie systemu dedukcyjnego i jest wyprowadzone za pomocą wnioskowania dedukcyjnego z aksjomatów tego systemu theorem

teoretycznie adv
w sposób teoretyczny theoretically

teoretyczny ˌtɛɔrɛˈtɨʧ̑nɨ adj
niesprawdzony w praktyce, oparty tylko na teorii theoretical
mało prawdopodobny theoretical

teoretyk n
naukowiec zajmujący się nauką teoretyczną theoretician theorist

teoria tɛˈɔrʲja n
system pojęć, definicji, aksjomatów, i twierdzeń, opisujący wybrany fragment świata fizycznego, świata kultury, bądź abstrakcyjnego obiektu; theory
(potocznie, potoczny) teza tłumacząca coś, ale nie udowodniona (w nauce takie użycie uważane jest za błąd, patrz uwagi) theory

teoria względności n
(fizyka, fizyczny) dział fizyki współczesnej zajmujący się podstawowymi właściwościami przebiegu procesów w czasie i przestrzeni; theory of relativity

teozoficzny ˌtɛɔzɔˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z teozofią theosophic

teraherc n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka częstotliwości równa bilionowi herców terahertz

terapeuta ˌtɛraˈpɛwta n
(medycyna, medyczny) specjalista od prowadzenia jakiejś terapii; therapist

terapeutycznie adv
za pomocą terapii therapeutically

terapia tɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) przywracanie zdrowia, leczenie therapy treatment

teratogenność n
cecha tego, co jest teratogenne, co powoduje powstawanie wad rozwojowych płodu teratogenesis teratogenicity

teratogenny adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) powodujący powstawanie wad rozwojowych płodu teratogenic

teratologia ˌtɛratɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) nauka o wadach rozwojowych i potwornościach u organizmów żywych; teratology

teraz ˈtɛras adv
w tej chwili, obecnie now

teraźniejszość n
czas obecny; to, co dzieje się teraz present here and now

teraźniejszy ˌtɛraˈʑɲɛ̇jʃɨ adj
odbywający się teraz present
(gramatyka) dotyczący czasu teraźniejszego present

terb tɛrp n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tb i liczbie atomowej 65; terbium

tercjarski adj
dotyczący tercjarstwa, właściwy tercjarstwu, związany z tercjarstwem, należący do tercjarstwa tertiary

tercjarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek jednego z katolickich stowarzyszeń świeckich, tzw. „zakonów tercjarskich” (zakonów trzecich); tertiary

tere-fere kuku, strzela baba z łuku interjection
fragment kilku wyliczanek lub rymowanek dziecięcych; (zobacz) też rymowanki dziecięce w Wikicytatach tere fere bow wow gramma shoots from a bow

terekia tɛˈrɛca n
(ornitologia, ornitologiczny) Xenus cinereus, gatunek ptaka z rodziny bekasowatych; Terek sandpiper

teren ˈtɛrɛ̃n n
pewien określony obszar ziemi area

terenówka ˌtɛrɛ̃ˈnufka n
(motoryzacja) (potocznie, potoczny) samochód przystosowany do jazdy w utrudnionych warunkach terenowych jeep

terier ˈtɛrʲjɛr n
(kynologia, kynologiczny) typ psa należącego pierwotnie do grona psów myśliwskich – norowców; terrier

terier brazylijski ˈtɛrʲjɛr ˌbrazɨˈlʲijsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy średnich terierów; Brazilian terrier

terier szkocki ˈtɛrʲjɛr ˈʃkɔʦ̑ʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy małych (krótkonożnych) terierów; Aberdeen terrier Scottish terrier

teriologia ˌtɛrʲjɔˈlɔɟja n
(zoologia, zoologiczny) dział zoologii zajmujący się ssakami; theriology therology

teriologiczny ˌtɛrʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(zoologia, zoologiczny) związany z teriologią, dotyczący teriologii theriological therological

termiczny adj
mający związek z ciepłem thermal heat

termin ˈtɛrmʲĩn n
wyrażenie lub wyraz o specyficznym znaczeniu term
czas przeznaczony na wykonanie czegoś term

terminator ˌtɛrmʲĩˈnatɔr n
uczeń pobierający nauki rzemiosła pod okiem mistrza apprentice
(astronomia, astronomiczny) linia pomiędzy oświetloną (dzienną) a nieoświetloną (nocną) stroną ciała niebieskiego (zwykle planety lub księżyca); terminator
(biologia, biologiczny) odcinek genu, na którym kończy się proces transkrypcji terminator
(elektronika, elektroniczny) (informatyka, informatyczny) element w sieciach komputerowych opartych na kablu koncentrycznym służący do zakończenia linii; terminator

terminologia ˌtɛrmʲĩnɔˈlɔɟja n
zbiór słów z danej dziedziny, np. nauki, sztuki, wojskowości terminology

terminologiczny adj
dotyczący terminologii terminological

termistor n
(elektronika, elektroniczny) typ opornika, w którym opór zmienia się w znaczący sposób wraz ze zmianą temperatury, a znajomość tej zależności pozwala na użycie go jako czujnika temperatury; thermistor

termit ˈtɛrmʲit n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) owad społeczny krajów tropikalnych; termite
(technologia, technika, techniczny) mieszanina glinu z tlenkami metali stosowana w pirotechnice i spawalnictwie; thermite

termitiera n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) gniazdo termitów mające kształt wysokiej kolumny, gniazda na drzewie lub w formie kanałów w drzewie i ziemi termite mound

termobaryczny adj
(wojskowość, wojskowy) działający poprzez wysoką temperaturę oraz ekstremalnie wysokie, a następnie niskie ciśnienie thermobaric

termodynamiczny ˌtɛrmɔdɨ̃nãˈmʲiʧ̑nɨ adj
(fizyka, fizyczny) związany z termodynamiką thermodynamic

termodynamika ˌtɛrmɔdɨ̃ˈnãmʲika n
(fizyka, fizyczny) nauka zajmująca się badaniem efektów energetycznych przemian fizycznych i chemicznych; thermodynamics

termometr tɛrˈmɔ̃mɛtr̥ n
przyrząd do pomiaru temperatury; thermometer

termopauza ˌtɛrmɔˈpawza n
(meteorologia, meteorologiczny) warstwa atmosfery Ziemi oddzielająca termosferę od egzosfery; thermopause

termopunktura n
(medycyna, medyczny) sposób leczenia, wywodzący się z medycyny chińskiej, polegający na drażnieniu wybranych punktów ciała wysoką temperaturą za pomocą żarzących się suszonych ziół; moxibustion

terrarium tɛrˈːarʲjũm n
zbiornik lub pomieszczenie przeznaczone do hodowli płazów, gadów lub pajęczaków terrarium

terror ˈtɛrːɔr n
działanie z zastosowaniem przemocy mające na celu zastraszenie drugiego człowieka terror

terrorysta ˌtɛrːɔˈrɨsta n
człowiek dokonujący aktu terrorystycznego, siejący terror, terroryzujący terrorist

terrorystyczny ˌtɛrːɔrɨˈstɨʧ̑nɨ adj
charakterystyczny dla terrorystów i terroryzmu terrorist

terroryzm tɛrˈːɔrɨsm̥ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) użycie przemocy przez osobę lub grupę z pogwałceniem prawa, mające na celu zastraszenie i wymuszenie ustępstw; terrorism

terroryzować v
przymuszać do czegoś używając terroru terrorise terrorize

terytorialny ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɨ adj
dotyczący danego terytorium territorial

terytorium ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm n
określenie dotyczące danego obszaru ziemskiego; territory

terytorium autonomiczne ˌtɛrɨˈtɔrʲjũm ˌawtɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɛ n
fragment obszaru państwa, cieszący się pewną niezależnością od władzy centralnej autonomous area

test tɛst n
próba podejmowana, aby uzyskać odpowiedź na postawione pytania test
(szkolnictwo, szkolny) (edukacja, edukacyjny) egzamin, sprawdzian test

test ciążowy ˈtɛstʲ ʨ̑ɔ̃w̃ˈʒɔvɨ n
test wykrywający gonadotropinę kosmówkową, której pojawienie się świadczy o zagnieżdżeniu się jaja płodowego w błonie śluzowej macicy; pregnancy test
przedmiot służący do wykonania (1.1) pregnancy test

testament tɛˈstãmɛ̃nt n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument, w którym człowiek określa, co po jego śmierci należy zrobić z jego majątkiem; testament last will

tester n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie, przyrząd do testowania tester
(informatyka, informatyczny) osoba weryfikująca działanie oprogramowania tester
(medycyna, medyczny) człowiek zajmujący się sprawdzaniem działania leku, który jest dopiero w fazie testów tester

testosteron n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) męski hormon płciowy, wytwarzany przez jądra, otrzymywany także syntetycznie, stosowany domięśniowo jako lek przy schorzeniach na tle niedomogi płciowej u mężczyzn, jak również przy niektórych chorobach kobiecych oraz nowotworowych; testosterone

testować tɛˈstɔvaʨ̑ v
badać z wykorzystaniem testu test
sprawdzać test

tetra-
pierwszy człon wyrazów złożonych mający znaczenie: czterokrotny, poczwórny quadri- tetr- tetra-

tetrachlorometan ˌtɛtraxlɔrɔ̃ˈmɛtãn n
(chemia, chemiczny) związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach; carbon tetrachloride tetrachloromethane

tetrakozaktyd ˌtɛtrakɔˈzaktɨt n
(biochemia, biochemiczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) syntetyczny hormon, analog ludzkiej kortykotropiny tetracosactide

tetraplegia ˌtɛtraˈplɛɟja n
(medycyna, medyczny) paraliż czterokończynowy; tetraplegia quadriplegia

tetraplegik ˌtɛtraˈplɛɟik n
osoba z tetraplegią – paraliżem czterokończynowym tetraplegic

tetrapylon ˌtɛtraˈpɨlɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) (historia, historyczny, historycznie) monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach tetrapylon

tetum ˈtɛtũm n
(językoznawstwo, językoznawczy) jeden z języków urzędowych w Timorze Wschodnim, obok portugalskiego; Tetum

teutoburski adj
związany z Teutbergiem (Teutburgiem); dotyczący Teutbergu (Teutburga) Teutoburg

teutoński adj
(książkowy) związany z Krzyżakami Teutonic Teutonick

teza n
twierdzenie dla którego przedstawia się uzasadnienie thesis

tezaurus tɛˈzawrus n
(literacko) dzieło, które obejmuje całość określonej wiedzy, dorobku intelektualnego thesaurus

teściowa tɛɕˈʨ̑ɔva n
matka żony lub męża mother-in-law

teść tɛɕʨ̑ n
ojciec żony lub męża father-in-law

tg ˈtãŋɡɛ̃w̃s symbol
= (matematyka, matematyczny) tangens tan tg

thali n
(kulinaria) północnoindyjskie danie, podawane na dużym metalowym talerzu, składające się z ryżu, placków ciapati, otoczonego małymi miseczkami zawierającymi dodatki: dal, sosy, jarzyny, jogurt, papad, czatnej, aćar itd.; thali

thatcheryzm taˈʧ̑ɛrɨsm̥ n
(ekonomia, ekonomiczny) liberalna polityka gospodarcza prowadzona przez Margaret Thatcher, premiera Wielkiej Brytanii w latach 1979-1990, cechująca się m.in. ograniczaniem roli państwa i związków zawodowych w gospodarce; Thatcherism

theravada n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (filozofia, filozoficzny) jedna ze szkół buddyjskich, tzw. wczesnych, uważana za najstarszą spośród istniejących do dziś; Theravada

theremin n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument elektroniczny, wytwarzający dźwięk o różnej wysokości i sile w zależności od odległości dłoni muzyka od dwóch umieszczonych na tym instrumencie anten; theremin

thermidor n
nazwa jedenastego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Thermidor

thulit n
(mineralogia, mineralogiczny) różowa lub różowoczerwona odmiana zoisytu lub klinozoisytu; rosaline thulite

tiamina tʲjãˈmʲĩna n
(biochemia, biochemiczny) witamina z grupy B; thiamin thiamine

tiara ˈtʲjara n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (historia, historyczny, historycznie) pontyfikalna korona papieska; tiara

tilapia n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba słodkowodna o pierwotnym zasięgu występowania obejmującym Afrykę i Lewant; tilapia

tilapia nilowa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Oreochromis niloticus, gatunek ryby słodkowodnej hodowanej m.in. w Izraelu; Nile tilapia

timokracja ˌtʲĩmɔˈkraʦ̑ʲja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma rządów, w której władzę sprawuje grupa najbogatszych ludzi; timocracy

tioarsenian ˌtʲjɔarˈsɛ̃ɲãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester nieznanego w stanie wolnym kwasu tioarsenowego; thioarsenate

tioeter tʲjɔˈɛtɛr n
(chemia, chemiczny) związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla; thioether sulfide

tipi ˈtʲipʲi n
(etnografia, etnograficzny) stożkowaty namiot złożony z żerdzi pokrytej skórami zwierząt, budowany kiedyś przez Indian Ameryki Północnej; tipi

tips tʲips n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) sztuczny paznokieć, płytka przyklejona do prawdziwego paznokcia; artificial nails

tirańczyk tʲiˈrãj̃n͇ʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tirany Tiranan

tiul n
(włókiennictwo) tkana z trzech nitek, bardzo lekka, przejrzysta tkanina – bawełniana, jedwabna lub nylonowa; tulle

tkactwo n
dział przemysłu włókienniczego i rzemiosła zajmujący się wytwarzaniem tkanin oraz ich wykończeniem; weaving

tkacz tkaʧ̑ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) człowiek zajmujący się wyrobem tkanin weaver

tkanina tkãˈɲĩna n
(włókiennictwo) płaski wyrób włókienniczy ze splecionych nitek; fabric cloth

tkanka ˈtkãnka n
(biologia, biologiczny) zespół komórek o podobnych cechach i funkcjach; tissue

tkanka tłuszczowa ˈtkãnka twuʃˈʧ̑ɔva n
(biologia, biologiczny) tkanka łączna zlokalizowana głównie w warstwie podskórnej, zbudowana w większości z komórek tłuszczowych (adipocytów) o wnętrzu wypełnionym kroplą tłuszczu; adipose tissue

tkać tkaʨ̑ v
sporządzać tkaninę weave

tkwić v
zostawać nadal w tym samym miejscu, przedtem tam wpadłszy, przybywszy czy będąc wetkniętym be sitting be sticking be stranded be stuck reside rivet
mieć początek w czymś, być istotą czego inhere in lie reside in

tlen tlɛ̃n n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu O i liczbie atomowej 8; oxygen

tlenek ˈtlɛ̃nɛk n
(chemia, chemiczny) nieorganiczny związek chemiczny zbudowany z tlenu i innego pierwiastka chemicznego; oxide

tlenek etylenu ˈtlɛ̃nɛk ˌɛtɨˈlɛ̃nu n
(chemia, chemiczny) związek organiczny z grupy cyklicznych eterów, stosowany do gazowej sterylizacji sprzętu medycznego, przypraw spożywczych, środków farmaceutycznych oraz jako środek bakteriobójczy i grzybobójczy; dimethylene oxide epoxyethane ethylene oxide oxacyclopropane oxirane

tlenek potasu ˈtlɛ̃nɛk pɔˈtasu n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych; potassium monoxide potassium oxide

tlenek węgla ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych; carbon monoxide

tlenowy tlɛ̃ˈnɔvɨ adj
związany z tlenem, dotyczący tlenu oxygenic

tlić się ˈtlʲiʨ̑‿ɕɛ v
lekko się palić bez płomienia glow smolder smoulder

to tɔ pronoun
…wskazujący, rodzaj nijaki this
…występujący w funkcji podmiotu it

toaleta ˌtɔaˈlɛta n
ubikacja w miejscu publicznym lavatory toilet rest room

toaletka ˌtɔaˈlɛtka n
(książkowy) mebel z lustrem i miejscem na przybory do makijażu, robienia fryzury itp. dresser dressing table

toast ˈtɔast n
(książkowy) krótka przemowa podczas przyjęcia wygłaszana w celu złożenia życzeń pomyślności, gratulacji itp., podczas której zazwyczaj następuje wzniesienie kieliszka alkoholu toast

tocharski adj
związany z Tocharami, dotyczący Tocharów Tocharian

tocharski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język tocharski; Tocharian

toczyć ˈtɔʧ̑ɨʨ̑ v
czynić coś, prowadzić battle be at war campaign carry on conduct feud
formować jakąś masę w kulkę roll
przesuwać obracając po ziemi roll
nadawać czemuś kształt, obrabiając to na tokarce turn
nadawać kształt wyrobom ceramicznym na kole garncarskim turn
niszczyć coś, zwłaszcza drewno, poprzez drążenie w nim otworów eat through
o chorobach: wyniszczać organizm wrack
o negatywnych uczuciach: dawać się we znaki, trawić, powodować negatywny stan eat up
pobierać płyn i wypuszczać go draw tap
(potocznie, potoczny) powoli, ociężale iść waddle
dziać się be under way go on run
o cieczy: płynąć, zwykle w dużych ilościach flow
o pojeździe kołowym: powoli się poruszać (celowo) coast freewheel tootle trundle
przesuwać się, obracając się po ziemi (bezwładnie) roll bowl rumble

toffi ˈtɔffʲi n
(kulinaria) ciągnący się cukierek mleczny butterscotch

tofu ˈtɔfu n
(spożywczy) twarożek z mleka sojowego, składnik wielu potraw orientalnych i wegetariańskich; tofu bean curd

tofucznica n
(kulinaria) danie przypominające jajecznicę, lecz bazujące na pokruszonym tofu zamiast jajek scramble tofu tofu scramble

togijski tɔˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Togo Togolese

toi toi ˈtɔj ˈtɔj n
(potocznie, potoczny) wolno stojąca przenośna ubikacja portable toilet

tojad ˈtɔjat n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin wieloletnich z rodziny jaskrowatych; aconite wolfsbane

tojadowy ˌtɔjaˈdɔvɨ adj
otrzymany z tojadu wolfsbane

tok pisin tɒk pɪzɪn tɔk pɪzɪn n
język kreolski używany w Papui-Nowej Gwinei; Melanesian Pidgin English Neo-Melanesian New Guinea Pidgin Tok Pisin

tokamak tɔˈkãmak n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do przeprowadzania kontrolowanych reakcji termojądrowych przez podgrzanie plazmy deuterowo-trytowej do temperatury kilkudziesięciu milionów stopni Kelwina; tokamak

tokarka tɔˈkarka n
(technologia, technika, techniczny) obrabiarka skrawająca, służąca do toczenia wałków, tulei, pierścieni; lathe

token ˈtɔkɛ̃n n
(informatyka, informatyczny) elektroniczny generator kodów jednorazowych do uwierzytelniania transakcji internetowych; token

tokijczyk tɔˈcijʧ̑ɨk n
mieszkaniec Tokio Tokyoite

tokijski tɔˈcijsʲci adj
odnoszący się do miasta Tokio Tokyoite

toko n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak posiadający duży dziób z rodziny dzioborożców; hornbill

tokoferol ˌtɔkɔˈfɛrɔl n
(biochemia, biochemiczny) witamina E tocopherol

tokofobia n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) lęk przed ciążą i/lub porodem tocophobia tokophobia

tokowisko n
(łowiectwo, łowiecki) (ornitologia, ornitologiczny) miejsce zbiorowych toków ptasich lek tooting-ground

toksyczność tɔˈksɨʧ̑nɔɕʨ̑ n
(biochemia, biochemiczny) cecha związków chemicznych polegająca na powodowaniu zaburzeń funkcji lub śmierci komórek, organów lub organizmów po dostaniu się w ich pobliże; toxicity
cecha tego, co jest toksyczne ((dosłownie) i (przenośnie, przenośnia)) toxicity

toksyczny tɔˈksɨʧ̑nɨ adj
(książkowy) mający właściwości trujące toxic

toksykologia ˌtɔksɨkɔˈlɔɟja n
(biochemia, biochemiczny) (medycyna, medyczny) nauka o cechach substancji toksycznych, ich działaniu na żywe organizmy i o metodach ich wykrywania oraz zapobiegania zatruciom nimi; toxicology

toksykologiczny adj
(medycyna, medyczny) związany z toksykologią, dotyczący toksykologii toxicological

toksyna tɔˈksɨ̃na n
substancja chemiczna o właściwościach trujących toxin

tolerancja ˌtɔlɛˈrãnʦ̑ʲja n
czyjaś zgoda na istnienie poglądów, zachowań, rzeczy itd., które są dla tego kogoś niemiłe lub nieprzyjemne; tolerance

tolerancyjnie adv
w sposób tolerancyjny, pełen tolerancji tolerantly

tolerancyjny ˌtɔlɛrãnˈʦ̑ɨjnɨ adj
szanujący czyjeś poglądy, wierzenia, upodobania, czyjeś postępowanie, różniące się od własnych tolerant

tolerować ˌtɔlɛˈrɔvaʨ̑ v
odnosić się z pobłażaniem do nagannych zachowań lub zjawisk tolerate

tom tɔ̃m n
oddzielna książka stanowiąca część jakiegoś zbioru (np. wydania, encyklopedii, kolekcji itp.) volume tome

tombak ˈtɔ̃mbak n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) kielichowaty bęben, perska odmiana darbuki tonbak
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) stop miedzi z cynkiem przypominający złoto; pinchbeck tombac

tombola n
(przestarzałe, przestarzały) zabawa polegająca na loterii liczbowej, gdzie nagrodami są głównie przedmioty, a nie pieniądze raffle tombola

tombolo n
(geografia, geograficzny) wąski pas lądowy łączący wyspę z lądem albo wyspy ze sobą; tombolo

ton tɔ̃n n
charakter brzmienia dźwięku tone
dźwięk odpowiadający określonej częstotliwości drgań akustycznych; pitch
jednostka odległości na skali dźwieku pitch
intonacja intonation

tona ˈtɔ̃na n
jednostka masy równa 1000 kilogramów tonne

tonacja tɔ̃ˈnaʦ̑ʲja n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) konkretna gama durowa lub molowa, na której materiale dźwiękowym oparty jest utwór muzyczny key

tonalit n
(geologia, geologiczny) kwaśna skała magmowa; tonalite

tondo n
(sztuka) obraz lub płaskorzeźba w kształcie koła; tondo

toner ˈtɔ̃nɛr n
(poligrafia) czarny lub barwny proszek tworzący obraz w technice druku laserowego; toner

tonfa ˈtɔ̃nfa n
sztywna pałka z poprzeczną rękojeścią używana w policji i walce wręcz; tonfa

tongijski tɔ̃ŋʲˈɟijsʲci adj
odnoszący się do państwa Tonga Tongan

tonik ˈtɔ̃ɲik n
(kulinaria) (spożywczy) bezbarwny napój gazowany z dodatkiem chininy, o gorzkawym smaku tonic water quinine water tonic

tonika n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) funkcja harmoniczna rozładowująca napięcie tonalne tonic
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) pierwszy stopień skali w systemie dur-moll tonic chord

tonsura tɔ̃w̃ˈsura n
krąg skóry wygolony na ciemieniu, czasami tak duży że pozostaje jedynie wąskie pasmo włosów wokół głowy; tonsure

tonący brzytwy się chwyta tɔ̃ˈnɔ̃nʦ̑ɨ ˈbʒɨtfɨ‿ɕɛ ˈxfɨta proverb
człowiek w kłopotach próbuje wszelkich rozwiązań a drowning man clutches at straws

tonąć ˈtɔ̃nɔ̃ɲʨ̑ v
o ludziach: zapadać się pod wodę, nie umiejąc pływać sink
zanurzać się pod wodę, znikając w niej sink
tracić życie w wodzie, topić się drown

top tɔp n
(potocznie, potoczny) krótka damska bluzka, nierozpinana, zwykle dopasowana, bez rękawów lub z krótkimi rękawkami i bez kołnierzyka top

topaz ˈtɔpas n
(geologia, geologiczny) (mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; topaz
(jubilerstwo, jubilerski) kamień szlachetny z oszlifowanego topazu (1.1) topaz

topi n
(zoologia, zoologiczny) Damaliscus lunatus, gatunek antylopy z rodziny krętorogich; topi
tradycyjne, męskie nakrycia głowy w Indiach, Pakistanie, Bangladeszu i Afganistanie, występujące w różnych odmianach topi

topielec tɔˈpʲjɛlɛʦ̑ n
zwłoki osoby, która utopiła się drowned man
(etnografia, etnograficzny) (mitologia, mitologiczny) w podaniach ludowych: pokutujący duch utopionego człowieka, który wciąga ludzi w głębiny wód kelpie

topinambur ˌtɔpʲĩˈnãmbur n
(potocznie, potoczny) słonecznik bulwiasty, Helianthus tuberosus L., gatunek rośliny z rodziny astrowatych; girasol girasole

topić v
przemieniać ciało stałe w ciecz poprzez podgrzewanie melt liquefy liquify
próbować pozbawić życia poprzez zanurzanie w czymś płynnym drown
sprawiać, że coś przemieszcza się pod powierzchnię cieczy albo w głąb ciała throw
przybierać postać płynną melt
tracić życie w płynie lub czymś grząskim drown

topless ˈtɔplɛs n
rodzaj ubrania, najczęściej damski kostium plażowy lub kąpielowy bez górnej części zasłaniającej piersi topless

topnienie tɔpʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
proces przechodzenia ciała ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury fusion

topnieć ˈtɔpʲɲɛ̇ʨ̑ v
przechodzić ze stanu stałego w stan ciekły pod wpływem działania podwyższonej temperatury melt

topograf tɔˈpɔɡraf n
osoba zawodowo zajmująca się topografią, sporządzająca zdjęcia terenu topographer

topografia ˌtɔpɔˈɡrafʲja n
dział geodezji zajmujący się pomiarami szczegółów sytuacyjnych i rzeźby terenu w celu sporządzenia map; topography

topograficzny ˌtɔpɔɡraˈfʲiʧ̑nɨ adj
związany z topografią, dotyczący topografii topographic topographical

topola tɔˈpɔla n
rodzaj drzewa należący do rodziny wierzbowatych; poplar

topologia ˌtɔpɔˈlɔɟja n
(matematyka, matematyczny) dział geometrii badający właściwości geometryczne, które nie zmieniają się przy przekształceniach takich jak rozciąganie, skręcanie albo obroty; topology

toponim tɔˈpɔ̃ɲĩm n
(geografia, geograficzny) (językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna jakiegoś punktu lub obszaru geograficznego (miasta, państwa, rzeki itd.); toponym

toponimia ˌtɔpɔ̃ˈɲĩmʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka zajmująca się badaniem znaczenia i pochodzenia nazw geograficznych, dział onomastyki; toponymy

toponomastyka ˌtɔpɔ̃nɔ̃ˈmastɨka n
(językoznawstwo, językoznawczy) nauka o nazwach miejscowych, zamieszkałych i niezamieszkałych toponymy

topos n
(literacko) powtarzający się motyw literacki topos

topór ˈtɔpur n
narzędzie składające się z drewnianego trzonka i metalowego ostrza, służące np. do rąbania drewna lub mięsa, a dawniej także jako broń; axe

tor tɔr n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Th i liczbie atomowej 90; thorium
(geologia, geologiczny) samotna skała, skalica; residual rock tor
(sport, sportowy) konstrukcja, budowla przeznaczona do rozgrywania określonych zawodów; wydzielona część terenu używana do zawodów racetrack
(sport, sportowy) wydzielona część bieżni, basenu itp. przeznaczona dla jednego zawodnika lane
konstrukcja naziemna na stacji kolejowej, zbudowana z szyn, podkładów itp., umieszczona przy peronie, przeznaczona do ruchu pociągów oraz ich zatrzymywania się; track
trasa ruchu; track path course trajectory

torako- tɔˈrakɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z klatką piersiową thoraco-

torakochirurg ˌtɔrakɔˈçirurk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się operacjami klatki piersiowej; thoracic surgeon

torba ˈtɔrba n
worek wykonany z wytrzymałego materiału przeznaczony do noszenia rzeczy osobistych bag
worek, opakowanie do przechowywania rzeczy bag

torbiel n
(medycyna, medyczny) patologiczna jama w narządzie wewnętrznym organizmu, złożona z jednej lub większej liczby komór wypełnionych płynem lub galaretowatą treścią; cyst

toreador ˌtɔrɛˈadɔr n
(etnografia, etnograficzny) każdy uczestnik korridy (pikador, matador, banderillero lub kapeador); toreador torero

torebka tɔˈrɛpka n
mała torba bag sachet
mniejsza torba do przechowywania osobistych drobiazgów wykonana z wytrzymałych materiałów noszona najczęściej przez kobiety na ramieniu lub w dłoni purse bag boll capsule follicle hangbag
zawartość torebki (1.2) bagful

torf tɔrf n
(geologia, geologiczny) skała osadowa występująca w postaci brunatnej lub czarnej masy, wykorzystywana jako składnik nawozów oraz jako paliwo stałe; peat

torfowisko ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ n
teren podmokły, porośnięty roślinami, które stopniowo przekształcają się w torf; peatland

torfowisko niskie ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ ˈɲisʲcɛ n
zagłębienie terenu, porośnięte przez roślinność bagienną lub szuwarową, zasilane głównie przez wody powierzchniowe, eutroficzne; fen

torfowisko przejściowe ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ pʃɛjɕˈʨ̑ɔvɛ n
teren podmokły, o cechach pośrednich między torfowiskiem wysokim a niskim; intermediate mire poor fen

torfowisko wysokie ˌtɔrfɔˈvʲiskɔ vɨˈsɔcɛ n
(geografia, geograficzny) teren podmokły porośnięty mchami, torfowcami itp., zasilany głównie przez opady, o odczynie kwaśnym; raised bog

tornado tɔrˈnadɔ n
(meteorologia, meteorologiczny) trąba powietrzna; tornado

tornister tɔrʲˈɲistɛr n
(szkolnictwo, szkolny) rodzaj usztywnianego plecaka noszonego przez uczniów klas młodszych satchel schoolbag
(wojskowość, wojskowy) czworokątna sztywna torba noszona na plecach; knapsack

toroid n
(geometria) bryła w kształcie pierścienia, powstała poprzez obrót dowolnej figury wokół osi leżącej poza tą figurą; toroid

toroidalny adj
(geometria) mający kształt toroidu toroidal

torpeda tɔrˈpɛda n
(wojskowość, wojskowy) (marynarka) podwodny pocisk z autonomicznym napędem stosowany zazwyczaj do rażenia podwodnej części kadłuba okrętu; torpedo

torpedować v
niszczyć, zatapiać okręt torpedą torpedo

tort tɔrt n
(kulinaria) wykwintne ciasto na specjalne okazje, zazwyczaj okrągłe, przekładane masą, ozdobione z wierzchu owocami, lukrem, masą, galaretką lub kremem; cake torte

tortellini n
(kulinaria) małe pierożki nadziewane różnorodnym farszem (przeważnie mięsnym), zlepione rogami tortellini

tortura tɔrˈtura n
(przenośnie, przenośnia) cierpienie, męczarnia, udręka, męka, duży dyskomfort torment torture
świadome zadawanie komuś (więźniowi, jeńcowi) ogromnego bólu fizycznego za pomocą określonych metod i narzędzi, najczęściej po to, aby wymusić na nim zeznania bądź aby wydobyć z niego informacje; torture

torturować ˌtɔrtuˈrɔvaʨ̑ v
zadawać komuś tortury, świadomie zadawać komuś ogromny ból fizyczny za pomocą okrutnych metod, najczęściej w celu wymuszenia zeznań, informacji torture

tory ˈtɔrɨ n
tor kolejowy poza stacją; konstrukcja zbudowana z szyn, podkładów itd. dla ruchu pojazdów szynowych track

toskański tɔˈskãj̃sʲci adj
charakterystyczny dla Toskanii, związany z Toskanią, wywodzący się z Toskanii Tuscan

toskijski n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt toskijski języka albańskiego Tosk

tost tɔst n
(spożywczy) (kulinaria) rodzaj opiekanego pieczywa; toast

toster ˈtɔstɛr n
urządzenie do pieczenia tostów toaster

totalitarny ˌtɔtalʲiˈtarnɨ adj
odnoszący się do totalitaryzmu, związany z totalitaryzmem; taki, w którym panuje totalitaryzm totalitarian

totalitarystyczny ˌtɔtalʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany, zgodny z totalitaryzmem, właściwy totalitaryzmowi totalitarian

totalitaryzm ˌtɔtalʲiˈtarɨsm̥ n
system sprawowania władzy państwowej, polegający na dążeniu do pełnej kontroli wszelkich stosunków społecznych i całkowitego podporządkowania jednostki ludzkiej państwu; totalitarianism

totalny adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) dotyczący totalizmu total totalitarian
obejmujący wszystko total complete all-out complete and utter full-out

totem ˈtɔtɛ̃m n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwierzę, roślina lub przedmiot, który w kulturach pierwotnych służy za godło rodziny czy klanu, uważany często za przodka lub opiekuna i otaczany czcią; totem

totemizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (etnografia, etnograficzny) zespół wierzeń religijnych u ludów pierwotnych opierający się na kulcie totemu totemism

toteż ˈtɔtɛʃ conjunction
(książkowy) …przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim so thus

touchpad n
(informatyka, informatyczny) panel dotykowy, urządzenie wskazujące często spotykane w laptopach, zastępujące mysz; touchpad

towar ˈtɔvar n
coś, co może stanowić przedmiot transakcji handlowej; commodity merchandise

towarzyski ˌtɔvaˈʒɨsʲci adj
dobrze czujący się w obecności innych osób matey sociable social

towarzystwo ˌtɔvaˈʒɨstfɔ n
obecność przy kimś company
organizacja, grupa osób o wspólnych celach lub zainteresowaniach society

towarzystwo wzajemnej adoracji ˌtɔvaˈʒɨstfɔ vzaˈjɛ̃mnɛj ˌadɔˈraʦ̑ʲji idiom
(ironicznie) grupa osób popierających się nawzajem, prawiących sobie wzajemnie komplementy mutual admiration society

towarzysz tɔˈvaʒɨʃ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) członek partii, organizacji robotniczej comrade
ten, kto komuś towarzyszy, jest z kimś obecny, przebywa z kimś, spędza z kimś czas partner

towarzysz broni n
(wojskowość, wojskowy) osoba wspólnie z kimś walcząca, biorąca udział w tej samej wojnie battle buddy brother-in-arms comrade in arms

towarzyszyć ˌtɔvaˈʒɨʃɨʨ̑ v
być, pozostawać przy kimś, asystować komuś accompany

tołstojowski adj
dotyczący twórczości Tołstoja, charakterystyczny dla Tołstoja, mający cechy utworów Tołstoja Tolstoyan

toń tɔ̃ɲ n
względnie głęboka część jeziora, rzeki, morza depths

tożsamość tɔʃˈsãmɔɕʨ̑ n
identyczność, brak różnic identity

tracheo- traˈxɛɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z tchawicą tracheo-

tracheostomia ˌtraxɛɔˈstɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg chirurgiczny polegający na połączeniu tchawicy ze światłem zewnętrznym; tracheostomy

tracić ˈtraʨ̑iʨ̑ v
przestawać posiadać jakąś rzecz lose
wymierzać komuś karę śmierci execute

tracić panowanie nad sobą ˈtraʨ̑iʨ̑ ˌpãnɔˈvãɲɛ nat‿ˈsɔbɔ̃w̃ idiom
ulegać emocjom, bardzo się denerwować lose one's temper

tracki adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Trakami, dotyczący Traków Thracian
związany z Tracją, dotyczący Tracji Thracian

trackpoint n
(informatyka, informatyczny) mały dżojstik umieszczony w środkowej części klawiatury, zastępujący touchpad; trackpoint

traczyk ˈtraʧ̑ɨk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alle alle, mały morski ptak z rodziny alk dovekie

tradycja traˈdɨʦ̑ʲja n
przekazywanie z pokolenia na pokolenie zasad, obyczajów, poglądów; tradition

tradycjonalista n
zwolennik tradycjonalizmu, człowiek przywiązany do tradycji traditionalist

tradycjonalizm n
przywiązanie do tradycji traditionalism

tradycyjnie ˌtradɨˈʦ̑ɨjɲɛ adv
zgodnie z tradycją traditionally

tradycyjny ˌtradɨˈʦ̑ɨjnɨ adj
wywodzący się z tradycji; stanowiący element tradycji, zwyczaju; wykonany w sposób nakazany tradycją traditional

trafika ˈtrafʲika n
sklep z wyrobami tytoniowymi tobacconist

trafić ˈtrafʲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) przypadkiem spotkać kogoś lub coś come across run into
(potocznie, potoczny) przypadkiem zjawić się w jakimś szczególnym momencie come
o człowieku: uderzyć czymś w jakiś cel hit miss
o pocisku, nożu, ręce, piłce, itp.: uderzyć w cel hit miss
znaleźć drogę i dotrzeć gdzieś find one's way get
znaleźć się gdzieś (raczej niecałkowicie to kontrolując) find oneself
(potocznie, potoczny) zdarzyć się niespodziewanie happen

trafiła kosa na kamień traˈfʲiwa ˈkɔsa na‿ˈkãmʲjɛ̇̃ɲ proverb
osoba preferująca ostre metody działania trafiła w końcu na kogoś, kto potraktował ją identycznie lub jeszcze gorzej; ktoś trafił na osobę (np. przeciwnika) godną/równą sobie diamond cut diamond it takes one to know one

trafnie ˈtrafʲɲɛ adv
od: trafny accurately relevantly rightly

trafny adj
docierający do celu spot-on
o najlepszym efekcie lub dopasowaniu, najbardziej oddający rzeczywistość apt apposite felicitous fit fitting incisive

tragakanta n
żywica traganka gumodajnego; tragacanth

tragarz n
osoba, której profesją jest noszenie lub ręczne przewożenie, np. towarów, ciężkiego ekwipunku, lektyki porter

tragedia traˈɡɛdʲja n
ogromne nieszczęście tragedy
dramatyczny utwór literacki przedstawiający konflikt między dążeniami bohatera a siłami wyższymi; klęska bohatera jest zawsze nieuchronna; tragedy

tragicznie adv
w sposób tragiczny tragically

tragiczny traˈɟiʧ̑nɨ adj
pełny smutku, nieszczęścia lub rozpaczy tragic calamitous
właściwy tragedii (jako utworowi) tragic

tragikomedia ˌtraɟikɔ̃ˈmɛdʲja n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) utwór teatralny lub filmowy mający cechy tragedii i komedii; tragicomedy

trakt trakt n
(książkowy) droga, szlak road

traktat ˈtraktat n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) ważna umowa międzynarodowa uroczyście zawierana na piśmie między państwami i regulująca najistotniejsze kwestie polityczne, wojskowe, handlowe itp. treaty
tekst naukowy w formie rozbudowanej rozprawy, zazwyczaj bardzo obszernej; treatise

traktor ˈtraktɔr n
(rolnictwo, rolniczy) pojazd przeznaczony do przemieszczania pojazdów, maszyn i urządzeń pozbawionych własnego silnika, do napędzania takich maszyn i urządzeń; tractor agrimotor

traktorzysta ˌtraktɔˈʒɨsta n
kierowca traktora, ciągnika rolniczego tractor driver

traktować trakˈtɔvaʨ̑ v
odnosić się do kogoś lub czegoś w określony sposób treat
działać czymś na kogoś lub coś treat
omawiać coś cover

tralka ˈtralka n
(architektura, architektoniczny) pionowy element balustrady, który podtrzymuje poręcz, w formie profilowanego słupka z kamienia lub drewna baluster

tramadol trãˈmadɔl n
(chemia, chemiczny) wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako przeciwbólowy syntetyczny lek opioidowy; tramadol

tramp n
wędrowiec, włóczykij, obieżyświat tramp

trampolina n
(sport, sportowy) sprężysta deska umożliwiająca wysokie wybicie się w górę przy skokach do wody springboard

tramwaj ˈtrãw̃vaj n
pojazd szynowy dostosowany do ruchu drogowego, przeznaczony do przewozu pasażerów; streetcar tram

tramwajowy ˌtrãw̃vaˈjɔvɨ adj
związany z tramwajami tram

transakcentacja n
(językoznawstwo, językoznawczy) sztuczne przeniesienie akcentu w wyrazie, np. w celu uzyskania rytmu piosenki lub wiersza; displaced accent

transakcja trãw̃ˈsakʦ̑ʲja n
(handel, handlowy) operacja handlowa związana z kupnem lub sprzedażą towarów bądź usług transaction
(informatyka, informatyczny) grupa operacji, które razem wszystkie są wycofywane, np. jeśli choć jedna z nich zakończy się błędem transaction

transakcyjny adj
związany z transakcją, dotyczący transakcji transactional

transatlantycki adj
odbywający kursy przez Atlantyk, przechodzący przez Atlantyk transatlantic

transatlantyk n
(marynarka) duży transatlantycki statek pasażerski; ocean liner

transcendencja ˌtrãw̃sʦ̑ɛ̃nˈdɛ̃nʦ̑ʲja n
(filozofia, filozoficzny) istnienie poza czymś, w szczególności istnienie przedmiotu poznania poza umysłem poznającym transcendence
(teologia, teologiczny) istnienie Boga i świata duchowego poza światem uznanym za stworzony; transcendence

transcendentalizm n
(filozofia, filozoficzny) nurt filozofii amerykańskiej głoszący ideę równości, niezależności oraz samodzielności i podkreślający autonomiczność każdego człowieka w dochodzeniu do prawd moralnych, duchowych oraz społecznych; transcendentalism

transept ˈtrãw̃sɛpt n
(architektura, architektoniczny) nawa poprzeczna w kościele, oddzielająca prezbiterium od reszty budynku; transept

transformacja ˌtrãw̃sfɔrˈmaʦ̑ʲja n
przemiana, przekształcanie czegoś transformation transition

transformata n
(matematyka, matematyczny) wynik transformacji, wynik przekształcenia operandu pod wpływem działania operatora; transform

transformator ˌtrãw̃sfɔrˈmatɔr n
(elektryczność) urządzenie do zmiany poziomu napięcia elektrycznego; transformer

transgenderowy adj
związany z transgenderyzmem, wykazujący tendencje do odbiegania od tradycyjnej roli płciowej transgender

transgenderyzm n
forma tożsamości płciowej polegająca na psychicznej identyfikacji osoby z płcią biologicznie odmienną, połączona z dążeniem do zmiany płci zgodnie z tym poczuciem transgender transgenderism

transgeniczny adj
(biologia, biologiczny) określający organizm, którego genom zawiera gen wprowadzony od innego organizmu tego samego lub innego gatunku transgenic

transgresja trãw̃zˈɡrɛsʲja n
przekroczenie granic, norm transgression

transkontynentalny adj
przemierzający, przebiegający przez cały kontynent albo kursujący między kontynentami transcontinental

transkrypcja trãw̃sˈkrɨpʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) pierwszy etap procesu syntezy protein; transcription
(językoznawstwo, językoznawczy) zapisywanie mowy za pomocą znaków graficznych transcription
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) przekształcenie partytury napisanej dla pewnego instrumentu muzycznego lub głosu na inny instrument lub głos transcription
zapisywanie tekstu w innym systemie pisma transcription

translator trãw̃sˈlatɔr n
(informatyka, informatyczny) program wykonujący tłumaczenie (translację) kodu źródłowego na kod wynikowy translator
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dokonujące tłumaczeń w sposób automatyczny translator

transliteracja ˌtrãw̃slʲitɛˈraʦ̑ʲja n
(językoznawstwo, językoznawczy) zapis tekstu z użyciem liter innego alfabetu niż alfabet właściwy dla danego języka; transliteration

transmigracja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) reinkarnacja, metempsychoza transmigration

transmisja trãw̃sˈmʲisʲja n
(technologia, technika, techniczny) przesyłanie sygnałów (obrazów, dźwięków) za pomocą fal elektromagnetycznych transmission telecast

transmitować v
dokonywać transmisji, nadawać obrazy i dźwięki za pośrednictwem fal elektromagnetycznych transmit

transmutacja ˌtrãw̃smuˈtaʦ̑ʲja n
(chemia, chemiczny) przekształcenie jednego pierwiastka chemicznego w inny transmutation
(historia, historyczny, historycznie) w alchemii: przemiana metalu nieszlachetnego w złoto lub w srebro, następująca pod wpływem kamienia filozoficznego transmutation
(książkowy) przemiana, przekształcenie, przeobrażenie, transformacja transmutation

transplantacja n
(medycyna, medyczny) przeszczepianie tkanki, organu lub części komórki transplantation
(ogrodnictwo, ogrodniczy) szczepienie nowych odmian na starych drzewach grafting

transport ˈtrãw̃spɔrt n
ogół działań związanych z przemieszczaniem towarów i/lub ludzi za pomocą środków lokomocji; transport

transporter opancerzony trãw̃sˈpɔrtɛr ˌɔpãnʦ̑ɛˈʒɔ̃nɨ n
(wojskowość, wojskowy) opancerzony pojazd służący do transportu piechoty i sprzętu na polu walki; armoured personnel carrier

transportowy adj
dotyczący transportu transport transportation

transseksualista ˌtrãw̃sːɛksu<sup>w</sup>aˈlʲista n
ktoś żyjący lub pragnący żyć, jako osoba płci przeciwnej transsexual

transseksualny adj
związany z transseksualizmem, dotyczący transseksualizmu transsexual

transsubstancjacja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii katolickiej to przemiana substancji: chleba i wina w ciało i krew Chrystusa podczas eucharystii; transubstantiation

transwestytyzm n
(psychologia, psychologiczny) upodobnianie się do osoby płci przeciwnej poprzez ubiór i zachowanie; transvestism transvestitism

transzeja n
(wojskowość, wojskowy) odkryty, wąski rów wykopany wzdłuż linii frontu, łączący w jednolity system inne elementy fortyfikacji (okopy, schrony itp.), ułatwiający skryte manewry wzdłuż frontu; trench

tranzycja trãw̃ˈzɨʦ̑ʲja n
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) zmiana prawidłowych nukleotydów w DNA na inne w ramach jednej grupy zasad azotowych transition
(medycyna, medyczny) proces korekty płci obejmujący zmianę roli społecznej i wizerunku, medyczną diagnostykę, terapię hormonalną zabiegi chirurgiczne oraz zmianę oznaczenia płci prawnej transition

tranzystor trãw̃ˈzɨstɔr n
(elektryczność) przyrząd półprzewodnikowy służący do wzmacniania sygnałów elektrycznych; transistor

tranzystor polowy trãw̃ˈzɨstɔr pɔˈlɔvɨ n
tranzystor, w którym za pomocą pola elektrycznego steruje się przewodnością kanału, wytworzonego z półprzewodnika o jednym typie przewodnictwa; field-effect transistor

traper n
(łowiectwo, łowiecki) północnoamerykański myśliwy stosujący pułapki na zwierzęta futerkowe; trapper
rodzaj zamkniętego skórzanego wiązanego buta turystycznego lub zimowego hike shoe

trapez ˈtrapɛs n
(geometria) czworokąt, który posiada dwa równoległe boki; trapezoid trapezium
(sport, sportowy) przyrząd gimnastyczny w postaci drążka zawieszonego poziomo na linach; trapeze

trasa ˈtrasa n
szlak, droga, arteria route
określona droga wyznaczona do przejechania route

trasować traˈsɔvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) stanowić połączenie różnych sieci komputerowych i wyznaczać trasę przepływu pakietów w nich route

traszka ˈtraʃka n
(zoologia, zoologiczny) wodnolądowy, oliwkowobrunatny, podłużny płaz; newt triton

traszka górska ˈtraʃka ˈɡurska n
(zoologia, zoologiczny) gatunek płaza z rodziny salamandrowatych; Alpine newt

tratować traˈtɔvaʨ̑ v
niszczyć lub uszkadzać coś przez przebiegnięcie po czymś override trample

tratwa ˈtratfa n
rodzaj płaskiej, często prowizorycznej, konstrukcji służącej do transportu po wodzie; raft

trauma ˈtrawma n
(psychologia, psychologiczny) uraz psychiczny, trwała zmiana w psychice wynikła z gwałtownego, ciężkiego przeżycia, szoku trauma
uszkodzenie organizmu będące rezultatem obrażenia ciała trauma

traumatologia ˌtrawmatɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny zajmujący się operacyjnym leczeniem obrażeń ciała spowodowanych urazami; traumatology

traumatyczny ˌtrawmaˈtɨʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z traumą – uszkodzeniem organizmu traumatic
(psychologia, psychologiczny) związany z traumą, ciężkim przeżyciem traumatic

trawa ˈtrava n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny wiechlinowatych, zwykle w kolorze zielonym, rozłogowa lub kępiasta, o długich, wąskich liściach; grass
(potocznie, potoczny) marihuana weed

trawers ˈtravɛrs n
(geografia, geograficzny) pokonywanie zbocza góry w poprzek lub w skos traverse
(lotnictwo, lotniczy) (marynarka) poruszanie się statku lub samolotu w tym kierunku traverse

trawestować ˌtravɛˈstɔvaʨ̑ v
(literacko) przerabiać poważny utwór literacki na komiczny, satyryczny; przerabiać czyjąś wypowiedź na żartobliwą, dopasowując ją do innej, zabawnej sytuacji travesty

trawienie traˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(fizjologia, fizjologiczny) rozkładanie spożytego pokarmu na prostsze części, które mogą być łatwo pobrane przez układ pokarmowy; digestion

trawieniec traˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) gruczołowa część żołądka przeżuwaczy, o gruszkowatym kształcie, tworząca czwarty przedział; abomasum maw

trawić ˈtravʲiʨ̑ v
rozkładać spożyty pokarm na prostsze części digest

trawnik ˈtravʲɲik n
poletko trawy o charakterze ozdobnym; lawn yard

trawożerny adj
(zoologia, zoologiczny) żywiący się trawą graminivorous

trebusz ˈtrɛbuʃ n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) barobalistyczna machina miotająca, wyrzucająca pociski stromotorowo; trebuchet

trefl trɛfl̥ n
(termin karciany) kolor w kartach oznaczony czarną koniczynką; karta tego koloru club

trekking ˈtrɛcĩŋk n
forma turystyki (pieszej lub rowerowej) uprawiana w trudnych warunkach; trek trekking

tremolit trɛ̃ˈmɔlʲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów, z grupy amfiboli; tremolite

tren trɛ̃n n
(książkowy) ogon, wydłużona część sukni lub płaszcza ciągnąca się z tyłu po ziemi; element ubioru uroczystego, ceremonialnego; trail train
(literacko) gatunek liryczny o charakterze elegijnym, poświęcony zmarłej osobie, wychwalający jej zalety i zasługi oraz opłakujący jej śmierć; threnody

trend trɛ̃nt n
(statystyka, statystyczny) monotoniczny składnik w modelu zależności badanej cechy statystycznej od czasu; trend
istniejący w danym momencie kierunek rozwoju w jakiejś dziedzinie; trend

trendy ˈtrɛ̃ndʲi adj
modny, na czasie trendy

trener ˈtrɛ̃nɛr n
(sport, sportowy) osoba zajmująca się przygotowaniami zawodnika lub drużyny do zawodów; rzadziej także osoba przekazująca podopiecznym umiejętności z innych dziedzin; coach trainer

trenerski adj
związany z trenerem, dotyczący trenera trenerski

trening ˈtrɛ̃ɲĩŋk n
(sport, sportowy) proces poddawania organizmu rosnącym obciążeniom fizycznym w celu poprawienia cech motorycznych sportowca; training

trenować v
(sport, sportowy) kierować rozwojem sprawności fizycznej sportowca train
(sport, sportowy) ćwiczyć celem poprawienia swojej sprawności w danej dyscyplinie train work out
podnosić czyjeś umiejętności coach teach train

trepan ˈtrɛpãn n
(medycyna, medyczny) narzędzie chirurgiczne kształtu cylindrycznego, którego koniec ma kształt okrężnej piły, służące do wywiercania okrągłego otworu w kości lub w innej tkance przez ucisk z jednoczesnym obracaniem; trephine

treser ˈtrɛsɛr n
(książkowy) człowiek tresujący zwierzęta handler

treść trɛɕʨ̑ n
istota, sens zawartości książki; tematy zawarte w książce lub jakimś dokumencie contents matter
to, co jest zawarte (wyrażane) przez jakiś środek przekazu – mowę, pismo lub jakąkolwiek inną formę sztuki essence substance

tri trʲi n
(chemia, chemiczny) handlowa nazwa trichloroetenu trichloroethylene TCE Tricky Trike tri trichlor

triadyczny adj
dotyczący triady triadic

triak n
(elektryczność) element elektroniczny trójwyprowadzeniowy (dwie anody i bramka), przewodzący lub zatrzymujący prąd elektryczny w obu kierunkach, zależnie od napięcia na bramce; triac TRIAC

trial n
(sport, sportowy) (motoryzacja) obserwowany rajd terenowy, np. rowerowy, motocyklowy, samochodowy observed trial tral

trias trʲjas n
(geologia, geologiczny) jeden z okresów geologicznych; Triassic

tribal ˈtrʲibal n
abstrakcyjny lub symboliczny wzór tatuażu stylizowany na etniczny tribal

trichotillomania n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie polegające na niemożności powstrzymania się od wyrywania włosów; trichotillomania hair pulling disorder trichotillosis

tricykl ˈtrʲiʦ̑ɨkl̥ n
(historia, historyczny, historycznie) rower z trzema kołami wynaleziony w 2. połowie XIX w.; tricycle

triduum n
trzy dni triduum

triera n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) grecka galera o trzech rzędach wioseł, później wzbogacona o żagiel; trireme

trijodotyronina n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy; triiodothyronine

trik trʲik n
sztuczka zastosowana w celu osiągnięcia jakiegoś szczególnego efektu ploy trick

trimaran trʲĩˈmarãn n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (marynarka) łódź żaglowa lub statek o trzech równoległych, połączonych ze sobą kadłubach; trimaran

trimer n
(chemia, chemiczny) oligomer zbudowany z trzech merów; trimer

trio ˈtrʲi<sup>j</sup>ɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trzyosobowy zespół muzyczny: wokalny lub instrumentalny trio

triolet n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) forma stroficzna wiersza, składająca się z ośmiu wersów i dwóch rymów; triolet

triumf trʲjũw̃f n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu; triumph
(przestarzałe, przestarzały) (termin karciany) atut triumph
radość ze zwycięstwa, sukcesu triumph
wspaniałe zwycięstwo, sukces triumph
zwycięstwo jednej idei nad drugą triumph

triumfalny adj
związany z triumfem, dotyczący triumfu, wyrażający triumf triumphal

triumwirat trʲjũw̃ˈvʲirat n
trójka osób, które rządzą razem; triumvirate

trochę ˈtrɔxɛ indefiniteCardinalNumeral
w niewielkim stopniu, niewiele few a bit a little some

trociny trɔˈʨ̑ĩnɨ n
drobne odpady po obróbce drewna; sawdust

trockista trɔʦ̑ʲˈcista n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) zwolennik trockizmu Trotskyite trot

trockistowski adj
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) związany z trockizmem, dotyczący trockizmu lub trockistów Trotskyite

trockizm n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) lewicowy ruch polityczny bazujący na ideach Lwa Trockiego, wiążą się z nim hasła takie jak: permanentna rewolucja, niemożliwość zbudowania socjalizmu tylko w jednym kraju oraz antystalinizm; Trotskyism trotskyism

trojaki trɔˈjäci numeral
dotyczący trzech typów, rodzajów of three way kind type threefold

trojako trɔˈjakɔ adv
(odprzymiotnikowy) → trojaki in three way kind type

trojański adj
związany z Troją, dotyczący Troi Trojan

trojka ˈtrɔjka n
(historia, historyczny, historycznie) (ekonomia, ekonomiczny) zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi troika
(historia, historyczny, historycznie) rodzaj trójkonnego rosyjskiego zaprzęgu; troika
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) komitet złożony z trzech osób, zwłaszcza z poprzedniego przewodniczącego, obecnego i przyszłego troika

trolejbus trɔˈlɛjbus n
drogowy pojazd komunikacji miejskiej napędzany energią elektryczną pobieraną z sieci trakcyjnej; trolleybus trackless trolley

troll trɔl n
(mitologia germańska) skand. istota mająca postać olbrzyma lub karła, zamieszkująca zwykle górskie pieczary, zazwyczaj nieprzyjazna wobec ludzi troll

troll patentowy ˈtrɔl ˌpatɛ̃nˈtɔvɨ idiom
(pejoratywnie, pejoratywny) podmiot, zwykle firma, która nabywa patent dotyczący jakiegoś rozwiązania, ale nie zamierza stosować go w praktyce, czekając aż ktoś inny to zrobi, by go pozwać za rzekome utracone korzyści i zyskać na odszkodowaniu patent troll

trolling ˈtrɔlʲĩŋk n
(informatyka, informatyczny) wysyłanie wrogich, obraźliwych lub kontrowersyjnych wiadomości na jedno z publicznych miejsc w Internecie w celu wzniecenia kłótni; trolling

trombita trɔ̃mˈbʲita n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (etnografia, etnograficzny) dęty instrument muzyczny w postaci bardzo długiej, prostej, drewnianej rury, używany przez Hucułów, także w Rumunii, na Węgrzech i Podhalu; podobny do ligawki i bazuny; trembita

tron trɔ̃n n
fotel lub podobny mebel przeznaczony dla monarchów lub hierarchów kościelnych; throne
(przenośnie, przenośnia) stanowisko monarchy w danym kraju throne

trop trɔp n
(literacko) zwrot o znaczeniu przenośnym; trope
ślad odciśniętych stóp track trail

tropiciel n
(przenośnie, przenośnia) szpicel stalker
(łowiectwo, łowiecki) osoba tropiąca zwierzynę pathfinder tracker
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę; tracker

tropikalny ˌtrɔpʲiˈkalnɨ adj
typowy dla strefy międzyzwrotnikowej, o klimacie gorącym i wilgotnym tropical equatorial tropic

tropowiec n
(kynologia, kynologiczny) (łowiectwo, łowiecki) pies tropiący zwierzynę; scent hound scenthound

troska ˈtrɔska n
chęć pomocy komuś; dbałość o czyjeś dobro care

troskliwy trɔsˈklʲivɨ adj
wyrażający troskę, zmartwienie, niepokój attentive solicitous thoughtful caring

troszczyć się ˈtrɔʃʧ̑ɨʨ̑‿ɕɛ v
wykazywać troskę o kogoś lub coś care for look after

trubadur n
(historia, historyczny, historycznie) (literacko) poeta dworski tworzący w XI–XIII wieku w południowej Francji, wędrowny poeta i śpiewak; troubadour

trucht n
wolny, nieśpieszny bieg małymi krokami o prędkości między 5 a 10 km/h jogging

trucizna truˈʨ̑izna n
substancja mogąca zakłócić funkcjonowanie organizmu lub spowodować śmierć; poison toxin

trud trut n
ciężka praca, duży wysiłek toil

trudno ˈtrudnɔ adv
z koniecznością włożenia dużego wysiłku, uciążliwie, opornie hard

trudność ˈtrudnɔɕʨ̑ n
coś, co jest trudne difficulty hassle snag trouble
przeszkoda, coś, co utrudnia osiągnięcie celu difficulty hassle snag trouble
właściwość rzeczy trudnych difficulty hassle snag trouble

trudny ˈtrudnɨ adj
taki, którego wykonanie wymaga wysiłku difficult hard
niełatwy do zrozumienia difficult hard

trufla ˈtrufla n
(mikologia, mikologiczny) grzyb jadalny wytwarzający podziemne owocniki truffle

truflowy trufˈlɔvɨ adj
związany z truflą truffle

truizm ˈtru<sup>j</sup>ism̥ n
wypowiedź prawdziwa, ale taka, że jej treść jest wszystkim znana; banał, coś oczywistego truism

trujący truˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, który truje, szkodzi zdrowiu, powodujący zatrucie lub śmierć poisonous toxic

trumna ˈtrũmna n
zazwyczaj drewniany pojemnik, do którego kładzie się ciało zmarłej osoby, coffin pall

trunek ˈtrũnɛk n
(książkowy) napój alkoholowy intoxicant liquor

trup trup n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) wyeksploatowany, zniszczony przedmiot, urządzenie, najczęściej samochód clunker
ciało zmarłego człowieka; (rzadki, rzadko używany) zwierzęcia corpse

trupa ˈtrupa n
(przestarzałe, przestarzały) grupa artystów teatralnych lub cyrkowych troupe

trupi ˈtrupʲi adj
odnoszący się do trupa, związany z trupem cadaverous

trupia czaszka ˈtrupʲja ˈʧ̑aʃka n
schematyczny rysunek ludzkiej czaszki, często nad skrzyżowanymi piszczelami będący symbolem śmierci skull and crossbones

truskawka truˈskafka n
(botanika, botaniczny) Fragaria grandiflora, Fragaria ananassa, roślina uprawna o czerwonych, soczystych owocach, powstała ze skrzyżowania poziomki wirginijskiej i poziomki chilijskiej; strawberry
(kulinaria) owoc truskawki (1.1) strawberry

truskawkowy ˌtruskafˈkɔvɨ adj
przyrządzony z truskawek, z dodatkiem truskawek strawberry

truteń ˈtrutɛ̃ɲ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) (pszczelarstwo, pszczelarski) samiec pszczoły miodnej; drone

trutka ˈtrutka n
(potocznie, potoczny) pokarm zawierający substancję trującą, wykładany w celu pozbycia się szkodników poison

truć v
powodować objawy choroby lub śmierć poprzez działanie trucizny poison
(potocznie, potoczny) powodować niepokój, przygnębienie poison
(pogardliwie) mówić rozwlekle, natrętnie prosić prattle
zażywać truciznę poison oneself take poison
(potocznie, potoczny) ulegać złym przemyśleniom worry

trwale adv
niezmiennie, permanentnie permanently constantly

trwanie ˈtr̥fãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: trwać duration

trwać tr̥faʨ̑ v
istnieć lub odbywać się przez jakiś czas last
pozostawać w niezmienionej sytuacji albo pozycji last

trwała ˈtr̥fawa n
(potocznie, potoczny) (fryzjerstwo, fryzjerski) trwała ondulacja perm

trwałość ˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: trwały constancy durability endurance longevity permanence persistence

trwały ˈtr̥fawɨ adj
taki, który nadaje się do użytku przez długi czas ze względu na swoją trwałość, wytrzymałość, odporność fixed
taki, który nie ulega większym zmianom durable lasting permanent

trwoga ˈtr̥fɔɡa n
intensywny strach, przerażenie fright fear
lęk, obawa przed czymś, co ma się wydarzyć anxiety

tryb trɨp n
(językoznawstwo, językoznawczy) kategoria gramatyczna wyrażająca stosunek mówiącego do treści wypowiedzenia; grammatical mood
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) molowa lub durowa wersja akordu, tonacji, lub gamy mode
koło zębate, szczególnie duże; gear
procedura lub ustalony wariant jej wykonania mechanism mode procedure

tryb orzekający ˈtrɨp ˌɔʒɛkaˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający neutralny lub obiektywny stosunek mówiącego do podawanych faktów; indicative mood

tryb przypuszczający ˈtrɨp ˌːʃɨpuʃʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający przypuszczenie, wątpliwość, niezdecydowanie; conditional

tryb rozkazujący ˈtrɨp ˌrɔskazuˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika wyrażający rozkaz, życzenie, prośbę lub przyzwolenie; imperative

tryb łączący ˈtrɨp wɔ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ n
(gramatyka) jeden z trybów czasownika, wyrażający m.in. życzenie, polecenie, możliwość, potrzebę lub wątpliwość; conjunctive subjunctive mood

trybalizm trɨˈbalʲism̥ n
(socjologia, socjologiczny) utrzymywanie się w społeczeństwach narodowych dawnych podziałów i odrębności klanowych, plemiennych tribalism

trybularz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) rodzaj utensyliów liturgicznych, służący do okadzania podczas uroczystości i nabożeństw religijnych; thurible

trybuna trɨˈbũna n
specjalne podwyższenie z pulpitem przeznaczone dla mówcy tribune

trybunał n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) instancja orzekająca, kolegium sądowe; tribunal

trychologia ˌtrɨxɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) dziedzina nauki zajmująca się łysieniem, schorzeniami oraz pielęgnacją włosów i skóry głowy trichology

tryftong ˈtrɨftɔ̃ŋk n
(językoznawstwo, językoznawczy) dźwięk samogłoskowy o zmiennym przebiegu artykulacji, będący złożeniem samogłoski i dwóch półsamogłosek; przez użytkowników języka postrzegany jako złożenie trzech samogłosek triphthong

trygonometria n
(matematyka, matematyczny) dział matematyki obejmujący badanie związków między bokami i kątami trójkątów za pomocą funkcji zwanych trygonometrycznymi; trigonometry

trygonometryczny adj
związany z trygonometrią, dotyczący trygonometrii trigonometric

tryk trɨk n
(zoologia, zoologiczny) samiec owcy gotowy do rozpłodu ram tup

tryktrak ˈtrɨktrak n
rodzaj gry planszowej dla dwóch graczy; backgammon

tryliard ˈtrɨlʲjart n
liczba o wartości 1 000 000 000 000 000 000 000 = 1021; sextillion

trylogia n
cykl składający się z trzech utworów literackich, muzycznych lub filmowych, z których każdy stanowi odrębną całość, lecz połączonych np. wspólną tematyką, grupą bohaterów trilogy

trymestr ˈtrɨ̃mɛstr̥ n
(urzędowy) trzymiesięczny okres stanowiący jedną trzecią roku akademickiego na niektórych uczelniach trimester

trymować trɨ̃ˈmɔvaʨ̑ v
(kynologia, kynologiczny) usuwać martwą sierść psa w celach estetycznych i pielęgnacyjnych trim

trynitarz n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Jana z Matty; Trinitarian

tryskać ˈtrɨskaʨ̑ v
wydobywać się nagle, wyrzucać gwałtownie come out erupt exude gush play spout

trytytka n
(środowiskowy) elastyczna obejma z tworzywa sztucznego z mechanizmem zębatkowo-zapadkowym stosowana np. do spinania wiązek kabli elektrycznych lub mocowania kołpaków; cable tie

tryumfalny adj
związany z tryumfem, dotyczący tryumfu, wyrażający tryumf triumphal

trywializować ˌtrɨvʲjalʲiˈzɔvaʨ̑ v
sprowadzać coś do rzeczy trywialnej, banalnej trivialise trivialize

trywialnie trɨˈvʲjalʲɲɛ adv
w sposób trywialny, niewybredny, ordynarny trivially

trywialny trɨˈvʲjalnɨ adj
(książkowy) niewyszukany, pospolity trivial

trzask n
suchy, gwałtowny, urwany odgłos clack crackle

trzaskać v
(potocznie, potoczny) robić coś w szybkim tempie i w dużej liczbie snap
uderzać mocno, wywołując trzask bang click hit slam smack
wydawać charakterystyczny krótki odgłos podczas rozpadania, pękania crackle

trzcina ˈṭʃʲʨ̑ĩna n
materiał otrzymywany z trzciny (1.1) cane
roślina o wysokiej łodydze, z kwiatami w postaci wiech, rosnąca przy brzegach zbiorników wodnych i na mokradłach; reed

trzcina cukrowa n
(rolnictwo, rolniczy) (botanika, botaniczny) roślina uprawna z gatunku Saccharum officinarum, (zobacz) cukrowiec lekarski; sugarcane sugar cane

trzeba ˈṭʃɛba v
…tworzący wyrażenia, w których wykonanie czynności jest konieczne lub niezbędne; musieć w formie bezosobowej it be necessary to one ought to one should

trzecia wojna światowa ˈṭʃɛʨ̑a ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva pn
(historia, historyczny, historycznie) hipotetyczny ogólnoświatowy konflikt zbrojny; World War III

trzeciej możliwości nie ma
wyrażenie charakteryzujące sytuację, w której są tylko dwie możliwości no third possibility is given

trzeciorzęd ṭʃɛˈʨ̑ɔʒɛ̃nt n
(geologia, geologiczny) starszy okres (system) kenozoiku, dzielący się na paleogen i neogen; Tertiary

trzepaczka ṭʃɛˈpaʧ̑ka n
narzędzie do ubijania piany z białek jaj lub śmietany; whisk
przyrząd do trzepania dywanów z kurzu; carpet beater

trzepak ˈṭʃɛpak n
konstrukcja składająca się z dwóch słupków z poprzeczką, służąca do przewieszania dywanów i innych rzeczy trzepanych z kurzu; carpet beating rack carpet beating stand carpet hanger

trzepot n
szybki ruch skrzydeł ptaków z towarzyszącym mu szumem lub furkotem flutter

trzepotanie przedsionków n
(medycyna, medyczny) rodzaj zaburzenia – arytmii, polegający na szybkim i uporządkowanym rytmie przedsionkowym serca o częstotliwości zwykle w granicach 250-350 na minutę atrial flutter

trzewikodziób ˌṭʃɛvʲiˈkɔʥ̑up n
(ornitologia, ornitologiczny) Balaeniceps rex, duży afrykański ptak o krótkim, silnym i masywnym dziobie, żywiący się wyłącznie rybami dwudysznymi; shoebill

trzeć ṭʃɛʨ̑ v
(kulinaria) rozdrabniać na cząstki lub rozgniatać na jednolitą masę grate
naciskając, pocierać rub chafe
pocierać sobą o coś rub

trzeźwo adv
nie będąc pod wpływem alkoholu soberly

trzeźwy ˈṭʃɛʑvɨ adj
niepijany sober

trzmiel ṭʃmʲjɛl n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Bombus, owłosiony owad żyjący w koloniach mieszkający w gniazdach zakładanych w ziemi; bumblebee humble-bee

trzmielojad ṭʃmʲjɛˈlɔjat n
(ornitologia, ornitologiczny) Pernis apivorus, drapieżny ptak żywiący się żądłówkami; honey buzzard

trznadel zwyczajny ˈṭʃnadɛl zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Emberiza citrinella, mały ptak częściowo wędrowny z rodziny trznadlowatych; yellowhammer

trzoda ˈṭʃɔda n
gromada zwierząt hodowlanych flock

trzon ṭʃɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) układ ścian w budynku zapewniający jego stateczność ogólną core
najważniejszy, główny element jakiegoś przedmiotu core

trzonek ˈṭʃɔ̃nɛk n
uchwyt, rękojeść jakiegoś narzędzia handle

trzos ṭʃɔs n
(dawniej, dawny) pas z kieszeniami na pieniądze purse

trzustka ˈṭʃustka n
(anatomia, anatomiczny) gruczoł jamy brzusznej składający się z części hormonalnej i trawiennej; pancreas

trzustkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z trzustką pancreatic

trzyczęściowy adj
składający się z trzech części, podzielony na trzy części tripartite

trzydniowy ṭʃɨdʲˈɲɔvɨ adj
trwający trzy dni three-day

trzydziestodwójka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) nuta trwająca jedną trzydziestodrugą całej nuty; demisemiquaver

trzydziestościan n
(geometria) wielościan o trzydziestu ścianach triacontahedron

trzyjęzyczny ˌṭʃɨjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
napisany w trzech językach trilingual
posługujący się trzema językami trilingual

trzykrotka ṭʃɨˈkrɔtka n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) spiderwort

trzymać ˈṭʃɨ̃maʨ̑ v
chwycić coś / kogoś (np. rękami, nogami, zębami) i nie wypuszczać hold keep
zatrudniać keep

trzymać język za zębami ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈjɛ̃w̃zɨɡ ˌza‿zɛ̃mˈbãmʲi v
(przenośnie, przenośnia) dochowywać tajemnicy, być ostrożnym w wypowiedziach hold one's tongue

trzymać rękę na pulsie ˈṭʃɨ̃maʨ̑ ˈrɛ̃ŋkɛ na‿ˈpulʲɕɛ idiom
śledzić wypadki, rozwój czegoś, być dobrze zorientowanym, uważnym; być na bieżąco be in the swim in have one's finger on the pulse of

trzynastoletni ˌṭʃɨ̃nastɔˈlɛtʲɲi adj
mający trzynaście lat of thirteen thirteen-year-old
trwający trzynaście lat of thirteen year thirteen-year

trzynastościan n
(geometria) wielościan o trzynastu ścianach tridecahedron

trząść v
(potocznie, potoczny) podporządkowywać sobie wszystko keep a firm grip on
(potocznie, potoczny) wywoływać silne emocje shake
wykonywać ruchy drgania, szarpania shake
powodować podrzucanie zawartości podczas jazdy judder
poddawać się drganiom shiver

trzęsawisko n
podmokły i grząski teren, zwykle porośnięty szuwarami swamp

trzęsienie ziemi ṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ ˈʑɛ̃mʲi n
(geofizyka) wstrząsy ziemi, najczęściej pochodzenia tektonicznego; earthquake quake

trój- truj
pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających trzykrotne wystąpienie czegoś lub całość składającą się z trzech części three- tri-

trójatomowy adj
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) złożony z trzech atomów triatomic

trójca ˈtrujʦ̑a n
rzecz, byt o troistej naturze trinity
trzy osoby trinity

trójdźwięk n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) akord złożony z trzech dźwięków, które mogą zostać uporządkowane w układ dwóch nałożonych tercji; triad

trójdźwięk durowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji wielkiej i tercji małej major triad

trójdźwięk molowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się od podstawy (od dołu) z tercji małej i tercji wielkiej minor triad

trójdźwięk zmniejszony n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji małych diminished triad

trójdźwięk zwiększony n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) trójdźwięk składający się z dwóch tercji wielkich augmented triad

trójgliceryd n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny należący do lipidów; triglyceride

trójjedyny ˌtrujːɛˈdɨ̃nɨ adj
(środowiskowy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden w trzech osobach triune

trójka ˈtrujka n
ocena dostateczna w szkole C
trzy osoby, troje zwierząt, lub, rzadziej, trzy przedmioty trinity

trójkąt ˈtrujkɔ̃nt n
(matematyka, matematyczny) wielokąt posiadający trzy boki triangle
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument perkusyjny uderzany pałeczką triangle

trójmasztowiec ˌtrujmaˈʃtɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) statek posiadający trzy maszty three-masted ship

trójmasztowy ˌtrujmaˈʃtɔvɨ adj
o żaglowcu: mający trzy maszty three-masted

trójnóg ˈtrujnuk n
przedmiot, sprzęt o trzech nogach tripod trivet

trójpłat ˈtrujpwat n
(lotnictwo, lotniczy) samolot o trzech płatach nośnych; triplane

trójskok ˈtrujskɔk n
(sport, sportowy) konkurencja lekkoatletyczna, w której zawodnik musi wykonać trzy następujące po sobie skoki i wylądować na piaszczystej skoczni obunóż; triple jump

trójstyk n
(geografia, geograficzny) zetknięcie granic trzech państw tripoint

trójwartościowy adj
(chemia, chemiczny) wykorzystujący trzy elektrony do utworzenia wiązania chemicznego trivalent

trójwzgórze n
(heraldyka, heraldyczny) element w heraldyce, występujący na herbach i godłach, potrójne wzgórze; trimount

trójząb ˈtrujzɔ̃mp n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem; trident

trójścian ˈtrujɕʨ̑ãn n
(matematyka, matematyczny) bryła ograniczona przez trzy nierównoległe płaszczyzny trihedron

trąba ˈtrɔ̃mba n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (potocznie, potoczny) każdy duży dęty, blaszany instrument muzyczny, np. tuba lub waltornia tuba
(zoologia, zoologiczny) wydłużony i umięśniony narząd chwytny u niektórych zwierząt (np. słonia); trunk
gwałtowny wir powietrza; vortex whirlwind

trąba powietrzna n
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwający się wir powietrza w kształcie leja o duża sile niszczącej; whirlwind

trąbka ˈtrɔ̃mpka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bezstroikowy, dęty, blaszany instrument muzyczny lub sygnalizacyjny z ustnikiem; trumpet

trąbka słuchowa n
(anatomia, anatomiczny) kanał, który łączy jamę bębenkową ucha środkowego z górną częścią gardła; Eustachian tube auditory tube pharyngotympanic tube
(technologia, technika, techniczny) dawny aparat słuchowy w kształcie rożka, trąbki ear trumpet hearing trumpet

trącać ˈtrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
szturchać, lekko uderzać to jostle

trącić ˈtrɔ̃ɲʨ̑iʨ̑ v
wydzielać lekki zapach, raczej nieprzyjemny to smell

trąd trɔ̃nt n
(medycyna, medyczny) choroba zakaźna skóry i układu nerwowego; leprosy

trądzik ˈtrɔ̃ɲʥ̑ik n
(medycyna, medyczny) schorzenie skóry wywołane przez łojotok acne

trądzik różowaty n
(medycyna, medyczny) przewlekła i zapalna dermatoza polegająca na występowaniu wykwitów rumieniowych, grudkowych i krostkowych; rosacea

trędowaty ˌtrɛ̃ndɔˈvatɨ n
(medycyna, medyczny) osoba chora na trąd leper

tu tu pronoun
…miejsce, w którym znajduje się mówiący here

tu i ówdzie ˈtu i‿ˈuvʲʥ̑ɛ adv
tu i tam here and there

tu leży pies pogrzebany ˈtu ˈlɛʒɨ ˈpʲjɛs ˌpɔɡʒɛˈbãnɨ proverb
wyrażenie używane, gdy ktoś znajduje sedno sprawy, przyczynę problemu that's the snag that's where the shoe pinches

tuareski ˌtu<sup>w</sup>aˈrɛsʲci adj
dotyczący Tuaregów, związany z Tuaregami Tuareg

tubylczy adj
dotyczący tubylców autochthonic indigenous native native-born

tucznik n
(zootechnika, zootechniczny) zwierzę, zwykle świnia, obficie karmione i przeznaczone na ubój; porker

tuf tuf n
(geologia, geologiczny) rodzaj skały osadowej, składającej się z materiału piroklastycznego; tuff

tugrik ˈtuɡrʲik n
(jednostka monetarna) waluta Mongolii; tögrög

tukan ˈtukãn n
(ornitologia, ornitologiczny) barwny ptak południowoamerykański o dużym dziobie, z rodzaju Ramphastos, w podrodzinie tukanów; toucan

tukan tęczodzioby ˈtukãn ˌtɛ̃n͇ʧ̑ɔˈʥ̑ɔbɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos sulfuratus, kilkudziesięciocentymetrowy ptak z wielkim wielokolorowym dziobem, zamieszkujący Amerykę Południową i Amerykę Środkową; keel-billed toucan

tukan wielki n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z gatunku (1.1) common toucan giant toucan toco toucan
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) Ramphastos toco Statius Müller, gatunek dużego ptaka z rodziny tukanowatych, występujący w Ameryce Południowej; common toucan giant toucan toco toucan

tul tul n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Tm i liczbie atomowej 69; thulium

tuleja tuˈlɛja n
(technologia, technika, techniczny) element mechanizmów i maszyn w kształcie wydłużonego pierścienia lub wydrążonego walca bushing

tulipan tuˈlʲipãn n
(botanika, botaniczny) Tulipa L., posiadająca wiele odmian roślina cebulowa z rodziny liliowatych, z pojedynczymi dużymi kwiatami; tulip

tum tũm n
(kościelny) kościół katedralny cathedral

tuman ˈtũmãn n
(potocznie, potoczny) człowiek niezbyt rozgarnięty, wolno myślący dumbbell

tumult ˈtũmult n
sytuacja zamętu tumult

tundra ˈtũndra n
(geografia, geograficzny) bezleśne zbiorowisko roślinności w zimnym klimacie strefy arktycznej i subarktycznej; tundra

tunel ˈtũnɛl n
budowla ziemna umożliwiająca poprowadzenie drogi lub torów kolejowych pod ziemią, górą, wodą itp.; tunnel
(informatyka, informatyczny) połączenie się ze zdalnym komputerem przez połączenie się z pośrednim komputerem, z którego dopiero następuje docelowe połączenie; tunnel

tunezyjski ˌtũnɛˈzɨjsʲci adj
odnoszący się do państwa Tunezja Tunisian

tunguski adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami tunguskimi Tungusic
związany z Tunguzami, dotyczący Tunguzów Tungusic

tunika tũˈɲika n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie; tunic

tupaja n
(zoologia, zoologiczny) Tupaia, rodzaj ssaka z rodziny tupajowatych; treeshrew

tupet ˈtupɛt n
zbytnia pewność siebie, granicząca z bezczelnością, zuchwałość cheek

tupolew n
(lotnictwo, lotniczy) samolot marki Tupolew tupolev

tur tur n
(zoologia, zoologiczny) Bos primigenius, wymarły gatunek ssaka z rodziny wołowatych; aurochs

turban ˈturbãn n
męskie nakrycie głowy w postaci zwoju noszone w krajach orientalnych; turban

turbina turˈbʲĩna n
(technologia, technika, techniczny) silnik zmieniający energię kinetyczną cieczy lub gazu na ruch obrotowy; turbine

turbulencja n
chaotycznie poruszające się wiry i strumienie powietrza w atmosferze ziemskiej turbulence
ruch cieczy lub gazu, w którym tory poszczególnych elementów cieczy lub gazu przecinają się ze sobą w chaotyczny sposób turbulence

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Turcji, do zamieszkujących ją Turków, do ich kultury, dziejów, języka itp. Turkish
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.; Turkic

turecki tuˈrɛʦ̑ʲci n
język urzędowy Turcji; Turkish the Turkish language

turkawka turˈkafka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Streptopelia turtur) średniej wielkości ptak leśny podobny do gołębia; turtledove turtle

turkijski adj
odnoszący się do grupy ludów zamieszkujących tereny od Syberii po Europę Wschodnią (m.in. Rosję, Kazachstan, Uzbekistan, Kirgizję, Turkmenię, Azerbejdżan, Turcję), dotyczący ich kultur, dziejów, języków itp.; Turkic

turkizacja n
narzucanie danemu ludowi lub przyswajanie przez dany lud tureckiej kultury, obyczajów i języka Turkization

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Turkmenów lub do Turkmenistanu Turkmen

turkmeński turkˈmɛ̃j̃sʲci n
język urzędowy Turkmenistanu; Turkmen

turkus ˈturkus n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał o barwie niebieskawej lub niebieskozielonej; turquoise
barwa, zielony odcień cyjanu; turquoise

turkusowy ˌturkuˈsɔvɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) (mineralogia, mineralogiczny) dotyczący turkusu, wykonany z turkusu, związany z turkusem, ozdobiony turkusem turquoise
(książkowy) mający kolor niebieskawy lub niebieskawozielony, taki jak kolor turkusu turquoise

turmalin turˈmalʲĩn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; tourmaline

turniej n
(sport, sportowy) rozgrywki lub zawody sportowe; tournament
(historia, historyczny, historycznie) średniowieczne zawody rycerskie; tournament

turon ˈturɔ̃n n
(geologia, geologiczny) drugi wiek późnej kredy, trwający 93,5 – 89,3 milionów lat temu; Turonian

turysta tuˈrɨsta n
osoba uprawiająca turystykę tourist

turystyczny ˌturɨˈstɨʧ̑nɨ adj
związany z turystyką lub turystami touristic

turystyka tuˈrɨstɨka n
wyjazdy poza miejsce zamieszkania w celach krajoznawczych lub wypoczynkowych; tourism touring

turystyka aborcyjna n
podróżowanie z kraju o restrykcyjnych przepisach aborcyjnych do tego, w którym są one łagodniejsze w celu wykonania aborcji; abortion tourism

tusz tuʃ n
farba wodna używana zwykle do napełniania wkładów w długopisach ink

tusz do rzęs ˈtuʒ dɔ‿ˈʒɛ̃w̃s n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk służący do podkreślenia rzęs, dopełniający makijaż oka mascara

tutek n
(środowiskowy) tutorial tut tutorial

tutor ˈtutɔr n
opiekun studentów na wyższych uczelniach, adiunkt kierujący indywidualnie ich pracą tutor

tutorial tuˈtɔrʲjal n
samouczek; tutorial

tuwalski tuˈvalsʲci adj
odnoszący się do państwa Tuvalu Tuvaluan

tuwiński adj
odnoszący się do Tuwy lub Tuwińców Tuvan

tuwiński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski, którym posługują się Tuwińcy Tuvan Tuvinian

tuzin ˈtuʑĩn n
12 sztuk dozen

tułów ˈtuwuf n
(anatomia, anatomiczny) ciało ssaka oprócz głowy i kończyn; torso trunk
(zoologia, zoologiczny) odcinek ciała u owadów i skorupiaków (zwykle pomiędzy głową a odwłokiem) barrel

tuńczyk ˈtũj̃n͇ʧ̑ɨk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) duża, żyjąca w ławicach, ryba drapieżna, ważna w rybołówstwie; tuna tunny tunnyfish

tuż tuʃ adv
prawie, blisko almost

twardość n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: twardy hardness

twardy ˈtfardɨ adj
ciężki, trudny adamant hard
nie miękki, nieuginający się pod naciskiem hard adamant

twardy orzech do zgryzienia ˈtfardɨ ˈɔʒɛγ ˌdɔ‿zɡrɨˈʑɛ̇̃ɲa idiom
trudna sprawa a hard nut to crack

twardziel ˈtfarʲʥ̑ɛl n
(potocznie, potoczny) ktoś niezłomny, odporny na trudy tough-guy
(geologia, geologiczny) odosobnione wzgórze, zbudowane ze skał odporniejszych na wietrzenie, niż skały go otaczające monadnok
(leśnictwo) wewnętrzna, fizjologicznie nieczynna strefa w pniu drzewa heartwood duramen
(medycyna, medyczny) rodzaj przewlekłego, swoistego zapalenia górnych dróg oddechowych wytwarzającego twarde jak chrząstka nacieki; rhinoscleroma scleroma

twardówka n
(anatomia, anatomiczny) biała błona pokrywająca wewnętrzną powierzchnię oka; sclera

twarz tfaʃ n
przednia część głowy człowieka, zawierająca usta, nos, oczy face

twarzoczaszka ˌtfaʒɔˈʧ̑aʃka n
(anatomia, anatomiczny) część czaszki człowieka i naczelnych; facial skeleton splanchnocranium viscerocranium

twarzą w twarz ˈtfaʒɔ̃w̃ ˈf‿tfaʃ adv
bezpośrednio face to face

twaróg ˈtfaruk n
(spożywczy) produkt wytwarzany z mleka po oddzieleniu serwatki; rodzaj sera, świeżego, niedojrzewającego cottage cheese quark

twierdza ˈtfʲjɛrʣ̑a n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) rodzaj stałej fortyfikacji obronnej, złożonej z fortów i umocnień połączonych w całość; fortress stronghold

twierdzenie tfʲjɛrˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zdanie oznajmujące określające czyjeś przeświadczenie o czymś proposition assertion claim theorem

twierdzić ˈtfʲjɛrʲʥ̑iʨ̑ v
zapewniać o czymś ((zobacz) twierdzenie) assert claim allege contend maintain make an allegation

tworzenie tfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: tworzyć creation formation

tworzywo sztuczne n
(technologia, technika, techniczny) (chemia, chemiczny) materiał łatwy w przetwórstwie, zbudowany z polimerów nie występujących w naturze, a wytworzonych przez człowieka plastic

tworzyć ˈtfɔʒɨʨ̑ v
budować, konstruować coś nowego (również z niczego); przyczyniać się do powstania czegoś (także pojęć niematerialnych) create
być składnikiem czegoś; mieć jakiś kształt form constitute

twój tfuj pronoun
2 os. lp your yours

twórca ˈtfurʦ̑a n
(książkowy) osoba, która coś stworzyła, najczęściej dzieło sztuki creator architect

twórczość ˈtfurʧ̑ɔɕʨ̑ n
aktywność opierająca się na tworzeniu, byciu kreatywnym creativeness creativity

twórczy ˈtfurʧ̑ɨ adj
taki, który ma zdolność tworzenia, tworzy lub prowadzi do tworzenia creative formative originative

ty tɨ personalPronoun
(gramatyka) druga osoba liczby pojedynczej you thou

tyberiadzki adj
odnoszący się do Tyberiady, związany z Tyberiadą Tiberian

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci adj
odnoszący się do Tybetu; związany lub wywodzący się z Tybetu Tibetan

tybetański ˌtɨbɛˈtãj̃sʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język Tybetańczyków; Tibetan

tyczkarz ˈtɨʧ̑kaʃ n
(sport, sportowy) zawodnik skoków o tyczce pole-vaulter

tydzień ˈtɨʥ̑ɛ̇̃ɲ n
okres siedmiu kolejnych dni, zwykle od poniedziałku do niedzieli, będący częścią miesiąca, związany prawdopodobnie ze zmianami Księżyca, powtarzający się cyklicznie; week
każdy okres siedmiu dni week

tygiel ˈtɨɟɛl n
(przenośnie, przenośnia) miejsce, w którym zachodzi wiele zmian społecznych, w którym mieszają się narodowości, wyznania itd. melting pot
element wyposażenia laboratoryjnego, naczynie o kształcie podobnym do kubka, służące do wykonywania operacji na substancjach stałych wymagających wysokiej temperatury, np. suchej destylacji, stapiania metali itd. crucible

tygodniowo ˌtɨɡɔdʲˈɲɔvɔ adv
w ciągu tygodnia; dotyczy ilości czegoś weekly

tygodniowy adj
zdarzający się, ukazujący się co tydzień; przypadający raz na tydzień weekly

tygrys ˈtɨɡrɨs n
(zoologia, zoologiczny) Panthera tigris, duży drapieżnik z rodziny kotowatych z wyrazistymi pręgami na sierści; tiger

tygrys azjatycki n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Panthera tigris Linnaeus, gatunek ssaka z rodziny kotowatych, występujący w Azji; tiger
(zoologia, zoologiczny) kot z gatunku (1.1) tiger

tygrysica ˌtɨɡrɨˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica tygrysa tigress

tykać ˈtɨkaʨ̑ v
o zegarze: wydawać krótki odgłos przy przesunięciu wskazówki tick

tylda n
(termin typograficzny) znak diakrytyczny w postaci poziomego wężyka stawianego nad literą tilde
(termin typograficzny) znak w tekście w postaci poziomego wężyka (˜), którym zastępuje się opuszczony dla oszczędności miejsca wyraz lub jego część tilde

tyle ˈtɨlɛ pronoun
określenie odnoszące się do liczebników głównych lub zastępujące je so many so much

tylko ˈtɨlkɔ particle
oznacza ograniczenie, wyróżnienie, wyodrębnienie only just

tylne światło n
lampa sygnalizacyjna umieszczona z tyłu pojazdu taillight

tylny ˈtɨlnɨ adj
znajdujący się z tyłu czegoś back

tym razem ˈtɨ̃m ˈrazɛ̃m adv
w tym wypadku, obecnie, teraz this time

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m adv
w tym samym czasie, o którym była mowa in the mean time in the meantime meanwhile

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m interjection
forma pożegnania na krótki okres so long

tymczasem tɨ̃mˈʧ̑asɛ̃m particle
sygnalizuje treść przeciwstawną do tego, co było powiedziane przed chwilą in contrast

tymczasowo adv
nie na stałe; do czasu spodziewanej zmiany temporarily provisionally

tymczasowy ˌtɨ̃mʧ̑aˈsɔvɨ adj
taki, który trwa tylko, jakiś czas temporary provisional interim

tymianek tɨ̃ˈmʲjãnɛk n
(botanika, botaniczny) Thymus vulgaris, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych pochodzącej z rejonów Morza Śródziemnego i stosowanej jako przyprawa; thyme

tympanon tɨ̃mˈpãnɔ̃n n
(architektura, architektoniczny) gładkie lub wypełnione płaskorzeźbą pole wewnątrz frontonu; tympanum
(architektura, architektoniczny) półkoliste lub ostrołukowe pole między nadprożem a łukiem portalu tympanum

tynk n
(budownictwo) powłoka odpowiednio przygotowanej zaprawy budowlanej nałożonej na surową powierzchnię ściany, filaru, sufitu, itp. plaster

tynkarz ˈtɨ̃ŋkaʃ n
(zawodowy) (budownictwo) murarz będący specjalistą w zakresie tynkowania plasterer

tynkować tɨ̃ŋˈkɔvaʨ̑ v
nakładać tynk na wewnętrzną lub zewnętrzną ścianę budynku plaster

typ tɨp n
(potocznie, potoczny) podejrzany mężczyzna character fellow guy
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) kategoria w systematyce zwierząt; phylum
rodzaj, wzorzec type model

typografia ˌtɨpɔˈɡrafʲja n
technika druku wypukłego, drukarstwo; typography

typograficzny adj
związany z typografią, zgodny z zasadami typografii typographic

typologia n
nauka o typach, porównująca typy w zakresie różnych dziedzin typology

typologiczny adj
związany z typologią typological

typowo adv
od: typowy typically

typowy tɨˈpɔvɨ adj
często spotykany typical
będący charakterystyczną cechą określonego typu typical
będący reprezentantem jakiegoś typu, najlepiej oddającym jego specyfikę typical

tyran n
(historia, historyczny, historycznie) (starożytność) udzielny władca miasta albo państwa greckiego, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie; tryrant
człowiek okrutny, nieliczący się ze zdaniem innych, narzucający swą wolę tryrant

tyrania n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) rządy jednostki opierające się na przemocy i terrorze tyranny

tyranozaur ˌtɨrãˈnɔzawr n
(paleontologia, paleontologiczny) jeden z gatunków dinozaurów mięsożernych; tyrannosaurus

tyrański adj
właściwy tyranowi, bezwzględny, związany z narzucanie, swojej woli innym tyrannical tyrannic tyrannous

tyroksyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, jeden z hormonów tarczycy; thyroxine

tyrolski tɨˈrɔlsʲci adj
dotyczący Tyrolu, związany z Tyrolem, pochodzący z Tyrolu Tyrolean Tyrolese

tyrozyna n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny, aminokwas wchodzący w skład wielu białek, przekształcany m.in. w hormony - tyroksynę i adrenalinę; tyrosine

tyrs tɨrs n
(mitologia grecka) (mitologia rzymska) laska opleciona winoroślą i bluszczem oraz zakończona szyszką sosny pinii; atrybut Dionizosa (Bachusa), menad (bachantek) i satyrów; symbol płodności; thyrsus

tyrystor n
przyrząd półprzewodnikowy stosowany w układach prostowniczych, przekaźnikowych i przełączających; thyristor

tysiąc ˈtɨɕɔ̃nʦ̑ n
lm tysiące: (potocznie, potoczny) bardzo dużo thousand

tysiąclecie ˌtɨɕɔ̃nʦ̑ˈlɛʨ̑ɛ n
rocznica założenia lub wydarzenia, od którego minęło tysiąc lat thousandth anniversary
tysiąc lat millennium

tytan ˈtɨtãn n
(mitologia grecka) każdy z olbrzymów, synów Uranosa i Gai, braci tytanid; (także, też) ich potomkowie; titan
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ti i liczbie atomowej 22; titanium Titan

tytanit tɨˈtãɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów; sphene titanite

tytanomachia ˌtɨtãnɔ̃ˈmaçja n
(mitologia grecka) walka tytanów z bogami olimpijskimi; Titanomachy

tytoniowy ˌtɨtɔ̃ˈɲɔvɨ adj
dotyczący tytoniu (rośliny) tobacco
dotyczący tytoniu (używki) tobacco

tytoń ˈtɨtɔ̃ɲ n
suszone liście tej rośliny (1.1); tobacco
(botanika, botaniczny) Nicotiana, roślina zawierająca nikotynę; tobacco

tytuł ˈtɨtuw n
napis, nagłówek, nazwa dzieła (filmu, sztuki teatralnej, utworu muzycznego, literackiego) lub jego rozdziałów; title
zdobyta godność, stopień naukowy, służbowy, także zajmowane stanowisko, pełniona funkcja title

tytułować ˌtɨtuˈwɔvaʨ̑ v
nadawać czemuś tytuł, nazwę entitle

tyć tɨʨ̑ v
zwiększać swoją masę za sprawą przyrostu tkanki tłuszczowej gain weight

tył tɨw n
część czegoś najdalej od przodu back

tyłek ˈtɨwɛk n
(potocznie, potoczny) pośladki bottom backside bum

tąpnięcie n
(górnictwo, górniczy) oberwanie się skał w kopalni, połączone z silnym wstrząsem; bump rock burst

tęcza ˈtɛ̃n͇ʧ̑a n
(meteorologia, meteorologiczny) zjawisko optyczne pod postacią kolorowego łuku z rozszczepionego światła; rainbow

tęczówka tɛ̃n͇ˈʧ̑ufka n
(anatomia, anatomiczny) element budowy oka, nieprzezroczysta tarczka stanowiąca przednią część błony naczyniówkowej, w centrum zawierająca źrenicę; iris

tędy ˈtɛ̃ndɨ pronoun
tą drogą (bliską od osoby wskazującej) this way

tęgi ˈtɛ̃ŋʲɟi adj
dobrze zbudowany, postawny, otyły stout

tępak ˈtɛ̃mpak n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) osoba tępa, głupia, mało inteligentna, bezmyślna blockhead dimwit dunderhead

tępić ˈtɛ̃mpʲiʨ̑ v
czynić tępym dull
masowo zabijać (stworzenia żywe); zgładzać, wytrzebiać exterminate

tępy ˈtɛ̃mpɨ adj
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) (obraźliwie) głupi, mało inteligentny blunt dull dense foolish stupid
nieostry, mający nieostrą krawędź bądź końcówkę blunt dull

tęsknić ˈtɛ̃w̃sʲkɲiʨ̑ v
odczuwać tęsknotę; odczuwać brak czegoś dobrego, co wcześniej się miało; czuć nostalgię miss yearn

tęsknota tɛ̃w̃sˈknɔta n
chęć osiągnięcia, pozyskania czegoś longing yearning
uczucie żalu, smutku wywołane rozłąką z kimś, brakiem lub utratą kogoś albo czegoś yearning nostalgia homesickness

tęskny ˈtɛ̃w̃sknɨ adj
pełen tęsknoty, nostalgii wistful

tętent ˈtɛ̃ntɛ̃nt n
odgłos uderzających o ziemię kopyt biegnącego zwierzęcia clop

tętniak ˈtɛ̃ntʲɲak n
(medycyna, medyczny) ograniczone poszerzenia światła tętnicy; aneurysm

tętniczy tɛ̃ntʲˈɲiʧ̑ɨ adj
(medycyna, medyczny) dotyczący tętnicy (tętnic) arterial

tętno n
(medycyna, medyczny) (biologia, biologiczny) falisty, powtarzający się ruch naczyń krwionośnych wywoływany akcją serca; pulse

tężcowy adj
(medycyna, medyczny) związany z tężcem, dotyczący tężca tetanic

tężeć ˈtɛ̃w̃ʒɛʨ̑ v
zmieniać stan skupienia z ciekłego na stały coagulate solidify

tężnia n
budowla z drewna i gałęzi tarniny służąca do zwiększania stężenia soli w solance; graduation tower

tło twɔ n
dalszy widok np. obrazu, dalszy plan background

tłok twɔk n
(technologia, technika, techniczny) element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię; piston
duża masa ludzi throng

tłokowy adj
od: tłok (tylko w znaczeniu: „element maszyny, który przyjmuje nacisk lub wywiera go na gaz, ciecz lub inną substancję, przekazując do niej lub odbierając od niej energię”) piston

tłuc v
powodować uderzeniami powstawanie kawałków czegoś break smash
zmieniać uderzeniami formę lub konsystencję czego smash

tłuczek ˈtwuʧ̑ɛk n
narzędzie służące do rozgniatania, rozbijania czegoś, w celu uzyskania cieńszej warstwy, drobniejszych kawałków lub jednolitej masy pestle pounder tenderizer

tłuczek do mięsa ˈtwuʧ̑ɛɡ dɔ‿ˈmʲjɛ̃w̃sa n
(zobacz) [[tłuczek, do, mięso]] meat hammer meat mallet meat pounder meat tenderizer

tłuczek do ziemniaków ˈtwuʧ̑ɛɡ ˌdɔ‿ʑɛ̃mʲˈɲakuf n
(kulinaria) narzędzie do ręcznego rozgniatania ziemniaków po ugotowaniu potato masher

tłum twũm n
duża grupa ludzi zebrana w jednym miejscu crowd

tłumacz ˈtwũmaʧ̑ n
osoba dokonująca tłumaczenia wypowiedzi ustnej interpreter
osoba przekładająca tekst pisany z jednego języka na inny; translator

tłumaczenie ˌtwũmaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
jakieś słowo, wyrażenie lub tekst wyrażony w innym języku translation
(rzeczownik odczasownikowy) od: tłumaczyć – przekładanie na inny język translation

tłumaczyć twũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
wyjaśniać, objaśniać coś, przekazywać zasadę działania czegoś explain
wyrażać tę samą informację za pomocą innego języka niż wyjściowy translate interpret

tłumik n
(motoryzacja) podzespół motoryzacyjny służące do tłumienia hałasu wydobywania się spalin z rury wydechowej muffler
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie zakładane na lufę broni palnej tłumiące odgłos wystrzału; silencer

tłumić ˈtwũmʲiʨ̑ v
(o buncie, powstaniu, rebelii) zwalczać, usiłować doprowadzić do poddania się (kapitulacji) powstańców / rebeliantów quash quell
(o emocjach, uczuciach, odczuciach) powstrzymywać, hamować, nie dawać upustu; starać się nie okazywać uczuć suppress
ograniczać, zmniejszać nasilenie czegoś smother

tłumnie adv
w dużej grupie osób en masse multitudinously

tłusty ˈtwustɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) o człowieku: gruby fat
pokryty tłuszczem albo będący w dotyku jak tłuszcz fat
zawierający dużo tłuszczu fat

tłusty czwartek ˈtwustɨ ˈʧ̑fartɛk n
(etnografia, etnograficzny) ostatni czwartek karnawału, w którym zwyczajowo urządza się zabawy, przyjęcia i częstuje pączkami; Fat Tuesday Shrove Tuesday

tłuszczak n
(medycyna, medyczny) łagodny nowotwór składający się z tkanki tłuszczowej; lipoma
(ornitologia, ornitologiczny) Steatornis caripensis, monotypowy gatunek ptaków południowoamerykańskich, jedyny przedstawiciel rodziny tłuszczaków; oilbird

tłuszczowy twuʃˈʧ̑ɔvɨ adj
(przymiotnik) od tłuszcz adipic adipose fat fatty greasy lipid

u u preposition
…bycie częścią całości of
…przynależność of
…osobę związaną ze sprawą at
…umiejscowienie w bliskości at by

ubezpieczać v
zawierać umowę o odszkodowanie w losowym przypadku insure

ubezpieczenie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
zapewnienie o odszkodowaniu za poniesioną stratę; działania prowadzące do zaspokojenia potrzeb finansowych osoby, która poniosła straty materialne insurance assecuration

ubezpieczenie na życie ˌubɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ na‿ˈʒɨʨ̑ɛ n
(urzędowy) zapewnienie wypłaty odpowiedniej sumy osobie wskazanej, w razie śmierci osoby objętej tym ubezpieczeniem; life insurance

ubezwłasnowolnienie ˌubɛzvwasnɔvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawienie zdolności do czynności prawnych; incapacitation

ubiegły uˈbʲjɛɡwɨ adj
zeszły, miniony, poprzedni, ostatni last

ubierać uˈbʲjɛraʨ̑ v
zakładać, wkładać ubranie lub obuwie dress clothe wear

ubijać v
(kulinaria) zmieniać produkty płynne na gęstą masę poprzez energiczne mieszanie whip beat churn
(potocznie, potoczny) powodować czyjąś śmierć slay
bijąc w coś, powodować mocniejsze powiązanie cząstek tego, zwiększać gładkość i twardość czego level

ubikacja kucana ˌubʲiˈkaʦ̑ʲja kuˈʦ̑ãna n
rodzaj ubikacji, w której brak muszli i wymagającej korzystania w pozycji kucznej; squat squat toilet

ubiór ˈubʲjur n
elementy nakładane na ciało; to, co ma się na sobie clothes attire outfit raiment garb get-up

uboczny adj
mający drugorzędne znaczenie extrinsic fringe incidental peripheral
powstający przy okazji jakiegoś działania by- side

ubogi uˈbɔɟi adj
posiadający mało dóbr materialnych poor

ubranie uˈbrãɲɛ n
wszystko, co służy do okrycia ludzkiego ciała clothes attire

ubrany adj
noszący odzież dressed

ubuntu n
(filozofia, filozoficzny) subsaharyjska ideologia i system etyczny skupiający się na relacjach międzyludzkich i pomocy bliźniemu; ubuntu

ubój n
zabijanie zdrowych zwierząt hodowlanych dla mięsa slaughter

ubój rytualny ˈubuj ˌrɨtuˈ<sup>w</sup>alnɨ n
w judaizmie i islamie metoda zabicia zwierzęcia gospodarskiego poprzez przecięcie przełyku i arterii jednym cięciem noża bez uprzedniego ogłuszenia, prowadząca do śmierci przez wykrwawienie ritual slaughter

ubóstwiać uˈbustfʲjäʨ̑ v
czcić, wielbić, uwielbiać, otaczać kogoś (lub coś) zachwytem adore
nadawać obiektom lub zjawiskom cechy boskie deify

ubóstwo uˈbustfɔ n
(przenośnie, przenośnia) brak różnorodności paucity poorness
brak środków materialnych poverty penury

ucha ˈuxa n
(kulinaria) typowa dla kuchni rosyjskiej zupa rybna przyrządzana z kilku gatunków ryb słodkowodnych ukha

ucho ˈuxɔ n
(anatomia, anatomiczny) narząd słuchu; ear
małżowina uszna ear
klapki na czapce opuszczane dla zasłonięcia uszu (1.1) eye
uchwyt kosza, garnka, filiżanki lub siatki handle

ucho wewnętrzne ˈuxɔ vɛvˈnɛ̃nṭʃnɛ n
(anatomia, anatomiczny) część ucha mieszcząca receptory zmysłu słuchu i równowagi; inner ear

uchodzić uˈxɔʥ̑iʨ̑ v
(geografia, geograficzny) o cieku wodnym: mieć ujście, wpadać gdzieś debouch disembogue
(przestarzałe, przestarzały) uciekać escape get away run away
być uznawanym / uważanym za kogoś lub za coś pass for

uchodźca uˈxɔʨ̑ʦ̑a n
osoba, która musiała opuścić swój kraj ze względu na wojnę, prześladowania lub klęski żywiołowe; refugee

uchwała uˈxfawa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt woli kolegialnego organu państwowego, samorządu lub organizacji, podejmowany z reguły na posiedzeniu tego gremium, po przeprowadzeniu głosowania; resolution

uchwyt ˈuxfɨt n
część przedmiotu służąca do chwytania go ręką handle
uchwycenie grasp grip

uciec grabarzowi spod łopaty ˈuʨ̑ɛʣ̑ ˌɡrabaˈʒɔvʲi ˌspɔd‿wɔˈpatɨ v
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) wyzdrowieć po ciężkiej, poważnej chorobie to escape a close call

ucieczka uˈʨ̑ɛʧ̑ka n
szybkie uciekanie skądś lub przed czymś flight escape defection elopement getaway

uciekać uˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
pośpiesznie opuszczać jakieś miejsce (najczęściej ze względu na niebezpieczeństwo, zagrożenie) escape run away flee skedaddle

ucinać v
oddzielać coś od całości, tnąc to chop chop off cut cut off sever truncate
przerywać nagle wypowiedź cut short
przerywać raptownie coś nieprzychylnego scotch

ucisk n
oddziaływanie pewną siłą na coś pressure
ograniczanie czyjejś wolności oppression

uciskać uˈʨ̑iskaʨ̑ v
prześladować, ograniczać czyjąś wolność oppress
wywierać ucisk na coś constrict

uciążliwy ˌuʨ̑ɔ̃w̃ʒˈlʲivɨ adj
męczący, dokuczliwy inconvenient oppressive severe tedious
taki, którego wykonanie sprawia kłopot, trudności, wymaga dużego wysiłku onerous troublesome burdensome bothersome toilsome uphill

uczciwie uʧ̑ʲˈʨ̑ivʲjɛ adv
w sposób uczciwy, dobry, czysty honestly

uczciwość uʧ̑ʲˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest uczciwy; cecha tego, co jest uczciwe honesty probity integrity rectitude
uczciwe zachowanie honesty

uczciwy uʧ̑ʲˈʨ̑ivɨ adj
(o człowieku) szanujący własność innych ludzi, nie oszukujący (również w użyciu rzeczownikowym) honest
zgodny z przyjętymi zasadami aboveboard honest

uczcić v
(książkowy) oddać komuś cześć, hołd, okazać uznanie, szacunek venerate

uczelnia uˈʧ̑ɛlʲɲa n
szkoła wyższa academy college university

uczelniany adj
związany z uczelnią, odnoszący się do uczelni academic

uczestnictwo ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʦ̑tfɔ n
fakt uczestniczenia w czymś; branie / wzięcie udziału w czymś participation

uczestniczyć ˌuʧ̑ɛˈstʲɲiʧ̑ɨʨ̑ v
brać udział participate take part

uczestnik uˈʧ̑ɛstʲɲik n
osoba biorąca w czymś udział participant

uczeń ˈuʧ̑ɛ̃ɲ n
kontynuator czyjejś teorii, nauki lub twórczości acolyte disciple
ten, kto się uczy, pobiera naukę pupil student schoolboy apprentice

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
gruntownie wykształcony w swojej dziedzinie educated
poparty lub nacechowany wiedzą learned scholarly

uczony uˈʧ̑ɔ̃nɨ n
osoba zajmująca się naukowo jakąś dziedziną wiedzy i będąca w niej autorytetem scholar

uczta ˈuʧ̑ta n
duże, wystawne przyjęcie feast

uczucie uˈʧ̑uʨ̑ɛ n
miłość, przyjaźń affection
stan psychiczny odzwierciedlający stosunek emocjonalny podmiotu do osób, rzeczy, zdarzeń zewnętrznych lub do samego podmiotu feeling

uczuciowo adv
w sposób dotyczący uczuć emotionally

uczuciowy ˌuʧ̑uˈʨ̑ɔvɨ adj
taki, który łatwo ulega uczuciom; jest czuły, wrażliwy affectionate affective sentimental

uczulenie n
(medycyna, medyczny) nadmierna wrażliwość organizmu na pewne czynniki, polegająca na nieprawidłowej reakcji immunologicznej po zetknięciu się z alergenem allergy

uczynek uˈʧ̑ɨ̃nɛk n
zachowanie się, postąpienie w jakiś sposób deed

uczyć ˈuʧ̑ɨʨ̑ v
przekazywać komuś wiedzę teach
zdobywać pewną wiedzę lub umiejętności learn

uczęszczać uˈʧ̑ɛ̃w̃ʃʧ̑aʨ̑ v
bywać gdzieś często (lub regularnie); brać udział w czymś attend

udar ˈudar n
(medycyna, medyczny) porażenie stroke

udar mózgu ˈudar muzɡu n
(medycyna, medyczny) zespół objawów związanych z zaburzeniem krążenia krwi w mózgu; stroke

udawać uˈdavaʨ̑ v
postępować nieszczerze, podawać się za kogoś innego pretend feign pose
odnosić dobry, właściwy, pomyślny, pozytywny skutek be a success

udawać Greka uˈdavaʥ̑ ˈɡrɛka v
udawać, że nie ma się pojęcia, wiedzy na jakiś temat; zachowywać się jak ktoś niezorientowany, nierozumiejący określonej kwestii, mimo że w rzeczywistości jest inaczej play dumb

uderzenie ˌudɛˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uderzyć blow stroke hit

uderzyć uˈdɛʒɨʨ̑ v
zadać komuś cios beat hit strike

udmurcki adj
odnoszący się do Udmurcji lub Udmurców Udmurt

udmurcki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język udmurcki Udmurt

udo ˈudɔ n
(anatomia, anatomiczny) część nogi pomiędzy kolanem a biodrem; thigh

udon n
(spożywczy) gruby japoński makaron z mąki pszennej; udon

udoskonalenie ˌudɔskɔ̃naˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: udoskonalić improvement

udowadniać v
wykazywać prawdziwość czegoś lub jej brak, przedstawiając dowody prove show kithe kythe make out a case

udręka n
to, co kogoś dręczy i powoduje cierpienie agony torment

udział ˈuʥ̑aw n
(ekonomia, ekonomiczny) wkład kapitału do przedsięwzięcia finansowego, dokonany przez jego uczestnika holding share stock
dokument potwierdzający udział (1.2) holding share stock
przypadająca część własności po podziale part share
uczestnictwo w jakimś wydarzeniu participation contribution take part
zysk z tytułu udziału (1.2) dividend

udziałowiec n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (ekonomia, ekonomiczny) osoba z udziałem w przedsięwzięciu finansowym shareholder stakeholder

udziec ˈuʥ̑ɛʦ̑ n
(kulinaria) udo dużego zwierzęcia przeznaczone do spożycia haunch

udzielać uˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
pożyczać, dostarczać, użyczać czegoś give
o nastroju, idei: roznosić się z osoby na osobę be infectous infect

ufać ˈufaʨ̑ v
mieć przekonanie, że ktoś nie oszuka i nie zrobi niczego złego trust

ufny ˈufnɨ adj
mający lub wyrażający zaufanie confident trustful trusting credent hopeful reliant

uformować ˌufɔrˈmɔvaʨ̑ v
nadać formę form mould mold
powołać do istnienia create form
ustawić grupę w danym porządku form
wyrobić w kimś lub czymś określone przymioty lub postawy form

ufortyfikowany ˌufɔrtɨfʲikɔˈvãnɨ participleAdjective
przystosowany do zadań obronnych fortified

ugali n
(kulinaria) gęsta papka z mąki kukurydzianej na wodzie lub uformowane z niej kluski; specjalność kuchni afrykańskiej ugali

ugarycki adj
związany z Ugaritem, dotyczący Ugaritu Ugaritic

ugarycki n
(językoznawstwo, językoznawczy) język ugarycki; Ugaritic

ugoda uˈɡɔda n
porozumienie, które kończy spór settlement agreement compromise conciliation covenant

ugrofiński ˌuɡrɔˈfʲĩj̃sʲci adj
dotyczący Ugrofinów Finno-Ugric

ugrupowanie ˌuɡrupɔˈvãɲɛ n
grupa ludzi o podobnych przekonaniach i/lub ze wspólnym celem camp formation group grouping

ugryjski adj
(językoznawstwo, językoznawczy) związany z językami ugryjskimi: chantyjskim, wogulskim i węgierskim Ugric

ugryźć ˈuɡrɨɕʨ̑ v
użądlić bite sting
zacisnąć na czymś zęby, wbić je w coś zaciskając bite

ugryźć się w język ˈuɡrɨɕʨ̑‿ɕɛ ˈvʲ‿jɛ̃w̃zɨk v
(przenośnie, przenośnia) powstrzymać się w ostatniej chwili od powiedzenia czegoś bite one's tongue

ujawniać v
podawać do wiadomości give

ujednolicenie n
nadanie jednolitej formy unification uniformity uniformization

ujednoznacznienie ˌujɛdnɔznaʧ̑ʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) uściślenie znaczenia słowa disambiguation

ujemny uˈjɛ̃mnɨ adj
(matematyka, matematyczny) (ekonomia, ekonomiczny) mniejszy od zera negative

ujgurski ujˈɡursʲci adj
dotyczący Ujgurów albo Ujgurii Uyghur

ujgurski ujˈɡursʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język turkijski używany przez około 10 milionów Ujgurów, głównie w Regionie Autonomicznym Sinciang w zachodnich Chinach Uyghur

ujmować v
chwytać ręką lub narzędziem grasp
pozyskiwać czyjąś przychylność endear
chwytać siebie nawzajem clasp

ujmujący adj
budzący sympatię charming winsome

ujęcie uˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
fragment filmu nakręcony bez wyłączania kamery shot
miejsce pobierania wody spod ziemi, gazu składowiskowego, ropy itp. intake
złapanie, zatrzymanie, schwytanie capture

ujście ˈujɕʨ̑ɛ n
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, w którym ciek wodny wpada do większego cieku lub akwenu mouth

ukamienowanie ˌukãmʲjɛ̃nɔˈvãɲɛ n
forma kary śmierci polegająca na obrzucaniu skazanego kamieniami do momentu zabicia; lapidation stoning

ukamienować ˌukãmʲjɛ̃ˈnɔvaʨ̑ v
zabić kogoś poprzez ukamienowanie – obrzucając go kamieniami stone lapidate

ukaz ˈukas n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) w dawnej i obecnej Rosji dekret, edykt lub akt prawny wyższego rzędu wydawany przez cara lub prezydenta, a w czasach istnienia ZSRR przez najwyższe organy państwowe ukase

ukazywać ˌukaˈzɨvaʨ̑ v
(książkowy) pokazywać, sprawiać, że coś jest widoczne appear

ukierunkowywać ˌucɛrũŋkɔˈvɨvaʨ̑ v
nadawać kierunek czemuś, precyzować, określać zakres direct steer

ukleja ukˈlɛja n
(ichtiologia, ichtiologiczny) niewielka ryba z rodziny karpiowatych; ablet bleak

ukochana n
dziewczyna lub kobieta, którą łączy z kimś silna więź uczuciowa, miłość, przywiązanie beloved sweetheart

ukochany ˌukɔˈxãnɨ adj
będący obiektem czyjejś miłości beloved

ukochany ˌukɔˈxãnɨ n
osoba, którą ktoś kocha darling sweetheart

ukojenie ˌukɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ukoić alleviation consolation relief solace

ukończyć uˈkɔ̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
przerobić w całości materiał/program kursu/szkoły i zdać wymagane egzaminy graduate
sprawić, że coś zostaje zrobione w całości complete end finish

ukośny uˈkɔɕnɨ adj
nachylony w stosunku do czegoś pod kątem ostrym diagonal

ukradkiem uˈkratʲcɛ̃m adv
tak, żeby nie zwrócić niczyjej uwagi furtively stealthily

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci adj
odnoszący się do Ukrainy lub Ukraińców, charakterystyczny dla Ukrainy lub Ukraińców Ukrainian

ukraiński ˌukraˈ<sup>j</sup>ĩj̃sʲci n
wschodniosłowiański język używany na Ukrainie; Ukrainian

ukryty uˈkrɨtɨ adj
taki, o którym nikt nie wie, którego ktoś nie chce ujawnić hidden

ukrywać uˈkrɨvaʨ̑ v
nie podawać wszystkich informacji, przemilczać coś o ważnego conceal
schować, umieścić w zasłoniętym, niewidocznym miejscu, umieścić w zamknięciu; skrywać przed wzrokiem ludzkim hide

ukrzyżowanie ˌukʃɨʒɔˈvãɲɛ n
zadanie śmierci poprzez przybicie do krzyża crucifixion

ukształtować ˌukʃtawˈtɔvaʨ̑ v
nadać kształt form mould mold

ukształtowywanie ˌukʃtawtɔvɨˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ukształtowywać shaping

ukwiał n
(zoologia, zoologiczny) Actiniaria, bezszkieletowe zwierzę z rzędu ukwiałów, prowadzące osiadłych lub półosiadłych tryb życia; sea anemone

układ ˈukwat n
porozumienie agreement treaty
zbiór elementów powiązanych ze sobą w jakiś sposób; system configuration set

układ krążenia n
(anatomia, anatomiczny) (medycyna, medyczny) układ organizmu, złożony z dwóch układów: krwionośnego i chłonnego; circulatory system

układ nerwowy n
(anatomia, anatomiczny) zbiór wyspecjalizowanych komórek, pozostających ze sobą w złożonych relacjach funkcjonalnych i strukturalnych, odpowiadający za sterowanie aktywnością organizmu; nervous system

układ okresowy ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ n
zestawienie wszystkich pierwiastków chemicznych w postaci rozbudowanej tabeli, uporządkowane według ich rosnącej liczby atomowej, grupujące pierwiastki według ich cyklicznie powtarzających się podobieństw właściwości; periodic table

układ okresowy pierwiastków ˈukwat ˌɔkrɛˈsɔvɨ pʲjɛrˈvʲjastkuf n
(chemia, chemiczny) tabelaryczny układ pierwiastków chemicznych uporządkowany według rosnącej liczby atomowej; periodic table periodic table of the chemical elements

układ planetarny ˈukwat ˌplãnɛˈtarnɨ n
(astronomia, astronomiczny) zbiór planet i innych ciał niebieskich krążących wokół wspólnego centrum masy; planetary system

układ przeciwpoślizgowy ˈukwat ˌpʃɛʨ̑ifpɔɕlʲizˈɡɔvɨ n
(motoryzacja) układ stosowany w pojazdach mechanicznych w celu uniknięcia blokowania kół w trakcie hamowania; ABS anti-lock braking system

układ przywspółczulny n
(anatomia, anatomiczny) podukład autonomicznego układu nerwowego; parasympathetic nervous system

układ scalony ˈukwat sʦ̑aˈlɔ̃nɨ n
(elektronika, elektroniczny) zamknięty w obudowie układ elektroniczny, gotowy do umieszczenia w innym układzie; integrated circuit

układ zbiorowy ˈukwad zbʲjɔˈrɔvɨ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) układ określający warunki pracy, zawierany między związkami zawodowymi i pracodawcami collective agreement

układanka ˌukwaˈdãnka n
zabawka z wielu fragmentów, z których składany jest obrazek jigsaw puzzle

układać ukˈwadaʨ̑ v
komponować, tworzyć utwór compose
tworzyć całość z określonych elementów arrange compose lay
negocjować negotiate
o ubraniu: przybierać na kimś określony kształt look on
o wydarzeniach, sytuacji: rozwijać się turn out

ukłuć v
zranić za pomocą spiczastego przedmiotu prick

ul ul n
(pszczelarstwo, pszczelarski) pomieszczenie przystosowane do trzymania w nim pszczół dla hodowli; beehive hive

ulegać uˈlɛɡaʨ̑ v
być poddawanym procesom undergo
nie być w stanie czemuś się oprzeć give in yield

ulegle adv
w sposób uległy acquiescently compliantly docilely submissively

uległość n
cecha tego, co uległe; cecha tych, którzy są ulegli compliance submission

uległy adj
będący wyrazem uległości compliant conformable
poddający się czyjejś woli, pozwalający sobą kierować acquiescent amenable conformable docile ductile duteous

ulepszać uˈlɛpʃaʨ̑ v
udoskonalać coś, poprawiać, czynić lepszym improve

ulepszenie ˌulɛˈpʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: ulepszyć improve

ulewa uˈlɛva n
deszcz dający w stosunkowo krótkim czasie duże ilości wody downpour

ulga ˈulɡa n
(ekonomia, ekonomiczny) zmniejszenie podatków, opłat allowance reduction
poczucie odprężenia po minięciu lub zmniejszeniu się bólu, napięcia, strachu relief solace

ulica uˈlʲiʦ̑a n
droga wytyczona i zbudowana na terenie zurbanizowanym, głównie w mieście; street

uliczka uˈlʲiʧ̑ka n
krótka lub wąska ulica alley lane

ulicznica ˌulʲiʧ̑ʲˈɲiʦ̑a n
(przestarzałe, przestarzały) prostytutka streetwalker whore

uliczny uˈlʲiʧ̑nɨ adj
dotyczący ulicy, związany z ulicą street
odbywający się na ulicy street

ulizać uˈlʲizaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) gładko uczesać lick sleek

ulotka uˈlɔtka n
niewielka publikacja zawierająca przekaz reklamowy, społeczny lub polityczny flyer leaflet handbill

ulotny uˈlɔtnɨ adj
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) szybko się kończący, przemijający, niemożliwy do zachowania, krótkotrwały fugitive passing transitory

ultimatum ˌultʲĩˈmatũm n
oświadczenie zawierające żądanie określonego zachowania, poparte groźbą zastosowania środków przymusu w razie niespełnienia żądań przed ściśle określonym terminem; ultimatum

ultimogenitura ulˈtʲĩmɔˌɡɛ̃ɲiˈtura n
dziedziczenie przez najmłodszego w rodzie ultimogeniture

ultrabook n
(informatyka, informatyczny) lekki, smukły komputer przenośny, rodzaj laptopa o małej wadze, ale wysokiej wydajności; ultrabook

ultradźwięk n
(fizyka, fizyczny) fala dźwiękowa o częstotliwości zbyt wysokiej by być słyszalna dla człowieka (umownie 20 kHz - 1 GHz) ; ultrasound

ultradźwiękowy ˌultraʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔvɨ adj
charakterystyczny, odnoszący się do lub związany z ultradźwiękami ultrasonic

ultrafioletowy ˌultrafʲjɔlɛˈtɔvɨ adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący ultrafioletu, świecący ultrafioletem ultraviolet

ultrasonografia n
(technologia, technika, techniczny) (medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) metoda obrazowania organów wewnętrznych przy pomocy ultradźwięków; diagnostic sonography medical ultrasound ultrasonography

ulubieniec n
ktoś, kto jest bardzo lubiany i wyróżniany przez kogoś favorite favourite blue-eyed boy
o zwierzęciu domowym pet

ulubiony ˌuluˈbʲjɔ̃nɨ adj
najbardziej lubiany favourite

ululany adj
(potocznie, potoczny) zupełnie pijany blind drunk crocked dead drunk fuddled paid plotzed

ulung ˈulũŋk n
półfermentowana herbata z Chin oraz północnej i północno-wschodniej części Tajwanu; oolong

ulęgałka n
(botanika, botaniczny) dzika grusza o małych, zielonych owocach nadających się do jedzenia dopiero po uleżeniu się snow pear
owoc ulęgałki (1.1) snow pear

umacniać v
(wojskowość, wojskowy) budować obiekty fortyfikacyjne pod działania bojowe fortify
czynić coś bardziej wytrzymałym na zniszczenie strengthen
czynić coś trwalszym strengthen consolidate
(wojskowość, wojskowy) wzmacniać siłę obronną poprzez budowę obiektów fortyfikacyjnych oraz przygotowując się do działań bojowych fortify oneself
stawać się odporniejszym na zniszczenie be strengthened strengthen

umami ũˈmãmʲi n
(fizjologia, fizjologiczny) jeden z pięciu podstawowych smaków, smak kwasu glutaminowego występującego w białku; umami

umarł król, niech żyje król ˈũmarw̥ ˈkrulʲ ˈɲɛγ ˈʒɨjɛ ˈkrul proverb
pierwotnie w średniowieczu słowa marszałka dworu francuskiego, wygłaszane po śmierci króla Francji i od razu ogłaszające nowego monarchę, zapewniające brak kłótni i walk o sukcesję the King is dead, long live the King

umarła n
kobieta, która nie żyje, nieboszczka deceased

umaszczenie ˌũmaʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
kolor sierści zwierzęcia; animal coloration

umbra ˈũmbra n
(astronomia, astronomiczny) wewnętrzny cień Ziemi obserwowany na powierzchni Księżyca; umbra
(geologia, geologiczny) ilasta skała koloru czerwono-brązowego umber
(sztuka) brązowawy pigment używany w malarstwie, glinka farbiarska; umber
(ichtiologia, ichtiologiczny) Umbra krameri, gatunek szczupakokształtnej ryby z rodziny muławkowatych; European mudminnow
(ichtiologia, ichtiologiczny) osobnik z gatunku (1.3) European mudminnow

umbryjski adj
charakterystyczny dla Umbrii, odnoszący się do Umbrii, związany z Umbrią Umbrian

umbryjski n
nazwa języka; Umbrian

umbundu n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z rodziny bantu, używany w Angoli; Mbundu Umbundu

umiak ˈũmʲjak n
duża eskimoska łódź wiosłowo-żaglowa oomiac oomiak umiac umiak umialak umiaq

umiarkowanie ˌũmʲjarkɔˈvãɲɛ adv
w sposób umiarkowany mildly moderately

umiarkowany ˌũmʲjarkɔˈvãnɨ adj
taki, który nie jest ani zbyt duży, ani zbyt mały moderate

umiejętnie adv
w sposób umiejętny capably competently handily skillfully

umiejętność ˌũmʲjɛ̇ˈjɛ̃ntnɔɕʨ̑ n
biegłość w danym temacie, praktyczna zdolność do robienia czegoś ability

umieranie ˌũmʲjɛˈrãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: umierać dying

umierać ũˈmʲjɛraʨ̑ v
kończyć swoje życie, przestawać żyć die

umieszczać ũˈmʲjɛʃʧ̑aʨ̑ v
stawiać, kłaść kogoś lub coś w określonym miejscu; umiejscawiać place

umieć ˈũmʲjɛ̇ʨ̑ modal
potrafić coś zrobić; wiedzieć, jak coś zrobić can be able

umilać v
powodować, że coś staje się miłe amuse beguile brighten

umięśniony adj
mający silnie rozwinięte mięśnie muscular

umlaut ˈũmlawt n
(językoznawstwo, językoznawczy) przegłos umlaut
znak przegłosu – dwie kropki nad literą umlaut

umniejszać v
czynić coś mniej ważnym; obniżać wartość, wielkość, znaczenie diminish abate detract lessen belittle deflate

umowa ũˈmɔva n
wzajemne zobowiązanie dwóch lub więcej osób do zrobienia czegoś lub zachowywania się w określony sposób; arkusz lub inny zapis takiego zobowiązania; deal

umowa o pracę ũˈmɔva ɔ‿ˈpraʦ̑ɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) umowa zawarta między pracodawcą a pracownikiem, w której pracownik zobowiązuje się do wykonywania dla pracodawcy określonej pracy za określonym wynagrodzeniem; work contract

umowny ũˈmɔvnɨ adj
dotyczący umowy contractual of contract
wymyślony, nierzeczywisty conventional

umożliwiać ˌũmɔʒˈlʲivʲjäʨ̑ v
dawać, tworzyć jakąś możliwość zrobienia czegoś make possible allow

umrzeć ˈũmʒɛʨ̑ v
skończyć życie pass away

umundurowanie ˌũmũndurɔˈvãɲɛ n
mundury noszone przez członków danej organizacji uniform
prawnie wyznaczony strój członków danej organizacji; uniform

umysł ˈũmɨsw̥ n
siedlisko poznawczej i myślowej aktywności człowieka; mind

umysłowość n
stan możliwości umysłowych mentality

umysłowy ˌũmɨˈswɔvɨ adj
charakterystyczny dla umysłu, związany z umysłem i jego pracą mental

umywalka ˌũmɨˈvalka n
urządzenie sanitarne z bieżącą wodą i naczyniem, przeznaczone do higieny osobistej; washbasin

umywalnia ˌũmɨˈvalʲɲa n
miejsce, w którym można umyć się washroom

umywać ręce ũˈmɨvaʨ̑ ˈrɛ̃nʦ̑ɛ v
nie brać odpowiedzialności za coś wash one's hands of something

umyślnie ũˈmɨɕl̥ʲɲɛ adv
w sposób umyślny; specjalnie, zgodnie z zamiarem deliberately on purpose intentionally advisedly knowingly purposely

umyślny adj
będący przejawem czyjegoś zamierzenia deliberate intentional studious

umówić ũˈmuvʲiʨ̑ v
ustalić, uzgodnić, postanowić, określić wraz z kimś agree
uzgodnić, zaplanować spotkanie z kimś make an appointment

uncja n
(metrologia, metrologiczny) (fizyka, fizyczny) jednostka masy pochodzenia rzymskiego równa około 27 gramom; ounce oz

unia ˈũɲja n
dobrowolny związek dwóch lub więcej państw (także: osób, partii, stowarzyszeń itp.) przynoszący im korzyści; union

uniemożliwiać ˌũɲɛ̃mɔʒˈlʲivʲjäʨ̑ v
sprawiać, że coś jest niemożliwe lub bardzo trudne do zrobienia; znacznie coś utrudniać make impossible preclude prevent

uniesienie n
stan wzmożonej aktywności emocjonalnej lub uczuciowej elation passion

unieważnienie ˌũɲɛvaʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
zniesienie ważności czegoś; uznanie, że coś jest nieważne, niebyłe annulment cancellation abolition abrogation

uniewinniać ˌũɲɛˈvʲĩɲːäʨ̑ v
oczyszczać z zarzutów acquit

uniform ũˈɲifɔrm n
ujednolicony ubiór wyróżniający członków jakiejś organizacji lub grupy zawodowej; uniform

unikalny adj
unikatowy, wyjątkowy, rzadko spotykany unique

unikanie ˌũɲiˈkãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: unikać avoidance

unikanie podatków ˌũɲiˈkãɲɛ pɔˈdatkuf n
podejmowanie działań zgodnych z prawem w celu zmniejszenia zobowiązania podatkowego tax avoidance

unikat ũˈɲikat n
rzecz szczególna, niepowtarzalna, jedyna w swoim rodzaju unique

unikatowy ˌũɲikaˈtɔvɨ adj
niepowtarzalny, wyjątkowy, szczególny unique

unikać ũˈɲikaʨ̑ v
starać się nie mieć kontaktu z kimś lub czymś avoid

uniwersalny ˌũɲivɛrˈsalnɨ adj
obejmujący całość universal

uniwersytecki ˌũɲivɛrsɨˈtɛʦ̑ʲci adj
dotyczący uniwersytetu, związany z uniwersytetem academic collegiate university

uniwersytet ˌũɲiˈvɛrsɨtɛt n
wyższa uczelnia obejmująca zwykle kilka wydziałów nauk, mająca prawo nadawania stopni naukowych university college

unosić ũˈnɔɕiʨ̑ v
(dawniej, dawny) o uczuciach, doznaniach: kogoś owładnąć, ugłaskać, udobruchać, ułaskawić, ukrócić, ułagodzić, okiełznać, uśmierzyć, powściągnąć , zmiękczyć inspire move seize
dźwigać kogoś lub coś w górę, podnosić, wznosić, dźwigać, podciągać elevate lift raise
utrzymywać na sobie, przenosić pewien ciężar, wytrzymywać jego nacisk carry
zabierać kogoś, coś ze sobą; uchodzić z kimś, z czymś; zagarniać coś z sobą, porywać, ponieść, przenosić, zanosić na inne miejsce kidnap
być owładniętym przez uczucie, wzburzyć się get angry take offence
dawać się przenosić, utrzymywać się na lub nad czymś float float over
wzlatywać w powietrze rise

ununbium ũˈnũnbʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) kopernik ununbium

ununhexium ˌũnũnˈxɛksʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) liwermor ununhexium

ununoctium ˌũnũnˈɔktʲjũm n
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 118 (symbol Uuo), nazwanego ostatecznie oganesson (symbol Og); ununoctium

ununpentium ˌũnũnˈpɛ̃ntʲjũm n
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 115 (symbol Uup), nazwanego ostatecznie moscovium (symbol Mc); ununpentium

ununquadium ˌũnũŋˈkwadʲjũm n
(chemia, chemiczny) (zobacz) flerow ununquadium

ununseptium ˌũnũnˈsɛptʲjũm n
(chemia, chemiczny) wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tennessine (symbol Ts); ununseptium

ununtrium ũˈnũntrʲjũm n
(przestarzałe, przestarzały) (chemia, chemiczny) wstępna nazwa radioaktywnego pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 113, oznaczanego obecnie Nh; ununtrium

unununium ˌũnũnˈũɲũm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Uuu i liczbie atomowej 111; unununium

uosobienie ˌu<sup>w</sup>ɔsɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
personifikacja, przypisanie cech ludzkich przedmiotowi, zwierzęciu itp. personification

upadać uˈpadaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) przestać postępować według zasad moralnych; być niemoralnym, postąpić w taki sposób decline
momentalnie, mimowolnie zmieniać pozycję ze stojącej na leżącą fall fall down
opaść, zlecieć; szybko przemieścić się w locie z góry na dół fall fall down
tracić na znaczeniu, kończyć się niepowodzeniem collapse

upadek uˈpadɛk n
pogorszenie się stanu, pozycji, znaczenia decay
przewrócenie się misstep trip
spadnięcie fall falling

upalnie adv
bardzo gorąco hot scorchingly sweltering

upalny uˈpalnɨ adj
o porach dnia, roku itp.: odznaczający się wysoką temperatura powietrza scorching

upamiętniać v
zachowywać dla pamięci commemorate mark memorialise memorialize

upamiętnić v
uczynić pamiętanym commemorate memorialize

uparcie uˈparʲʨ̑ɛ adv
w sposób uparty obstinately stubbornly

uparty uˈpartɨ adj
(o osobach) charakteryzujący się uporem; upierający się przy czymś stubborn obstinate

upał ˈupaw n
(meteorologia, meteorologiczny) okres wysokich temperatur; heat

upiec dwie pieczenie na jednym ogniu v
załatwić dwie sprawy jednocześnie kill two birds with one stone

upiec dwie pieczenie przy jednym ogniu idiom
załatwić dwie sprawy przy jednej okazji, odnieść podwójną korzyść kill two birds with one stone

upierać się v
nie dawać przekonać się do zmiany decyzji lub zdania insist

upijać uˈpʲijäʨ̑ v
brać łyka z wierzchu drink
doprowadzać kogoś do stanu upojenia alkoholowego inebriate intoxicate
pić alkohol, wchodzić w stan upojenia alkoholowego, stawać się pijanym get canned tipple to get drunk tope

upiór ˈupʲjur n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) wampir, zmarły atakujący w nocy żywych phantom spectre spook vampire

upiększać uˈpʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
czynić coś piękniejszym, dodawać ozdobniki, dekoracje embellish beautify

upodobnienie ˌupɔdɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) dostosowanie brzmienia głoski do brzmienia głosek ją otaczających; assimilation

upojny adj
(książkowy) taki, który wywołuje upojenie intoxicating stunning

upokarzać ˌupɔˈkaʒaʨ̑ v
poniżać kogoś, obrażać czyjąś godność humiliate mortify

upokorzenie n
wywołane przez kogoś odczucie urażonej ambicji, poniżenia oraz wstydu humiliation abasement indignity debasement

upolitycznienie n
uczynienie czegoś politycznym, nadanie czemuś politycznego charakteru politicisation politicization

upominać v
skłaniać kogoś do właściwego zachowywania się admonish rebuke
(potocznie, potoczny) brać kogoś w obronę czy wstawiennictwo speak up
zwracać się do kogoś o coś, przypominając; ponownie prosić lub zarządać claim want

upominek n
zwykle nieduża rzecz ofiarowana komuś souvenir gift lagniappe lagnappe present

uporczywie ˌupɔrˈʧ̑ɨvʲjɛ adv
w sposób uporczywy; uparcie, zawzięcie stubbornly

uporczywość ˌupɔrˈʧ̑ɨvɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest długotrwałe, powtarzalne i trudne do przezwyciężenia insistence persistence pertinacity

uporządkowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uporządkować alignment systematisation systematization

upoważniać v
dawać komuś pełnomocnictwo do przeprowadzania czynności formalnych authorise authorize

upośledzać v
doprowadzać do upośledzenia, naruszać sprawność funkcjonowania czegoś handicap
stawiać w gorszej sytuacji, utrudniać lub uniemożliwiać działanie czegoś handicap

upośledzenie ˌupɔɕlɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
stan ograniczenia w funkcjonowaniu jakiegoś narządu, organu ciała lub jego czynności handicap

upośledzony adj
wykazujący niedorozwój umysłowy jakiegoś stopnia disabled handicapped impaired

upraszczać v
sprawiać, że coś staje się prostsze, tłumaczyć coś prosto, w przystępny sposób simplify

uprawa uˈprava n
zespół zabiegów potrzebnych do zasiewu lub sadzenia cropping cultivation tillage

uprawiać uˈpravʲjäʨ̑ v
zajmować się regularnie jakąś czynnością practise
zajmować się uprawą rośliny lub ziemi cultivate

uprawnienie ˌupravʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
prawo do wykonywania czegoś przez daną osobę authorization entitlement

uprawniony adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający podstawy prawne justified
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) mający prawo do czegoś entitled

uproszczenie ˌuprɔʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uprościć simplification

uprowadzić v
zmusić kogoś do pójścia ze sobą lub porwać środek lokomocji abduct hijack kidnap ravish

uprościć uˈprɔɕʨ̑iʨ̑ v
uczynić coś prostszym, mniej skomplikowanym simplify

uprzedmiotawiać ˌupʃɛdmʲjɔˈtavʲjäʨ̑ v
sprowadzać człowieka lub zwierzę do roli przedmiotu, traktować jak przedmiot objectify

uprzedmiotowienie ˌupʃɛdmʲjɔtɔˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uprzedmiotowić objectification

uprzednio adv
przed danym momentem, wydarzeniem; wcześniej ahead of time anteriorly beforehand in advance theretofore

uprzedzać v
powiadamiać o niebezpieczeństwie warn
robić wcześniej anticipate
zawiadamiać zawczasu inform
stawać się niechętnym, źle nastawionym become prejudiced

uprzedzenie ˌupʃɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
nieuzasadniona niechęć do kogoś lub czegoś, negatywne odczucia w stosunku do kogoś, czegoś prejudice

uprzejmie uˈpʃɛjmʲjɛ adv
w sposób uprzejmy affably kindly

uprzejmość uˈpʃɛjmɔɕʨ̑ n
uprzejmy zwrot grzecznościowy, uprzejmy uczynek, gest, przysługa pleasantry
uprzejmy, grzeczny i życzliwy stosunek do ludzi amenity amiability amiableness civility courtesy gentility

uprzejmy uˈpʃɛjmɨ adj
zachowujący się zgodnie z zasadami dobrego wychowania amiable courteous polite suave

uprzywilejowany adj
mający szczególne przywileje, uprawnienia privileged

uprzywilejować v
obdarzyć przywilejami, nadać szczególne uprawnienia privilege

uprzątać uˈpʃɔ̃ntaʨ̑ v
doprowadzać coś do porządku oczyszczając z czegoś clear away

uprząż n
(technologia, technika, techniczny) zespół lin, pasów, itp., umożliwiający sprężyste połączenie kogoś, czegoś harness sling
(zootechnika, zootechniczny) pasy zakładane na konia, dzięki którym możliwe jest użycie zwierzęcia do pracy w zaprzęgu harness tackling trappings

ups interjection
(potocznie, potoczny) wyrażający zakłopotanie oups

upór n
niezmienne zachowanie, ciągłe trwanie przy tych samych zasadach czy poglądach stubbornness obstinacy obduracy pertinacity

upływać v
trwając, zmierzać do swojego końca expire go by

uran ˈurãn n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu U i liczbie atomowej 92; uranium

uran zubożony n
(chemia, chemiczny) uran, składający się głównie z izotopu uranu o liczbie masowej 238 i zawierający małomniej izotopu U-235 niż w naturalnym uranie; depleted uranium

urartyjski adj
związany z Urartu, dotyczący Urartu Urartian

uraz ˈuras n
uszkodzenie ciała injury trauma

uraza n
niechęć, żal do kogoś injury

urbanista ˌurbãˈɲista n
projektant przestrzeni miejskiej i rozplanowania zabudowy urban planner

urbanistyczny adj
dotyczący urbanistyki urban urbanistic

urbanizacja ˌurbãɲiˈzaʦ̑ʲja n
wzrost liczby ośrodków miejskich na jakimś obszarze, ich powiększenie i rozwój wiążący się z koncentracją, napływem ludności, wzrostem ich roli i znaczenia dla danego regionu; urbanisation

urdu ˈurdu n
(językoznawstwo, językoznawczy) język indoeuropejski używany przez ponad 50 milionów ludzi na subkontynencie indyjskim, język urzędowy w Pakistanie; Urdu

ureusz uˈrɛ<sup>w</sup>uʃ n
(historia, historyczny, historycznie) w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku; uraeus

urlop ˈurlɔp n
dni wolne od pracy przysługujące pracownikowi; leave vacation leave of absence

urlopowicz ˌurlɔˈpɔvʲiʧ̑ n
(potocznie, potoczny) osoba spędzająca urlop holiday-maker holidayer holidaymaker vacationer vacationist holiday maker

urna ˈurna n
pojemnik (zazwyczaj w kształcie wazy) do przechowywania prochów zmarłych po ich kremacji; urn funeral urn funerary urn
pojemnik, do którego wyborcy wrzucają swoje głosy ballot box

uroczy uˈrɔʧ̑ɨ adj
pełen uroku, atrakcyjny, pociągający, czarujący charming

uroczystość ˌurɔˈʧ̑ɨstɔɕʨ̑ n
uroczyste obchodzenie jakiegoś święta, wydarzenia itp. ceremony festivity celebration feast

uroczysty ˌurɔˈʧ̑ɨstɨ adj
obchodzony w sposób podniosły, odznaczający się okazałością ceremonial festive gala

uroczyście adv
w sposób odbiegający od zwyczajności czy codzienności solemnly ceremonially ceremoniously festively grandly portentously

uroda uˈrɔda n
wygląd człowieka appearance
zespół cech wyglądu człowieka, które pociągają, budzą zachwyt beauty

urodlin uˈrɔdlʲĩn n
(botanika, botaniczny) Asimina, rodzaj małych drzew lub krzewów z rodziny flaszowcowatych, asymina; pawpaw

urodzaj n
(potocznie, potoczny) obfitość, duża ilość czegoś abundance

urodzajność n
(rzeczownik odprzymiotnikowy) od: urodzajny fruitfulness

urodzajny adj
(rolnictwo, rolniczy) dający obfity plon fertile fecund productive
taki, w którym zebrano wysokie plony good productive

urodzenie ˌurɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: urodzić birth

urodziny ˌurɔˈʥ̑ĩnɨ n
fakt narodzenia się birth
rocznica dnia narodzin birthday anniversary

urodzony ˌurɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
(książkowy) taki, który posiada skłonności i zamiłowanie do czegoś natural born

urojenie n
(psychologia, psychologiczny) (medycyna, medyczny) objaw wytwórczy psychozy, zaburzenie treści myślenia polegające na nierzeczywistym osądzie, błędnym przekonaniu, niepodlegającym logicznej argumentacji delusion
myśl lub pomysł nie do zrealizowania figment figment of the imagination

urojony adj
będący wytworem wyobraźni a nie rzeczywistości imaginary

urok ˈurɔk n
(dawniej, dawny) według wierzeń ludowych: negatywna siła magiczna mogąca komuś lub czemuś szkodzić hex spell
(książkowy) to, co wywiera przyjemne wrażenie attraction charm

urolog uˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się rozpoznawaniem i leczeniem chorób układu moczowo-płciowego urologist

urologia ˌurɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dział medycyny, który zajmuje się fizjologią i schorzeniami układu moczowo-płciowego; urology

urologiczny ˌurɔlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
(medycyna, medyczny) związany z urologią urological urologic

urszulanka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnica z jednego z trzech katolickich zgromadzeń urszulańskich; Ursuline

uruchamiać ˌuruˈxãmʲjäʨ̑ v
(bankowość, bankowy) zaczynać wykorzystywać jakieś środki finansowe use
włączać jakąś maszynę start turn on

urwis n
chłopiec lubiący płatać figle rascal gamin imp jackanapes larrikin little devil

urwisko urˈvʲiskɔ n
stroma ściana skalna scarp bluff cliff crag precipice steep

urynoterapia ˌurɨ̃nɔtɛˈrapʲja n
(medycyna, medyczny) terapia moczem; urinotherapy

urzeczywistniać ˌuʒɛʧ̑ɨˈvʲistʲɲäʨ̑ v
realizować coś realize

urzekać uˈʒɛkaʨ̑ v
wzbudzać podziw enchant

urząd ˈuʒɔ̃nt n
(potocznie, potoczny) przedmiot sprawowania władzy publicznej, stanowisko w instytucji publicznej office department

urządzenie ˌuʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
mechanizm służący do wykonywania określonych zadań / czynności device

urządzenie peryferyjne n
(informatyka, informatyczny) każde niesamodzielne urządzenie komputerowe sterowane przez jednostkę centralną i realizujące jakieś specjalne zadanie np. drukowanie, wyświetlanie obrazu, wprowadzanie danych, zapis informacji na nośnikach; peripheral

urzędas uˈʒɛ̃ndas n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) urzędnik desk jocker desk jockey paper pusher pencil-neck

urzędnik uˈʒɛ̃ndʲɲik n
osoba pracujący w urzędzie civil servant clerk office worker officer official registrar

urzędnik stanu cywilnego n
(administracja) urzędnik, który prowadzi rejestr o stanie cywilnym, narodzinach, małżeństwie i śmierci obywateli registrar

urzędowy ˌuʒɛ̃nˈdɔvɨ adj
oficjalnie przyjęty official

usankcjonować ˌusãŋkʦ̑ʲjɔ̃ˈnɔvaʨ̑ v
autorytatywnie zatwierdzić, nadać moc prawną lub urzędową sanction

usilny adj
taki, w który ktoś wkłada wiele wysiłku hard insistent

usiłowanie ˌuɕiwɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: usiłować attempt effort

usiłować ˌuɕiˈwɔvaʨ̑ v
bardzo usilnie starać się; działać w celu osiągnięcia czegoś attempt endeavor endeavour struggle

uskok ˈuskɔk n
(geologia, geologiczny) pęknięcie mas skalnych, wzdłuż którego nastąpiło ich przesunięcie względem siebie; fault
skok do tyłu lub w bok wykonany w celu uniknięcia jakiegoś niebezpieczeństwa dodge

uspokajać ˌuspɔˈkajäʨ̑ v
dawać uspokojenie calm down
odzyskiwać spokój, stawać się spokojnym calm down settle

usposobienie n
nastrój, chwilowy stan psychiczny mood
temperament, zespół stałych skłonności i cech psychicznych temperament disposition

usprawiedliwiać ˌuspravʲjɛˈdlʲivʲjäʨ̑ v
oczyszczać z zarzutów, podawać usprawiedliwienie exculpate
wyjaśniać motywy działania justify

usta ˈusta n
(anatomia, anatomiczny) część ciała służąca głównie do spożywania pokarmów oraz artykulacji głosek; mouth

ustalać uˈstalaʨ̑ v
czynić niezmiennym establish
pozbawiać chwiejności, usztywniać set
stwierdzać coś po zbadaniu determine establish
wybierać, wyznaczać, uzgadniać coś, jakąś wartość dla czegoś fix decide establish set settle

ustawa uˈstava n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) akt normatywny o charakterze powszechnie obowiązującym, najczęściej obecnie uchwalany przez parlament (w niektórych państwach zatwierdzany później przez organ władzy wykonawczej); act bill constitution enactment legislation statute

ustawiać uˈstavʲjäʨ̑ v
(potocznie, potoczny) kierować czyimś postępowaniem order about
o namiocie: rozbić pitch
powodować określone działanie mechanizmu, urządzenia adjust set set up
stawiać w jakimś porządku align arrange
umieszczać kogoś, coś w określonej pozycji place put

ustawicznie ˌustaˈvʲiʧ̑ʲɲɛ adv
ciągle, nieprzerwanie, uporczywie persistently

ustawodawca n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) organ, który stanowi ustawy lawmaker

ustawodawczy adj
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) opracowujący i wydający ustawy; związany z wydawaniem ustaw legislative

ustawodawstwo n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całokształt ustaw, przepisów oraz uregulowań prawnych dotyczących danej dziedziny życia, w określonym państwie lawmaking legislation

ustawowy ˌustaˈvɔvɨ adj
uregulowany ustawą legal

usterka n
nieduża wada w urządzeniu fault
niewielki błąd w tekście error mistake

ustniczek francuzik uˈstʲɲiʧ̑ɛk frãnˈʦ̑uʑik n
(zoologia, zoologiczny) Pomacanthus arcuatus, gatunek morskiej ryby okoniokształtnej z rodziny pomakantowatych; gray angelfish

ustnie adv
komunikując się słowami wymawianymi orally verbally

ustnik ˈustʲɲik n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część instrumentu dętego w postaci rurki trzymanej w ustach lub przykładanej do nich w celu wdmuchania powietrza; mouthpiece
część aparatu służącego nurkowi do oddychania mouthpiece
część papierosa lub fajki trzymana w ustach podczas palenia mouthpiece

ustny ˈustnɨ adj
dotyczący ust, związany z ustami oral
wyrażony, przekazany za pomocą ust oral verbal

ustrojstwo uˈstrɔjstfɔ n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) o nieznanym, bliżej nieokreślonym mechanizmie, urządzeniu contraption gizmo

ustrój ˈustruj n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) forma sprawowanej władzy publicznej w państwie, zbiór zasad określających funkcjonowanie państwa i społeczeństwa regime system
ogół norm prawnych regulujących procesy gospodarcze w państwie system
żywy organizm organism

ustępliwy ˌustɛ̃mˈplʲivɨ adj
o człowieku, instytucji itp.: taki, który jest skłonny do ustępstw pliable

ustępować v
dawać wolne miejsce lub drogę concede give give place give way
pod naciskiem zmieniać postępowanie lub stanowisko acquiesce budge cave in defer relent retreat
przestawać (lub coraz mniej) się objawiać lub występować abate ebb recede retreat subside

ustępstwo uˈstɛ̃mpstfɔ n
rezygnacja z własnych żądań na rzecz drugiej strony concession climb-down

usunięcie ˌusũˈɲɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: usunąć removal

usuwać uˈsuvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) kasować dane z dysku itp. delete

uszkodzenie ˌuʃkɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) naruszenie tkanki organizmu lub jej nieprawidłowa zmiana pod wpływem choroby bądź czynników zewnętrznych np. promieniowania injury
(technologia, technika, techniczny) awaria, usterka damage

uszkodzony adj
taki, który uległ uszkodzeniu damaged

uszny ˈuʃnɨ adj
związany z uchem otic

usługa uˈswuɡa n
okazana pomoc service

usługowy adj
przeznaczony do zaspokajania ludzkich potrzeb service servicing tertiary

ut ut n
(dawniej, dawny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk „do” (C) ut

utalentowany adj
(książkowy) obdarzony talentem talented gifted

utopia uˈtɔpʲja n
nie biorący pod uwagę możliwości realizacji ideał szczęśliwego społeczeństwa, ideał doskonałego ustroju politycznego utopia

utopijny adj
właściwy utopii, niemożliwy do urzeczywistnienia utopian utopic

utopista ˌutɔˈpʲista n
człowiek mający nierealne pomysły; marzyciel, fantasta utopian

utrakwista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w katolicyzmie: zwolennik utrakwizmu, czyli komunii pod dwiema postaciami utraquist

utrata uˈtrata n
(książkowy) fakt, że ktoś został pozbawiony kogoś lub czegoś loss

utrudniać uˈtrudʲɲäʨ̑ v
sprawiać trudność, czynić coś trudniejszym impede

utrudnienie ˌutrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
to, co utrudnia wykonanie czegoś hindrance impediment stymie

utrwalać v
(fotografia) nadawać trwałość zdjęciom poprzez zastosowanie właściwych odczynników fix
(technologia, technika, techniczny) zapisywać na nośniku celem późniejszego odczytania lub odtworzenia record
czynić trwalszym strengthen consolidate set
przedstawiać w formach literatury lub sztuki wycinek rzeczywistości preserve
starać się dobrze zachować w pamięci, ucząc się, powtarzając materiał revise review
stawać się trwalszym be commemorated

utrzymanie ˌuṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
wyżywienie; czasem także: możliwość pobytu, noclegu board
środki, pieniądze niezbędne do życia keep livelihood upkeep

utrzymanka ˌuṭʃɨ̃ˈmãnka n
(lekceważąco, lekceważący) (pejoratywnie, pejoratywny) kobieta utrzymywana przez kochanka bimbo kept woman
(środowiskowy) (regionalizm, regionalny) (żartobliwie) uchwyt umożliwiający trzymanie naczynia wypełnionego gorącym płynem glass cup holder hand-held tea glass holder tea cup holder

utrzymywać ˌuṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
mieć kogoś lub coś na utrzymaniu maintain
popierać pogląd, powtarzać jakąś opinię maintain

utworzenie ˌutfɔˈʒɛ̃ɲɛ n
zorganizowanie czegoś (stowarzyszenia, instytucji (et cetera)) creation foundation

utwór ˈutfur n
(geologia, geologiczny), zwykle w lm, jakiekolwiek stałe tworzywo skorupy ziemskiej, będące produktem procesów geologicznych, posiadające tę samą budowę wewnętrzną lub inną wspólną cechę deposit
dzieło literackie lub muzyczne work piece

utykać v
stawać, nie mogąc poruszać się dalej get stuck run aground
chodzić niepłynnie z przyczyn chorobowych limp

utylitarny ˌutɨlʲiˈtarnɨ adj
taki, który dąży do niesienia praktycznej korzyści, pożytku; jest użyteczny utilitarian

utylitarystyczny ˌutɨlʲitarɨˈstɨʧ̑nɨ adj
(filozofia, filozoficzny) związany z utylitaryzmem, dotyczący utylitaryzmu, właściwy utylitaryzmowi utilitarianist

utylizacja ˌutɨlʲiˈzaʦ̑ʲja n
wykorzystywanie odpadów lub niepotrzebnych materiałów do dalszej produkcji, jako surowce wtórne; utilisation

uwaga uˈvaɡa interjection
uwaga! → okrzyk, mający na celu ostrzec przed niebezpieczeństwem caution look out
uwaga! → okrzyk, mający na celu zwrócić czyjąś uwagę (1.1) attention

uwaga uˈvaɡa n
pouczenie, upomnienie; krytyka czyjegoś zachowania rebuke reproof
skupienie nad przedmiotem, zjawiskiem lub myślą attention notice
spostrzeżenie, komentarz lub wypowiedź dotycząca czegoś observation remark comment

uważać uˈvaʒaʨ̑ v
skupiać się concentrate
sądzić coś o kimś lub czymś consider deem find
uznawać; poczytywać consider deem find
zwracać szczególną uwagę na coś; być ostrożnym take care

uważnie uˈvaʒʲɲɛ adv
z uwagą, bacznie, ostrożnie attentively carefully heedfully intently mindfully

uważny uˈvaʒnɨ adj
charakteryzujący się uwagą, rozwagą, ostrożnością; taki, który czuwa, uważa attentive observant careful heedful watchful

uwertura ˌuvɛrˈtura n
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) utwór orkiestrowy poprzedzający rozpoczęcie opery, oratorium lub baletu overture

uwielbiać uˈvʲjɛlbʲjäʨ̑ v
bardzo coś/kogoś lubić like very much
otaczać kogoś miłością adore love

uwierać v
gnieść, uciskać pinch

uwiąz n
linka lub łańcuch, którym przywiązane jest zwierzę tether

uwięzić v
pozbawić wolności, zamknąć w więzieniu jail trap

uwodziciel ˌuvɔˈʥ̑iʨ̑ɛl n
mężczyzna uwodzący kogoś seducer

uwodzić uˈvɔʥ̑iʨ̑ v
porywać, ujmować kogoś czymś; czarować, oczarować kogoś; (potocznie, potoczny) podrywać kogoś seduce

uwolnienie ˌuvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
wypuszczenie na wolność; wyzwolenie liberation

uwolnić uˈvɔlʲɲiʨ̑ v
oswobodzić kogoś z jakichś ograniczeń lub od czegoś nieprzyjemnego exempt
usunąć więzy ograniczające ruchy unbind unchain
wypuścić na wolność, oswobodzić free liberate set free
z zarzutów: oczyścić exonerate
wyrwać się z zamknięcia free oneself
wyzwolić się z jakichś ograniczeń lub od czegoś nieprzyjemnego get rid

uwspólnotowić ˌufspulnɔˈtɔvʲiʨ̑ v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przenieść w wyłączne kompetencje Unii Europejskiej (o sferach zarządzania państwowego) communitise

uzależnienie ˌuzalɛʒʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(psychologia, psychologiczny) chroniczna potrzeba dostarczania określonych, na ogół szkodliwych bodźców do organizmu człowieka, zwykle sprzeczna z jego wolą i intelektem addiction

uzależnienie seksualne n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) uzależnienie od seksu; sex addiction sexual addiction

uzależniony n
osoba, która popadła w nałóg addict

uzasadniać ˌuzaˈsadʲɲäʨ̑ v
podawać dowody na prawdziwość czegoś justify excuse found motivate validate account for

uzasadnienie ˌuzasadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
zbiór argumentów, powodów, motywów i dowodów wyjaśniających jakieś działanie explanation justification rationale

uzasadniony adj
oparty na słusznych podstawach justified well-founded founded informed principled reasoned

uzbrojenie ˌuzbrɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) wyposażenie statku żaglowego, składające się z omasztowania, ożaglowania i olinowania rigging
osprzęt, armatura fittings
sprzęt bojowy, w który wyposażone jest wojsko armament arms weaponry

uzbrojony adj
mający wyposażenie służące bytowaniu, przetrwaniu lub rozwojowi developed
posiadający broń przy sobie armed gun-toting militarized strapped tooled up

uzdolniony adj
obdarzony ponadprzeciętnymi umiejętnościami gifted talented

uzdrawianie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uzdrawiać healing

uzdrowiciel n
osoba, która posiada moc uzdrawiania i stosuje w tym celu metody niepraktykowane przez medycynę oficjalną; (także, też) ten, kto kogoś uzdrowił healer

uzdrowisko n
miejscowość mająca naturalne właściwości lecznicze spa town

uzgadniać uzˈɡadʲɲäʨ̑ v
doprowadzać do zgodności adjust coordinate
doprowadzać do zgody agree agree on negotiate

uznanie uˈznãɲɛ n
ocena, wyczucie discretion
przyjęcie za prawdę recognition
szacunek, poważanie, podziw acknowledgement recognition

uznawać uzˈnavaʨ̑ v
potwierdzać czyjeś prawa, pozycję, suwerenność accredit honor honour
stwierdzać, że ktoś lub coś jest kimś lub czymś innym consider
stwierdzać, że ktoś lub coś ma określone cechy consider
zgadzać się z czymś avow recognise recognize sanction

uzupełniać ˌuzuˈpɛwʲɲäʨ̑ v
czynić coś kompletnym, dodawać czego brakuje complement

uzupełnienie ˌuzupɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
to, co jest dopełnieniem, rozwinięciem, dodatkiem do czegoś addition supplement

uzurpator n
człowiek, który bezprawnie przywłaszcza sobie tytuł, władzę albo cudze prawa do czegoś usurper

uzurpować ˌuzurˈpɔvaʨ̑ v
bezprawnie, samowolnie zagarniać, przywłaszczać usurp

uzwojenie n
(elektryczność) część obwodu magnetycznego odpowiedzialna za wytwarzanie strumienia magnetycznego electromagnetic coil winding wire coil

uzyskanie ˌuzɨˈskãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: uzyskać achieve acquire acquisition gain obtain obtainment

uzyskiwać ˌuzɨˈsʲcivaʨ̑ v
otrzymywać coś o co się zabiegało, starało się otrzymać obtain

uzębienie n
(zoologia, zoologiczny) (stomatologia, stomatologiczny) zestaw wszystkich zębów u danego osobnika dentition set of teeth

ułamek uˈwãmɛk n
(matematyka, matematyczny) zapis dzielenia za pomocą poziomej kreski rozdzielającej dzielną od dzielnika (zwanych w tej sytuacji licznikiem i mianownikiem) fraction
fragment całości fraction part

ułamek masowy n
(chemia, chemiczny) stosunek masy składnika do masy mieszaniny; mass fraction

ułamek molowy n
(chemia, chemiczny) stosunek liczby moli składnika do sumy liczby moli wszystkich składników mieszaniny; mole fraction

ułamek niewłaściwy n
(matematyka, matematyczny) ułamek, w którym licznik jest większy lub równy mianownikowi top-heavy fraction

ułamek objętościowy n
(chemia, chemiczny) stosunek objętości składnika do sumy objętości wszystkich składników mieszaniny przed ich zmieszaniem; volume fraction

ułan ˈuwãn n
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; (zobacz) też ułan w Encyklopedii staropolskiej uhlan lancer

ułaskawienie ˌuwaskaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(potocznie, potoczny) dokument, którego podpisanie skutkuje ułaskawieniem (1.1) pardon reprieve
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) całkowite lub częściowe darowanie skazanemu kary orzeczonej prawomocnie przez sąd lub zamiana takiej kary na łagodniejszą; pardon reprieve

ułatwiać uˈwatfʲjäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się dla kogoś łatwiejsze facilitate ease simplify further

ułomność uˈwɔ̃mnɔɕʨ̑ n
kalectwo handicap lameness

uśmiech ˈuɕmʲjɛx n
zmiana wyrazu twarzy, która jest przejawem odczuwania radości, zadowolenia, rozbawienia, serdeczności lub ironii; smile

uśmiechać się uɕˈmʲjɛxaʨ̑‿ɕɛ v
wyrażać pozytywne emocje za pomocą grymasów twarzy smile

uśmiechnięty ˌuɕmʲjɛçˈɲɛ̃ntɨ adj
taki, który się uśmiecha smiling

uśmieszek uˈɕmʲjɛʃɛk n
niewyraźny uśmiech wyrażający często drwinę, ironię albo pogardę smirk

uświęcać v
sprawiać, by ktoś lub coś stawało się święte sanctify

użański adj
związany z Użem (rzeką na Ukrainie i Słowacji) Uzhanian

użycie uˈʒɨʨ̑ɛ n
skorzystanie z czegoś, zastosowanie, posłużenie się czymś use usage

użyszkodnik ˌuʒɨˈʃkɔdʲɲik n
(slangowo) (informatyka, informatyczny) (żartobliwie) (czasem (pejoratywnie, pejoratywny)) użytkownik luser

użytek uˈʒɨtɛk n
obszar ziemi będący w uprawie lub nadający się do uprawy farmland
użycie, używanie, użytkowanie use

użytkownik ˌuʒɨtˈkɔvʲɲik n
osoba, która używa czegoś, użytkuje coś user

używalność n
przydatność do używania usability usableness useableness

używanie ˌuʒɨˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: używać use

używany ˌuʒɨˈvãnɨ adj
mający wcześniej innego właściciela, noszący ślady użytkowania used secondhand

używać uˈʒɨvaʨ̑ v
korzystać z czegoś do zrobienia czegoś use

używka uˈʒɨfka n
produkt spożywczy, zwykle nie mający wartości odżywczej, działający pobudzająco na organizm ludzki drug stimulant

użyźniać uˈʒɨʑɲäʨ̑ v
czynić glebę bardziej urodzajną, zwiększać jej żyzność fertilise fertilize

użyźnić v
zwiększyć urodzajność ziemi enrich

van vãn n
typ nadwozia samochodu osobowego do przewozu większej ilości osób; van

vel vɛl conjunction
(książkowy) albo, czyli, albo też (używane tylko dla połączenia określeń synonimicznych, szczególnie nazwisk, pseudonimów tej samej osoby) AKA alias

vendémiaire n
nazwa pierwszego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Vendémiaire

ventôse n
nazwa szóstego miesiąca we francuskim kalendarzu rewolucyjnym; Ventôse

verbum deponens n
(gramatyka) czasownik, który przyjmuje formę strony biernej, ale ma znaczenie czynne lub zwrotne; deponent verb

via ˈvʲi<sup>j</sup>a preposition
…służący do określenia miejscowości, przez którą przebiega trasa podróży lub transportu via

vibrato vʲiˈbratɔ n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) określenie wykonawcze wibracji dźwięku lub głosu; vibrato

vice versa ˈvʲiʦ̑ɛ ˈvɛrsa adv
(żartobliwie) wzajemnie vice versa
na odwrót, odwrotnie vice versa

village development committee n
najniższa jednostka administracyjna dla obszarów wiejskich w Nepalu; village development committee

vipassana n
technika medytacyjna w buddyzmie therawada; vipassana

vloger ˈvlɔɡɛr n
autor vloga vlogger

vogueing n
(choreografia, choreograficzny) housowy taniec imitujący zachowanie modelek na pokazie mody vogueing

w f v vu n
dwudziesta ósma litera polskiego alfabetu w

w f v vu preposition
…czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności at
…kierunek czynności into
…wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.) in at

w biały dzień ˈv‿bʲjawɨ ˈʥ̑ɛ̇̃ɲ adv
nie kryjąc się z niczym, jawnie, otwarcie in broad daylight

w celu ˈf‿ʦ̑ɛlu
przyłącza określenie celu, w jakim ktoś działa; aby, by in order to

w chuj f‿xuj
(wulgarnie, wulgaryzm) bardzo dużo, całe mnóstwo shitload

w ciągu ˈfʲ‿ʨ̑ɔ̃ŋɡu
wskazuje odcinek czasu stanowiący ramy czasowe dla opisywanych zdarzeń within for over

w ciąży adj
(fizjologia, fizjologiczny) taka, która została ciężarną pregnant

w ciąży adv
(fizjologia, fizjologiczny) gdy trwa okres ciąży, typowo dla ciąży pregnantly

w czepku urodzony ˈf‿ʧ̑ɛpku ˌːrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) o kimś, kto ma dużo szczęścia born with a silver spoon in one's mouth

w cztery oczy ˈf‿ʧ̑tɛrɨ ˈɔʧ̑ɨ adv
na osobności, bez udziału osób trzecich face to face

w dodatku adv
ponadto, dodatkowo, poza tym, prócz tego on top of that to boot additionally also in addition moreover

w dół
…informujący o miejscu, przebiegu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności w kierunku niżej od omawianej pozycji down

w dół adv
w kierunku tego, co znajduje się niżej; coraz niżej adown down downhill downslope downwardly downwards

w formie ˈf‿ːɔrmʲjɛ
w postaci czegoś in the form

w formie ˈf‿ːɔrmʲjɛ adj
w dobrej kondycji fit in fine fettle in good shape in good trim

w grudniu po południu ˈv‿ɡrudʲɲu ˌpɔ‿pɔˈwudʲɲu adv
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) w nieokreślonej, niepewnej przyszłości; nie wiadomo kiedy when hell freezes over

w górę ˈv‿ɡurɛ adv
(hydrologia, hydrologiczny) w kierunku źródła upstream
określenie kierunku powyżej czegoś above up uphill upwards

w imię ˈv‿ĩmʲjɛ
ze względu na jakąś wartość in the name of

w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego interjection
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) chrześcijańskie wezwanie rozpoczynające modlitwę In the name of the Father, the Son, and the Holy Spirit

w kształcie
nadając lub przybierając kształt czegoś in the shape of

w kwiecie wieku ˈf‿kfʲjɛ̇ʨ̑ɛ ˈvʲjɛku idiom
w pełni sił/życia, w najlepszym okresie życia, w rozkwicie in one's prime

w mgnieniu oka ˈv‿mʲɟɲɛ̇̃ɲu ˈɔka adv
(potocznie, potoczny) bardzo szybko in a split second in a twinkling in the twinkling of an eye

w międzyczasie ˌv‿mʲjɛ̃nʣ̑ɨˈʧ̑aɕɛ idiom
(potocznie, potoczny) między jednym wydarzeniem a drugim in the meantime meantime meanwhile

w moich oczach ˈv‿mɔ<sup>j</sup>ix ˈɔʧ̑ax idiom
moim zdaniem, według mojej opinii in my eyes

w ogóle v‿ɔˈɡulɛ ˈv‿ɔɡulɛ adv
ogólnie, w sumie, podsumowując generally in general
zupełnie (nie), nic a nic at all

w pizdu f‿pʲizˈdu
(wulgarnie, wulgaryzm) dużo shitload

w pocie czoła ˈf‿pɔʨ̑ɛ ˈʧ̑ɔwa adv
z wielkim wysiłkiem in the sweat of one's brow

w poprzek
przyimek wskazujący, że coś znajduje się lub porusza prostopadle do długości danego obiektu across over

w porządku
w określonej kolejności in order

w porządku idiom
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zgodę na coś OK all right
(potocznie, potoczny) zwrot wyrażający zrozumienie, uznanie czegoś (lub kogoś) za dobre, do przyjęcia, możliwe, prawidłowe OK all right okay

w przybliżeniu
blisko, ale niedokładnie tak approximately about or so approx approx. approximatively

w przód adv
w kierunku przed obserwatorem onward

w sposób adv
w jakimś stylu in a way

w stosunku do f‿stɔˈsũnku ˈdɔ
w porównaniu z in comparison with
wobec, do, względem against to toward towards

w tym f‿tɨ̃m adv
połączenie w + to therein
włącznie z including

w ukryciu adv
tak, by inni nie wiedzieli doggo in secret ulteriorly

w wyniku
…tworząca konstrukcje opisujące przyczynę omawianego zjawiska czy wydarzenia accordingly as a result of

w zamian adv
dając albo otrzymując coś za coś in exchange in return

w zasięgu ręki adv
(przenośnie, przenośnia) coś jest łatwo dostępne, łatwo osiągalne within arm's reach within reach
coś jest w pobliżu, niedaleko, na wyciągnięcie ramienia within arm's reach within reach

w ślad za ˈfʲ‿ɕlad ˈza
(idąc, podążając) za kimś following

w żywe oczy idiom
bezpośrednio, wprost bald-faced unblushingly

wacha ˈva.xa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) gatunek ryby morskiej, Acanthocybium solandri, zaliczanej do rodziny makrelowatych wahoo

wachlarz ˈvaxlaʃ n
ręczny przyrząd do ochładzania za pomocą ruchów powietrza, rozkładany kolisto fan

wacik ˈvaʨ̑ik n
(potocznie, potoczny) kulisty bądź spłaszczony kawałek waty służący m.in. do dezynfekcji lub demakijażu cotton ball swab

wada ˈvada n
ujemna cecha charakteru fault flaw

wadery vaˈdɛrɨ n
(łowiectwo, łowiecki) (rybołówstwo, rybacki) rodzaj ochronnego ubrania z nieprzemakalnego materiału mającego formę butów połączonych ze spodniami sięgającymi pod pachy i używanego przez myśliwych i rybaków waders

wadliwie vaˈdlʲivʲjɛ adv
w sposób wadliwy, nieprawidłowy faultily

wafel n
(kulinaria) kruche ciastko złożone z kilku warstw (1.1), przełożonych określonym nadzieniem wafer
(spożywczy) rodzaj ciasta cienko sprasowanego, łamliwego, służącego do przekładania nadzieniem lub jako foremka na lody czy inną masę wafer

waga ˈvaɡa n
(przenośnie, przenośnia) znaczenie, wartość weight importance
ciężar czegoś lub kogoś weight
(sport, sportowy) w boksie: kategoria zawodników o zbliżonej wadze (1.2) weight
urządzenie do pomiaru masy; scales balance

wagarowicz n
uczeń chodzący na wagary, opuszczający lekcje truant

wagary vaˈɡarɨ n
nieuzasadniona jedno- lub wielokrotna celowa nieobecność ucznia na obowiązkowych zajęciach w szkole; jigging truancy wagging

wagon ˈvaɡɔ̃n n
(kolejnictwo) pojazd szynowy, zazwyczaj bez własnego napędu, przeznaczony do przewozu pasażerów lub towarów; wagon car carriage

wagon restauracyjny n
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla restauracji buffet car

wagon sypialny n
(kolejnictwo) wagon pociągu dalekobieżnego o wyposażeniu właściwym dla sypialni sleeping car

wagonownia n
(kolejnictwo) pomieszczenie do postoju, remontów i konserwacji wagonów; car barn depot

wagowy adj
(fizyka, fizyczny) związany z wagą, dotyczący wagi ponderal

wahabicki ˌwaxaˈbʲiʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z wahhabizmem Wahhabi Wahabi

wahabita ˌwaxaˈbʲita n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zwolennik wahhabizmu Wahabi

wahadło n
ciało poruszające się wokół nieruchomego punktu lub poziomej osi nie przechodzącej przez środek ciężkości tego ciała pendulum

wahanie vaˈxãɲɛ n
brak zdecydowania hesitation
ruch okresowy zbliżony do ruchu wahadła swing
zmienność określonej wielkości (cen, temperatur) w określonych granicach fluctuation

wahać ˈvaxaʨ̑ v
nie móc podjąć jednoznacznej decyzji, zastanawiać się nad nią hesitate

wakacje vaˈkaʦ̑ʲjɛ n
okres wolny od zajęć szkolnych / pracy / obowiązków; vacation holiday

wakame n
(spożywczy) rodzaj jadalnych glonów morskich z gatunku undaria pierzastodzielna, składnik kuchni dalekowschodnich wakame

wakat ˈvakat n
wolna posada, nieobsadzone stanowisko vacancy

wakeboard n
(sport, sportowy) szeroka deska używana do płynięcia po wodzie w wakeboardingu wakeboard

wakeboarding n
(sport, sportowy) dyscyplina sportu wodnego, polegający na jeździe lub wykonywaniu ewolucji na specjalnej desce; wakeboarding

wakuola n
(mikrobiologia, mikrobiologiczny) owalna organella w strukturze komórki wypełniona sokiem komórkowym; vacuole

walatka n
(etnografia, etnograficzny) wielkanocny zwyczaj stukania się jajkami; egg fight egg tapping

walc valʦ̑ n
(choreografia, choreograficzny) taniec wirowy wykonywany w parach do melodii w metrum 3/4; waltz
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) taneczny utwór muzyczny oparty o walc (1.1); waltz

walcowaty adj
taki, który przypomina kształtem walec cylindrical

walczyć ˈvalʧ̑ɨʨ̑ v
toczyć walkę, uczestniczyć w walce fight struggle

walczyć z wiatrakami ˈvalʧ̑ɨʥ̑ ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi v
walczyć z wytworami własnej wyobraźni tilting at windmills

walec ˈvalɛʦ̑ n
(matematyka, matematyczny) bryła o przekroju pionowym prostokąta i o podstawie będącej kołem; cylinder
przedmiot o kształcie walca (1.2) cylinder
pojazd budowlany, z szerokim kołem na przedniej osi, służący do wyrównywania nawierzchni; roller

waleczność vaˈlɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
wyjątkowe poświęcenie walce, odwaga; cecha tego, kto jest waleczny bravery prowess

waleczny vaˈlɛʧ̑nɨ adj
ktoś, kto odznacza się męstwem, odwagą w walce brave

walenie vaˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: walić pounding

walentynka ˌvalɛ̃nˈtɨ̃nka n
anonimowy drobny upominek lub kartka z życzeniami na walentynki, zwykle ozdobiona sercem, będąca wyrazem adoracji valentine
osoba obdarowana z okazji walentynek valentine

walet ˈvalɛt n
(termin karciany) najsłabsza figura w kartach, starsza od blotek, oznaczona literą W (J, V lub B w innych językach); jack knave

waleń ˈvalɛ̃ɲ n
zwierzę należące do rzędu waleni whale

walidator ˌvalʲiˈdatɔr n
(informatyka, informatyczny) program sprawdzający poprawność dokumentu o określonej składni; validator

walizka vaˈlʲiska n
rodzaj torby podróżnej w formie sztywnego prostopadłościanu z uchwytem; suitcase

walić ˈvalʲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) strzelać z broni fire shoot
(potocznie, potoczny) mocno coś lub kogoś uderzać punch

walić konia ˈvalʲiʨ̑ ˈkɔ̃ɲa v
(wulgarnie, wulgaryzm) (eufemistycznie) pobudzać męskiego członka jerk off beat the cock beat the meat choke the chicken whack off

walka ˈvalka n
(sport, sportowy) mecz bokserski lub mecz innego sportu kontaktowego fight
siłowe lub zbrojne rozstrzygnięcie konfliktu fight battle
zmaganie z czymś, zwalczanie czegoś struggle

walka z wiatrakami ˈvalka ˌz‿vʲjatraˈkãmʲi idiom
walka z czymś nierealnym, urojonym tilting at windmills

walkman ˈwɔkmɛ̃n n
(elektronika, elektroniczny) mały, przenośny magnetofon kasetowy lub radiomagnetofon wyposażony w słuchawki; walkman

walkower valˈkɔvɛr n
(sport, sportowy) przyznanie zwycięstwa z powodu nieobecności przeciwnika, jego wycofania się lub dyskwalifikacji; W.O. walkover

walny ˈvalnɨ adj
mający decydujące znaczenie decisive

walor ˈvalɔr n
cecha wyróżniająca, szczególnie pozytywna value quality virtue advantage

waloński adj
związany z Walonią lub Walonami, dotyczący Walonii lub Walonów Walloon

waloński n
(językoznawstwo, językoznawczy) język waloński; Walloon

waltornia valˈtɔrʲɲa n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument muzyczny dęty blaszany; French horn

waluta vaˈluta n
(bankowość, bankowy) oficjalna jednostka monetarna danego państwa; currency

wamp vãmp n
demoniczna, uwodzicielska kobieta vamp

wampir ˈvãmpʲir n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) upiór wysysający krew z żyjących; vampire
(zoologia, zoologiczny) gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków; vampire bat

wampirzyca n
kobieta-wampir vampiress

wanad ˈvãnat n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu V i liczbie atomowej 23; vanadium

wandal ˈvãndal n
osoba bezsensownie i bezmyślnie niszcząca rzeczy, wartości kulturalne, dzieła sztuki vandal

wandelia vãnˈdɛlʲja n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Vandellia cirrhosa, pasożytnicza ryba z dorzecza Amazonki i Orinoko candiru

wanilia vãˈɲilʲja n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin jednoliściennych z rodziny storczykowatych; vanilla

wanilina n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) aromatyczna substancja występująca w owocach wanilii, otrzymywana również syntetycznie vanillin

wanna ˈvãnːa n
duże naczynie do kąpieli bathtub bath

wanta ˈvãnta n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) lina podtrzymująca i usztywniająca maszt w płaszczyźnie prostopadłej do płaszczyzny symetrii kadłuba jachtu; shroud

wapienny adj
dotyczący wapienia, wykonany z wapienia limestone

wapień ˈvapʲjɛ̇̃ɲ n
(geologia, geologiczny) skała osadowa pochodzenia organicznego lub chemicznego zbudowana z węglanu wapnia; limestone

wapiti n
(zoologia, zoologiczny) Cervus canadensis, duży, północnoamerykański jeleń; elk red deer

wapń vapʲɲ̊ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Ca i liczbie atomowej 20; calcium

waran ˈvarãn n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj dużej jaszczurki monitor lizard biawak goanna

warcab n
pionek w grze w warcaby piece

warcaba n
pionek warcabowy piece

warcabiarz n
osoba grająca w warcaby checkers player draughts player

warcabista n
osoba grająca w warcaby checkers player draughts player

warcabnica ˌvarʦ̑abʲˈɲiʦ̑a n
plansza do warcabów chessboard

warcaby n
gra dwuosobowa, w której gracze wykonują na przemian ruchy bierkami na czarno-białej planszy; checkers draughts

warczeć v
(potocznie, potoczny) mówić opryskliwie snap
o stworzeniach wydawać gardłowe, niskie dźwięki ostrzegawcze jako forma gniewu, chęci ataku growl snarl gnar gnarr
o urządzeniach wydawać niskie dźwięki przy pracy throb whirr whir

wareski adj
(historia, historyczny, historycznie) związany z Waregami, dotyczący Waregów Varangian

warga ˈvarɡa n
(anatomia, anatomiczny) fałd skórny ograniczający usta; lip

wargowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący warg, ust labial
(fonetyka, fonetyczny) związany z artykulacją ustami labial

wariacko varʲˈjaʦ̑kɔ adv
w sposób wariacki, szalony madly

wariancja varʲˈjãnʦ̑ʲja n
(statystyka, statystyczny) miara zmienności, odzwierciedlająca zróżnicowanie zbiorowości; jest kwadratem odchylenia standardowego; variance

wariant ˈvarʲjãnt n
inne rozwiązanie, opracowanie, inna wersja variant

wariat ˈvarʲjat n
(potocznie, potoczny) człowiek chory psychicznie fool lunatic madman loony

wariograf n
urządzenie służące do rejestrowania nieświadomych reakcji przesłuchiwanego na zadawane pytania, pomagające wnioskować o jego prawdomówności; polygraph

warkocz ˈvarkɔʧ̑ n
(fryzjerstwo, fryzjerski) splot zazwyczaj z trzech pasm włosów plait braid plat
coś zaplecionego tak jak warkocz (1.1) braid

warkoczyk varˈkɔʧ̑ɨk n
(zdrobniale) od: warkocz pigtail

warna ˈvarna n
klasa społeczna w tradycyjnym indyjskim podziale społecznym, dzieląca się dalej na kasty; varna

warownia n
(architektura, architektoniczny) (wojskowość, wojskowy) obwarowany gród, twierdza otoczona obwarowaniem fortress

warowny vaˈrɔvnɨ adj
umocniony w celu przetrwania oblężenia fortified

warstwa ˈvarstfa n
(geologia, geologiczny) forma występowania skał osadowych; stratum
każda z części materii wyraźnie wyodrębniających się w postaci równoległych płaszczyzn layer

warstwownica ˌvarstfɔvʲˈɲiʦ̑a n
(technologia, technika, techniczny) element kotła rusztowego regulujący wysokość warstwy dostarczanego do kotła paliwa coal gate

warstwowo adv
warstwami, jedna na drugiej in layers

warstwowy varˈstfɔvɨ adj
złożony z warstw stratified lamellar laminal laminar layered stratal

warszawianin ˌvarʃaˈvʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Warszawy Varsovian man of Warsaw

warszawski varˈʃafsʲci adj
związany z Warszawą, pochodzący z Warszawy Varsovian Warsaw

warsztat ˈvarʃtat n
(motoryzacja) (rzemiosło, rzemieślniczy) firma zajmująca się usługami mechanicznymi, rzemieślniczymi, naprawczymi workshop
(rzemiosło, rzemieślniczy) pomieszczenie z kompletem narzędzi do wykonanie określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej workshop
(rzemiosło, rzemieślniczy) stół z kompletem narzędzi do wykonania określonej pracy, zwłaszcza rzemieślniczej, mechanicznej bench

wart vart adj
posiadający pewną wartość worth

warta ˈvarta n
straż pełniona przez jedną lub kilka osób; sentry

wartki ˈvartʲci adj
szybko płynący lively rapid swift

warto ˈvartɔ particle
dobrze byłoby, gdyby coś się stało; trzeba (słowo mniej naciskające) it is worth

wartownia varˈtɔvʲɲa n
pomieszczenie dla wartowników guardroom

wartościowy ˌvartɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
o wysokiej wartości materialnej valuable precious worthful

wartość ˈvartɔɕʨ̑ n
(fizyka, fizyczny) (matematyka, matematyczny) liczba wyrażająca daną wielkość fizyczną lub będąca wynikiem wyrażenia matematycznego value
kwota pieniędzy, jaką wart jest jakiś przedmiot lub usługa value worth
określony stan danej cechy, wymiar cechy; znaczenie; to, ile coś jest warte z jakiejś przyczyny value worth merit
zwykle lm zasada moralna, przekonanie value principle

waruj ˈvaruj interjection
komenda dla psa, aby ten przywarł do ziemi w pozycji oczekującej down

warunek vaˈrũnɛk n
ograniczenie, bez którego coś nie jest możliwe condition

warunki n
stan rzeczy conditions terms

warunkowo adv
w zależności od warunków conditionally

warunkowy ˌvarũŋˈkɔvɨ adj
(przymiotnik) od warunek conditional

waryscyt vaˈrɨsʦ̑ɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; variscite

warzucha tatrzańska n
(botanika, botaniczny) Cochlearia tatrae Borbás, gatunek rośliny z rodziny kapustowatych, endemit tatrzański; Tatra scurvy-grass

warzywnia warzywna n
(botanika, botaniczny) Euterpe oleracea Mart., gatunek rośliny z rodziny arekowatych; açaí palm

warzywo vaˈʒɨvɔ n
roślina, której owoce, korzenie, liście lub kwiatostany służą człowiekowi za pokarm vegetable

warzyć ˈvaʒɨʨ̑ v
przygotowywać piwo brew

warząchew vaˈʒɔ̃w̃xɛf n
(gastronomia) (przestarzałe, przestarzały) duża łyżka kuchenna, zwykle drewniana ladle

wasabi n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) chrzan japoński, Eutrema japonica (Miq.) Koidz., roślina z rodziny kapustowatych; wasabi

wasal ˈvasal n
(historia, historyczny, historycznie) w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony; vassal

wasz vaʃ pronoun
2. osoba lm your yours

wat vat n
(fizyka, fizyczny) jednostka mocy w układzie SI odpowiadająca pracy 1 dżula wykonywanej w czasie 1 sekundy; watt

wata cukrowa ˈvata ʦ̑uˈkrɔva n
(kulinaria) jadalny wyrób z cukru przypominający watę; candy floss cotton candy fairy floss

wataha vaˈtaxa n
(łowiectwo, łowiecki) stado wilków lub dzików; pack

wawrzyn ˈvavʒɨ̃n n
(botanika, botaniczny) drzewo lub krzew, Laurus L., z rodziny wawrzynowatych; laurel laurus
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu (1.1) będący symbolem zwycięstwa i chwały w starożytnej Grecji i Rzymie laurel
(przenośnie, przenośnia) nagroda, którą przyznaje się za wybitne osiągnięcia w pewnej dziedzinie laurel

waza ˈvaza n
duże, szerokie i głębokie naczynie, zwykle z dwoma uchwytami i przykrywką, służące do podawania na stół zup lub ponczu; soup tureen
duże, wysmukłe i ozdobne naczynie z ceramiki, kamienia albo metalu vase

wazektomia ˌvazɛkˈtɔ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) zabieg urologiczny przeprowadzany u mężczyzn w celu trwałego pozbawienia ich płodności, polegający na przecięciu nasieniowodu (nasieniowodów); vasectomy

wazelina n
(chemia, chemiczny) mazista, biaława substancja będąca mieszaniną węglowodorów parafinowych, głównie dokozanu i trikozanu, wykorzystywana w kosmetyce i technice; vaseline petrolatum petroleum jelly white petrolatum

wazon ˈvazɔ̃n n
ozdobne naczynie przeznaczone do przechowywania ciętych kwiatów vase

wał vaw n
narzędzie do ugniatania ziemi roller
rodzaj nasypu, usypisko z ziemi, naturalne lub sztuczne rampart

wałach ˈvawax n
(jeździectwo, jeździecki) (zootechnika, zootechniczny) wykastrowany samiec konia o wyciszonym temperamencie; gelding

wałaski adj
odnoszący się do Wałachów, związany z Wałachami Vlach

wałek ˈvawɛk n
przedmiot przypominający cylinder roller

wałek do ciasta ˈvawɛɡ dɔ‿ˈʨ̑asta n
(kulinaria) drewniany przedmiot w kształcie walca służący do rozpłaszczania ciasta, w celu uzyskania cienkiej warstwy; rolling pin

wałkoń n
osoba, której nie chce się pracować idler lazybones sluggard dawdler loafer dead-beat

wałęsać się v
chodzić bez celu knock about knock around

ważka ˈvaʃka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) żyjący w okolicach zbiorników wodnych podłużny owad o dwóch parach skrzydeł i dużych oczach; dragonfly

ważność ˈvaʒnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co ważne, mające duże znaczenie importance
cecha tego, co ważne, mające moc prawną validity

ważny ˈvaʒnɨ adj
mający duże znaczenie important
mający moc prawną, obowiązujący valid

ważyć ˈvaʒɨʨ̑ v
mieć jakiś ciężar, masę weigh

wbrew vbrɛf preposition
sprzecznie z czymś, na przekór komuś lub czemuś against contrary to

wcale ˈfʦ̑alɛ adv
…(potocznie, potoczny) komunikujący, że jakiś stan dotyczy wspomnianego obiektu w stopniu wystarczającym, wbrew oczekiwaniom fairly quite
…używany z przeczeniem „nie”, komunikujący, że jakiś stan nie dotyczy wspomnianego obiektu not at all

wcale ˈfʦ̑alɛ particle
…(potocznie, potoczny) zaprzeczająca sądowi wyrażonemu przez rozmówcę not at all
…używana z przeczeniem „nie”, podkreślająca, że mówiący jest przekonany o wyrażanym sądzie, wbrew przypuszczeniom rozmówcy, że jest inaczej but

wchodzić ˈfxɔʥ̑iʨ̑ v
wstępować w obręb jakiegoś pomieszczenia, budynku, obszaru, strefy itp. enter go into

wcisnąć gaz do dechy ˈfʲʨ̑isnɔ̃ɲʥ̑ ˈɡaz dɔ‿ˈdɛxɨ idiom
(potocznie, potoczny) nacisnąć pedał gazu do oporu, maksymalnie zwiększając szybkość put the pedal to the metal

wciąż fʲʨ̑ɔ̃w̃ʃ adv
powtarzając jakąś czynność wiele razy continuously keep do
wykonując jakąś czynność cały czas, bez przerwy still

wczasy ˈfʧ̑asɨ n
zorganizowany wielodniowy wypoczynek poza miejscem zamieszkania holiday vacation

wczesny ˈfʧ̑ɛsnɨ adj
taki, który jest u swojego początku early
występujący w początkowej fazie; odbywający się na początku właściwej sobie pory early

wcześniactwo fʧ̑ɛɕˈɲaʦ̑tfɔ n
(medycyna, medyczny) urodzenie dziecka między 22. a 37. tygodniem ciąży premature birth preterm birth

wcześniak ˈfʧ̑ɛɕɲak n
dziecko urodzone w wyniku przedwczesnego porodu preemie preterm baby preterm infant

wcześnie ˈfʧ̑ɛɕɲɛ adv
podczas początkowego etapu trwania czegoś early
rano, w pierwszych godzinach po świcie early

wcześniej ˈfʧ̑ɛɕɲɛ̇j adv
przed upływem pewnego określonego czasu; przed jakimś wydarzeniem ago

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj adv
w dniu poprzedzającym dzisiejszy yesterday

wczoraj ˈfʧ̑ɔraj n
dzień poprzedni w stosunku do dzisiejszego yesterday

wczorajszy fʧ̑ɔˈrajʃɨ adj
taki, który był wczoraj, dotyczy poprzedniego dnia; z dnia poprzedniego yesterday's

wdech n
(fizjologia, fizjologiczny) akt wprowadzania powietrza do układu oddechowego inhalation breath indrawn breath inspiration

wdowa ˈvdɔva n
(zoologia, zoologiczny) Latrodectus, rodzaj pająków z rodziny omatnikowatych; black widow black widow spider widow spider
kobieta, której ostatni mąż nie żyje; widow

wdowi grosz ˈvdɔvʲi ˈɡrɔʃ n
(książkowy) niewielka kwota przekazana kosztem wyrzeczeń przez osobę niezmożoną widow's mite

wdowiec ˈvdɔvʲjɛʦ̑ n
mężczyzna, którego ostatnia żona nie żyje widower

wdychać ˈvdɨxaʨ̑ v
wciągać powietrze/wyziewy nosem lub ustami do płuc inhale breathe

wdzięczność ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
uczucie serdeczności w stosunku do swojego darczyńcy, dobroczyńcy, chęć odwzajemnienia się mu za dobrodziejstwa gratitude thankfulness gratefulness

wdzięczny ˈvʲʥ̑ɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
pełen wdzięczności grateful thankful
pełen wdzięku, gracji graceful

wdzięk vʲʥ̑ɛ̃ŋk n
sprawianie miłego wrażenia swoim wyglądem i / lub zachowaniem charm cuteness grace gracefulness

weber n
(jednostka miary) (fizyka, fizyczny) jednostka pochodna układu SI, w której podawany jest strumień indukcji magnetycznej; weber

webinar n
konferencja, prezentacja lub szkolenie dla grupy osób przeprowadzone przez Internet; webinar Webinar

weduta vɛˈduta n
(sztuka) dzieło (rysunek, sztych, obraz) przedstawiające panoramę miasta; veduta

wedyjski vɛˈdɨjsʲci adj
dotyczący wedyzmu Vedic

według ˈvɛdwuk preposition
…oznaczający, że coś odbywa się zgodnie z jakąś instrukcją, planem, poleceniem according to accordingly
…wyrażający autora czegoś according to accordingly

weekend n
sobota i niedziela, także piątek wieczorem, (dosłownie) koniec tygodnia weekend

weganin vɛˈɡãɲĩn n
człowiek przestrzegający zasad weganizmu, niejedzący żadnych pokarmów pochodzenia zwierzęcego vegan veganist

weganizm vɛˈɡãɲism̥ n
styl życia dążący do minimalizacji wykorzystywania zwierząt w celach konsumpcyjnych, tj. wykluczający jedzenie mięsa i pokarmów zawierających składniki pochodzenia zwierzęcego (nabiał, jajka, żelatynę) i odrzucający produkty wytworzone z użyciem zwierząt ((na przykład) futro, skórzana odzież, kosmetyki testowane na zwierzętach); veganism

wegański vɛˈɡãj̃sʲci adj
(kulinaria) bez mięsa, ryb i innych produktów pochodzenia zwierzęcego (tj. nabiału, tłuszczów zwierzęcych, jajek, owoców morza, miodu) vegan plant-based
(rzadki, rzadko używany) stworzony bez użycia produktów pochodzenia zwierzęcego, (także, też) nietestowany na zwierzętach cruelty-free
związany z weganizmem, dotyczący weganizmu vegan

wege ˈvɛɡɛ adj
(potocznie, potoczny) wegetariański, (także, też) wegański veg

wegeburger n
(kulinaria) wegański lub wegetariański kotlet przygotowany (na przykład) z ciecierzycy, kaszy jaglanej, fasoli, soczewicy itd. veggie burger

wegetarianin ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲĩn n
człowiek, który nie je mięsa vegetarian

wegetarianizm ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃ɲism̥ n
sposób odżywiania się charakteryzująca się wyłączeniem z posiłków produktów mięsnych; vegetarianism

wegetariański ˌvɛɡɛtarʲˈjä̃j̃sʲci adj
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa vegetarian
(kulinaria) o jedzeniu: pozbawiony mięsa i niektórych albo wszystkich produktów pochodzenia zwierzęcego vegetarian
związany z wegetarianizmem, dotyczący wegetarianizmu vegetarian

wegetariańsko adv
w sposób wegetariański in a vegetarian manner

wegetatywny ˌvɛɡɛtaˈtɨvnɨ adj
związany z bezpłciowym rozmnażaniem się organizmów żywych vegetative
związany z podstawowymi procesami fizjologicznymi organizmu vegetative

wehikuł vɛˈçikuw n
(żartobliwie) środek transportu conveyance vehicle

wehikuł czasu vɛˈçikuw ˈʧ̑asu n
fikcyjna maszyna umożliwiająca podróże w czasie; time machine

wejście ˈvɛjɕʨ̑ɛ n
miejsce, przez które można gdzieś wejść, wkroczyć entrance

weksylolog n
specjalista w dziedzinie weksylologii vexillologist

weksylologia ˌvɛksɨlɔˈlɔɟja n
nauka zajmująca się badaniem flag, sztandarów i chorągwi; vexillology

weksylologiczny adj
dotyczący weksylologii vexillologic

wektor ˈvɛktɔr n
(geometria) (fizyka, fizyczny) obiekt będący wielkością określoną przez wartość liczbową (moduł), zwrot i kierunek, ale bez punktu zaczepienia; vector
(biologia, biologiczny) organizm lub cząsteczka zdolna do przeniesienia fragmentu DNA do komórki biorcy; vector
(geometria) (fizyka, fizyczny) para punktów, przedstawiana geometrycznie w postaci odcinka ze strzałką; vector
(informatyka, informatyczny) (cybernetyka, cybernetyczny) sposób, w jaki można zainfekować urządzenie vector
(informatyka, informatyczny) tablica jednowymiarowa; vector
(matematyka, matematyczny) w szerszym znaczeniu: element przestrzeni liniowej, czyli obiekt, który może być skalowany i dodawany; vector
(medycyna, medyczny) organizm przenoszący pasożyta lub drobnoustrój zakaźny; vector

welin ˈvɛlʲĩn n
dobrej jakości cienki pergamin z cielęcej skóry; vellum

welocyped ˌvɛlɔˈʦ̑ɨpɛt n
(historia, historyczny, historycznie) pierwotny rower, który nie posiada łańcucha ani hamulców; velocipede

welur ˈvɛlur n
(włókiennictwo) tkanina osnowowa z krótkim włosem tworzącym okrywę runową, rodzaj pluszu velour

welurowy adj
(rzemiosło, rzemieślniczy) (włókiennictwo) wykonany z weluru velour velours

wena ˈvɛ̃na n
(dawniej, dawny) (anatomia, anatomiczny) żyła vein
(książkowy) zapał twórczy, natchnienie, zdolność, łatwość tworzenia afflatus

wenecjanin ˌvɛ̃nɛˈʦ̑ʲjä̃ɲĩn n
mieszkaniec Wenecji Venetian

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci adj
odnoszący się do Wenecji, związany z Wenecją, wywodzący się z Wenecji Venetian

wenecki vɛ̃ˈnɛʦ̑ʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół dialektów używanych w północno-wschodnich Włoszech; Venetan Venetian

wenerolog ˌvɛ̃nɛˈrɔlɔk n
(medycyna, medyczny) lekarz specjalista zajmujący się profilaktyką, rozpoznawaniem i leczeniem chorób wenerycznych venereologist

wenerologia ˌvɛ̃nɛrɔˈlɔɟja n
(medycyna, medyczny) dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem chorób przenoszonych drogą płciową; venereology

weneryczny adj
(medycyna, medyczny) przenoszony drogą płciową venereal

wenezuelski ˌvɛ̃nɛzuˈ<sup>w</sup>ɛlsʲci adj
odnoszący się do Wenezueli lub Wenezuelczyków Venezuelan

wentyl n
zawór doprowadzający i odprowadzający powietrze (np. w piłce lub w kole) valve

wentylacja n
(technologia, technika, techniczny) wymiana powietrza w pomieszczeniach lub maszynach ventilation

wentylacyjny adj
związany z wentylacją ventilation ventilatory

wentylator ˌvɛ̃ntɨˈlatɔr n
(technologia, technika, techniczny) (elektryczność) urządzenie w formie śmigła napędzanego silnikiem, wywołującego wiatr, stosowane do schładzania pomieszczeń, urządzeń elektrycznych lub w celu stworzenia sztucznego ciągu w kanałach wentylacyjnych, w piecach hutniczych itp.; fan ventilator exhauster

wenusjański adj
związany z planetą Wenus Venusian

weranda vɛˈrãnda n
(architektura, architektoniczny) drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach. verandah

werbel ˈvɛrbɛl n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) bęben posiadający struny pod spodnią membraną dla uzyskania charakterystycznego dźwięku; snare drum

werbena n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) verbena vervain

werbista n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakonnik z zakonu założonego przez św. Arnolda Janssena; Verbite

werbować v
namawiać kogo do udziału w czym recruit enlist
(wojskowość, wojskowy) zaciągać do wojska recruit enlist
pozyskiwać zwolenników enlist recruit

werdykt ˈvɛrdɨkt n
decyzja podjęta przez sędziów, jurorów, ławę przysięgłych, komisję itp. verdict

wermut n
(kulinaria) wino korzenno-ziołowe; vermouth

wernakularny ˌvɛrnakuˈlarnɨ adj
rodzimy, etniczny, natywny, miejscowy, potoczny, w języku narodowym – w odniesieniu do literatury, kultury słowa vernacular
rodzimy, nieprofesjonalny, tworzony przez anonimowych twórców – w odniesieniu do kultury materialnej (sztuki, architektury) vernacular

weroński adj
związany z Weroną, dotyczący Werony, pochodzący z Werony Veronese

wers vɛrs n
podstawowa jednostka wersyfikacyjna, najczęściej złożona z jednej linijki tekstu line

wersalka vɛrˈsalka n
rozkładane łóżko, które po złożeniu tworzy kanapę sofa bed

wersja ˈvɛrsʲja n
jeden ze sposobów przedstawienia, wykonania, powiedzenia czegoś version

wersor ˈvɛrsɔr n
(matematyka, matematyczny) wektor o długości równej 1, zwykle stanowiący bazę przestrzeni (określający układ współrzędnych); versor

weryfikacja n
sprawdzenie kwalifikacji czy przydatności screening vetting
sprawdzenie zgodności z prawdą verification

weryfikowalny adj
taki, który da się zweryfikować, możliwy do sprawdzenia verifiable

weryfikować ˌvɛrɨfʲiˈkɔvaʨ̑ v
sprawdzać, potwierdzać lub wypróbowywać prawdziwość, prawidłowość, słuszność lub autentyczność czegoś verify check

wesele vɛˈsɛlɛ n
(etnografia, etnograficzny) (gastronomia) przyjęcie i zabawa urządzane po ślubie wedding reception

wesołe miasteczko vɛˈsɔwɛ mʲjaˈstɛʧ̑kɔ n
karuzele, strzelnice i inne podobne atrakcje zebrane w jednym miejscu; amusement park funfair

wesoło vɛˈsɔwɔ adv
w pogodnym nastroju merrily amusingly gaily jauntily

wesoły vɛˈsɔwɨ adj
taki, który odczuwa rozbawienie, ma dobry humor, nastrój; nie jest smutny cheerful
taki, który wprawia w dobry humor lively

westchnienie n
głębokie odetchnięcie jako wyraz znaczącego przeżycia, emocji sigh gasp

western ˈwɛstɛrn n
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) gatunek filmowy obejmujący filmy, których akcja toczy się na Dzikim Zachodzie; western

westfalski adj
związany z Westfalią lub Westfalczykami, dotyczący Westfalii Westphalian
(historia, historyczny, historycznie) związany układem politycznym jaki nastał po pokoju westfalskim z 1648 roku Westphalian

wesz vɛʃ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) bezskrzydły owad pasożytujący na ssakach i sporadycznie na rybach; louse sucking louse

wet za wet ˈvɛd za‿ˈvɛt idiom
(książkowy) wzajemnie, w ten sam sposób (zwykle złem za zło) tit for tat

weteran vɛˈtɛrãn n
(wojskowość, wojskowy) stary, zasłużony w boju żołnierz veteran

weterynaryjny ˌvɛtɛrɨ̃naˈrɨjnɨ adj
związany z weterynarią veterinary

weterynarz ˌvɛtɛˈrɨ̃naʃ n
lekarz leczący zwierzęta; veterinarian vet

weto ˈvɛtɔ n
protest lub sprzeciw wobec czegoś; veto

wewnątrz ˈvɛvnɔ̃nṭʃ preposition
w środku jakiegoś wnętrza, w jakimś pomieszczeniu inside

wewnątrzmaciczny ˌvɛvnɔ̃nṭʃmaˈʨ̑iʧ̑nɨ adj
dziejący się wewnątrz macicy, dotyczący wnętrza macicy, obowiązujący wewnątrz macicy intrauterine

wewnątrznerkowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃnɛrˈkɔvɨ adj
dziejący się wewnątrz nerki, dotyczący wnętrza nerki, obowiązujący wewnątrz nerki intrarenal

wewnątrzstanowy ˌvɛvnɔ̃nṭʃstãˈnɔvɨ adj
dziejący się wewnątrz stanu, dotyczący wnętrza stanu, obowiązujący wewnątrz stanu intrastate

wewnątrztrynitarny adj
(teologia, teologiczny) dziejący się wewnątrz Trójcy Świętej, obowiązujący wewnątrz Trójcy Świętej intertrinitary

wewnętrznie adv
w sposób dotyczący wnętrza, środka; w środku, do środka internally

wewnętrzny vɛvˈnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który znajduje się wewnątrz czegoś, w środku interior

wezuwian vɛˈzuvʲjãn n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady krzemianów; vesuvianite idocrase

wezwanie vɛzˈvãɲɛ n
apel, odezwa call appeal calling exhortation
pisemny, urzędowy nakaz, pismo wzywające do stawienia się lub dopełnienia formalności itp. subpoena summons citation

wezwać na dywanik ˈvɛzvaʨ̑ ˌna‿dɨˈvãɲik v
wezwać podwładnego na rozmowę, zwykle przykrą call on to the carpet

wezyr ˈvɛzɨr n
najważniejszy urzędnik na dworze kalifów vizier

wełna ˈvɛwna n
sierść niektórych zwierząt parzystokopytnych, głównie owiec i wielbłądów wool
tkanina, wyrób z wełny (1.1) wool

wełna mineralna ˈvɛwna ˌmʲĩnɛˈralna n
(budownictwo) materiał izolacyjny wytwarzany z surowców mineralnych; mineral wool rock wool stone wool

wełniany vɛwʲˈɲãnɨ adj
wykonany z wełny woolen

wełnisty adj
porosły wełną wooly

wgłębienie vɡwɛ̃mˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
wklęsłość, dołek hollow pit
wnęka, nisza recess

whisky n
mocna, wytrawna wódka produkowana głównie ze słodu jęczmiennego i żyta, leżakująca w dębowych beczkach, kojarzona głównie ze Szkocją i Irlandią; whisky whiskey

whistleblower n
informator, który zdradza informacje o wewnętrznych nadużyciach w jakiejś grupie i przełamuje zmowę milczenia whistleblower

wiadomo vʲjaˈdɔ̃mɔ modal
w wypowiedziach twierdzących, przeczących i pytających: znane są szczegóły, jest rzeczą znaną nobody knows there is no knowing there is no saying there is no telling
w wypowiedziach twierdzących: jest pewne, oczywiste, jasne it goes without saying it is a well-known fact it is a common knowledge needless to say

wiadomości ˌvʲjadɔ̃ˈmɔɕʨ̑i n
jakiś obszar wiedzy knowledge
telewizyjny lub radiowy, zwykle cykliczny, program informacyjny news

wiadomość vʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
nowina, informacja message advice information

wiadro ˈvʲjadrɔ n
walcowaty pojemnik, zwykle nieco szerszy u góry, z pałąkowatym uchwytem, służący do przechowywania i ręcznego przenoszenia cieczy lub materiałów sypkich; bucket pail

wiadukt ˈvʲjadukt n
(urbanistyka, urbanistyczny) most przeprowadzający drogę komunikacyjną nad przeszkodą terenową inną niż woda (np. inna droga lub wąwóz); viaduct overpass

wiara ˈvʲjara n
(książkowy) przekonanie o słuszności twierdzeń dogmatycznych opierające się na uznaniu ich za objawione przez Boga; religia, wyznanie faith
przekonanie, że coś jest prawdą; ufność, zaufanie wobec rzeczy niepewnych, nie do końca znanych faith belief confidence trust

wiarygodność ˌvʲjarɨˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wiarygodne, rzetelne, prawdziwe credibility reliability

wiarygodny ˌvʲjarɨˈɡɔdnɨ adj
godny wiary, zasługujący na wiarę i zaufanie, pewny reliable credible

wiata ˈvʲjata n
budowla zwykle w ogóle bez ścian, z zadaszeniem opartym na słupach, często prowizoryczna; canopy

wiatr vʲjatr̥ n
(meteorologia, meteorologiczny) ruszające się masy powietrza; wind

wiatraczek vʲjaˈtraʧ̑ɛk n
zabawka przypominająca kształtem skrzydła wiatraka lub poruszająca się tak jak one; pinwheel windmill

wiatrak ˈvʲjatrak n
(budownictwo) budowla ze skrzydłami obracanymi przez wiatr; windmill
(potocznie, potoczny) wentylator ze śmigłem fan

wiatrochron n
(rolnictwo, rolniczy) szpaler drzew, żywopłot lub ogrodzenie chroniące uprawy przed wiatrem windbreak
tkanina na palikach chroniąca ludzi od wiatru na plaży windbreak

wiatrowy adj
związany z wiatrem wind

wiatrołom n
drzewa powalone wiatrem; windfall

wiatrówka vʲjaˈtrufka n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) ospa wietrzna windpocken
(potocznie, potoczny) karabin lub pistolet pneumatyczny; air-gun
lekka kurtka chroniąca przed wiatrem windbreaker windcheater

wiatyk n
(kościelny) komunia dawana wiernemu w niebezpieczeństwie śmierci; viaticum

wiać vʲjäʨ̑ v
(meteorologia, meteorologiczny) przesuwać się (o wietrze, o masach powietrza) blow

wibracja n
drganie o dużej częstotliwości vibration
pobudzenie odczuwane i wzmacniane poprzez kontakt z czymś lub kimś vibe

wibro-
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z drganiem, wstrząsem lub falowaniem vibro-

wibrys ˈvʲi.brɨs n
(zoologia, zoologiczny) (anatomia, anatomiczny) prosty, sztywny i gruby włos pełniący rolę narządu dotyku; whisker vibrissa

wice-
…tworzący określenia osób będących czyimś zastępcą vice-

wicher n
(meteorologia, meteorologiczny) silny, porywisty wiatr o prędkości 60-75 km/h i o sile 8 stopni w skali Beauforta gale

wichura vʲiˈxura n
silny, porywisty wiatr gale

wiciokrzew vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf n
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju Lonicera L.; honeysuckle

wiciokrzew przewiercień vʲiˈʨ̑ɔkʃɛf pʃɛˈvʲjɛrʲʨ̑ɛ̇̃ɲ n
(botanika, botaniczny) Lonicera caprifolium, roślina pnąca z rodzaju wiciokrzewów; honeysuckle italian honeysuckle italian woodbine perfoliate honeysuckle

wiciokrzew siny vʲiˈʨ̑ɔkʃɛfʲ ˈɕĩnɨ n
(botanika, botaniczny) Lonicera caerulea, gatunek krzewu należący do rodziny przewiertniowatych; blue-berried honeysuckle sweetberry honeysuckle

widać ˈvʲidaʨ̑ v
widocznie, zapewne, pewnie apparently

widelec vʲiˈdɛlɛʦ̑ n
ostro zakończony przedmiot używany do nabierania jedzenia; fork

widelec do porcjowania vʲiˈdɛlɛʣ̑ ˌdɔ‿pɔrʦ̑ʲjɔˈvãɲa n
widelec do przytrzymywania najczęściej mięsa podczas dzielenia na mniejsze kawałki, do przewracania podczas obróbki termicznej carving fork

wideo n
(technologia, technika, techniczny) technika elektroniczna bazująca na sekwencji nieruchomych obrazów, które mogą być nagrywane, przetwarzane, transmitowane, a następnie odtwarzane, dając złudzenie ruchu; video

wideoklip ˌvʲidɛˈɔklʲip n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (telewizja, telewizyjny) krótki film towarzyszący utworowi muzycznemu music video

widmo ˈvʲidmɔ n
(fizyka, fizyczny) rozkład wielkości fizycznej w funkcji energii lub częstotliwości, długości fali, itp.; ; ; spectrum
(matematyka, matematyczny) zbiór wartości własnych macierzy kwadratowej lub operatora liniowego; ; spectrum
niematerialna postać lub złudzenie takiej postaci; phantom
perspektywa czegoś złego mogącego nastąpić w przyszłości spectre

widocznie vʲiˈdɔʧ̑ʲɲɛ adv
dostrzegalnie, istotnie, wyraźnie clearly markedly notably visibly

widocznie vʲiˈdɔʧ̑ʲɲɛ particle
… wprowadzająca wniosek, który mówca uważa za prawdopodobne wyjaśnienie apparently evidently

widoczny vʲiˈdɔʧ̑nɨ adj
taki, którego widać visible

widok ˈvʲidɔk n
widziana przestrzeń, krajobraz view

widokówka ˌvʲidɔˈkufka n
karta pocztowa z widokiem krajobrazu, miasta lub zabytku; picture postcard picture post-card

widownia vʲiˈdɔvʲɲa n
miejsce w teatrze, kinie, stadionie itp. przeznaczone dla widzów auditorium
wszyscy widzowie jakiegoś przedstawienia audience

widz vʲiʦ̑ n
osoba oglądająca film, przedstawienie, pokaz, koncert lub inne widowisko spectator onlooker

widzenie vʲiˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
odwiedziny więźnia w więzieniu visit

widzialny vʲiˈʥ̑alnɨ adj
taki, który widać, który jest dostrzegalny visible

widzieć ˈvʲiʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
odbierać bodźce wzrokowe see
spotykać się see
mieć dany pogląd na coś/kogoś see

widzimisię n
(potocznie, potoczny) czyjś pogląd nieliczący się z niczym caprice whim

widłonóg vʲidˈwɔ̃nuk n
(zoologia, zoologiczny) skorupiak morski lub słodkowodny wolno pływający lub pasożytniczy; copepod

widły ˈvʲidwɨ n
narzędzie składające się z trzech lub czterech długich zębów osadzonych na drzewcu; pitchfork

wiec n
(historia, historyczny, historycznie) ogólne zebranie członków plemienia, mieszkańców grodu lub osady veche
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) publiczne zgromadzenie polityczne; rally

wiecha n
(botanika, botaniczny) typ kwiatostanu, w którym na osi pędu wykształcają się odgałęzienia drugiego i trzeciego rzędu, a na nich kwiaty; panicle

wieczerza Pańska n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w tradycji chrześcijańskiej wieczerza paschalna, którą Chrystus spożył ze swymi apostołami w przeddzień ukrzyżowania; Lord's Supper

wieczna lampka ˈvʲjɛʧ̑na ˈlãmpka n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) czerwone światełko w kościele wskazujące miejsce przechowywania Najświętszego Sakramentu sanctuary lamp

wieczne pióro n
przyrząd do pisania ze zbiorniczkiem na atrament wewnątrz obsadki; fountain pen

wiecznozielony adj
(botanika, botaniczny) zawsze zielony, nigdy nie tracący liści evergreen sempervirent

wieczność ˈvʲjɛʧ̑nɔɕʨ̑ n
nieskończoność; trwanie poza czasem, poza początkiem i końcem; eternity perpetuity

wieczny ˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
trwający wieczność; dotyczący wieczności eternal

wieczny szach ˈvʲjɛʧ̑nɨ ˈʃax n
(szachy, pojęcie szachowe) sytuacja remisowa, w której jeden z graczy nie jest w stanie obronić się przed ciągłym szachowaniem jego króla przez bierki przeciwnika; perpetual check

wieczorem vʲjɛˈʧ̑ɔrɛ̃m adv
gdy zapada zmierzch in the evening

wieczorny vʲjɛˈʧ̑ɔrnɨ adj
odbywający się wieczorem, związany z końcem dnia evening tonight

wieczorynka ˌvʲjɛʧ̑ɔˈrɨ̃nka n
(potocznie, potoczny) program telewizyjny dla dzieci emitowany wieczorem; bed-time cartoon

wieczysty adj
(poetycki, poetycko) podniośle: który trwa wiecznie, który nie przemija imperishable

wieczór ˈvʲjɛʧ̑ur n
część doby między zachodem słońca a nocą evening eve

wieczór kawalerski ˈvʲjɛʧ̑ur ˌkavaˈlɛrsʲci n
zwyczajowa zabawa urządzana w przeddzień ślubu przez pana młodego, dla męskiego grona przyjaciół; bachelor party stag party pre-marriage party

wiedza ˈvʲjɛʣ̑a n
ogół posiadanych wiadomości knowledge

wiedzieć ˈvʲjɛ̇ʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
mieć wiedzę na jakiś temat, mieć świadomość prawdziwości czegoś know

wiedźma ˈvʲjɛ̇ʥ̑ma n
(etnografia, etnograficzny) od średniowiecza: kobieta mająca związek ze złymi mocami witch
(etnografia, etnograficzny) w dawnych wierzeniach: kobieta, która ma wiedzę (głównie o leczeniu ludzi, przyrodzie i magii), określenie pozytywne, nobilitujące; witch
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) kobieta stara, brzydka, kłótliwa witch

wiedźmin ˈvʲjɛ̇ʥ̑mʲĩn n
(fantasy) człowiek poddany kontrolowanej mutacji, by potem zabijał potwory w charakterze najemnika witcher

wiejski ˈvʲjɛ̇jsʲci adj
związany z wsią, dotyczący wsi, pochodzący ze wsi rural rustic

wiek vʲjɛk n
czas, jaki ktoś już przeżył, jaki coś przeżyło age
pewna charakterystyczna epoka age
sto lat; century

wiek emerytalny ˈvʲjɛk ˌɛ̃mɛrɨˈtalnɨ n
rok życia, od którego osoba ubezpieczona na życie nabywa prawo do świadczenia z tytułu dożycia tego wieku; wiek, od którego pracownik może odejść na emeryturę; retirement age pensionable age retiring age

wiek poborowy n
(wojskowość, wojskowy) (administracja) wiek mężczyzny, w którym może zostać powołany do służby wojskowej military age

wielbiciel vʲjɛlˈbʲiʨ̑ɛl n
(książkowy) osoba, która wielbi kogoś lub coś admirer fan

wielbłąd ˈvʲjɛlbwɔ̃nt n
(zoologia, zoologiczny) Camelus, duży afrykański i azjatycki ssak kopytny z rodziny wielbłądowatych, z charakterystycznym jednym lub dwoma garbami; camel

wielce adv
w sposób znaczny greatly much very amain big time extremely

wiele ˈvʲjɛlɛ
dużo, w dużym stopniu, zakresie a lot of much lots of

wiele ˈvʲjɛlɛ indefiniteCardinalNumeral
duża ilość, duża liczba czegoś lub kogoś many much a lot of lots of

wielka koalicja n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) koalicja rządowa największych partii politycznych o przeciwnych poglądach w przypadku, kiedy niemożliwe jest uzyskanie większości w parlamencie, partii wygranej z jedną z mniejszych partii; grand coalition

wielka płyta n
(budownictwo) technologia wznoszenia budynków z żelbetonowych, prefabrykowanych elementów konstrukcyjnych – gotowych ścian, stropów, biegów schodów itp.; plattenbau

wielki ˈvʲjɛlʲci adj
bardzo ważny, znaczący great
o człowieku: mocno wyróżniający się zdolnościami lub innymi cechami great
o nadzwyczaj dużej skali lub natężeniu great
o nadzwyczaj dużych rozmiarach great

wielkoduszny ˌvʲjɛlkɔˈduʃnɨ adj
taki, który charakteryzuje się wielkimi zaletami ducha, zwłaszcza szlachetnością i wyrozumiałością magnanimous

wielkomiejski adj
taki, który jest charakterystyczny dla wielkiego miasta metropolitan

wielkopostny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z Wielkim Postem, dotyczący Wielkiego Postu, odprawiany w Wielkim Poście Lenten of Lent

wielkorówninny adj
związany z północnoamerykańskimi Wielkimi Równinami, dotyczący Wielkich Równin Great Plains

wielkość ˈvʲjɛlkɔɕʨ̑ n
rozmiary czegoś size

wielo- ˈvʲjɛlɔ adv
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na dużą liczbę tego, co jest nazywane drugim członem multi- poly-

wielobarwny adj
mający wiele barw, złożony z elementów różnego koloru multicoloured

wielodotykowy ˌvʲjɛlɔdɔtɨˈkɔvɨ adj
(informatyka, informatyczny) o urządzeniach wskazujących: taki, który reaguje na wiele jednoczesnych dotknięć multi-touch

wielogryfowy adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) posiadający wiele gryfów multi-neck

wielojęzyczność n
cecha tego, co wielojęzyczne multilingualism

wielojęzyczny ˌvʲjɛlɔjɛ̃w̃ˈzɨʧ̑nɨ adj
posługujący się wieloma językami multilingual polyglot
napisany w wielu językach multilingual polyglot

wielokomórkowy ˌvʲjɛlɔkɔ̃murˈkɔvɨ adj
składający się z wielu komórek multicellular

wielokrotnie ˌvʲjɛlɔˈkrɔtʲɲɛ numeral
wiele razy repeatedly time and again

wielokrotność ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɔɕʨ̑ n
(matematyka, matematyczny) iloczyn danej liczby i dowolnej dodatniej liczby naturalnej; multiple

wielokrotny ˌvʲjɛlɔˈkrɔtnɨ adj
występujący więcej niż raz, powtarzający się multiple

wielokrążek ˌvʲjɛlɔˈkrɔ̃w̃ʒɛk n
(technologia, technika, techniczny) układ cięgien i krążków umożliwiający przełożenie siły, dzięki któremu można np. podnieść duży ciężar, działając mniejszą siłą; tackle

wielokulturowość ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɔɕʨ̑ n
(socjologia, socjologiczny) idea i model społeczny, według którego społeczeństwo powinno cechować się występowaniem grup o różnym pochodzeniu i wyznających odmienne systemy multiculturalism

wielokulturowy ˌvʲjɛlɔkultuˈrɔvɨ adj
dotyczący wielokulturowości, cechujący się występowaniem grup społecznych o różnym pochodzeniu, z różnych kultur multicultural

wielokąt vʲjɛˈlɔkɔ̃nt n
(geometria) spójny obszar ograniczony przez łamaną zamkniętą; polygon

wielokątny adj
(geometria) mający wiele kątów multangular polygonal

wieloletni ˌvʲjɛlɔˈlɛtʲɲi adj
trwający lub mający wiele lat long standing long-term perennial

wielomian vʲjɛˈlɔ̃mʲjãn n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne złożone ze zmiennych i stałych połączonych działaniami dodawania, odejmowania, mnożenia i podnoszenia do potęgi o stałym wykładniku naturalnym; polynomial

wielonarodowy adj
złożony z przedstawicieli wielu narodów, narodowości multinational multiethnic

wielooczny adj
taki, który ma wiele oczu many-eyed

wieloowocowy ˌvʲjɛlɔːvɔˈʦ̑ɔvɨ adj
złożony z wielu owoców lub ich produktów made with various fruit multi-fruit

wielopokoleniowy ˌvʲjɛlɔpɔkɔlɛ̃ˈɲɔvɨ adj
składający się z wielu pokoleń multigenerational

wielopoziomowy ˌvʲjɛlɔpɔʑɔ̃ˈmɔvɨ adj
taki, który ma wiele poziomów multi-level multilevel

wieloprocesorowy adj
(informatyka, informatyczny) mający wiele procesorów multiprocessor

wielorodzinny adj
przeznaczony do użytku dla wielu rodzin multi-family

wieloryb vʲjɛˈlɔrɨp n
(zoologia, zoologiczny) potoczna nazwa każdego większego walenia; whale

wielorybiątko n
(zdrobniale) od: wielorybię (młode wieloryba) calf cub

wielorybnictwo ˌvʲjɛlɔrɨbʲˈɲiʦ̑tfɔ n
polowanie na walenie w celu pozyskania olbrotu, fiszbinu czy ambry; whaling

wieloródka ˌvʲjɛlɔˈrutka n
(medycyna, medyczny) w ginekologii: kobieta, która rodziła więcej niż jeden raz lub kobieta w ciąży, która rodziła już co najmniej jeden raz multigravida

wielostopniowy adj
mający wiele stopni, zachodzący etapami multistage multistaged

wielotorbielowaty ˌvʲjɛlɔtɔrbʲjɛlɔˈvatɨ adj
(medycyna, medyczny) mający wiele torbieli multicystic polycystic

wieloużytkownikowy adj
(informatyka, informatyczny) (telekomunikacja) mogący obsługiwać wielu użytkowników na raz multi-user multiuser

wielowiekowy ˌvʲjɛlɔvʲjɛˈkɔvɨ adj
trwający wiele wieków, istniejący wiele wieków centuries-old

wielowodzie n
(medycyna, medyczny) występująca w czasie ciąży anomalia, w której ilość płynów zawartych w błonach płodowych jest nadmierna; polyhydramnios

wieloznacznie adv
w sposób wieloznaczny ambiguously polysemously

wieloznaczność ˌvʲjɛlɔˈznaʧ̑nɔɕʨ̑ n
cecha tego, co ma wiele znaczeń polysemy

wieloznaczny adj
mający liczne znaczenia ambiguous

wielościan vʲjɛˈlɔɕʨ̑ãn n
(geometria) ograniczona bryła geometryczna, której powierzchnia jest złożona wyłącznie z wielokątów; polyhedron

wielościenny adj
taki, który ma wiele ścian polyhedral polyhedric polyedric

wieniec ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
wiązanka w kształcie kręgu upleciona z kwiatów, liści, gałązek lub kłosów wreath

wieniec adwentowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ ˌadvɛ̃nˈtɔvɨ n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wywodzący się z tradycji niemieckiej wieniec z cetyny (zwłaszcza z jedliny, świerczyny), z czterema świecami, które zapala się kolejno w każdą niedzielę adwentu, ozdobiony wstążkami, symbolizujący przygotowanie i nadzieję; advent wreath

wieniec laurowy ˈvʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ lawˈrɔvɨ n
(historia, historyczny, historycznie) wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce; laurel wreath
symbol zwycięstwa lub wybitnych osiągnięć mający kształt wieńca laurowego (1.1); laurel wreath

wieprz vʲjɛpʃ n
(potocznie, potoczny) (obraźliwie) tęgi mężczyzna swine
wykastrowany samiec świni hog

wieprzowina ˌvʲjɛpʃɔˈvʲĩna n
(spożywczy) (kulinaria) mięso ze świni; pork

wiercenie vʲjɛrˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wiercić; drilling

wierchuszka vʲjɛrˈxuʃka n
(potocznie, potoczny) grupa ludzi sprawujących władzę w państwie, jakiejś organizacji, instytucji top brass

wiercić ˈvʲjɛrʲʨ̑iʨ̑ v
wykonywać otwór przy użyciu wiertarki drill
(potocznie, potoczny) nie móc usiedzieć lub leżeć w jednej pozycji, poruszać się niespokojnie fidget wriggle

wiercić dziurę w brzuchu v
ciągle molestować kogoś o coś keep on at nag

wiernie ˈvʲjɛrʲɲɛ adv
w sposób wierny, dokładny accurately
w sposób wierny, oddany, lojalny faithfully

wierność ˈvʲjɛrnɔɕʨ̑ n
bycie wiernym, stałym, oddanym komuś lub czemuś fidelity faithfulness

wierny ˈvʲjɛrnɨ adj
o kopii, tłumaczeniu itp.: dokładny, ścisły faithful true
wykazujący się wiernością, lojalnością faithful

wiersz vʲjɛrʃ n
charakterystyczny układ graficzny tekstów (1.1) verse
każda z części rubryk tabeli row
linia tekstu line
utwór poetycki, często rymowany poem verse

wiersz częstochowski ˈvʲjɛrʃ ˌʧ̑ɛ̃w̃stɔˈxɔfsʲci idiom
nieudolny, banalny wiersz doggerel

wiertarka vʲjɛrˈtarka n
przyrząd dentystyczny o napędzie elektrycznym służący do oczyszczania zębów z próchnicy dentist's drill
urządzenie służące do wiercenia lub pogłębiania otworów; drill

wiertło ˈvʲjɛrtwɔ n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie do wykonywania otworów; drill bit

wierzba ˈvʲjɛʒba n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Salix, rodzaj drzewa, krzewu lub krzewinki z rodziny wierzbowatych; willow

wierzba płacząca ˈvʲjɛʒba pwaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑a n
(botanika, botaniczny) (Salix alba L. Tristis) odmiana wierzby białej o zwisających gałęziach; weeping willow

wierzba wawrzynkowa ˈvʲjɛʒba ˌvavʒɨ̃ŋˈkɔva n
(botanika, botaniczny) Salix daphnoides, gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny wierzbowatych; daphne willow violet willow

wierzch vʲjɛʃx n
górna lub zewnętrzna powierzchnia czegoś back surface top upper

wierzchołek vʲjɛʃˈxɔwɛk n
(geografia, geograficzny) szczyt góry apex
(matematyka, matematyczny) punkt łączący sąsiednie boki wielokąta lub co najmniej trzy ściany wielościanu; apex

wierzyciel vʲjɛˈʒɨʨ̑ɛl n
(potocznie, potoczny) osoba lub instytucja, od której pożyczone zostały pieniądze creditor

wierzyć ˈvʲjɛʒɨʨ̑ v
ufać komuś, uważać, że ktoś ma rację believe trust
uważać coś za prawdziwe mimo braku dowodów na prawdziwość tego believe
wyznawać religię believe

wierzący n
osoba wyznająca jakąś religię believer

wiesiołek vʲjɛ̇ˈɕɔwɛk n
(botanika, botaniczny) Oenothera, roślina o żółtych kwiatach i lancetowatych liściach; evening primrose

wieszak ˈvʲjɛʃak n
mebel zaopatrzony w kilka wieszaków (1.1) hallstand rack
przedmiot o łukowatym lub trójkątnym kształcie, z hakiem pośrodku, służący do wieszania ubrań na drążku; cloth hanger coat hanger

wieszać v
umieszczać coś w taki sposób, że punkt zaczepienia znajduje się ponad jego środkiem ciężkości hang
zabijać kogoś poprzez zawiązanie na jego szyi pętli zaciskającej się pod jego ciężarem hang

wieszcz vʲjɛʃʧ̑ n
natchniony, wybitny poeta prophet seer

wieszczek n
(dawniej, dawny) człowiek przepowiadający przyszłość soothsayer
(systematyka) (ornitologia, ornitologiczny) (ornitologia, ornitologiczny) Pyrrhocorax graculus, gatunek średniego ptaka osiadłego z rodziny krukowatych; Alpine chough

wietnamski vʲjɛtˈnãmsʲci adj
odnoszący się do Wietnamu lub Wietnamczyków Vietnamese

wietrzny ˈvʲjɛṭʃnɨ adj
odznaczający się silnymi podmuchami wiatru windy breezy

wietrzyk ˈvʲjɛṭʃɨk n
lekki wiatr breeze

wiewiórka vʲjɛˈvʲjurka n
(zoologia, zoologiczny) nadrzewny gryzoń o puszystym i najczęściej rudym futrze oraz długiej kicie; squirrel

wieńcowy adj
(anatomia, anatomiczny) odnoszący się do naczyń odżywiających serce coronary

wieś vʲjɛ̇ɕ n
jednostka osadnicza nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta; village country
tereny pozamiejskie countryside

wieśniak ˈvʲjɛ̇ɕɲak n
(potocznie, potoczny) (pogardliwie) prostak, człowiek prymitywny redneck
człowiek mieszkający na wsi peasant

wieść vʲjɛ̇ɕʨ̑ n
(książkowy) nowina, wiadomość news tiding

wieść vʲjɛ̇ɕʨ̑ v
(książkowy) prowadzić lead

wieża ˈvʲjɛʒa n
(architektura, architektoniczny) wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości; tower rook
(szachy, pojęcie szachowe) figura mogąca poruszać się tylko w rzędach i kolumnach; rook castle
(technologia, technika, techniczny) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) element elektronicznego sprzętu odtwarzającego muzykę stereo
(wojskowość, wojskowy) wystający ponad korpus element wojskowych pojazdów, okrętów, umocnień z zamontowanym działem turret

wieża Babel ˈvʲjɛʒa ˈbabɛl n
określenie grupy ludzi mówiącej różnymi językami, niepotrafiącej się porozumieć; Tower of Babel

wieża Eiffla ˈvʲjɛʒa ˈajfla n
(architektura, architektoniczny) (turystyka, turystyczny) ogromna, stalowa wieża na Polu Marsowym w Paryżu; Eiffel Tower

wieża ciśnień ˈvʲjɛʒa ˈʨ̑iɕɲɛ̇̃ɲ n
(technologia, technika, techniczny) budynek w formie wieży, ze zbiornikiem wody na szczycie, który służy do stabilizowania ciśnienia wody w sieci wodociągowej; water tower

wieża spadochronowa n
stalowa konstrukcja z wysięgnikiem służąca do treningu skakania ze spadochronem; parachute jump tower

wieżowiec vʲjɛˈʒɔvʲjɛʦ̑ n
wolnostojący wielokondygnacyjny budynek o niewielkiej w stosunku do wysokości powierzchni podstawy skyscraper tower block

wigilia vʲiˈɟilʲja n
(książkowy) dzień poprzedzający inny dzień, zwykle jakieś święto lub ważne wydarzenie eve
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim dzień poprzedzający ważniejsze święto, zwłaszcza Boże Narodzenie, często połączony z postem i uroczystym oczekiwaniem eve
tradycyjna, uroczysta wieczerza w wigilię (1.1) Bożego Narodzenia christmas eve

wigor ˈvʲiɡɔr n
energia objawiająca się w chęci do pracy i zabawy oraz w szybkości i sprawności w działaniu vigour brio verve

wigwam ˈvʲiɡvãm n
rodzaj nieprzenośnej chaty Indian Ameryki Północnej; wigwam

wihajster vʲiˈxajstɛr n
(potocznie, potoczny) przedmiot, czasem fragment innego przedmiotu, o nieznanej lub nieistotnej w chwili wypowiedzi nazwie thingamajig thingy whachamacallit

wihara vʲiˈxara n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) klasztor buddyjski i dźinijski vihara

wikariusz n
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej; vicar
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) w administracji kościelnej duchowny będący zastępcą lub namiestnikiem; vicar

wikary n
(kościelny) prezbiter na stałe pomagający proboszczowi w pracy duszpasterskiej; vicar

wiki- ˈvʲici prefix
…pierwszy człon rzeczowników złożonych oznaczający związek z programami i projektami opartymi na mechanizmie wiki wiki-

wikiholik ˌvʲiciˈxɔlʲik n
(potocznie, potoczny) osoba uzależniona od Wikipedii, Wikisłownika, itp., poświęcająca im dużo czasu wikiholic

wiking ˈvʲicĩŋk n
(historia, historyczny, historycznie) skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.; Viking

wikipedysta ˌvʲicipɛˈdɨsta n
internauta tworzący i edytujący Wikipedię, (także, też), Wikibooks lub Wikicytaty Wikipedian

wikiprojekt n
(neologizm) projekt realizowany przez społeczność wikipedystów wikiproject

wikitekst vʲiciˈtɛkst n
(informatyka, informatyczny) tekst napisany w języku programowania Wikitext Markup Language; wiki markup wikitext

wiklina vʲikˈlʲĩna n
młode pędy kilku gatunków wierzb, które po obróbce wykorzystywane są w wikliniarstwie; wicker
przedmioty z wikliny (1.2) wickerwork

wikt i opierunek ˈvʲikt ˌi‿ɔpʲjɛˈrũnɛk n
posiłki i zakwaterowanie board and lodging room and board

wiktoria vʲikˈtɔrʲja n
(botanika, botaniczny) Victoria Lindl., rodzaj roślin wodnych z rodziny grzybieniowatych, o charakterystycznych pływających liściach; victoria

wiktuały n
(przestarzałe, przestarzały) dziś (książkowy) żywność, prowiant victual

wiktymologia ˌvʲiktɨ̃mɔˈlɔɟja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) nauka zajmująca się ofiarami przestępstw i badaniem roli ofiary w genezie przestępstwa; dziedzina kryminalistyki i kryminologii; victimology

wilamowski ˌvʲilãˈmɔfsʲci adj
dotyczący Wilamowic koło Bielska-Białej Vilamovian Wilamowicean Wymysorys

wilczy ˈvʲilʧ̑ɨ adj
związany z wilkiem, dotyczący wilka wolf-
charakterystyczny dla wilka, posiadający cechy przypisywane wilkowi wolf -like

wilczy apetyt ˈvʲilʧ̑ɨ aˈpɛtɨt n
bardzo duży apetyt ravenous appetite wolfish appetite

wilczy bilet ˈvʲilʧ̑ɨ ˈbʲilɛt n
dokument zabraniający osobie wydalonej z jakiejś uczelni lub zakładu pracy wstępu na inną uczelnię lub podjęcia pracy gdzie indziej; blacklist

wilczyca vʲilˈʧ̑ɨʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) samica wilka she-wolf

wilec ziemniaczany n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) Ipomoea batatas; pochodzący z Ameryki gatunek rośliny uprawnej z rodziny powojowatych sweet potato camote

wilga ˈvʲilɡa n
(ornitologia, ornitologiczny) średniej wielkości, żółtoczarny ptak z rodziny wilg (Oriolidae); golden oriole

wilgotność n
stan wyższego nasycenia czegoś wodą humidity wetness dampness

wilgotny vʲilˈɡɔtnɨ adj
trochę mokry humid

wilgoć ˈvʲilɡɔʨ̑ n
woda zawarta w czymś, zwykle w powietrzu; humidity moisture

wilk vʲilk n
(zoologia, zoologiczny) przypominające psa zwierzę drapieżne, dziko żyjące; wolf
(kulinaria) duża maszyna do rozdrabniania mięsa; meat grinder

wilk morski ˈvʲilk ˈmɔrsʲci n
(przenośnie, przenośnia) bardzo doświadczony marynarz seadog

wilk szary n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Canis lupus Linnaeus, gatunek drapieżnego ssaka z rodziny psowatych; gray wolf timber wolf
(zoologia, zoologiczny) jaszczurka z gatunku (1.1) gray wolf timber wolf

wilk w owczej skórze ˈvʲilɡ ˈv‿ɔfʧ̑ɛj ˈskuʒɛ n
(związek frazeologiczny) ktoś zły, niebezpieczny udający kogoś łagodnego i pokornego wolf in sheep's clothing

wilkołak vʲilˈkɔwak n
(folklor) człowiek, który może zmienić się w wilka podczas pełni werewolf

willa ˈvʲilːa n
podmiejska lub wiejska rezydencja bogatego człowieka; villa

wimperga vʲĩmˈpɛrɡa n
(architektura, architektoniczny) dekoracyjne, ażurowe wykończenie w kształcie trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo okna, charakterystyczne dla architektury gotyckiej wimperg

wina ˈvʲĩna n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument szarpany z rodziny lutni pochodzący z południowych Indii veena
czyn niezgodny z normami postępowania guilt fault

winda ˈvʲĩnda ˈvʲĩndɨ n
poruszająca się w pionie klatka służąca do transportu osób lub towarów; lift elevator

windsurfer n
osoba uprawiająca windsurfing windsurfer

windsurfing n
(sport, sportowy) sport wodny, odmiana żeglarstwa uprawiana przy użyciu deski z niewielkim żaglem; windsurfing

windykacja n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) przejmowanie majątku na drodze prawnej debt collection

windziarz ˈvʲĩɲʥ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) mężczyzna obsługujący windę liftman

winglet n
(lotnictwo, lotniczy) krótkie skrzydełko na końcu skrzydła nośnego, ustawione pod pewnym kątem, poprawiające parametry aerodynamiczne samolotu; winglet

wingsuit n
(sport, sportowy) kombinezon do (1.1) wingsuit
(sport, sportowy) rodzaj sportu ekstremalnego, w którym sportowcy skaczą w specjalnych kombinezonach z dużych wysokości, a następnie szybują, ślizgając się w powietrzu; wingsuit

winiarnia n
(handel, handlowy) lokal, gdzie serwuje i sprzedaje się wino wine bar
wytwórnia wina winery

winnica vʲĩɲˈːiʦ̑a n
(rolnictwo, rolniczy) miejsce uprawy winorośli; vineyard

winny ˈvʲĩnːɨ adj
taki, który jest obarczony winą, będący sprawcą czegoś złego guilty

wino ˈvʲĩnɔ n
(kulinaria) napój alkoholowy powstający dzięki fermentacji owoców; wine

winobranie ˌvʲĩnɔˈbrãɲɛ n
okres zbierania winogron grape harvest vine harvest vintage
zbiór owoców winorośli vintage grape harvest grape picking

winogrodnictwo ˌvʲĩnɔɡrɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(rolnictwo, rolniczy) uprawa i hodowla winorośli; viticulture

winogrono ˌvʲĩnɔˈɡrɔ̃nɔ n
(spożywczy) (kulinaria) (cukiernictwo) owoc winorośli grape

winorośl vʲĩˈnɔrɔɕl̥ n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) (botanika, botaniczny) krzew o długich pędach i owocach zebranych w kiści. grapevine

winowajca ˌvʲĩnɔˈvajʦ̑a n
ten, kto zawinił, kto popełnił występek, kto zrobił coś złego culprit wrongdoer

winszować vʲĩw̃ˈʃɔvaʨ̑ v
składać gratulacje congratulate gratulate
składać życzenia felicitate give one’s best wishes wish wish the best

wiolonczela ˌvʲjɔlɔ̃n͇ˈʧ̑ɛla n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) instrument smyczkowy, większy od altówki i mniejszy od kontrabasu; cello violoncello

wiolonczelista ˌvʲjɔlɔ̃n͇ʧ̑ɛˈlʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) muzyk, który gra na wiolonczeli cellist violoncellist

wiorsta n
(metrologia, metrologiczny) dawna rosyjska jednostka długości, równa około 1067 metrów verst

wiosennie adv
typowo dla wiosny vernally

wiosenny vʲjɔˈsɛ̃nːɨ adj
mający związek z wiosną, dotyczący wiosny, mający miejsce wiosną spring

wioska olimpijska n
(sport, sportowy) obszar, na którym mieszkają uczestnicy igrzysk olimpijskich Olympic Village

wiosna ˈvʲjɔsna n
pora roku, która następuje po zimie i poprzedza lato; spring springtime springtide

wiosną ˈvʲjɔsnɔ̃w̃ adv
w czasie trwania wiosny in spring

wiosło ˈvʲjɔswɔ n
spłaszczony i rozszerzony u końca (lub obu końców) kij służący do nadawania biegu łodzi oraz kierowania nią; oar paddle

wiosłować v
(sport, sportowy) wykonywać wiosłami ruchy łodzi lub kajaka w celu nadania im biegu i kierunku row paddle oar scull

wiosłowy adj
poruszany wiosłami rowing

wioślarka vʲjɔ̇ɕˈlarka n
(sport, sportowy) kobieta uprawiająca wioślarstwo; taka, która wiosłuje rower oarswoman
(zoologia, zoologiczny) drobny skorupiak słodkowodny mający dwuczęściową skorupkę i rozwiniętą drugą parą czułków służących do pływania; water flea

wioślarstwo vʲjɔ̇ɕˈlarstfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa obejmująca wyścigi sportowych łodzi wiosłowych; rowing

wioślarz ˈvʲjɔ̇ɕlaʃ n
(sport, sportowy) ktoś uprawiający wioślarstwo oarsman oar rower
ktoś, kto wiosłuje rower
(sport, sportowy) (środowiskowy) przyrząd treningowy, na którym ćwiczy się w sposób przypominający wiosłowanie indoor rower rowing machine

wir vʲir n
(przenośnie, przenośnia) natłok wydarzeń, różnych spraw wymagających intensywnego, szybkiego działania whirl
poruszanie się po drodze kolistej lub obracanie się wokół własnej osi whirl
szybki ruch obrotowy wody lub powietrza wokół osi eddy whirlpool

wiremia vʲiˈrɛ̃mʲja n
(medycyna, medyczny) obecność wirusów we krwi; viremia

wirginał n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dawny instrument muzyczny, mała odmiana klawesynu popularna w XVI i XVII wieku; virginal virginals

wirnik ˈvʲirʲɲik n
(mechanika) obracająca się część maszyny wirującej; rotor

wiropłat vʲiˈrɔpwat n
(lotnictwo, lotniczy) maszyna cięższa od powietrza, zdolna do lotu dzięki powstawaniu siły nośnej na wirujących powierzchniach; rotorcraft

wirtualny ˌvʲirtuˈ<sup>w</sup>alnɨ adj
(informatyka, informatyczny) wykreowany przez komputer, odbywający się na ekranie komputera, telewizora virtual
możliwy do zaistnienia w rzeczywistości, ale pozorny virtual

wirtuoz vʲirˈtu<sup>w</sup>ɔs n
artysta, który doskonale włada swoją sztuką (najczęściej o muzykach) virtuoso

wirus ˈvʲirus n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) cząsteczka organiczna nieposiadająca struktury komórkowej; virus
(informatyka, informatyczny) samopowielający się program komputerowy, który przy pomocy nosiciela (np. poczty elektronicznej) wdziera się do komputera w celu zakłócania jego pracy lub niszczenia danych; virus

wirusologia ˌvʲirusɔˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) nauka o wirusach oraz o wywoływanych przez nie chorobach; virology

wirusowe zakażenie przewodu pokarmowego ˌvʲiruˈsɔvɛ ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ pʃɛˈvɔdu ˌpɔkarmɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) choroba układu pokarmowego; gastric flu gastro gastroenteritis infectious diarrhea stomach bug stomach flu

wirusowy adj
związany z wirusami, dotyczący wirusów viral

wirówka vʲiˈrufka n
(lotnictwo, lotniczy) (astronomia, astronomiczny) urządzenie służące do wytwarzania przeciążeń, składające się z długiego ramienia, na końcu którego znajduje się kabina; human centrifuge
(technologia, technika, techniczny) urządzenie laboratoryjne lub przemysłowe do separacji mieszanin metodą wirową; laboratory centrifuge
domowe urządzenie do suszenia prania w szybkoobrotowym bębnie spin dryer

wisielczy humor idiom
humor bardzo zły, objawiający się niewybrednymi, często fatalistycznymi lub makabrycznymi żartami gallows humor

wisieć ˈvʲiɕɛ̇ʨ̑ v
(potocznie, potoczny) być winnym (pieniądze itp.) owe
(potocznie, potoczny) być zbyt luźnym (o odzieży) hang loosely
być przymocowanym do czegoś od góry hang
umierać na szubienicy hang
znajdować się w powietrzu, tkwić nieruchomo nad ziemią hang
dawać się odczuć, być odczuwalnym (o nastroju itp.); zagrażać hang be feel

wisior ˈvʲiɕɔr n
(książkowy) spory, okazały wisiorek pendant

wiskacza vʲiˈskaʧ̑a n
(zoologia, zoologiczny) Lagostomus maximus, południowoamerykański gryzoń spokrewniony z szynszylą, szkodnik pastwisk; viscacha

wist vʲist n
(termin karciany) rodzaj gry w karty; whist

witaj w klubie ˈvʲitaj ˈf‿klubʲjɛ idiom
zwrot używany w stosunku do kogoś, kto ma podobne doświadczenia join the club

witalista n
zwolennik witalizmu vitalist

witalność vʲiˈtalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest witalne, pełne energii życiowej vitality viability

witamina ˌvʲitãˈmʲĩna n
(biologia, biologiczny) (chemia, chemiczny) związek organiczny niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu żywego; vitamin

witaminowy ˌvʲitãmʲĩˈnɔvɨ adj
związany z witaminami, zawierający witaminy vitaminic

witarianin n
osoba praktykująca witarianizm raw foodist

witarianizm n
sposób odżywiania się polegający na spożywaniu wyłącznie surowych pokarmów (dopuszczalne jest podgrzewanie jedzenia do 40 °C) i wykluczeniu wysoko przetworzonej żywności rawism

witać ˈvʲitaʨ̑ v
pozdrowić kogoś na początku spotkania; okazać swoje uczucia w związku z czyimś przybyciem, odwiedzinami, spotkaniem kogoś greet welcome

witlinek vʲiˈtlʲĩnɛk n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Merlangius merlangus, ryba atlatycka; whiting

witraż ˈvʲitraʃ n
(sztuka) ozdobna kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła wprawionego w okno zamiast szyb; stained glass

wiwarium n
(zootechnika, zootechniczny) pomieszczenie do przetrzymywania drobnych zwierząt lub roślin w warunkach maksymalnie zbliżonych do naturalnych; vivarium

wiwianit vʲiˈvʲjä̃ɲit n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z gromady fosforanów; vivianite

wiza ˈvʲiza n
(urzędowy) (turystyka, turystyczny) pisemne pozwolenie na przekroczenie granicy państwowej wydawane przez organy odwiedzanego kraju visa

wizerunek ˌvʲizɛˈrũnɛk n
pierwowzór, odbicie, obraz image picture

wizja n
obraz, plan czegoś stworzony w czyjejś wyobraźni vision
widzenie, przywidzenie vision

wizjer ˈvʲizʲjɛr n
(budownictwo) otwór w drzwiach (czasem w ścianie) umożliwiający obserwowanie tego, co dzieje się po drugiej stronie peephole

wizjonerstwo ˌvʲizʲjɔ̃ˈnɛrstfɔ n
widzenie, przeżywanie wizji visionary

wizualny adj
dostrzegalny wzrokiem video visual

wizygocki adj
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) związany z Wizygotami, dotyczący Wizygotów Visigothic

wizyta vʲiˈzɨta n
pobyt u kogoś jako gość w celach towarzyskich lub oficjalnych visit call

wizytówka ˌvʲizɨˈtufka n
dołączana do wiadomości e-mail informacja o danych osobowych lub firmowych nadawcy v-card
mały kartonik z zapisanymi na nim danymi osobowymi lub firmowymi business card

wiórek ˈvʲjurɛk n
mały, podłużny kawałek czegoś, zazwyczaj starty lub zestrugany shred

wiąz vʲjɔ̃w̃s n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Ulmus L., rodzaj drzew i krzewów rosnących w strefie umiarkowanej, należących do rodziny wiązowatych; elm
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) drzewo z rodzaju (1.1) elm

wiązadło vʲjɔ̃w̃ˈzadwɔ n
(anatomia, anatomiczny) błona lub pasmo wytrzymałej tkanki łącznej łączące kości między sobą lub wzmacniające ruchome połączenia między kośćmi (stawy) ligament
(pospolicie) coś, co służy do wiązania cord

wiązanie vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
splatanie czegoś poprzez tworzenie węzłów binding

wiązanie chemiczne vʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɛ n
(chemia, chemiczny) każde trwałe połączenie dwóch atomów; chemical bond

wiązanka vʲjɔ̃w̃ˈzãnka n
pęk związanych razem kwiatów bouquet

wiązać ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ v
splatać, tworząc węzeł bind tie bundle
tworzyć ciąg logiczny prowadzący od czegoś do czegoś, kojarzyć link relate

wiązać koniec z końcem ˈvʲjɔ̃w̃zaʨ̑ ˈkɔ̃ɲɛʦ̑ ˈs‿kɔ̃j̃nʦ̑ɛ̃m v
dawać radę finansowo make ends meet

wiązka ˈvʲjɔ̃w̃ska n
pewna liczba jednakowych, zwykle podłużnych przedmiotów, ułożonych razem i związanych; bundle
światło lub cząstki biegnące w jednym kierunku beam

więc vʲjɛ̃nʦ̑ conjunction
…służący do tworzenia konstrukcji, w których zdanie za spójnikiem opisuje czynność, która nastąpiła, ponieważ odbyła się czynność opisana w zdaniu przed spójnikiem therefore so

więc vʲjɛ̃nʦ̑ particle
…używana do rozpoczęcia wypowiedzi well

więdnąć ˈvʲjɛ̃ndnɔ̃ɲʨ̑ v
o roślinach: tracić wodę w komórkach, wiotczeć, usychać fade wither

większość ˈvʲjɛ̃ŋkʃɔɕʨ̑ n
większa część jakichś rzeczy lub jakiejś grupy osób; więcej niż połowa majority most

większy ˈvʲjɛ̃ŋkʃɨ
przewyższający coś rozmiarami, wielkością big large
przewyższający coś siłą, natężeniem great

więzadło n
(anatomia, anatomiczny) (zoologia, zoologiczny) tkanka łączna włóknista łącząca ze sobą kości w stawach lub inne ruchomo połączone narządy ligament

więzadło głosowe n
(anatomia, anatomiczny) każdy z dwu drgających fałdów znajdujących się w krtani, dzięki którym człowiek może mówić; vocal cord vocal fold voice reed

więzadło krzyżowe przednie n
(anatomia, anatomiczny) wewnątrzstawowe więzadło stawu kolanowego o budowie dwupęczkowej; jego uszkodzenie jest jedną z najczęstszych kontuzji u sportowców; ACL anterior cruciate ligament

więzienie vʲjɛ̃w̃ˈʑɛ̇̃ɲɛ n
miejsce, w którym odbywa się karę pozbawienia wolności prison jail

więziennictwo ˌvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲˈːiʦ̑tfɔ n
(urzędowy) system odbywania kary pozbawienia wolności, także ogół zakładów karnych; penology

więzień ˈvʲjɛ̃w̃ʑɛ̇̃ɲ n
człowiek pozbawiony wolności, np. odbywający karę w więzieniu, zamknięty w areszcie, obozie lub innym miejscu odosobnienia prisoner

więzić v
trzymać kogoś w więzieniu (także przenośnie) confine detain imprison jail

więzy n
rzeczy, którymi się krępuje co lub kogo fetters
to, co komu przeszkadza fetters
to, co wiąże; relacja zażyłości bonds ties

więzy krwi ˈvʲjɛ̃w̃zɨ ˈkr̥fʲi idiom
stosunek pokrewieństwa między osobami blood relation consanguinity

więź n
stan posiadania czegoś wspólnego bond togetherness
to, co łączy jednostki ze sobą attachment connection connexion kinship link tie

wiśnia ˈvʲiɕɲa n
(botanika, botaniczny) Cerasus Miller, rodzaj roślin należący do rodziny różowatych; cherry cherry-tree sour cherry
owoce wiśni (1.1) cherry

wiśniowy vʲiɕˈɲɔvɨ adj
mający kolor dojrzałych owoców wiśni cerise cherry

wjeżdżać v
jadąc, dostawać się dokądś drive into go into ride into
jadąc, wpadać na jakiś obiekt hit run into

wklęsły adj
taki, który ma zagłębienie lub odcinkowe obniżenie concave dished intaglio re-entrant sunken

wkrótce ˈfkrutʦ̑ɛ adv
w niedługim czasie, w najbliższym czasie soon

wkręt fkrɛ̃nt n
(technologia, technika, techniczny) śruba z nacięciem we łbie, umożliwiającym jej wkręcanie przy pomocy śrubokręta w miękki materiał bez konieczności wiercenia; screw

wkurwiać ˈfkurvʲjäʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) wyjątkowo kogoś denerwować, drażnić piss off
(wulgarnie, wulgaryzm) denerwować się, odczuwać gniew get pissed off

wkurwiony fkurˈvʲjɔ̃nɨ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) odczuwający gniew, duże zdenerwowanie pissed pissed off

wkład fkwat n
to, co się wkłada w jakąś działalność (np. pieniądze) contribution

wkładać ˈfkwadaʨ̑ v
o pieniądzach: inwestować invest contribute
ubierać się w coś put on
umieszczać w środku czegoś put insert place

wkładka ˈfkwatka n
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) dodatek do książki lub czasopisma w postaci kolorowego prospektu, plakatu, tabeli itp., włożony luźno w środek insert inset pull-out
(drukarstwo, drukarski) (poligrafia) niezadrukowany kawałek papieru, znajdujący się między kartkami książki, mający chronić ilustracje w niej zawarte przed uszkodzeniem interleaf
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia wkładana między inne części w celu uszczelnienia, zabezpieczenia ich przed tarciem itp. filler
to, co wkłada się między jakieś powierzchnie, zwykle w celu wypełnienia, izolacji lub jako uzupełnienie czegoś insert insertion

wkładka do butów ˈfkwatka dɔ‿ˈbutuf n
(rzemiosło, rzemieślniczy) wkładka przykrywająca część buta przylegającą do spodu stopy, poprawiająca komfort chodzenia, często o właściwościach przeciwpotnych, antypoślizgowych itp. insole

wlec vlɛʦ̑ v
ciągnąć po ziemi drag

wnet adv
(książkowy) w niedługim czasie od wskazanego momentu shortly

wnikliwość vʲɲikˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto wnikliwy, dociekliwy, uważny discernment

wniosek ˈvʲɲɔsɛk n
pomysł, propozycja, projekt złożony do dyskusji i podjęcia decyzji o jego przyjęciu lub odrzuceniu proposal suggestion request
wynik, rezultat przemyślenia czegoś; twierdzenie, przekonanie będące wynikiem rozumowania, rozmyślania conclusion

wnioskodawca ˌvʲɲɔskɔˈdafʦ̑a n
ten, kto wnioskuje, składa wniosek applier proposer

wnioskować v
wywodzić wniosek conclude deduce gather infer presume
starać się oficjalnie o coś put forward a motion

wnosić ˈvnɔɕiʨ̑ v
mieć swój wkład w czymś; dodawać (treści), uzupełniać bring
przemieszczać coś w górę lub w pewne miejsce bring
wyciągać wnioski infer

wnuczka ˈvnuʧ̑ka n
córka syna lub córki granddaughter

wnuk vnuk n
syn córki lub syna grandson

wnętrze ˈvnɛ̃nṭʃɛ n
przestrzeń, znajdująca się w środku czegoś interior inside

wnętrzności vnɛ̃nˈṭʃnɔɕʨ̑i n
(anatomia, anatomiczny) narządy wewnętrzne jamy brzusznej, klatki piersiowej oraz miednicy człowieka lub zwierzęcia intestines

wobec ˈvɔbɛʦ̑ preposition
(w odniesieniu) do; biorąc pod uwagę; uwzględniając, razem, wspólnie in front of in that case in the face of in the presence of
przed, w obliczu, naprzeciw in front of in that case in the face of in the presence of

woda ˈvɔda n
bezbarwna i bezzapachowa ciecz, tlenek wodoru, H2O; water

woda kolońska ˈvɔda kɔˈlɔ̃j̃ska n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) rodzaj wody toaletowej, kilkuprocentowy alkoholowy roztwór olejków eterycznych w alkoholu; eau de Cologne

woda królewska ˈvɔda kruˈlɛfska n
(chemia, chemiczny) mieszanina stężonego kwasu solnego i kwasu azotowego rozpuszczająca metale szlachetne; aqua regia

woda kwiatowa ˈvɔda kfʲjaˈtɔva idiom
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) perfumy o lekkim zapachu kwiatów floral flower-scented water

woda mineralna ˈvɔda ˌmʲĩnɛˈralna n
naturalna woda lecznicza; mineral water

woda słodka n
woda pozbawiona lub zawierająca stosunkowo niewielkie ilości soli fresh water

woder ˈvɔdɛr n
długi, wodoszczelny but gumowy, sięgający po pachwinę; wader

wodewil vɔˈdɛvʲil n
(sztuka) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) (teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) widowisko komediowe lub farsowe z muzyką, piosenkami, pantomimą i baletem, z przewagą tekstu mówionego nad śpiewanym; vaudeville

wodniczka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus paludicola, zagrożony wyginięciem niewielki ptak wędrowny, zamieszkujący wschodnią Europę i zachodnią Azję po Ural, w pasie klimatu umiarkowanego; aquatic warbler

wodnik ˈvɔdʲɲik n
(ornitologia, ornitologiczny) Rallus aquaticus, żyjący na mokradłach ptak o upierzeniu oliwkowobrązowym z plamami; water rail

wodnisty adj
zawierający zbyt dużo wody watery

wodny ˈvɔdnɨ adj
(chemia, chemiczny) o roztworze: rozcieńczany wodą aqueous
(sport, sportowy) odbywający się w wodzie aquatic water
żyjący w wodzie lub na wodzie aquatic water
nawiązujący do wody lub innych cieczy water
poruszający się po wodzie water
poruszany wodą lub inną cieczą water

wodogłowie n
(medycyna, medyczny) nadmierne nagromadzenie płynów w układzie komorowym mózgu; hydrocephalus

wodolot vɔˈdɔlɔt n
jednostka pływająca charakteryzująca się zainstalowanymi pod kadłubem płatami nośnymi, które powodują wynurzanie się kadłuba z wody wraz ze wzrostem prędkości jednostki; hydrofoil

wodopój vɔˈdɔpuj n
miejsce, w którym zwierzęta zwykle piją wodę waterhole

wodorost vɔˈdɔrɔst n
miękka roślina rosnąca w wodzie seaweed
wielokomórkowa roślina zbudowana z plechy alga

wodorotlenek berylu ˌvɔdɔrɔˈtlɛ̃nɛɡ bɛˈrɨlu n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, toksyczny wodorotlenek amfoteryczny; beryllium hydroxide hydrated beryllia

wodorowęglan n
(chemia, chemiczny) sól kwasu węglowego, w której tylko jeden atom wodoru uległ podstawieniu przez atom metalu; bicarbonate

wodospad vɔˈdɔspat n
swobodny, pionowy spadek wody rzecznej, spowodowany różnicą poziomów dna koryta rzeki waterfall

wodoszczelny ˌvɔdɔˈʃʧ̑ɛlnɨ adj
nie przepuszczający wody watertight

wodowstręt n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) jeden z poważnych objawów wścieklizny objawiający się bolesnymi skurczami krtani podczas picia wody, a nawet na jej widok hydrophobia

wody terytorialne ˈvɔdɨ ˌtɛrɨtɔrʲˈjalnɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pas morza określonej szerokości, na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa, do którego należy dany odcinek wybrzeża; territorial waters

wodzirej vɔˈʥ̑irɛj n
człowiek, który prowadzi tańce na weselach i balach bellwether ringleader

wodzić za nos ˈvɔʥ̑iʥ̑ za‿ˈnɔs v
(przenośnie, przenośnia) oszukiwać, manipulować kimś, zwodzić kogoś, mamić kogoś, aby podporządkować go swej woli; wykorzystywać przewagę lead by the nose

wodór ˈvɔdur n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu H i liczbie atomowej 1; hydrogen

wojak ˈvɔjak n
(ornitologia, ornitologiczny) Sturnella ptak z rodziny kacykowatych; meadowlark

wojażer n
(przestarzałe, przestarzały) podróżnik voyager

wojenny vɔˈjɛ̃nːɨ adj
związany z wojną, odnoszący się do wojny war

wojewoda ˌvɔjɛˈvɔda n
(administracja) zwierzchnik administracji na terenie województwa province governor voivode

województwo ˌvɔjɛˈvuʦ̑tfɔ n
(administracja) jednostka podziału administracyjnego wyższego stopnia w Polsce; province voivodship

wojna ˈvɔjna n
zorganizowany konflikt zbrojny o dużej skali; war

wojna domowa ˈvɔjna dɔ̃ˈmɔva n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (wojskowość, wojskowy) konflikt zbrojny, którego strony należą do tego samego państwa, plemienia lub grupy etnicznej; civil war

wojna religijna ˈvɔjna ˌrɛlʲiˈɟijna n
konflikt, wojna motywowana przyczynami religijnymi; religious war

wojna trojańska ˈvɔjna trɔˈjä̃j̃ska n
(mitologia grecka) wojna Achajów z Trojanami; Trojan War

wojowniczy adj
skłonny do walki bellicose

wojownik vɔˈjɔvʲɲik n
ten, który walczy warrior

wojsko ˈvɔjskɔ n
(potocznie, potoczny) grupa żołnierzy troop
(potocznie, potoczny) obowiązkowa służba militarna obywateli, przeszkolenie bojowe military service
zorganizowana grupa uzbrojonych ludzi przygotowanych do obrony kraju i walki na wojnie army

wojskowy vɔjˈskɔvɨ adj
związany z wojskiem, dotyczący wojska military militar

wojskowy vɔjˈskɔvɨ n
żołnierz militar

wojujący ˌvɔjüˈjɔ̃nʦ̑ɨ adj
zaciekle walczący o swoje ideały warring

wok vɔk wɔk n
(kulinaria) głęboka patelnia w kształcie misy używana w kuchniach azjatyckich; wok

wokalista ˌvɔkaˈlʲista n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) śpiewak, nauczyciel śpiewu vocalist

wokalny adj
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) związany ze śpiewaniem vocal

wokanda vɔˈkãnda n
spis spraw sądowych, ułożony według kolejności ich rozpatrywania w danym dniu cause-list

wokół ˈvɔkuw preposition
ze wszystkich stron around among

wola ˈvɔla n
zdolność człowieka do świadomego kontrolowania, kierowania swoim postępowaniem will

wolant ˈvɔlãnt n
(lotnictwo, lotniczy) urządzenie sterujące lotkami i sterem wysokości; yoke

wolej ˈvɔlɛj n
(sport, sportowy) odbicie lub uderzenie piłki w locie przed dotknięciem przez nią podłoża (w tenisie lub piłce nożnej) volley

woleć ˈvɔlɛʨ̑ modal
bardziej lubić lub chcieć coś od czegoś innego prefer
zwykle w trybie przypuszczającym chcieć would like

wolfram ˈvɔlfrãm n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu W i liczbie atomowej 74; tungsten wolfram

wolicjonalny ˌvɔlʲiʦ̑ʲjɔ̃ˈnalnɨ adj
(psychologia, psychologiczny) dotyczący woli, zależny od niej volitional volitive

wolna miłość n
postawa hołdująca nieskrępowanemu życiu seksualnemu bez zobowiązań, w opozycji do tradycyjnego małżeństwa i monogamii, kojarzona z ruchem hipisowskim; free love

wolne oprogramowanie ˈvɔlnɛ ˌɔprɔɡrãmɔˈvãɲɛ n
oprogramowanie, które może być uruchamiane, kopiowane, rozpowszechniane, analizowane oraz zmieniane i poprawiane przez użytkowników; free software

wolno ˈvɔlnɔ adv
swobodnie, w sposób luźny free
w sposób wolny, powoli, bez pośpiechu slow

wolno ˈvɔlnɔ v
jest dozwolone, można, nie jest zabronione, mieć pozwolenie be allow

wolnomularski adj
związany z wolnomularstwem, dotyczący wolnomularstwa freemasonic

wolnomularz ˌvɔlnɔ̃ˈmulaʃ n
członek stowarzyszenia wolnomularskiego mason

wolnomyślicielstwo ˌvɔlnɔ̃mɨɕlʲiˈʨ̑ɛlstfɔ n
(filozofia, filozoficzny) światopogląd rozpowszechniony na przełomie XIX i XX wieku, opierający się na racjonalizmie, agnostycyzmie i laicyzacji życia publicznego; freethought

wolnorynkowy ˌvɔlnɔrɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
(ekonomia, ekonomiczny) związany z wolnym rynkiem free-market

wolność ˈvɔlnɔɕʨ̑ n
niezależność państwowa freedom liberty independence
prawo obywatelskie liberty freedom
wolna wola, możliwość samodzielnego podejmowania decyzji, brak przymusu freedom liberty
pozostawanie poza więzieniem freedom liberty

wolność słowa ˈvɔlnɔɕʨ̑ ˈswɔva n
(filozofia, filozoficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) prawo do publicznego wyrażania swoich poglądów z jednoczesnym poszanowaniem go przez innych; freedom of speech

wolny ˈvɔlnɨ adj
mogący postępować zgodnie z własną wolą free
(informatyka, informatyczny) będący wolnym oprogramowaniem free
nieobciążony czymś niekorzystnym free
niezajęty przez coś free
niebędący w związku, nieposiadający partnera / partnerki single free
odbywający się bez pośpiechu slow

wolny rynek ˈvɔlnɨ ˈrɨ̃nɛk n
handel, w którym ceny ustalane są między kupującymi a sprzedającymi, gdzie nie podlegają one żadnym ograniczeniom ze strony podmiotów zewnętrznych (np. państwa); free market free-market

wolontariusz ˌvɔlɔ̃nˈtarʲjuʃ n
osoba, która bez wynagrodzenia i dobrowolnie poświęca czas dla innych volunteer

wolt vɔlt n
(fizyka, fizyczny) jednostka potencjału elektrycznego, napięcia elektrycznego i siły elektromotorycznej; volt

wolta ˈvɔlta n
(jeździectwo, jeździecki) figura jeździecka; wykonanie konno pełnego, szerokiego koła; volte

woltomierz vɔlˈtɔ̃mʲjɛʃ n
(metrologia, metrologiczny) (elektryczność) przyrząd do pomiaru napięcia elektrycznego; voltmeter

woluta vɔˈluta n
ozdobny ornament lub detal architektoniczny, czy rzeźbiarski w kształcie spirali albo zwoju; volute

wombat ˈvɔ̃mbat n
(zoologia, zoologiczny) australijski torbacz o brunatnoszarej sierści; wombat

won vɔ̃n interjection
nieuprzejme wezwanie do oddalenia się beat it

woonerf n
(urbanistyka, urbanistyczny) rodzaj ulicy w mieście zaprojektowanej w celu zwiększenia bezpieczeństwa przede wszystkim pieszych i rowerzystów, którzy mają priorytet przed samochodami; woonerf

word n
(geologia, geologiczny) drugi wiek gwadalupu (środkowego permu), trwający 268 – 265,8 milionów lat temu; Wordian

worek ˈvɔrɛk n
(geografia, geograficzny) wybiegnięcia terytorium państwa w głąb innych państw sąsiednich panhandle
miękki, elastyczny pojemnik wykonany z kawałków materiału, folii lub papieru; sack bag

worek stomijny n
(medycyna, medyczny) woreczek umieszczany wokół wyłonionej stomii w celu kontroli wypróżnień lub oddawania moczu stoma bag

worek treningowy n
(przenośnie, przenośnia) osoba regularnie dręczona fizycznie, na której ktoś się wyżywa punchbag punching bag
(sport, sportowy) wiszący lub rzadziej wolnostojący worek służący do treningu bokserskiego boxing bag punchbag punching bag

wosk vɔsk n
plastyczna substancja o żółtawym kolorze, łatwo topliwa, nierozpuszczalna w wodzie, używana do produkcji świec, past do obuwia itp., stosowana w przemyśle farmaceutycznym i spożywczym; wax

woskowina ˌvɔskɔˈvʲĩna n
(fizjologia, fizjologiczny) żółtawa, woskowata substancja wydzielana w przewodzie słuchowym zewnętrznym człowieka i wielu innych ssaków; earwax cerumen

woskowy adj
odnoszący się do wosku, zrobiony z wosku waxen

woskówka n
(anatomia, anatomiczny) (ornitologia, ornitologiczny) miękka skóra pokrywająca nasadę dzioba (występuje u ptaków drapieżnych, sów, gołębi, a także u innych grup ptaków); beak

wotować v
(dawniej, dawny) głosować vote

wotum n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) przedmiot ofiarowany Bogu w jakiejś intencji, umieszczony w świątyni; ex-voto votive

wotum nieufności ˈvɔtũmʲ ˌɲɛ<sup>w</sup>ufˈnɔɕʨ̑i n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) uchwała wyrażająca niezadowolenie z działań ministra, rządu, zarządu spółki etc.; motion of no confidence

wotywny adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ofiarowywany jako wotum votive

wow interjection
…(potocznie, potoczny) wyrażający zachwyt, uznanie itp. wow

wozić żyto na Zawiśle ˈvɔʑiʥ̑ ˈʒɨtɔ ˌna‿zaˈvʲiɕlɛ v
wykonywać niepotrzebną pracę carry coals to Newcastle

wołacz ˈvɔwaʧ̑ n
(gramatyka) siódmy przypadek deklinacji polskiej, tworzy formę zwrotu do omawianego przedmiotu lub osoby, wykrzyknięcia do niego lub zwrócenia jego uwagi; vocative

wołać ˈvɔwaʨ̑ v
przekazywać coś krzykiem shout
wzywać kogoś, kierować do kogoś głośne wołanie call
nazywać kogoś call

wołchw n
szaman, kapłan w religii słowiańskiej; volkhv

wołowina ˌvɔwɔˈvʲĩna n
(spożywczy) mięso z wołu lub krowy; beef

woń vɔ̃ɲ n
(chemia, chemiczny) bodziec działający na zmysł powonienia fragrance

woźnica vɔʑˈɲiʦ̑a n
osoba kierująca wozem konnym lub saniami zaprzęgniętymi w konie; coachman carter charioteer wagoner

wpadać ˈfpadaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) zakochiwać się fall in love
domyślać się, sprawnie rozumować contrive
popadać w kłopotliwy stan run into
zderzać się z kimś lub czymś run into
przemieszczać się do wnętrza czegoś fall fall down rush into
przychodzić z nieformalną wizytą drop in
spotykać się niespodziewanie run across
ulegać działaniu silnych emocji fly into

wpadka ˈfpatka n
(potocznie, potoczny) pomyłka, błąd, gafa, faux pas gaffe screw-up screwup

wpatrywać się fpaˈtrɨvaʨ̑‿ɕɛ v
uważnie i długo patrzeć gaze

wpaść z deszczu pod rynnę ˈfpaʑʥ̑ ˈz‿dɛʃʧ̑u pɔd‿ˈrɨ̃nːɛ v
(przenośnie, przenośnia) znaleźć się w sytuacji jeszcze gorszej niż poprzednia jump out of the frying pan and into the fire

wpis n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) rejestracja w księdze urzędowej entry
(szkolnictwo, szkolny) umieszczenie w dokumencie podpisu poświadczającego zaliczenie nauczanego przedmiotu teacher's signature
opłata ponoszona przy przystępowanie do jakiejś grupy fee registration fee
umieszczenie zapisu w jakimś tekście registration

wpisać ˈfpʲisaʨ̑ v
(geometria) umieścić bryłę w wielościanie tak, aby dotykała jego wszystkich ścian inscribe
(geometria) umieścić figurę w wielokącie tak, aby dotykała jego wszystkich boków inscribe
dopisać w zeszycie, księdze inscribe write in
dopisać swoje nazwisko na listę enter one's name register
umieścić osobiste pozdrowienia w pamiętniku, księdze pamiątkowej register write down

wprawa ˈfprava n
biegłość w wykonywaniu czegoś, nabyta w wyniku ćwiczeń, powtarzania jakiejś czynności skill

wprawdzie ˈfpravʲʥ̑ɛ
składnik spójnika złożonego łączącego zdania lub wyrażenia, oznaczającego, że treść jednego z nich jest zastrzeżeniem w stosunku do tego, co wynika z treści drugiego zdania admittedly while it is true that

wprawiać v
umocowywać coś w czymś fix set
ćwiczeniami wdrażać kogoś, coś do czegoś accustom teach train
ćwiczyć, aby nabyć wprawy improve one skill practice

wprost fprɔst adv
bezpośrednio directly straight
szczerze, otwarcie, bez ogródek frankly openly outright
wręcz simply

wprowadzać fprɔˈvaʣ̑aʨ̑ v
wtajemniczać kogoś w coś initiate introduce

wprowadzenie ˌfprɔvaˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
wstęp, prolog ((na przykład) w utworze literackim) introduction

wpół fpuw adv
przy podawaniu czasu: pół godziny przed pełną godziną half

wpół- fpuw prefix
w połowie half-

wpływ fpwɨf n
presja, oddziaływanie na coś lub kogoś influence

wpływać ˈfpwɨvaʨ̑ v
(urzędowy) o poczcie, pieniądzach, wnioskach itp.: zostawać dostarczonym arrive come in
płynąc dostawać się na teren jakiegoś obszaru sail into swim into
sprawiać, że ktoś lub coś zachowuje się w określony sposób: (także, też) pociągać za sobą zachodzenie pewnych zjawisk; wywierać wpływ influence affect bias
o ciekach wodnych: mieć ujście flow into

wpływowy fpwɨˈvɔvɨ adj
mający duży wpływ, autorytet influential

wracać ˈvraʦ̑aʨ̑ v
przybywać do miejsca, z którego się wyszło lub było poprzednio return come back

wrak vrak n
resztki uszkodzonego statku lub samolotu; wreck shipwreck

wrap n
(kulinaria) rodzaj kanapki wykonanej z okrągłego placka (np. tortilli czy pity) z zawiniętym w środku nadzieniem; wrap

wraz vras preposition
(książkowy) razem, wspólnie (z kimś) in conjunction with together with

wraz z
wspólnie z (dodaje człon do podmiotu) along with alongside together with

wrażenie vraˈʒɛ̃ɲɛ n
reakcja na bodziec zewnętrzny lub wewnętrzny; impression sensation

wrażliwość vraʒˈlʲivɔɕʨ̑ n
(fizjologia, fizjologiczny) zdolność odbierania bodźców poprzez zmysły sensitivity

wrażliwy vraʒˈlʲivɨ adj
taki, który ma słabą odporność delicate fragile
taki, który ma wrażliwość, łatwo reaguje na bodźce zmysłowe sensitive
taki, który ma dużą zdolność do odczuwania i przeżywania emocji sensitive

wrednie adv
w sposób wredny, perfidnie evilly

wredny ˈvrɛdnɨ adj
(potocznie, potoczny) pełny podłości, fałszu mean spiteful

wrestling ˈrɛstlʲĩŋk n
(sport, sportowy) amerykańska odmiana zapasów z elementami popisów; pro wrestling professional wrestling

wreszcie ˈvrɛʃʲʨ̑ɛ adv
nareszcie, w końcu finally eventually after all ultimately

wrodzony vrɔˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
właściwy istocie żywej od urodzenia innate inborn native natural

wrogi ˈvrɔɟi adj
właściwy wrogowi/nieprzyjacielowi, wrogo nastawiony; nieprzyjazny, nieżyczliwy hostile adverse antagonistic inimical malevolent negative

wrogo ˈvrɔɡɔ adv
w sposób wrogi hostilely inimically

wrogość ˈvrɔɡɔɕʨ̑ n
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś hostility

wrona ˈvrɔ̃na n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny krukowatych; crow

wrostek ˈvrɔstɛk n
(językoznawstwo, językoznawczy) element słowotwórczy umieszczany wewnątrz leksemu, np. morfem wewnątrz rdzenia wyrazu; infix

wrota ˈvrɔta n
wielkie drzwi frontowe gate

wrotka ˈvrɔtka n
(informatyka, informatyczny) (slangowo) informacja w treści listu elektronicznego o autorze cytowanego fragmentu; attribution line
(sport, sportowy) podeszwa przyczepiana do buta, wyposażona w kółka, umożliwiająca jazdę; roller

wrotkarz ˈvrɔtkaʃ n
(sport, sportowy) ktoś, kto jeździ na wrotkach, uprawia wrotkarstwo skater

wrotycz ˈvrɔtɨʧ̑ n
(botanika, botaniczny) Tanacetum, rodzaj roślin należących do rodziny astrowatych; tansy

wrrr vrːː interjection
onomatopeja naśladująca warczenie zwierzęcia, np. psa grrr

wrzask n
bardzo głośny krzyk shout

wrzawa ˈvʒava n
(przenośnie, przenośnia) wzburzenie, zamieszanie agitation excitement
hałas, gwar różnych zmieszanych głosów lub dźwięków hubbub rumpus turmoil

wrzeciono vʒɛˈʨ̑ɔ̃nɔ n
(włókiennictwo) obrotowe narzędzie ręczne lub część kołowrotka do nawijania przędzy; spindle

wrzenie n
(fizyka, fizyczny) przechodzenie ze stanu ciekłego w gazowy boiling vaporization
oznaki niezadowolenia lub buntu buzz ferment

wrzesień ˈvʒɛɕɛ̇̃ɲ n
dziewiąty miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); September

wrzeć vʒɛʨ̑ v
(fizyka, fizyczny) gotować się, bulgotać od gorąca boil

wrzodowy adj
(medycyna, medyczny) związany z wrzodami, dotyczący wrzodów ulcerous

wrzos vʒɔs n
(botanika, botaniczny) Calluna vulgaris, krzewinka o drobnych, różowofioletowych kwiatach rosnąca w dużych skupieniach, kwitnąca jesienią; heather ling

wrzosowisko ˌvʒɔsɔˈvʲiskɔ n
bezleśna formacja zimozielonych krzewinek, w której dominują wrzosy; heath moor heathland moorland

wrzucać ˈvʒuʦ̑aʨ̑ v
rzucając, umieszczać coś w czymś throw throw in

wrzutka ˈvʒutka n
w go sposób zabicia grupy kamieni poprzez postawienie ich w atari kamieniem, który sam jest w atari snapback

wrzutnia ˈvʒutʲɲa n
udostępniany przez instytucję publiczną zasobnik umożliwiający ludności zdawanie określonych obiektów, bez możliwości ich samodzielnego wyjęcia drop box

wrzód vʒut n
(medycyna, medyczny) głęboki ubytek skóry lub śluzówki, tzn. poniżej błony podstawnej naskórka / nabłonka; ulcer
(potocznie, potoczny) czyrak boil
(potocznie, potoczny) ropień abscess

wrzątek ˈvʒɔ̃ntɛk n
ciecz (najczęściej woda) w stanie wrzenia (zamieniania się w parę) boil water

wróbel ˈvrubɛl n
(potocznie, potoczny) (ornitologia, ornitologiczny) Passer domesticus, mały, pospolity ptak występujący w pobliżu osiedli ludzkich; sparrow

wróbel krótkopalcowy n
(ornitologia, ornitologiczny) Carpospiza brachydactyla, gatunek niewielkiego ptaka z rodziny wróblowatych; pale rock sparrow pale rockfinch

wróbelek vruˈbɛlɛk n
(zdrobniale) wróbel little sparrow

wróg vruk n
nieprzyjaciel, osoba lub obiekt darzony negatywnymi uczuciami enemy foe
państwo, które jest w stanie wojny z innym państwem, oraz jego wojska enemy foe

wróżba n
przepowiadanie przyszłości wraz z obrzędami towarzyszącymi temu divination fortune-telling prediction prognostication prophecy vaticination
zjawisko uznawane za zapowiedź czegoś augury omen

wróżbiarz ˈvruʒbʲjaʃ n
człowiek przepowiadający przyszłość fortuneteller

wróżbita n
(ezoteryka) osoba zajmująca się wróżeniem diviner fortune teller fortuneteller fortune-teller psychic soothsayer

wróżka ˈvruʃka n
(ezoteryka) kobieta przepowiadająca przyszłość fortuneteller
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) baśniowa postać czyniąca czary; fairy fay

wróżyć ˈvruʒɨʨ̑ v
(ezoteryka) przepowiadać przyszłość, dawać wróżbę foretell bode augur portend

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ adv
bezpośrednio openly straight

wręcz vrɛ̃n͇ʧ̑ particle
…podkreślająca znaczenie even

wręczać ˈvrɛ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
dawać coś komuś, najczęściej do rąk własnych, zwykle w sposób uroczysty lub oficjalny give hand in present

wschodni ˈfsxɔdʲɲi adj
dotyczący Europy Wschodniej, także Azji, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym east eastern
mający miejsce na wschodzie, dotyczący wschodu, skierowany na wschód eastern east

wschodnioafrykański adj
odnoszący się do Afryki Wschodniej, związany z Afryką Wschodnią East African

wschodnioazjatycki adj
zamieszkujący, występujący w Azji wschodniej East Asian
związany z Azją wschodnią East Asian

wschodnioeuropejski adj
dotyczący Europy Wschodniej, wywodzący się z Europy Wschodniej Eastern European East European

wschodnioniemiecki adj
(geografia, geograficzny) dotyczący wschodnich Niemiec; taki jak we wschodnich Niemczech East German
dotyczący Niemieckiej Republiki Demokratycznej (NRD) East German

wschodniosłowiański ˌfsxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Słowian wschodnich (Rosjan, Białorusinów, Ukraińców, Rusinów), związany ze Słowianami wschodnimi, dotyczący wschodniej Słowiańszczyzny East Slavic

wschodniotimorski ˌfsxɔdʲɲɔtʲĩˈmɔrsʲci adj
odnoszący się do Timoru Wschodniego East Timorese

wschodzić ˈfsxɔʥ̑iʨ̑ v
o roślinach: kiełkować, wychodzić z ziemi come forth
wychodzić zza horyzontu, zjawiać się na niebie (głównie o ciałach niebieskich) rise come forth

wschód fsxut n
(astronomia, astronomiczny) chwila pojawienia się ciała niebieskiego (w domyśle: Słońca) nad horyzontem rise
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego wschodu (1.1) w dniu równonocy; East east
(rolnictwo, rolniczy) (leśnictwo) proces kiełkowania nasion w glebie germination rise

wsiadać ˈfʲɕadaʨ̑ v
wchodzić do środka lokomocji board get in get on

wsierdzie ˈfʲɕɛrʲʥ̑ɛ n
(anatomia, anatomiczny) wewnętrzna warstwa ściany serca; endocardium

wskazać v
zwrócić czyjąś uwagę na coś indicate intimate mark point show

wskazywać fskaˈzɨvaʨ̑ v
o przyrządach pokazywać wartość wielkości mierzonej record stand
pokazywać gdzie się ktoś lub coś znajduje indicate point show

wskazówka fskaˈzufka n
element ruchomy przyrządu pomiarowego, którego położenie określa na podziałce określoną wartość mierzonej wielkości; needle hand indicator pointer
oznaka czegoś clue
skierowana do kogoś porada, pouczenie dotyczące postępowania, podpowiedź, punkt wytyczny, informacja o czymś instruction

wskaźnik ˈfskaʑɲik n
(informatyka, informatyczny) adres w pamięci pointer
długi i cienki przedmiot do wskazywania pointer
(statystyka, statystyczny) liczbowe przedstawienie pewnej wielkości indicator

wskoczyć ˈfskɔʧ̑ɨʨ̑ v
skacząc, dostać się na wierzch lub do środka czegoś jump in jump on

wskutek ˈfskutɛk preposition
(książkowy) (zobacz) na skutek as a result of in consequence of on account of owing to

wspakultura n
(neologizm) przeciwieństwo kultury w filozofii Jana Stachniuka; back-culture

wspaniale fspãˈɲalɛ adv
w sposób wspaniały magnificently marvellously wonderfully splendidly

wspaniałomyślność ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɔɕʨ̑ n
cecha, tego kto jest wspaniałomyślny; cecha tego, co jest wspaniałomyślne generosity

wspaniałomyślny ˌfspãɲawɔ̃ˈmɨɕl̥nɨ adj
szlachetny, potrafiący wybaczać; serdeczny, wyrozumiały magnanimous

wspaniałość fspãˈɲawɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wspaniałe magnificence grandiosity greatness

wspaniały fspãˈɲawɨ adj
cudowny, idealny, doskonały wonderful

wsparcie ˈfsparʲʨ̑ɛ n
udzielenie pomocy help support

wspierać ˈfspʲjɛraʨ̑ v
dawać komuś wsparcie, pomoc, opiekę support

wspinaczka fspʲĩˈnaʧ̑ka n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na pokonywaniu stromych ścian climbing
wyprawa w strome, wysokie góry mountaineering

wspinać ˈfspʲĩnaʨ̑ v
wznosić siebie samego na coś wysokiego climb

wspomagać fspɔ̃ˈmaɡaʨ̑ v
pomagać, wspierać materialnie; udzielać pomocy materialnej osobie, instytucji support assist help
wspierać urządzenie support

wspominać fspɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
mówić mimochodem, wzmiankować mention refer
sięgać pamięcią do wydarzenia lub osoby z przeszłości remember recall

wspomnienie fspɔ̃mʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
powrót myślami do przeszłości memory recollection remembrance souvenir reference reminiscence

wspólnik n
osoba mająca wspólny udział w czymś associate partner
osoba wspólnie uczestnicząca w występku czy przestępstwie accomplice

wspólnota fspulˈnɔta n
grupa ludzi / państw związanych podobnymi poglądami / dążeniami commonwealth communion community fellowship union

wspólny ˈfspulnɨ adj
należący lub używany przez kilka osób common
charakterystyczny w równym stopniu dla grupy osób lub rzeczy common

współ-
pierwszy człon wyrazów złożonych, wskazujący na wspólną z kimś cechę, na wspólne działanie itp. co-

współautor fspuwˈawtɔr n
jeden z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła co-author

współautorka ˌfspuwawˈtɔrka n
kobieta będąca jednym z dwóch lub więcej autorów tego samego dzieła co-author

współbiesiadnik n
współuczestnik biesiady commensal

współbrzmienie n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) jednoczesne brzmienie dźwięków concord consonance

współbrzmieć v
(książkowy) zwykle o instrumentach muzycznych: wydawać harmonijny dźwięk harmonize

współczesny fspuwˈʧ̑ɛsnɨ adj
istniejący obecnie, teraz, aktualnie, teraźniejszy contemporary present

współcześnie fspuwˈʧ̑ɛɕɲɛ adv
w obecnej epoce contemporarily modernly recently today
w sposób typowy dla dzisiejszej epoki contemporarily
w tej samej epoce z kimś lub czymś contemporarily

współczucie fspuwˈʧ̑uʨ̑ɛ n
zdolność emocjonalnej solidarności z cierpiącym, poszkodowanym compassion sympathy empathy

współczuć ˈfspuwʧ̑uʨ̑ v
czuć emocjonalną bliskość z osobą cierpiącą empathise sympathise feel sorry

współczynnik n
(fizyka, fizyczny) wielkość liczbowa określająca pewne właściwości ciał modulus
(matematyka, matematyczny) wartość stanowiąca mnożnik jakiejś wielkości lub wyrażenia matematycznego coefficient quotient
jeden z czynników oddziałujących coefficient factor rate

współczynnik załamania fspuwˈʧ̑ɨ̃ɲːiɡ ˌzawãˈmãɲa n
(fizyka, fizyczny) stosunek prędkości fazowej w ośrodku odniesienia do prędkości fazowej w opisywanym ośrodku; refractive index

współdziałać v
działać razem, współpracować cooperate

współgrać ˈfspuwɡraʨ̑ v
wzajemnie się dopełniać, działać wspólnie harmonise

współistnienie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: współistnieć coexistence

współliniowy adj
leżący na jednej linii collinear
(matematyka, matematyczny) o wektorach leżący na prostej równoległej (w szczególnym przypadku tej samej) collinear

współlokator ˌfspuwlɔˈkatɔr n
ktoś, z kim się wspólnie mieszka flatmate roommate roomie housemate

współogniskowy ˌfspuwɔɟɲiˈskɔvɨ adj
(matematyka, matematyczny) (optyka, optyczny) mający wspólne ognisko confocal

współpraca fspuwˈpraʦ̑a n
wspólne działanie kilku podmiotów cooperation co-operation

współpracować ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvaʨ̑ v
pracować wspólnie z kimś w celu osiągnięcia określonego rezultatu cooperate

współpracownik ˌfspuwpraˈʦ̑ɔvʲɲik n
osoba lub inny podmiot pracujący wspólnie z inną osobą lub podmiotem collaborator

współprądowy adj
(fizyka, fizyczny) dotyczący rodzaju układu przepływu płynów w urządzeniach przepływowych, m.in. wymiennikach ciepła, w którym płyny poruszają się równolegle do siebie w tym samym kierunku parallel-flow parallelflow

współrzędna n
(matematyka, matematyczny) liczba lub układ liczb określające położenie punktu na linii, na płaszczyźnie, na powierzchni, w przestrzeni coordinate

współwyznawca ˌfspuwvɨˈznafʦ̑a n
wyznawca tej samej religii coreligionist

współzawodnictwo ˌfspuwzavɔdʲˈɲiʦ̑tfɔ n
rywalizacja grupy osób o pierwszeństwo w jakiejś dyscyplinie competition

wstawać ˈfstavaʨ̑ v
stać się zdolnym po chorobie do opuszczania łóżka recover
wychodzić z posłania po śnie lub odpoczynku get up rise
zmieniać pozycję ciała z leżącej lub siedzącej do stojącej get up rise stand up

wstawiać v
(potocznie, potoczny) zaczynać gotowanie put on
dopisywać do tekstu insert
osadzać w czymś brakujące lub dodatkowe części put in replace
umieszczać coś w czym, na ogół w pozycji pionowej put
(potocznie, potoczny) ulegać upojeniu alkoholowemu get tipsy
brać w obronę put in a good word for put in a word for

wstawiennictwo n
bronienie kogoś, ujmowanie się za kimś intercession

wstać lewą nogą ˈfstaʨ̑ ˈlɛvɔ̃w̃ ˈnɔɡɔ̃w̃ v
być bez powodu w złym humorze, mieć zły nastrój od samego rana wake up on the wrong side of bed

wstecz fstɛʧ̑ adv
do tyłu (w czasie lub przestrzeni) back backwards

wstrzemięźliwie adv
z umiarem abstemiously temperately

wstrzemięźliwość n
powstrzymywanie się od czego abstemiousness

wstrzemięźliwy adj
zachowujący umiar, potrafiący powstrzymać się od czego reserved
świadczący o zachowywaniu umiaru abstemious

wstrzymać się od głosu ˈfsṭʃɨ̃maʨ̑‿ɕɛ ɔd‿ˈɡwɔsu idiom
nie głosować ani za, ani przeciw to abstain from voting

wstrzymywać v
odkładać na później defer put off withhold
powodować zatrzymanie czegoś, co ma się poruszać ban belay bring to a halt snarl stop
nie pozwalać sobie na co abstain
nie wykonywać czegoś przez pewien czas abstain

wstrząs fsṭʃɔ̃w̃s n
(medycyna, medyczny) zaburzenia czynności organizmu występujące jako reakcja na ciężkie urazy, następstwo operacji itp.; shock
silne, gwałtowne drgnięcie shock

wstrząsająco adv
prowokując mocne wrażenie, powodując wstrząs harrowingly shockingly

wstręt fstrɛ̃nt n
intensywne uczucie niechęci, odraza; disgust

wstrętny ˈfstrɛ̃ntnɨ adj
wywołujący obrzydzenie awful nasty repugnant abominable detestable disgusting

wstyd fstɨt n
(psychologia, psychologiczny) niemiłe uczucie spowodowane świadomością zrobienia czegoś nieodpowiedniego, złego; disgrace shame
uczucie onieśmielenia, zażenowania shame embarassment

wstydliwy adj
powodujący odczucie wstydu derpy embarrassing shaming toe-curling
łatwo odczuwający wstyd bashful coy pudibund retiring shy
świadczący o wstydliwości pudibund shy

wstydzić się ˈfstɨʥ̑iʨ̑‿ɕɛ v
odczuwać zawstydzenie, być onieśmielonym, speszonym w danej sytuacji abash be shy

wstąpić ˈfstɔ̃mpʲiʨ̑ v
przyjść z krótką wizytą w pewnym celu enter come in drop into go in stop by
wejść w szeregi jakiejś organizacji lub grupy join accede affiliate ascend associate connect
zrobić krok na miejsce wyżej położone go up mount

wstążka ˈfstɔ̃w̃ʃka n
(sport, sportowy) przyrząd używany w gimnastyce artystycznej; ribbon
(informatyka, informatyczny) element interfejsu użytkownika, zastępujący tradycyjne menu i paski narzędzi; ribbon
ozdobny, wąski pasek tkaniny ribbon

wstęga ˈfstɛ̃ŋɡa n
duża (w szczególności szeroka) wstążka band

wstęp fstɛ̃mp n
początek jakiejś czynności prelude
początkowa część utworu literackiego lub muzycznego prelude prologue
początkowy, wydzielony fragment książki, opisujący cel, historię jej powstania i wprowadzający w treść preface
prawo wejścia dokądś admittance
wejście dokądś admittance
w tytułach książek i nazwach wykładów: podstawowe zagadnienia introduction

wstępniak n
artykuł wstępny editorial

wstępny ˈfstɛ̃mpnɨ adj
robiony na początku (wstępie) initial preliminary

wsuwać v
(potocznie, potoczny) jeść dużo i szybko scoff tuck in
sunąć czymś, umieszczać to gdzieś slip
sunąc się, dostawać się gdzieś slip

wszak fʃak particle
…mająca nawiązywać do danej sytuacji, wypowiedzi i podkreślać jej prawdziwość, słuszność question tag

wszakże ˈfʃaɡʒɛ particle
… podkreślająca prawdziwość i oczywistość wypowiedzi however nevertheless yet

wszawica n
(medycyna, medyczny) choroba powodowana bytowanie wszy na ciele ludzkim albo zwierzęcym, objawiająca się zmianami zapalnymi skóry; pediculosis

wszczepić v
(botanika, botaniczny) (ogrodnictwo, ogrodniczy) umieścić w tkance rośliny szczepkę rośliny szlachetnej implant
(medycyna, medyczny) wprowadzić z zewnątrz do organizmu tkankę lub protezę, zastępując nią usuniętą część implant
nauczyć czegoś kogoś inculcate implant

wszechmocny fʃɛxˈmɔʦ̑nɨ adj
mający nieograniczoną moc, mogący wszystko omnipotent

wszechmogący adj
(książkowy) mający nieograniczoną moc, mogący wszystko all-powerful almighty

wszechobecny adj
obecny wszędzie, występujący wszędzie omnipresent ubiquitous

wszechocean n
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) kompleks wszystkich oceanów ziemskiego globu; Global Ocean World Ocean

wszechstronnie adv
od: wszechstronny comprehensively

wszechstronny adj
mający rozległy zakres zainteresowań, rozwijający działalność w wielu dziedzinach, w równym stopniu dotyczący wszystkich dziedzin, aspektów czegoś versatile
obejmujący możliwie jak najwięcej aspektów czegoś comprehensive

wszechświat ˈfʃɛçɕfʲjat n
cała przestrzeń, czas, materia i energia; kosmos; universe

wszelki ˈfʃɛlʲci pronoun
dotyczący wszystkich aspektów; każdy; wszystek all any every

wszerz adv
zgodnie z kierunkiem szerokości czegoś across

wszoł fʃɔw n
(zoologia, zoologiczny) Mallophaga, owad pasożytniczy żyjący na skórze zwierząt; wesz zwierzęca; chewing louse

wszyscy ˈfʃɨsʦ̑ɨ indefinitePronoun
ogół ludzi z danego zbioru all

wszystek ˈfʃɨstɛk pronoun
taki, który wyczerpuje cały zbiór nie pozostawiając nic all

wszystkie drogi prowadzą do Rzymu ˈfʃɨstʲcɛ ˈdrɔɟi prɔˈvaʣ̑ɔ̃w̃ dɔ‿ˈʒɨ̃mu proverb
do jednego miejsca, celu można dojść na różne sposoby all roads lead to Rome

wszystko ˈfʃɨstkɔ indefinitePronoun
ogół rzeczy i spraw everything all

wszystko jedno ˈfʃɨstkɔ ˈjɛdnɔ adv
(związek frazeologiczny) nieistotne, bez znaczenia (ile, jak, gdzie, dokąd itp.) all the same

wszędzie ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ adv
w każdym miejscu everywhere
do każdego miejsca everywhere

wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej ˈfʃɛ̃ɲʥ̑ɛ ˈdɔbʒɛ ˈalɛ ˈv‿dɔ̃mu najˈlɛpʲjɛ̇j proverb
najwygodniej każdy czuje się we własnym domu East or West home is best

wtajemniczać ˌftajɛ̃mʲˈɲiʧ̑aʨ̑ v
sprawiać, że ktoś się o czymś dowiaduje initiate

wtajemniczenie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wtajemniczyć initiation

wtedy ˈftɛdɨ pronoun
w tym (określonym wcześniej w zdaniu) czasie then

wtem ftɛ̃m adv
w sposób nieoczekiwany suddenly all of a sudden

wtorek ˈftɔrɛk n
drugi dzień tygodnia Tuesday

wtrącać ˈftrɔ̃nʦ̑aʨ̑ v
nadmiernie ingerować w cudze sprawy; zajmować się czymś, nie będąc o to proszonym cut in

wtrącać swoje trzy grosze ˈftrɔ̃nʦ̑aʨ̑ ˈsfɔjɛ ˈṭʃɨ ˈɡrɔʃɛ idiom
wtrącać się do nie swojej sprawy add one's twopenn'orth

wtyczka ˈftɨʧ̑ka n
(elektryczność) element umożliwiający podłączenie urządzeń elektrycznych, zasilanych z sieci elektrycznej do gniazda elektrycznego; plug
(informatyka, informatyczny) dodatek do programu komputerowego zwiększający jego funkcjonalność plug-in

wtykać ˈftɨkaʨ̑ v
wkładać, wstawiać, wciskać coś między inne rzeczy stick

wtórny adj
mniej ważny od czegoś secondary

wu n
nazwa litery w / W double U

wucziaping n
(geologia, geologiczny) pierwszy, starszy wiek lopingu (późnego permu), trwający 260,4 – 253,8 milionów lat temu; Wuchiapingian

wujek ˈvujɛk n
brat matki uncle

wulgarnie vulˈɡarʲɲɛ adv
w wulgarny sposób vulgarly

wulgarny vulˈɡarnɨ adj
zachowujący się w sposób ordynarny, nieprzyzwoity, grubiański vulgar

wulgaryzm vulˈɡarɨsm̥ n
słowo albo wyrażenie wulgarne, obelżywe, ordynarne i łamiące normy społeczne; vulgarism

wulkan ˈvulkãn n
miejsce na powierzchni Ziemi, z którego wydobywa się lawa, gazy i popioły; volcano
forma terenu powstała wskutek aktywności wulkanu (1.1) volcano

wulkaniczny ˌvulkãˈɲiʧ̑nɨ adj
związany z wulkanami i ich aktywnością volcanic

wulwodynia n
(medycyna, medyczny) zaburzenie w genitaliach żeńskich polegające na chronicznym bólu lub dyskomforcie; vulvodynia

wuwuzela n
(sport, sportowy) afrykański aerofon ustnikowy używany przez kibiców piłki nożnej vuvuzela

www acronym
(zobacz) hasło WWW www

wy vɨ personalPronoun
druga osoba liczby mnogiej, rodzaj męskoosobowy i niemęskoosobowy you

wybaczać vɨˈbaʧ̑aʨ̑ v
dawać przebaczenie, odpuszczać winę forgive

wybieg ˈvɨbʲjɛk n
miejsce, po którym poruszają się modelki podczas pokazu mody catwalk

wybielacz vɨˈbʲjɛlaʧ̑ n
(chemia, chemiczny) środek chemiczny służący do wybielania m.in. tkanin, urządzeń sanitarnych lub zębów; bleach

wybierać vɨˈbʲjɛraʨ̑ v
dokonywać wyboru choose
powoływać kogoś na jakieś stanowisko poprzez głosowanie elect

wybijać v
(medycyna, medyczny) powodować przemieszczenie narządu lub części ciała poza fizjologiczne miejsce dislocate knock out
(metaloznawstwo, metalurgia) produkować monety, odznaki lub biżuterię przy pomocy uderzeń właściwym przedmiotem, modelując metal i / lub ozdabiając czym emboss
(technologia, technika, techniczny) o przyrządach wskazywać czas, rytm, takt, tempo lub liczbę czego beat strike
uderzając w coś, powodować wypadnięcie tego, co znajduje się w środku break
(sport, sportowy) skacząc, odrywać się od podłoża take off
osiągać lepszą, bardziej prestiżową pozycję stand out

wybitnie vɨˈbʲitʲɲɛ adv
bardzo, szczególnie, niezwykle extremely notably significantly
w sposób wybitny, wyborny, pierwszorzędny eminently notably

wybitność vɨˈbʲitnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wybitne distinction eminence

wybitny vɨˈbʲitnɨ adj
bardzo uzdolniony eminent prominent remarkable

wyboczenie ˌvɨbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(technologia, technika, techniczny) zjawisko polegające na niekontrolowanym zginaniu ściskanego elementu, buckling

wyborca vɨˈbɔrʦ̑a n
osoba uprawniona do uczestnictwa w głosowaniu/wyborach voter elector constituent

wyborczy vɨˈbɔrʧ̑ɨ adj
taki, który dotyczy wyborów i wyborców; związany z wyborami i wyborcami electoral elective

wybornie adv
od: wyborny exquisitely perfectly

wybory vɨˈbɔrɨ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) proces, w którym obywatele wybierają spośród zgłoszonych kandydatów swoich przedstawicieli do organów władzy; election

wybredny vɨˈbrɛdnɨ adj
taki, który jest kapryśny, trudny do zaspokojenia, zadowolenia; taki, któremu trudno zaspokoić, dogodzić choosy fastidious finicky squeamish

wybryk n
zaskakujący postępek, odbiegający od przyjętych norm postępowania antic

wybrzeże vɨˈbʒɛʒɛ n
(geografia, geograficzny) wąski obszar znajdujący się po obu stronach linii brzegowej; coast shore seaside

wybuch ˈvɨbux n
rozerwanie się czegoś pod wpływem gwałtownej reakcji chemicznej lub jądrowej explosion detonation outburst

wybuchowy ˌvɨbuˈxɔvɨ adj
o człowieku, charakterze: taki, którego zachowanie/reakcje są gwałtowne, impulsywne, żywiołowe, szybkie impulsive
taki, który może wybuchnąć wskutek określonej reakcji chemicznej explosive

wybór ˈvɨbur n
wybranie jednej z wielu możliwości choice selection pick

wychodek n
ubikacja na wsi na zewnątrz domu outhouse

wychodzić za mąż vɨˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈza‿mɔ̃w̃ʃ v
wstępować w związek małżeński z mężczyzną get married

wychowanie ˌvɨxɔˈvãɲɛ n
całokształt działań służących ukształtowaniu człowieka pod względem moralnym, umysłowym i fizycznym; przygotowywanie kogoś do życia w społeczeństwie upbringing parenting
kultura, ogłada, zdolność do właściwego zachowania manners

wychowanie fizyczne ˌvɨxɔˈvãɲɛ fʲiˈzɨʧ̑nɛ n
(edukacja, edukacyjny) (sport, sportowy) dział pedagogiki zajmujący się badaniem, analizą i konstruowaniem programu wychowania i rozwoju fizycznego człowieka; physical education education physic

wychowawczy adj
dotyczący wychowania i nauczania educative

wychowywać ˌvɨxɔˈvɨvaʨ̑ v
kształtować czyjś charakter i zachowanie, zapewniać komuś opiekę do momentu osiągnięcia przez niego samodzielności raise bring up
nauczać kogoś pewnej czynności lub zawodu educate
być wychowywanym (1) be raise

wychudzony ˌvɨxuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
bardzo chudy, wątły, mizerny emaciated

wychwalać vɨˈxfalaʨ̑ v
bardzo chwalić, nie szczędzić pochwał laud praise exalt extol belaud eulogise

wychwytywać ˌvɨxfɨˈtɨvaʨ̑ v
łapać, chwytać, wyłapywać catch

wycie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyć howl howling

wycieczka vɨˈʨ̑ɛʧ̑ka n
wędrówka w celach rekreacyjnych lub turystycznych trip excursion

wyciek pamięci ˈvɨʨ̑ɛk pãˈmʲjɛ̇̃ɲʨ̑i n
(informatyka, informatyczny) alokacja pamięci przez program bez zapewnienia możliwości wykonania jej zwolnienia po przeprowadzeniu na niej wszystkich operacji; memory leak

wyciekać vɨˈʨ̑ɛkaʨ̑ v
o cieczy, płynie: sącząc się, wylewać się z jakiegoś zbiornika leak out ooze
o poufnych danych: wychodzić na jaw, docierać do niepowołanych osób leak out

wycieraczka ˌvɨʨ̑ɛˈraʧ̑ka n
(motoryzacja) (lotnictwo, lotniczy) ruchomy element wyposażenia pojazdów, oczyszczający szybę z nieczystości ograniczających widoczność; wiper
mata leżąca przed wejściem do budynku lub na granicy pomieszczeń służąca do czyszczenia butów; doormat

wycieńczyć vɨˈʨ̑ɛ̇̃j̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
aspekt dokonany od: wycieńczać enfeeble

wycinać v
(informatyka, informatyczny) pobierać fragment pliku, by wstawiać go w inne miejsce cut
oddzielać od całości, usuwając cięciem cut excise exscind exsect
wydobywać cięciem kształt z czegoś clip crop out cut cut out
żłobić w czymś znaki indent

wyciskacz n
(kulinaria) przyrząd do wyciskania soku z owoców lub warzyw squeezer

wyciskacz łez n
naładowana emocjonalnie, rzewna i wzruszająca książka lub film (najczęściej melodramat, dramat, film romantyczny lub katastroficzny), pod wpływem których czytelnik lub widz płacze cryfest hearts and flowers tear-jerker tearjerker weepie

wyciskać v
(potocznie, potoczny) wymuszać maksymalną sprawność squeeze wring
oddzielać od czego płynną zawartość poprzez ściskanie squeeze wring
odbijać ślad, wklęsły wzór impress

wyciąg ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk n
(chemia, chemiczny) roztwór otrzymywany z substancji roślinnej lub organu zwierzęcego poprzez ich gotowanie, zalewanie wrzątkiem lub alkoholem; extract abstract
(medycyna, medyczny) (technologia, technika, techniczny) urządzenie mechaniczne stosowane w ortopedii do nastawiania złamań i zwichnięć, korygowania zniekształceń i wad postawy (np. skrzywienia kręgosłupa); traction
(potocznie, potoczny) streszczenie, krótka notatka przedstawiająca dany tekst abstract
urządzenie lub układ urządzeń do wyciągania czegoś lub kogoś na jakąś wysokość lift

wyciąg krzesełkowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌːʃɛsɛwˈkɔvɨ n
rodzaj wyciągu linowego popularny w górach, przewożący pasażerów na otwartych siedziskach; chairlift elevate passenger ropeway

wyciąg narciarski ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk narʲˈʨ̑arsʲci n
kolej linowa instalowana na stokach, służąca do transportu narciarzy, snowboardzistów lub turystów ski lift

wyciąg orczykowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌɔrʧ̑ɨˈkɔvɨ n
wyciąg narciarski w postaci drążka w kształcie odwróconej litery T przyczepiony do poruszającej się stalowej liny, podtrzymujący narciarza; T-bar T-bar lift

wyciąg talerzykowy ˈvɨʨ̑ɔ̃ŋk ˌtalɛʒɨˈkɔvɨ n
wyciąg narciarski służący do wciągania narciarzy lub snowboardzistów do góry wzdłuż stoku; button lift j-bar platter lift platter pull

wyciągać vɨˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
osiągać, uzyskiwać do reach
pytać, uzyskiwać informację find out
wydobywać, wyjmować coś z czegoś pull out take out
przeciągnąć się, rozprostowywać kości stretch out

wycięcie n
(medycyna, medyczny) usunięcie tkanek lub narządu cięciem chirurgicznym ectomy excision resection
czynność mająca za cel usunięcie cięciem jakiejś części z całości clearing cutting excising excision
miejsce wycięte w czym opening
wycięta część z ubioru neck-line

wycofywać v
zabierać coś, co było uprzednio dane withdraw
opuszczać jakieś miejsce, cofając się move back retreat
rezygnować z czego retire retreat withdraw

wyczerpanie ˌvɨʧ̑ɛrˈpãɲɛ n
duże zmęczenie, wycieńczenie exhaustion

wyczucie n
umiejętność intuicyjnego odbierania czegoś sense feel intuiting sensing
umiejętność stosownego zachowania się w zależności od okoliczności tact

wyczuwalny adj
dający się wyczuć, możliwy do zarejestrowania zmysłami, zwłaszcza dotykiem, węchem lub smakiem noticeable

wyczyn ˈvɨʧ̑ɨ̃n n
dokonanie czegoś niezwykłego, brawurowego deed achievement doing effort exploit feat

wydajność n
cecha tego, co wydajne efficiency

wydajny adj
opłacalny, przynoszący zyski lub mniejsze straty albo zużycie, np. prądu elektrycznego efficient

wydalać v
(biologia, biologiczny) usuwać szkodliwe lub zbędne produkty przemiany materii eliminate excrete egest
usuwać kogoś niepożądanego expel banish expulse

wydalina n
(fizjologia, fizjologiczny) materia wydalana przez organizm jako zbędny produkt metabolizmu waste product

wydanie vɨˈdãɲɛ n
(drukarstwo, drukarski) wszystkie egzemplarze danego dzieła wydrukowane z tego samego składu drukarskiego edition issue publication

wydarzać się v
stawać się faktem happen

wydarzenie ˌvɨdaˈʒɛ̃ɲɛ n
to, co się stało event
ważne dokonanie związane z jakąś dziedziną event

wydarzyć się vɨˈdaʒɨʨ̑‿ɕɛ v
wystąpić jako rzeczywiste zjawisko occur come about come up take place

wydatek vɨˈdatɛk n
kwota, która została wydana lub ma być wydana na coś expenditure expense

wydawać vɨˈdavaʨ̑ v
publikować coś publish
wydatkować pieniądze w celu zakupu czegoś spend
mieć wrażenie autentyczności zdarzenia (faktu) nierzeczywistego; przedstawiać się w innym świetle seem appear

wydawca n
instytucja zajmująca się wydawaniem produktów medialnych publisher publishing company publishing house
osoba zajmująca się wydawaniem środków masowego przekazu publisher publ.

wydawnictwo ˌvɨdavʲˈɲiʦ̑tfɔ n
firma, która wydaje (drukuje i sprzedaje księgarniom) książki publisher

wydać na świat ˈvɨdaʨ̑ na‿ˈɕfʲjat idiom
urodzić dziecko to give birth to

wydech n
(fizjologia, fizjologiczny) akt wydalenia powietrza z układu oddechowego na zewnątrz ustroju expiration exhalation expulsion of breath
(technologia, technika, techniczny) wydmuchnięcie poza cylinder mieszaniny gazów, pyłów i spalin exhaust exhaustion

wydma ˈvɨdma n
piaszczyste wzniesienie usypane przez wiatr; dune

wydmuszka vɨˈdmuʃka n
skorupka jajka, którego zawartość została wydmuchana przez małą dziurkę eggshell empty egg

wydobywać ˌvɨdɔˈbɨvaʨ̑ v
(górnictwo, górniczy) wydostawać surowce naturalne spod ziemi na powierzchnię extract quarry recover unearth
z trudem uzyskiwać od kogoś jakąś informację extract
uwalniać się od problemów, znaleźć się w lepszej sytuacji extricate

wydra ˈvɨdra n
(obraźliwie) wredna, przebiegła kobieta vixen
(zoologia, zoologiczny) (Lutrinae), ssak wód przybrzeżnych o wydłużonym ciele i brązowej sierści; otter

wydruk ˈvɨdruk n
efekt pracy drukarki, telefaksu lub innego urządzenia drukującego printout

wydrzyk ostrosterny n
(ornitologia, ornitologiczny) Stercorarius parasiticus, gatunek ptaka z rodzaju wydrzyków; parasitic jaeger

wydział ˈvɨʥ̑aw n
dział urzędu obejmujący określony zakres spraw department
dział wyższej uczelni obejmujący określoną dziedzinę faculty

wydziedziczyć ˌvɨʥ̑ɛ̇ˈʥ̑iʧ̑ɨʨ̑ v
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) pozbawić praw do dziedziczenia, do przysługującego spadku disinherit

wydzielać vɨˈʥ̑ɛlaʨ̑ v
dawać komuś pewną część czegoś ration
być czegoś źródłem (zapachu, substancji) emit

wydzielina n
(biologia, biologiczny) substancja fizjologiczna produkowana przez komórki gruczołowe secretion
(medycyna, medyczny) wyciek substancji powstających w stanie chorobowym discharge exudation rheum

wydłubywać v
dłubiąc, wydobywać coś z czegoś gouge out

wydłużony adj
przeciągający się w czasie overlong prolonged protracted
wyraźnie długi elongated lengthened prolate

wydłużyć vɨˈdwuʒɨʨ̑ v
uczynić dłuższym w czasie, przedłużyć prolong
uczynić dłuższym w przestrzeni, wyciągnąć, rozciągnąć wzdłuż prolong

wygibas vɨˈɟibas n
dziwaczny ruch contortion hop
nienaturalny sposób pisania curlicue curlycue squiggle

wyginać v
nadawać kształt przez gięcie bend

wyginięcie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyginąć extinction

wygląd ˈvɨɡlɔ̃nt n
grupa cech tworzących obraz zewnętrzny człowieka, zwierzęcia lub przedmiotu appearance look

wyglądać vɨˈɡlɔ̃ndaʨ̑ v
mieć dany wygląd look
wychylać się spoza przeszkody lub z okna look out

wygnaniec n
ktoś skazany na wygnanie, wypędzony exile expatriate

wygodnie vɨˈɡɔdʲɲɛ adv
w sposób wygodny comfortably conveniently comfortingly

wygodny vɨˈɡɔdnɨ adj
charakteryzujący się wygodą, dający wygodę comfortable

wygrana vɨˈɡrãna n
nagroda w jakimś konkursie, zysk w hazardzie prize
zwycięstwo victory triumph

wygrywać vɨˈɡrɨvaʨ̑ v
zdobyć pierwsze miejsce w jakiejś rywalizacji, pokonać przeciwników, odnieść zwycięstwo win
grając w coś, zdobyć wygraną win
o losach loteryjnych: gwarantować wygraną win

wyguglać vɨˈɡuɡlaʨ̑ v
wyszukać za pomocą wyszukiwarki Google google

wygwizdywać ˌvɨɡvʲizˈdɨvaʨ̑ v
odtworzyć jakąś melodię za pomocą gwizdania whistle
wyśmiać, wyszydzić kogoś; wyrazić niezadowolenie, dezaprobatę za pomocą gwizdania (częściej w (aspekt dokonany)) boo catcall

wygórowany adj
zbyt duży, nadmierny exorbitant

wygładzanie ˌvɨɡwaˈʣ̑ãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wygładzać smoothing

wygłaszać vɨˈɡwaʃaʨ̑ v
wypowiadać jakiś tekst głośno declaim give an opinion make a speech make a statement

wyjawiać vɨˈjavʲjäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się wiadome; dawać informację o czymś, co dotychczas było trzymane w tajemnicy reveal unveil

wyjazd ˈvɨjast n
fakt wyjechania skądś, opuszczenia jakiegoś miejsca departure

wyjaśniać vɨˈjäɕɲäʨ̑ v
czynić coś zrozumiałym explain get straight
(matematyka, matematyczny) o zmiennej losowej: mieć określony udział w obserwowanym efekcie. explain get straight
uzasadniać, usprawiedliwiać, podawać szczegóły justify spell out

wyjaśnienie ˌvɨjäɕˈɲɛ̇̃ɲɛ n
przedstawienie, omówienie istoty problemu bądź zagadnienia; wytłumaczenie, uczynienie zrozumiałym explanation clarification

wyjebany ˌvɨjɛˈbãnɨ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) super, świetny fucking awesome
(wulgarnie, wulgaryzm) zmęczony fucking exhausted

wyjec ˈvɨjɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) Alouatta, południowoamerykańska małpa o donośnym głosie; howler monkey

wyjeżdżać vɨˈjɛʒʤ̑aʨ̑ v
opuszczać jakieś miejsce, przemieszczać się, udać się w inne miejsce leave

wyjmować v
wydostawać z wnętrza collect get out take out unplug

wyjątek vɨˈjɔ̃ntɛk n
coś, do czego nie stosuje się powszechna reguła exception excerpt
(informatyka, informatyczny) w programowaniu: obiekt używany do przerwania normalnego działania programu i przeniesienia informacji o błędzie do innego miejsca programu exception excerpt

wyjątek potwierdza regułę vɨˈjɔ̃ntɛk pɔˈtfʲjɛrʣ̑a rɛˈɡuwɛ proverb
istnienie normy dowiedzione jest przez odstępstwa od niej the exception confirms the rule the exception proves the rule

wyjątkowo ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɔ adv
niekiedy, nieczęsto, bardzo rzadko unusually
w sposób szczególny, nadzwyczajny exceptionally unusually

wyjątkowość n
cecha tego, co jest wyjątkowe uniqueness

wyjątkowy ˌvɨjɔ̃ntˈkɔvɨ adj
wyróżniający się czymś nieprzeciętnym; taki, który jest wyjątkiem exceptional special unique

wyjście ˈvɨjɕʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyjść exiting
droga lub otwór, którym się wychodzi exit gate

wyjście pożarowe ˈvɨjɕʨ̑ɛ ˌpɔʒaˈrɔvɛ n
dodatkowe wyjście z budynku, które umożliwia ewakuację w przypadku pożaru fire escape

wyjściowy adj
dotyczący miejsca, z którego się wychodzi exit
związany z początkiem output starting

wyjść vɨjɕʨ̑ v
opuścić jakieś miejsce go out exit leave

wyjść po angielsku ˈvɨjɕʨ̑ ˌpɔ‿ãŋʲˈɟɛlsku v
wymknąć się ukradkiem, nie żegnając się z nikim; wyjść tak, by nikt tego nie zauważył take French leave take a French leave

wyjść z siebie ˈvɨjɕʨ̑ ˈsʲ‿ɕɛbʲjɛ v
(potocznie, potoczny) bardzo się starać, robić wszystko co możliwe to bend over backwards

wyka n
(botanika, botaniczny) rodzaj roślin zielnych należący do rodziny bobowatych; vetch

wykaszać v
usuwać całkowicie przez koszenie mow down

wykazać vɨˈkazaʨ̑ v
dowieść, stwierdzić, wykryć prove reveal
przejawić, ukazać, dać czemuś wyraz show

wykałaczka ˌvɨkaˈwaʧ̑ka n
cienki, zaostrzony patyczek ((dawniej, dawny) także piórko) służący do usuwania spomiędzy zębów resztek jedzenia; toothpick pick

wykańczać v
(potocznie, potoczny) powodować znaczny uszczerbek, zniszczenie lub śmierć do in
(potocznie, potoczny) wywoływać osłabienie lub zmęczenie u kogo bring to the end of one's tether finish off
doprowadzać do końca wykonanie czego put the finishing touches
zużywać do końca polish off
być zużywanym run out
niszczyć samego siebie have a nervous breakdown

wykluczać v
wyłączać coś z czegoś, pomijać coś exclude preclude

wykluwać się vɨˈkluvaʨ̑‿ɕɛ v
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) rodzić się, formować się, powstawać be born
(zoologia, zoologiczny) (zootechnika, zootechniczny) wydostawać się z jaja hatch hatch out

wykoleić ˌvɨkɔˈlɛ<sup>j</sup>iʨ̑ v
spowodować wypadnięcie pojazdu z szyn derail

wykolejenie n
(kolejnictwo) wypadnięcie pojazdu z szyn derailment

wykonalność ˌvɨkɔ̃ˈnalnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest wykonalne, co da się wykonać practicability feasibility

wykonalny ˌvɨkɔ̃ˈnalnɨ adj
możliwy do wykonania, realizacji, wprowadzenia w życie doable feasible viable

wykonanie ˌvɨkɔ̃ˈnãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wykonać performance

wykonawca ˌvɨkɔ̃ˈnafʦ̑a n
grający rolę teatralną (lub inną) lub wykonujący utwór muzyczny performer
ten, który wykonuje, urzeczywistnia, wprowadza w czyn contractor executor

wykonawczy ˌvɨkɔ̃ˈnafʧ̑ɨ adj
związany z wykonywaniem, dotyczący wykonywania czegoś executive

wykonawczyni ˌvɨkɔ̃nafˈʧ̑ɨ̃ɲi n
kobieta wykonawca, realizująca, wcielająca w życie executrix
wykonująca rolę teatralną lub utwór muzyczny performer

wykonywanie ˌvɨkɔ̃nɨˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wykonywać execution performing production

wykonywać ˌvɨkɔ̃ˈnɨvaʨ̑ v
formalnie: spełniać pewne obowiązki practise
odtwarzać, grać (role teatralne lub filmowe, utwory muzyczne) perform
urzeczywistniać, zrealizować, uczyniać, spełniać coś, wprowadzać coś w czyn, doprowadzać coś do skutku execute perform make
wytwarzać lub produkować coś produce

wykopaliska ˌvɨkɔpaˈlʲiska n
prace archelogiczne mające prowadzić do wydobycia spod ziemi produktów ludzkiej działalności będących pozostałościami z dawnych wieków excavation

wykopki n
(rolnictwo, rolniczy) zbiór roślin okopowych, zwłaszcza wykopywanie ziemniaków; potaoes digging potato harvest

wykorzystanie ˌvɨkɔʒɨˈstãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wykorzystać exploitation usage use utilisation utilization

wykorzystywać ˌvɨkɔʒɨˈstɨvaʨ̑ v
mieć korzyść z czegoś lub kogoś, zrobić użytek z czegoś use
mieć zysk z cudzego wysiłku, pracy, a także cech danej osoby exploit

wykończony adj
(potocznie, potoczny) mocno zmęczony beat dead beat dog-tired

wykończony v
imiesłów przymiotnikowy od wykończyć finished

wykres ˈvɨkrɛs n
graficzne przedstawienie danych, zjawisk, zależności; chart diagram

wykroczenie ˌvɨkrɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) czyn społecznie szkodliwy, zabroniony przez ustawę i zagrożony karą aresztu, ograniczenia wolności, grzywny lub nagany; misdemeanour

wykrywacz vɨˈkrɨvaʧ̑ n
urządzenie, które coś wykrywa detector

wykrywacz kłamstw vɨˈkrɨvaʧ̑ ˈkwãmstf n
(potocznie, potoczny) wariograf, poligraf lie detector

wykrywać v
stwierdzać obecność czego w czymś poprzez badanie discover detect find
ujawniać coś nieznanego lub ukrytego uncover reveal detect find

wykrzaczyć vɨˈkʃaʧ̑ɨʨ̑ v
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) spowodować krytyczny błąd w programie crash
(środowiskowy) (potocznie, potoczny) (informatyka, informatyczny) o programie: przestać działać z powodu błędu krytycznego crash

wykrzyknik vɨˈkʃɨcɲik n
(gramatyka) nieodmienne słowo lub wyrażenie służące do wyrażenia stanu emocjonalnego, nakazu lub do imitacji odgłosu z otaczającego świata; interjection
(językoznawstwo, językoznawczy) znak interpunkcyjny służący do wzmacniania ekspresji wypowiedzi, zapisywany za pomocą kropki i umieszczonej nad nią pionowej kreski: !; exclamation mark exclamation point

wykształcenie ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
poziom wiedzy nabytej na drodze nauki education

wykształcenie wyższe n
zasób wiedzy zdobytej w wyższej uczelni higher education

wykształciuch vɨˈkʃtawʲʨ̑ux n
(publikatory) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek wykształcony; clever clogs

wykształcić vɨˈkʃtawʲʨ̑iʨ̑ v
nadać czemuś jakiś kształt, uformować coś form
sprawić, że ktoś nauczy się czegoś, posiądzie wiedzę, ukończy szkołę itp. educate

wykształcony ˌvɨkʃtawˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
taki, który posiadł szeroką wiedzę, ukończył jakąś szkołę, zwłaszcza wyższą uczelnię educated erudite

wykusz ˈvɨkuʃ n
(architektura, architektoniczny) forma architektoniczna stanowiąca element wystający z lica elewacji; bay window

wykwalifikowany adj
posiadający odpowiednie kwalifikacje skilled qualified

wykwintnie adv
w sposób wykwintny elegantly exquisitely opulently poshly

wykwintny adj
będący w dobrym guście, wytworny, wyszukanie elegancki elegant refined

wykwit n
(medycyna, medyczny) zmiana chorobowa na skórze lub śluzówce efflorescence
(mineralogia, mineralogiczny) skupienie kryształów mineralnych na danej powierzchni efflorescence

wykład ˈvɨkwat n
dłuższa, zaplanowana wypowiedź ustna służąca przekazaniu słuchaczom wiedzy na jakiś temat lecture

wykładać vɨˈkwadaʨ̑ v
uczyć czegoś, prowadzić wykłady lecture
wyściełać powierzchnię czegoś cover

wykładnik n
to, co określa, wskazuje, wyraża coś indicator

wykładowca ˌvɨkwaˈdɔfʦ̑a n
(edukacja, edukacyjny) osoba prowadząca wykłady na wyższej uczelni lecturer reader

wylać dziecko z kąpielą ˈvɨlaʥ̑ ˈːɛʦ̑kɔ s‿kɔ̃mˈpʲjɛlɔ̃w̃ v
chcąc przeciwdziałać złu, niechcący zatracić także pozytywny aspekt jakiejś sprawy throw the baby out with the bathwater

wylew n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) udar mózgu cerebral haemorrhage

wylogowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wylogować logout

wylogowywać ˌvɨlɔɡɔˈvɨvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) zakończyć sesję pracy z systemem informatycznym log out log off

wylot ˈvɨlɔt n
dziura przez którą coś wylatuje exhaust outlet vent
odlot, wylecenie, wylatywanie departure takeoff
zakończenie drogi, tunelu, doliny, itp. mouth

wylotek vɨˈlɔtɛk n
(pszczelarstwo, pszczelarski) otwór w ulu umożliwiający pszczołom opuszczanie ula i powracanie do niego beehive entrance

wymaganie ˌvɨ̃maˈɡãɲɛ n
wymóg, żądanie, stanowcza potrzeba requirement demand

wymagać vɨ̃ˈmaɡaʨ̑ v
potrzebować czegoś, uznawać coś za niezbędne require
żądać, chcieć coś od kogoś; domagać się require

wymawiać vɨ̃ˈmavʲjäʨ̑ v
niestosownie zwracać uwagę, czynić wymówki odwołując się do wdzięczności expostulate
wyrażać coś dźwiękowo, słownie pronounce spell

wymiana vɨ̃ˈmʲjãna n
otrzymanie czegoś od kogoś w zamian za coś innego exchange

wymiar ˈvɨ̃mʲjar n
(matematyka, matematyczny) minimalna liczba współrzędnych, którymi da się opisać położenie punktu w przestrzeni; dimension
wielkość, rozmiar, ilość size

wymienialny ˌvɨ̃mʲjɛ̇̃ˈɲalnɨ adj
dający się wymienić, mogący być zastąpionym exchangeable

wymieniać vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
dokonywać wymiany, zmiany - dawać coś za coś innego exchange change
podawać coś z nazwy, wyliczać name

wymiennik vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːik n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła między dwoma ośrodkami, wymiennik ciepła; heat exchanger
to, co podlega lub służy wymianie exchanger

wymiennik ciepła vɨ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲːic ˈʨ̑ɛpwa n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do wymiany ciepła; heat exchanger

wymienny vɨ̃ˈmʲjɛ̃nːɨ adj
polegający na wymianie exchange
taki, który można wymienić exchangeable replaceable

wymiociny ˌvɨ̃mʲjɔ̇ˈʨ̑ĩnɨ n
to, czym się wymiotuje vomit

wymiotny vɨ̃ˈmʲjɔtnɨ adj
występujący przy wymiotach emetic
wywołujący wymioty vomitory

wymiotowanie ˌvɨ̃mʲjɔtɔˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wymiotować vomiting

wymiotować ˌvɨ̃mʲjɔˈtɔvaʨ̑ v
(fizjologia, fizjologiczny) zwracać przez usta zawartość żołądka vomit throw up

wymioty vɨ̃ˈmʲjɔtɨ n
gwałtowny wyrzut treści pokarmowej na zewnątrz z żołądka poprzez przełyk i jamę ustną; vomiting

wymię ˈvɨ̃mʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) gruczoł mlekowy niektórych ssaków, zwłaszcza hodowlanych; udder

wymoczek vɨ̃ˈmɔʧ̑ɛk n
(potocznie, potoczny) mężczyzna blady, słaby, niemęski i wątły, najczęściej młody weakling

wymowa vɨ̃ˈmɔva n
sposób artykulacji dźwięków mowy pronunciation

wymowny adj
taki, który coś sugeruje; dający do myślenia meaningful telling

wymuszać vɨ̃ˈmuʃaʨ̑ v
usiłować uzyskać coś wywierając na kogoś nacisk extort

wymyślić vɨ̃ˈmɨɕlʲiʨ̑ v
wpaść na jakiś pomysł think out

wymóg n
warunki, jakim coś lub ktoś musi sprostać requirement prerequisite

wymówka n
pretensja wyrażana słownie reproach reproof
wykrętne usprawiedliwienie excuse pretext

wynagradzać v
ofiarowywać nagrodę, dawać zapłatę give a gratuity gratify reward
okazywać wdzięczność make up requite
wyrównywać stratę, przekazywać odszkodowanie za poniesione krzywdy compensate guerdon make amends recompense recoup remunerate

wynagrodzenie ˌvɨ̃naɡrɔˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
pensja, wypłata payment
rekompensata remuneration reward

wynajem vɨ̃ˈnajɛ̃m n
oddanie komuś lub wzięcie od kogoś do czasowego użytkowania pewnej własności za zapłatą lease rent

wynajmować ˌvɨ̃najˈmɔvaʨ̑ v
korzystać z czyjejś własności w zamian za opłatę rent
przyjąć kogoś do krótkoterminowej pracy hire
zezwalać komuś na korzystanie ze swojej własności w zamian za opłatę rent let

wynalazca ˌvɨ̃naˈlasʦ̑a n
autor wynalazku, ten, który coś wynalazł inventor

wynalazek ˌvɨ̃naˈlazɛk n
coś, co wynaleziono; invention

wynaleźć v
odkryć lub opracować coś, co wcześniej było nieznane invent

wynik ˈvɨ̃ɲik n
rezultat, skutek result effect

wynikać vɨ̃ˈɲikaʨ̑ v
być wynikiem, konsekwencją, skutkiem, rezultatem czegoś; stawać się następstwem; mieć w czymś początek result

wyniosłość n
cecha bycia wyniosłym aloofness haughtiness
miejsce górujące nad otoczeniem elevation rise

wyniosły vɨ̃ˈɲɔswɨ adj
dumny, zarozumiały i wywyższający się nad innych lordly

wynocha vɨ̃ˈnɔxa interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) (grubiański, grubiańsko) gwałtowne wyrażenie nakazu oddalenia się lub zabrania jakiejś rzeczy; także wyrażenie niechęci lub sprzeciwu; bywa używane żartobliwie clear off clear out get off get out

wynosić vɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ v
osiągać jakąś wartość liczbową amount
podnosić coś i umieszczać poza jakimś obszarem carry away carry out take away take out
zabierać ponad Ziemię carry up lift
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) wychodzić (skądś), odchodzić (skądś) get out

wynosić śmieci vɨ̃ˈnɔɕiʨ̑ ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑i v
pozbywać się zebranych w domu odpadów poprzez wyniesienie ich do śmietnika na zewnątrz budynku lub do zsypu take out the trash

wyobcowany ˌvɨɔpʦ̑ɔˈvãnɨ adj
wyalienowany, zdystansowany w stosunku do innych ludzi alienated

wyobraźnia ˌvɨɔˈbraʑɲa n
zdolność przywoływania i tworzenia w myślach wyobrażeń; imagination

wyobrażalny ˌvɨɔbraˈʒalnɨ adj
możliwy do wyobrażenia sobie; dający się zrozumieć, pojąć imaginable

wyobrażać ˌvɨɔˈbraʒaʨ̑ v
tworzyć sobą jakiś obraz, symbol represent
tworzyć obraz czegoś nieznanego w swojej wyobraźni, umyśle (zwykle przez porównanie z czymś znanym) envisage imagine

wyobrażenie ˌvɨɔbraˈʒɛ̃ɲɛ n
obraz, podobizna, wizualne przedstawienie czegoś representation
stworzony w świadomości obraz czegoś (przedmiotu, osoby, przebieg sytuacji) fancy idea notion

wyodrębniać ˌvɨɔˈdrɛ̃mbʲɲäʨ̑ v
czynić odrębnym lub wyrazistym distinguish isolate separate

wyolbrzymiać v
powiększać się znacznie exaggerate overstate

wypad n
(sport, sportowy) szermierka atak w formie wyprostowania uzbrojonego ramienia z jednoczesnym gwałtownym ruchem do przodu lunge
(wojskowość, wojskowy) krótkotrwały atak zbrojny znienacka foray sortie sally
krótkotrwały wyjazd lub wyjście excursion jaunting outing sally

wypadać vɨˈpadaʨ̑ v
poruszać się pod wpływem grawitacji na zewnątrz czegoś fall out

wypadek vɨˈpadɛk n
nieszczęśliwe zdarzenie, w którym ktoś ucierpiał accident
to, co wydarzyło się lub wydarzy w przyszłości, zdarzenie incident

wypadek losowy n
nieszczęście, któremu nie można było zapobiec contingence contingency fortuitous event

wyparcie vɨˈparʲʨ̑ɛ n
(psychologia, psychologiczny) mechanizm obronny, który polega na usuwaniu ze świadomości myśli lub uczuć wywołujących lęk lub poczucie winy repression

wypasacz n
(pogardliwie) mężczyzna, który celowo doprowadza partnerkę do stanu chorobliwej otyłości, w którym jej życie i funkcjonowanie jest w pełni od niego zależne feeder

wypchany vɨˈpxãnɨ adj
poddany preparacji przez usunięcie tkanek i wypełnieniu skóry wypełniaczem taxidermied

wypełniać vɨˈpɛwʲɲäʨ̑ v
wpisywać dane w pola formularza fill in

wypełnienie ˌvɨpɛwʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(stomatologia, stomatologiczny) (zobacz) plomba filling

wypierdalać ˌvɨpʲjɛrˈdalaʨ̑ v
(wulgarnie, wulgaryzm) wynosić się, opuszczać jakieś miejsce fuck off

wypijać v
pijąc, opróżniać coś z cieczy consume drink drink up

wypisywać ˌvɨpʲiˈsɨvaʨ̑ v
usuwać z listy/rejestru unsubscribe

wypiętrzenie n
(geologia, geologiczny) efekt wypiętrzania uplift

wypoczynkowy ˌvɨpɔʧ̑ɨ̃ŋˈkɔvɨ adj
służący do wypoczynku rest

wypoczywać v
przywracać dobre samopoczucie, siły życiowe, odstępując od codziennych czynności, od pracy rest

wyposażać v
dostarczać coś potrzebnego do funkcjonowania outfit accoutre equip fit out accouter accessorise

wyposażenie ˌvɨpɔsaˈʒɛ̃ɲɛ n
narzędzia, urządzenia i inne przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś equipment

wyposażyć ˌvɨpɔˈsaʒɨʨ̑ v
dać posag córce wychodzącej za mąż endow
zaopatrzyć w przedmioty potrzebne do prawidłowego funkcjonowania czegoś lub do wykonywania czegoś equip

wypowiedzenie ˌvɨpɔvʲjɛˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zawiadomienie o rozwiązaniu umowy, np. o pracę denunciation dismissal repudiation sack

wypowiedź vɨpɔˈvʲɛʥi vɨˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
coś, co zostało powiedziane, wypowiedziane lub napisane statement pronouncement opinion saying view voice

wypożyczalnia n
miejsce wypożyczania książek circulation desk
miejsce, z którego można wypożyczyć co hire company hire firm rental company renting company

wypożyczać v
brać do tymczasowego użytkowania borrow
udostępniać na jakiś czas lend

wypracowanie n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wypracować essay

wyprawa vɨˈprava n
(potocznie, potoczny) wycieczka party
grupa osób wyposażona w odpowiedni ekwipunek udająca się w podróż expedition party
podróż w celach naukowych, wojennych lub turystycznych expedition
rzeczy, które dostaje od rodziców kobieta wychodząca za mąż trousseau

wyprawiać v
(potocznie, potoczny) robić coś niestosownego do
(technologia, technika, techniczny) poddawać obróbce surową skórę na surowiec galanteryjny tan
urządzać uroczyste spotkanie własnym kosztem celebrate
wysyłać kogoś dokądś w określonym celu send

wyprowadzać v
dochodzić do czegoś przez rozumowanie derive
pomagać przezwyciężyć trudną sytuację help out lead out
prowadząc kogoś lub coś, opuszczać razem określone miejsce lead out take out
opuszczać miejsce zamieszkania move move out

wyprzedaż vɨˈpʃɛdaʃ n
(handel, handlowy) sprzedaż towaru, zazwyczaj po obniżonych cenach, w celu pozbycia się go, najczęściej pod koniec sezonu lub w ramach likwidacji sklepu sale

wyprzedzanie ˌvɨpʃɛˈʣ̑ãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyprzedzać overtaking

wyprzedzać vɨˈpʃɛʣ̑aʨ̑ v
prześcigać kogoś; przyśpieszając znaleźć się przed kimś (jadąc lub idąc) overtake

wypukłość n
wypukły fragment powierzchni swelling

wypukły vɨˈpukwɨ adj
łukowato wygięty i wystający ponad powierzchnię czegoś convex

wypuszczać vɨˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
wyswobadzać coś lub kogoś, z uwięzienia, zamknięcia, przymocowania release

wypytywać v
pytając, zbierać informacje od kogo question

wypłata vɨˈpwata n
wynagrodzenie za wykonaną pracę payment

wypływać v
być skutkiem czegoś come ensue flow follow result spring
pojawiać się originate
pojawiać się w postaci kropel lub strużki cieczy drain flow out pour
płynąc, opuszczać dane miejsce put to sea set off set sail
wydostawać się na powierzchnię (np. wody) effuse emerge flow out surface
zaczynać swój bieg, mieć źródło gdzieś flow

wyrabiać vɨˈrabʲjäʨ̑ v
(potocznie, potoczny) uzyskiwać dokument apply for have issue
nadawać ciastu odpowiednią konsystencję knead
udoskonalać coś develop
tworzyć coś make manufacture produce
nabierać w czymś sprawności develop
niszczyć się wskutek częstego korzystania wear out
dziać się what's go on what's up

wyrafinowany ˌvɨrafʲĩnɔˈvãnɨ adj
mający wyszukane maniery, kulturę, zachowanie sophisticated

wyrak ˈvɨrak n
(zoologia, zoologiczny) wyłącznie drapieżny ssak naczelny; tarsier

wyrastać v
(o cieście) zwiększać swoją objętość wskutek fermentacji rise
być budowanym, zakładanym stand up
pojawiać się niespodzianie appear spring up
rosnąc, utracić pewne cechy, upodobania grow out outgrow
rozwijając się, pojawić się lub kształtować się na czymś grow sprout
stawać się większym lub dojrzalszym develop grow
ukazywać się wyraźnie nad powierzchnią rise rise above stem tower over

wyraz ˈvɨras n
przejaw stanu emocjonalnego człowieka, mający odzwierciedlenie w mimice lub rysach twarzy expression
wymowa / odbicie / uzewnętrznienie czegoś expression

wyraz twarzy n
emocje ukazujące się na czyjeś twarzy nadające jej dany wygląd facial expression countenance face facial gesture look

wyrazistość ˌvɨraˈʑistɔɕʨ̑ n
cecha tego, co wyraziste, wyraźne lucidity distinctness

wyrazisty ˌvɨraˈʑistɨ adj
przykuwający uwagę, pełen wyrazu, sugestywnie przedstawiający coś aquiline expressive incisive

wyraźnie vɨˈraʑɲɛ adv
w sposób niepozostawiający wątpliwości unmistakeably
w sposób łatwy do zaobserwowania lub usłyszenia clearly plainly

wyraźny vɨˈraʑnɨ adj
taki, który jest przejrzysty, zrozumiały, jasny, wyrazisty clear distinct clear-cut conspicuous plain sharp

wyrażanie ˌvɨraˈʒãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyrażać expressing

wyrażać vɨˈraʒaʨ̑ v
opisywać ustnie lub pisemnie, dawać informację o czymś lub kimś; być wyrazem czegoś express

wyrażenie ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) zespół wyrazów mających ze sobą związek składniowy expression
(informatyka, informatyczny) fragment kodu programu dający w wyniku wartość expression
(logika, logiczny) (matematyka, matematyczny) ciąg symboli matematycznych zgodny z regułami notacji matematycznej expression

wyrażenie przyimkowe ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ ˌpʃɨ<sup>j</sup>ĩmˈkɔvɛ n
(gramatyka) połączenie przyimka z rzeczownikiem, przysłówkiem, liczebnikiem lub zaimkiem; adpositional phrase

wyrażenie ułamkowe ˌvɨraˈʒɛ̃ɲɛ ˌuwãmˈkɔvɛ n
(matematyka, matematyczny) wyrażenie algebraiczne reprezentujące dzielenie za pomocą ułamka fractional expression

wyrok ˈvɨrɔk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) orzeczenie sądu dotyczące kwestii będącej przedmiotem postępowania sądowego; judgement sentence

wyrosnąć v
rozwinąć się, pokazując się w swojej okazałości grow up
stracić pewne cechy ((na przykład) wyglądu czy usposobienia) grow out of outgrow

wyrostek n
kilkunastoletni chłopak hobbledehoy juvenile stripling young shaver
(anatomia, anatomiczny) (biologia, biologiczny) odstający twór na skórze, kości lub narządach organizmów appendix outgrowth
(potocznie, potoczny) wyrostek robaczkowy appendix

wyrostek robaczkowy vɨˈrɔstɛk ˌrɔbaʧ̑ˈkɔvɨ n
(anatomia, anatomiczny) cienkie uwypuklenie jelita ślepego u niektórych ssaków, m.in. u człowieka; appendix vermiform appendix

wyrostek soczewkowaty kowadełka vɨˈrɔstɛk ˌsɔʧ̑ɛfkɔˈvatɨ ˌkɔvaˈdɛwka n
(anatomia, anatomiczny) zakończenie odnogi długiej kowadełka, poprzez które kowadełko łączy się ze strzemiączkiem lenticular process

wyrostkowy adj
(medycyna, medyczny) (anatomia, anatomiczny) związany z wyrostkiem robaczkowym appendicular

wyrozumiałość n
cecha tego, kto jest wyrozumiały, cecha tego, co jest wyrozumiałe leniency charity clemency forbearance longanimity

wyrozumiały adj
podchodzący ze zrozumieniem do czyjegoś niewłaściwego postępowania i skłonny wybaczać understanding lenient forbearing

wyruszać vɨˈruʃaʨ̑ v
ruszać w drogę set off

wyrzeczenie n
rezygnacja z wygód lub przyzwyczajeń abnegation

wyrzucać pieniądze przez okno vɨˈʒuʦ̑aʨ̑ pʲjɛ̇̃ˈɲɔ̃nʣ̑ɛ pʃɛz‿ˈɔknɔ v
marnować pieniądze throw money out of the window

wyrzucić vɨˈʒuʨ̑iʨ̑ v
pozbyć się czegoś chuck dump eject

wyrzut n
gwałtowne rzucenie lub wyciągnięcie throw fling
pretensja lub żal wyraźnie pokazywane reproach reproof
zewnętrzny sposób wyrażania (1.2) twinge

wyrzutnia n
(językoznawstwo, językoznawczy) zanik samogłoski wygłosowej lub końcowej zgłoski wyrazu przed samogłoską nagłosową kolejnego wyrazu elision
(literacko) pominięcie w wyrażeniu wyrazu albo wyrazów domyślnych w szerszym kontekście ellipsis
(technologia, technika, techniczny) (wojskowość, wojskowy) urządzenie do wyrzucania, wystrzeliwania czego launcher

wyrzynarka ˌvɨʒɨ̃ˈnarka n
elektronarzędzie służące do cięcia drewna, metali i tworzyw sztucznych; jigsaw

wyrób ˈvɨrup n
przedmiot będący końcowym efektem procesu produkcji product
wyrabianie production

wyróżniać vɨˈruʒʲɲäʨ̑ v
zwracać na kogoś lub coś specjalną uwagę, wybierać spośród innych; dawać komuś, czemuś pierwszeństwo distinguish

wyróżnienie n
uhonorowanie za szczególne osiągnięcie distinction honor honour

wysforować v
wyjść, lub wyjechać naprzód, zostawiając innych w tyle take the lead

wysiadać vɨˈɕadaʨ̑ v
opuszczać pojazd, łódź lub samolot alight get off get out dismount leave

wysiadywać ˌvɨɕaˈdɨvaʨ̑ v
(zoologia, zoologiczny) ogrzewać jaja przed wylęgiem brood

wysiłek vɨˈɕiwɛk n
wytężenie sił lub dołożenie starań w celu zdobycia, osiągnięcia czegoś effort

wysoki vɨˈsɔci adj
mający duże znaczenie, cieszący się szacunkiem; używane również jako tytuł honorowy high
mający dużą zawartość czegoś (zwykle domyślnej cechy) high
mający duży wymiar pionowy tall high

wysokie napięcie vɨˈsɔcɛ naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(fizyka, fizyczny) (technologia, technika, techniczny) napięcie elektryczne powyżej 1000 V (= tysiąca woltów); w elektroenergetyce: od 110 kV (= stu dziesięciu kilowoltów) high voltage

wysoko vɨˈsɔkɔ adv
(odprzymiotnikowy) → wysoki high highly

wysokociśnieniowy ˌvɨsɔkɔʨ̑iɕɲɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
(technologia, technika, techniczny) działający w wyniku wysokiego ciśnienia high-pressure
(technologia, technika, techniczny) przeznaczony, przystosowany do wysokiego ciśnienia high-pressure
(technologia, technika, techniczny) wytwarzający wysokie ciśnienie high-pressure

wysokoczęstotliwościowy ˌvɨsɔkɔʧ̑ɛ̃w̃stɔtlʲivɔɕˈʨ̑ɔvɨ adj
(technologia, technika, techniczny) dotyczący wysokich częstotliwości high-frequency

wysokogórski ˌvɨsɔkɔˈɡursʲci adj
odnoszący się do wysokich gór, charakterystyczny dla wysokich gór alpestrine

wysokonapięciowy adj
(elektryczność) odnoszący się do wysokiego napięcia; wytwarzający lub przewodzący wysokie napięcie, wytrzymujący wysokie napięcie high voltage

wysokowęglowodanowy adj
o wysokiej zawartości węglowodanów high carb high-carb

wysokość vɨˈsɔkɔɕʨ̑ n
odległość od ziemi altitude
wymiar pionowy czegoś height

wyspa ˈvɨspa n
(geografia, geograficzny) ląd otoczony ze wszystkich stron wodami morza, jeziora lub rzeki; island isle

wyspiarz ˈvɨspʲjaʃ n
mieszkaniec wyspy islander

wyssać ˈvɨsːaʨ̑ v
wydobyć lub opróżnić poprzez ssanie suck out suck up

wystarczająco ˌvɨstarʧ̑aˈjɔ̃nʦ̑ɔ adv
w sposób wystarczający; dostatecznie, odpowiednio sufficiently

wystarczający adj
dostateczny, odpowiadający określonym wymaganiom sufficient

wystarczyć vɨˈstarʧ̑ɨʨ̑ v
być w odpowiedniej ilości lub liczbie do wykonania jakiejś czynności, nie zabraknąć suffice

wystawa vɨˈstava n
miejsce prezentowania towarów w sklepie shop window
zbiór eksponatów, przedmioty ustawione na pokaz exhibition exposure

wystawać vɨˈstavaʨ̑ v
być częściowo widocznym spoza lub z wnętrza czegoś jut jut out poke out project protrude
stać w jakimś miejscu zbyt długo lub zbyt często stick around

wystawiać vɨˈstavʲjäʨ̑ v
(teatrologia, teatr, teatrologiczny, teatralny) o sztuce: grać przed publicznością stage
kłaść coś na widoku, pokazywać exhibit
oceniać give
umieszczać na zewnątrz put out

wystawienie ˌvɨstaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
położenie lub skierowanie na zewnątrz, poddając jakiemuś oddziaływaniu exposure

wystawić do wiatru v
(pospolicie) oszukać kogoś leave somebody stranded

wystrzał n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) niemal poziomy maszt wystający na rufie żaglowca; boomkin

wystąpienie ˌvɨstɔ̃mˈpʲjɛ̇̃ɲɛ n
pojawienie się jakiegoś zjawiska appearance occurence
wygłoszenie przemówienia przed jakimś audytorium performance speech

występ ˈvɨstɛ̃mp n
publiczne odgrywanie roli przez aktora, muzyka lub innego artystę; udział w przedstawieniu, koncercie performance show
to, co wystaje, sterczy poza obręb czegoś projection ledge

występek vɨˈstɛ̃mpɛk n
(książkowy) czyn niewłaściwy moralnie, niezgodny z normami społecznymi misdemeanor

występować ˌvɨstɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
o gatunkach: zamieszkiwać dany obszar be be found
odgrywać rolę (w teatrze, filmie) perform
opuszczać jakąś organizację, partię leave resign

wysublimować ˌvɨsublʲĩˈmɔvaʨ̑ v
nadać czemuś głębszy charakter, wyższą wartość sublimate sublime

wysuwać v
przedstawiać innym pewne myśli, poglądy propound
umieszczać coś lub tego część na zewnątrz, poza jakąś granicę exsert outthrust
przemieszczać się na zewnątrz, poza obręb slide

wysypka n
(medycyna, medyczny) wykwity skórne lub na błonach śluzowych będące objawem jakiejś choroby eruption exanthem exanthema rash tetter

wysypkowy adj
(medycyna, medyczny) związany z wysypką, objawiający się wysypką exanthematous

wysyłać vɨˈsɨwaʨ̑ v
przekazywać komuś coś za pośrednictwem innych osób lub urządzeń technicznych send
polecać komuś udanie się dokądś w jakimś celu send
nadawać, wydawać z siebie; emitować send

wysyłkowy ˌvɨsɨwˈkɔvɨ adj
związany z wysyłką, zajmujący się wysyłką shipping

wyszczególnić ˌvɨʃʧ̑ɛˈɡulʲɲiʨ̑ v
wykazać szczegółowo detail itemise itemize particularize

wyszukany adj
mający szczególne cechy, rzadko spotykany sophisticated refined elaborate fancy recherche

wyszukiwanie ˌvɨʃuciˈvãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyszukiwać lookup

wyszukiwarka ˌvɨʃuciˈvarka n
(informatyka, informatyczny) narzędzie służące do wyszukiwania informacji w sieci www; search engine

wysłannik vɨˈswãɲːik n
osoba wysłana dokądś w określonym celu envoy

wytaczak vɨˈtaʧ̑ak n
(technologia, technika, techniczny) typ noża tokarskiego do wykonywania otworów i rowków; boring cutter

wytchnienie n
krótka przerwa w codziennych obowiązkach celem nabrania sił respite

wytrawny adj
(kulinaria) o napojach alkoholowych, rzadziej o potrawach: niesłodki dry
szczególnie doświadczony, biegły w czymś expert sophisticated

wytrwać v
dotrwać do końca, do określonego czasu w danych warunkach persevere bear with

wytrwałość vɨˈtr̥fawɔɕʨ̑ n
konsekwencja, upór, zdecydowanie w działaniu lub dążeniu do czegoś assiduity diligence industriousness obstinacy perseverance persistence

wytrwały adj
cierpliwie bądź uparcie dążący do celu persistent tenacious dogged dour patient pertinacious

wytrysk ˈvɨtrɨsk n
strumień, nagłe tryśnięcie, wytryśnięcie jakiegoś płynu na zewnątrz blow-out blowout jet

wytrzymałość ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɔɕʨ̑ n
umiejętność zniesienia wielu problemów endurance toughness hardiness

wytrzymały ˌvɨṭʃɨ̃ˈmawɨ adj
taki, który jest w stanie dużo wytrzymać; wytrwały hardy resistant solid sturdy

wytrzymywać v
nie poddawać się działaniu pewnych sił abide endure put up with stand up sustain withstand

wytwarzanie ˌvɨtfaˈʒãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wytwarzać manufacture production

wytwarzać vɨˈtfaʒaʨ̑ v
produkować na większą skalę, wydawać manufacture

wytworny adj
pełen elegancji uptown

wytwór ˈvɨtfur n
efekt aktywności człowieka lub natury product

wytwórca vɨˈtfurʦ̑a n
ten, kto coś wytwarza, produkuje producer generator maker manufacturer

wytwórnia vɨˈtfurʲɲa n
przedsiębiorstwo lub zakład zajmujące się wytwarzaniem pewnych produktów record label

wytłoki vɨˈtwɔci n
pozostałość nasion, owoców, warzyw po wyciśnięciu soku, oleju, oliwy itd. pomace

wytłumaczalny adj
dający się wytłumaczyć interpretable

wytłumaczyć ˌvɨtwũˈmaʧ̑ɨʨ̑ v
usprawiedliwić czyjeś postępowanie excuse
wyjaśnić jakieś zagadnienie explain

wyuzdanie ˌvɨ<sup>w</sup>uzˈdãɲɛ n
nadużywanie swobody seksualnej licentiousness

wywiad ˈvɨvʲjat n
instytucja państwowa mająca na celu zbieranie tajnych informacji na temat innych państw; intelligence
rozmowa prowadzona przez dziennikarza z osobą lub grupą osób, mająca na celu przybliżenie poglądów lub działań tych osób odbiorcom interview

wywiadówka ˌvɨvʲjaˈdufka n
(potocznie, potoczny) (szkolnictwo, szkolny) zebranie rodziców organizowane przez szkołę w celu poinformowania ich o wynikach w nauce i zachowaniu się ich dzieci parent-teacher conference parent-teacher interview parents' evening parent-teacher conference parents' night

wywierać vɨˈvʲjɛraʨ̑ v
działać na coś z pewną siłą exert
oddziaływać na kogoś lub na coś w jakiś sposób albo z określonym skutkiem impose
wywoływać określone myśli i odczucia affect impress

wywiercić vɨˈvʲjɛrʲʨ̑iʨ̑ v
wykonać otwór przy użyciu wiertła lub innego obracającego się narzędzia drill out

wywietrznik vɨˈvʲjɛṭʃʲɲik n
otwór, który służy do wietrzenia ventilator

wywodzić vɨˈvɔʥ̑iʨ̑ v
dochodzić do czegoś przez rozumowanie, wysnuwać wnioski argue lead out
mieć początek w czymś, w jakimś miejscu derive originate
pochodzić z jakiegoś miejsca come from derive

wywoływać ˌvɨvɔˈwɨvaʨ̑ v
(fotografia) oddziaływać w sposób chemiczny na materiał światłoczuły w celu uwidocznienia obrazu develop
powodować arouse cause start trigger
skłaniać do wyjścia poprzez wołanie call (out) invoke
wracać do pamięcią, przypominać sobie evoke

wywóz ˈvɨvus n
wywożenie lub wywiezienie czegoś lub kogoś skądś export

wyznaczać vɨˈznaʧ̑aʨ̑ v
określać granicę, trasę lub zasięg czegoś przy pomocy znaków lub linii delimit mark out trace
określać wartość czegoś poprzez pomiar lub obliczenia determine
ustalać warunki, takie, jak termin, miejsce lub cenę assign determine fix set
wskazywać osobę do określonego zadania appoint assign nominate

wyznacznik vɨˈznaʧ̑ʲɲik n
(matematyka, matematyczny) jedna z funkcji w algebrze; wyróżnik, za pomocą którego prosto i krótko formułuje się reguły dotyczące istnienia i liczby rozwiązań układu algebraicznych równań liniowych; determinant
to, co wyznacza coś lub wskazuje na coś determinant

wyznanie vɨˈznãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) grupa religijna wewnątrz większego prądu religijnego; denomination
przyznanie się do czegoś confession declaration

wyznanie wiary n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) krótki i zwięzły kanoniczny zbiór podstawowych dogmatów, wierzeń określonej religii statement of faith confession of faith

wyznaniowy adj
dotyczący wyznania jako deklaracji denotative
odnoszący się do wyznania jako wiary religious

wyznawać vɨˈznavaʨ̑ v
wierzyć w coś; czcić coś; także: być wyznawcą danej religii believe rely trust
wyjawiać, ujawniać coś; zwłaszcza coś, co dotychczas się ukrywało confess admit declare own profess

wyznawca vɨˈznafʦ̑a n
(przenośnie, przenośnia) entuzjasta czyichś poglądów adherent
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) ktoś, kto kultywuje jakąś religię, wyznaje ją; believer confessor

wyzwanie vɨˈzvãɲɛ n
trudne zadanie, nowa sytuacja wymagająca zmierzenia się z nią challenge

wyzwisko n
słowo obraźliwe dla kogoś epithet

wyzwolenie ˌvɨzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wyzwolić liberation deliverance

wyzwoleniec n
(historia, historyczny, historycznie) były niewolnik, oficjalnie obdarowany wolnością przez swojego właściciela freedman

wyzwoliciel n
ten, kto wyzwolił (kogoś lub coś) liberator

wyzwolić v
(książkowy) uwolnić z pęt, ze skrępowania, umożliwiając swobodę ruchów free
spowodować pojawienie się czegoś release trigger
uczynić wolnym, przywrócić wolność free liberate
wytrącić z jakiegoś związku, substancji liberate release
(przenośnie, przenośnia) pozbyć się, uciec od niechcianych uczuć, cech free oneself
uwolnić się z tego, co powstrzymuje ruchy ciała free oneself
odzyskać wolność break free free oneself
wystąpić, ujawnić się nagle, niespodzianie emerge
wytrącić się z jakiegoś związku, substancji be release liberate

wyzysk n
akcja wyzyskiwania kogoś lub czegoś, eksploatacja, wykorzystywanie exploitation

wyzywać v
proponować walkę challenge challenge to a duel take on
wzywać siebie nawzajem na pojedynek fling an insult at

wyć vɨʨ̑ v
o zwierzętach (zazw. wilkach, psach, hienach) wydawać długi zawodzący głos, przeciągle skowyczeć howl
o ludziach przeciągle krzyczeć z bólu lub żałości howl

wyć do księżyca v
(przenośnie, przenośnia) na próżno protestować, krzyczeć itp. bay at the moon

wyłazić ze skóry vɨˈwaʑiʥ̑ zɛ‿ˈskurɨ v
(potocznie, potoczny) usilnie się o coś starać, robić wszystko co możliwe, by coś osiągnąć, czegoś dopiąć bend over backwards

wyłudzenie podatku ˌvɨwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ pɔˈdatku n
(ekonomia, ekonomiczny) działanie w celu otrzymania nienależnego zwrotu podatku tax fraud

wyłudzić vɨˈwuʥ̑iʨ̑ v
podstępnie, chytrze uzyskać coś od kogoś cadge

wyłączać vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
oddzielać (np. sprawę do osobnego rozpatrzenia) separate
wstrzymywać pracę jakiegoś urządzenia shut down disable turn off

wyłącznie vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
od: wyłączny; wyłączając wszystko inne, wszystkich innych exclusively only
w całości, bez wyjątku exclusively only

wyłącznik vɨˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(elektryczność) (potocznie, potoczny) przycisk z łącznikiem umożliwiający przerwanie obwodu zawierającego jakieś urządzenie switch
(elektryczność) łącznik umożliwiający przerwanie obwodu elektrycznego przy prądzie zwarcia switchgear

wyłączny adj
należący do kogoś jednego lub przysługujący tylko jednej osobie exclusive sole

wyścig ˈvɨɕʨ̑ik n
(sport, sportowy) zawody, w których usiłuje się wyprzedzić pozostałych zawodników, stara się być szybszym od nich; race

wyścig w workach ˈvɨɕʨ̑iɡ ˈv‿ːɔrkax n
(sport, sportowy) rodzaj zabawy ruchowej polegającej na ściganiu się na krótkim dystansie skacząc z nogami w dużym worku sack race

wyścigi vɨˈɕʨ̑iɟi n
współzawodnictwo polegające na przebyciu określonego toru w jak najkrótszym czasie race

wyściółczak vɨˈɕʨ̑uwʧ̑ak n
(medycyna, medyczny) nowotwór ośrodkowego układu nerwowego wywodzący się z komórek wyściółki ependymoma

wyśmienity adj
(książkowy) wyjątkowo dobry, doskonały, znakomity excellent exquisite

wyśmiewać v
ośmieszać, wytykając braki, słabości, wady deride jeer ridicule scout taunt twit
wystawiać na pośmiewisko make fun

wyświetlacz vɨˈɕfʲjɛtlaʧ̑ n
tablica informacyjna lub moduł urządzenia elektronicznego, który świecąc podaje informacje display

wyż n
(meteorologia, meteorologiczny) obszar podwyższonego ciśnienia atmosfery; anticyclone high high-pressure area

wyżeł ˈvɨʒɛw n
(kynologia, kynologiczny) pies myśliwski z charakterystyczną stójką; pointer

wyżeł pirenejski ˈvɨʒɛw ˌpʲirɛ̃ˈnɛjsʲci n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów z grupy wyżłów w typie psów gończych wywodzących się z Francji; French pointer

wyższość ˈvɨʃːɔɕʨ̑ n
przewaga, dominowanie nad kimś lub nad czymś superiority

wyżymaczka ˌvɨʒɨ̃ˈmaʧ̑ka n
urządzenie do wyciskania nadmiaru wody ze świeżo wypranych odzieży lub bielizny, składające się z przylegających do siebie dwóch wałków napędzanych korbką; mangle wringer

wyżyna vɨˈʒɨ̃na n
(geografia, geograficzny) obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 metrów; highland

wyżąć v
wycisnąć ciecz (z tkaniny) wring

wyżłobienie n
rowek, żłobek, wgłębienie w jakiejś powierzchni groove furrow

wz- vz prefix
w połączeniu z czasownikiem uwydatnia wykonanie lub intensywność tego, co oznacza czasownik up

wzajemnie vzaˈjɛ̃mʲɲɛ adv
jeden drugiego, jeden drugiemu mutually
również, tak samo – w odpowiedzi na czyjeś życzenia and the same to you with brass knobs on and the same to you with knobs on

wzajemny vzaˈjɛ̃mnɨ adj
dokonywany przez obie strony, osoby wobec siebie nawzajem; taki, który jest odwzajemniony mutual

wzbudnica n
(elektryczność) pomocnicza prądnica prądu stałego wytwarzająca napięcie do zasilania uzwojenia wzbudzającego prądnicy głównej prądu stałego; exciter

wzbudzać ˈvzbuʣ̑aʨ̑ v
wywoływać, powodować evoke

wzburzony adj
(meteorologia, meteorologiczny) przedstawiający sobą gwałtowne zmiany pogodowe boisterous raging rough storm-tossed stormy tempestuous
odczuwający lub prezentujący gniew agitated disturbed flappable furibund irate outraged

wzdręga ˈvzdrɛ̃ŋɡa n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius erythrophthalmus, ryba z rodziny karpiowatych; rudd

wzdręga grecka ˈvzdrɛ̃ŋɡa ˈɡrɛʦ̑ka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Scardinius graecus, endemiczny gatunek ryby z rodziny karpiowatych z jeziora Iliki w centralnej Grecji; Greek rudd Yliki rudd

wzdychanie vzdɨˈxãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: wzdychać sighing

wzdychać ˈvzdɨxaʨ̑ v
głęboko i głośno oddychać, zazwyczaj w celu wyrażenia smutku lub ulgi sigh

wzdęcie n
(medycyna, medyczny) powiększenie brzucha wskutek nagromadzenia zbytniej ilości gazów w jelitach bloating

wzdłuż vzdwuʃ adv
równolegle do dłuższego boku, na całej długości, przez całą długość in length

wzdłuż vzdwuʃ preposition
…informujący o położeniu czegoś lub o odbywaniu się jakiejś czynności równolegle do długości danego obiektu along alongside

wzgląd vzɡlɔ̃nt n
(najczęściej w liczbie mnogiej) przyczyny, określone aspekty reason
branie pod uwagę, liczenie się consideration regard respect

względem ˈvzɡlɛ̃ndɛ̃m preposition
w stosunku, w relacji do czegoś lub kogoś in regard to in relation to regarding relative to
wobec czegoś lub kogoś against to toward

względnie adv
do jakiegoś stopnia comparatively rel. relatively

względność ˈvzɡlɛ̃ndnɔɕʨ̑ n
zależność czegoś od różnych czynników relativity

względny ˈvzɡlɛ̃ndnɨ adj
możliwy do zaakceptowania comparative relative
nie odnoszący się do wszystkiego lub wszystkich, np. ludzi, sytuacji, itp. relative
odniesiony do jakiegoś innego stanu, cechy, wielkości lub ogólnie: rzeczy relative

wzgórze ˈvzɡuʒɛ n
(geografia, geograficzny) niewielkie wzniesienie (do stu metrów) o zaokrąglonym szczycie; hill
(medycyna, medyczny) część międzymózgowia znajdująca się pod spoidłem wielkim; thalamus

wziąć byka za rogi v
podjąć się czegoś ważnego bez wahania się, bez zastanowienia grab the bull by the horns take the bull by the horns

wziąć ślub v
zawrzeć związek małżeński get married

wzloty i upadki ˈvzlɔtɨ ˌi‿uˈpatʲci idiom
okresy powodzenia, szczęścia i jego braku ups and downs

wzmacniacz n
(fizyka, fizyczny) (elektronika, elektroniczny) przyrząd do zwiększania natężenia lub amplitudy drgań elektrycznych zbudowany z wykorzystaniem tranzystorów lub lamp elektronowych amplifier
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) część składowa wielu instrumentów muzycznych resonator

wzmacniać ˈvzmaʦ̑ʲɲäʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się mocniejsze, silniejsze, trwalsze, liczniejsze reinforce strengthen intensify amplify magnify

wzmagać v
czynić mocniejszym, większym increase intensify
przybierać na sile escalate grow stronger intensify

wzmianka ˈvzmʲjãnka n
krótka informacja o czymś, napomknięcie mention

wzmiankować v
mówić o czym mimochodem mention allude bring up intimate remark

wzniecać v
powodować powstanie ognia lub światła kindle
rozbudzać zachowania, emocje stir up
sprawiać, że coś wznosi się w powietrze raise

wzniesienie vzʲɲɛ̇ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
miejsce wyższe od innych w okolicy; elevation survey uprising

wzniosłość n
(książkowy) cecha bycia wzniosłym; wielkość moralna elevation high-mindedness highness loftiness sublime sublimity

wzniosły adj
odznaczający się szlachetnością dążeń elevated lofty magnific magnifical sublime winged

wznosić ˈvznɔɕiʨ̑ v
budować coś ku górze, coraz wyżej build erect raise
unosić coś do góry raise lift
o budynku, górze, maszcie: górować nad okolicą tower
o drodze: prowadzić pod górę slope up
unosić do góry samego siebie soar

wzorcownia n
miejsce opracowywania prototypów showroom studio
wydział fabryki, w którym sprawdza się produkowane narzędzia prototyping department

wzrastać ˈvzrastaʨ̑ v
powiększać się, rosnąć w górę increase
wychowywać się grow up

wzrok vzrɔk n
zmysł umożliwiający patrzenie, widzenie; zdolność do postrzegania rzeczywistości za pomocą oczu; vision eyesight

wzrost vzrɔst n
wysokość człowieka, rzadziej zwierzęcia height
zwiększanie się jakiejś wartości increase grow

wzruszać v
pobudzać czyjąś wrażliwość move touch
poruszając czymś, zmieniać położenie składników tego loosen

wzruszyć ramionami ˈvzruʃɨʨ̑ ˌrãmʲjɔ̃ˈnãmʲi idiom
unieść ramiona na znak obojętności, niewiedzy lub pogardy to shrug one's shoulders

wzywać ˈvzɨvaʨ̑ v
przywoływać do siebie call in page
zwracać się z apelem do kogoś bid exhort

wzór vzur n
kolorystyczny motyw (najczęściej z powtarzających się elementów) nadrukowany, namalowany lub wyhaftowany na jakiejś powierzchni lub materiale (ubraniu, kartce) pattern design model
sekwencja symboli (liter, cyfr, znaków) dotyczący prawa matematycznego, fizycznego lub chemicznego formula

wzór strukturalny n
(chemia, chemiczny) wzór, który odzwierciedla strukturę cząsteczki structural formula

wódka ˈvutka n
(spożywczy) wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego i wody, czasem z dodatkiem innych składników; vodka

wódz vuʦ̑ n
osoba dowodząca dowolną grupą commander leader

wójt vujt n
(administracja) urzędnik samorządowy stojący na czele gminy wiejskiej; vogt

wówczas ˈvufʧ̑as pronoun
odsyła do okresu czasu, o którym mowa w danej wypowiedzi then
odsyła do sytuacji po spełnieniu określonego warunku then

wóz vus n
ciągnięty przez konie lub inne zwierzęta pociągowe pojazd używany do podróżowania lub transportu, rzadko też jako mieszkanie cart caravan wagon waggon

wóz Tespisa n
(przenośnie, przenośnia) (literacko) teatr objazdowy lub tournée aktorskie wagon of Thespis

wóz albo przewóz idiom
wyrażenie używane w trudnej sytuacji, gdy mając do wyboru dwie możliwości trzeba podjąć ostateczną decyzję sink or swim

wózek ˈvuzɛk n
mały pojazd kołowy; cart trolley

wózek dziecięcy n
ręcznie pchany pojazd do przewożenia małego dziecka; pram stroller baby carriage perambulator

wózek inwalidzki ˈvuzɛk ˌĩnvaˈlʲiʦ̑ʲci n
wózek poruszany siłą rąk lub prowadzony przez opiekuna, na którym siedzi osoba niemogąca się poruszać na nogach ze względu na niepełnosprawność, chorobę, uraz itd. wheelchair

wózek sklepowy ˈvuzɛk sklɛˈpɔvɨ n
(handel, handlowy) specjalny wózek na duże zakupy w supermarkecie; shopping cart shopping trolley carriage trolley caddie

wózek widłowy ˈvuzɛɡ vʲidˈwɔvɨ n
niewielki pojazd do przeładunku towarów, wyposażony w podnośnik widłowy; forklift truck fork truck forklift lift truck

wół vuw n
(zoologia, zoologiczny) wykastrowany samiec bydła domowego; ox

wąchać ˈvɔ̃w̃xaʨ̑ v
badać zapach nozdrzami smell sniff

wąkrota zwyczajna vɔ̃ŋˈkrɔta zvɨˈʧ̑ajna n
(botanika, botaniczny) Hydrocotyle vulgaris, gatunek rośliny wieloletniej z rodziny araliowatych występująca w prawie całej Europie; Marsh pennywort

wąs vɔ̃w̃s n
u ludzi: zarost nad górną wargą; moustache

wąsatka n
(ornitologia, ornitologiczny) (Panurus biarmicus) niewielki ptak przypominający sikorę; bearded tit

wąsaty vɔ̃w̃ˈsatɨ adj
(o człowieku) mający wąsy (zwykle pokaźne) moustachioed mustachioed whiskered whiskery
(zoologia, zoologiczny) z widocznymi włosami czuciowymi awned whiskered whiskery

wąski ˈvɔ̃w̃sʲci adj
mający niewielką szerokość narrow

wąsko ˈvɔ̃w̃skɔ adv
(przysłówek) od: wąski narrowly tightly

wąskopyski adj
taki, który ma wąski pysk, mordę, otwór gębowy, twarz narrow-mouthed

wąskotorówka n
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) kolejka wąskotorowa; narrow-gauge track

wątek ˈvɔ̃ntɛk n
(architektura, architektoniczny) sposób ułożenia cegieł lub kamieni w murze; opus
(informatyka, informatyczny) jednostka wykonawcza w obrębie jednego procesu, będąca kolejnym ciągiem instrukcji wykonywanym w obrębie tych samych danych (w tej samej przestrzeni adresowej); thread
sposób ułożenia nici w tkaninie, w które wplata się nici osnowy; także same nici tworzące ten układ weft woof
w powieści, filmie lub innym utworze fabularnym - wydarzenia dotyczące jednej postaci, składające się na akcję; plot thread

wątpić ˈvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
nie wierzyć, nie dowierzać; nie mieć pewności; podawać w wątpliwość, podać w wątpliwość doubt

wątpliwość vɔ̃ntˈplʲivɔɕʨ̑ n
brak pewności co do prawdziwości, słuszności czegoś doubt

wątpliwy vɔ̃ntˈplʲivɨ adj
taki, który wzbudza wątpliwość, nie daje pewności doubtful uncertain dubious questionable equivocal

wątroba vɔ̃nˈtrɔba n
(anatomia, anatomiczny) duży, wielofunkcyjny gruczoł występujący u wszystkich kręgowców, a także u niektórych innych zwierząt; liver

wątrobianka ˌvɔ̃ntrɔˈbʲjãnka n
(kulinaria) (potocznie, potoczny) kiszka wątrobiana liverwurst liver sausage

wątrobowy ˌvɔ̃ntrɔˈbɔvɨ adj
(przymiotnik) od wątroba hepatic

wątły adj
niezbyt silny, słabo powiązany tenuous
słabego zdrowia asthenic delicate frail
słabej budowy asthenic puny wispy
zagrożony zniszczeniem fragile

wąwóz ˈvɔ̃w̃vus n
(geografia, geograficzny) głęboka, sucha dolina o wąskim dnie i stromych zboczach; ravine gorge gully

wąż vɔ̃w̃ʃ n
(zoologia, zoologiczny) przedstawiciel podrzędu beznogich gadów o podłużnym ciele; snake serpent
(przenośnie, przenośnia) coś lub ślad po czymś przypominający węża (1.1) snake zigzag
(przenośnie, przenośnia) długa i wąska kolumna osób, pojazdów snaking line snaking queue
giętka rura do transportu wody hose hosepipe

węch vɛ̃w̃x n
zmysł pozwalający czuć zapachy i substancje lotne; zmysł powonienia; olfaction sense of smell

węchowy adj
związany ze zmysłem węchu, odczuwalny węchem olfactory olfactive

wędka ˈvɛ̃ntka n
sprzęt służący do amatorskiego połowu ryb, składający się najczęściej z wędziska, żyłki, spławika i haczyka; fishing rod

wędkarstwo vɛ̃ntˈkarstfɔ n
rodzaj hobby i sportu, polegający na łowieniu ryb na wędkę; angling

wędkarz ˈvɛ̃ntkaʃ n
osoba łowiąca ryby na wędkę angler fisher fisherman

wędlina vɛ̃nˈdlʲĩna n
(kulinaria) wyrób spożywczy z jednego kawałka mięsa (szynka, polędwica, baleron) lub z mięsa rozdrobnionego (kiełbasa, salceson), odpowiednio przyprawiony, zwykle wędzony, peklowany, rzadziej gotowany; cold meat cold meats cured meat cured meats

wędrować vɛ̃nˈdrɔvaʨ̑ v
przebywać długą drogę skądś dokądś wander

wędrowiec n
ktoś, kto wędruje, porusza się pieszo hiker

wędrowny vɛ̃nˈdrɔvnɨ adj
odbywający wędrówkę; zmieniający miejsce pobytu; przenoszący się z miejsca na miejsce itinerant migratory nomadic peripatetic travel

wędzić v
(kulinaria) konserwować żywność przy użyciu odpowiedniego dymu smoke
(kulinaria) być wędzonym (1.1) become smoked

wędzony adj
(kulinaria) przyrządzony / przyrządzany w procesie wędzenia smoked

węgar ˈvɛ̃ŋɡar n
belka, która ogranicza z boku otwór drzwiowy lub okienny wspierający łuk lub nadproże; jamb door jamb doorjamb doorpost

węgiel ˈvɛ̃ŋʲɟɛl n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu C i liczbie atomowej 6; carbon
(geologia, geologiczny) bryłka rudy z dużą zawartością węgla (1.1), materiał opałowy; coal
(sztuka) materiał rysunkowy w formie patyczków miękkiego węgla drzewnego charcoal

węgiel drzewny n
(chemia, chemiczny) produkt spalania drewna przy ograniczonym dostępie tlenu, lekki i czarny, złożony z węgla pierwiastkowego zanieczyszczonego popiołem i związkami organicznymi charcoal

węgierski vɛ̃ŋʲˈɟɛrsʲci adj
związany z Węgrami, dotyczący Węgier lub Węgrów Hungarian

węgieł ˈvɛ̃ŋʲɟɛw n
(budownictwo) zewnętrzny róg budynku quoin

węglan ˈvɛ̃ŋɡlãn n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny, sól lub ester kwasu węglowego; carbonate

węglan litu ˈvɛ̃ŋɡlãn ˈlʲitu n
(chemia, chemiczny) związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny; lithium carbonate

węglarka vɛ̃ŋɡˈlarka n
(kolejnictwo) (potocznie, potoczny) tender, wagon do przewożenia węgla używanego jako paliwo lokomotywy parowej tender
metalowy pojemnik z uchwytem, służący do noszenia węgla do pieca coal scuttle

węglarz ˈvɛ̃ŋɡlaʃ n
ktoś, kto zajmuje się handlem węglem lub jego dowozem coalman

węgle n
(potocznie, potoczny) węglowodany carb

węglowiec vɛ̃ŋɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) masowiec do transportu węgla; collier

węglowodan ˌvɛ̃ŋɡlɔˈvɔdãn n
(biochemia, biochemiczny) organiczny związek chemiczny składający się z atomów węgla, wodoru i tlenu; carbohydrate carb carbo

węglowodorowy ˌvɛ̃ŋɡlɔvɔdɔˈrɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) zbudowany głównie z atomów węgla i wodoru hydrocarbonic

węglowodór n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny organiczny złożony wyłącznie z atomów węgla i wodoru; hydrocarbon

węglowy vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ adj
(chemia, chemiczny) dotyczący węgla jako pierwiastka chemicznego; składający się z węgla carbon carbonic
dotyczący węgla; przewożący węgiel; poruszający się na węgiel coal

węgorz ˈvɛ̃ŋɡɔʃ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba z rodziny węgorzowatych; eel

węszyć v
(potocznie, potoczny) usiłować dowiedzieć się czegoś o kimś lub o czymś pry snoop
szukać czegoś po zapachu, wyczuwając to węchem snuff

węzeł ˈvɛ̃w̃zɛw n
(marynarka) (meteorologia, meteorologiczny) jednostka służąca do określania prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę; w meteorologii używana do określania prędkości wiatrów; knot
(matematyka, matematyczny) dowolna krzywa zwykła zamknięta zanurzona w przestrzeni trójwymiarowej; knot
połączenie, umocowanie lub skrócenie lin lub podobnych materiałów poprzez związanie lub przeplecenie; knot tie

węzeł chłonny ˈvɛ̃w̃zɛw ˈxwɔ̃nːɨ n
(anatomia, anatomiczny) występująca licznie struktura leżące na przebiegu naczyń limfatycznych, filtrująca limfę oraz wytwarzająca przeciwciała; lymph node

węzeł gordyjski ˈvɛ̃w̃zɛw ɡɔrˈdɨjsʲci n
zagadka (problem) trudna do rozwiązania; skomplikowany problem Gordian knot

wężówka n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Anhingidae; darter

władać ˈvwadaʨ̑ v
(przenośnie, przenośnia) (żartobliwie) szefować, kierować manage
o królu, księciu: sprawować nad czymś władzę govern reign rule
umieć posługiwać się czymś be master of have good command of

władca ˈvwatʦ̑a n
osoba, która włada (rządzi) w kraju o ustroju innym niż republika ruler

władczo adv
w sposób władczy, dominująco commandingly domineeringly imperiously masterfully

władczy adj
(książkowy) wymagający posłuchu domineering overbearing

władza ˈvwaʣ̑a n
(zobacz) władze government
ludzie, którzy rządzą government
relacja, w której jedna strona – rządząca – ma możliwość oddziaływania na drugą power

władza państwowa n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (administracja) władza funkcjonująca na danym terytorium państwowym state power

władze ˈvwaʣ̑ɛ n
ludzie, którzy rządzą authorities

włamanie vwãˈmãɲɛ n
napad rabunkowy połączony z wyłamaniem urządzeń zamykających burglary

włamać v
(informatyka, informatyczny) bezprawnie odczytać lub zapisać dane w komputerze lub w sieci komputerowej po złamaniu zabezpieczeń hack into
dostać się siłą do zamkniętego budynku (pomieszczenia, skrytki, kasy itp.), niszcząc urządzenia zamykające break in

włamywacz vwãˈmɨvaʧ̑ n
złodziej dokonujący kradzieży z włamaniem burglar

własnoręcznie adv
własną ręką, własnymi rękami with your own fair hands

własnoręczny adj
napisany lub zrobiony własną ręką autographic oleographic

własność ˈvwasnɔɕʨ̑ n
prawo do rozporządzania daną rzeczą i korzystania z niej property
rzecz posiadana przez kogoś property
właściwość, cecha property

własny ˈvwasnɨ adj
będący w czyimś wyłącznym posiadaniu own
właściwy temu, o kim lub o czym jest mowa own

właz vwas n
otwór do wchodzenia, szczególnie na statkach hatch scuttle manhole

włazić w dupę ˈvwaʑiʥ̑ ˈv‿dupɛ v
(przenośnie, przenośnia) (grubiański, grubiańsko) bezceremonialnie podlizywać się, starać się przypodobać to kiss ass

właściciel vwaɕˈʨ̑iʨ̑ɛl n
osoba, do której coś należy, która jest w posiadaniu danej rzeczy; ten, kto ma coś na własność owner

właściwie vwaɕˈʨ̑ivʲjɛ adv
należycie, adekwatnie, tak jak się powinno, poprawnie adequately accurately appropriately correctly duly properly

właściwie vwaɕˈʨ̑ivʲjɛ particle
partykuła, komunikująca zmianę treści w stosunku do wcześniejszych wypowiedzi in fact in point of fact intrinsically

właściwość vwaɕˈʨ̑ivɔɕʨ̑ n
cecha, zwykle jakiejś substancji property

właściwy vwaɕˈʨ̑ivɨ adj
specyficzny, charakterystyczny dla kogoś lub czegoś specific typical
taki, którego cechy są zgodne z określonym gatunkiem, grupą suitable
taki, który jest odpowiedni, spełnia określone warunki appropriate proper suitable

właśnie ˈvwaɕɲɛ adv
…komunikujący, że dane zdarzenie odbywa się w chwili mówienia, odbywało się bezpośrednio przed nią lub w czasie innego zdarzenia just right now

właśnie ˈvwaɕɲɛ particle
…potwierdzająca słuszność przypuszczenia zawartego w pytaniu rozmówcy exactly

włochatka vwɔˈxatka n
(ornitologia, ornitologiczny) Aegolius funereus, gatunek średniej wielkości sowy, zamieszkujący północne lasy typu tajgi; boreal owl

włochaty adj
pokryty sierścią, włosami, włoskami lub kudłami comose crinite hairy hirsute

włos vwɔs n
nitkowaty twór, pochodzenia naskórkowego, występujący na powierzchni skóry ssaków; hair

włoski ˈvwɔsʲci adj
związany z Włochami, dotyczący Włoch lub Włochów, wywodzący się z Włoch Italian
charakterystyczny dla Włoch i Włochów, mający cechy lub właściwości przypisywane Włochom lub Italii Italian

włoski ˈvwɔsʲci n
język z grupy romańskich, używany między innymi we Włoszech; Italian

włosy ˈvwɔsɨ n
owłosienie głowy ludzkiej hair

włoszczyzna n
(kulinaria) warzywa używane do przygotowania zupy lub wywaru z warzyw mirepoix

włócznia ˈvwuʧ̑ʲɲa n
ogólna nazwa długiej prostej broni drzewcowej; ; (zobacz) też włócznia w Encyklopedii staropolskiej spear lance

włócznik n
(historia, historyczny, historycznie) (wojskowość, wojskowy) żołnierz uzbrojony we włócznię, walczący włócznią spearman
(ichtiologia, ichtiologiczny) Xiphias gladius, duża ryba drapieżna z górną szczęką przekształconą w długi szpikulec xiphias

włóczęga vwuˈʧ̑ɛ̃ŋɡa n
osoba podróżująca po świecie, szukająca schronienia u innych vagabond wanderer

włókiennictwo ˌvwucɛ̇̃ɲˈːiʦ̑tfɔ n
gałąź przemysłu zajmująca się produkcją tkanin, nici, dzianin, itp. textile industry

włókniak n
(medycyna, medyczny) nowotwór łagodny fibroma fibroid

włóknina vwucˈɲĩna n
materiał wytwarzany z włókien poprzez ich klejenie i prasowanie bez tkania nonwoven fabric

włóknisty adj
składający się, zbudowany z włókien fibrous stringy fibroid

włókno ˈvwuknɔ n
jednostka strukturalna materiału o długości znacznie większej niż przekrój; fiber fibre

włączać ˈvwɔ̃n͇ʧ̑aʨ̑ v
uruchamiać jakieś urządzenie; przyłączać urządzenie do sieci elektrycznej turn on enable
wcielać kogoś lub coś do jakiegoś zbioru include

włącznie particle
…oznaczająca, że wyrażony na końcu zdania element również należy do przedstawianej całości inclusive

wścieklizna fʲɕʨ̑ɛkˈlʲizna n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) wirusowa, zawsze śmiertelna choroba zakaźna niektórych zwierząt, mogąca przenieść się na człowieka; rabies

wściekłość ˈfʲɕʨ̑ɛkwɔɕʨ̑ n
bardzo silna negatywna emocja, intensywna złość fury

wściekły ˈfʲɕʨ̑ɛkwɨ adj
o zwierzęciu: chory na wściekliznę rabid
taki, który jest bardzo zdenerwowany, rozgniewany, wzburzony furious

wślizg fʲɕlʲisk n
(sport, sportowy) w piłce nożnej manewr mający na celu odebranie piłki przeciwnikowi, polegający na wykonaniu po murawie ruchu ślizgowego nogami w kierunku piłki sliding tackle slide tackle

wśród fʲɕrut preposition
w danym otoczeniu, między określonymi elementami (w czasie lub przestrzeni) among amid amidst amongst

y ˈiɡrɛk n
dwudziesta dziewiąta litera polskiego alfabetu y

yacht club n
klub żeglarski yacht club

yacht-club n
klub żeglarski yacht club

yachting n
żeglarstwo, jachting yachting

yale n
typ automatycznego zamka do otwierania drzwi płaskim kluczem Yale lock

yaoi n
(sztuka) podgatunek hentai pokazujący miłość między mężczyznami yaoi

yard n
brytyjska i amerykańska miara długości, równa trzem stopom lub 36 calom, albo 0,9144 metra yard

yari n
japońska włócznia; yari

yerba mate ˈjɛrba ˈmatɛ n
(kulinaria) napar z ostrokrzewu paragwajskiego, popularnej głównie w krajach Ameryki Południowej (Argentynie, Paragwaju, Urugwaju, Brazylii) i w niektórych krajach Bliskiego Wschodu, głównie Syrii i Libanie; maté yerba mate yerba maté

yeti ˈjɛtʲi n
(mitologia, mitologiczny) (fantasy) duża, dwunożna istota, podobna do człowieka, o gęstym futrze, żyjąca rzekomo w Himalajach; yeti

youtuber n
osoba nagrywająca filmiki wideo i umieszczająca je na serwisie internetowym YouTube YouTuber

yuppie n
(publikatory) świetnie zarabiający młody człowiek demonstrujący swój wystawny tryb życia yuppie

yuri n
(sztuka) podgatunek hentai pokazujący miłość między kobietami yuri

z s z zet particle
(potocznie, potoczny) …poprzedzająca liczbę lub określenie czasu, oznaczająca ich przybliżenie about

z s z zet preposition
…opisujący związek with
…wskazujący zawartość with
…wskazujący towarzystwo with
…wskazujący przyczynę from of
…wskazujący punkt początku ruchu from
…wskazujący źródło from
…wskazujący okres from

z Bogiem ˈz‿bɔɟɛ̃m interjection
rodzaj pożegnania Godspeed

z całego serca s‿ʦ̑aˈwɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a adv
całym sobą, całkowicie, angażując wszystkie swoje uczucia wholeheartedly wholehearted

z grubsza ˈz‿ɡrupʃa adv
niedokładnie, nieprecyzyjnie, nieściśle roughly

z góry ˈz‿ɡurɨ idiom
z jakiejś wysokości downhill
zawczasu, od razu, zanim coś się zdarzy, z wyprzedzeniem in advance ahead of time

z hakiem idiom
(potocznie, potoczny) nieco ponad podaną wartość -odd

z lotu ptaka ˈz‿lɔtu ˈptaka adv
z góry, zazwyczaj z dużej wysokości bird's eye view

z osobna z‿ɔˈsɔbna adv
odzielnie, osobno individually

z pewnością adv
(książkowy) na pewno, bez wątpienia, niewątpliwie, niechybnie certainly assuredly certes

z poważaniem ˌs‿pɔvaˈʒãɲɛ̃m idiom
formuła grzecznościowa zamieszczana na końcu listu skierowanego do urzędu lub mniej znanej nadawcy osobie yours faithfully yours sincerely

z powodu s‿pɔˈvɔdu
wprowadza przyczynę wystąpienia jakiejś sytuacji lub wykonania jakiejś czynności due to because of for on account of owing to through

z powrotem s‿pɔˈvrɔtɛ̃m adv
ponownie, lecz w przeciwnym kierunku niż za pierwszym razem back to and fro
znowu przywracając pierwotny stan again

z przodu adv
będąc przed czymś lub kimś ahead before in front
stanowiąc przedni element czegoś lub kogoś at the front in the front on the front

z reguły z‿rɛˈɡuwɨ adv
zazwyczaj, zwykle as a rule

z ręką na sercu ˈz‿rɛ̃ŋkɔ̃w̃ na‿ˈsɛrʦ̑u adv
otwarcie, szczerze, bez kręcenia cross my heart cross my heart and hope to die

z tyłu adv
od przeciwnej strony niż przód behind

z tyłu liceum, z przodu muzeum ˈs‿tɨwu lʲiˈʦ̑ɛ<sup>w</sup>ũm ˈs‿pʃɔdu muˈzɛ<sup>w</sup>ũm idiom
(potocznie, potoczny) (ironicznie) osoba wyraźnie niemłoda starająca się odmłodzić swój wygląd mutton dressed as lamb

z wiatrem ˈz‿vʲjatrɛ̃m adv
w kierunku, w którym wieje wiatr downwind

za za preposition
podczas at for
zamiast at in
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem for at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których dana czynność będzie wykonana po jakimś czasie in at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiana czynność, odnosząca się do całego elementu, została wykonana przez wykorzystanie jego części at
o czasie: po at
w głosowaniu: zgodnie z pytaniem; popierając kogoś at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem behind after at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem behind after at
…służący do tworzenia wyrażeń, w których wyrażenie za przyimkiem określa przyczynę wykonywania czynności at because of

za darmo adv
bezpłatnie, gratis free gratis for free free of charge complimentarily

za friko za‿ˈfrʲikɔ adv
(potocznie, potoczny) za darmo freebie

za granicą ˌza‿ɡrãˈɲiʦ̑ɔ̃w̃ adv
poza granicami kraju abroad

za każdym razem adv
w sposób ustawiczny, powtarzający się przy każdym podejściu every time everytime

za kratkami ˌza‿kratˈkãmʲi idiom
(potocznie, potoczny) w więzieniu, w areszcie behind bars

za nic na świecie za‿ˈɲiʦ̑ na‿ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑ɛ adv
absolutnie nie; nigdy; za żadną cenę not for the world

za pobraniem ˌza‿pɔˈbrãɲɛ̃m adv
o płatności za paczkę, przesyłkę: forma opłacenia zamówionych towarów dopiero przy ich odbiorze cash on delivery

za żadne skarby świata za‿ˈʒadnɛ ˈskarbɨ ˈɕfʲjata adv
kategoryczna odmowa na czyjąś propozycję not for all the tea in China not for love or money not for world

zaaprobować ˌzaːprɔˈbɔvaʨ̑ v
wyrazić aprobatę, uznać coś za słuszne, godne poparcia approve

zaawansowany adj
będący w dalszej fazie rozwoju advanced sophisticated

zaawansowany n
człowiek mający pewną wiedzę i doświadczenie w danej dziedzinie advanced learner

zabarwić zaˈbarvʲiʨ̑ v
nadać czemuś barwę tint

zabawa zaˈbava n
ogół czynności, które wykonuje się dla przyjemności i wywołania zadowolenia game play fun

zabawiać v
spędzać czas dwell stay
uprzyjemniać czas, dostarczając rozrywki entertain

zabawka zaˈbafka n
rzecz służąca do zabawy; toy plaything

zabawnie adv
w sposób zabawny wittily

zabawny zaˈbavnɨ adj
o wesołym usposobieniu amusing entertaining funny
wywołujący rozbawienie, śmiech funny amusing entertaining

zabezpieczać ˌzabɛˈspʲjɛʧ̑aʨ̑ v
czynić bezpiecznym safeguard secure
zapewniać ochronę przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym guard insure protect
zapewniać utrzymanie się czegoś w dotychczasowym stanie provide
zapewniać sobie ochronę przed czymś niebezpiecznym lub szkodliwym protect oneself

zabezpieczenie ˌzabɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
coś, co chroni przed czymś precaution protection

zabieg ˈzabʲjɛk n
czynność wykonywana przez lekarza lub pielęgniarkę służąca pomocy pacjentowi, procedure

zabiegać v
czynić starania court solicit strive

zabierać zaˈbʲjɛraʨ̑ v
brać coś od kogoś, pozbawiać kogoś czegoś take
idąc lub jadąc dokądś, brać coś lub kogoś ze sobą take
prowadzić kogoś gdzieś bez jego woli take
przenosić coś w inne miejsce, usuwać coś z jakiegoś miejsca take
zaczynać coś robić, przygotowywać się do robienia czegoś be about to do

zabijać zaˈbʲijäʨ̑ v
na stałe zamknąć za pomocą młotka i gwoździ nail up
pozbawiać życia kill
(środowiskowy) (informatyka, informatyczny) zakończyć działanie programu w sposób wymuszony kill
odebrać sobie życie, popełnić samobójstwo commit a suicide

zabijać czas zaˈbʲijäʨ̑ ˈʧ̑as v
(przenośnie, przenośnia) wykonywać czynności mające na celu subiektywne przyspieszenie upływu czasu; człowiek sądzi, że czas płynie szybciej i dzięki temu znudzenie nie jest tak przykre kill the time

zabity zaˈbʲitɨ participleAdjective
miejsce z utrudnioną możliwością dojścia / dojechania jammed
pozbawiony życia przez kogoś lub coś killed

zabić kurę znoszącą złote jajka idiom
(przenośnie, przenośnia) sprzeniewierzyć intratny interes; zmarnować głupio coś, co mogło przynosić krocie kill the goose that lays the golden eggs

zabobon n
przypisywanie mocy nadprzyrodzonej czemu lub komu superstition

zabraniać zaˈbrãɲäʨ̑ v
nie pozwalać, odbierać prawo lub nie przyznawać prawa do robienia czegoś ban forbid prohibit disallow

zabroniony adj
taki, który jest objęty zakazem forbidden prohibited disallowed illicit interdicted off-limits

zabudowa ˌzabuˈdɔva n
ogół budynków znajdujących się na określonym obszarze development housing
szafy, półki, szafki montowane w pomieszczeniu na stałe closet

zaburzenie ˌzabuˈʒɛ̃ɲɛ n
nieprawidłowość w działaniu czegoś powodująca odchylenie od określonej normy disorder disturbance

zabytek zaˈbɨtɛk n
budynek lub rzecz, wykonana na tyle dawno, że ma już wartość historyczną; ancient monument historic building monument

zabytkowy ˌzabɨtˈkɔvɨ adj
(przymiotnik) od zabytek antique

zabójca zaˈbujʦ̑a n
ktoś, kto zabił lub zabija killer assassin assassinator

zabójczo zaˈbujʧ̑ɔ adv
w sposób zabójczy, pozbawiający życia lethally

zabójczy zaˈbujʧ̑ɨ adj
(potocznie, potoczny) świetny, wystrzałowy brill brilliant cool
powodujący śmierć deadly lethal fatal

zabójczyni ˌzabujˈʧ̑ɨ̃ɲi n
(historia, historyczny, historycznie) (książkowy) (filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) kobieta, która kogoś zabiła murderess

zabójstwo honorowe n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) zabójstwo popełniane przez bliską osobę z rodziny ofiary motywowane chęcią „zmycia hańby”, spowodowanej uznawanym za rzekomo niewłaściwe zachowanie członka tejże rodziny; honor killing honour killing

zabłądzić zaˈbwɔ̃ɲʥ̑iʨ̑ v
stracić orientację w terenie i nie móc znaleźć dalszej drogi get lost

zachcianka n
nagła silna chęć na coś caprice whim fantasy

zachmurzenie ˌzaxmuˈʒɛ̃ɲɛ n
(meteorologia, meteorologiczny) stopień pokrycia nieba przez chmury; cloudiness

zachmurzony adj
(meteorologia, meteorologiczny) pokryty chmurami cloudy overcast
(przenośnie, przenośnia) o niewesołym obliczu frowning

zachodni zaˈxɔdʲɲi adj
mający miejsce na zachodzie, dotyczący zachodu, skierowany na zachód Western
dotyczący Europy Zachodniej i Ameryki Północnej, zwykle w odniesieniu kulturowym lub ekonomicznym Western

zachodnioafrykański adj
związany z Afryką Zachodnią; tam położony West Africa

zachodnioantarktyczny adj
odnoszący się do Antarktyki Zachodniej, związany z Antarktyką Zachodnią West Antarctic

zachodnioeuropejski adj
odnoszący się do Europy Zachodniej, związany z Europą Zachodnią Western European West European

zachodnioflamandzki adj
związany z Flandrią Zachodnią, dotyczący Flandrii Zachodniej West Flemish
związany z dialektami Flandrii Zachodniej West Flemish

zachodnioflamandzki n
(językoznawstwo, językoznawczy) dialekt (język) zachodnioflamandzki; West Flemish

zachodnioniemiecki adj
(geografia, geograficzny) związany z zachodnią częścią Niemiec, tam położony West German

zachodniosłowiański ˌzaxɔdʲɲɔswɔˈvʲjä̃j̃sʲci adj
odnoszący się do Słowian zachodnich (Polaków, Czechów, Słowaków, Łużyczan i Kaszubów), związany ze Słowianami zachodnimi, dotyczący zachodniej Słowiańszczyzny West Slavic Western Slavic

zachodzić zaˈxɔʥ̑iʨ̑ v
częściowo przykrywać lub pokrywać się overlap
o ciałach niebieskich: znikać za horyzontem, za chmurą set
odwiedzać kogoś przy okazji drop in
zdarzać się, odbywać się, mieć miejsce occur

zachodzić w głowę zaˈxɔʥ̑iʥ̑ ˈv‿ɡwɔvɛ v
zastanawiać się nad czymś intensywnie cudgel one's brain rack one's brain

zachorowalność n
liczba zachorowań na daną chorobę, częstotliwość zachorowań morbidity morbidity rate

zachorować ˌzaxɔˈrɔvaʨ̑ v
stać się chorym, popaść w chorobę fall ill

zachowanie ˌzaxɔˈvãɲɛ n
sposób bycia, postępowania, działania; reakcja na bodźce, sytuacje; behavior behaviour

zachowawczy ˌzaxɔˈvafʧ̑ɨ adj
taki, który ma na celu zachowanie dotychczasowego stanu czegoś conservative

zachować zimną krew zaˈxɔvaʥ̑ ˈʑĩmnɔ̃w̃ ˈkrɛf v
mieć spokojny umysł, być opanowanym, nie denerwować się mimo niebezpieczeństwa lub ciężkiej, trudnej sytuacji keep calm keep one's cool

zachowek n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) gwarantowana część spadku, która przysługuje osobom najbliższym spadkodawcy, niezależnie od jego woli; legitime

zachowywać ˌzaxɔˈvɨvaʨ̑ v
ochraniać coś przed czymś lub przed kimś preserve
postępować w jakiś sposób behave

zachwycający adj
wywołujący zachwyt admirable marvellous

zachwycać zaˈxfɨʦ̑aʨ̑ v
wprawiać kogoś w stan zachwytu; być powodem/obiektem czyjegoś zachwytu delight enthral

zachwycony ˌzaxfɨˈʦ̑ɔ̃nɨ adj
odczuwający zachwyt, pełen zachwytu delight rapt thrilled

zachwyt ˈzaxfɨt n
podziw często wyrażony miną, gestem, słowem admiration awe rapture

zachód ˈzaxut n
(geografia, geograficzny) kierunek wskazywany przez Słońce podczas jego zachodu (1.1) w dniu równonocy; West west
chwila zniknięcia słońca, księżyca lub innego ciała niebieskiego za horyzontem set

zachód księżyca n
(astronomia, astronomiczny) zjawisko chowania się księżyca za horyzont moonset

zachód słońca ˈzaxut ˈswɔ̃j̃nʦ̑a n
zjawisko chowania się słońca za horyzont sunset sundown

zachęcać zaˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
próbować wzbudzić w kimś chęć do czegoś encourage

zachłannie adv
w sposób zachłanny greedily

zachłanny zaˈxwãnːɨ adj
pragnący więcej niż potrzebuje avid greedy voracious acquisitive grasping ravenous

zaciek ˈzaʨ̑ɛk n
odbarwienie powstałe po wyschnięciu cieczy waterstain

zaciekły adj
dążący do czegoś za wszelką cenę unrelenting
toczony z zawziętością ferocious fierce
wyrażający postawę bezwzględnego dążenia do czego, determinację fierce

zacieniać zaˈʨ̑ɛ̇̃ɲäʨ̑ v
tworzyć nad czymś cień shadow

zacier n
(spożywczy) fermentująca mieszanina na wódkę mash

zaciskać v
czynić ciaśniejszym, ściśle przylegającym tighten
ściśle przywierać tighten up

zaciąg n
werbowanie osób chętnych do wojska lub pracy conscription enlistment recruitment the draft

zaciągać zaˈʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
paląc tytoń, wciągać dym do płuc inhale
wstępować jako ochotnik do jakiejś służby, zwłaszcza do wojska enlist

zacny ˈzaʦ̑nɨ adj
(dawniej, dawny) o osobie: pełen cnót, pełen zalet; godny szacunku virtuous worthy
(dawniej, dawny) o rzeczy: wyborny; dobrej jakości, w najlepszym gatunku worthy

zacofanie ˌzaʦ̑ɔˈfãɲɛ n
opóźnienie w rozwoju pod względem technologicznym, społecznym itd. backwardness retardation underdevelopment

zacofany adj
nieufny lub przeciwny postępowi diehard
opóźniony w rozwoju backward behind the times hidebound

zaczepiać v
mocować coś na czymś wystającym hitch hook
rozpoczynać agresywną prowokację czy bójkę attack
zatrzymywać kogoś, podejmując relację accost
zawadzać o coś podczas ruchu grapple
(potocznie, potoczny) znajdować tymczasowe mieszkanie lub pracę gain a foothold
chwytać za coś, przytrzymywać się czego catch hold
zatrzymywać się lub zawisać, zahaczywszy o coś catch catch on

zaczepny adj
zdolny prowokować i wszczynać kłótnię pugnacious truculent

zaczerpywać v
brać skądś, aby wykorzystać do jakiegoś celu take
nabierać coś płynnego lub sypkiego lade ladle scoop up
nabierać powietrza, by poczuć się dobrze have
uzyskiwać wiadomości draw

zaczynać zaˈʧ̑ɨ̃naʨ̑ v
przystępować do wykonywania jakiejś czynności start begin

zadanie zaˈdãɲɛ n
coś, co należy wykonać task job chores errand

zadarty adj
skierowany na końcu ku górze snub

zadawać zaˈdavaʨ̑ v
nakazywać komuś coś robić give set
o pytaniach: wypowiadać w celu uzyskania odpowiedzi ask a question
sprawiać komuś coś złego deal deliver inflict

zadowalający adj
wystarczająco dobry satisfactory

zadowalać ˌzadɔˈvalaʨ̑ v
zaspokajać potrzeby, odpowiadać czyimś upodobaniom satisfy

zadowolenie ˌzadɔvɔˈlɛ̃ɲɛ n
uczucie przyjemności wywołane spełnieniem się pragnień lub pomyślnym obrotem sprawy satisfaction contentment complacence gladness

zadowolony ˌzadɔvɔˈlɔ̃nɨ adj
taki, który cieszy się, czerpie zadowolenie, satysfakcję z czegoś; radosny content pleased glad

zadość ˈzadɔɕʨ̑ adv
(książkowy) wystarczająca ilość czegoś, zaspokajająca pewną potrzebę enough

zaduch n
nieświeże powietrze, nie do oddychania frowst stuffiness

zaduma zaˈdũma n
głębokie zamyślenie muse

zadupie zaˈdupʲjɛ n
(potocznie, potoczny) (grubiański, grubiańsko) miasteczko ze słabo rozwiniętą komunikacją, handlem itp. middle of nowhere

zadyma n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) publiczna burda z udziałem wielu osób, często brutalna brawl riot

zadzierać zaˈʥ̑ɛraʨ̑ v
nadrywać coś, zaczepiwszy tym czymś o coś innego get torn
unosić coś ku górze perk pull up
(przenośnie, przenośnia) narażać się komuś fall foul

zadziwiający adj
wywołujący podziw, zdumienie surprising

zadziwiać v
powodować podziw lub zdumienie astound strike with wonder
okazywać podziw albo zdumienie be surprised be taken with surprise

zagadka zaˈɡatka n
gatunek literatury ludowej; element fabuły baśni; riddle puzzle
intrygująca tajemnica, trudna do wyjaśnienia enigma

zagadnienie ˌzaɡadʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
omawiany temat, wątek, problem, kwestia issue problem

zaginiony ˌzaɟĩˈɲɔ̃nɨ adj
utracony, zagubiony w czasie lub przestrzeni missing disappeared lost

zaglądać do butelki zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿buˈtɛlʲci v
pić alkohol, popijać hit the bottle

zaglądać do kieliszka zaˈɡlɔ̃ndaʥ̑ ˌdɔ‿cɛˈlʲiʃka v
popijać, pić często alkohol hit the bottle

zagranica ˌzaɡrãˈɲiʦ̑a n
terytorium położone poza terytorium państwa, o którym mowa abroad overseas foreign land

zagraniczny ˌzaɡrãˈɲiʧ̑nɨ adj
odbywający się za granicą, mający związek z zagranicą, pochodzący z zagranicy foreign alien overseas

zagrać ˈzaɡraʨ̑ v
udać coś lub kogoś play
wykonać czynność związaną z grą (np. uderzyć piłkę, położyć kartę, wykonać ruch) play
wykonać utwór na instrumencie muzycznym play
wziąć udział w grze play

zagroda zaˈɡrɔda n
wydzielony ogrodzeniem teren dla zwierząt corral pen

zagrozić v
zacząć stanowić zagrożenie endanger
zasugerować groźne skutki threaten

zagrożenie ˌzaɡrɔˈʒɛ̃ɲɛ n
coś, co jest niebezpieczne threat menace

zagrożony adj
taki, któremu coś grozi endangered

zaimek zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛk n
(gramatyka) część mowy, która zastępuje rzeczownik, przymiotnik, liczebnik lub przysłówek i pełni ich funkcje w zdaniu; pronoun

zaimek dzierżawczy zaˈ<sup>j</sup>ĩmɛɟ ʥ̑ɛrˈʒafʧ̑ɨ n
(gramatyka) zaimek, który wskazuje na przynależność czegoś bądź kogoś do danej osoby lub rzeczy possessive pronoun

zainteresowanie ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãɲɛ n
zaciekawienie jakąś rzeczą, obiektem lub osobą interest

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ adj
taki, którego dotyczy lub obchodzi poruszana sprawa interested

zainteresowany ˌza<sup>j</sup>ĩntɛrɛsɔˈvãnɨ n
osoba, której dotyczy lub którą obchodzi poruszana sprawa interested

zainteresować v
wzbudzić w kimś zainteresowanie interest
wzbudzić w sobie zainteresowanie become interest in

zajadle zaˈjadlɛ adv
w sposób zajadły vehemently

zajadły zaˈjadwɨ adj
uparcie, zawzięcie walczący przeciwko komuś, czemuś; nieustępliwy bitter

zajazd ˈzajast n
(kolejnictwo) ślepe odgałęzienie toru kolejowego zakończone odbojnicą domestic fight blind railway track
(przestarzałe, przestarzały) droga, którą podjeżdża się pod dom inn road house
(przestarzałe, przestarzały) karczma ze stajnią i wozownią dla koni i powozów inn road house
(przestarzałe, przestarzały) plac, na którym zatrzymują się podjeżdżające pod dom pojazdy inn road house
(przestarzałe, przestarzały) przybycie pojazdem lub konno arrive by vehicle or on horseback

zajebisty ˌzajɛˈbʲistɨ adj
(potocznie, potoczny) (wulgarnie, wulgaryzm) fajny, wspaniały badass fanfuckingtastic fucking awesome kick-ass shit-hot

zajmować zajˈmɔvaʨ̑ v
przejmować mienie w celu wyegzekwowania należności distrain
rezerwować miejsce reserve book keep
użytkować pomieszczenie occupy take up
zainteresować czymś engage interest occupy
zapełniać sobą przestrzeń lub powierzchnię fill take
opiekować się kimś take care
pracować nad czymś be engage be occupy work

zajrzeć ˈzajʒɛʨ̑ v
popatrzeć do środka czegoś look peek

zając ˈzajɔ̃nʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) dziki, roślinożerny gryzoń polny z długimi uszami; hare

zając bielak n
(zoologia, zoologiczny) Lepus timidus, gatunek ssaka z rodziny zającowatych; alpine hare mountain hare snow hare white hare Irish hare blue hare

zajączek zaˈjɔ̃n͇ʧ̑ɛk n
(zdrobniale) od: zając leveret
mały lub młody zając leveret

zajęcie zaˈjɛ̇̃ɲʨ̑ɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) areszt nałożony na czyjąś własność distraint
praca, robota, czynność, zajmowanie się czymś job resource

zajęty zaˈjɛ̃ntɨ adj
taki, który wykonuje pilnie jakieś zajęcie, czynność busy

zajść zajɕʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zajść w ciążę set
wstąpić gdzieś pop in
wydarzyć się happen

zakalec zaˈkalɛʦ̑ n
nieudana, niewypieczona część ciasta lub całe niedopieczone ciasto; sad cake

zakarpacki zaˈkarˈpaʦ̑ʲci adj
związany z Zakarpaciem, dotyczący Zakarpacia Transcarpathian

zakaz ˈzakas n
zabronienie czegoś komuś prohibition ban interdiction

zakazany owoc ˌzakaˈzãnɨ ˈɔvɔʦ̑ n
(przenośnie, przenośnia) coś zakazanego, zabronionego; kontakt z tym jest miły, lecz grozi poważnymi konsekwencjami forbidden fruit

zakazywać ˌzakaˈzɨvaʨ̑ v
zabraniać, ustanawiać regułę niewykonywania określonych czynności prohibit suppress

zakaźny adj
(medycyna, medyczny) wywołujący zakażenie infectious contagious septic zymotic
odnoszący się do zakażeń infectious isolation

zakażać zaˈkaʒaʨ̑ v
powodować dostawanie się drobnoustrojów chorobotwórczych do organizmu infect

zakażenie ˌzakaˈʒɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) wniknięcie chorobotwórczego drobnoustroju do organizmu infection

zaklinać zaˈklʲĩnaʨ̑ v
rzucać czar na kogoś cast a spell jinx
prosić o przebaczenie, pomoc plead

zakluczyć v
(dawniej, dawny) obecnie (regionalizm poznański) zamknąć na klucz lock

zaklęcie n
(książkowy) żarliwa prośba entreaty
magiczna formułka mająca nadprzyrodzoną moc incantation spell charm magic spell magical spell

zakochany ˌzakɔˈxãnɨ adj
taki, który zakochał się w kimś; odczuwający zakochanie in love infatuated

zakochiwać się v
zaczynać odczuwać do kogoś miłość fall for fall in love

zakon ˈzakɔ̃n n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zgromadzenie religijne lub świeckie związane ślubami, żyjące według ściśle określonych reguł; order

zakon żebraczy ˈzakɔ̃n ʒɛˈbraʧ̑ɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zakon o surowej regule zabraniającej posiadania majątku, utrzymujący się z pracy i z dobrowolnych datków zbieranych głównie podczas kwest; mendicant order

zakonnica ˌzakɔ̃ɲˈːiʦ̑a n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członkini zakonu żeńskiego nun religious

zakonnik zaˈkɔ̃ɲːik n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek męskiego zgromadzenia zakonnego; monk friar religious

zakonny zaˈkɔ̃nːɨ adj
dotyczący zakonu, właściwy zakonowi, związany z zakonem, należący do zakonu monastic religious

zakonodawca n
(przestarzałe, przestarzały) prawodawca lawgiver
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) założyciel wspólnoty zakonnej founder

zakończenie ˌzakɔ̃j̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (telekomunikacja) fizyczny punkt, w którym abonent otrzymuje dostęp do publicznej sieci telekomunikacyjnej; NT network termination
(rzeczownik odczasownikowy) od: zakończyć completion end surcease
ostatnia część jakiejś czynności, działań, opowieści, utworu literackiego, muzycznego, filmu end ending epilogue finale
wystający fragment jakiegoś przedmiotu ending

zakrawać zaˈkravaʨ̑ v
być do czegoś podobnym, przypominać coś sound like verge

zakres ˈzakrɛs n
granice zasięgu jakiegoś zjawiska area range scope

zakreślacz zaˈkrɛɕlaʧ̑ n
gruby pisak o jaskrawym, prześwitującym kolorze służący do zaznaczania tekstu highlighter

zakrystia zaˈkrɨstʲja n
boczne pomieszczenie w świątyniach chrześcijańskich sąsiadujące z prezbiterium, służące kapłanom do przygotowywania się do liturgii oraz do przechowywania szat i naczyń liturgicznych; sacristy vestry

zakrystian n
ten, kto ma nadzór nad zakrystią, kościelny; sacristan

zakręt ˈzakrɛ̃nt n
odcinek drogi, na którym zmienia ona kierunek, bieg bend turn
zmiany kierunku ruchu turn

zakup ˈzakup n
czynność kupowania czegoś w sklepie lub w Internecie purchase shopping

zakupoholik n
osoba uzależniona od robienia zakupów shopaholic

zakupoholizm n
(potocznie, potoczny) nałogowe robienie zakupów, kompulsywne kupowanie shopaholism

zakupy zaˈkupɨ n
czynność kupowania shopping

zakurzony adj
pokryty kurzem; z widoczną warstwą, warstewką kurzu dusty

zakuwać zaˈkuvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) bardzo intensywnie się uczyć hit the books

zakwas n
(spożywczy) (kulinaria) rozmnożona kultura bakterii stosowana do zakwaszania, np. przy produkcji przetworów mlecznych, pieczywa; sourdough

zakwaszać v
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) nasycać kwaśnymi związkami chemicznymi acidify
(kulinaria) poddawać ciasto zwykle krótkotrwałej fermentacji leaven
(kulinaria) poddawać dłuższej fermentacji pickle
(chemia, chemiczny) (rolnictwo, rolniczy) ulegać zakwaszeniu acidify
(kulinaria) ulegać fermentacji become pickled ferment

zakąska zaˈkɔ̃w̃ska n
potrawa, niewielkie danie podawane przed głównym posiłkiem lub do wódki appetizer snack

zakątek zaˈkɔ̃ntɛk n
miejsce położone na uboczu corner nook

zakład ˈzakwat n
przedsiębiorstwo produkujące coś lub świadczące usługi plant
umowa między osobami będącymi odmiennego zdania, która polega na tym, że osoba, której zdanie okaże się mylne, płaci ustaloną kwotę, przekazuje rzecz materialną lub wartość niematerialną osobie, która ma rację bądź wykonuje jakąś czynność bet wager

zakład pogrzebowy n
instytucja zajmująca się organizowaniem pogrzebów undertaker

zakładać zaˈkwadaʨ̑ v
organizować i rozpoczynać działalność firmy, instytucji, organizacji itp. set up establish found
przypuszczać assume suppose presume
ubierać się w coś, ozdabiać się czymś put on
robić z kimś zakład, umawiać się o nagrodę lub karę za konsekwencje pewnego zdarzenia bet

zakładka zaˈkwatka n
kawałek papieru, wstążki wkładany między kartki książki, gdy ktoś chce zaznaczyć miejsce, w którym przerwał czytanie bookmark
(informatyka, informatyczny) pamiętany w przeglądarce internetowej skrót do strony internetowej bookmark

zakładnik zaˈkwadʲɲik n
osoba przetrzymywana w celu wymuszenia jakiś korzyści; hostage

zakłamany ˌzakwãˈmãnɨ adj
(o człowieku) nieszczery, fałszywy, obłudny mendacious disingenuous

zakłopotany adj
taki, który wyraża zakłopotanie embarrassed at fault disconcerted self-conscious

zakłócenie ˌzakwuˈʦ̑ɛ̃ɲɛ n
niepożądany sygnał zaburzający pracę czegoś disruption disturbance interference

zalać v
lejąc, przykryć coś płynem inundate

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ conjunction
spójnik komunikujący, iż zdarzenie opisane w zdaniu podrzędnym wystąpiło bardzo krótko po zdarzeniu opisanym w zdaniu nadrzędnym no sooner

zaledwie zaˈlɛdvʲjɛ particle
partykuła podkreślająca, że czegoś jest mniej niż można by oczekiwać lub niż być powinno barely hardly just merely only scarcely
partykuła podkreślająca, że pewien odcinek czasu jest krótki just only just

zaległość zaˈlɛɡwɔɕʨ̑ n
należne komuś pieniądze arrear
praca, która nie została wykonana w wyznaczonym czasie, a która musi zostać wykonana backlog

zaległość podatkowa zaˈlɛɡwɔɕʨ̑ ˌpɔdatˈkɔva n
(ekonomia, ekonomiczny) kwota podatku nie zapłacona w terminie tax arrears

zalesianie ˌzalɛˈɕä̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zalesiać forestation

zalesiać zaˈlɛɕäʨ̑ v
o jakimś obszarze: sadzić na nim las forest

zaleta zaˈlɛta n
cecha podwyższająca wartość przedmiotu asset
dodatnia cecha charakteru virtue

zalew n
(hydrologia, hydrologiczny) zatoka o wąskim wylocie, oddzielona od morza mierzeją bay
niekontrolowany, bardzo duży napływ czego flood
sztuczny akwen reservoir

zalewajka n
(kulinaria) zupa kartoflana zalewana żurem oraz śmietaną lub mlekiem cream and garlic potato soup with rye flour

zależeć zaˈlɛʒɛʨ̑ v
być uwarunkowanym be up to depend on
potrzebować, pragnąć care about

zależność zaˈlɛʒnɔɕʨ̑ n
uzależnienie, bycie zależnym, niesamodzielnym dependence dependency
zjawisko polegające na tym, że jedna rzecz warunkuje, decyduje o innej relation

zależny zaˈlɛʒnɨ adj
o znaczeniu, wartości, intensywność, parametrach, lub przebiegu zmieniających się wraz ze zmianą innego czynnika dependent
pod czyjąś władzą lub dużym wpływem dependent
występujący pod pewnymi warunkami subject

zaliczać zaˈlʲiʧ̑aʨ̑ v
(potocznie, potoczny) odbywać przelotny stosunek seksualny get any get some
(potocznie, potoczny) zdawać egzamin, sprawdzian lub test take
ujmować do pewnego zbioru, zbiorowości class classify

zaliczenie ˌzalʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
wpis w indeksie potwierdzający że student opanował materiał zajęć credit

zaliczka zaˈlʲiʧ̑ka n
część należności wpłacana lub wypłacana z góry na poczet tej należności advance

zalotka zaˈlɔtka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) przyrząd kosmetyczny służący do podkręcania rzęs, kształtem podobny do małych nożyczek, które zamiast ostrz mają zaciskaną na rzęsach końcówkę; eyelash curler

zamach ˈzãmax n
targnięcie się na czyjąś własność lub czyjeś życie assassination attempt swing

zamach stanu ˈzãmax ˈstãnu n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) nagłe przejęcie władzy w państwie przez jednostkę lub grupę osób wbrew obowiązującemu prawu, często z użyciem siły; coup coup d'état putsch overthrow

zamachowiec ˌzãmaˈxɔvʲjɛʦ̑ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) osoba dokonująca zamachu assassin assassinator attacker iceman

zamartwica n
(medycyna, medyczny) stan znacznego niedotlenienia organizmu prowadzący do utraty świadomości lub śmierci; asphyxia

zamarzać zãˈmarzaʨ̑ zãˈmaʒaʨ̑ v
(fizyka, fizyczny) przechodzić ze stanu ciekłego w stan stały freeze freeze over

zamarznąć v
(fizyka, fizyczny) przejść ze stanu ciekłego w stan stały freeze

zamek ˈzãmɛk n
(architektura, architektoniczny) (budownictwo) budynek warowny; castle palace
(krawiectwo) zapięcie garderoby, (zobacz) zamek błyskawiczny. fastener zip zipper
(technologia, technika, techniczny) mechanizm zamykający drzwi, szuflady; lock

zamek błyskawiczny ˈzãmɛɡ ˌbwɨskaˈvʲiʧ̑nɨ n
(krawiectwo) zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny; zip fastener slide fastener zip zipper

zamglenie zãˈmɡlɛ̃ɲɛ n
(meteorologia, meteorologiczny) obniżona widoczność atmosferyczna w zakresie od 1 do 9 km; mist

zamiana n
przejście z jednej postaci w drugą conversion
zastąpienie jednej rzeczy lub osoby inną exchange

zamiar ˈzãmʲjar n
chęć zrobienia czegoś; coś, co się zamierza, planuje intention

zamiast ˈzãmʲjast conjunction
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio instead

zamiast ˈzãmʲjast preposition
słowo wprowadzające zamiennik do słowa lub stanu wspomnianego uprzednio instead

zamiatać zãˈmʲjataʨ̑ v
oczyszczać jakąś powierzchnię za pomocą miotły, szczotki lub innego podobnego narzędzia sweep

zamieniać się w słuch zãˈmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑‿ɕɛ ˈf‿swux v
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) uważnie słuchać be all ears

zamierzać zãˈmʲjɛʒaʨ̑ v
planować coś, mieć intencję coś zrobić intend plan to be go to

zamierzony adj
taki, który jest zgodny z zamiarem intentional deliberate intended studious

zamieszanie ˌzãmʲjɛˈʃãɲɛ n
zamęt, rozgardiasz; sytuacja, w której panuje chaos confusion

zamieszkanie ˌzãmʲjɛˈʃkãɲɛ n
miejsce, gdzie się mieszka accommodation domicile home lodging residence
wprowadzenie się gdzieś dwelling habitation

zamieszkać zãˈmʲjɛʃkaʨ̑ v
o uczuciach, zjawiskach itp.: ukazać się, pojawić się descend prevail
wprowadzić się gdzieś, zacząć gdzieś mieszkać settle

zamieszki zãˈmʲjɛʃʲci n
demonstracje, uliczne manifestacje i starcia wyrażające bunt przeciwko władzy; riot

zamieć ˈzãmʲjɛ̇ʨ̑ n
(meteorologia, meteorologiczny) śnieg podniesiony z powierzchni ziemi i niesiony przez wiatr; blizzard

zamknij się ˈzãmʲcɲij‿ɕɛ interjection
(potocznie, potoczny) (pospolicie) milcz! shut up

zamknięty zãˈmʲcɲɛ̃ntɨ adj
bez dostępu, odizolowany closed

zamknąć ˈzãmknɔ̃ɲʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) zakończyć działanie (programu, komputera…) shut down
sprawić, że coś przestaje być otwarte, np. okno close
(potocznie, potoczny) (pospolicie) przestać mówić, być cicho, uciszyć się shut up

zamorski zãˈmɔrsʲci adj
taki, który znajduje się lub pochodzi z terenów leżących za morzem overseas

zamożny zãˈmɔʒnɨ adj
dysponujący dużym majątkiem affluent opulent rich uptown wealthy well-off

zamrażarka ˌzãmraˈʒarka n
urządzenie do zamrażania produktów spożywczych freezer

zamrażać v
(ekonomia, ekonomiczny) wstrzymywać realizację, użytkowanie, sprzedaż czegoś freeze
znacznie schładzać coś, doprowadzając do stopniowego zamarznięcia freeze ice

zamsz zãmʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) rodzaj miękkiej w dotyku, nasiąkliwej skóry z delikatnym meszkiem (często owczej lub jeleniej); suede

zamyślony adj
pogrążony w myślach pensive thoughtful meditative

zamówienie ˌzãmuˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
ustne lub pisemne polecenie dostarczenia lub wykonania czegoś order commission

zamówić zãˈmuvʲiʨ̑ v
zlecić sprowadzenie przedmiotu, wykonanie usługi, rezerwację miejsca itp. order

zamęt ˈzãmɛ̃nt n
sytuacja zakłócenia porządku aggro muddle unrest whirl

zamężna zãˈmɛ̃w̃ʒna adj
(o kobiecie) taka, która ma męża married

zamężny zãˈmɛ̃w̃ʒnɨ adj
mający / mająca męża married

zaniechać v
nie podjąć działania lub ulec rezygnacji desist

zanieczyszczać v
czynić nieczystym pollute contaminate

zanieczyszczenie ˌzãɲɛʧ̑ɨʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
stan bycia zanieczyszczonym pollution contamination
substancja lub przedmiot, który zanieczyszcza contaminant impurity

zaniedbanie ˌzãɲɛdˈbãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zaniedbać negligence

zaniedbany adj
będący w stanie zaniedbania disheveled dishevelled dowdy dowdyish down-at-the-heel neglected

zaniedbywać ˌzãɲɛdˈbɨvaʨ̑ v
nie troszczyć się o coś neglect

zaniepokojony adj
ktoś, kto odczuwa niepokój lub niepewność, także je wyrażający worried afraid inquiet

zanik ˈzãɲik n
zanikanie, zamieranie czegoś disappearance decline

zanikać v
przestawać istnieć die die out disappear dwine lapse vanish
stawać się niepostrzegalnym dwindle wane decline die away disappear evanesce

zanim ˈzãɲĩm conjunction
przed jakimś wydarzeniem before prior to by the time

zanokcica n
(medycyna, medyczny) rodzaj ropowicy, zapalenie ropne związane z zakażeniem wałów paznokciowych, wokół paznokci palców dłoni lub stóp; paronychia

zaokrąglać v
(matematyka, matematyczny) zmniejszyć liczbę miejsc dziesiętnych round round off

zaokrąglony adj
o kształcie okrągłym lub zbliżonym do niego full plump round

zaopatrywać ˌzaɔpaˈtrɨvaʨ̑ v
stale dostarczać komuś potrzebnych mu rzeczy furnish cater
wyposażać w coś equip

zaopatrzenie ˌzaɔpaˈṭʃɛ̃ɲɛ n
dostarczenie komuś potrzebnych mu rzeczy procurement supply

zaopatrzony ˌzaɔpaˈṭʃɔ̃nɨ
taki, który otrzymał zaopatrzenie, wyposażenie; dostał potrzebne środki equipped

zaoszczędzać v
(ekonomia, ekonomiczny) odkładać jakąś ilość czegoś, gospodarując w sposób rozsądny economise economize save
nie narażać kogoś na coś przykrego spare

zapach ˈzapax n
(fizyka, fizyczny) jedna z liczb kwantowych przypisywanych kwarkom i leptonom; flavour
węchowe wrażenie zmysłowe; odour smell fragrance scent

zapadać zaˈpadaʨ̑ v
osuwać się w głąb, spadać, opuszczać się w dół; stawać się wklęsłym, wklęsnąć; zagłębiać się, pogrążać się w czymś. collapse

zapalenie ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) reakcja tkanki organicznej na infekcję, podrażnienie; inflammation

zapalenie mięśnia sercowego ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈmʲjɛ̃w̃ɕɲa ˌsɛrʦ̑ɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) choroba zapalna dotycząca komórek mięśnia sercowego, tkanki śródmiąższowej i naczyń serca, myocarditis

zapalenie okrężnicy n
(medycyna, medyczny) stan zapalny występujący w błonie śluzowej okrężnicy colitis

zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych n
(medycyna, medyczny) choroba obejmująca opony mózgowo-rdzeniowe najczęściej wywołana przez wirusy lub bakterie; meningitis

zapalenie osierdzia n
(medycyna, medyczny) stan zapalny blaszek osierdzia; pericarditis

zapalenie oskrzeli ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ɔˈskʃɛlʲi n
(medycyna, medyczny) stan zapalny błony śluzowej oskrzeli; bronchitis

zapalenie płuc ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈpwuʦ̑ n
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) stan zapalny miąższu płucnego występujący u ludzi i zwierząt; pneumonia

zapalenie skóry ˌzapaˈlɛ̃ɲɛ ˈskurɨ n
(medycyna, medyczny) proces zapalny w obrębie skóry o różnym podłożu dermatitis

zapalenie spojówek n
(medycyna, medyczny) choroba oczu; conjunctivitis

zapalenie wyrostka robaczkowego n
(medycyna, medyczny) ostre lub rzadko przewlekłe schorzenie spowodowane zapaleniem wywołanym najczęściej zatrzymaniem treści pokarmowej w wyrostku; appendicitis

zapaleniec ˌzapaˈlɛ̃ɲɛʦ̑ n
(książkowy) ktoś, kto z zapałem oddaje się jakiemuś hobby, zajęciu czy działalności enthusiast fan hot head

zapalić zaˈpalʲiʨ̑ v
(potocznie, potoczny) uruchomić, np. silnik samochodu, radio, telewizor put on start switch on
sprawić, że coś zaczyna się świecić, zaczyna dawać światło turn on switch on
wzniecić ogień light ignite kindle strike
(potocznie, potoczny) o silniku zacząć pracować start
(książkowy) nabrać chęci, zapału do jakiegoś przedsięwzięcia become enthusiastic
(książkowy) o uczuciu opanować kogoś boil grow get heated
zacząć się palić, zająć się płomieniem catch fire ignite light
zacząć się świecić go on light up

zapalniczka ˌzapalʲˈɲiʧ̑ka n
mały pojemniczek z gazem (lub z benzyną) służący do zapalania, niecenia ognia; lighter

zapalny adj
(medycyna, medyczny) dotyczący zapalenia inflammatory
o właściwościach zapalających flammable inflammable
skłonny do nieobliczalnych zachowań inflammable
stanowiący zarzewie konfliktu lub mogący nim się stać inflammable

zapalony adj
wykonujący coś z zapałem keen fervent

zapalony v
(imiesłów) przymiotnikowy bierny od (czasownik) zapalić (wzniecić płomień) burning
(imiesłów) przymiotnikowy bierny od (czasownik) zapalić (włączyć światło) alight on

zaparcie n
(medycyna, medyczny) utrudniona lub nieczęsta defekacja; constipation

zapas ˈzapas n
(potocznie, potoczny) (motoryzacja) koło zapasowe spare tyre spare wheel
lm zapasy (sport, sportowy) walka wręcz przez stosowanie chwytów wrestling
naddatek ponad niezbędną ilość reserve stock

zapasowy adj
stanowiący zapas (na wszelki wypadek) spare

zapał ˈzapaw n
(książkowy) stan ogromnego podniecenia, gotowość do działania ardor ardour zeal eagerness

zapałka zaˈpawka n
cienki, krótki patyczek zakończony łebkiem z masy zapalającej się przy potarciu o draskę; match

zapaśnik zaˈpaɕɲik n
sportowiec uprawiający zapasy (bez względu na styl) wrestler

zapaść ˈzapaɕʨ̑ n
(medycyna, medyczny) stan ostrej niewydolności krążenia połączony z nagłym spadkiem ciśnienia krwi collapse

zapewne zaˈpɛvnɛ particle
(książkowy) partykuła sygnalizująca, że stwierdzenie jest domysłem mówiącego assuredly doubtless undoubtedly

zapewniać zaˈpɛvʲɲäʨ̑ v
oświadczać komuś, że coś jest lub będzie na pewno assure
powodować, że coś będzie się stawać lub sprawiać, że ktoś będzie coś uzyskiwał ensure provide

zapiekanka ˌzapʲjɛˈkãnka n
(kulinaria) danie zapiekane w piekarniku, składającego się z różnych składników; casserole

zapinać zaˈpʲĩnaʨ̑ v
łączyć dwa brzegi tkaniny przy pomocy guzików, haftek, zatrzasków, zamka błyskawicznego itp. button

zapis ˈzapʲis n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) punkt umowy, ustawy, rozporządzenia entry
blp zapisy – okres czasu, kiedy można zapisać się na pewną listę registration
sposób zapisywania notation
trwały ślad powstały na skutek rejestracji lub zapisania record
zapisanie, rejestracja czegoś recording

zapis nutowy n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) umowny układ znaków graficznych służący do utrwalania utworów muzycznych i przekazywania ich innym staff music notation musical notation stave

zapisywać ˌzapʲiˈsɨvaʨ̑ v
(informatyka, informatyczny) zachowywać dane w pamięci save
o lekarzu: wskazywać komuś leki tworząc receptę prescribe
oddawać coś komuś w spadku tworząc testament bequeath
trwale coś pisać, notować, zwykle krótką informację note
wypełniać coś pismem, literami write down
włączać kogoś na listę uczestników register sign up

zaplanować v
poczynić plan, postanowić w jakich warunkach coś wykonać program programme schedule

zaplecze n
pomieszczenie pomocnicze backstage backroom
pomocniczy zespół osób lub środków base

zapobiegać ˌzapɔˈbʲjɛɡaʨ̑ v
nie dopuścić (do czegoś), nie pozwolić (na coś), zabezpieczyć się (przed czymś) prevent avert stave off

zapobiegliwość n
cecha tego, kto jest zapobiegliwy providence forethought

zapominalski adj
taki, który ma skłonność do łatwego/szybkiego zapominania czegoś przez roztargnienie forgetful

zapominać ˌzapɔ̃ˈmʲĩnaʨ̑ v
tracić coś z pamięci, przestawać pamiętać o czymś forget
gubić coś, zostawiać coś gdzieś (= zapominać (1.1) zabrać coś ze sobą) forget

zapomoga ˌzapɔ̃ˈmɔɡa n
pomoc finansowa udzielana bezzwrotnie osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej, losowej benefit

zapora zaˈpɔra n
przeszkoda fizycznie uniemożliwiająca przejście, przedostanie się, lub zmianę położenia czegoś w przestrzeni barrier
stała budowla hydrotechniczna umożliwiająca piętrzenie wody; dam

zapowiadać ˌzapɔˈvʲjadaʨ̑ v
dawać zapowiedź – zwiastować, przewidywać coś co nastąpi w przyszłości, dawać znaki charakteryzujące zdarzenie, które ma nastąpić announce

zapowiedź zaˈpɔvʲjɛ̇ʨ̑ n
krótki, wstępny utwór adumbration intro prelude
ogłaszanie tego, co ma stać się lub nadejść announcement declaration denouncement denunciation forecast prediction
oznaka czegoś zbliżającego się augury forerunner harbinger omen portent predictor

zapożyczenie ˌzapɔʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, zwrot, forma gramatyczna zapożyczona z języka obcego; loanword

zapraszać zaˈpraʃaʨ̑ v
proponować komuś, aby przyszedł w odwiedziny invite

zaproszenie ˌzaprɔˈʃɛ̃ɲɛ n
informacja o byciu mile widzianym w roli uczestnika określonego zdarzenia invitation
kartka papieru wyrażająca taką informację invitation

zaprzeczać zaˈpʃɛʧ̑aʨ̑ v
kwestionować prawdziwość deny negate traverse

zaprzeczenie n
wypowiedź zaprzeczająca czemuś, przeczenie, negacja negation denial disclaimer negative

zaprzyjaźnić się v
nawiązać z kimś bliskie, serdeczne stosunki become friends befriend make friends

zaprzysiężenie ˌzapʃɨɕɛ̃w̃ˈʒɛ̃ɲɛ n
ceremonia składania przysięgi adjuration

zaprząc ˈzapʃɔ̃nʦ̑ v
przywiązać zwierzę pociągowe do pojazdu za pomocą uprzęży gear harness hitch up yoke

zapuszczać zaˈpuʃʧ̑aʨ̑ v
nie obcinać, nie strzyc owłosienia grow

zapuścić korzenie zaˈpuɕʨ̑iʨ̑ kɔˈʒɛ̃ɲɛ idiom
zżyć się z środowiskiem; przyzwyczaić się do jakiegoś miejsca put down roots

zapytanie ˌzapɨˈtãɲɛ n
(informatyka, informatyczny) fraza powodująca wygenerowanie raportu z bazy danych query

zapytać zaˈpɨtaʨ̑ v
zadać pytanie ask

zapładniać zaˈpwadʲɲäʨ̑ v
powodować wniknięcie plemnika do komórki jajowej i utworzenie zarodka fertilise fertilize impregnate fecundate inseminate

zapłakany ˌzapwaˈkãnɨ adj
o człowieku: ze śladami płaczu na twarzy tearful

zapłata zaˈpwata n
należność za coś remuneration fee payment wage wages
odpłacenie się reward
zapłacenie należnych pieniędzy payment

zapłon n
(fizyka, fizyczny) (motoryzacja) układ umożliwiający (1.1) ignition

zarabiać zaˈrabʲjäʨ̑ v
dostawać regularnie pieniądze za wykonywaną pracę earn

zaradny adj
umiejący radzić sobie autonomous resourceful self-directed self-reliant

zarastać zaˈrastaʨ̑ v
(o roślinności) pokrywać coś rozrastając się overgrow

zaratusztrianizm ˌzaratuʃtrʲˈjä̃ɲism̥ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jedna z religii monoteistycznych; Zoroastrianism

zaratusztriański adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z zaratusztrianizmem Zoroastrian

zaraz ˈzaras particle
w krótkim czasie soon

zarazek n
(biologia, biologiczny) (medycyna, medyczny) mikroorganizm powodujący zakażenie contagium germ germen

zarazem zaˈrazɛ̃m particle
partykuła informująca o współwystępowaniu dwóch cech dotyczących tej samej rzeczy lub osoby also at the same time

zaraźliwy adj
(medycyna, medyczny) (weterynaria, weterynaryjny) łatwo szerzący się między organizmami contagious communicable

zardzewiały adj
zniszczony przez rdzę rusty

zarobek zaˈrɔbɛk n
wynagrodzenie za wykonaną pracę earnings wages gain gainings

zarodek zaˈrɔdɛk n
(biologia, biologiczny) organizm powstały z podziałów zygoty embryo bud germ

zarost ˈzarɔst n
owłosienie w dolnej części twarzy facial hair

zarozumialec n
(książkowy) (obraźliwie) człowiek zachowujący się w sposób zarozumiały bighead cockscomb prig swank whippersnapper

zarozumiały ˌzarɔzũˈmʲjawɨ adj
mający wysokie mniemanie o sobie, nadmiernie wychwalający swoją osobę arrogant bumptious cocksure conceited presumptuous

zarośla zaˈrɔɕla n
gęste skupisko krzewów thicket

zarośnięcie n
(medycyna, medyczny) wrodzone lub wtórne patologiczne zamknięcie (zmniejszenie światła) przewodu ciała (np. jelita, pochwy, odbytu) atresia

zarwać nockę ˈzarvaʨ̑ ˈnɔʦ̑kɛ idiom
(slangowo) nie spać w nocy, pracując lub ucząc się pull an all-nighter

zarys ˈzarɨs n
ogólny kształt jakiegoś obiektu contour outline
projekt, podstawy jakiegoś pomysłu outline draft sketch

zarysować ˌzarɨˈsɔvaʨ̑ v
uszkodzić robiąc rysy na powierzchni czegoś key

zarzut ˈzaʒut n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) część aktu oskarżenia opisująca charakter popełnionego wykroczenia lub przestępstwa accusation
słownie sformułowane zastrzeżenie wobec kogoś lub czyjegoś zachowania objection reproach reproof

zarzutka n
(slangowo) prowokacyjny wpis na forum publicznym bait

zarząd ˈzaʒɔ̃nt n
zespół ludzi uprawnionych do kierowania działalnością instytucji management

zarządzanie n
sprawowanie nad czymś zarządu management

zarządzać zaˈʒɔ̃nʣ̑aʨ̑ v
kierować czymś (instytucją, zasobami), decydować o losie czegoś direct manage run

zarządzenie ˌzaʒɔ̃nˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
polecenie wydane przez zwierzchnika lub instytucję nadrzędną decree order

zarówno zaˈruvnɔ
…oznajmiającego, że wspomniane cechy lub stany rzeczy charakteryzowane przez dwa zdania lub składniki zdań odnoszą się do tego samego desygnatu as well as both and

zaręczyny n
(kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) obrzęd wyrażenia woli bycia razem w małżeństwie; engagement espousal betrothal affiance

zasada zaˈsada n
(chemia, chemiczny) związek chemiczny cząsteczek składających się z atomu pierwiastka metalicznego i grupy wodorotlenowej; base alkali
reguła rządząca czymś principle tenet rule

zasadniczo adv
całkiem, zupełnie, zgoła fundamentally substantially
właściwie, na ogół basically in principle

zasadniczy ˌzasadʲˈɲiʧ̑ɨ adj
podstawowy, najważniejszy elementary fundamental
taki, który kieruje się zasadami principled

zasadzka zaˈsaʦ̑ka n
pułapka przygotowana w celu schwytania lub wyrządzenia komuś zła, krzywdy ambush

zasiać ziarno ˈzaɕäʥ̑ ˈʑarnɔ v
zapoczątkować czymś drobnym jakąś sytuację brzemienną w skutkach w późniejszym czasie sow the seeds

zasiedlać v
zajmować dany obszar, określone siedlisko settle
zajmować miejsce mieszkalne move into

zasiek ˈzaɕɛk n
(wojskowość, wojskowy) zapora lub ogrodzenie z drutu kolczastego, zwykle prowizoryczne abatis abattis

zasilacz zaˈɕilaʧ̑ n
urządzenie, które dostarcza energię elektryczną o określonych parametrach do innego urządzenia power supply

zasięg ˈzaɕɛ̃ŋk n
obszar występowania lub działania jakiegoś zjawiska albo czyjegoś wpływu range reach

zasięgnąć języka zaˈɕɛ̃ŋɡnɔ̃ɲʨ̑ jɛ̃w̃ˈzɨka v
wypytać się ludzi o daną rzecz/temat, dowiedzieć się o czymś ask around

zasiłek n
świadczenie pieniężne przyznawane osobom w trudnej lub szczególnej sytuacji materialnej allowance benefit welfare

zaskakiwać v
atakować znienacka baffle boggle catch unawares take by surprise
sprawiać niespodziankę surprise
występować nieoczekiwanie stun take aback
(potocznie, potoczny) zaczynać rozumieć get get the message
(technologia, technika, techniczny) zaczynać prawidłowo działać click into position engage start

zaskakujący adj
wywołujący zaskoczenie surprising astonishing

zaskoczenie ˌzaskɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
zdziwienie wywołane przez coś czego się nie spodziewamy, czego nie oczekujemy, z czym się nie liczymy surprise astonishment

zaskoczony adj
taki, który nie spodziewał się surprised

zaskroniec zaˈskrɔ̃ɲɛʦ̑ n
(zoologia, zoologiczny) niejadowity wąż występujący na terenach podmokłych Europy, Azji i Afryki; grass snake

zaskórniak zaˈskurʲɲak n
(potocznie, potoczny) pewna kwota pieniędzy schowana na specjalne wydatki, na czarną godzinę lub ukryta przed innymi członkami rodziny nest-egg

zaskórnik zaˈskurʲɲik n
(fizjologia, fizjologiczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) utworzona z łoju i obumarłych komórek naskórka ciemna grudka zatykająca por w skórze blackhead comedo whitehead

zasmażka zaˈsmaʃka n
(kulinaria) zagęszczacz do zup, sosów otrzymywany przez zasmażenie mąki z tłuszczem; roux

zasmucać zaˈsmuʦ̑aʨ̑ v
sprawiać, że ktoś staje się smutny, niepocieszony, zmartwiony sadden

zasnąć ˈzasnɔ̃ɲʨ̑ v
przejść w stan snu, spania; zacząć spać fall asleep drop off

zasobnie adv
w sposób zasobny affluently

zasobny adj
mający dużo czegoś, bogaty w zasoby, dostatni affluent opulent plenteous

zaspa ˈzaspa n
kopiec śniegu utworzony w wyniku zawiei śnieżnej snowdrift

zaspać ˈzaspaʨ̑ v
obudzić się później niż się zamierzało, nie obudzić się na czas oversleep

zaspokajać ˌzaspɔˈkajäʨ̑ v
zadowalać kogoś, dając mu to, czego potrzebuje lub pragnie satisfy appease assuage attain cater gratify

zaspokojenie ˌzaspɔkɔˈjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zaspokoić appeasement fulfilment

zastanawiać ˌzastãˈnavʲjäʨ̑ v
skłaniać do refleksji puzzle
myśleć, rozważać coś w myślach think

zastaw n
(ekonomia, ekonomiczny) czasowe posiadanie przedmiotu stanowiącego zabezpieczenie spłaty długu; także: oddanie czegoś jako zabezpieczenie długu pledge
(ekonomia, ekonomiczny) rzecz, pieniądz stanowiąca zabezpieczenie spłaty długu pledge

zastawa zaˈstava n
(książkowy) komplet naczyń stołowych i sztućców coffee set gold plate silverware tableware

zastawiać v
pokrywać jakieś miejsce, stawiając tam dużo rzeczy cram
przekazywać w zastaw hock hypothecate impawn impledge pawn pledge
uniemożliwiać dostęp do czegoś poprzez stawianie siebie lub czegoś block obstruct box in encumber incumber
urządzać zasadzkę, umieszczać pułapkę, sieci, itp. lay set

zastawka n
(anatomia, anatomiczny) błoniasty fałd zapobiegający cofaniu się płynu valve

zastosowanie ˌzastɔsɔˈvãɲɛ n
użycie czegoś w jakimś celu, w jakiś sposób application

zastraszać v
próbować działaniami wzbudzić strach intimidate terrorize

zastrzyk ˈzasṭʃɨk n
(medycyna, medyczny) zabieg bezpośredniego wprowadzenie do organizmu leku za pomocą igły injection

zastępca zaˈstɛ̃mpʦ̑a n
ktoś, kto zastępuje jakąś osobę w obowiązkach replacement substitute

zastępować ˌzastɛ̃mˈpɔvaʨ̑ v
pełnić cudzą rolę zamiast tej osoby lub rzeczy substitute
zamieniać coś na coś replace

zastępstwo n
wypełnianie obowiązków za kogoś, w czyimś imieniu replacement

zasuwa n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie służące do regulacji przepływu cieczy i gazów gate valve valve
(technologia, technika, techniczny) zamek złożony z ruchomej sztabki wsuwanej do odpowiedniego otworu bar bolt latch

zaszczyt ˈzaʃʧ̑ɨt n
coś, co jest powodem do dumy; wyróżnienie, docenienie honor credit glory
w lm zaszczyty: wysokie stanowiska zawodowe, odznaczenia, honory wraz ze związanymi z nimi przywilejami privilege

zaszczytny zaˈʃʧ̑ɨtnɨ adj
taki, który daje zaszczyt, stanowi wyróżnienie honorable honourable

zasób ˈzasup n
(informatyka, informatyczny) obiekt lub inne dobro do którego proces może mieć przez pewien czas wyłączny dostęp resource
pewien zbiór rzeczy nagromadzonych w celu wykorzystania w przyszłości reserve resource

zasób naturalny n
(ekonomia, ekonomiczny) twór organiczny ((na przykład) ekosystem) i nieorganiczny ((na przykład) woda, minerał), który jest wykorzystywany przez człowieka w celach produkcyjnych i konsumpcyjnych; natural resource

zasłona zaˈswɔ̃na n
(sport, sportowy) ustawienie się zawodnika drużyny atakującej w celu odgrodzenia drogi obrońcy do zawodnika z piłką; guard
tkanina ograniczająca ilość światła wpadającego do pomieszczenia; curtain

zasłona dymna n
(wojskowość, wojskowy) chmura dymu służąca do ukrycia własnych działań i dezorientacji przeciwnika; smoke screen

zasłonak zaˈswɔ̃nak n
(mikologia, mikologiczny) (Cortinarius) najliczniejszy w gatunki rodzaj grzybów kapeluszowych z rodziny zasłonakowatych cortinar

zasługa zaˈswuɡa n
godny docenienia, wartościowy rezultat czyjegoś działania merit contribution

zasługiwać ˌzaswuˈɟivaʨ̑ v
być godnym czegoś, mieć prawo do jakiejś wartości; zdobywać sobie prawo do czegoś zgodnie z tym, co się zrobiło deserve

zasłużenie adv
zgodnie z czyimiś zasługami, słusznie, tak, jak się komuś należy deservedly justly

zasłużony ˌzaswuˈʒɔ̃nɨ adj
(książkowy) taki, na który ktoś zasłużył, zapracował sobie; należący się komuś lub czemuś deserve

zatem ˈzatɛ̃m conjunction
(książkowy) spójnik przyłączający wniosek z twierdzenia podanego w zdaniu przed nim. Czasami w połączeniu z a: a zatem. so then thus
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): spójnik przyłączający wyrażenie podające w odmienny sposób informację zawartą w zdaniu przed nim so then thus

zatem ˈzatɛ̃m particle
(książkowy) w połączeniu ze słowem a (a zatem): partykuła wprowadzająca nawiązanie do bieżącej sytuacji lub kontekstu rozmowy then

zatoczka n
mała zatoka cove

zatoka zaˈtɔka n
(anatomia, anatomiczny) przestrzeń pneumatyczna w kościach twarzoczaszki; sinus
(geografia, geograficzny) część zbiornika wodnego (oceanu, morza, jeziora) wcinająca się w ląd; bay bight gulf cove inlet sound
rozszerzenie na pewnym odcinku drogi, służące jako przystanek autobusu lub miejsce do parkowania lay-by waiting bay

zator n
(medycyna, medyczny) zaczopowanie naczynia krwionośnego przez wędrujące ciało obce, np. zakrzep embolism
powstanie przeszkody w jakimś ruchu, zablokowanie przepływu congestion backup block blockage bottleneck hold-up

zatroskany adj
przejęty troską o kogoś lub coś worried anxious preoccupied careworn ruthful solicitous

zatrucie n
(medycyna, medyczny) stan chorobowy spowodowany dostaniem się substancji trującej do organizmu poisoning intoxication

zatrucie pokarmowe n
(medycyna, medyczny) dolegliwość występująca po zjedzeniu pokarmu zarażonego wirusami lub bakteriami ((na przykład) salmonellą, gronkowcem); food poisoning

zatrudniać zaˈtrudʲɲäʨ̑ v
dawać komuś pracę employ

zatrudnienie ˌzatrudʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zatrudnić employment

zatrudniony adj
mający zatrudnienie employed in employment

zatrudniony n
człowiek posiadający zatrudnienie employee

zatruwać v
dodawać substancje toksyczną poison

zatruć v
dodać substancje toksyczną poison

zatrzaśnik zaˈṭʃaɕɲik n
(zobacz) karabińczyk snap hook spring hook

zatrzymanie ˌzaṭʃɨ̃ˈmãɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zatrzymać stop
pozbawienie kogoś wolności arrest detention

zatrzymywać ˌzaṭʃɨ̃ˈmɨvaʨ̑ v
aresztować arrest
unieruchamiać coś stop halt
zachować coś dla siebie keep

zatrzęsienie ˌzaṭʃɛ̃w̃ˈɕɛ̇̃ɲɛ n
(przenośnie, przenośnia) (potocznie, potoczny) nadmiar, ogromna ilość czegoś, mnóstwo plenitude redundance

zatwardzenie n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) utrudnione oddawanie stolca constipation obstipation obstruction

zatwierdzać v
uznawać za obowiązujące confirm

zaufanie ˌza<sup>w</sup>uˈfãɲɛ n
przeświadczenie, że można komuś ufać confidence trust

zauważyć ˌza<sup>w</sup>uˈvaʒɨʨ̑ v
dostrzec coś, patrząc w jakimś kierunku notice
zrobić uwagę, uświadomić kogoś o czymś remark notice

zaułek zaˈ<sup>w</sup>uwɛk n
niedługa, wąska uliczka, znajdująca się zwykle między budynkami, niemająca wylotu alleyway

zawadiaka ˌzavaˈdʲjaka n
osoba skłonna do awantur, potyczek heckler swashbuckler troublemaker

zawartość zaˈvartɔɕʨ̑ n
ilość jakiegoś składnika w czymś content
to, co się w czymś znajduje contents
treść książki, artykułu itp. subject

zawarty adj
znajdujący się w czym contained embraced

zawał serca ˈzavaw ˈsɛrʦ̑a n
(potocznie, potoczny) (medycyna, medyczny) (zobacz) zawał mięśnia sercowego; heart attack

zawczasu adv
z wyprzedzeniem, tak, aby zdążyć beforehand

zawetować v
zgłosić weto, formalny sprzeciw zawieszający lub uniemożliwiający wejście w życie aktu prawnego veto

zawezwać v
służbowo wezwać kogoś gdzieś summon

zawiadomienie ˌzavʲjadɔ̃ˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wypowiedź pisemna (pismo, list) zawiadamiająca o czymś; notification

zawias n
(technologia, technika, techniczny) połączenie ruchome złożone z dwóch części złączonych przegubowo, do mocowania wiek, włazów, skrzydeł drzwi i okien hinge wicket

zawierać zaˈvʲjɛraʨ̑ v
mieć coś wewnątrz siebie; mieć coś za składnik siebie, składać się contain include
utworzyć, zawiązać jakieś porozumienie conclude ratify close enter into make

zawiesina n
(fizyka, fizyczny) (chemia, chemiczny) gazowy lub ciekły układ niejednorodny substancji, zwykle dwóch, w postaci cząstek jednej rozproszonych w drugiej; suspension

zawiesić v
powiesić coś wysoko hang

zawieszać zaˈvʲjɛʃaʨ̑ v
powiesić coś na czymś; umiejscowić coś wyżej hang append suspend
wstrzymać, zatrzymać jakieś działanie, by później do niego wrócić suspend

zawieszenie broni ˌzavʲjɛˈʃɛ̃ɲɛ ˈbrɔ̃ɲi n
umówione zaprzestanie walk przez wszystkie strony na wszystkich frontach; armistice ceasefire

zawietrzna zaˈvʲjɛṭʃna n
(morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) burta przeciwna do tej, na którą wieje wiatr lee

zawietrzny zaˈvʲjɛṭʃnɨ adj
(geografia, geograficzny) / (morski) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) znajdujący się po przeciwnej stronie niż ta, na którą wieje wiatr lee leeward

zawijać v
otaczać ze wszystkich stron cocoon enwrap inwrap pack wrap wrap up
zaginać brzegi lub koniec czegoś roll up
wpływać do portu call a harbour call at harbour
okrywać siebie ze wszystkich stron sinuate

zawilec zaˈvʲilɛʦ̑ n
(botanika, botaniczny) Anemone L., rodzaj roślin z rodziny jaskrowatych; anemone

zawistnie zaˈvʲistʲɲɛ adv
w sposób zawistny enviously

zawistny zaˈvʲistnɨ adj
pełen zawiści, odczuwający zawiść; (także, też) świadczący o zawiści envious

zawiły zaˈvʲiwɨ adj
kręty sinuous winding
trudny do zrozumienia abstruse

zawiść ˈzavʲiɕʨ̑ n
uczucie silnej niechęci do osoby, której się czegoś zazdrości envy

zawodnik zaˈvɔdʲɲik n
(sport, sportowy) uczestnik zawodów player participant

zawodowo adv
uprawiając lub wykonując coś jako zawód, zajmując się czymś z zawodu professionally

zawodowy ˌzavɔˈdɔvɨ adj
taki, który wykonuje określone zajęcie, traktując jako swój zawód professional

zawody zaˈvɔdɨ n
impreza sportowa, podczas której zawodnicy rywalizują ze sobą competition

zawodzić zaˈvɔʥ̑iʨ̑ v
robić rzeczy, które nie są oczekiwane, nie działać sprawnie, nie spełniać się disappoint

zawracać v
podążać w przeciwnym kierunku turn back

zawracać głowę zaˈvraʦ̑aʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
(potocznie, potoczny) niepotrzebnie zajmować kogoś swoimi sprawami lub problemami, przeszkadzać, być natrętnym lub nie dawać spokoju bother bug pester

zawrotny zaˈvrɔtnɨ adj
oszałamiający, godny podziwu lub niezwykły, nieprzeciętny giddy vertiginous

zawroty głowy zaˈvrɔtɨ ˈɡwɔvɨ n
(medycyna, medyczny) nieprzyjemne, subiektywne odczucie wirowania lub braku równowagi; dizziness vertigo giddiness head rush

zawstydzać zaˈfstɨʣ̑aʨ̑ v
sprawiać, że ktoś czuje zawstydzenie, wstyd, zakłopotanie make shy shy

zawstydzenie n
uczucie wstydu embarrassment

zawstydzony ˌzafstɨˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
odczuwający zawstydzenie, wstyd ashamed

zawsze ˈzafʃɛ particle
mimo wszystko, jednak, tak czy owak anyway still

zawsze ˈzafʃɛ pronoun
w każdym momencie i sytuacji, bez przerwy always ever constantly

zawziętość zaˈvʲʑɛ̃ntɔɕʨ̑ n
skłonność do oddawania się jakimś zajęciom z wielkim zapałem obstinacy
skłonność do upierania się przy swoich racjach, uczuciach, forsowanie za wszelką cenę swoich decyzji nawet wbrew rozsądkowi doggedness

zawzięty zaˈvʲʑɛ̃ntɨ adj
skłonny do oddawania się jakimś zajęciom całym sobą determined obstinate
skłonny do upierania się przy swoich racjach, uczuciach; forsujący własne decyzje, często nawet wbrew rozsądkowi dogged

zawód ˈzavut n
czynność, którą ktoś wykonuje, by zdobyć pieniądze profession occupation job career
niemiłe uczucie, gdy ktoś / coś nie spełniło naszych oczekiwań disappointment

zawór ˈzavur n
(technologia, technika, techniczny) urządzenie do zamykania otworów; valve

zawór bezpieczeństwa ˈzavur ˌbɛspʲjɛˈʧ̑ɛ̃j̃stfa n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu stosowany w celach ochronnych, safety valve pressure safety valve

zawór motylkowy ˈzavur ˌmɔtɨlˈkɔvɨ n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu butterfly valve

zawór sterujący ˈzavur ˌstɛruˈjɔ̃nʦ̑ɨ n
(technologia, technika, techniczny) rodzaj zaworu z możliwością regulacji przepływu; control valve

zazdrosny zazˈdrɔsnɨ adj
odczuwający zazdrość o coś; taki, który chce mieć coś całkowicie na własność envious
taki, który boi się o coś własnego; podejrzliwy wobec wierności osoby, z którą jest w związku jealous

zazdrościć v
odczuwać zazdrość z braku czegoś, chcieć mieć coś, co ma ktoś inny envy begrudge

zazdrość ˈzazdrɔɕʨ̑ n
podejrzenie, że ukochana osoba mogłaby nie być wierna jealousy
uczucie chęci posiadania czegoś należącego do innej osoby, robienia tego, co ona envy

zazdrość o członek n
(psychologia, psychologiczny) termin psychoanalityczny będący żeńskim odpowiednikiem kompleksu kastracyjnego; penis envy

zazen ˈzazɛ̃n n
podstawowa forma medytacji w buddyzmie zen; zazen

zaznaczać v
czynić wyraźniejszym point out stress
wskazywać co poprzez wykonanie znaku mark
stawać się wyraźnym stand out

zazwyczaj zaˈzvɨʧ̑aj adv
w większości przypadków usually

zaćma ˈzaʨ̑ma n
(medycyna, medyczny) defekt soczewki powodujący pełną lub częściową utratę wzroku; cataract

zaćmienie zaˈʨ̑mʲjɛ̇̃ɲɛ n
(astronomia, astronomiczny) zjawisko pozornego znikania ciała niebieskiego wywołane przez jego przesłanianie lub wejście w cień; eclipse

załatać v
aspekt dokonany od: łatać patch

załatwiać v
(potocznie, potoczny) pozbawiać możliwości działania lub unicestwiać; wyrządzać komuś krzywdę clobber do in hit own whomp
obsługiwać kogoś attend serve
podejmować różne działania w celu uzyskania czegoś arrange despatch dispatch do fix get done

załoga zaˈwɔɡa n
grupa ludzi obsługująca jakiś pojazd crew team
ogół pracowników zakładu, instytucji itp. personnel staff

załom n
linia, wzdłuż której następuje wyraźna zmiana bend curve
miejsce załamania lub zagięcia czegoś offset set-back setoff

założenie ˌzawɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: założyć assuming
teza stanowiąca punkt wyjścia do dalszych rozważań i dalszego toku rozumowania assumption

założyciel n
ktoś, kto coś założył lub dał czemuś początek founder

założycielka n
kobieta, która coś założyła lub dała czemuś początek foundress

założyć zaˈwɔʒɨʨ̑ v
uznawać, że coś jest czymś innym; przyjmować coś za coś assume
włożyć ubranie/okulary put on

załączać v
dodawać załącznik, dodatkowy dokument, fizycznie lub elektronicznie, dodawać plik do maila attach

załącznik zaˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
dokument uzupełniający treść innego dokumentu lub dzieła książkowego, część addendum addendum
plik dołączony do wiadomości e-mail attachment

zaściankowość n
cecha tego, kto jest zaściankowy; cecha tego, co jest zaściankowe, zacofane insularism insularity localism parochialism

zaślepiony ˌzaɕlɛˈpʲjɔ̃nɨ adj
(książkowy) bezkrytyczny wobec czyichś wad, niedostrzegający ewidentnych faktów besotted blinded infatuated

zaświadczać v
dawać dowód czegoś; być dowodem czegoś, stawać się świadectwem czegoś prove
potwierdzać coś oficjalnie attest testify

zaświadczenie ˌzaɕfʲjaṭˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
dokument potwierdzający coś certificate

zaświaty zaˈɕfʲjatɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miejsce poza światem realnym, gdzie przebywają zmarli underworld

zażenowanie n
poczucie zakłopotania i wstydu embarrassment

zażywać v
korzystać z czegoś przyjemnego have take
przyjmować jakąś substancję take

zażyłość n
(przenośnie, przenośnia) bardzo bliski stosunek z jakąś rzeczą czy dobrem attachment closeness familiarity
bardzo bliskie relacje międzyludzkie intimacy

zażyły adj
nacechowany bliskością intimate

zbawczy adj
(książkowy) dający zbawienie saving

zbawiać v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) odżegnać niebezpieczeństwo potępienia wiecznego save
wyciągać kogoś z opresji, uratować salvage save salve

zbawienie zbaˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) boski akt wybawienia ludzi od wiecznego potępienia; salvation
uratowanie w trudnej sytuacji salvation

zbawiennie adv
w sposób zbawienny; przynosząc zbawienie, wybawienie beneficially salutarily

zbawienny adj
niosący zbawienie, ratujący przed czymś salutary beneficial

zbawić v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) uchronić przed potępieniem wiecznym deliver redeem
wyciągnąć kogoś z opresji, uratować salvage save salve

zbałamucić ˌzbawãˈmuʨ̑iʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) pozyskać czyjeś względy w wyniku bałamucenia, skutecznie zawrócić komuś w głowie seduce
spowodować zamieszanie, wprowadzić w błąd mislead

zbezcześcić v
potraktować coś bez odpowiedniego szacunku defile

zbieg zbʲjɛk n
ktoś, kto uciekł, zbiegł skądś escaped prisoner escapee fugitive run-away
miejsce styku, zbliżenia się (np. żył wodnych, żył kruszcowych w skale, tras kolejowych, drogowych) confluence

zbieg okoliczności ˈzbʲjɛk ˌɔkɔlʲiʧ̑ˈnɔɕʨ̑i n
przypadkowe, równoczesne nastąpienie dwóch lub więcej wydarzeń pozostających w pewnej relacji do siebie coincidence concurrence

zbierać ˈzbʲjɛraʨ̑ v
gromadzić gather
kolekcjonować, tworzyć zbiór czegoś collect
podnosić coś, co jest w wielu częściach; podnosić wiele jednakowych lub podobnych rzeczy pick pick up
powodować, że grupa osób znajdzie się w jakimś miejscu call rally summon
gromadzić się gather

zbierać śmietankę ˈzbʲjɛraʨ̑ ɕmʲjɛˈtãnkɛ v
zbierać śmietankę z powierzchni mleka cream skim

zbieżność n
posiadanie czegoś wspólnego concurrence
schodzenie się w jednym punkcie convergence convergency

zbieżny adj
mający coś wspólnego concurrent
zbiegający się w jednym punkcie convergent

zbijać ˈzbʲijäʨ̑ v
obalać argument, teorię, pogląd refute
tłuc coś zrobione z kruchej, twardej substancji smash

zbiornik ˈzbʲjɔrʲɲik n
przedmiot przeznaczony do zbierania, przechowywania lub transportu materiałów, zwłaszcza cieczy i gazów cistern container tank vessel

zbiorowość zbʲjɔˈrɔvɔɕʨ̑ n
grupa wyodrębniona ze względu na wspólną cechę; community collectivity

zbiorowy zbʲjɔˈrɔvɨ adj
odnoszący się do pewnej grupy ludzi lub rzeczy, złożony z wielu jednostek group

zbir zbʲir n
bandyta, zbój, przestępca thug

zbiór zbʲjur n
(matematyka, matematyczny) kolekcja niepowtarzających się elementów; set family
(rolnictwo, rolniczy) czynność zbierania plonów harvest crop
(rolnictwo, rolniczy) zwykle w lm plon harvest crop
grupa, pewna liczba czegoś traktowana jako jedna całość set
zbiór (1.1) wszystkich przedmiotów o jakiejś cesze należących do kogoś collection

zbiórka ˈzbʲjurka n
zbieranie, gromadzenie rzeczy lub pieniędzy w określonym celu gathering

zbić majątek ˈzbʲiʨ̑ maˈjɔ̃ntɛk v
dorobić się dużych pieniędzy make a fortune

zbliżać ˈzblʲiʒaʨ̑ v
podchodzić, przysuwać się do czegoś approach

zbliżenie zblʲiˈʒɛ̃ɲɛ n
ujęcie filmowe lub fotograficzne z bliskiej odległości zoom

zbliżony adj
o podobnych cechach, niewiele różniący się akin approximate close near similar

zbocze ˈzbɔʧ̑ɛ n
(geografia, geograficzny) pochyły teren stanowiący część góry, wzgórza, doliny czy wąwozu dip slope

zboczenie n
(psychologia, psychologiczny) (seksuologia, seksuologiczny) zaspokajanie popędu płciowego w sposób odbiegający od normy deviance deviancy deviation perversion
(rzeczownik odczasownikowy) od: zboczyć deviation

zboczeniec zbɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek o nienormalnych zachowaniach, zwłaszcza seksualnych pervert deviant

zboczony zbɔˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
(potocznie, potoczny) o człowieku lub jego myślach, zachowaniach seksualnych: nienormalny, nieprawidłowy perverted

zborsuczyć się zbɔrˈsuʧ̑ɨʨ̑‿ɕɛ v
neologizm (książkowy) nic nie znaczące, absurdalne słowo, wprowadzające do akcji dramatu element groteski mongrelize

zboże ˈzbɔʒɛ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina z rodziny traw, uprawiana dla jadalnego ziarna cereal

zbroczony krwią zbrɔˈʧ̑ɔ̃nɨ ˈkr̥fʲjɔ̃w̃ adj
ociekający krwią, poplamiony krwią soak in blood

zbrodnia ˈzbrɔdʲɲa n
(potocznie, potoczny) czyn moralnie naganny, który spotyka się ze szczególnym potępieniem społecznym crime
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) bardzo ciężkie przestępstwo; felony

zbrodnia katyńska ˈzbrɔdʲɲa kaˈtɨ̃j̃ska n
(historia, historyczny, historycznie) rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR; Katyn massacre

zbrodnia wojenna ˈzbrɔdʲɲa vɔˈjɛ̃nːa n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) działanie poważnie naruszające prawa i zwyczaje wojenne, a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów; war crime

zbrodniarz n
człowiek popełniający zbrodnię criminal felon malefactor

zbroja ˈzbrɔja n
okrycie ochronne wojownika, zabezpieczające przed ciosami armour armor

zbrojny ˈzbrɔjnɨ adj
wyposażony w broń armed
związany z użyciem broni, walką lub wojną armed

zbrojny ˈzbrɔjnɨ n
(historia, historyczny, historycznie) uzbrojony rycerz man-at-arms

zbuk zbuk n
zepsute, cuchnące jajko defected egg

zbyt zbɨt adv
nadmiernie, w nadmiarze, za bardzo, przesadnie too

zbyt zbɨt n
odpłatne rozprowadzanie czegoś sale market

zbyteczny zbɨˈtɛʧ̑nɨ adj
taki, którego się nie potrzebuje superfluous

zbędny ˈzbɛ̃ndnɨ adj
taki, bez którego można się obyć dispensable redundant superfluous useless

zbłaźnić się ˈzbwaʑɲiʨ̑‿ɕɛ v
o człowieku ośmieszyć się, zaszkodzić swojej reputacji, narazić się na śmieszność lub wstyd compromise discredit

zdalnie ˈzdalʲɲɛ adv
(technologia, technika, techniczny) na odległość, nie bezpośrednio distantly remotely

zdalny ˈzdalnɨ adj
(technologia, technika, techniczny) taki, który może być przeprowadzany na odległość remote

zdanie ˈzdãɲɛ n
(gramatyka) wypowiedzenie posiadające orzeczenie (osobową formę czasownika) sentence
opinia opinion

zdanie nadrzędne ˈzdãɲɛ naḍˈʒɛ̃ndnɛ n
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie samodzielne znaczeniowo, określane przez zdanie podrzędne independent clause main clause

zdanie podrzędne ˈzdãɲɛ pɔḍˈʒɛ̃ndnɛ n
(gramatyka) w zdaniu złożonym: zdanie określające zdanie nadrzędne clause dependent clause subordinate clause

zdanie złożone ˈzdãɲɛ zwɔˈʒɔ̃nɛ n
(gramatyka) zdanie dające się podzielić na co najmniej dwa wypowiedzenia (zdania pojedyncze lub równoważniki zdania) complex sentence compound sentence

zdarzać ˈzdaʒaʨ̑ v
wydarzać się, trafiać się happen

zdarzenie zdaˈʒɛ̃ɲɛ n
(matematyka, matematyczny) podzbiór przestrzeni probabilistycznej, symbolizujący pewien zestaw wyników eksperymentu; event
(informatyka, informatyczny) zapis zajścia w systemie komputerowym określonej sytuacji; event
coś, co miało miejsce; co zdarzyło się event happening

zdawać ˈzdavaʨ̑ v
przedstawiać sprawę give an account report
przekazywać stanowisko, funkcję lub odpowiedzialność za coś return turn over
przystępować do egzaminu lub sprawdzianu take an exam
odnosić wrażenie, nie będąc jednak pewnym appear seem
pokładać w kimś zaufanie rely trust

zdawać sobie sprawę ˈzdavaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈspravɛ idiom
mieć pełną świadomość czegoś; rozumieć, wiedzieć coś, uświadamiać sobie coś realize awake

zdać zdaʨ̑ v
aspekt dokonany od: zdawać pass

zdechnąć ˈzdɛxnɔ̃ɲʨ̑ v
(pogardliwie) umrzeć die
(potocznie, potoczny) o zwierzęciu: skończyć życie die

zdechł pies ˈzdɛxw̥ ˈpʲjɛs idiom
komenda skierowana do psa polegająca na celowym przewróceniu się zwierzęcia na grzbiet lub na bok (tak, jakby było postrzelone) i pozostaniu nieruchomo w tej pozycji do wyznaczonego przez opiekuna momentu play dead

zdecydowanie ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãɲɛ adv
w sposób pewny, zdecydowany; bez wątpliwości decidedly

zdecydowany ˌzdɛʦ̑ɨdɔˈvãnɨ adj
niebudzący wątpliwości, niewątpliwy definite
umiejący szybko się zdecydować, podjąć decyzję determined firm

zdecydować ˌzdɛʦ̑ɨˈdɔvaʨ̑ v
podjąć decyzję decide

zdejmować zdɛjˈmɔvaʨ̑ v
zabierać coś z jakiegoś miejsca wysoko lub z wieszaka take down
ściągać ubranie, buty take off
ściągać nakrycie głowy, okulary take off

zdenerwowanie ˌzdɛ̃nɛrvɔˈvãɲɛ n
rozdrażnienie nerwowe jitters

zdenerwowany ˌzdɛ̃nɛrvɔˈvãnɨ adj
odczuwający niepokój, niepewność nervous
odczuwający rozdrażnienie, złość irritated

zderzacz n
urządzenie, które ma za zadanie coś zderzać collider

zderzak ˈzdɛʒak n
(kolejnictwo) urządzenie przeznaczone do łagodzenia siły nacisku i uderzeń oraz utrzymywania wagonów w odpowiedniej odległości; buffer
(motoryzacja) element pojazdu służący do złagodzenia zderzenia pojazdu z drugim pojazdem lub przeszkodą; bumper fender

zderzenie zdɛˈʒɛ̃ɲɛ n
gwałtowne uderzenie się poruszających się obiektów crash

zdesperowany ˌzdɛspɛrɔˈvãnɨ adj
taki, który stracił nadzieję na coś, jest ogarnięty desperacją desperate

zdeterminowany adj
zdecydowany, dążący do osiągnięcia swoich planów determinate

zdjąć zdʲjɔ̇̃ɲʨ̑ v
biorąc, usunąć skąd remove take off

zdobić ˈzdɔbʲiʨ̑ v
służyć jako ozdoba grace
upiększać coś, dodawać elementy dekoracyjne adorn decorate

zdobycie zdɔˈbɨʨ̑ɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zdobyć achievement acquirement acquisition attainment capture conquest

zdobycz ˈzdɔbɨʧ̑ n
ofiara upolowana przez drapieżnika, myśliwego lub wędkarza prey
osiągnięcia w jakiejś dziedzinie achievement
rzecz, która została zdobyta booty spoils trophy

zdobywać zdɔˈbɨvaʨ̑ v
odbierać przemocą conquer get obtain procure win

zdolność ˈzdɔlnɔɕʨ̑ n
naturalna sprawność i możliwość robienia czegoś capacity facility
umiejętność zrobienia czegoś, predyspozycja do szybkiego opanowywania umiejętności ability capacity aptitude gift talent

zdolny ˈzdɔlnɨ adj
będący w stanie wykonać określoną czynność able capable
taki, który ma talent, zdolności; jest uzdolniony talented clever

zdołowany ˌzdɔwɔˈvãnɨ adj
(potocznie, potoczny) przygnębiony depressed feeling down

zdrada ˈzdrada n
działanie na szkodę narodu lub kraju betrayal treason
niedochowanie wierności (zazwyczaj seksualnej) małżeńskiej lub partnerskiej infidelity marital infidelity
odstąpienie od zasad lub wartości betrayal

zdrada stanu ˈzdrada ˈstãnu n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) przestępstwo wymierzone przeciw najistotniejszym interesom państwa, jego bezpieczeństwu lub ustrojowi; high treason

zdradzać ˈzdraʣ̑aʨ̑ v
o sekrecie, tajemnicy: wyjawiać, mówić komuś, często niepowołanemu reveal
złamać przysięgę wierności w związku, zwykle przez odbycie stosunku seksualnego z inną osobą niż osoba, z którą jest się w związku cheat
łamać dane komuś słowo, obietnicę; wykonywać coś, co może być traktowane jako złamanie takiej obietnicy; także porzucać swoje ideały betray

zdradziecki adj
taki, który ma na celu zdradę; który zdradził lub zdradza insidious traitorous treasonable

zdradziecko zdraˈʥ̑ɛʦ̑kɔ adv
w sposób zdradziecki, zdradliwy, podstępny treacherously traitorously

zdrajca ˈzdrajʦ̑a n
ktoś, kto zdradza swój naród, kraj, plemię, społeczność, itp. traitor betrayer

zdrajczyni zdrajˈʧ̑ɨ̃ɲi n
forma żeńska od zdrajca traitress

zdrapka ˈzdrapka n
kupon lub karta z polem zdrapki (1.1) scratchcard
loteria w formie kuponu ze zdrapką (1.2) scratch game

zdrobnienie zdrɔbʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) oznaczenie przedmiotu mniejszego w stosunku do poprzedniego, oznaczać może pieszczotliwy lub pogardliwy stosunek mówiącego do obiektu; diminutive

zdrowaśka zdrɔˈvaɕka n
(potocznie, potoczny) modlitwa chrześcijańska zaczynająca się od słów „Zdrowaś Maryjo”; Hail Mary

zdrowie ˈzdrɔvʲjɛ n
stan organizmu, który funkcjonuje prawidłowo (przeciwieństwo choroby) health

zdrowieć ˈzdrɔvʲjɛ̇ʨ̑ v
wracać do zdrowia, odzyskiwać siły recover get better get well recuperate

zdrowo adv
w sposób świadczący o zdrowiu healthily

zdroworozsądkowy ˌzdrɔvɔrɔsːɔ̃ntˈkɔvɨ adj
zgodny ze zdrowym rozsądkiem commonsense

zdrowy ˈzdrɔvɨ adj
dobry dla zdrowia healthy wholesome
taki, który nie cierpi na żadną chorobę, ma się dobrze healthy sound able

zdrów jak ryba adj
całkiem zdrowy as fit as a fiddle

zdumienie zdũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zdumieć, stan zaskoczenia amazement

zdumiewać v
wywoływać zdumienie amaze astound
przyjmować ze zdumieniem be amazed be astounded

zdumieć ˈzdũmʲjɛ̇ʨ̑ v
wywołać u kogoś zakłopotanie astound

zdumiony adj
znacznie zdziwiony; wyrażający zdumienie amazed astounded

zdun zdũn n
osoba, która buduje i konserwuje piece tile-stove setter

zdzierać ˈʑʥ̑ɛraʨ̑ v
szarpiąc, zdejmować warstwę czegoś tear off

zdziwienie ʑʥ̑iˈvʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zdziwić astonishment

zdążyć ˈzdɔ̃w̃ʒɨʨ̑ v
dotrzymać komuś kroku keep pace
przybyć na umówioną godzinę be in time come in time come too late miss

ze zɛ particle
(potocznie, potoczny) partykuła poprzedzająca liczbę oznaczająca jej przybliżenie about

ze względu na zɛ‿ˈvzɡlɛ̃ndu ˈna
z uwagi na, biorąc pod uwagę on account of

zebra ˈzɛbra n
(potocznie, potoczny) przejście dla pieszych zebra crossing
(zoologia, zoologiczny) afrykański ssak z rodziny koniowatych z charakterystycznymi pasami na sierści; zebra

zebranie zɛˈbrãɲɛ n
zgromadzenie grupy ludzi w celu omówienia jakiejś kwestii, poruszenia tematu meeting

zebroid zɛˈbrɔ<sup>j</sup>it n
(zootechnika, zootechniczny) krzyżówka zebry z innym koniowatym; zebroid

zebu ˈzɛbu n
(zoologia, zoologiczny) gatunek bydła; zebu

zebździć się v
(eufemistycznie) wypróżnić się z kału shit

zechcieć v
forma uprzejmego polecenia lub prośby will have
nabrać ochoty coś zrobić desire want
zdecydować się na coś deign

zefir ˈzɛfʲir n
(meteorologia, meteorologiczny) (poetycki, poetycko) łagodny i ciepły wiatr zephyr

zegar ˈzɛɡar n
przyrząd przeznaczony do mierzenia i wskazywania właściwego czasu; clock watch

zegar biologiczny ˈzɛɡar ˌbʲjɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(biologia, biologiczny) ogół procesów przystosowujących organizm do cyklicznych zmian wewnętrznych i zewnętrznych; body clock

zegar słoneczny ˈzɛɡar swɔ̃ˈnɛʧ̑nɨ n
zegar określający czas na podstawie pozycji słońca sundial

zegarek zɛˈɡarɛk n
niewielkich rozmiarów zegar watch

zegarmistrz zɛˈɡarmʲisṭʃ n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się naprawą zegarów, zegarków; watchmaker

zegarynka ˌzɛɡaˈrɨ̃nka n
(potocznie, potoczny) automat telefonicznie podający czas speaking clock

zelandzki n
(językoznawstwo, językoznawczy) grupa gwar języka niderlandzkiego, używana głównie w holenderskich prowincjach Zelandii i Holandii Południowej; Zeelandic

zelota zɛˈlɔta n
(historia, historyczny, historycznie) członek antyarystokratycznego ugrupowania politycznego działającego w Salonikach w latach 1342-1350 Zealot
(historia, historyczny, historycznie) członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego z I w. n.e., którego celem była czynna walka z okupacją rzymską w Palestynie; Zealot
(książkowy) gorliwy, fanatyczny entuzjasta, wyznawca jakiejś idei lub religii zealot

zelotyzm zɛˈlɔtɨsm̥ n
(przestarzałe, przestarzały) żarliwość, gorliwość, fanatyzm zealotry

zelżywość zɛˈlʒɨvɔɕʨ̑ n
(staropolski) hańba, dyshonor opprobrium

zemsta ˈzɛ̃msta n
odwet za krzywdy revenge vengeance retribution

zen zɛ̃n n
szkoła buddyzmu mahajany rodem z Japonii; zen

zenana zɛ̃ˈnãna n
kobieca część domu u muzułmanów zenana

zenit ˈzɛ̃ɲit n
(astronomia, astronomiczny) najwyżej położony punkt na niebie; zenith

zepsucie n
rozkład moralności depravity

zepsuć ˈzɛpsuʨ̑ v
zniszczyć, uszkodzić w sposób uniemożliwiający działanie mutilate spoil
o sprzęcie: przestać działać break down

zeriba zɛˈrʲiba n
ogrodzenie wykonane z kolczastych krzewów, chroniące przed afrykańskimi drapieżnikami zareba

zero ˈzɛrɔ n
liczba 0; zero

zerowy zɛˈrɔvɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) pusty, nie mający treści null
początkowy, wyjściowy null
taki, którego wartość wynosi zero null
identyfikowany przez zero; taki, który w określonym porządku liczenia poprzedza pierwszy zeroth 0th noughth

zerwać ˈzɛrvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) skończyć związek z kimś break up split up
oddzielić coś od czegoś, ciągnąć tear tear off
przerwać coś break break off

zerówka zɛˈrufka n
(edukacja, edukacyjny) najwyższy oddział przedszkola lub funkcjonujący samodzielnie, poprzedzający pójście do szkoły; klasa zero reception class

zespolić zɛˈspɔlʲiʨ̑ v
połączyć trwale kilka części w jedną bring together integrate unite

zespół ˈzɛspuw n
(medycyna, medyczny) występowanie wad wrodzonych, urazów lub objawów chorobowych w charakterystycznym zestawieniu; syndrome complex
całość grupy teatralnej w danym teatrze company ensemble troupe
grupa muzyków występująca razem na scenie band group
grupa osób realizująca wspólny cel; team group body
zbiór jednostek, obiektów stanowiący całość complex set unit

zespół Downa n
(medycyna, medyczny) zespół wad wrodzonych spowodowany obecnością dodatkowego chromosomu 21; Down syndrome Down's syndrome

zespół Guillaina-Barrégo n
(medycyna, medyczny) ostry, zapalny stan chorobowy dotyczący nerwów o nieznanej etiologii; Guillain-Barré syndrome

zespół Hioba n
(medycyna, medyczny) jedna z rzadkich chorób genetycznych; Job's syndrome

zespół Sjögrena n
(medycyna, medyczny) choroba autoimmunizacyjna z powstawaniem nacieków limfocytarnych w obrębie gruczołów wydzielania zewnętrznego, charakteryzująca się suchością śluzówek, zwłaszcza jamy ustnej i spojówek; Sjögren’s syndrome

zespół hipoplazji lewego serca ˈzɛspuw ˌçipɔˈplazʲji lɛˈvɛɡɔ ˈsɛrʦ̑a n
(medycyna, medyczny) wrodzona wada serca polegająca na niewykształceniu prawidłowej lewej komory serca; hypoplastic left heart syndrome

zespół kanału nadgarstka ˈzɛspuw kãˈnawu nadˈɡarstka n
(medycyna, medyczny) zaburzenie będące neuropatią uciskową nerwu pośrodkowego na poziomie kanału nadgarstka carpal tunnel syndrome

zespół lęku uogólnionego n
(psychologia, psychologiczny) zaburzenie, któremu towazyszy obecność uporczywego lęku nie wiążącego się z żadnym określonym czynnikiem; generalized anxiety disorder

zespół napięcia przedmiesiączkowego ˈzɛspuw naˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑a ˌpʃɛdmʲjɛ̇ɕɔ̃n͇ʧ̑kɔˈvɛɡɔ n
(medycyna, medyczny) zespół objawów psychicznych, fizycznych i emocjonalnych występujący od kilku do kilkunastu dni przed menstruacją, ustępujący z chwilą jej rozpoczęcia; premenstrual syndrome premenstrual tension

zespół opóźnionej fazy snu n
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegające na zbyt późnym zasypianiu i budzeniu się; delayed sleep phase disorder delayed sleep phase syndrome

zespół policystycznych jajników n
(medycyna, medyczny) zaburzenie endokrynne dotykające kobiety w wieku reprodukcyjnym; polycystic ovary syndrome

zespół przyspieszonej fazy snu n
(medycyna, medyczny) zaburzenie snu polegający na zbyt wczesnym kładzeniu się spać (między 18 a 21:00) i wczesnym budzeniu się, o ok. 3:00–4:00 w nocy advanced sleep phase disorder advanced sleep phase syndrome

zespół złego wchłaniania n
(medycyna, medyczny) stan wynikły z nieprawidłowości w trawieniu i wchłanianiu składników odżywczych z przewodu pokarmowego; malabsorption

zesrać się ˈzɛsraʨ̑‿ɕɛ v
(wulgarnie, wulgaryzm) wypróżnić się z kału take a shit

zestaw ˈzɛstaf n
całość, zbiór składający się z różnych elementów, przedmiotów kit set suite

zestawiać v
(medycyna, medyczny) złączać końce złamanej kości set
przedstawiać dane w formie wykazu compile
ustalać podobieństwa i różnice juxtapose
zdejmując coś, kłaść to niżej take down

zeszyt ˈzɛʃɨt n
(szkolnictwo, szkolny) kartki papieru złożone w całość służące do zapisywania; notebook

zeszły ˈzɛʃwɨ adj
taki, który minął, odbył się już i należy do przeszłości; poprzedni, przed tym, który jest teraz (najczęściej w odniesieniu do czasu) last yester-

zet zɛt n
nazwa litery z, trzydziestej litery polskiego alfabetu zed zee

zetta- ˈzɛtːa
(fizyka, fizyczny) pierwszy człon wyrazów złożonych oznaczających jednostki miary 1021 razy większe od podstawowych; zetta-

zewangelizowanie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dokonanie ewangelizacji evangelization

zewangelizować v
zaprowadzić chrześcijaństwo evangelize

zewnątrz ˈzɛvnɔ̃nṭʃ preposition
(przestarzałe, przestarzały) poza obrębem, obszarem jakiejś powierzchni terenu, obiektu, środowiska outside

zewnętrzny zɛˈvnɛ̃nṭʃnɨ adj
taki, który znajduje się poza czymś (poza obrębem); taki, który widać na zewnątrz external exterior extern extraneous outdoor superficial

zewsząd ˈzɛfʃɔ̃nt indefinitePronoun
(książkowy) ze wszystkich stron from all side from every direction

zez zɛs n
(medycyna, medyczny) nierównoległe ustawienie gałek ocznych względem siebie, powodujące nieprawidłowe widzenie; squint strabismus

zeznanie zɛˈznãɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (administracja) oficjalne wyjaśnienia złożone w sądzie lub przed innymi władzami testimony

zezowaty adj
taki, który ma zeza cross-eyed squint

zezować zɛˈzɔvaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) zaglądać ukradkiem peek peep

zezwalać zɛˈzvalaʨ̑ v
(oficjalnie) wydawać komuś zezwolenie na coś; pozwalać, nie zabraniać condone

zezwolenie ˌzɛzvɔˈlɛ̃ɲɛ n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) dokument poświadczający oficjalną zgodę permission
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) oficjalna zgoda permission

zgadnąć ˈzɡadnɔ̃ɲʨ̑ v
aspekt dokonany od: zgadywać guess

zgadywać v
przewidywać co na podstawie przesłanek niedających pewności guess

zgadzać ˈzɡaʣ̑aʨ̑ v
być zgodnym z czymś, mieć podobną opinię agree concur
wyrażać zgodę, dawać zgodę na coś agree allow consent

zgaga ˈzɡaɡa n
uczucie pieczenia w przełyku heartburn

zgar zɡar n
(metaloznawstwo, metalurgia) strata metalu w czasie procesów metalurgicznych, głównie wytapiania dross

zginąć ˈzʲɟĩnɔ̃ɲʨ̑ v
być zagubionym, w trudnej sytuacji get lost
nagle, tragicznie stracić życie (w odniesieniu do ludzi) die
oddalić się poza zasięg słuchu, wzroku, stracić coś z oczu be lost
przestać istnieć, stracić ważność (o cechach, zjawiskach, wartościach) die disappear
zgubić się, nie znać dalszej drogi lose one's way

zgnilec amerykański ˈzʲɟɲilɛʦ̑ ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwiu pszczelego; American foulbrood

zgnilec europejski ˈzʲɟɲilɛʦ̑ ˌɛwrɔˈpɛjsʲci n
(weterynaria, weterynaryjny) (pszczelarstwo, pszczelarski) choroba bakteryjna czerwi pszczelich; European foulbrood

zgniły ˈzʲɟɲiwɨ adj
taki, który zgnił; także: charakterystyczny dla czegoś, co gnije lub zgniło rotten
zdemoralizowany, zepsuty, parszywy rotten

zgoda ˈzɡɔda n
pozwolenie, aprobata, zgodzenie się consent
stan pozbawiony konfliktów czy kłótni, pojednanie concord reconciliation

zgodnie ˈzɡɔdʲɲɛ adv
jednogłośnie, jednomyślnie unanimously
w sposób zgodny, harmonijny, bez konfliktu lub sprzeczności agreeably facilely
według czegoś, odpowiednio do czegoś accordingly

zgodność ˈzɡɔdnɔɕʨ̑ n
brak konfliktów harmony
cecha tego, co jest z czymś zgodne, nie jest sprzeczne compatibility compliance conformity
jednomyślność unanimity

zgodny ˈzɡɔdnɨ adj
taki, który odpowiada czemuś, który do czegoś pasuje compatible congruent legal
taki, który tworzy harmonię, jest jednogłośny, jednakowy, jednolity z czymś harmonious
taki, który zgadza się na coś, godzi się z czymś, dąży do zgody peaceable

zgrabny ˈzɡrabnɨ adj
odznaczający się finezją, elegancją; pełen gracji graceful
proporcjonalnie zbudowany shapely svelte

zgraja ˈzɡraja n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) liczna grupa ludzi, która jest uciążliwa, agresywna lub nieprzyjaźnie nastawiona gang band bunch crew flock mob

zgromadzenie ˌzɡrɔ̃maˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
zespół ludzi reprezentujących daną społeczność i stanowiących jakąś władzę, przedstawicielstwo assembly

zgrubienie zɡruˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(gramatyka) wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym; augmentative
nienaturalne powiększenie się czegoś, rozrost aneurysm

zgryz zɡrɨs n
(anatomia, anatomiczny) ustawienie zębów względem siebie occlusion

zgryzota zɡrɨˈzɔta n
wielkie zmartwienie worry

zgrzytać zębami ˈzɡʒɨtaʥ̑ zɛ̃mˈbãmʲi idiom
denerwować się, złościć się; odczuwać irytację, gniew gnash one's teeth

zguba ˈzɡuba n
klęska, nieszczęście ruin
rzecz lub osoba zgubiona, której chwilowo nie można znaleźć loss

zgubiony adj
który poniósł klęskę, który jest bliski zguby lost
zaginiony; taki, którego ktoś zgubił lost

zgubić ˈzɡubʲiʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) doprowadzić do zguby bring to ruin ruin
przez nieuwagę zostawić coś w nieznanym sobie miejscu lose mislay
o przedmiocie: zostać przez kogoś zgubionym go astray
zabłądzić get lost lose oneself lose the way

zgubny ˈzɡubnɨ adj
prowadzący do zguby pernicious deleterious baleful baneful malefic malign
przynoszący zniszczenie fatal calamitous destructive disastrous pestilent ruinous

zgłaszać ˈzɡwaʃaʨ̑ v
występować z czymś publicznie, wnosić o coś, postulować, przedstawiać lodge tender
zadeklarować w deklaracji celnej lub podatkowej declare
zawiadomić o czymś report
ochotniczo wyrażać chęć udziału w czymś apply volunteer
odzywać się w słuchawce telefonu answer respond
przybyć w określone miejsce lub do określonej osoby w określonym celu, stawiać się appear come show up

zgłoszenie n
formalne powiadomienie o czymś application delating
oficjalna deklaracja o gotowości wzięcia udziału w czymś enrolment entry registration

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka ˈʑarn̥kɔ dɔ‿ˈʑarn̥ka ː‿ˈzbʲjɛʒɛ‿ɕɛ ˈmʲjarka proverb
oszczędzając cierpliwie nawet małe ilości można dużo uzbierać little strokes fell great oaks

ziarno ˈʑarnɔ n
(botanika, botaniczny) nasiono zbóż, trawy, itp.; również porcja tych nasion; grain seed
(fotografia) niepożądane drobne punkty obrazu na fotografii; grain film grain
cząstka czegoś grain
krystalit; crystallite

ziarnopłon wiosenny n
(botanika, botaniczny) Ficaria verna Huds., gatunek kwitnącej żółto byliny o właściwościach leczniczych; lesser celandine

zielarstwo ʑɛˈlarstfɔ n
dział wiedzy zajmujący się zagadnieniami hodowli, uprawy, zbioru, suszenia, pakowania i przechowywania ziół i roślin leczniczych; herbalism

zielarz ˈʑɛlaʃ n
specjalista w dziedzinie zielarstwa, leczący za pomocą ziół herbalist herbist herborist

ziele ˈʑɛlɛ n
(botanika, botaniczny) roślina o nietrwałych, nadziemnych pędach herb

ziele angielskie n
(kulinaria) suszone owoce korzennika lekarskiego stosowane jako przyprawa; allspice

zieleń ˈʑɛlɛ̃ɲ n
kolor zielony green
ubranie w kolorze zielonym green

zieleń Scheelego n
(chemia, chemiczny) zielony pigment będący mieszaniną arseninów miedzi; Scheele's green Swedish green

zielnik ˈʑɛlʲɲik n
kolekcja zasuszonych dla celów naukowych roślin herbarium

zielona herbata ʑɛˈlɔ̃na xɛrˈbata n
(kulinaria) napój przyrządzany wyłącznie z liści herbaty chińskiej, które zostały poddane minimalnemu utlenianiu w czasie przetwarzania green tea

zielona rewolucja ʑɛˈlɔ̃na ˌrɛvɔˈluʦ̑ʲja n
zbiór międzynarodowych programów rozwoju rolnictwa prowadzonych w latach 60. XX w. przez FAO (jedną z organizacji ONZ), mających zlikwidować zjawisko głodu na Ziemi; Green Revolution

zielonawy ˌʑɛlɔ̃ˈnavɨ adj
w kolorze podobnym do zielonego greenish

zielono adv
z użyciem zielonej barwy, z obecnością zieleni greenly verdantly

zielonooki ˌʑɛlɔ̃nɔˈːci adj
(książkowy) taki, który ma zielone, zielonkawe oczy green-eyed

zielonooki potwór n
(literacko) (przenośnie, przenośnia) zazdrość green-eyed monster

zielonoprzylądkowy adj
związany z Wyspami Zielonego Przylądka lub Republiką Zielonego Przylądka Cape Verdean

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ adj
(lekceważąco, lekceważący) (potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) ktoś niedoświadczony, niewyrobiony, niemający rozeznania w jakiejś dziedzinie, zwykle młody green
o roślinach, owocach: taki, który nie osiągnął dojrzałości, będący w stadium poprzedzającym dojrzałość; niedojrzały green
mający kolor czwartego pasma tęczy, taki jak kolor świeżej trawy, szmaragdu, malachitu itp.; mający kolor pochodny, powstały ze zmieszania kolorów podstawowych: żółtego i niebieskiego; green vert

zielony ʑɛˈlɔ̃nɨ n
(potocznie, potoczny) człowiek związany z ekologią; działacz na rzecz ochrony środowiska naturalnego environmentalist greenie treehugger

zielony ludzik n
(żartobliwie) (fantastyka naukowa, ang. „science fiction”) rzekomy przybysz z kosmosu o zielonej skórze little green man alien green guy space alien

zielsko n
(potocznie, potoczny) roślina dziko rosnąca lub zbiorowisko takich roślin weed

ziemia ˈʑɛ̃mʲja n
grunt, podłoże (także w budynku) ground soil
kraina geograficzna land

ziemia obiecana ˈʑɛ̃mʲja ˌɔbʲjɛˈʦ̑ãna idiom
(przenośnie, przenośnia) miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem promised land

ziemniaczany ˌʑɛ̃mʲɲaˈʧ̑ãnɨ adj
dotyczący ziemniaków (rośliny i bulwy), związany z ziemniakami potato
przyrządzony, zrobiony z ziemniaków, z dodatkiem ziemniaków potato

ziemniak ˈʑɛ̃mʲɲak n
(botanika, botaniczny) Solanum tuberosum L., roślina z gatunku psianka ziemniak, o jadalnych bulwach; potato
(spożywczy) warzywo z bulwy ziemniaka (1.1) potato

ziemnokraska n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny Brachypteraciidae; ground roller

ziemny ˈʑɛ̃mnɨ adj
związany z ziemią, glebą earth earthen ground

ziemski ˈʑɛ̃msʲci adj
(książkowy) doczesny (zwłaszcza w opozycji do życia pozagrobowego) earthly sublunary temporal worldly
(książkowy) zwykły, codzienny earthy mundane ordinary
dotyczący planety Ziemi terrestial
dotyczący ziemi ornej, majątku ziemskiego landed

ziewać ˈʑɛvaʨ̑ v
szeroko otwierać usta, wydając charakterystyczny przeciągły odgłos z powodu senności lub znudzenia yawn

zika n
(medycyna, medyczny) wirus przenoszony przez komary, który rozprzestrzenił się w Azji, Ameryce i Europie; Zika virus

zima ˈʑĩ.ma n
najchłodniejsza z 4 astronomicznych (lub 6 klimatycznych) pór roku; winter

zimna wojna ˈʑĩmna ˈvɔjna n
(historia, historyczny, historycznie) okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku; Cold War

zimne ognie ˈʑĩmnɛ ˈɔɟɲɛ n
niewielkie fajerwerki do użytku domowego w formie pręcika, na którym spala się substancja wytwarzająca snop iskier; sparkler

zimno ˈʑĩmnɔ adv
(przenośnie, przenośnia) w sposób chłodny, obojętny, niechętny cold coldly
(przysłówek) od: zimny coldly cold

zimno ˈʑĩmnɔ n
niska temperatura cold coldness frigidity

zimnowojenny adj
taki, który dzieje się podczas zimnej wojny Cold War

zimny ˈʑĩmnɨ adj
mający (względnie) niską temperaturę, wywołujący uczucie zimna cold

zimny palec ˈʑĩmnɨ ˈpalɛʦ̑ n
(technologia, technika, techniczny) (środowiskowy) końcowa część kriostatu, przewodząca zimno do badanego urządzenia cold finger

zimorodek ˌʑĩmɔˈrɔdɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Alcedo atthis, niewielki, kolorowy ptak żywiący się rybami, które zdobywa nurkując; kingfisher

zimowo adv
typowo dla zimy wintrily

zimowy ʑĩˈmɔvɨ adj
typowy dla zimy, związany z zimą, odbywający się w zimie wintry winter

zimą ˈʑĩmɔ̃w̃ adv
w czasie trwania zimy during the winter in the winter

zinstytucjonalizowany adj
posiadający cechy, strukturę instytucji institutionalised institutionalized

ziomek ˈʑɔ̃mɛk n
(slangowo) znajomy, kolega dude homie mate

ziomkostwo ˈʑɔ̃mkɔstfɔ n
(społeczny) stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia; homeland association

zioła prowansalskie n
(kulinaria) przyprawa, tradycyjna mieszanka ziół pochodząca z Prowansji; herbes de Provence

zioło ˈʑɔwɔ n
(potocznie, potoczny) marihuana herb

ziołolecznictwo ˌʑɔwɔlɛʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
dział medycyny i farmakologii zajmujący się wytwarzaniem leków ziołowych oraz ich stosowaniem w profilaktyce i terapii chorób; herbalism phytotherapy botanical medicine herbal medicine herbology medical herbalism

ziołosiek n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodzaju Phytotoma plantcutter

ziołowy ʑɔˈwɔvɨ adj
zrobiony z ziół, składający się z ziół herbaceous herbal

ziszczalny adj
(rzadki, rzadko używany) taki, który da się ziścić realizable

ziszczać ˈzʲiʃʧ̑aʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się rzeczywistością to carry out to put sth across

ziąb ʑɔ̃mp n
przenikliwy, dokuczliwy chłód chill cold

zięba ˈʑɛ̃mba n
(ornitologia, ornitologiczny) niewielki, melodyjnie śpiewający i barwny ptak z gatunku zięba zwyczajna, Fringilla coelebs; chaffinch

zięć ʑɛ̇̃ɲʨ̑ n
mąż córki son-in-law

zjadać ˈzʲjadaʨ̑ v
połykać jako pokarm consume eat eat up

zjadliwy adj
(medycyna, medyczny) o dużej zakaźności i niszczycielskim potencjale virulent
niezwykle złośliwy acrimonious barbed biting caustic incisive mordacious
raczej niezbyt smaczny, ale nadający się do jedzenia eatable edible

zjarany zʲjaˈrãnɨ adj
(potocznie, potoczny) mocno opalony scorched sun-baked sun-scorched

zjawa ˈzʲjava n
duch osoby zmarłej apparition banshee spectre

zjawisko zʲjaˈvʲiskɔ n
naturalny proces pozostający w zasięgu percepcji człowieka; phenomenon

zjazd zʲjast n
droga pozwalająca zjechać z głównej trasy exit ramp
spotkanie okolicznościowe, gremialne przybycie w jedno miejsce osób z różnych stron reunion

zjebany zʲjɛˈbãnɨ adj
(wulgarnie, wulgaryzm) zmęczony, wykończony exhausted

zjednoczenie ˌzʲjɛdnɔˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
(politologia, polityka, politologiczny, polityczny) (historia, historyczny, historycznie) powstanie jednolitego państwa z dwóch lub więcej dotychczas niepodległych państw; unification
organizacja powstała w wyniku połączenia organizacji, instytucji o podobnym profilu i zakresie działalności union

zjednoczony adj
połączony dla wspólnej sprawy united

zjeść zęby ˈzʲjɛ̇ʑʥ̑ ˈzɛ̃mbɨ v
mieć w czymś duże doświadczenie i bardzo dobrze się na tym znać cut teeth on

zjeżdżalnia zʲjɛʒˈʤ̑alʲɲa n
urządzenie do zabawy z gładką, pochyłą powierzchnią, po której można zsuwać się na pupie; playground slide

zlać v
(potocznie, potoczny) sprawić komuś lanie hit

zlepek n
całość złożona z różnych, często niepasujących do siebie części blend cluster meld

zlepieniec zlɛˈpʲjɛ̇̃ɲɛʦ̑ n
(geologia, geologiczny) grubookruchowa skała osadowa zbudowana z obtocznych ziaren żwiru spojonych lepiszczem; conglomerate

zlew zlɛf n
naczynie umiejscowione na ścianie pod kranem, połączone z rurą odpływową sink

zmagać się ˈzmaɡaʨ̑‿ɕɛ v
walczyć (także (przenośnie, przenośnia)) struggle wrestle

zmarszczka ˈzmarʃʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) podłużne zagłębienie skóry powstające w wyniku starzenia się lub ruchów mimicznych wrinkle
załamanie na powierzchni jakiegoś przedmiotu crimp crinkle pucker ruck

zmartwienie zmartˈfʲjɛ̇̃ɲɛ n
coś, co martwi, nurtuje, niepokoi worry chagrin headache trouble unhappiness

zmartwiony adj
taki, który się czymś martwi worried afraid distressed upset

zmartwychwstanie ˌzmartfɨxˈfstãɲɛ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) powstanie z martwych, ożywienie; resurrection

zmarła n
kobieta, która umarła deceased

zmarły ˈzmarwɨ n
człowiek, który umarł dead

zmaza nocna ˈzmaza ˈnɔʦ̑na n
(fizjologia, fizjologiczny) (zobacz) polucja nocturnal emission

zmiana ˈzmʲjãna n
grupa pracowników pracująca o danej porze shift
określony czas doby, kiedy pracuje wyznaczona grupa pracowników shift
przejście jakiejś cechy albo rzeczy w inną change

zmieniać ˈzmʲjɛ̇̃ɲäʨ̑ v
nadawać komuś lub czemuś inne właściwości change
zamieniać, zastępować coś czymś innym replace change swap

zmienna ˈzmʲjɛ̃nːa n
(matematyka, matematyczny) wielkość, która może przyjmować różne wartości; variable

zmienny ˈzmʲjɛ̃nːɨ adj
niestały w poglądach, uczuciach (w odniesieniu do człowieka) variable
ulegający zmianom variable alternate

zmierzać ˈzmʲjɛʒaʨ̑ v
jechać lub iść w określonym kierunku head for

zmierzch zmʲjɛʃx n
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się; twilight dusk

zmieszany adj
wprawiony w zakłopotanie confused embarrassed

zmieszany v
(imiesłów) (przymiotnik) od zmieszać mixed

zmieszać z błotem v
naubliżać komuś, zniesławić, oczernić kogoś take apart

zmiękczać ˈzmʲjɛ̃ŋkʧ̑aʨ̑ v
czynić coś bardziej miękkim soften

zmiłować się v
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) darować grzechy have mercy
ulitować się, darować have mercy

zmniejszać ˈzmʲɲɛ̇jʃaʨ̑ v
sprawiać, że coś ma mniejsze rozmiary reduce scale down shrink
sprawiać, że coś staje się mniej intensywne decrease lessen reduce
sprawiać, że jakaś wielkość ma mniejszą wartość reduce decrease lessen

zmniejszenie zmʲɲɛ̇jˈʃɛ̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zmniejszyć decrease lessen reduce scale down shrink

zmoknąć do suchej nitki ˈzmɔknɔ̃ɲʥ̑ dɔ‿ˈsuxɛj ˈɲitʲci v
zostać bardzo przemoczonym to be drenched (to the skin)

zmora n
dręczący, przykry sen lub budząca lęk, uporczywie powracająca myśl incubus nightmare

zmrok zmrɔk n
moment doby przed zapadnięciem nocy; czas ściemniania się dusk

zmrużać ˈzmruʒaʨ̑ v
przymykać powieki, przysłaniać nimi oczy squint

zmuszać ˈzmuʃaʨ̑ v
nakłaniać kogoś do zrobienia czegoś; kazać komuś coś zrobić, wywierać nacisk/presję na kogoś force

zmysł zmɨsw̥ n
zdolność organizmu do odbierania i analizowania wrażeń określonego rodzaju; sense

zmysłowość n
cecha tego, co zmysłowe, erotyczne, ponętne sensuality

zmysłowy zmɨsˈwɔvɨ adj
dotyczący zmysłów, odbierany za pomocą zmysłów sensuous sensible sensory
taki, który wzbudza pociąg fizyczny; wiąże się z doznaniami erotycznymi voluptuous lascivious

zmywacz do paznokci ˈzmɨvaʤ̑ ˌdɔ‿pazˈnɔcʨ̑i n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) substancja służąca do usuwania lakieru do paznokci; nail polish remover

zmywarka zmɨˈvarka n
(technologia, technika, techniczny) domowe lub przemysłowe urządzenie do mycia naczyń; dishwasher

zmyć głowę ˈzmɨʥ̑ ˈɡwɔvɛ v
skarcić kogoś call to task

zmyślać v
mówić nieprawdę, koloryzować invent make up fabricate

zmęczenie zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
stan mniejszej sprawności, brak energii spowodowany wysiłkiem fatigue tiredness

zmęczony zmɛ̃n͇ˈʧ̑ɔ̃nɨ participleAdjective
odczuwający zmęczenie, taki, który jest osłabiony fizycznie lub psychicznie ze względu na wysiłek tired weary

znaczek ˈznaʧ̑ɛk n
plakietka przypinana na agrafkę lub szpilkę pin button

znaczek pocztowy ˈznaʧ̑ɛk pɔʧ̑ˈtɔvɨ n
(usługi pocztowe, kurierskie, poczta) mały nalepka przyklejana do koperty (pocztówki, paczki) służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe (np. usługę przesyłki); postage stamp stamp

znaczenie znaˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
to, co dany wyraz, znak, gest oznacza lub sygnalizuje meaning sense
wartość, ważność czegoś, waga importance significance weight

znacznie ˈznaʧ̑ʲɲɛ adv
dużo, w dużym stopniu, bardzo considerably much notably significantly widely

znaczny ˈznaʧ̑nɨ adj
(książkowy) istotny, duży, ważny considerable substantial

znaczyć ˈznaʧ̑ɨʨ̑ v
mieć znaczenie, sens mean
odgrywać ważną rolę matter
umieszczać znak na czymś mark

znaczący znaˈʧ̑ɔ̃nʦ̑ɨ adj
istotny, ważny, odgrywający dużą rolę significant

znad znat preposition
z miejsca powyżej czegoś from above

znajda n
dziecko, które zostało znalezione foundling

znajdować znajˈdɔvaʨ̑ v
(przestarzałe, przestarzały) oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś find to find
odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś find discover get
zdobywać to, czego się szuka find query
być w jakimś miejscu be

znajomość znaˈjɔ̃mɔɕʨ̑ n
(edukacja, edukacyjny) (szkolnictwo, szkolny) wiedza na jakiś temat, umiejętność knowledge

znajomy znaˈjɔ̃mɨ n
taki, którego się zna (osobiście lub z widzenia) acquaintance

znak znak n
(matematyka, matematyczny) dla liczby rzeczywistej informacja, czy jest ona większa od zera, mniejsza od zera, czy równa zeru; sign
dźwięk, spojrzenie, gest itp. służący do przekazania informacji sign
kształt, któremu przypisuje się określone znaczenie sign mark symbol

znak astronomiczny ˈznak ˌastrɔ̃nɔ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
(astronomia, astronomiczny) symbol oznaczający planetę, planetę karłowatą, planetoidę, Księżyc, Słońce, znak zodiaku, gwiazdozbiór zodiakalny, fazę Księżyca itp.; astronomical symbol

znak drogowy ˈznaɡ drɔˈɡɔvɨ n
(motoryzacja) symbol graficzny, świetlny lub napis zawierający informacje, ostrzeżenia, nakazy i zakazy skierowane do użytkowników dróg; road sign signpost

znak końca dowodu n
(termin typograficzny) (matematyka, matematyczny) symbol stosowany przez matematyków do oznaczania końca dowodu; halmos tombstone

znak wodny ˈznaɡ ˈvɔdnɨ n
obraz na papierze widzialny pod światło, uzyskiwany w trakcie jego produkcji; watermark

znak zapytania ˈznaɡ ˌzapɨˈtãɲa n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak graficzny ? umieszczany na końcu zdania pytającego; question mark

znak zodiaku ˈznaɡ zɔˈdʲjaku n
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) każda z dwunastu części zodiaku, nosząca nazwę gwiazdozbioru zodiakalnego, który leżał w jej obrębie ok. 2000 lat temu; zodiac sign
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) symbol oznaczający znak zodiaku (1.1) zodiac sign

znakomitość ˌznakɔ̃ˈmʲitɔɕʨ̑ n
cecha tego, co znakomite eminence excellence prominence superb quality
osoba ciesząca się uznaniem celebrity

znakomity ˌznakɔ̃ˈmʲitɨ adj
bardzo dobry, doskonały, świetny excellent superb splendid exquisite fabulous

znalazca n
ten, który coś znalazł finder

znalezisko ˌznalɛˈʑiskɔ n
rzecz znaleziona, która budzi szczególne zainteresowanie find

znany ˈznãnɨ adj
taki, który jest rozpoznawany przez wiele osób known

znawca ˈznafʦ̑a n
osoba dobrze się na czymś znająca, mająca wiedzę, doświadczenie w odpowiedniej dziedzinie, umiejąca należycie ocenić coś lub kogoś expert authority

znać znaʨ̑ modal
mieć informacje na czyjś temat, być komuś w przeszłości przedstawionym know
mieć informacje na temat czegoś, mieć z tym do czynienia w przeszłości know can

znać jak swoje dziesięć palców ˈznaʨ̑ ˈjak ˈsfɔjɛ ˈʥ̑ɛ̇ɕɛ̇̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑uf v
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie know like the back of one's hand
znać kogoś bardzo dobrze, bardzo dokładnie know intimately

znać jak swoje pięć palców ˈznaʨ̑ ˈjak ˈsfɔjɛ ˈpʲjɛ̇̃ɲʨ̑ ˈpalʦ̑uf v
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie to know something like the palm of the hand

znać jak własną kieszeń ˈznaʨ̑ ˈjaɡ ˈvwasnɔ̃w̃ ˈcɛʃɛ̃ɲ v
znać coś bardzo dobrze, bardzo dokładnie know something inside out

znicz zʲɲiʧ̑ n
szeroka świeca w płytkim zbiorniku palona na grobach, pod pomnikami; candle light

znicz olimpijski ˈzʲɲiʧ̑ ˌɔlʲĩmˈpʲijsʲci n
(sport, sportowy) ogień zapalany na czas olimpiady; olimpic flame

zniczek ˈzʲɲiʧ̑ɛk n
(ornitologia, ornitologiczny) Regulus ignicapilla, mały ptak z rodziny mysikrólikowatych; firecrest

zniechęcająco adv
w sposób odbierający chęć do czegoś despondingly

zniechęcać zʲɲɛˈxɛ̃nʦ̑aʨ̑ v
powodować utratę pozytywnych odczuć wobec czegoś lub kogoś daunt dishearten disincline dispirit
wywoływać brak ochoty do czynienia czegoś daunt dishearten disincline dispirit

znieczulać v
(medycyna, medyczny) (farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) stosować leki znoszące odbieranie impulsów uszkadzających i odczuwanie bólu anesthetize anaesthetise anaesthetize
czynić nieczułym desensitise desensitize

znienacka zʲɲɛ̃ˈnaʦ̑ka adv
nagle i niespodziewanie out of the blue

zniesławić v
zepsuć komuś opinię, mówiąc o nim złe lub nieprawdziwe rzeczy defame

zniewieściałość ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɔɕʨ̑ n
(pogardliwie) posiadanie przez mężczyznę cech uznawanych typowo za kobiece, niewieście effeminacy effeminateness

zniewieściały ˌzʲɲɛvʲjɛ̇ɕˈʨ̑awɨ adj
o mężczyźnie: taki, który ma kobiece cechy effeminate womanish epicene

znikać ˈzʲɲikaʨ̑ v
przestawać być w jakimś miejscu disappear
stawać się niewidocznym disappear dissolve melt away vanish

zniknąć jak kamfora v
(potocznie, potoczny) zniknąć nagle, bez śladu to vanish into thin air

znikomy adj
niewielki, prawie żaden remote infinitesimal

zniszczalny adj
dający się zniszczyć destructible

zniszczenie zʲɲiʃˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
to, co zostało zniszczone, zrujnowane, zburzone destruction

zniszczony zʲɲiʃˈʧ̑ɔ̃nɨ adj
(przenośnie, przenośnia) zmęczony, wycieńczony, o niezdrowym wyglądzie exhausted raddled run-down shot tired worn out
zużyty, uszkodzony destroy worn out shot

zniweczyć v
zniszczyć coś doszczętnie scupper

zniżka ˈzʲɲiʃka n
obniżenie ceny discount

znosić ˈznɔɕiʨ̑ v
przemieszczać coś własnymi siłami w dół take down

znowu ˈznɔvu adv
jeszcze raz, ponownie, na nowo again

znudzenie n
brak zainteresowania boredom

znudzony znuˈʣ̑ɔ̃nɨ adj
odczuwający nudę; taki, który stracił zainteresowanie czymś bored

znużenie znuˈʒɛ̃ɲɛ n
zmęczenie czymś, znudzenie, uprzykrzenie się czegoś lassitude tiredness weariness

znużony znuˈʒɔ̃nɨ adj
zmęczony czymś bored
znudzony czymś bored

znój n
ciężka praca, wysiłek hardship strenuousness

znęcać się ˈznɛ̃nʦ̑aʨ̑‿ɕɛ v
robić krzywdę (najczęściej fizyczną), zadawać ból; męczyć, maltretować mistreat abuse batter bully ill-treat misuse

zobaczyć zɔˈbaʧ̑ɨʨ̑ v
dostrzec, zauważyć, ujrzeć coś see
obejrzeć watch

zobowiązanie ˌzɔbɔvʲjɔ̃w̃ˈzãɲɛ n
dług debt

zodiak ˈzɔdʲjak n
(astronomia, astronomiczny) (astrologia, astrologiczny) pas firmamentu, ciągnący się wzdłuż ekliptyki, na tle którego przemieszczają się w ciągu roku obserwowane z Ziemi Słońce, Księżyc i planety, podzielony na 12 znaków zodiaku; zodiac
(astrologia, astrologiczny) diagram w formie koła używany przez astrologów, w którym każdy ze znaków zodiaku jest oznaczony innym symbolem zodiac

zodiakalny ˌzɔdʲjaˈkalnɨ adj
(przymiotnik) od zodiak zodiacal

zoisyt zɔˈ<sup>j</sup>isɨt n
(mineralogia, mineralogiczny) minerał z grupy krzemianów grupowych; zoisite saualpite

zombi ˈzɔ̃mbʲi n
(etnografia, etnograficzny) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) popkulturowa fikcyjna postać z horrorów – żywy trup, zmarły ożywiony np. dzięki magii; zombie

zombie n
(informatyka, informatyczny) komputer przejęty przez hackera zombie
(informatyka, informatyczny) wpis w tablicy procesów opisujący program, którego wykonanie w systemie operacyjnym zostało zakończone; zombie
(zobacz) zombi zombie

zoo ˈzɔː n
ogród zoologiczny zoo

zoo- ˈzɔː
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy ze zwierzętami zoo-

zoofilia ˌzɔːˈfʲilʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) zaspokajanie popędu płciowego ze zwierzętami zoophilia

zoofobia ˌzɔːˈfɔbʲja n
(medycyna, medyczny) (psychologia, psychologiczny) chorobliwy, nieuzasadniony lęk przed zwierzętami; zoophobia

zoogeografia ˌzɔːɡɛɔˈɡrafʲja n
nauka o rozmieszczeniu gatunków zwierząt na kuli ziemskiej zoogeography

zoolatria ˌzɔːˈlatrʲja n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) religijny kult zwierząt, animalizm; zoolatry

zoolog zɔˈːlɔk n
(biologia, biologiczny) specjalista zajmujący się zoologią zoologist

zoologia ˌzɔːˈlɔɟja n
(biologia, biologiczny) dział biologii, nauka o zwierzętach; zoology

zoologiczny ˌzɔːlɔˈɟiʧ̑nɨ adj
związany z zoologią, dotyczący zoologii zoologic

zoom n
(fotografia) (technologia, technika, techniczny) (potocznie, potoczny) (zobacz) obiektyw zmiennoogniskowy; zoom lens

zoomorficzny ˌzɔɔ̃mɔrˈfʲiʧ̑nɨ adj
z wyglądu przypominający zwierzę zoomorphic
związany z zoomorfizmem, dotyczący zoomorfizmu zoomorphic

zoonim zɔˈɔ̃ɲĩm n
(językoznawstwo, językoznawczy) nazwa własna nadawana zwierzętom, najczęściej domowym; zoonym

zoonoza ˌzɔɔ̃ˈnɔza n
(weterynaria, weterynaryjny) (medycyna, medyczny) choroba zakaźna i pasożytnicza zwierząt, wtórnie mogąca wystąpić u człowieka; zoonosis

zooplankton ˌzɔːˈplãŋktɔ̃n n
(zoologia, zoologiczny) ogół organizmów zwierzęcych wchodzących w skład planktonu; zooplankton

zoroastrycki ˌzɔrɔaˈstrɨʦ̑ʲci adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dotyczący zaratusztrianizmu, związany z zaratusztrianizmem Zoroastrian

zorza ˈzɔʒa n
(meteorologia, meteorologiczny) barwne zjawisko świetlne na niebie aurora

zorza polarna ˈzɔʒa pɔˈlarna n
zjawisko świetlne w postaci barwnych pasm obserwowanych na niebie w okolicach podbiegunowych; aurora australis aurora borealis northern lights southern lights

zostawać zɔˈstavaʨ̑ v
być pozostałością po czymś, czego już nie ma remain be leave
nie odchodzić/odjeżdżać/…, nie ruszać się z miejsca stay
stawać się kimś/czymś become
tylko aspekt dokonany: używany do tworzenia strony biernej o aspekcie dokonanym be

zostawiać zɔˈstavʲjäʨ̑ v
kłaść, opuszczać coś w jakimś miejscu i odchodzić, nie biorąc tego ze sobą leave
odchodzić od kogoś, porzucać go (najczęściej w aspekcie dokonanym) leave
przeznaczać coś dla kogoś po swojej śmierci (najczęściej w aspekcie dokonanym) leave

zostawić na lodzie v
pozostawić kogoś samemu sobie w trudnej sytuacji, przestać się kimś interesować, zajmować hang out to dry

zostawić w spokoju zɔˈstavʲiʨ̑ f‿spɔˈkɔju v
nie przeszkadzać komuś, nie molestować kogoś leave someone in peace

zozulka zɔˈzulka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) huculski instrument muzyczny, rodzaj okaryny okaryna zozulka

zośka ˈzɔɕka n
gra polegająca na podbijaniu zośki (1.1) nogą tak, aby nie upadła lub trafianiu nią do określonego celu footbag
mała piłeczka wypełniona piaskiem lub pęczek nici, kawałków włóczki czy szmatek tworzący coś na kształt pomponu i obciążony ołowiem footbag

zrażać ˈzraʒaʨ̑ v
zniechęcać alienate antagonize discourage

zresztą ˈzrɛʃtɔ̃w̃ particle
partykuła wprowadzająca nową informację, nawiązującą do wcześniejszej i uwydatniająca ją anyway besides in any case

zrezygnowany ˌzrɛzɨɡnɔˈvãnɨ adj
pełen rezygnacji resigned
taki, który pogodził się ze złą, niekorzystną, przykrą sprawą, sytuacją resigned

zrobienie zrɔˈbʲjɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zrobić create do make

zrobić dym v
(slangowo) (potocznie, potoczny) zrobić awanturę, namieszać, wszcząć kłótnię lub wywołać zamieszanie kick up a row

zrost zrɔst n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz powstały z połączenia kilku wyrazów, zachowujących swój układ składniowy i postać morfologiczną; compound word

zrozumiały ˌzrɔzũˈmʲjawɨ adj
dający się wytłumaczyć, możliwy do wytłumaczenia understandable
dający się zrozumieć, możliwy do zrozumienia clear perspicuous

zrozumiały sam przez się ˌzrɔzũˈmʲjawɨ ˈsãm ˈpʃɛsʲ‿ɕɛ adj
niebudzący wątpliwości self-evident

zrozumienie ˌzrɔzũˈmʲjɛ̇̃ɲɛ n
wiedza o czymś, umiejętność pojęcia czegoś, pojętność understanding appreciation
wyrozumiałość, empatia, serdeczny stosunek do kogoś understanding appreciation

zrywać ˈzrɨvaʨ̑ v
kończyć związek z kimś break up
kończyć, przerywać break
o roślinach lub ich owocach zbierać pick
odłączać coś silnym szarpnięciem tear off tear away

zrzeszenie zʒɛˈʃɛ̃ɲɛ n
organizacja skupiająca osoby zajmujące się tą samą sprawą association organisation organization

zrzucać ˈzʒuʦ̑aʨ̑ v
spychać coś z jakiejś wysokości; sprawić, że coś spada skądś drop slough

zrzędliwość n
(odprzymiotnikowy) cecha tego, co jest zrzędliwe; cecha tych, którzy są zrzędliwi peevishness

zrób to sam
zachęta do majsterkowania, samodzielnego wykonania jakiegoś praktycznego przedmiotu DIY do it yourself

zrównoważony ˌzruvnɔvaˈʒɔ̃nɨ adj
świadczący o równowadze, związany z równowagą balanced equable

zróżnicowanie ˌzruʒʲɲiʦ̑ɔˈvãɲɛ n
duża różnorodność, wyraźne różnienie się rzeczy od siebie differentiation diversity

zręcznie adv
w sprawny sposób adeptly adroitly astutely cleverly cunningly dexterously

zręczność n
wysoka sprawność fizyczna, zwinność dexterity adroitness craft facility handiness sleight

zręczny ˈzrɛ̃n͇ʧ̑nɨ adj
umiejący dostosować sposób postępowania do okoliczności tak, aby osiągnąć jakieś korzyści clever
zwinny deft adroit dexterous skilful skillful

zsiadłe mleko ˈɕːadwɛ ˈmlɛkɔ n
mleko poddane procesowi fermentacji, o kwaśnym smaku i gęstej konsystencji; curd curdled milk sour milk

zsyp sːɨp n
wydzielona część wielopiętrowego budynku (bloku mieszkalnego lub biurowca), w której znajduje się przewód zsypowy oraz komory służące do wrzucania śmieci z poszczególnych kondygnacji chute

zszywacz ˈsʃɨvaʧ̑ n
(biurowość, biurowy) przyrząd służący do łączenia kartek papieru za pomocą metalowych zszywek; stapler

zszywka ˈsʃɨfka n
(biurowość, biurowy) cienki kawałek metalu, odpowiednio zagięty, służący do łączenia kartek przy użyciu zszywacza staple

zuch n
(harcerski) członek najmłodszej grupy wiekowej harcerstwa; cub cub scout

zuchna n
(harcerski) dziewczynka zuch brownie

zuchwałość zuxˈfawɔɕʨ̑ n
zbytnia pewność siebie, zbytnia odwaga audacity

zugzwang n
(szachy, pojęcie szachowe) konieczność wykonania posunięcia w pozycji, w której każdy ruch pogarsza położenie gracza; zugzwang

zuluski zuˈlusʲci adj
związany z Zulusami, dotyczący Zulusów, ich kultury, sztuki Zulu

zupa ˈzupa n
(kulinaria) płynna lub półpłynna potrawa, często pierwsze danie obiadu; soup

zupa mleczna ˈzupa ˈmlɛʧ̑na n
rodzaj zupy na bazie mleka i produktów zbożowych; milky soup

zupełność zuˈpɛwnɔɕʨ̑ n
cecha tego, co zupełne, całkowicie, kompletne; pełnia completeness

zupełny zuˈpɛwnɨ adj
obejmujący całość complete

zupka chińska ˈzupka ˈçĩj̃ska n
(potocznie, potoczny) (kulinaria) zupa błyskawiczna nadająca się do spożycia po zalaniu gorącą wodą, sprzedawana w plastikowym opakowaniu zawierającym makaron, przyprawy oraz olej, aromatem mająca przypominać tradycyjne zupy kuchni chińskiej, ale też (pomimo swojej nazwy) tajskiej, koreańskiej bądź wietnamskiej instant noodles

zurwanizm n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) doktryna monistyczna, forma perskiej religii mazdaizmu, opozycyjna wobec zoroastryzmu Zurvanism

zużyty adj
taki, który jest w bardzo złym stanie worn
taki, który uległ zużyciu used

zużywać zuˈʒɨvaʨ̑ v
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) wyczerpywać czyjeś siły exhaust tire out
spożytkowywać coś, robić z czegoś jakiś użytek use
wyczerpywać zasób czegoś, zmniejszać tego ilość przez używanie use up use
(książkowy) (przenośnie, przenośnia) tracić siły psychiczne lub fizyczne weary

zwalniać ˈzvalʲɲäʨ̑ v
(o pracodawcy) rozwiązywać z pracownikiem stosunek zatrudnienia; pozbawiać kogoś pracy lub stanowiska dismiss fire
luzować, złagadzać uścisk loosen slacken
wypuszczać kogoś na wolność free release
zmniejszać prędkość slow slow down
zostawiać, opuszczać, przestawać zajmować abandon leave quit

zwany adj
mający określoną, powszechnie stosowaną nazwę called hight named

zwarcie n
(elektryczność) zetknięcie się przewodów w obwodzie elektrycznym, powodujące nieprawidłowy przepływ silnego prądu i uszkodzenie instalacji short circuit

zwariowany adj
(potocznie, potoczny) szalony, niespełna rozumu, nieokiełznany lub niepohamowany barmy crazy daft

zwarty ˈzvartɨ adj
(językoznawstwo, językoznawczy) o spółgłosce: taka dla której w czasie artykulacji dochodzi do blokady przepływu powietrza przez jamę ustną i nosową occlusive
(matematyka, matematyczny) o przestrzeni topologicznej: o tej własności, że z dowolnego jej pokrycia zbiorami otwartymi można wybrać podpokrycie skończone compact
(matematyka, matematyczny) o zbiorze: stanowiący przestrzeń topologiczną zwartą (1.3) compact
złożony z osób, przedmiotów lub innych elementów znajdujących się bardzo blisko siebie, bez przerw close coherent cohesive compact dense taut

zwiadowca n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, który przeprowadza zwiad, rozpoznanie; scout

zwiastować zvʲjaˈstɔvaʨ̑ v
(książkowy) być zapowiedzią czegoś augur harbinger
(przestarzałe, przestarzały) oznajmić, oznajmiać coś uroczyście; obwieścić albo obwieszczać herald

zwiastun ˈzvʲjastũn n
osoba, która przynosi wieść o czymś, zwiastuje, oznajmia coś messenger
(filmologia, filmoznawstwo, filmologiczny, filmoznawczy, filmowy) krótka zapowiedź filmu trailer

zwiedzanie zvʲjɛˈʣ̑ãɲɛ n
czynność mająca na celu obejrzenie jakiegoś miejsca, zapoznanie się z jego atrakcjami turystycznymi sightseeing

zwiedzać v
przechadzać się i zapoznawać się z jakimś miejscem tour visit

zwieracz ˈzvʲjɛraʧ̑ n
(anatomia, anatomiczny) mięsień okrężny tworzący pierścień mięśniowy zamykający naturalne otwory ciała lub ujścia niektórych narządów; sphincter constrictor

zwierciny zvʲjɛrʲˈʨ̑ĩnɨ n
(geologia, geologiczny) okruchy i miał skalny powstałe podczas wiercenia drill cuttings

zwierzchnik n
ktoś, kto ma nad kimś/czymś władzę superior

zwierzyna zvʲjɛˈʒɨ̃na n
(łowiectwo, łowiecki) zwierzęta łowne, będące przedmiotem polowań game

zwierzę ˈzvʲjɛʒɛ ˈzvʲjɛʒɛnta n
(biologia, biologiczny) organizm cudzożywny o komórkach eukariotycznych, bez ściany komórkowej; animal
(przenośnie, przenośnia) człowiek nieokrzesany, brutalny animal
zwierzę (1.1) niebędące człowiekiem animal

zwierzę domowe ˈzvʲjɛʒɛ dɔ̃ˈmɔvɛ n
zwierzę udomowione przez człowieka, trzymane w domu dla towarzystwa; domestic animal pet

zwierzęcość zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɔɕʨ̑ n
cecha tego, co zwierzęce; natura zwierzęcia animality

zwierzęcy zvʲjɛˈʒɛ̃nʦ̑ɨ adj
związany ze zwierzęciem, pochodzący, otrzymywany ze zwierzęcia animal

zwietrzały adj
(przenośnie, przenośnia) taki, który stracił świeżość, ważność, moc, (i tym podobne, i temu podobne) flat stale
o skałach taki, który skruszał pod wpływem czynników atmosferycznych weathered

zwilżać ˈzvʲilʒaʨ̑ v
sprawiać, że coś staje się wilgotne, mokre dampen moisten

zwinnie adv
bardzo sprawnie agilely nimbly

zwinność n
cecha bycia bardzo sprawnym nimbleness

zwinny ˈzvʲĩnːɨ adj
mający szybkie, zręczne ruchy adroit agile dexterous nimble

zwinąć ˈzvʲĩnɔ̃ɲʨ̑ v
(potocznie, potoczny) ukraść nick pinch
zmniejszyć obszar zajmowany przez coś rozpostartego lub długość czegoś coil roll up
kulić się curl up

zwisać v
opuszczać się wisząc beetle dangle droop hang down overhang sag

związany zvʲjɔ̃w̃ˈzãnɨ adj
dotyczący czegoś, mający związek z czymś lub kimś connected related

związek ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk n
powiązanie między osobami, partnerstwo; (także, też) osoby w jakiś sposób powiązane relationship
stowarzyszenie, sformalizowane porozumienie ludzi, organizacji, krajów, miast lub regionów; association federation
wzajemne powiązanie, stosunek między rzeczami lub zjawiskami connection relation affiliation association relationship

związek chemiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk xɛ̃ˈmʲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) zbiór trwale połączonych atomów; compound

związek frazeologiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌfrazɛɔlɔˈɟiʧ̑nɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) utrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów mające pewne wspólne ustalone znaczenie; idiom idiomatic phrase multi-word expression phraseme set expression set phrase

związek małżeński n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) (zobacz) małżeństwo matrimony wedlock

związek nieorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami; inorganic compound

związek organiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli; organic compound

związek siarkoorganiczny ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɕarkɔːrɡãˈɲiʧ̑nɨ n
(chemia, chemiczny) każdy związek organiczny posiadający wiązanie węgiel–siarka; organosulfur compound organosulphur compound

związek zgody ˈzvʲjɔ̃w̃zɛɡ ˈzɡɔdɨ n
(językoznawstwo, językoznawczy) związek dwóch wyrazów, w którym oba wyrazy znajdują się zawsze w tym samym rodzaju, przypadku, liczbie i osobie; concord

związkowiec zvʲjɔ̃w̃sˈkɔvʲjɛʦ̑ n
członek, działacz związku zawodowego Unionist

związywać zvʲjɔ̃w̃ˈzɨvaʨ̑ v
trwale łączyć końce sznurka, liny itp. tie bind
unieruchamiać kogoś przez oplątanie mu rąk i nóg np. sznurem tie bind
tworzyć połączenie emocjonalne, ekonomiczne, itd. connect
być elementem łączącym connect

zwiększać ˈzvʲjɛ̃ŋkʃaʨ̑ v
sprawiać, że coś jest większe pod względem liczby, rozmiaru, nasilenia increase
stawać się większym grow increase

zwięzłość n
cecha bycia zwięzłym concision

zwięzły ˈzvʲjɛ̃w̃zwɨ adj
mający zwartą strukturę compact
zawierający dużo treści w niewielkiej liczbie słów concise terse succinct

zwięźle adv
ujmując wiele treści w niewielu słowach briefly compactly concisely flickeringly pithily succinctly

zwlekać ˈzvlɛkaʨ̑ v
opóźniać wykonanie jakiejś czynności przez siebie delay linger

zwodniczy adj
wprowadzający w błąd, niespełniający oczekiwań deceptive fallacious

zwodzić v
wprowadzać w błąd deceive mislead delude beguile decoy palter

zwolennik zvɔˈlɛ̃ɲːik n
osoba, która popiera coś, darzy coś sympatią, oddaje swoje poparcie komuś lub czemuś follower supporter adherent fan

zwolnienie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ n
(rzeczownik odczasownikowy) od: zwolnić acquittal discharge disengaging dismissal dispensation excuse
dokument potwierdzający zwolnienie (1.1) od czegoś sick leave

zwolnienie lekarskie zvɔlʲˈɲɛ̇̃ɲɛ lɛˈkarsʲcɛ n
(urzędowy) (medycyna, medyczny) zaświadczenie wystawiane przez lekarza, usprawiedliwiające nieobecność pracownika w pracy, niezdolnego do pracy z powodu choroby lub konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi rodziny; sick leave

zworka ˈzvɔrka n
(zdrobniale) od: zwora jumper

zwracać uwagę v
mieć baczność na co lub na kogo bang the drum beat the drum call attention have regard look after pay attention
starać się zainteresować arrest attention catch attention compel attention keep mind on make oneself conspicuous
udzielać reprymendy admonish give a sharp reprimand tell off warn

zwrot zvrɔt n
oddanie komuś czegoś return
spłacenie, pobranie (sumy pieniężnej, kosztów) reimbursement refund
wyrażenie, zdanie, konstrukcja słowna; związek wyrazów locution phrase expression
zmiana kierunku ruchu, poruszania się, obrót turn
zmiana, odmiana, przemiana w jakiejś dziedzinie reversal

zwrotnica zvrɔtʲˈɲiʦ̑a n
urządzenie służące do zmiany toru pojazdów szynowych turnout

zwrotnik ˈzvrɔtʲɲik n
(geografia, geograficzny) jedna z dwóch umownych linii na Ziemi, równoleżnik 23°27′ (dwadzieścia trzy stopnie i dwadzieścia siedem minut); tropic

zwrotnik Koziorożca n
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli południowej; Southern Tropic Tropic of Capricorn

zwrotnik Raka n
(geografia, geograficzny) zwrotnik leżący na półkuli północnej; Northern Tropic Tropic of Cancer

zwrotnikowy adj
związany ze zwrotnikiem, pochodzący z terenów pod zwrotnikiem tropical

zwrotny adj
(gramatyka) wskazujący, że wykonawca czynności sam jej podlega reciprocal reflexive
dotyczący zmiany kierunku reciprocal
zdolny do szybkiej zmiany kierunku manoeuvrable maneuverable
związany z oddawaniem, zwracaniem czegoś repayable returnable

zwrócić ˈzvruʨ̑iʨ̑ v
oddać komuś jego własność, coś, co zostało od niego pożyczone give back repay

zwycięski adj
związany ze zwycięstwem, dotyczący zwycięstwa victorious winning triumphant

zwycięsko zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃skɔ adv
w sposób zwycięski; triumfalnie victoriously

zwycięstwo zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃stfɔ n
sukces (najczęściej w walce lub sporcie), zwalczenie nieprzyjaciela, pokonanie konkurencji victory win

zwycięzca zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃sʦ̑a n
ten, który zwyciężył, wygrał winner

zwyciężać zvɨˈʨ̑ɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
odnosić zwycięstwo nad kimś lub czymś win conquer
pokonywać kogoś, wygrywać z kimś conquer overcome

zwyczaj ˈzvɨʧ̑aj n
indywidualny sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach, charakterystyczne dla danej osoby habit
sposób zachowywania się lub czynności wykonywane w określonych sytuacjach według pewnego wzoru określonego przez kulturę custom

zwyczajnie zvɨˈʧ̑ajɲɛ adv
w sposób zwyczajny, nie wyróżniający się niczym; przeciętnie simply commonly ordinarily

zwyczajność n
cecha tego, co jest zwyczajne commonness

zwyczajny zvɨˈʧ̑ajnɨ adj
taki, który niczym się nie wyróżnia, jest przeciętny, zwykły ordinary common mere normal simple

zwyczajowo adv
zgodnie z przyjętym zwyczajem customarily

zwykle ˈzvɨklɛ adv
zazwyczaj, prawie zawsze, bardzo często usually

zwyknąć ˈzvɨknɔ̃ɲʨ̑ v
mieć w zwyczaju, zazwyczaj coś robić used to

zwykły ˈzvɨkwɨ adj
niewyróżniający się niczym ordinary casual common regular

zwyrodnialec ˌzvɨrɔdʲˈɲalɛʦ̑ n
człowiek wynaturzony, wypaczony; degenerat degenerate

zwój zvuj n
coś zwiniętego w kłębek, rulon coil
postać książki w formie wstęgi nawiniętej na dwa drążki, scroll

zwątpić ˈzvɔ̃ntpʲiʨ̑ v
stracić wiarę w coś, przekonanie o słuszności, prawdziwości czegoś despair

zwężać ˈzvɛ̃w̃ʒaʨ̑ v
czynić węższym narrow taper
stawać się węższym narrow taper

zwłaszcza ˈzvwaʃʧ̑a adv
przede wszystkim, nade wszystko, w szczególności, szczególnie, specjalnie especially

zwłoka ˈzvwɔka n
zwlekanie z czymś, odkładanie czegoś na później delay

zwłoki ˈzvwɔci n
ciało martwego człowieka; corpse cadaver body

zygospora ˌzɨɡɔˈspɔra n
(biologia, biologiczny) wielojądrowa struktura przetrwalnikowa wytwarzana u grzybów podczas gametangiogamii; zygospore

zygota n
(biologia, biologiczny) komórka powstała wskutek zapłodnienia; zygote

zygzak ˈzɨɡzak n
ostro załamująca się linia łamana, przypominająca literę „z” zigzag

zygzakowaty ˌzɨɡzakɔˈvatɨ adj
biegnący zygzakiem, w linii, która co kawałek załamuje się zigzag

zyprazydon ˌzɨpraˈzɨdɔ̃n n
(farmacja, lekoznawstwo, farmakologia, farmaceutyczny, farmakologiczny) atypowy lek przeciwpsychotyczny będący pochodną piperazyny, stosowany w terapii schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej ziprasidone

zysk zɨsk n
(ekonomia, ekonomiczny) przewyższenie wpływów nad wydatkami, dochód ze sprzedaży gain
korzyść z czegoś, uzyskana wartość profit

zyskać ˈzɨskaʨ̑ v
osiągnąć z czegoś zysk gain

zyskowny zɨˈskɔvnɨ adj
taki, który przynosi zysk profitable remunerative

ząb zɔ̃mp n
(anatomia, anatomiczny) twór anatomiczny osadzony w szczęce lub żuchwie, ułatwiający gryzienie pokarmu; tooth
(technologia, technika, techniczny) fragment urządzenia, który w połączeniu z innym takim fragmentem powoduje przenoszenie ruchu tooth

ząb mleczny n
(przenośnie, przenośnia) (stomatologia, stomatologiczny) pierwszy ząb (u człowieka) deciduous tooth milk tooth milk-tooth

ząbek czosnku ˈzɔ̃mbɛk ˈʧ̑ɔsn̥ku n
jedna z cząstek wchodzących w skład główki czosnku garlic clove

zębina n
(stomatologia, stomatologiczny) tkanka leżąca pod szkliwem w obrębie korony zęba i pod cementem w obrębie szyjki i korzenia zęba; dentine dentin

zębodołowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z zębodołami alveolar

zębowa wróżka zɛ̃mˈbɔva ˈvruʃka n
baśniowa postać w kulturze anglosaskiej obdarowująca dzieci w zamian za pozostawione przez nie mleczne zęby; tooth fairy

zęza ˈzɛ̃w̃za n
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) najniższa wewnętrzna część kadłuba statku; bilge

złamany zwãˈmãnɨ adj
uszkodzony na skutek zgięcia broken

złamać ˈzwãmaʨ̑ v
działaniem fizycznym (wcześniej zginając, naciskając lub uderzając) rozdzielić coś na kilka (zwykle na dwie) części break

złe oko n
(związek frazeologiczny) według wierzeń ludowych złe spojrzenie przynoszące nieszczęście, rzucające urok; evil eye

zło zwɔ n
coś powszechnie uznane za szkodliwe, negatywne moralnie; evil

złocisty adj
posiadający kolor albo połysk złota golden

złocić v
pokrywać coś warstwą złota lub malować coś na złoty kolor gild

złoczyńca n
ktoś czyniący zło, popełniający przestępstwa, człowiek zbrodniczy wrongdoer malefactor

złodziej ˈzwɔʥ̑ɛ̇j n
osoba, która kradnie thief

złodziejaszek n
złodziej dokonujący drobnych kradzieży petty thief

złodziejka zwɔˈʥ̑ɛ̇jka n
(potocznie, potoczny) rozgałęźnik elektryczny (bez kabla) pozwalający na czerpanie prądu z jednego gniazdka do kilku urządzeń power strip

złom zwɔ̃m n
zużyte, niepotrzebne przedmioty, elementy lub odpady metalowe, zbierane i wykorzystywane jako surowiec wtórny scrap metal

złomować zwɔ̃ˈmɔvaʨ̑ v
oddawać na złom (złomowisko), wycofywać z użytkowania scrap

złota polska jesień ˈzwɔta ˈpɔlska ˈjɛ̇ɕɛ̇̃ɲ n
okres żółknięcia liści drzew we wrześniu lub październiku, połączony z piękną i ciepłą pogodą Indian summer Martinmas summer St. Martin's summer

złota płyta ˈzwɔta ˈpwɨta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) symboliczna nagroda za osiągnięcie określonego regulaminem progu sprzedaży wydawnictwa muzycznego; gold record

złota rybka n
(ichtiologia, ichtiologiczny) odmiana hodowlana jednego z podgatunku karasia chińskiego, Carassius auratus; goldfish

złota rózga ˈzwɔta ˈruzɡa n
(potocznie, potoczny) (ludowy) (botanika, botaniczny) nawłoć pospolita golden rod

złota rączka ˈzwɔta ˈrɔ̃n͇ʧ̑ka n
osoba mająca wszechstronne uzdolnienia techniczne, potrafiąca niemal wszystko naprawić handyman

złotawy zwɔˈtavɨ adj
w kolorze podobnym do złotego goldish

złotnik ˈzwɔtʲɲik n
(rzemiosło, rzemieślniczy) osoba zajmująca się złotnictwem; rzemieślnik artystyczny wyrabiający przedmioty z metali szlachetnych (m.in. złota, srebra, platyny, palladu) goldsmith silversmith

złoto ˈzwɔtɔ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny o symbolu Au i liczbie atomowej 79; gold
stop zawierający złoto (1.1), surowiec do wyrobu m.in. biżuterii, monet gold
(sport, sportowy) złoty medal gold

złotoczelny adj
taki, który ma złote czoło golden-fronted

złotonośny adj
obfitujący w złoto auriferous

złotousty ˌzwɔtɔˈ<sup>w</sup>ustɨ adj
(książkowy) posiadający talent oratorski, będący świetnym mówcą silver-tongued

złoty ˈzwɔtɨ adj
(jubilerstwo, jubilerski) wykonany ze złota gold
mający kolor i połysk złota golden

złoty ˈzwɔtɨ n
(jednostka monetarna) jednostka monetarna Polski równa 100 groszom; zloty

złoty cielec ˈzwɔtɨ ˈʨ̑ɛlɛʦ̑ n
bogactwo, pieniądze wyniesione do kategorii bóstwa; golden calf

złoty medal ˈzwɔtɨ ˈmɛdal n
medal przyznawany za pierwsze miejsce w zawodach sportowych, w konkursach, na wystawach itp. gold medal

złoty spadochron n
(przenośnie, przenośnia) (środowiskowy) umowa zawierana z osobą na wysokim stanowisku, zapewniająca jej bardzo wysoką odprawę na wypadek odwołania z pełnionej funkcji; golden parachute

złoty środek ˈzwɔtɨ ˈɕrɔdɛk idiom
(przenośnie, przenośnia) kompromisowe rozwiązanie zadowalające skrajne stanowiska golden mean

złowrogi zwɔvˈrɔɟi adj
będący oznaką czegoś złego ominous ill-omened sinister
mający wrogie zamiary ill-intentioned malevolent evil-minded ill-disposed malicious

złowrogość n
nieprzyjazny stosunek do kogoś lub czegoś hostility malevolence

złowróżbny zwɔvˈruʒbnɨ adj
zapowiadający, wróżący coś złego foreboding ill-omened inauspicious portentous sinister

złościć v
doprowadzać do złości anger annoy
wpadać w złość be angry be annoyed

złośliwe oprogramowanie n
(informatyka, informatyczny) oprogramowanie, którego celem jest wyrządzanie szkód w systemie komputerowym; malware malicious software

złośliwie zwɔɕˈlʲivʲjɛ adv
w sposób złośliwy maliciously malignantly malignly meanly mischievously nastily

złośliwość zwɔɕˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest złośliwy malice nastiness devilry deviltry maliciousness malignancy

złośliwy zwɔɕˈlʲivɨ adj
nacechowany wrogością, niechęcią, przejawiający niechęć, wrogość malicious malignant
o chorobie, schorzeniu: mający przebieg groźny dla organizmu, zagrażający życiu malicious malignant

złość zwɔɕʨ̑ n
silne uczucie rozdrażnienia, gniewu, wrogości w stosunku do kogoś; anger

złoże ˈzwɔʒɛ n
(geologia, geologiczny) nagromadzenie kopaliny użytecznej w skorupie ziemskiej; lode

złożenie zwɔˈʒɛ̃ɲɛ n
(językoznawstwo, językoznawczy) wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni bądź ich derywatów; compound
coś powstałe w wyniku składania różnych części assemblage composition

złożoność n
cecha posiadania wielu elementów, możliwości, aspektów complexity

złożony zwɔˈʒɔ̃nɨ adj
(książkowy) o skomplikowanej budowie, trudny do zrozumienia complex

złudny adj
pozornie prawdziwy illusory deceptive delusive

złudzenie zwuˈʣ̑ɛ̃ɲɛ n
błędne odczucie, będące skutkiem zniekształcenia wrażeń zmysłowych illusion

zły zwɨ adj
agresywny, zdenerwowany (w danej chwili) angry mad
niekorzystny bad
kiepski, nieznający się bad
niewygodny, nieprzyjemny, nieudany bad
niemiły, nieprzyjemny (z charakteru) bad evil
niepasujący, nieodpowiedni wrong bad
niesmaczny bad poor
o zdrowiu, zmysłach słaby bad poor
niegrzeczny, nieposłuszny bad poor

złącze ˈzwɔ̃n͇ʧ̑ɛ n
(elektronika, elektroniczny) zespół złożony z wtyku i gniazdka; connector
element łączący connector
miejsce połączenia, złączenia, kontaktu joint

złączyć ˈzwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
połączyć, dokonać połączenia kilku elementów connect
stworzyć całość conjoin

à propos a‿prɔˈpɔ
(książkowy) …wprowadzający temat wypowiedzi speaking about
…wprowadzająca nowy temat, który nasunął się mówiącemu pod wpływem wcześniejszej wypowiedzi by the way

ósemka uˈsɛ̃mka n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/8 całej nuty; eight note quaver
wspinaczka, (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) rodzaj węzła; figure-eight knot

ósemkowy adj
związany z liczbą osiem, dotyczący liczby osiem octal

ósmy cud świata ˈusmɨ ˈʦ̑utʲ ˈɕfʲjata n
coś wyjątkowo zachwycającego eighth wonder of the world

ów uf pronoun
ten (o którym już była mowa) that

ówdzie ˈuvʲʥ̑ɛ pronoun
w innym miejscu, nie tutaj elsewhere

Ćennaj pn
(geografia, geograficzny) miasto w południowych Indiach, stolica stanu Tamilnadu; Chennai

ćapati n
(kulinaria) indyjski pszenny placek, rodzaj chleba chapati

ćma ʨ̑ma n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) motyl nocny; moth

ćmić ʨ̑mʲiʨ̑ v
powodować lekki ból hurt smart
zmniejszać widoczność, zaciemniać darken

ćpun ʨ̑pũn n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) narkoman junkie

ćwiartka n
jedna z czterech równych części czego quarter

ćwiczenie ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
czynność powtarzana dla utrwalenia wiedzy lub zdobycia sprawności, nauka exercise instruction

ćwiczenie czyni mistrza ʨ̑fʲiˈʧ̑ɛ̃ɲɛ ˈʧ̑ɨ̃ɲi ˈmʲisṭʃa proverb
im bardziej coś ćwiczysz, tym jesteś w tym lepszy practice makes perfect

ćwiczyć ˈʨ̑fʲiʧ̑ɨʨ̑ v
(szkolnictwo, szkolny) wykonywać określoną czynność w celu poprawienia danej umiejętności exercise do exercise rehearse

ćwierć ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ n
jedna czwarta, 25% quarter fourth

ćwierćbrogsy n
buty z charakterystycznymi ażurowymi perforacjami quarter-brogues

ćwierćfinał ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈfʲĩnaw n
(sport, sportowy) część rozgrywek eliminacyjnych ośmiu rywali (lub ośmiu drużyn), z których czterech może awansować do półfinału quarter-final

ćwierćnuta ʨ̑fʲjɛrʲʨ̑ˈnuta n
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) dźwięk o czasie trwania równym 1/4 całej nuty; crotchet quarter note quarternote

ćwikła ˈʨ̑fʲikwa n
(kulinaria) gotowane lub kiszone buraki ćwikłowe z dodatkiem tartego chrzanu i octu; beet horseradish

ćśśś interjection
…nakazujący milczenie shh

Łaba ˈwaba pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka przepływająca przez Niemcy i w Czechy; Elbe

Łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ pn
(astronomia, astronomiczny) gwiazdozbiór nieba północnego; zawiera jasną gwiazdę – Deneb; zawiera liczne mgławice; w Polsce widoczny latem i jesienią; góruje o północy w sierpniu; konstelacja, której 5 najjaśniejszych gwiazd tworzy charakterystyczny układ w kształcie krzyża, zwany Krzyżem Północy; Cygnus

Ładoga pn
(geografia, geograficzny) największe jezioro Europy położone w Rosji, na północny wschód od Petersburga; Lake Ladoga

Łazarz ˈwazaʃ pn
(biblijny) postać biblijna Lazarus
imię męskie; Lazarus

Łomonosow pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, znajdujące się pod administracyjną jurysdykcją Petersburga, leżące na południowym wybrzeżu Zatoki Fińskiej; Lomonosov

Łotwa ˈwɔtfa pn
(geografia, geograficzny) państwo w Europie; Latvia

Łować pn
(geografia, geograficzny) (hydrologia, hydrologiczny) rzeka w obwodzie witebskim Białorusi oraz pskowskim i nowogrodzkim Rosji, uchodząca do jeziora Ilmen; Lovat

Łucja ˈwuʦ̑ʲja pn
imię żeńskie; Lucy

Ługańsk pn
(geografia, geograficzny) miasto w Ukrainie, administracyjne centrum obwodu ługańskiego; Luhansk

Ługańska Republika Ludowa pn
(geografia, geograficzny) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) samozwańcze państwo działające na terenie obwodu ługańskiego Ukrainy; Luhansk People's Republic

Łukasz ˈwukaʃ pn
imię męskie; Luke Lukas

Łużyce wuˈʒɨʦ̑ɛ pn
(geografia, geograficzny) region w Niemczech i częściowo w Polsce, zamieszkany przez Niemców i Słowian; Lusatia

Łużyczanin ˌwuʒɨˈʧ̑ãɲĩn n
(etnografia, etnograficzny) przedstawiciel mniejszości słowiańskiej zamieszkującej Łużyce Sorb

Łyśwa pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w Kraju Permskim; Lysva

Łódź wuʨ̑ pn
(geografia, geograficzny) miasto w centralnej Polsce; Lodz

łabędzi śpiew waˈbɛ̃ɲʥ̑i ˈɕpʲjɛf n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) ostatnie dzieło artysty kończące jego karierę, końcowy twór jakiejkolwiek działalności swan song

łabędziątko ˌwabɛ̃ɲˈʥ̑ɔ̃ntkɔ n
(zdrobniale) (zoologia, zoologiczny) łabędzię cygnet

łabędź ˈwabɛ̃ɲʨ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus, ptak wodny o białym lub czarnym upierzeniu i długiej smukłej szyi; swan pen

łabędź czarny n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus atratus, gatunek łabędzia o czarnym upierzeniu; black swan

łabędź krzykliwy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ kʃɨkˈlʲivɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus cygnus, gatunek łabędzia o białym upierzeniu i żółtym dziobie z czarnym czubkiem; whooper swan

łabędź niemy ˈwabɛ̃ɲʨ̑ ˈɲɛ̃mɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Cygnus olor, gatunek ptaka z rodziny kaczkowatych; mute swan

łach wax n
zużyta sztuka odzieży rag

łachman ˈwaxmãn n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) stare, zniszczone ubranie rag

łacina waˈʨ̑ĩna n
język starożytnych Rzymian; Latin

łacinnik waˈʨ̑ĩɲːik n
człowiek znający łacinę Latinist

łaciński waˈʨ̑ĩj̃sʲci adj
właściwy starożytnym Rzymianom, wywodzący się z Imperium Rzymskiego Latin

ład korporacyjny ˈwat ˌkɔrpɔraˈʦ̑ɨjnɨ n
ogół norm, zasad i dobrych praktyk niezbędnych do właściwego zarządzania organizacją; corporate governance

ładnie ˈwadʲɲɛ adv
w sposób ładny, miły, przyjemny, dobry nicely prettily

ładny ˈwadnɨ adj
odznaczający się urodą pretty nice pleasant

ładowarka ˌwadɔˈvarka n
(elektryczność) urządzenie służące do ładowania akumulatorów, także wewnętrznych np. w telefonach komórkowych, laptopach itp.; battery charger

ładować waˈdɔvaʨ̑ v
(fizyka, fizyczny) (elektryczność) wprowadzać ładunek elektryczny do baterii, akumulatora charge
(informatyka, informatyczny) ściągać z serwera stronę internetową load
nabijać pistolet / karabin / strzelbę bądź inną broń palną load
umieszczać przedmioty w jedno miejsce w celu przetransportowania ich gdzieś indziej load

ładunek waˈdũnɛk n
(fizyka, fizyczny) liczba określająca skalę oddziaływania; charge
towar umieszczony w czymś, zwykle do transportu; load

łagodnie waˈɡɔdʲɲɛ adv
w sposób łagodny; delikatnie lub nieznacznie smoothly

łagodnieć waˈɡɔdʲɲɛ̇ʨ̑ v
stawać się łagodnym mellow

łagodność waˈɡɔdnɔɕʨ̑ n
cecha tego co jest łagodne; cecha tego, kto jest łagodny mildness gentleness

łagodny waˈɡɔdnɨ adj
charakteryzujący się łagodnością, spokojem, brakiem gniewu lub niepokoju mild placid
o smaku: słaby, taki, który nie jest pikantny; jest delikatny mild

łagodzić waˈɡɔʥ̑iʨ̑ v
czynić mniej kontrastowym, mniej jaskrawym, mniej intensywnym soften
czynić łagodnym, mniej surowym, mniej gwałtownym alleviate mitigate appease ease assuage attenuate

łajdak ˈwajdak n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) człowiek postępujący niezgodnie z normami etyki, godny pogardy scoundrel

łajka jakucka n
(kynologia, kynologiczny) rasa psów należąca do szpiców; Yakutian Laika

łajno ˈwajnɔ n
odchody zwierzęce dung

łakocie n
słodycze, słodkości candy

łakomy waˈkɔ̃mɨ adj
(przenośnie, przenośnia) chciwy avaricious covetous greedy
budzący chciwość alluring tempting
chciwy jedzenia gluttonous greedy

łamanie chleba n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) eucharystia pierwszych chrześcijan breaking of bread

łamaniec wãˈmãɲɛʦ̑ n
(potocznie, potoczny) o czymś trudnym do wymówienia, niezrozumiałym, skomplikowanym jawbreaker

łamaniec językowy wãˈmãɲɛʦ̑ʲ ˌjɛ̃w̃zɨˈkɔvɨ idiom
trudna do wymówienia fraza; (zobacz) też łamańce językowe w Wikicytatach tongue-twister

łamać ˈwãmaʨ̑ v
o rzeczach mało elastycznych: rozdzielać coś na kawałki naciskając, zginając break
nie stosować się do czegoś break

łamać sobie głowę ˈwãmaʨ̑ ˈsɔbʲjɛ ˈɡwɔvɛ v
intensywnie zastanawiać się nad czymś; myśleć, rozmyślać, szukać odpowiedzi rack one's brain

łamistrajk wãˈmʲistrajk n
(potocznie, potoczny) osoba pracująca w czasie strajku blackleg scab strikebreaker

łamliwy wãmˈlʲivɨ adj
łatwo łamiący się fragile brittle breakable frail easily broken

łan wãn n
(dawniej, dawny) obszar ziemi dany przez możnowładcę osadnikowi do uprawy, celem pozyskania czynszu i daniny feoff fief
część ziemi pod zasiew field
zboże rosnące na zagonie cornfield

łania ˈwãɲa n
(zoologia, zoologiczny) samica jelenia lub daniela hind

łapa ˈwapa n
noga zwierzęcia niemającego kopyt paw

łapacz ˈwapaʧ̑ n
osoba, która coś lub kogoś łapie catcher

łapanka waˈpãnka n
(historia, historyczny, historycznie) akcja zatrzymywania większej liczby przypadkowych osób w czasie drugiej wojny światowej; roundup

łapać ˈwapaʨ̑ v
chwytać coś, co znajduje się w ruchu, zostało rzucone catch seize
zarażać się, zostawać zarażonym chorobą catch get

łapczywie adv
w sposób łapczywy hungrily ravenously

łapczywy adj
bez umiaru greedy
cechujący się łakomstwem greedy
nacechowany chciwością, pożądliwością greedy

łapownik n
człowiek biorący łapówki grafter

łapówka waˈpufka n
wartość materialna lub niematerialna udzielona przez jedną osobę na rzecz drugiej osoby, w celu nielegalnego osiągnięcia pewnej korzyści bribe pay-off

łasica waˈɕiʦ̑a n
(zoologia, zoologiczny) niewielkie drapieżne zwierzę futerkowe; weasel

łasić się ˈwaɕiʨ̑‿ɕɛ v
o zwierzętach: ocierać się pieszczotliwie fawn

łaska ˈwaska n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) dar udzielany człowiekowi przez Boga, a którego przyznanie nie jest związane z żadną zasługą grace
darowanie lub złagodzenie kary mercy

łaskawość waˈskavɔɕʨ̑ n
cecha tego, co łaskawe; cecha tego, kto łaskawy clemency graciousness

łaskawy adj
dobry, pełen wielkoduszności gracious
niedokuczliwy, przychylny favorable favourable
oswojony, bez dzikości docile tame
w zwrotach grzecznościowych: zacny, wielmożny kind

łaski bez interjection
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) jeśli czegoś nie chcesz, to nie rób, obejdę się bez twojej pomocy thanks for nothing

łaskotać v
lekko podrażniać wrażliwe na dotyk miejsca tickle titillate

łaskotki n
delikatne pobudzanie do śmiechu poprzez pobudzanie wrażliwych okolic ciała tickling

łata ˈwata n
fragment materiału przyszyty do tkaniny, aby zasłonić dziurę w tej tkaninie patch
(informatyka, informatyczny) plik zawierający poprawki do kodu programu, bazujący na różnicach pomiędzy kodem poprawionym a poprawianym patch
jeden z elementów tuszy wołowej flank steak
przyrząd z podziałką stosowany w geodezji do niwelacji level staff levelling rod

łatwo ˈwatfɔ adv
w sposób łatwy, bez trudności, bez trudu lub wysiłku easily easy

łatwopalność n
(fizyka, fizyczny) cecha tego, co łatwopalne inflammability

łatwopalny ˌwatfɔˈpalnɨ adj
wykazujący możliwość łatwego zapalenia się flammable inflammable

łatwowierność n
cecha kogoś, kto ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji credulity gullibility

łatwowierny adj
taki, który ma skłonność do uznawania za prawdziwe niesprawdzonych informacji gullible credulous

łatwość ˈwatfɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest łatwe, brak trudności easiness ease facility smooth

łatwy ˈwatfɨ adj
nie wymagający wysiłku, trudu, nie stawiający przeszkód easy

ława ˈwava n
niski stolik, zwykle podłużny coffee table

ława przysięgłych n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) miejsce na sali sądowej, które zajmują sędziowie przysięgli jury box
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) zespół osób zasiadających w sądzie przysięgłych jury

ławka ˈwafka n
twardy mebel do siedzenia dla kilku osób; bench

ławnik n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba niebędąca sędzią, uczestnicząca w wydawaniu wyroków w niektórych kategoriach spraw sądowych; juror lay judge

łazienka waˈʑɛ̃nka n
pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem; bathroom

łazik ˈwaʑik n
(astronomia, astronomiczny) pojazd kosmiczny badający powierzchnię obcej planety; rover

łańcuch ˈwãj̃nʦ̑ux n
(geografia, geograficzny) łańcuch górski; range
(informatyka, informatyczny) ciąg znaków, dane typu tekstowego; string
(przenośnie, przenośnia) ciąg zdarzeń, szereg obiektów series train of events
(technologia, technika, techniczny) element mechaniczny, składający się z identycznych ogniw; chain
anglosaska miara długości; chain

łańcuch pokarmowy ˈwãj̃nʦ̑ux ˌpɔkarˈmɔvɨ n
(biologia, biologiczny) zależność pokarmowa wiążąca w danej biocenozie poszczególne gatunki producentów, konsumentów i reducentów, będących kolejnymi ogniwami w układzie, w którym każde ogniwo poprzedzające jest pokarmem dla następnego; food chain

łaźnia ˈwaʑɲa n
budynek lub pomieszczenie do kąpieli w wodzie, parze albo rozgrzanym powietrzu bath baths

łechtaczka wɛxˈtaʧ̑ka n
(anatomia, anatomiczny) nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków; clitoris

łobuz ˈwɔbus n
osoba zachowująca się źle hoodlum rascal rat roughneck scallywag swine

łochynia wɔˈxɨ̃ɲa n
(botanika, botaniczny) (potocznie, potoczny) roślina z gatunku borówka bagienna bog bilberry

łodyga wɔˈdɨɡa n
(biologia, biologiczny) nadziemna część rośliny naczyniowej; stalk

łojotok n
nadmierne wydzielanie łoju na skórze; seborrhagia

łokciowy wɔcˈʨ̑ɔvɨ adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący łokcia ulnar

łokieć ˈwɔcɛ̇ʨ̑ n
(anatomia, anatomiczny) staw łączący ramię z przedramieniem elbow
(historia, historyczny, historycznie) dawna miara długości (od 0,5 do 0,8 metra) ell

łom n
(technologia, technika, techniczny) narzędzie mające postać żelaznego pręta zaostrzonego lub spłaszczonego na końcu, służące do podważania ciężarów, rozbijania, kruszenia itp.; crowbar

łono ˈwɔ̃nɔ n
wnętrze brzucha kobiety w ciąży womb

łono Abrahama n
(biblijny) (przenośnie, przenośnia) niebo, miejsce szczęścia wiecznego; Abraham's bosom bosom of Abraham

łonowy wɔ̃ˈnɔvɨ adj
związany z łonem, dotyczący łona (dolnej części brzucha) pubic

łopata wɔˈpata n
narzędzie zazwyczaj obsługiwane dwoma rękami, służące do kopania lub nabierania sypkich materiałów; shovel spade

łopatka wɔˈpatka n
(anatomia, anatomiczny) kość pasa barkowego połączona z kością ramienną i obojczykiem; shoulder blade

łososiowy ˌwɔsɔˈɕɔvɨ adj
(książkowy) mający kolor pomarańczoworóżowy, taki jak kolor mięsa łososia salmon

łosoś ˈwɔsɔɕ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) ryba o różowym mięsie żyjąca na północnym Atlantyku; salmon

łotewski wɔˈtɛfsʲci adj
odnoszący się do Łotwy lub Łotyszów Latvian Lettish

łotewski wɔˈtɛfsʲci n
język urzędowy Łotwy; Latvian

łotr wɔtr̥ n
ktoś popełniający czyny haniebne, niegodziwe villain

łowić ˈwɔvʲiʨ̑ v
łapać, chwytać w sieć lub na wędkę angle catch fish hunt snare trap

łowić ryby w mętnej wodzie ˈwɔvʲiʨ̑ ˈrɨbɨ ˈv‿mɛ̃ntnɛj ˈvɔʥ̑ɛ v
korzystać z zamieszania lub niejasnej sytuacji, zyskiwać w sposób nieuczciwy fish in troubled waters

łozówka wɔˈzufka n
(ornitologia, ornitologiczny) Acrocephalus palustris, mały ptak zamieszkujący gęsto zarośnięte tereny wilgotne, naśladujący odgłosy innych ptaków; marsh warbler

łoś wɔɕ n
(zoologia, zoologiczny) Alces alces, gatunek największego, roślinożernego ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, o rozłożystym porożu; elk moose

łoś irlandzki ˈwɔɕ irˈlãnʦ̑ʲci n
(zoologia, zoologiczny) Megaloceros giganteus, gatunek wymarłego ssaka z rodziny jeleniowatych Irish elk

łoże ˈwɔʒɛ n
podstawa, na której wspiera się ciężka maszyna, np. obrabiarka saddle

łoże siewne ˈwɔʒɛ ˈɕɛvnɛ n
(rolnictwo, rolniczy) wierzchnia warstwa gruntu przygotowana do siewu; seedbed

łoże śmierci ˈwɔʒɛ ˈɕmʲjɛrʲʨ̑i n
łóżko, łoże, w którym leży umierający lub w którym ktoś umarł deathbed

łożysko wɔˈʒɨskɔ n
(anatomia, anatomiczny) przejściowy narząd płodowy występujący u ssaków łożyskowych, który łączy zarodek ze ścianą macicy i umożliwia wymianę między matką a płodem; placenta
(technologia, technika, techniczny) część urządzenia technicznego podtrzymująca (łożyskująca) inną jego część (łożyskowaną) w sposób umożliwiający jej względny ruch obrotowy; bearing

łożysko przodujące n
(medycyna, medyczny) powikłanie ciąży polegające na nieprawidłowo niskim zagnieżdżeniu łożyska w macicy; placenta praevia placenta previa

łubin n
(botanika, botaniczny) Lupinus L., rodzaj roślin z rodziny bobowatych; lupinus
(botanika, botaniczny) roślina z rodzaju (1.1) lupin lupine

łucznictwo wuʧ̑ʲˈɲiʦ̑tfɔ n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa, w której strzela się z łuku do tarczy archery toxophily

łuczniczka wuʧ̑ʲˈɲiʧ̑ka n
forma żeńska od: łucznik; kobieta strzelająca z łuku archer

łucznik ˈwuʧ̑ʲɲik n
(wojskowość, wojskowy) żołnierz, myśliwy posługujący się łukiem; archer bowman

łuczywo wuˈʧ̑ɨvɔ n
(przestarzałe, przestarzały) kawałek smolnego drzewa, używanego dawniej do oświetlania; torch

łudzić ˈwuʥ̑iʨ̑ v
(książkowy) zwodzić kogoś, dając mu fałszywe nadzieje deceive delude

łuk wuk n
(architektura, architektoniczny) element budowli w kształcie łuku (1.1); arch arc
(matematyka, matematyczny) różniczkowalny odcinek krzywej; arc bow
(fizyka, fizyczny) widoczny przepływ prądu elektrycznego między dwoma elektrodami; arc bow
(sport, sportowy) wygięta broń miotająca strzały przez napięcie liny łączącej jej oba końce (cięciwy) i nadanie tak strzale energii; bow arc
każdy kształt przypominający łuk (1.1) bend curve arc

łuna ˈwũna n
silne światło odbite glow

łupek ˈwupɛk n
(geologia, geologiczny) skała osadowa lub metamorficzna wykazująca dobrą łupkowatość; slate

łupież ˈwupʲjɛʃ n
(medycyna, medyczny) (kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) choroba skóry głowy, charakteryzująca się złuszczaniem zrogowaciałej warstwy naskórka; dandruff

łuska ˈwuska n
(botanika, botaniczny) okrywa niektórych nasion lub owoców hull husk
(wojskowość, wojskowy) część naboju służąca do umieszczenia w niej ładunku miotającego i spłonki case shell
(zoologia, zoologiczny) płytki pokrywające ciało niektórych zwierząt scale

łuskać v
wydobywać z łuski hull shell

łuskowiec n
(ornitologia, ornitologiczny) ptak z rodziny ziarnojadów, Pinicola enucleator, Pine Grosbeak

łuszczyca wuʃˈʧ̑ɨʦ̑a n
przewlekła, nawracająca choroba skóry, która charakteryzuje się występowaniem na skórze łuszczących się wykwitów; psoriasis

łuszczycowe zapalenie stawów n
(medycyna, medyczny) przewlekłe zapalenie stawów u osób z łuszczycą psoriatic arthritis

łut wut n
dawna jednostka miary masy, równa 1/16 grzywny lub 1/32 funta; lot

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci adj
związany z Łużycami lub Łużyczanami Lusatian

łużycki wuˈʒɨʦ̑ʲci n
język słowiański, którym mówi się na Łużycach; Sorbian

łydka ˈwɨtka n
(anatomia, anatomiczny) tylna część nogi człowieka, między kolanem a stopą; calf

łydkowy adj
(anatomia, anatomiczny) związany z łydką, dotyczący łydki sural

łykać v
(potocznie, potoczny) wypijać alkohol have a shot have a slug
przesuwać co do gardła, przełyku, żołądka… swallow

łysenkizm n
(biologia, biologiczny) radziecki, pseudonaukowy pogląd zaprzeczający istnieniu genów i uznający dziedziczną zmienność środowiskową za główny czynnik przystosowawczy; Lysenkoism

łysienie wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ n
(medycyna, medyczny) utrata znacznej ilości włosów poprzez ich stopniowe wypadanie alopecia hair loss baldness

łysienie androgenowe wɨˈɕɛ̇̃ɲɛ ˌãndrɔɡɛ̃ˈnɔvɛ n
(medycyna, medyczny) dolegliwość polegająca na nadmiernym wypadaniu włosów dotykająca częściej mężczyzn; androgenic alopecia

łysina wɨˈɕĩna n
miejsce na głowie pozbawione włosów bald patch spot

łyska ˈwɨska n
(ornitologia, ornitologiczny) Fulica atra, wędrowny ptak nurkujący o czarnym upierzeniu oraz jasnym dziobie i czole; coot

łysy ˈwɨsɨ adj
całkowicie lub częściowo pozbawiony włosów na głowie bald

łyżeczka wɨˈʒɛʧ̑ka n
mała łyżka teaspoon

łyżeczka do herbaty n
mała łyżka, którą używa się do słodzenia i mieszania herbaty oraz innych napojów teaspoon

łyżka ˈwɨʃka n
(technologia, technika, techniczny) część maszyny budowlanej służąca do czerpania i przenoszenia materiałów, przeważnie sypkich shovel
sztuciec służący do jedzenia spoon

łyżka do butów ˈwɨʃka dɔ‿ˈbutuf n
narzędzie ułatwiające zakładanie butów shoehorn

łyżka wazowa ˈwɨʃka vaˈzɔva n
(gastronomia) duża głęboka łyżka o długim trzonku, służąca do nalewania zupy z wazy soup-ladle

łyżkowidelec ˌwɨʃkɔvʲiˈdɛlɛʦ̑ n
rodzaj sztućca, połączenie łyżki i widelca; spork

łyżnik n
półeczka z drewna z otworami na sztućce spoon-holder

łyżwa ˈwɨʒva n
(sport, sportowy) stalowa, wąska płoza przymocowana do wysokiego, sztywnego buta, służąca do jazdy po lodzie; ice skate

łyżwiarstwo wɨʒˈvʲjarstfɔ n
(sport, sportowy) zbiór dyscyplin sportowych, w których zawodnik porusza się po lodzie za pomocą łyżew; skating ice-skating

łyżwiarstwo figurowe n
(sport, sportowy) dyscyplina sportowa polegająca na jeździe na łyżwach oraz wykonywaniu elementów choreograficznych i akrobatycznych, takich jak: skoki, piruety, podnoszenia (w jeździe w parach) itp. figure skating

łyżwiarstwo synchroniczne n
(sport, sportowy) odmiana łyżwiarstwa figurowego polegająca na jeździe na lodzie i wykonywaniu figur przez drużyny (tzw. formacje); synchronised skating synchronized skating

łyżwiarstwo szybkie n
(sport, sportowy) konkurencja sportowa polegająca na jak najszybszym pokonaniu na łyżwach określonego dystansu; speed skating

łyżwiarz ˈwɨʒvʲjaʃ n
(sport, sportowy) osoba jeżdżąca na łyżwach, także zawodnik wyczynowo uprawiający łyżwiarstwo; skater

łza wza n
(fizjologia, fizjologiczny) kropla słonawej wody wydzielonej przez oko; tear

łzawić ˈwzavʲiʨ̑ v
o oczach: wydzielać nadmiernie łzy water

łzawnica n
(historia, historyczny, historycznie) starożytne naczynie przeznaczone do symbolicznego przechowywania łez przelanych na czyimś grobie lachrymatory lacrymatory

łzawy adj
(ironicznie) o czymś co przesadnie działa środkami wywołującymi łzy, wzruszenie, żal, współczucie sappy

łódź wuʨ̑ n
mała jednostka pływająca poruszająca się po wodach; boat

łój n
(biologia, biologiczny) tłusta i płynna wydzielina gruczołów łojowych sebum
(technologia, technika, techniczny) (spożywczy) tłuszcz zwierzęcy o twardej konsystencji tallow suet

łóżeczko wuˈʒɛʧ̑kɔ n
(potocznie, potoczny) (zdrobniale) od: łóżko; małe łóżko cot

łóżko ˈwuʃkɔ n
mebel przeznaczony do spania; bed

łóżko piętrowe n
rodzaj łóżka z dwoma (lub więcej) poziomami do spania; bunk bed bunk beds

łóżko polowe ˈwuʃkɔ pɔˈlɔvɛ n
łóżko składane o lekkiej konstrukcji camp bed

łącze stałe ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɛ ˈstawɛ n
(informatyka, informatyczny) łącze internetowe nieustannie pracujące. non-switched line

łączniczka wɔ̃n͇ʧ̑ʲˈɲiʧ̑ka n
kobieta w służbie wojskowej, której zadaniem jest utrzymywanie łączności między placówkami wojskowymi, oddziałem a dowódcą, przekazywanie meldunków, rozkazów liaison officer

łącznie ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲɛ adv
razem, ogółem, po zsumowaniu altogether including inclusive jointly together

łącznik ˈwɔ̃n͇ʧ̑ʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) czasownik lub morfem łączący podmiot zdania z orzecznikiem; razem z orzecznikiem tworzy orzeczenie złożone (analityczne); spójnik łączący copula
(językoznawstwo, językoznawczy) dywiz, najkrótszy znak pisarski stosowany przy dzieleniu lub łączeniu wyrazów hyphen

łączność ˈwɔ̃n͇ʧ̑nɔɕʨ̑ n
działania składające się na utrzymanie kontaktu communication

łączny adj
taki, który łączy conjunctional joint
wynikły z sumy, połączenia czy uogólnienia accumulative all in all-in combined consolidated cumulative inclusive

łączyć ˈwɔ̃n͇ʧ̑ɨʨ̑ v
jednoczyć, umożliwiać zespolenie join merge unite
kojarzyć ze sobą pojęcia lub zjawiska connect associate join
spajać elementy za pomocą środków technicznych connect combine join

łąka ˈwɔ̃ŋka n
teren gęsto porośnięty trawami; meadow

łękotka wɛ̃ŋˈkɔtka n
(anatomia, anatomiczny) chrząstka wchodząca w skład stawu kolanowego; meniscus

ŚDM acronym
= Światowe Dni Młodzieży; WYD

ŚRK ɛɕ‿ɛr‿ˈka acronym
= (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) Światowa Rada Kościołów; WCC

Śani ˈɕä̃ɲi n
(astronomia, astronomiczny) w hinduizmie: nawagraha Saturn, jedna z planet w wedyjskim systemie astrologicznym Shani
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) bóg nawagraha (1.1) zsyłający nieszczęścia i niepowodzenia w razie gdy nie zostaje przebłagany Shani

Śiwa ˈɕiva pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z trzech najważniejszych bogów hinduizmu Shiva

Śląsk ɕlɔ̃w̃sk pn
(geografia, geograficzny) kraina geograficzna i historyczna na lewym brzegu górnej Odry; Silesia

Śląsk Cieszyński ˈɕlɔ̃w̃sʲc ʨ̑ɛˈʃɨ̃j̃sʲci n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca południowo-wschodnią część Śląska, położona wokół miasta Cieszyn i rzeki Olzy, częściowo w Polsce, częściowo w Republice Czeskiej; Cieszyn Silesia Teschen Silesia Těšín Silesia

Śląsk Opolski n
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) kraina historyczna stanowiąca centralną część Śląska, położona wokół miasta Opole, nad środkową i górną Odrą; Opole Silesia Opolian Silesia

Ślązak ˈɕlɔ̃w̃zak n
mieszkaniec Śląska; Silesian

Śnieżka ˈɕɲɛʃka pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) imię królewny z baśni braci Grimm; Snow White

Średnie Państwo n
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) okres w historii starożytnego Egiptu obejmujący lata od ok. 2050 do ok. 1760 p.n.e.; Middle Kingdom

Środa Popielcowa ˈɕrɔda ˌpɔpʲjɛlˈʦ̑ɔva n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w kalendarzu chrześcijańskim pierwszy dzień Wielkiego Postu, w którym głowy wiernych posypuje się popiołem; Ash Wednesday

Śródziemie ɕrudʲˈʑɛ̃mʲjɛ pn
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) fikcyjny kontynent w mitologii stworzonej przez J. R. R. Tolkiena; Middle-earth

Świetlana pn
słowiańskie imię żeńskie Svetlana

Święta Rodzina pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) w teologii chrześcijańskiej: rodzina złożona z Jezusa Chrystusa i jego rodziców; Holy Family

Święto Pracy ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˈpraʦ̑ɨ n
(potocznie, potoczny) święto ruchu robotniczego obchodzone od 1890 roku w pierwszy dzień maja; International Workers' Day Labor Day May Day

Święto Reformacji ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ˌrɛfɔrˈmaʦ̑ʲji n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) święto obchodzone przez Kościoły protestanckie 31 października na pamiątkę wystąpienia Marcina Lutra w Wittenberdze; Reformation Day

Święty Hufiec ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛʦ̑ pn
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.; Sacred Band

Święty Mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj pn
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) jeden z najpopularniejszych chrześcijańskich świętych; biskup Myry w Azji Mniejszej; patron dzieci, kancelistów parafialnych, piekarzy, podróżnych, żeglarzy, uczonych i studentów; w dniu, lub w wigilię, jego święta (6 grudnia) istnieje zwyczaj obdarowywania podarunkami; Saint Nicholas

Święty Zastęp ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈzastɛ̃mp pn
(historia, historyczny, historycznie) słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.; Sacred Band

ściana ˈɕʨ̑ãna n
(budownictwo) pionowy element konstrukcyjny oddzielający dwa pomieszczenia lub miejsca; wall

ściany mają uszy ˈɕʨ̑ãnɨ ˈmajɔ̃w̃ ˈuʃɨ proverb
mówiąc coś poufnego, należy uważać, aby nie usłyszał lub nie podsłuchał tego ktoś niepożądany walls have ears

ścieg ɕʨ̑ɛk n
sposób przewlekania nitki przy szyciu lub haftowaniu stitch

ściemniacz ˈɕʨ̑ɛ̃mʲɲaʧ̑ n
regulator np. światła dimmer

ścieralność ɕʨ̑ɛˈralnɔɕʨ̑ n
podatność na ścieranie abrasiveness

ścierać ˈɕʨ̑ɛraʨ̑ v
oczyszczać powierzchnię poprzez tarcie to dust to rub off to wipe off
rozdrabniać poprzez tarcie grate
usuwać wierzchnią warstwę z czegoś poprzez pocieranie szorstkim przedmiotem graze

ściereczka ɕʨ̑ɛˈrɛʧ̑ka n
niewielka ścierka duster

ścierka ˈɕʨ̑ɛrka n
kawałek materiału do wycierania naczyń dishcloth
szmata służąca do mycia, ścierania czegoś cloth

ściernica ɕʨ̑ɛrʲˈɲiʦ̑a n
narzędzie ścierne, składające się z ziaren ściernych i nośnika materiału ściernego; grinding wheel

ściernisko n
(rolnictwo, rolniczy) pole po skoszeniu rosnącego na nim zboża stubble

ścierwo ˈɕʨ̑ɛrvɔ n
(pogardliwie) człowiek zły, podły bastard
(slangowo) amfetamina scum
martwe, rozkładające się ciało zwierzęcia carcass

ścieśniać ˈɕʨ̑ɛ̇ɕɲäʨ̑ v
stłaczać coś, próbując to zmieścić na mniejszej przestrzeni, ściskać cramp tighten

ścieżka ˈɕʨ̑ɛʃka n
wąski wydeptany pasek ziemi albo też specjalnie wytyczony i ubity dla pieszych path
(informatyka, informatyczny) opis lokalizacji pliku na dysku komputera; path

ścieżka dźwiękowa ˈɕʨ̑ɛʃka ʥ̑vʲjɛ̃ŋˈkɔva n
oprawa dźwiękowa filmu, spektaklu, audycji zapisana na odpowiednim nośniku; soundtrack

ścinka ˈɕʨ̑ĩnka n
(leśnictwo) wyrąb drzew cuttings

ściskać ˈɕʨ̑iskaʨ̑ v
wywierać ucisk, ścisk na jakimś obiekcie z kilku stron squeeze

ścisły ˈɕʨ̑iswɨ adj
dokładny, precyzyjny accurate exact pure
złożony z ciasno upakowanych elementów dense strict compact

ściółka ˈɕʨ̑uwka n
materiał na posłanie dla zwierząt bedding litter
w lesie: martwe szczątki roślin mulch

ściąga ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡa n
notatka nielegalnie posiadana na egzaminie, sprawdzianie itp., zawierająca odpowiedź na wymagane pytanie bądź pewien zakres materiału crib sheet

ściągawka ɕʨ̑ɔ̃ŋˈɡafka n
karteczka z informacjami używana tajnie przez uczniów podczas klasówek, egzaminów itp. crib sheet

ściągać ˈɕʨ̑ɔ̃ŋɡaʨ̑ v
(potocznie, potoczny) pobierać pliki z internetu download
egzekwować podatki lub inne należności collect
importować coś zza granicy import
odpisywać od kogoś innego podczas testu, sprawdzianu, klasówki itp. cheat
zdejmować ubranie lub buty undress
schodzić się, przybywać w jedno miejsce gather

ścięgno ˈɕʨ̑ɛ̃ŋɡnɔ n
(anatomia, anatomiczny) włóknista tkanka odpowiedzialna za przeniesienie skurczu mięśni na układ kostny; tendon sinew

ściśle ˈɕʨ̑iɕlɛ adv
w sposób ścisły, dokładny, precyzyjny precisely strictly

śirszasana n
jedna z asan; stanie na głowie; shirshasana

ślad ɕlat n
(matematyka, matematyczny) suma elementów na głównej przekątnej macierzy kwadratowej; trace
(muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ścieżka dźwiękowa w urządzeniach i oprogramowaniu służącym do rejestracji dźwięku track
niewielka ilość vestige
oznaka przejścia, przejechania, przelotu kogoś lub czegoś track footprint
pozostałość po wydarzeniu lub po obecności kogoś lub czegoś reminiscence

ślad wodny n
woda, którą konsument zużywa bezpośrednio i ta, która została wykorzystana do produkcji konsumowanych przez niego dóbr water footprint

ślamazara ˌɕlãmaˈzara n
(potocznie, potoczny) (lekceważąco, lekceważący) osoba robiąca wszystko powoli, często również nieudolnie slowcoach

ślamazarny ˌɕlãmaˈzarnɨ adj
powolny, flegmatyczny, mało energiczny slowcoach

śledziona ɕlɛˈʥ̑ɔ̃na n
(anatomia, anatomiczny) narząd limfatyczny magazynujący krew u kręgowców; spleen milt

śledzić ˈɕlɛʥ̑iʨ̑ v
obserwować, badać wzrokiem rozwój zdarzeń look after tail track
szpiegować dog follow sleuth spy stalk trace

śledztwo n
badanie przez prokuraturę, policję i uprawnione osoby, czy i w jakich okolicznościach popełnione zostało przestępstwo; investigation

śledź ɕlɛʨ̑ n
(ichtiologia, ichtiologiczny) jadalna ryba morska; herring
metalowy klin zakończony haczykiem wbijany w ziemię w celu naciągnięcia linek utrzymujących konstrukcję namiotu tent peg

ślepa miłość ˈɕlɛpa ˈmʲiwɔɕʨ̑ n
miłość, która sprawia, że nie dostrzega się wad ukochanej osoby blind love

ślepa uliczka ˈɕlɛpa uˈlʲiʧ̑ka n
(przenośnie, przenośnia) (książkowy) sytuacja bez wyjścia cul-de-sac impasse
uliczka niemająca wylotu cul-de-sac blind alley dead end impasse

ślepota ɕlɛˈpɔta n
(medycyna, medyczny) utrata wzroku, niewidzenie blindness
(przenośnie, przenośnia) niedostrzeganie faktów blindness

ślepota śnieżna n
(medycyna, medyczny) schorzenie, kojarzone głównie z himalaistami, polegające na ostrym zapaleniu spojówek i nabłonka rogówki wywołane ekspozycją na promieniowanie ultrafioletowe; snow blindness photokeratitis niphablepsia

ślepy ˈɕlɛpɨ adj
taki, który nie może widzieć; który stracił wzrok blind
(przenośnie, przenośnia) taki, który nie zważa, nie zwraca uwagę na otoczenie albo okoliczności blind

ślepy ˈɕlɛpɨ n
(potocznie, potoczny) osoba ślepa (1.1) blind

ślicznie ˈɕlʲiʧ̑ʲɲɛ adv
w śliczny sposób beautifully

ślicznotka ɕlʲiʧ̑ˈnɔtka n
(potocznie, potoczny) (pieszczotliwie, pieszczotliwy) bardzo ładna kobieta beauty

śliczny ˈɕlʲiʧ̑nɨ adj
taki, który jest ładny, miły dla zmysłów; uroczy, wzbudzający pozytywne emocje gorgeous

ślimak ˈɕlʲĩmak n
(zoologia, zoologiczny) rodzaj bardzo rozpowszechnionego mięczaka; snail slug helix
(anatomia, anatomiczny) część ucha wewnętrznego ssaków; cochlea
(architektura, architektoniczny) motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1) volute
(kulinaria) papatacz; słodki wypiek z ciasta półfrancuskiego, w kształcie okrągłej, spiralnie zwiniętej muszli sweet roll
(rzemiosło, rzemieślniczy) (muzykologia, muzyka, muzykologiczny, muzyczny) ozdobne zakończenie szyjki instrumentu smyczkowego head scroll
(technologia, technika, techniczny) element przekładni ślimakowej; worm
(urbanistyka, urbanistyczny) trakt komunikacyjny spiralnie pokonujący różnicę wysokości spiral ramp

ślina ˈɕlʲĩna n
płynna wydzielina wytwarzana w ustach; saliva spit

śliniak n
osłona z materiału lub plastiku kładziona małym dzieciom pod brodę bib

ślinić ˈɕlʲĩɲiʨ̑ v
zwilżać śliną lick moisten water

ślinowy ɕlʲĩˈnɔvɨ adj
od: ślina salivary

śliwa ˈɕlʲiva n
(ogrodnictwo, ogrodniczy) drzewo owocowe; plum prunus
(spożywczy) duży owoc śliwy (1.1) plum

śliwka ˈɕlʲifka n
(spożywczy) (kulinaria) owoc z dużą pestką rosnący na śliwie; plum prune

śliwkowy ɕlʲifˈkɔvɨ adj
przyrządzony ze śliwek, z dodatkiem śliwek plum

śliwowica ˌɕlʲivɔˈvʲiʦ̑a n
(kulinaria) wytrawna wódka na bazie sfermentowanych śliwek; plum vodka slivovitz

ślub ɕlup n
akt zawarcia małżeństwa; wedding
uroczysta przysięga vow

ślubny ˈɕlubnɨ adj
dotyczący ślubu nuptial

śluby zakonne n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) zobowiązanie członka danej wspólnoty zakonnej do przestrzegania rad ewangelicznych; religious vow

ślusarz ˈɕlusaʃ n
rzemieślnik wyrabiający lub naprawiający przedmioty metalowe locksmith ironworker

śluza n
urządzenie, które umożliwia przemieszczanie czegoś między ośrodkami o odmiennych właściwościach, zwykle fizycznych; sluice

śląski ˈɕlɔ̃w̃sʲci adj
związany ze Śląskiem, dotyczący Śląska, pochodzący ze Śląska Silesian

śmiać się ˈɕmʲjäʨ̑‿ɕɛ v
wydawać z siebie odgłos utożsamiany ze śmiechem laugh

śmiało ˈɕmʲjawɔ adv
w sposób pewny, bez obawy, bez wątpliwości audaciously boldly bravely courageously daringly pluckily

śmiałość ˈɕmʲjawɔɕʨ̑ n
cecha śmiałego czynu audacity resoluteness
odwaga, pewność siebie boldness bravery courage

śmiały ˈɕmʲjawɨ adj
(książkowy) odważny, lubiący podejmować ryzyko bold brave courageous daring
(książkowy) pewny siebie, czujący się swobodnie w kontaktach z ludźmi audacious resolute

śmiałym szczęście sprzyja ˈɕmʲjawɨ̃m ˈʃʧ̑ɛ̃w̃ɕʨ̑ɛ ˈspʃɨja proverb
zachęta do podjęcia ryzyka who dares wins

śmiech ɕmʲjɛx n
charakterystyczny dźwięk i grymas twarzy wydawany przez człowieka, gdy jest mu wesoło laughter laugh

śmieciarka ɕmʲjɛ̇ˈʨ̑arka n
(motoryzacja) pojazd służący do wywożenia śmieci, odpadów garbage truck

śmieciarz ˈɕmʲjɛ̇ʨ̑aʃ n
(potocznie, potoczny) pracownik zajmujący się bezpośrednio wywozem śmieci dustman

śmierdziel ˈɕmʲjɛrʲʥ̑ɛl n
(potocznie, potoczny) (pospolicie) człowiek, który cuchnie i odrażająco wygląda stinker

śmierdzieć ˈɕmʲjɛrʲʥ̑ɛ̇ʨ̑ v
o sprawach: wydawać się podejrzanymi smell stink
wydzielać nieprzyjemny zapach stink smell

śmiertelnie adv
do granic wytrzymałości deadly
stanowiąc oznakę śmierci deathly
w sposób powodujący śmierć lub prowadzący do niej fatally lethally mortally

śmiertelnik n
(książkowy) istota śmiertelna, jaką jest człowiek mortal

śmiertelność ɕmʲjɛrˈtɛlnɔɕʨ̑ n
podleganie śmierci; cecha tego, co zawsze kiedyś umiera mortality
stosunek liczby zgonów do liczby ludności bądź do liczby zachorowań na daną chorobę mortality

śmiertelny ɕmʲjɛrˈtɛlnɨ adj
taki, który może umrzeć, który kiedyś umrze mortal
taki, który zabija, przynoszący śmierć (realnie lub potencjalnie) deadly lethal

śmierć ɕmʲjɛrʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) (fizjologia, fizjologiczny) trwałe ustanie procesów życiowych lub aktywności; death
(mitologia, mitologiczny) (etnografia, etnograficzny) (sztuka) (literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) personifikacja śmierci (1.1), często przedstawiana jako szkielet z kosą death

śmieszka ˈɕmʲjɛʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) Larus ridibundus, pospolity gatunek mewy; black-headed gull

śmieszny ˈɕmʲjɛʃnɨ adj
(pejoratywnie, pejoratywny) zupełnie rozmijający się z oczekiwaniami ridiculous
(pejoratywnie, pejoratywny) nie dający się potraktować poważnie ridiculous
(potocznie, potoczny) niewielki, mało znaczący krockdown
oryginalny, dziwny amusing fancy
wywołujący śmiech entertaining funny

śmieszny sklep ˈɕmʲjɛʃnɨ ˈsklɛp n
sklep, w którym sprzedawane są zabawne rzeczy joke shop

śmietana ɕmʲjɛˈtãna n
ukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka cream

śmietanka ɕmʲjɛˈtãnka n
(kosmetyka, kosmetyczny, kosmetologia) kosmetyk w formie białej emulsji facial lotion
(przenośnie, przenośnia) (zobacz) śmietanka towarzyska cream crème de la crème jet set the cream of society
(spożywczy) nieukwaszony tłuszcz mleczny; gęsty biały płyn otrzymywany z mleka cream

śmietankowy adj
przygotowany ze śmietanki creamy
w kolorze śmietanki creamy

śmietnik ˈɕmʲjɛtʲɲik n
(potocznie, potoczny) bałagan, nieporządek mess
kontener lub pawilon, w którym stoją kubły na śmieci przygotowane do opróżnienia rubbish dump
kubeł, pojemnik na śmieci dustbin rubbish bin trash can

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ n
(potocznie, potoczny) rzecz bezwartościowa junk
coś do wyrzucenia, odpadek garbage trash rubbish
(potocznie, potoczny) człowiek bez zasad, godny pogardy bastard scum

śmieć ɕmʲjɛ̇ʨ̑ v
mieć odwagę, śmiałość dare

śmigłowcowiec ˌɕmʲiɡwɔfˈʦ̑ɔvʲjɛʦ̑ n
(marynarka) (wojskowość, wojskowy) klasa okrętów, których podstawową cechą jest przystosowanie do bazowania na nich śmigłowców; określenie to nie obejmuje okrętów przenoszących 1-2 śmigłowce, jako uzupełnienie innego uzbrojenia; helicopter carrier

śmigłowiec n
(lotnictwo, lotniczy) (technologia, technika, techniczny) statek powietrzny z wirnikiem umieszczonym nad kadłubem, poruszającym się w płaszczyźnie równoległej do ziemi helicopter

śniadanie ɕɲaˈdãɲɛ n
poranny posiłek; breakfast

śniadanie kontynentalne ɕɲaˈdãɲɛ ˌkɔ̃ntɨ̃nɛ̃nˈtalnɛ n
podstawowe śniadanie serwowane zwykle w tańszych hotelach lub pensjonatach składające się z pieczywa (często słodkiego) i dodatków do niego (masła, miodu, dżemu) oraz kawy, herbaty lub soku; czasem wzbogacone o wędliny lub ser, jajecznicę, parówki, bekon itp., zazwyczaj podawane do stołu przez obsługę kelnerską, rzadziej w formie bufetu; continental breakfast

śniadaniówka n
pojemnik na kanapki, owoce itp. lunchbox

śniady ˈɕɲadɨ adj
o człowieku: opalony lub mający ciemniejszą karnację swarthy oliveskinned
o skórze, cerze człowieka: o barwie jasnobrązowej lub oliwkowobrązowej dark swarthy

śnieg ɕɲɛk n
(meteorologia, meteorologiczny) opad w postaci kryształków lodu; snow
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) (technologia, technika, techniczny) zły obraz na ekranie telewizora snow

śnieć n
(botanika, botaniczny) grzyb z rodziny śnieciowatych, powodujący szkody w uprawach pszenicy i cebuli, występujący w około 100 gatunkach blight

śnieżka ˈɕɲɛʃka n
(ornitologia, ornitologiczny) Montifringilla, mały ptak z rodziny wróbli; snowfinch
kulka ulepiona ze śniegu, zwykle używana do zabawy, rzucania w kogoś; snowball

śnieżki ˈɕɲɛʃʲci n
zabawa we wzajemne obrzucanie się śniegiem snowball fight

śnieżny ˈɕɲɛʒnɨ adj
biały jak śnieg as white as snow snow-white white as snow
dotyczący śniegu, związany ze śniegiem, obfitujący w śnieg, utworzony ze śniegu snow snowy

śnieżyca ɕɲɛˈʒɨʦ̑a n
intensywny i obfity opad śniegu połączony z silnym wiatrem; snowstorm

śnieżyć ˈɕɲɛʒɨʨ̑ v
padać (o śniegu) snow

śnić ɕɲiʨ̑ v
widzieć sen podczas spania dream
marzyć o czymś; myśleć nielogicznie lub nierozsądnie dream

śpiesz się powoli ˈɕpʲjɛʃʲ‿ɕɛ pɔˈvɔlʲi proverb
rób coś dokładnie i sprawnie, ale bez nadmiernego pośpiechu, bo inaczej może się nie udać haste makes waste

śpieszyć ˈɕpʲjɛʃɨʨ̑ v
(książkowy) zdążać dokądś szybko hasten hurry
robić coś szybko, chcieć z czymś zdążyć hurry hurry up rush

śpiew ɕpʲjɛf n
dźwięki zróżnicowane w natężeniu i wysokości, wydawane przez głos ludzki; singing
przyjemne dla ucha dźwięki wydawane przez niektóre ptaki warble

śpiewak ˈɕpʲjɛvak n
mężczyzna lub chłopiec, który śpiewa singer

śpiewać ˈɕpʲjɛvaʨ̑ v
wykonywać melodię głosem sing

śpiewnik ˈɕpʲjɛvʲɲik n
książka, książeczka lub zeszyt z tekstami, czasem też nutami, piosenek song-book

śpioch ɕpʲjɔx n
człowiek lubiący dużo, długo spać sleepyhead lie-abed

śpiwór ˈɕpʲivur n
worek do spania sleeping bag

śpiący ˈɕpʲjɔ̃nʦ̑ɨ adj
taki, któremu chce się spać sleepy drowsy

śpiączka n
(medycyna, medyczny) głębokie zaburzenia świadomości z brakiem przytomności, niereagowaniem nawet na silne bodźce coma

średni ˈɕrɛdʲɲi adj
(matematyka, matematyczny) stanowiący wynik dzielenia sumy składników przez ich liczbę lub będący oszacowaniem tej wielkości average
będący pośrodku między czymś małym a dużym (np. pod względem masy, siły, natężenia); nie najmniejszy i nie największy middle medium
przeciętny, taki sobie mediocre indifferent mean ordinary

średnia n
(matematyka, matematyczny) (potocznie, potoczny) średnia arytmetyczna, wynik dzielenia sumy danych składników przez ich liczbę; average mean
(matematyka, matematyczny) funkcja wieloargumentowa, niemalejąca ze względu na każdy swój argument, o wartościach niemniejszych od minimum argumentów i niewiększych od maksimum argumentów; mean

średnica ɕrɛdʲˈɲiʦ̑a n
(geometria) odcinek prowadzący od jednej do drugiej krawędzi okręgu, koła lub przekroju cylindra i przechodzący przez jego środek; diameter
długość średnicy (1.1) diameter

średnik ˈɕrɛdʲɲik n
(językoznawstwo, językoznawczy) znak przestankowy (;) oddzielający dwie wypowiedzi, posiadajcy funkcję pośrednią między kropką a przecinkiem; semicolon

średnio ˈɕrɛdʲɲɔ adv
przeciętnie, zazwyczaj averagely medially mezzo on average
tak sobie; ani dobrze, ani źle fair to middling middling

średnio-wysoko-niemiecki ˈɕrɛdʲɲɔ vɨˈsɔkɔ ɲɛ̃ˈmʲjɛʦ̑ʲci n
historyczna forma języka niemieckiego (język średnio-wysoko-niemiecki); Middle High German

średnioangielski n
(językoznawstwo, językoznawczy) język średnioangielski; Middle English

średniowiecze ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑ɛ n
epoka w historii i kulturze europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a czasami nowożytnymi; Middle Ages

średniowieczny ˌɕrɛdʲɲɔˈvʲjɛʧ̑nɨ adj
pochodzący ze średniowiecza, związany ze średniowieczem, dotyczący średniowiecza medieval

średniówka ɕrɛdʲˈɲufka n
(literatura, literaturoznawstwo, literaturoznawczy) punkt podziału, przerwa intonacyjna, która dzieli wers na dwa w przybliżeniu równe człony; caesura

środa ˈɕrɔda n
trzeci dzień tygodnia; Wednesday

środek ˈɕrɔdɛk n
coś, co ułatwia działanie measure
miejsce jednakowo oddalone od krawędzi center centre
wnętrze inside

środek przeciwstukowy ˈɕrɔdɛk ˌpʃɛʨ̑ifstuˈkɔvɨ n
(chemia, chemiczny) dodatek do paliw stosowanych w silnikach iskrowych; antiknock agent

środki masowego przekazu ˈɕrɔtʲci ˌmasɔˈvɛɡɔ pʃɛˈkazu n
prasa, radio, telewizja i internet; publikatory mass media

środki produkcji ˈɕrɔtʲci prɔˈdukʦ̑ʲji n
(ekonomia, ekonomiczny) marksistowska materialne obiekty używane w procesie produkcji; means of production

środkowoafrykański ɕrɔtˈkɔvɔˌafrɨˈkãj̃sʲci adj
odnoszący się do Republiki Środkowoafrykańskiej, państwa w Afryce central African

środkowoamerykański adj
związany z Ameryką Środkową, dotyczący Ameryki Środkowej Central American

środkowoeuropejski adj
odnoszący się do Europy Środkowej, związany z Europą Środkową Central European

środkowoschodni adj
(geografia, geograficzny) związany ze Środkowym Wschodem, leżący na Środkowym Wschodzie Middle Eastern

środkowy ɕrɔtˈkɔvɨ adj
znajdujący się w środku central

środowisko ˌɕrɔdɔˈvʲiskɔ n
(ekologia, ekologiczny) ogół elementów nieożywionych i ożywionych, składających się na otoczenie environment

środowiskowy ˌɕrɔdɔvʲiˈskɔvɨ adj
związany ze środowiskiem environmental

śruba ˈɕruba n
(sport, sportowy) w skokach do wody: skok z obrotem wzdłuż pionowej osi ciała twister
(technologia, technika, techniczny) pręt metalowy, zakończony łbem z jednej strony, a z drugiej gwintem, umożliwiającym zakręcanie lub odkręcanie; bolt screw
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) urządzenie napędowe statku wodnego; propeller

śrubokręt ɕruˈbɔkrɛ̃nt n
(technologia, technika, techniczny) proste narzędzie do wkręcania lub wykręcania śrub i wkrętów screwdriver

śrutować v
(rolnictwo, rolniczy) przygotowywać śrutę bruise kibble
(technologia, technika, techniczny) wygładzać powierzchnię przedmiotu wykonanego z metalu przy pomocy śrutownicy kibble

śryż ɕrɨʃ n
(meteorologia, meteorologiczny) (oceanografia, oceanograficzny) cząsteczki lodu wymieszane z wodą, tworzące gąbczastą masę, powstające w zbiornikach wodnych po opadnięciu temperatury poniżej 0 °C; slush ice

śródlądowy ˌɕrudlɔ̃nˈdɔvɨ adj
znajdujący się w środku lądu landlocked

śródmieście ɕrudˈmʲjɛ̇ɕʨ̑ɛ n
centrum; główna, centralna część danego miasta downtown city center inner city city centre midtown urban core

śródokręcie n
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) środkowa część statku beam midship

śródręczny adj
(anatomia, anatomiczny) związany z śródręczem, dotyczący śródręcza metacarpal

śródstopie n
(anatomia, anatomiczny) środkowa część stopy, znajdująca się między stępem a palcami metatarsus midfoot

śródstopny adj
(anatomia, anatomiczny) związany z śródstopiem, dotyczący śródstopia metatarsal

śródziemnomorski ˌɕrudʲʑɛ̃mnɔ̃ˈmɔrsʲci adj
związany z Morzem Śródziemnym lub jego basenem Mediterranean

świadczyć ˈɕfʲjaṭʧ̑ɨʨ̑ v
być dowodem testify
wykonywać dla kogoś pewną czynność provide

świadectwo ɕfʲjaˈdɛʦ̑tfɔ n
dokument urzędowo poświadczający umiejętności, wiedzę, określone zdarzenie birth certificate certificate marriage certificate school report
opowieść świadka określonych wydarzeń testimony

świadek ˈɕfʲjadɛk n
(prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) osoba zeznająca podczas procesu sądowego; witness
osoba, która widziała coś na własne oczy witness onlooker spectator eyewitness

świadek Jehowy ˈɕfʲjadɛc jɛˈxɔvɨ n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) członek związku wyznaniowego Chrześcijańskiego Zboru Świadków Jehowy; Jehovah's Witness

świadomie ɕfʲjaˈdɔ̃mʲjɛ adv
w sposób przemyślany, zaplanowany; celowo consciously

świadomość ɕfʲjaˈdɔ̃mɔɕʨ̑ n
zdawanie sobie sprawy z czegoś; consciousness apperception appreciation realization

świadomy ɕfʲjaˈdɔ̃mɨ adj
mający rozbudowaną świadomość; uświadomiony conscious
taki, który ma świadomość czegoś, uzmysławia sobie coś, zdaje sobie sprawę z czegoś aware conscious alert

świat ɕfʲjat n
cała Ziemia world

świat arabski ˈɕfʲjat aˈrapsʲci n
ogólny termin określający obszar ponad dwudziestu krajów Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu, zamieszkiwanych w większości przez Arabów lub też ściśle z nimi związany ze względu na kryteria językowe, historyczne, kulturowe i polityczne Arab world

światopogląd ˌɕfʲjatɔˈpɔɡlɔ̃nt n
zespół poglądów, sądów, przekonań danej osoby na temat otaczającego świata czerpanych z rozmaitych dziedzin kultury, mający wpływ na jego zachowanie; outlook worldview beliefs set of beliefs world view

światowy ɕfʲjaˈtɔvɨ adj
odnoszący się do całego świata world

światło ˈɕfʲjatwɔ n
(fizyka, fizyczny) promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie odbieranym przez oko; light
przedmiot będący źródłem światła (1.1) light
(potocznie, potoczny) lm sygnalizacja uliczna lights

światłoczuły ˌɕfʲjatwɔˈʧ̑uwɨ adj
wrażliwy na światło photosensitive light-sensitive

światłowstręt ɕfʲjatˈwɔfstrɛ̃nt n
(medycyna, medyczny) przewrażliwienie oczu na światło spowodowane podrażnieniem lub schorzeniem oczu (spojówek, tęczówek); photophobia

światłowód ɕfʲjatˈwɔvut n
(technologia, technika, techniczny) włókno, w którym następuje propagacja światła; falowód dla światła; optical fiber optical fibre

światły adj
wyróżniający się posiadaną wiedzą i doświadczeniem bright enlightened

świder n
urządzenie do wiercenia otworów; auger bit drill bit trepan

świeca ˈɕfʲjɛʦ̑a n
(sport, sportowy) ćwiczenie gimnastyczne polegające na uniesieniu w górę nóg z leżenia na plecach sarvangasana shoulder stand shoulderstand
przedmiot z wosku, parafiny lub stearyny mający knot - chemiczne źródło światła; candle
(przestarzałe, przestarzały) dawna jednostka natężenia światła równa 1,02 kandeli; candle

świecidełko n
coś co błyszczy, połyskująca ozdóbka bauble brummagem gaud spangle tinsel trinket

świecić ˈɕfʲjɛ̇ʨ̑iʨ̑ v
emitować, produkować światło shine

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci adj
niemający związków z religią, niezależny od instytucji kościelnych secular lay

świecki ˈɕfʲjɛʦ̑ʲci n
człowiek niebędący osobą duchowną layman

świecznik ˈɕfʲjɛʧ̑ʲɲik n
przedmiot z uchwytem na świecę lub kilka świec candlestick candelabrum

świergot n
(ornitologia, ornitologiczny) wysoki i krótki dźwięk śpiewu małego ptaka twitter

świergotać ɕfʲjɛrˈɡɔtaʨ̑ v
o ptakach: wydawać krótkie, wysokie dźwięki twitter warble

świerk ɕfʲjɛrk n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) Picea A. Dietr., drzewo iglaste z rodziny sosnowatych; spruce
drewno ze świerka (1.1) spruce

świerszcz ɕfʲjɛrʃʧ̑ n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) skaczący owad wydający charakterystyczne dźwięki; cricket

świerzb ɕfʲjɛʃp n
(medycyna, medyczny) pasożytnicza choroba skóry powodowana przez roztocza świerzbowce; scabies

świetlik ˈɕfʲjɛtlʲik n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) Lampyridae, świecący owad z rodziny świetlikowatych; glow-worm
(architektura, architektoniczny) element dachu budynku, który doświetla pomieszczenie; skylight
(botanika, botaniczny) Euphrasia L., roślina z rodziny zarazowatych o białych kwiatach, stosowana w lecznictwie przy chorobach oczu; eyebright
(potocznie, potoczny) światełka chemiczne w formie patyczków emitujących światło po przełamaniu glowstick lightstick snapstick

świetlny ˈɕfʲjɛtl̥nɨ adj
wykorzystujący światło, związany ze światłem illuminating light

świetnie ˈɕfʲjɛtʲɲɛ adv
bardzo dobrze excellently famously gloriously great splendidly

świetny ˈɕfʲjɛtnɨ adj
taki, któremu przypisuje się same pozytywne cechy splendid great

świeżość ˈɕfʲjɛʒɔɕʨ̑ n
cecha tego, co jest świeże freshness

świeży ˈɕfʲjɛʒɨ adj
o produktach, potrawach: taki, który nie utracił walorów smakowych, nie uległ zepsuciu fresh

świnia ˈɕfʲĩɲa ˈɕfʲĩɲɛ n
(zoologia, zoologiczny) Sus scrofa subsp. domesticus, zwierzę hodowlane z rodziny parzystokopytnych; pig swine

świnia morska n
(dawniej, dawny) delfin mereswine
(dawniej, dawny) morświn mereswine

świniopas ɕfʲĩˈɲɔpas n
człowiek, który pasie świnie swineherd

świnka ˈɕfʲĩnka n
(medycyna, medyczny) jedna z chorób zakaźnych, nagminne zapalenie przyusznic mumps
(zdrobniale) od: świnia piglet

świnka morska ˈɕfʲĩnka ˈmɔrska n
(zoologia, zoologiczny) Cavia porcellus, gatunek gryzonia hodowanego w domach; guinea pig
(zoologia, zoologiczny) gryzoń z gatunku (1.1) guinea pig cavy

świst n
(zoologia, zoologiczny) odgłos o cechach (1.1) wydawany przez niektóre zwierzęta whistle
przenikliwy dźwięk podobny do gwizdu, ale mniej dźwięczny whistling crack whizz whiz

świstak ˈɕfʲistak n
(zoologia, zoologiczny) gromadny, górski gryzoń z rodziny wiewiórkowatych; groundhog

świstun ˈɕfʲistũn n
(ornitologia, ornitologiczny) Anas penelope, gatunek kaczki, z grupy kaczek właściwych (pływających); wigeon

świt ɕfʲit n
(przenośnie, przenośnia) moment rozpoczęcia czegoś nowego dawn
okres między nocą a dniem, gdy słońce wschodzi i niebo rozjaśnia się; dawn sunrise break of day daybreak
światło widoczne o świcie (1.1) daylight

świta ˈɕfʲita n
otoczenie asystujące przywódcy entourage

świtać v
o dniu zaczynać się dawn
o myśli pojawiać się dawn on

świątecznie adv
w sposób świąteczny festally

świątynia ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa n
(architektura, architektoniczny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów; temple shrine

święcenia kapłańskie n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) obrzęd liturgiczny podczas którego biskup udziela kandydatom sakramentu kapłaństwa; holy order

święcić v
czynić świętym, nakładać charakter sakralny hallow
traktować jako święto, obchodzić uroczyście celebrate

święta ˈɕfʲjɛ̃nta n
(potocznie, potoczny) Boże Narodzenie lub Wielkanoc Christmas Easter

święta krowa ˈɕfʲjɛ̃nta ˈkrɔva n
(przenośnie, przenośnia) osoba z różnego powodu uprzywilejowana, której się pobłaża i pozwala na zbyt wiele sacred cow

święta wojna ˈɕfʲjɛ̃nta ˈvɔjna n
wojna prowadzona z przyczyn religijnych holy war

święte miasto n
(peryfrastyczny) miasto o szczególnym statusie dla jakiejś religii holy city

świętej pamięci adj
z szacunkiem w kontekście osoby religijnej zmarły, nieboszczyk late

święto ˈɕfʲjɛ̃ntɔ n
dzień lub więcej dni wyróżniający się od innych, poświęcony czemuś lub komuś, spędzany w inny, szczególny sposób niż zwykłe dni holiday

święto ruchome ˈɕfʲjɛ̃ntɔ ruˈxɔ̃mɛ n
święto, które co roku wypada w inny dzień moveable feast

świętoruski adj
(filozofia, filozoficzny) (religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) związany z koncepcja Świętej Rusi; Holy Russian

świętować ɕfʲjɛ̃nˈtɔvaʨ̑ v
obchodzić coś uroczyście celebrate

świętość ˈɕfʲjɛ̃ntɔɕʨ̑ n
coś otaczane szczególnym kultem i czcią holiness

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ adj
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) o osobie: ktoś uznany przez jakiś Kościół lub społeczność za godnego kultu; holy saint

święty ˈɕfʲjɛ̃ntɨ n
mężczyzna święty w znaczeniu (1.1) holy sacred

święty Marcin ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈmarʲʨ̑ĩn n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) miano kilku świętych o tym imieniu; saint Martin

święty mikołaj ˈɕfʲjɛ̃ntɨ mʲiˈkɔwaj n
człowiek przebrany za Świętego Mikołaja lub świętego mikołaja (1.2), rozdający prezenty ludziom (głównie dzieciom) 6 grudnia, a w niektórych regionach w Wigilię; Santa Claus Father Christmas Kriss Kringle Saint Nicholas Santa

świństwo ˈɕfʲĩj̃stfɔ n
(potocznie, potoczny) nikczemny, podły czyn służący skrzywdzeniu kogoś dirty trick shabby trick

Źrebię ˈʑrɛbʲjɛ pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Equuleus

źdźbło ʑʥ̑bwɔ n
(botanika, botaniczny) walcowata łodyga trawy lub zboża; culm blade

źle ʑlɛ adv
w niewłaściwy, niedobry sposób, niezgodnie z normami wrong

źle się dzieje w państwie duńskim ˈʑlɛ‿ɕɛ ˈʥ̑ɛ̇jɛ ˈf‿pãj̃stfʲjɛ ˈdũj̃sʲcĩm proverb
sytuacja ogólna jest niedobra, niepokojąca something is rotten in the state of Denmark

źrebić się ˈʑrɛbʲiʨ̑‿ɕɛ v
(zoologia, zoologiczny) w odniesieniu do klaczy, oślicy lub zebry: rodzić młode foal

źrebię ˈʑrɛbʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) młode koniowatych, np. konia, osła lub zebry – bez względu na płeć; foal colt

źrenica ʑrɛ̃ˈɲiʦ̑a n
(anatomia, anatomiczny) czarna, okrągła plamka na tęczówce oka, będąca w rzeczywistości rozszerzającym się i zwężającym otworem regulującym dopływ światła do wnętrza oka; pupil apple of the eye
(optyka, optyczny) obraz otworu przysłony aperturowej pupil

źródlany ʑruˈdlãnɨ adj
pochodzący ze źródła (wodnego) spring

źródło ˈʑrudwɔ n
(hydrologia, hydrologiczny) miejsce, z którego woda wypływa na powierzchnię ziemi; spring
często w lm przedmiot, dokument, znalezisko, relacja ustna itp. dostarczające informacji o czymś i będące podstawą do dalszych badań source
przyczyna uczuć, zachowań, chorób itp. source
to, co stanowi początek czegoś source
tylko w lm, (informatyka, informatyczny) kod źródłowy source

źródłosłów ʑrudˈwɔswuf n
podstawa etymologiczna wyrazu etymology

źródłowy ʑrudˈwɔvɨ adj
(o dokumencie) oryginalny; stanowiący podstawę do dalszych badań source

ŻW ʒɛd‿ˈvu acronym
= (wojskowość, wojskowy) Żandarmeria Wojskowa; MP

Żagiel ˈʒaɟɛl pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba południowego; Vela

Żeleznodorożnyj pn
(geografia, geograficzny) (administracja) osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie kaliningradzkim, w rejonie prawdińskim; Zheleznodorozhny

Żeleznogorsk pn
(geografia, geograficzny) miasto zamknięte w azjatyckiej części Rosji, w Kraju Krasnojarskim, założone w celu produkcji plutonu; Zheleznogorsk

Żmudź pn
(geografia, geograficzny) (historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) jeden z pięciu regionów etnograficznych współczesnej Litwy ze stolicą w Szawlach, a także historyczna nazwa Dolnej Litwy; Samogitia

Żuraw ˈʒuraf pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba równikowego; Grus

Żyd ʒɨt n
(etnografia, etnograficzny) członek narodu najliczniej zamieszkującego państwo Izrael; Jew

Żydowski Obwód Autonomiczny pn
(geografia, geograficzny) (administracja) jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, część Dalekowschodniego Okręgu Federalnego; Jewish Autonomous Oblast

Żygulowsk pn
(geografia, geograficzny) (administracja) miasto w Rosji, w obwodzie samarskim, położone nad Wołgą; Zhigulyovsk

Żyrafa ʒɨˈrafa pn
(astronomia, astronomiczny) jeden z gwiazdozbiorów nieba północnego; Camelopardalis

Żyzny Półksiężyc ˈʒɨznɨ puwʲˈcɕɛ̃w̃ʒɨʦ̑ pn
(historia, historyczny, historycznie) (geografia, geograficzny) określenie pasa żyznych ziem przypominającego kształtem półksiężyc i ciągnącego się od Egiptu poprzez Palestynę, Syrię, po tereny dawnej Mezopotamii; Fertile Crescent

żaba ˈʒaba n
(herpetologia, herpetologiczny) (potocznie, potoczny) pospolity płaz bezogonowy z wielu różnych rodzin, głównie z żabowatych; frog

żaba Darwina n
(herpetologia, herpetologiczny) Rhinoderma darwinii, bezogonowy płaz zamieszkujący andyjskie potoki; Darwin's frog

żaba moczarowa n
(herpetologia, herpetologiczny) Rana arvalis, gatunek płaza bezogonowego z grupy żab brunatnych; moor frog

żabio adv
na sposób żab, po żabiemu froglike frogly

żabiru afrykański ʒaˈbʲiru ˌafrɨˈkãj̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Ephippiorhynchus senegalensis, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Saddle-billed Stork

żabiru amerykański ʒaˈbʲiru ˌãmɛrɨˈkãj̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Jabiru mycteria, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Jabiru

żabiru argentyński ʒaˈbʲiru ˌarɡɛ̃nˈtɨ̃j̃sʲci n
(ornitologia, ornitologiczny) Jabiru mycteria, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Jabiru

żabiru czerwononogi ʒaˈbʲiru ˌʧ̑ɛrvɔ̃nɔ̃ˈnɔɟi n
(ornitologia, ornitologiczny) Ephippiorhynchus asiaticus, gatunek ptaka z rodziny bocianowatych; Black-necked Stork

żabka ˈʒapka n
(herpetologia, herpetologiczny) młoda lub mała żaba froggy
(potocznie, potoczny) (sport, sportowy) styl pływacki, polegający na wykonywaniu równoczesnych ruchów ramionami i nogami, w taki sposób, jak czynią to żaby; breaststroke
spinka do przypinania prania do sznurka clothespin

żabnica ʒabʲˈɲiʦ̑a n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Lophius piscatorius, płaska, drapieżna ryba atlantycka; angler

żabogłów n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Raniceps raninus, gatunek ryby morskiej; tadpole fish

żabojad ʒaˈbɔjat n
(potocznie, potoczny) (pejoratywnie, pejoratywny) lub (lekceważąco, lekceważący) Francuz Froggy

żabot n
falbana z cienkiego materiału przypinana do ubrania jako ozdobnik jabot ruffle

żachnąć się ˈʒaxnɔ̃ɲʨ̑‿ɕɛ v
gwałtownym ruchem wyrazić oburzenie, niezadowolenie, sprzeciw, zniecierpliwienie, itp. bridle up snort

żaden ˈʒadɛ̃n pronoun
…informujący o braku kogoś lub czegoś no none

żagiel ˈʒaɟɛl n
(marynarka) płat mocnej tkaniny przymocowany do masztu, służy do wykorzystywania energii wiatru jako napędu dla statku sail

żagiel łaciński ˈʒaɟɛl waˈʨ̑ĩj̃sʲci n
rodzaj trójkątnego żagla opartego na krótkim maszcie, używany głównie na Morzu Śródziemnym; lateen lateen sail

żagiew ˈʒaɟɛf n
płonący kawał drewna torch

żagiew łuskowata ˈʒaɟɛf ˌwuskɔˈvata n
gatunek grzybów należący do rodziny żagwiowatych Polyporus squamosus

żaglowiec ʒaɡˈlɔvʲjɛʦ̑ n
(marynarka) statek z żaglami, napędzany siłą wiatru; sailing ship tall ship

żaglowiec wysoki n
(ichtiologia, ichtiologiczny) Pterophyllum altum, gatunek ryby słodkowodnej z rodziny pielęgnicowatych; Orinoco angelfish altum angelfish deep angelfish

żaglówka ʒaɡˈlufka n
(marynarka) niewielka łódź żaglowa; sailing boat sailboat

żak n
(rybołówstwo, rybacki) sieć rozpięta na obręczach fyke net

żako ˈʒakɔ n
(ornitologia, ornitologiczny) gatunek afrykańskiej papugi o szarym upierzeniu i czerwonym ogonie, zdolnej naśladować ludzki głos; African Grey Parrot African grey parrot

żal ʒal n
negatywny stan emocjonalny spowodowany doznaną stratą; regret grief sorrow bitterness compunction contrition

żaluzja ʒaˈluzʲja n
osłona przeciwsłoneczna zasłaniająca okno lub drzwi, składająca się z równoległych poziomych lub pionowych listewek, pasów materiału, tworzywa sztucznego lub blachy, regulowanych tak, aby wpuszczać pożądaną ilość światła; Venetian blind jalousie louver shutter

żandarm ˈʒãndarm n
funkcjonariusz żandarmerii gendarme

żandarmeria ˌʒãndarˈmɛrʲja n
policja wojskowa military police MP

żar ʒar n
(przenośnie, przenośnia) silne emocje, gwałtowne uczucia ardour fervour passion
gorące powietrze heat
tlące się, rozgrzane do czerwoności węgle lub drwa ember

żardiniera n
rodzaj stolika lub stojąca półka z wgłębieniem na kwiaty doniczkowe jardiniere

żargon ˈʒarɡɔ̃n n
(językoznawstwo, językoznawczy) (kulturoznawstwo, wiedza o kulturze, kulturoznawczy) odmiana języka charakterystyczna dla określonej grupy środowiskowej; jargon

żarliwość ʒarˈlʲivɔɕʨ̑ n
cecha tego, kto jest żarliwy fervour earnestness

żarliwy ʒarˈlʲivɨ adj
cechujący się dużym zapałem, oddaniem ardent fervent passionate zealous eager earnest

żarna ˈʒarna n
(historia, historyczny, historycznie) (etnografia, etnograficzny) urządzenie do ręcznego mielenia zboża, złożone z dwóch kamieni, jednego nad drugim, z których górny jest ruchomy względem dolnego; ; (zobacz) też żarna w Encyklopedii staropolskiej quern

żart ʒart n
coś, co zostało powiedziane lub zrobione dla rozrywki, tak, aby kogoś rozśmieszyć joke jest

żartobliwie ˌʒartɔˈblʲivʲjɛ adv
humorystycznie, nie na serio, z przymrużeniem oka jokingly playfully

żartobliwy ˌʒartɔˈblʲivɨ adj
często żartujący jocular tongue-in-cheek

żartować ʒarˈtɔvaʨ̑ v
mówić coś śmiesznego; mówić żart, aby kogoś rozśmieszyć joke jest kid

żartowniś ʒarˈtɔvʲɲiɕ n
(żartobliwie) człowiek stosujący nie do końca udane żarty, nie zawsze tolerowane joker

żarówka ʒaˈrufka n
(elektryczność) elektryczne źródło światła, w którym elementem świecącym jest rozżarzony przewód; bulb lightbulb

żarłoczność n
cecha tego, co żarłoczne; cecha tych, którzy są żarłoczni voracity voraciousness

żarłoczny ʒarˈwɔʧ̑nɨ adj
odznaczający się ogromnym apetytem gluttonous voracious

żarłok ˈʒarwɔk n
(potocznie, potoczny) osoba, która je dużo i często łapczywie glutton

żałoba ʒaˈwɔba n
smutek, rozpacz po śmierci bliskiej osoby mourning

żałobnik n
uczestnik pogrzebu mourner

żałobny ʒaˈwɔbnɨ adj
wyrażający żal po śmierci bliskiej osoby funeral mourning

żałosny ʒaˈwɔsnɨ adj
wyrażający żal, smutek miserable
wzbudzający politowanie lub pogardę pathetic

żałować ʒaˈwɔvaʨ̑ v
okazywać komuś współczucie z powodu trudnej sytuacji w jakiej się znalazł feel sorry for repent pity
skąpić, niechętnie wydawać na coś pieniądze; niechętnie dawać coś komuś begrudge
ubolewać nad popełnionym występkiem, złamaniem zasad regret
odczuwać żal, być smutnym, przygnębionym regret

żałośnie ʒaˈwɔɕɲɛ adv
w sposób żałosny miserably mournfully piteously

żbik ʒbʲik n
(zoologia, zoologiczny) eurazjatyckie zwierzę drapieżne z rodziny kotowatych; wildcat

że ʒɛ conjunction
…podające skutek opisany w zdaniu nadrzędnym so that
…rozwijające opis zawarty w zdaniu nadrzędnym that

żebrak ˈʒɛbrak n
ten, kto żebrze beggar

żebrać ˈʒɛbraʨ̑ v
prosić o jałmużnę, prosić o wsparcie beg

żebro ˈʒɛbrɔ n
(anatomia, anatomiczny) kość szkieletu kręgowców wygięta w kształcie łuku, chroniąca klatkę piersiową; rib

żebrowy adj
(anatomia, anatomiczny) dotyczący żebra lub żeber costal

żeby ˈʒɛbɨ conjunction
…łączący zdanie nadrzędne ze zdaniem podrzędnym okolicznikowym celu in order to so that to so as

żegadło n
narzędzie do piętnowania branding iron

żeglarstwo n
(dawniej, dawny) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) odmiana transportu wodnego, która wykorzystuje statki żaglowe; sailing
(żeglarstwo, żegluga, żeglarski) (sport, sportowy) dziedzina turystyki, sportu i rekreacji na statkach żaglowych; sailing

żeglarz ˈʒɛɡlaʃ n
człowiek trudniący się żeglarstwem, uprawiający żeglarstwo dla celów rekreacyjnych lub sportowych sailor yachtsman

żeglować ʒɛɡˈlɔvaʨ̑ v
przemieszczać się po wodzie środkiem transportu posiadającym żagle sail

żeglowność ʒɛɡˈlɔvnɔɕʨ̑ n
(marynarka) (żeglarstwo, żegluga, żeglarski) przydatność rzeki, jeziora itp. do ruchu statków navigability

żegluga n
(marynarka) transport wodny ship transport

żegnać v
wypowiadać słowa, czynić gesty pożegnania rozstając się z kimś bid farewell say goodbye

żel ʒɛl n
(chemia, chemiczny) galaretowata substancja, koloid mający postać sztywnej sieci, efekt zgęstnienia płynu; gel

żel pod prysznic ˈʒɛl pɔt‿ˈprɨʃʲɲiʦ̑ n
mydło w płynie przeznaczone do używania podczas kąpieli pod prysznicem shower gel

żelatyna ˌʒɛlaˈtɨ̃na n
(chemia, chemiczny) (spożywczy) (kulinaria) bezbarwne ciało stałe, naturalna substancja, będąca mieszaniną białek i peptydów, pozyskiwana w drodze częściowej hydrolizy kolagenu, zawartego w skórze, chrząstkach i kościach zwierzęcych, stosowana m.in. w przemyśle spożywczym, farmaceutycznym i przy produkcji materiałów fotograficznych; gelatin gelatine

żelazko ʒɛˈlaskɔ n
urządzenie służące do ręcznego prasowania; iron clothes iron

żelazna kurtyna n
(historia, historyczny, historycznie) (politologia, polityka, politologiczny, polityczny) umowna granica ideologiczno-polityczna, oddzielająca komunistyczne państwa bloku wschodniego od państw zachodu; Iron Curtain

żelaznoboki adj
(historia, historyczny, historycznie) jako przydomek władców → dzielny, odważny ironside

żelaznoboki n
(historia, historyczny, historycznie) XVII w. członek doborowej jazdy parlamentu uzbrojonej jak arkebuzeria, zorganizowanej przez Crommwella podczas angielskiej wojny domowej pomiędzy stronnikami króla a parlamentem ironside

żelazny ʒɛˈlaznɨ adj
wykonany z żelaza lub zawierający żelazo iron

żelazo ʒɛˈlazɔ n
(potocznie, potoczny) pospolity, srebrzystoszary i twardy metal z wysoką zawartością żelaza (1.2) iron
(przenośnie, przenośnia) (przestarzałe, przestarzały) broń biała cold steel

żelazochrom ˌʒɛlaˈzɔxrɔ̃m n
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością chromu ferrochrome

żelazokrzem ˌʒɛlaˈzɔkʃɛ̃m n
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością krzemu; ferrosilicon

żelazomangan ˌʒɛlazɔ̃ˈmãŋɡãn n
(chemia, chemiczny) żelazostop z dużą zawartością manganu ferromanganese

żelazostop ˌʒɛlaˈzɔstɔp n
(chemia, chemiczny) stop żelaza z innymi pierwiastkami chemicznymi; ferroalloy

żelazowiec ˌʒɛlaˈzɔvʲjɛʦ̑ n
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny z grupy 8 układu okresowego; group 8 element
(chemia, chemiczny) pierwiastek chemiczny z pierwszej triady VIII grupy pobocznej układu okresowego iron group element

żelaźnik ʒɛˈlaʑɲik n
(botanika, botaniczny) drzewo z rodziny sączyńcowatych bully tree

żelbet ˈʒɛlbɛt acronym
= (budownictwo) żelazobeton; reinforced concrete ferroconcrete

żelbetowy ˌʒɛlbɛˈtɔvɨ adj
wykonany z żelbetu concrete

żeliwiak ʒɛˈlʲivʲjak n
piec hutniczy stosowany do wytopu żeliwa; cupola furnace

żeliwo ʒɛˈlʲivɔ n
(hutnictwo, hutniczy) (chemia, chemiczny) stop odlewniczy żelaza z węglem i innymi pierwiastkami; cast iron

żelka n
(spożywczy) żelatynowy cukierek; gummi candy

żeneta ʒɛ̃ˈnɛta n
(zoologia, zoologiczny) Viverridae, rodzaj ssaka z rodziny wiwerowatych, cętkowany lub pręgowany drapieżnik o długim ogonie; genet

żeniszek ʒɛ̃ˈɲiʃɛk n
(botanika, botaniczny) roślina z rodziny astrowatych; whiteweed

żerdź ʒɛrʲʨ̑ n
długa, prosta gałąź lub cienki pień perch pole

żeremie ʒɛˈrɛ̃mʲjɛ n
(zoologia, zoologiczny) siedlisko bobra; beaver lodge

żeton ˈʒɛtɔ̃n n
krążek zastępujący pieniądze m.in. w grach hazardowych; token token coin

żeń-szeń ˈʒɛ̃ɲ‿ʃɛ̃ɲ n
(botanika, botaniczny) azjatycka bylina zielna uprawiana ze względu na korzenie wykorzystywane w medycynie, kosmetyce oraz jako przyprawa; ginseng

żeński ˈʒɛ̃j̃sʲci adj
odnoszący się do kobiety, przeznaczony dla kobiety feminine

żigolo ʒʲiɡɔˈlɔ ˈʒʲiɡɔlɔ n
(pejoratywnie, pejoratywny) młody mężczyzna zarabiający na stosunkach z dużo od siebie starszymi kobietami gigolo

żleb ʒlɛp n
wcięcie w górskim stoku ze stromymi ścianami; couloir

żmija ˈʒmʲija n
(herpetologia, herpetologiczny) gad z z podrodziny węży; viper adder

żmijowiec zwyczajny ʒmʲiˈjɔvʲjɛʣ̑ zvɨˈʧ̑ajnɨ n
(botanika, botaniczny) Echium vulgare, roślina z rodziny ogórecznikowatych występująca w Europie i Azji; blueweed viper's bugloss

żmijówka ʒmʲiˈjufka n
(spożywczy) egzotyczny alkohol z wężem (żmiją) zatopionym w butelce snake wine

żmudny ˈʒmudnɨ adj
taki, który wymaga dużo czasu, pracy i cierpliwości arduous

żniwa ˈʒʲɲiva n
(rolnictwo, rolniczy) koszenie i zbiórka zboża i niektórych innych roślin uprawnych; harvest

żniwiarz ˈʒʲɲivʲjaʃ n
osoba pracująca przy żniwach harvester reaper

żona ˈʒɔ̃na n
kobieta będąca w związku małżeńskim ze swoim mężem wife

żonaty ʒɔ̃ˈnatɨ adj
zwykle o mężczyźnie: mający żonę married

żongler ˈʒɔ̃ŋɡlɛr n
artysta cyrkowy żonglujący różnymi przedmiotami; juggler

żonglować v
szybko, na przemian i cyklicznie podrzucać kilka przedmiotów juggle

żonkil ˈʒɔ̃ŋʲcil n
(botanika, botaniczny) Narcissus jonquilla, gatunek narcyza o charakterystycznych żółtych kwiatach; jonquil daffodil

żonkilowy ˌʒɔ̃ŋʲciˈlɔvɨ adj
mający kolor żółty, taki jak kolor kwiatu narcyza żonkila jonquil

żonobijka n
(potocznie, potoczny) (żartobliwie) męska koszulka na ramiączkach; bezrękawnik męski wifebeater

żonobójca n
zabójca własnej żony uxoricide

żorżeta ʒɔrˈʒɛta n
lekka, przejrzysta tkanina nieregularnie marszczona; georgette

żołd ʒɔwt n
pensja, pieniądze dawane żołnierzowi za jego służbę; pay

żołnierz ˈʒɔwɲɛʒɛ ˈʒɔwʲɲɛʃ n
(wojskowość, wojskowy) członek sił zbrojnych państwa; ; (zobacz) też żołnierz w Encyklopedii staropolskiej soldier

żołądek ʒɔˈwɔ̃ndɛk n
(anatomia, anatomiczny) część układu pokarmowego przed jelitami, który trawi białka przy udziale kwasu solnego; stomach

żołądkowy adj
związany z żołądkiem, dotyczący żołądka gastric

żołądź ˈʒɔwɔ̃ɲʨ̑ n
(dendrologia, drzewoznawstwo, dendrologiczny, drzewoznawczy) owoc dębu; acorn
(termin karciany) jeden z kolorów w kartach; clubs
(anatomia, anatomiczny) zwieńczenie prącia; glans

żołędziowy ˌʒɔwɛ̃ɲˈʥ̑ɔvɨ adj
dotyczący żołędzi, owoców dębu acorn

żreć ʒrɛʨ̑ v
(pospolicie) (obraźliwie) o człowieku: jeść chciwie, łapczywie lub niechlujnie gobble guzzel guzzle

żrący adj
(chemia, chemiczny) taki, który ma właściwość silnego rozpuszczania wielu substancji organicznych lub reagowania z nimi i „przeżerania się” caustic corrosive

żuaw ˈʒu<sup>w</sup>af n
lm żuawi → (historia, historyczny, historycznie) nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach; zouave zouaves

żubr ʒupr̥ n
(zoologia, zoologiczny) masywny ssak z rzędu parzystokopytnych z charakterystycznie uformowaną przez włosy brodą pod pyskiem; wisent European bison

żubrówka n
(botanika, botaniczny) Hierochloë odorata L., gatunek trawy z rodziny wiechlinowatych; holy grass sweet grass
(spożywczy) aromatyzowana wódka destylowana na bazie żyta i wywaru z turówki wonnej; Bison Grass Vodka

żuchwa ˈʒuxfa n
(anatomia, anatomiczny) ruchoma kość szkieletu czaszki; mandible jawbone maxilla

żuk ʒuk n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) chrząszcz z rodziny poświętnikowatych; scarab scarab beetle

żul ʒul ˈʒulɛ n
(pospolicie) (pogardliwie) chuligan lub drobny przestępca filcher hoodlum petty thief pilferer

żulia ˈʒulʲja n
(pospolicie) środowisko żuli, grupa żulików hoodlum

żuraw ˈʒuraf n
(ornitologia, ornitologiczny) Grus, duży ptak o długiej szyi i nogach z charakterystycznym ogonem w formie pióropusza; crane
(technologia, technika, techniczny) rodzaj dźwignicy do wydobywania wody ze studni; shadoof
(technologia, technika, techniczny) urządzenie dźwignicowe z kolumną i wysięgnikiem służące do podnoszenia i przenoszenia ciężarów na niewielkie odległości; crane

żuraw biały ˈʒurav ˈbʲjawɨ n
(ornitologia, ornitologiczny) Grus leucogeranus, ptak z rodziny żurawi, jeden z najbardziej zagrożonych wyginięciem gatunków ptaków na świecie, nieliczne gniazdujące osobniki można spotkać w tundrze Jakucji i Jamalsko-Nienieckiego Okręgu Autonomicznego; Siberian crane

żurawina ˌʒuraˈvʲĩna n
(botanika, botaniczny) Vaccinium sect. Oxycoccus Hill., rodzaj krzewinek z rodziny wrzosowatych posiadająca jadalne jagody; cranberry
(kulinaria) owoc żurawiny (1.1) cranberry

żurnal ˈʒurnal n
czasopismo związane tematycznie z modą fashion magazine

żuwaczka ʒuˈvaʧ̑ka n
(entomologia, owadoznawstwo, entomologiczny, owadoznawczy) część narządu gębowego niektórych stawonogów; insect mandible

żuć ʒuʨ̑ v
rozgniatać pokarm zębami; wolno coś gryźć chew masticate chomp munch

żużel ˈʒuʒɛl n
(hutnictwo, hutniczy) masa powstająca przy wytapianiu metali; slag
(sport, sportowy) (potocznie, potoczny) sport żużlowy, zawody motocyklowe; motorcycle speedway speedway

żużlowiec ʒuʒˈlɔvʲjɛʦ̑ n
(sport, sportowy) zawodnik uprawiający sport żużlowy speedway rider

żwacz ʒvaʧ̑ n
(anatomia, anatomiczny) mięsień żuchwy; masseter
jeden z przedżołądków u przeżuwaczy; rumen

żwir ʒvʲir n
okruchowa skała osadowa o luźnej postaci; gravel

żwirowiec ʒvʲiˈrɔvʲjɛʦ̑ n
(ornitologia, ornitologiczny) ptaki z podrodziny żwirowcowatych; pratincole

żwirowy ʒvʲiˈrɔvɨ adj
(przymiotnik) od żwir gravelly

żwirówka ʒvʲiˈrufka n
(potocznie, potoczny) droga pokryta warstwą ubitego żwiru gravel road

życica ʒɨˈʨ̑iʦ̑a n
(botanika, botaniczny) Lolium L., roślina trawiasta z rodziny wiechlinowatych; ryegrass

życie ˈʒɨʨ̑ɛ n
(biologia, biologiczny) zespół procesów zachodzących w organizmie żywym lub jego poszczególnych częściach; life

życiorys ʒɨˈʨ̑ɔrɨs n
opis czyjegoś życia i czyjejś działalności memoir

życiowy ʒɨˈʨ̑ɔvɨ adj
związany z życiem, dotyczący życia vital living

życzenia ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲa n
to, czego życzy się komuś z powodu jakiejś okazji (święta, rocznicy) wyrażone w krótkiej formułce greetings wishes

życzenie ʒɨˈʧ̑ɛ̃ɲɛ n
w lm: to, czego życzy się komuś (najczęściej w święto lub z powodu innej ważnej okazji) wish
pragnienie; to, czego się chce, co pragnie się zrealizować wish

życzliwość ʒɨʧ̑ˈlʲivɔɕʨ̑ n
przyjazny stosunek do innych kindness

życzliwy ʒɨʧ̑ˈlʲivɨ adj
przychylnie nastawiony do innych ludzi benevolent

życzyć ˈʒɨʧ̑ɨʨ̑ v
składać życzenia wish

żyd ʒɨt n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) wyznawca judaizmu Jew

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci adj
związany z Żydami, ich religią, kulturą Jewish

żydowski ʒɨˈdɔfsʲci n
(językoznawstwo, językoznawczy) język z grupy języków używanych przez diasporę żydowską; Yiddish

żydowskość ʒɨˈdɔfskɔɕʨ̑ n
ogół cech charakterystycznych dla Żydów i kultury żydowskiej Jewishness

żylak ˈʒɨlak n
(medycyna, medyczny) nadmierne rozszerzenie żyły; varice

żyletka ʒɨˈlɛtka n
stalowe dwustronne ostrze, umieszczane w maszynce do golenia; razor blade

żyrafa ʒɨˈrafa n
(zoologia, zoologiczny) ssak z rzędu parzystokopytnych, z charakterystyczną długą szyją; giraffe

żyrandol ʒɨˈrãndɔl n
ozdobna lampa wisząca pod sufitem chandelier

żyrant ˈʒɨrãnt n
(ekonomia, ekonomiczny) osoba poręczająca za kogoś spłatę sumy wekslowej; endorser

żyro ˈʒɨrɔ n
(handel, handlowy) (prawo, prawoznawstwo, prawniczy, prawoznawczy) poręczenie zobowiązania przez żyranta; giro

żyro- ˈʒɨrɔ
pierwszy człon wyrazów złożonych wskazujący na ich związek znaczeniowy z kołem lub wirowaniem gyro-

żyrobus ʒɨˈrɔbus n
(motoryzacja) autobus czerpiący energię z koła zamachowego, gyrobus

żyrondysta n
(historia, historyczny, historycznie) członek żyrondy, stronnictwa w czasie rewolucji francuskiej; Girondist

żyroskop ʒɨˈrɔskɔp n
(fizyka, fizyczny) szybko obracający się sztywny obiekt zachowujący stały kierunek osi obrotu; gyroscope

żyrować v
(handel, handlowy) poręczać spłatę sumy wekslowej za osobę pożyczającą pieniądze guarantee
(handel, handlowy) przekazywać weksel innej osobie endorse countersign indorse

żyto ˈʒɨtɔ n
(botanika, botaniczny) (rolnictwo, rolniczy) roślina zbożowa z rodzaju (1.1) rye

żywa pagina ˈʒɨva paˈɟĩna n
informacja drukowana u góry strony nad tekstem, najczęściej tytuł dzieła lub rozdziału, w encyklopediach i słownikach pierwsze lub ostatnie słowo na stronie (lub jego pierwsza sylaba); catchword running head running title

żywe srebro ˈʒɨvɛ ˈsrɛbrɔ n
(potocznie, potoczny) (przenośnie, przenośnia) rtęć quicksilver

żywego ducha idiom
tylko w zaprzeczeniu: (gdzieś nie ma) żadnej osoby[potrzebne źródło], (gdzieś nie ma) nikogo[potrzebne źródło] not a living soul not a soul

żywica ʒɨˈvʲiʦ̑a n
(biologia, biologiczny) półprzezroczysta wydzielina komórek roślinnych, zawierająca węglowodany (terpentynę) i olejki eteryczne oraz inne płynne i stałe substancje; resin

żywiczny adj
taki, który zawiera żywicę resinous

żywieniowiec n
specjalista w dziedzinie żywienia dietician dietitian

żywieniowy ˌʒɨvʲjɛ̇̃ˈɲɔvɨ adj
związany z żywieniem, dotyczący żywienia nutritional

żywiołowo adv
w sposób żywiołowy zestfully

żywność ˈʒɨvnɔɕʨ̑ n
ogół produktów spożywczych; food

żywo adv
ukazując jaskrawość, dając blask beamishly brightly livelily vividly
w sposób energiczny animatedly briskly dapperly peartly
z duży natężeniem keenly strongly

żywokost ʒɨˈvɔkɔst n
(botanika, botaniczny) Symphytum L., rodzaj roślin z rodziny ogórecznikowatych, liczący około 35 gatunków; bylina o zwisających kwiatach z promienistą, rurkowato-dzwonkowatą koroną, rosnąca w wilgotnych lasach, łąkach i zaroślach; comfrey

żywopłot ʒɨˈvɔpwɔt n
płot złożony z przyciętych lub naturalnie rosnących roślin; hedge

żywotnik ʒɨˈvɔtʲɲik n
(botanika, botaniczny) Thuja L., rodzaj roślin iglastych z rodziny cyprysowatych; ma łuskowate liście; Thuja

żywy ˈʒɨvɨ adj
będący w użyciu living
jasny, jaskrawy, niestonowany vivid
przejawiający oznaki życia alive living
żwawy, szybki lively vivacious

żywy inwentarz n
(rolnictwo, rolniczy) ogół zwierząt hodowlanych w gospodarstwie livestock

żywy obraz n
ktoś charakteryzujący się wysokim podobieństwem / zgodnością z oryginałem, rzeczywistością lub obiektem porównywanym lub wiernością w przedstawieniu / oddaniu kogoś czegoś spitting image

żyzność ˈʒɨznɔɕʨ̑ n
cecha gleby umożliwiającej obfity wzrost roślin na niej fecundity fertility fruitfulness richness

żyzny ˈʒɨznɨ adj
dający wysokie plony fertile fruitful fecund opulent rich
posiadający właściwości umożliwiające wydanie obfitych plonów fertile fecund rich opulent

żyć ʒɨʨ̑ v
istnieć w sposób właściwy organizmom żywym live alive
bytować w jakichś warunkach live alive
obcować z kimś live alive
trwać live alive

żyć jak pies z kotem ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpʲjɛs ˈː‿kɔtɛ̃m v
żyć w ciągłej niezgodzie, nienawiści, kłótni lead a cat-and-dog life

żyć jak pączek w maśle ˈʒɨʨ̑ ˈjak ˈpɔ̃n͇ʧ̑ɛɡ ˈv‿maɕlɛ v
żyć w bardzo dobrych warunkach materialnych, będąc zadowolonym i szczęśliwym to live in clover

żyć na kartę rowerową ˈʒɨʨ̑ na‿ˈkartɛ ˌrɔvɛˈrɔvɔ̃w̃ v
(rzadki, rzadko używany) (żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu shack up

żyć na kocią łapę ˈʒɨʨ̑ na‿ˈkɔʨ̑ɔ̃w̃ ˈwapɛ v
(żartobliwie) żyć w wolnym związku, bez ślubu shack up

żyć na wysokiej stopie ˈʒɨʨ̑ ˌna‿vɨˈsɔcɛ̇j ˈstɔpʲjɛ v
żyć luksusowo, wystawnie to live like a lord

żyła ˈʒɨwa n
(anatomia, anatomiczny) naczynie krwionośne, w którym krew płynie do serca; vein
(geologia, geologiczny) masa skalna lub mineralna wypełniająca szczelinę w skałach; vein

żyła udowa n
(anatomia, anatomiczny) pień żylny będący przedłużeniem żyły podkolanowej, a przechodząca w żyłę biodrową zewnętrzną femoral vein

żyła wrotna ˈʒɨwa ˈvrɔtna n
(anatomia, anatomiczny) żyła doprowadzająca krew do wątroby; hepatic portal vein

żyłka n
(potocznie, potoczny) predyspozycja lub zamiłowanie do czego flair knack

żyźnie ˈʒɨʑɲɛ adv
o glebie: w sposób umożliwiający obfity wzrost roślin na niej fecundly fertilely richly

żółcień chinolinowa ˈʒuwʲʨ̑ɛ̇̃ɲ ˌçĩnɔlʲĩˈnɔva n
(chemia, chemiczny) organiczny związek chemiczny, zielonkawożółty barwnik spożywczy; quinoline yellow

żółcień pomarańczowa ˈʒuwʲʨ̑ɛ̇̃ɲ ˌpɔ̃marãj̃n͇ˈʧ̑ɔva n
(biochemia, biochemiczny) (spożywczy) żółtopomarańczowy syntetyczny barwnik azowy stosowany do barwienia żywności; sunset yellow

żółciowy ʒuwʲˈʨ̑ɔvɨ adj
(biologia, biologiczny) dotyczący żółci biliary bilious choleic

żółta kartka ˈʒuwta ˈkartka n
(sport, sportowy) napomnienie zawodnika następujące po jego niesportowym zagraniu (m.in. przerwaniu korzystnej akcji, granie na czas, dyskutowanie z sędzią); yellow card

żółtaczka ʒuwˈtaʧ̑ka n
(medycyna, medyczny) ogólnie choroba powodująca zażółcenie skóry, błon śluzowych i białkówki oczu wskutek nagromadzenia się bilirubiny w surowicy krwi i tkankach organizmu; jaundice icterus

żółtaczkowy adj
(medycyna, medyczny) związany z żółtaczką, dotyczący żółtaczki; typowy dla żółtaczki jaundiced

żółtawy ʒuwˈtavɨ adj
lekko zabarwiony na żółto, podobny do koloru żółtego; niezupełnie żółty, prawie żółty yellowish

żółto adv
z użyciem żółtej barwy, z obecnością żółci yellowly

żółtodziób ʒuwˈtɔʥ̑up n
(potocznie, potoczny) osoba niedoświadczona, laik, amator layman

żółtoskrzydły ˌʒuwtɔˈskʃɨdwɨ adj
taki, który ma żółte skrzydła; posiadający skrzydła koloru żółtego yellow-winged

żółty ˈʒuwtɨ adj
mający kolor trzeciego pasma tęczy, taki jak kolor żółtka, kwiatu jaskra, owocu cytryny itp.; mający kolor podstawowy; yellow

żółty związek zawodowy n
fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy yellow trade union

żółw ʒuwf n
(informatyka, informatyczny) kursor graficzny określający współrzędne na ekranie, kierunek oraz rodzaj i kolor pióra, stosowany np. w języku Logo; turtle
(wojskowość, wojskowy) (historia, historyczny, historycznie) szyk bojowy legionów rzymskich, polegający na utworzeniu przez legionistów zwartej formacji przypominającej osłoniętego skorupą żółwia (1.1); testudo testudo formation tortoise formation
(zoologia, zoologiczny) zwierzę z rzędu Testudines, należące do gromady gadów; tortoise turtle sea turtle terrapin

żółw lamparci ˈʒuwf lãmˈparʲʨ̑i n
(zoologia, zoologiczny) Psammobates pardalis, gatunek afrykańskiego żółwia lądowego z rodzaju Psammobates leopard tortoise

żółw lądowy ˈʒuwf lɔ̃nˈdɔvɨ n
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest ląd tortoise

żółw morski ˈʒuwf ˈmɔrsʲci n
(zoologia, zoologiczny) żółw, którego środowiskiem naturalnym jest morze sea turtle turtle

żółw skórzasty ˈʒuwf skuˈʒastɨ n
(zoologia, zoologiczny) Dermochelys coriacea, gatunek żółwia z rodzaju Dermochelys; leatherback turtle lute turtle

żółw zielony n
(systematyka) (zoologia, zoologiczny) Chelonia mydas, gatunek gada z rodziny żółwi morskich; green sea turtle green turtle
(zoologia, zoologiczny) żółw z gatunku (1.1) green sea turtle green turtle

żółwi ˈʒuwvʲi adj
związany z żółwiem lub żółwiami tortoise turtle

żółwik ˈʒuwvʲik n
(potocznie, potoczny) lekkie uderzenie się pięściami dwojga osób w geście np. powitania dap fist bump knuckle bump

żółć ʒuwʲʨ̑ n
(medycyna, medyczny) wydzielina wątrobowa; bile gall

żądanie ʒɔ̃nˈdãɲɛ n
kategorycznie wyrażone życzenie request

żądać ˈʒɔ̃ndaʨ̑ v
domagać się czegoś kategorycznie demand

żądny adj
pragnący czegoś w sposób niepohamowany greedy thirsty hungry

żądza ˈʒɔ̃nʣ̑a n
fizyczne pożądanie desire lust
silne pragnienie, chęć desire

żądło ˈʒɔ̃ndwɔ n
(zoologia, zoologiczny) u owadów z grupy żądłówek: narząd w postaci kolca wbijanego w ciało ofiary, często w połączeniu z wstrzyknięciem jadu; sting stinger

żłobek ˈʒwɔbɛk n
dzienna placówka opiekuńczo-wychowawcza, dla dzieci do trzeciego roku życia; nursery

żłobić ˈʒwɔbʲiʨ̑ v
o czasie: powodować powstawanie zmarszczek na twarzy lub zmiany w psychice furrow
wycinać rowki, wgłębienia furrow groove

żłób n
(rolnictwo, rolniczy) skrzynia na paszę dla bydła i koni manger

żłóbek ˈʒwubɛk n
(religioznawstwo, religia, religioznawczy, religijny) model stajenki betlejemskiej, zwykle z figurkami crib

резонный rʲɪˈzonːɨɪ̯ adj
rozsądny, racjonalny rational sensible

”
cudzysłów zamykający ”

„
cudzysłów otwierający “